Skip to main content

Full text of "Patrologiae cursus completus : Series latina"

See other formats 


I 


Digitized  by  the  Internet  Archive 

in  2011  with  funding  from 

University  of  Toronto 


http://www.archive.org/details/patrologiaecur211mign 


PATIIOLOGI^ 

CUKSUS    COMPLETUS 

sivio 

BIBLIOTHECA  UNIVEBSALIS,   INTEGRA,  UNIFORMIS,  COiMMOKA,   (XiCONOMICA, 

OMMIM  SS.  PATRUM,  DOCTOKllM  SCRIFTORUMOIK  ECCLESIASTItORUM 

yiii 

AR  /EVO  APOSTOLICO  Al)  INiNOCENTlI  HI  TEMPOIU 

KI.OUIJEniJNT  ; 

RECUSIO    CHRONOLOGICA 

OMNIUM  QU^.  KXSTITERE  MONUMENTOHUM  CATIIOI.IC/E  TRADITIOMS  PER  DUODECIM  PRIORA 

ECCLESI/E  S/ECULA, 

JUXTA     KDIIIONK.S     ACCUHATISSIMAS,     INTKH     SK     CUMQUK    NONNULLIS    CODIGIHUS     MANUSCHIPTIS     COLLATAS, 

PKRQUAM    DIl.IGKNTER    CASTIGATA  ; 

DISSERTATIONIBUS,     COMMENTARIIS    LECTIONIDUSQUE   VARIANTIBUS   CONTINKNTEH    ILLUSTRATA  ; 

OMNIBUS  OPERIBUS   POST    AMPLISSIMAS    EDITIONKS    QU/E   TRIBUS   NOVISSIMIS   S^CULIS   DEBKNTUH   ABSOLIITAS 

DETECTIS,     AUCTa; 
INDICIBUS   PARTICULARIBUS  ANALYTICIS,    SINGULOS    SIVE  TOMOS,    SIVE  AUCTOHES   ALICUJUS   MOMENTI 

SUBSEQUENTIBUS,     DONATA  ; 

CAPITULIS   INTIIA   IPSUM    TEXTUM   RITE   DISPOSITIS,    NECNON    ET  TITULIS    SINGULARUM    PAGINAHUM    MARGINEM 

SUPEHIOREM   DISTINGUKNTIBUS    SUBJKCTAMQUK    MATERIAM   SIGNIFICANTIRUS,    ADORNATA  ; 

OPEHIBUS    CUM    DUBIIS    TUM     APOCHYPHIS,    ALIlJjlJlA    VERO     AUCTORITATE     IN    ORDINE    AD     TRADITIONKM 

ECGLESIASTICAM   POLLKNTIBUS,    AMPLIFICATA; 

DUOBUS     INDICIBUS     GENERALIBUS    LOCUPLETATA    :      ALTERO     SCILICET     RERUM,     QUO     CONSULTO,     QUIDQUID 

UNUSQUISQUE    PATHUM    IN   QUODLIBKT   TIIEMA   SCHIPSERIT   UNO    INTUITU   CONSPIG I ATUH  ;     ALTERO 

SCRIPTUR.^E  SACRyE,  ex  quo  lectoui  uomperire  sit  obvium  quinam  pathes 

ET   IN   QUIBUS   OPERUM   SUORUM   LOGIS   SINGULOS  SINGULORUM    LIBRORUM 

SGRIPTUH/E  TKXTUS    COMMENTATI    SINT. 

KDITIO     ACCURATISSIMA,      C^TERISQUE     OMNIBUS     FAGILE     ANTKPONENDA,     SI     PKRPKNDANTUR  I     CHARACTERUM     NITIDITAS 

GHARTyE      QUALITAS,       INTEGHITAS      TEXTUS,       PEHFKCTIO      COHRKCTIONIS,      OPEHUM      RECUSORUM      TUM     VAHIETAS 

TUM    NUMERUS,    FORMA    VOLUMINUM    PEHQUAM    COMMODA   SIBIQUK    IN    TOTO   OPKRIS   DECURSU    CONSTANTEH 

SIMILIS,    PRETII   EXIGUITAS,   PR^SKRTIMQUE   ISTA   COLLEGTIO,    UNA,    METHODICA    KT   CIIRONOLOGIGA, 

SEXCENTORUM      FRAGMKNTORUM      OPUSGULORUMQUE      HACTENUS      HIC      ILLIC     SPARSORUM, 

PRIMUM     AUTEM     IN    NOSTRA     BIBLIOTHECA,      EX      OPERIBUS      AD     OMNES     .CTATES, 

LOGOS,   LINGUAS    FORMASQUE    PERTINENTIBUS,    COADUNATORUM. 

SERIES    SECIJNDA, 

IN  QUA  PRODEUNT  PATRES,   DOCTORES  SCRIPTORESQUE  ECCLESI.E  LATIN.E 
A  GREGORIO  MAGNO   AD  INNOCENTIUM  III. 

ACCURANTK  J.-P.  MIGNE, 

BIBLIOTHEC^      CLEKI      UI^IVERS^, 

SIVE 

CURSUUM    (^OMPLETORU.M    IN    SINGULOS    SCIENTLE    ECCLESIASTIC.E    RAMOS    EDITORE. 


PATROLOGIA     BINA     EDITIONE     TYPIS     MANDATA     EST,     ALIA     NEMPE     LATINA,     ALIA     GR.ECO-LATIN  A.     VENEUNT     MILLE     ET 

TRECENTIS  FRANCIS  SEXAGINTA  ET  DUCENTA  VOLUMINA  EDITIONIS  LATIN.fi;  OCTINGENTIS  ET  MILLE  TRECENTA  GR^CO- 
LATIN/E.  —  MERE  LATINA  UNIVERSOS  AUCTORES  TUM  OCGIDENTALES,  TUM  ORIENTALES  EQUIDEM  AMPLECTITUR ;  III  AUTEM, 
IN    EA,    SOLA   VERSIONE   LATINA   DONANTUR. 


PATROLOGI^.    TOMUS   CCXI. 

STEPHANUS  TOIiNAGENSIS,  ABSALO  ABBAS  SPBINCKIRSBACENSIS,  ADAMUS  ABBAS  PEBSE- 
mJE.  PETBUS  PICTAVIENSiS.  GUIBEBTUS  GE.MBL.MIENSIS  ABBAS. 


EXCUDEBATUR  ET  VENIT  APUD  J.-P.  MIGNE  EDITOHE.M, 
IN  VIA    DICTA   WAmOISE,    PROPE  PORTAM    LUTETI.E    PARISIORUM     VULGO    D'ENFEH    NOMINATAM, 

SEU  PETIT-MOISTHnUGE 

1835 


i 


THE  INSTITUTE  OF  t^FDI^EVAL  STUDIES 
10  ELMSLEY  PLACE 
TORONTO  5,   CANADA, 

DEC-7tS31 

<5  5// 


SyECULUM   XIII 


STEPHANI 


ABBATIS  S.  mmVM  PABISIENSIS 


TUM 


EPISCOPI    TORNACENSIS 

EFISTOLiE 


QU^    AUCTIORES,     EMENDATIORES     ET    NOTIS     lU.USTRAT^    DENUO    PRODEUNT 


ACGEDUNT 


ABSALONIS  ABBATIS  SPKINGKIRSBACENSIS,  ADAMI  ABBATIS  PERSENI^,  PETRI 
PICTAVIENSIS,  PARISIENSIS  ACADEMI/E  CANCELLARIl,  GUIBERTI  GEMBLA- 
CENSIS  ABBATIS. 

SGRIPTA  QV2E  SUPERSUNT 

ACCURANTE    J.-P.    MIGNE 
kiki.iotiie:4  .«:  cxeri  iL^iwEKK.ii:, 

SIVE 
rURSUUM    COMPLETORUM    IN    SINGUI.OS    SCIENTI^    ECCLESIASTIC^    RAMOS    EDITORE 


TOMUS    UNICUS 

-  -■     II     0    O    »    ■        ■! 


VENIT   8    KRAIN(,IS   GAI.LICIS 


EXCUDEBATUR  ET  VENIT  APUD  J.-P.  MIGNE  EDITOREM, 
liN  VIA  DICTA  D'AMB01SE,  PR()I'E  PORTAM  LUTETLE  PAKISIOKU.M  VULGO  Z>'£AA'£/.'  .NO.MINATAM, 

SKH    PKTIT-MONTROIT.E 

1853 


.\.y 


KMiNCF^US 


4L'i:TOItL'll    ET   OI>EULll    4||LI    t\    IIOI'    TOflO   VC\l    eOIVTIMEMTIJK. 

V        ,1 


ABSALON  AHBAS  SPKINCKIKSBACKNSIS 

ScnnoMOs.  Col       13 

STKI>HA\LS  TOBNACKNSIS  ABBAS  S.  GK\()VKI<\E  PABISJKNSIS. 

K|)islol;r,  (!X  oditiono  Clandii  l)\i  Molinct.  309 

Siippicincnluni.  o43 

Kraiiincnla  e\  sei'nionil)iis  Stcpliaiii.  o67 

Kjiisdcm  Siiinma'  do  docretis  |)rofpniiiiin.  o7?> 

AD.AMUS  PKBSKNL^-:  ABBAS. 

Kpistoho.  ^70 

Marialo.  «07 

Kragmonla  Mariana,  743 

PKTBllS  PICTAMKNSLS  PABLSiENSLS  ACADEMI^  CANCKLLABIl  S. 

Sentontiariim  lil)ri  (piin(iiie.  783 

.  CITBKBTLS  GKMBLACKNSIS  ABB.S.S. 

Kpistola'.                                                              •  1288 

Do  comhnslionc  nioiiaslorii  Goinblacoiisis.  L"5^*4- 


Kx    i ypis  ]..  .\ll(;.\li,  an  l'elil-Monlrouge. 


ANnO   DOMINI   MCCill 


ABSALON 

ABBAS  SPRINCRIRSBACENSIS 


NOTITIA 

(OuDiN,  Commentnrii  de  Scriploribui  eccles.,  l.  II,  p.  1173) 


Absalon  Spriiickirsbacensi»  abb:ts,  onliiiis  r.anonicornni  Regiilariiim  divl  Augustlni,  in  arcbiepiscopaiu 
Trovirensi,  caiiouiciw  priniuin  regiilaris  in  abb:)iia  S.  Vicioris  Parisiensis,  iinde  evocaliis  ad  prBfaia  ab- 
baiia;  regtiiien,  anno^circiier  I^JtO  floruit,  ex  Caesario  Heislerbacensi,  qni  in  opere  De  miraciilis  suorum 
temporum,  ilhim  velul  sibi  pyiicbronum  am  relale  proximum  allegal.  Scripsil  Sen»io«c«  doClos  el  eleg;inies, 
jjHOS  naiiiel  Scbillingns,  ejusclem  Ecdesiuj  Sprinckirsbacensis  abbas,  prociiravil  in-folio  imprimi  Coloiiix 
:\.  1554,  siib  hoc  lilulo,  Seimones  feslivales  quinquuginta  Absalonis  abbatis  Sprinckirbacensis,  quorum  ali- 
quos  iierum  recudi  ciiravii  relrus  de  Alva  el  Aslorga  in  siio  Muriali,  ubi  dc  bac  inipressione  afril  (1). 
Alius  aulein  fuit  eodem  lempore  Absalon  abbas  S.  Vicloris  Purisiensis  C-l).  qui  obiit  a.  1203,  die  17  Sep- 
lcnibris,  siib  ciijiis  iioniiiie  ex  Catalogo  veieri  Biljliolliecae  S.  Vicioris,  a.  1513  conreclo.  cxstaiil  Sermonei 
XXXI  V  De  Diversis  argumeniis  in  bibiiotheca  S.  Victoris,  liilcra  JJ.  10,  qnoriiin  priinus  in  Ascensione 
Domini  ab  bis  verbis  incipit :  Pouis  nubem  ascensum  tuum,  Domlne,  qui  ambulas  super  pennas  ventorHni. 
Verba  quo!  audislis  fraires  dileciissimi,  multam  nobis  prcebent  materium  gaudiorum,  etC.  Sedplnrimumam- 
big<s  imo  jain  scio  istos  scrinones  esse  ex  illis  qninqiiaginta  qui  impre»si  cxstani  sub  noiiiine  Absalonis 
Abbalis  Sprinckirsbacensis,  quippe  qui  iuerit  abbaliae  liiijus  S.  Vic  toris  Parisiensis  canonicus.  2.  Hii-.  codex 
aiiiiquus  aiioiiymus  esi,  cui  Absalonis  nomen  aiino  laiiliiin  l^\^  appositum  esl,  dum  conscriplus  cst  bi- 
blioiliecse  S.  Vii  toris  primus  caialogns.  3.  Denique  iideui  sermoiiej  babenlur  omnes  veiboleniis,  Inter 
sormoiies  Joannis  abbaiis  S.  Victoris,  qui  Absaloui  In  praelaluiM  siicccss.t,  mss.  in  bibliolbcca  S.  Vitio- 
ris,  litlera  JJ.  13.  fol.  29  ad  folium  261,  iibi  lilulus  sub  nomine  Joaiojtj  aiiliiiuti^  esl,  eiejusilein  lempo- 
ris  cum  scriplura  ms.  codicis.  ^ullaleiius  auteiu  lii  XXXI  V  termones  videiilur  speciarc  ad  Absalonem  S. 

(1)  Rccusi  postea  anno  1603,  Mediolani,  iu-4',  cum  lioc  lilulo  :  Sermones  in  prcecipnas  Christiani  cul- 
lus  soleiiinilales,  auctore  D.  .Absalone,  abbale  Springkirbacensi,  canonico  regulari,  jam  inde  ab  aunis  ferme 
quingifHtis  ediii,  recens  auiem  casligati  scholiisque  el  indicibun  auctt  in  gratiam  R.  P.  DD.  Celsi  Duguani, 
Ciinonicorum  Regnlarium  Saltatoris  Lateranensium  abbalii  generalis,  opera  D.Basilii  Serenli,  ejusdem  co//- 
yrcgalionis  canonici,  ilediolanensis  presbgteri,  verbi  Dei  praidicaloris. 

(2)  Dupliceiii  Abbalooem,  Viciorinum  scilicei  ei  Spri,.ckirsljacenscin,  cx  nomine  parl,  ex  temporisquo 
floriiisse  narrantui  convenieiitia,  cx  utriusque  apud  Victorinos  pruff.s^ione,  ex  scriptis  tandein  <|u;c  eadem 
iiirii|ue  viiKlicaiiliir,  uiiiim  cl  Qumdcm  iiabeiulum  censet  L).  Brial  in  Hist.  liil.  de  la  France  [\.  XVI,  p. 
452).  Tcstimonio  niliiur  Caesarii  Heislerbacensis,  auctoris  coicvl,  cujus  en  verba  : 

«  Magisier  Absalou,  vir  lioneslus  et  liUeraius,  iu  ecclesia  Saiicii  Victoris  rarlsiensis  canonlciis,  ante 
bos  aniios  iu  Sprenkirisbacli  abbas  est  cleciiis.  Est  eiiim  idein  nionasierlum  in  epUcopatu  Trevirensi. 
Aiitequain  idem  Absalon  in  locum  electiuiiis  suse  veiiirvl,  unus  e\  fralrihus  in  visu  noclis  vidll  quod  can- 
dila  ardcns  pr^efalum  monasteriuin  iiitrarei,  quje  suo  luiiiiiie  omiiium  fratruin  candelas  cxsiinctas,  quas 
iiianii  leiicbanl,  rcaccenderet.  liuerpieialio  visus  talis  crat  quod  is  advenirei  qni  disclplinam  dlssobiiain 
rcpararct.  Factus  vero  abbas.  boneslas  coiisueiudines,  quas  in  suo  iBonasterio  dldkeral,  iiiduxit  :  liiler 
cu:iera  piaicipieiis  ul  tam  suae  congrcgalioiiis  tralres,  quam  subjecta:  sorures,  iiecnon  et  prxposiii  ea- 
luin,  ab  cscis  carniuin  oinnes  absliiiereiil.  » 

Posl  relurmaiuiu  crgo  inoiiasteriuin  Sprinkirsbacense,  Absalo,  Parisios  revocatus,  anno  1198  abbatt^ 
S.  Victoris  infulas,  Ueriiardo  abbate,  die  28  Maii  ejusdeiii  aiiiii  dcliiiicio,  susecpit,  in  qtio  S.  Victoriscoe- 
nobiu  posi  quinqueiiniuin,  id  esl  aiino  1203,  Sept.  17,  luurtuus  csl.  Si  ergo  abba&Sprmkirsbacensls  egit 
(qiiod  cuiiccaiiurj,  certe  auie  auouin  1198  agubat,  uamiu  codke  ms.  blbliotbecjB  S.  Vicloris  legiiur  ejus 
cpilapbiuiii  bisverbis  : 

Absalon  u\c....  finem  tuscepil  ainaenum, 

Ad  solium  raptut  (elerna  iuce  serenum  : 

Itlusiris  senior,  cui  mundi  gioria  vilit, 

Seplimus  a  primo  pattor  fuit  hujut  ovilit. 

Ilxc  vir  dociisslmus,  sed  paululum  ex  conjectura.  Ldit. 

Patbol.  CCXI.  j^Q  I 

g  lo 


iH  ABSALOMS  ABBATIS  SPRIiNCKIRSBACENSlS  16 

vero  soiius  in   resiiricctioiie  osl  inclioatus,  seJ  in  A  sublato  pariete  inimciii.irtim,   qni  erat  inleripsuin 


fiiluro  con.sunimal)iliir,  quando  filii  adoplionis  au- 
«li»*ul  voccniFilii  Dei  Jiccnlis:  Ven  lc,  benedicli  Pa- 
Iris  nici  [Manli.  xxv).  llnjus  cilliarae  sonum  volue- 
ruiil  audiic  omms  jusii ,  qui  expcctabanl  redcin- 
piionein  Isrucl.  Uiidc  Daniei  propheia  compuial 
iinnos  cl  mcnscs  usqiie  in  id  tcmporis  quo  consuni- 
iiiciur  prxvaricalio,  el  deleatur  iniquitus.  el  venial 
juililia  scmpitprn:»,  el  ungalur  sanclus  sanctoruiii 
(OflN.  ix) ;  U;^laani  quoquc  seipsuni  consolatur,  iii  spe 
ClirisU  iiasciluri  dicciis:VideLosed  iion  ti.oJo.intucbor 
sed  non  propc,  orictur  slclla  ox  Jacab,  cl  consur^el 
virg:i  do  Isracl  (iVi.»i.  xxiv).  Ll  F.saias  prx  nimio 
scipsuin  non  capicns  dcsideri»  loquens  ad  lilintn 
dicit:  Liiii;»m  dirumpcres  coelos  el  venircs  (/«a. 
i.xiv).  Pavid  quoqiie  longa  fraclus  expcctalione 
vocem  clainoris  exlollens  in  cotluin,  Einilte,  inquil, 
nijituin  tnam  de  allo  {Ptal.  cxliu),  boc  esl,  liliutn 
tiiumde  palernitatis  lu£  gremio.  El  ecce  desideria 
propheiarum  completa  sunt,  iiobis  data  esl  suinma 
gnudiorum,  ad  qiios  Chrislus  venit :  imo  (nl  verius 
<lixcriiii)  \enii  propier  nos,  piopter  nos,  inquam, 
iii  nosita  sanarcl  vulnera,  et  peccaluin  lollerclipse 
])rctiuin  redemplionis  ei  huslia  raclus  pro  peccato. 
Sed  altciide,  hoino  qualcra  ic  invenil,  qitam  durse 
addiclum  serviluti,  qu.im  ingralutn  collalis  beiiefi- 
ciis,  cl  vix  mirari  snflicies,  qujod  tain  viiis  res,  el 
lam  alijecla.  lalein  ac  tantuin  meruit  redemptorem. 
Quis  eiii:ii  tuam  considerans  perndiam  vcl  dignum 


B 


el  Denm,  Deo  csl  reconciiaiiis  (Epliei.  u).  Vcniens 
ergo  redemptor  no^tcr  infirmitaies  no:)tras  sanare, 
tria  secum  mediciralia  delnlit,  scUicel  ungucntuni, 
cautcriuin,  ct  anliduiuin.  Fiiii  enim  quasi  unguen- 
tuin  superposilum  vulneri  verbum  unicum  noslrx 
morlalitati. 

Aiiende  hnjus  unguenti  nrtincem,  aitende  apolhe« 
cain ,  attende  materiani.  Artifex  enim  rjiis  fuit 
Spiritus  sanclus  :  apoiheca,  beala  Dei  Genilrix : 
n:aicria  vero,  flos  assiimptae  naturx  et  adeps  divi« 
iiilalis.  Munne  videlur  tibi  ariifex  iste  in  apothecam 
iiaitc  descendisse,  quanJo  dictiim  esl  Marix  ab  an- 
gelo:  Spiritus  sanclus  superveniel  in  le,  et  virtiis 
Aliissimi  obumbrabit  libi  (Luc.  i).  Ibi  arlifex  iste 
hoc  unguentum  confccit,  quando  Filius  Dei  lolum 
suscepit  quod  erat  honiinis,  ei  assnmpta;  natiiiis 
plenitudo  divinilalis  corporaliicr  se  iiifudil.  Miror 
ego  si  non  ct  ^lu  miraris  in  isto  unguenlo  Iria  ha>c, 
odorem,  dnlcorein,  ei  liquorem.  Oilore  cnim  liujus 
unguenli  hontines  na.uralislegis  recreali  snnl,  quia 
a  Cbristo  nascituro  adhuc  loitge  posili,  sola  iidci 
dcvoiione,  quasi  odore  quodain  de  longe  veniente, 
ipsum  expeclabani.  Dulcore  vero  hujus  unguenii 
homines  scripiae  legis  dclcctati  suni,  qui  quasi  in 
limiDo  nascenlls  Chrisli  posili,  suavilalem  promis- 
sionis  in  iege  et  prophelis  acceperant,  el  in  sacri* 
ficiis  Chrislum  figurantibus  spirilalem  dulceJineni 
rei  signilicatx  inlcllkgebant.  Liquore  vcro  hujus  uii- 


veitia  le  judicaret,  qui  abjeclus  Domino  tuo,  alienx  C  guenli  sanati  suut  iiomines  gralix,  quibus  non  so- 


serviijii  te  subJidisli,  et  iii  spontaneam  le  dejciens 
miseriain,  coliaia  lihi  bcnelicia  abjccisii?  Volens 
cnini  rcdempior  tuus  lc  feliciler  vivere,  Iria  bona 
libi  proposuerat : 

Priinum,  innocenliam  condilionis.  Secundum, 
iocum  voluptatis.  Tertium,  bealiiudinem  aeternitatis. 
Duo  prima  coniuleral  in  re,  iie  aliquo  egeus  a  Deo 
tuo  receJeres.  Terliutn  vcro  conUileral  in  spe,  ut 
per  niagnitudinem  rei  prouiissx  firmius  ei  adbxre- 
res.  Sed  ecce  :  Adam  ubi  es?Doniine,  iiiquit,  audivi 
voccni  luuni  ei  abscondi  mc,  eo  qitod  nudus  essein 
(Gen.  li).  Vere  nudus,  id  est,  ab  illa  innoceiiiia; 
vesle  spoliatus  in  lanlam  iniquilaiis  feceiu  le  im- 
incrsisti,  ul  vix  meminisse  possis  quam  benigna 
circa  le  exlitil  iiberalitas  tui  crcaloris.  Locus  quo- 
que  voluptalis  in  cxilium  cominutatus  est:  quod 
testaitlur  quotidianx  calamitates,  videlicei  angu- 
6tia>.  nientis,  corporis  infirwitates,  periciila  foris, 
pesiilen.ix  irrueiiles  desupcr,  delecius  iminortali- 
latis,  ei  ad  uUiniiim  expcctaiio  nioriis.  Post  hxc 
omiiia,  ipsa  beatitudo  proinis.sa  iii  snppliciiiin  erai 
conimuianda,  nisi  quia  misericordia  el  veritas  ob- 
viaverunt  sibi,  et  teinporepropiliationis  imminenie 
jusiiiia  el  pax  oscubix  sunl  (Psal.  lxxxiv).  Iii  na- 
tivilate  eiiim  Chrisli  vcritale  appaiente  secunduni 
pruiiiissuni  Dei,  subsecula  est  niisericordia  delibe- 
ratioiiib  pcccaluris  ;  sicque  juslitia  el  pax  osculatx 
sunt,  quaiioo  ho:no  pcr  gi°aii.im  Dei  jusiificalus, 


D 


lum  Christus  corporaliier  esi  cxhibitus,  sed  elLim 
saciamenlis  qu.x  de  latere  ejus  efiluxerunl,  saluhri*- 
ter  perfusi  sunt,  utpote  bnptismate  ad  sancliGcalio- 
nem,  cxteris  ad  coDfirmaiionem.  IIoc  est  illud  un- 
guenium  qnod  in  alabasiro  reposilum  mnlier  pecca- 
irix  cffudit  super  capul  Jesu  recumbentis,  et  don^us 
iniplela  est  odore  unguenii  (Mallli.  xxvi).  Siquiiiem 
ungiientum  in  alabastro  repositum,  Verbum  carni 
unittiin  fuil.  Sed  fracto  alabastro,  id  est,  Chrisli 
humanilate  per   passionem   consummata,    raulier 
peccjtrix  unguenluinsuper  caput  Jesu  effudit,  quando 
Ecclesia  prius  peccalorum  sordibus  foedata,  sed  iu 
sangnine  Christi  niundata,  fidein   Verbi   incarnali 
Deo  Patri  obtulit.  Capul  enim  Clirisli  Deus  est,  sicut 
dicil  Apostolus  (/  Cor.   n).  Domiis  veio  EcciCiiae 
replcla  esl  cx  odore  ungiicnti,  quando  Chrislus  Dctis 
dona  graliaruin  filiis  Ecclesix  divisii.  Unguenluni 
snper  oninia    necessariuin,  sine  quo  iiec  vulnera 
iiostra  curari,  ncc  priina:  prujvarcaiionis  delictuin 
expiari  poierat.  INeque  enitn  qualitus  morbi  qui  pcr 
primuin  hoininein  super  itos  venerat  {Geii.  ii),  aiiain 
viam  incJicinx  vidcuir   poluisse  admitlere,  quam 
per  Incarnuiiunem  Verbi:  Quia   si  debiix  saiisfa- 
ctionis  ad  ciilpam  fial   collalio,    congruum  fuisse 
acsiimabitur  ab  aliqun,  ul   sicul  honto  usque  ad 
Deuni  supcibiendo  esi  elatus  (voluil  enim  esse  siciil 
Deus)  iia  in  ;Condigna  snlisraclioiie  criininis  Deus 
usque  ad  bominem  ficret  humiliaius.  Qui  ergo  forie 


17 


SERMONES.  —  SERM.  I.  IN  ADYENTU  DOMINF. 


18 


alilcr  redimere  non   poliiil,  pomil  lamen   liberaie  ^  amor   seculi?  Octilus  eliaiu    cliarilatls    c.TCUtieiis 


aliier,  ul  solo  jussu,  vel  eo  qiio  voluisset  modo  ca- 
ptivilalem  tollerct,  el  repelleret  invasorem  (fuit 
eiiiin  :ilius  modiis  Deo  possihilis,  sicut  scripliiu  est 
{Matih.  xix),  sed  lixc  possibiiitas  ad  poieniiam  libe- 
ratoiis  magis  respicit,  quam  ad  scquiiatem  redem- 
plionis :  ul  in  redemptione  inletiig»s  el  justam  sa- 
lisfaciioiiem  delicli,  el  prelium  caplivitaiis.  Redi- 
intTe  eniin  est  rei  ulicnaiae  siib  sestiinaiione  sequi- 
pollan.ix  pretiiim  daie.  Siinl  adhuc  alia  duo  niedi- 
cinalia  a  riidemptore  noslro  nobis  exliibila,  vidclicet 
caiitcrium,  ei  antidolum,  Caiilerium  (|uo  nociva 
resecaniiir,  aniarilulo  cst  tiibulalionum.  Antido- 
iHin  viTO  quod  conlra  venena  datur,  est  ilind  siii- 
gnlarc  viliomm    remediiim,  scilicet  virlus  iiiimili- 


enicitnr,  qnando  affeclus  dileclioni?,  qui  Deuin  coii- 
lemplari  debucrat,  crassa  (|uadam  nube  obdiicilur 
avariliae  et  cupidilalis.  Tale  genus  hominuin  illis 
Ilelisei  irrisoribus  recte  comparatnr,  qui  dum  as- 
cenderet  in  domuni  Domini,  calvilium  ejus  irride- 
bant,  unde  et  ursis  ad  devorandum  tradili  sunt 
(/  V  Reg.  ii).  Calvilinm  quippe  Helisei,  csl  amari- 
tudo  Iribiilalionum,  panperlas  elhumilitas  Salvato- 
ris.qiia:  pueri.hoc  est.stulli  amalores  liujus  mundi, 
irridenl.vel  quando  hoc  realiler  faciunl,  vcl  quan- 
do  ea  imitari  nolunt.  Unde  et  nrsis,  id  esl,  demo- 
nibus  ad  devorandum  iradunlur,  ul  in  poenis 
agnoscant  poteniem,  quem  iii  terris  despexenmt 
humilem.  Vere  irrisores  sunt,  non  imllaiores.  Irri- 


latis.  Ista  duo  in  fyrmam  vilae  nobis  proposuit,  qiiia  B  derent  enim,  ni  fallor,  reiin  Petii,  scenofacloriani 


noii  satis  erai  libeiia tein  reddere,  nisi  per  viiae  sancti- 
lalcm  ciistodirelur  :  sed  nec  aliunde  ad  palriani 
paier  lediius,  nisi  in  conversatione  humiii  et  pa- 
ticnlia  Iribulalionum. 

Scd  vidcmus  muilos  Verbum  incarnatum  fide  am- 
plectciitcs,  qui  formam  vitae  ejns  imiiari  nolunf, 
qu  bus  si  oslendas  loca  clavorum,  si  mitlanl  inanus 
in  latus  ejus,  dicunt  cum  Tlioma  :  Dominus  inens 
et  Deus  nieus  (Joan.  xx)  :  si  autem  ad  passiones  eos 
invitaveris  cl  humiliiatem,  dicunl  Domiiio  Dco  : 
recede  a  nobis,  scienliani  viarum  tuariiin  noluinus 
{Sap.  iii).  Comprobanl  hoc  pluriini  studentes  divi- 
liis  el  honoribus,  sivc  S(ienliac  poiius  quam  ton- 
scientiae,  noii  ut  abjecii  el  huniiles,  sed  polius  ne 


Pauli ,  loiiam  pelliceam  Joannis  Baplislae,  panem 
subcinericium  Heliae,  nudiiatem.Martini,  sedeiinsa- 
niam  repularcnt  ipsum  asclium  Salvaloris.  0  si 
fainiliare  nobis  decsset  exempUim,  el  nos  qui  fa- 
cti  snmns  rebus  pauperes  eliam  spiriiu  pauperes 
esscnius  el  quod  suscepii  profcssio  execniio  operis 
testareiur.  Sed  frequenter  vasa  figuli,  quJbus  ma- 
jorein  adhibet  diiigemiam,inconlumeliam  prodeunt, 
et  ea  quibus  niinus  cur.c  imp^^iidilur,  Gunt  in  ho- 
norem  el  in  meliores  usus.  Sic  virgnlia  in  desorlis 
locis  siia  si  ad  radices  habc.tt  Iiumorein,  si  rauiiis- 
cuii  ejus  libertalem  aeris  el  caioris  asseqnaniur, 
quandoque  arborem  speciosam,  ranios,  baculos, 
folia  condensa,  flores  vernantes,  et  rrucium  uiileni 


lales  repuientur  :  nt  honoraii  videantur  esse  in  se-      ex  se  producit.  E  conlrario  vero  novcila  planlaiio 

culo,  ei  r.iciant  sibi  noinen  juxta  noinen  magnoruin 

qiii  siinlin  terra,  Hiijus  rei  argumenta  sunt  labores 

iiiniiineri,  iransinetaiio  lerrarum,  obsequia  princi- 

pnir,  stiidia  in  longum  proielata,  ei  caeiera  hujus- 

uioili  in  quibus  homines  consiimnnt  dies  suos.  Sed 

esto,  pro  voio  libi  omnia  respondeant,  sis  affluens 

diviliis.    praeclarns   scicnlia,    praedilus    honoribus, 

iii  his  oinnibiis  qiixso  qiiid   finaliter  vis  apprchen- 

dere,  an  salulcm?  an  sublimilatem?  Sed  salus  ine- 

iius  quaeritnr  pauperiale  quam  divitiis,  subjcctione 

quam  eminentia  :  et  verum  est  illud  Atiguslini  ver- 

bum,  quia    freqiienler  indocti    coblnm    rapiunl,  et 

verba  lejjis  ponderanles  cum  liueris  suis  ad  inferos 


in  locis  amcenis  et  virenlibus  posita,  si  perfundas 
eam  amaritudine,  si  pungas  eam  spinis,  dnm  dcbes 
apponere  cophinum  slercoris,  si  ramusculos  erum- 
pentcs  recurvos  in  lerram  leiieas,  si  paiis  uiidiquc 
coarcies  eos,  ne  in  liberlalem  aeris  exurgant,  xsiinio 
ego  quod  planta  isla  cuni  in  lobur  cvaseril,  irun- 
cum  incoinposilum,  ramos  retorlos,  folia  rara, 
flores  imperfcclos,  frucluin  fatuum  producet,  ct 
niiniis  suavein  ad  vescendum.  Nonnc  legisti,  quia 
non  gentem  propler  locum,  scd  locum  proplcr  gcn- 
lem  elegil  Dominus?  (//  Macfi.  \.)  Cerle  mulier 
in  paradiso  facla  cst,  vir  extra  paradisum,  tan^eii 
ciiius  ct  amplius  pcccavil  mulier  qiiani  vir.  Phari- 


descendnnl.  Furte  sublimiset  magnus  vis  apparerc,  D  soeus   quoque    superlius  plus  peccavii  in   leuiplo. 


sed  in  oinni  labore  lno  qiio  laboras  sub  sole,  hoc 
assequi  non  potf^ris,  qiiia  scmper  meliorrs  et  subli- 
iniores  siipra  te  .ispicies,  quorum  comparalione 
quasi  nanus  inter  gigantes  repuiaberis,  et  videberis 
in  vanum  deduxisse  dies  luos,  cuin  tamen  nulla 
jacturagravior  sit  quam  temporis.  Ul  quid  o  atiima 
niisera  caplas  inanes  auias,  fumnm  vaporantem, 
qiiem  si  apiirehcnderis,  vesiein  liabcbis  infcclam, 
palaium  amaruin,  oculum  raeculienlem.  Quo  ciiim 
roagis  sanci.itccnvcrsationis  ves;i>  inficitur,  quam 
labore  inulili,  cum  homo  tolum  sludium  diviiiis  el 
bonoribus  impcndit,  virluli  .^uiem  nihil?Vol  qiio 
ina-is  palalum  rationis  amarcscii,  quani  voluptaii- 
bus  vii:c,  cum  niliil  s;<pii  raiioiii  nisi  qiiod  contiivil 


qiiam  Maithacus  piiblicanus    in    leloneo ;   et  Judas 
plus  in  cccna  Domini,  quam  puella  sallalrix  in  con- 
vivio  Herodis.  Quare  lioc?  Rebus  enim  necessariis 
occasioiics  periculi   solent   adjacerc,  el  ex  his  qnae 
in  se  bona  suni  causis  emcrgeniibus  coiurarii  pro- 
deuiit  eveiitus.  Sic  iranquillo  mari  et  veniis  Daiiti- 
bns  prosperis  naliirae  inaium  et  anlennas  erigiini, 
appendunt    vela  ,   coeteraqne    instaurant   per   qnae 
facilius  porium  coiiseqnanlur.  Sed  ventis  irruenli- 
biis  conlrariis  ipsa  vela  et  cxiera  navis  ornaineiila 
quxadporliimduccredebuer.nnt,  fiunlcausa  naiifra- 
gii,   nisi  provida  hoc  caveal  diligeniia  gubcrnanlis. 
Eodom  modo  ct  qui  naveni  ingn-diunltir  inonastcrii 
siios   5ecum    gnbernaiionis    a]'pnrjl'JS    assuincui, 


10 


ABS\LOMS  ASBATI5  SI-m.NtKIUSBACENSlS 


«• 


kcilicci   \ikiu  liabituii),    viciuiii   leiuieii:,   cuiucir.- A  »»^>io  culpx  :  4|tiia  adeo  viuienta  esileiitatio,  (|«iO(I 


piuni  «cnili,  ronnniii    |>aupci(aii&,  ei  cxleia  di.sci- 
pliiuc    iiisiilula    :i$:iiiiiuiit,  pcr  qucu   fucilius  ntliii- 
Kanl  |K)iiuin  saliitis.  Se<l  iiicnioria  pris:ina.>  coiivcr- 
uiioiiis  re'lcunie  quando^iue  intipiunlesse  anutures 
•eculi,  appcCore  voluptales,  honores  ambirc,  con- 
tcinncre  p;iiiperiaiein  :  cl  duin  paupcrcs  ci  dcspecij 
Oini  Cbrihto  viJcri  ineinunl,  viam  humilitalis  cum 
Ciiri>(o,  qui  es(  dux  viae,  pariler  abjitiunl.  Sic  olim 
Porpl.jiius  infeslissimus  ille  Clirlstianorum  perse- 
cutor,   riuililis  Cbristi   virditibus   qu.-esivit   ab  illo 
fainiliari  suodxmonc,  siCiiristiis  bonus  ct  si  dignus 
«ssel  imitalionc?  Cui  illc  :  Cbiislus  quidem  boniis 
c«l.  sed  omncs  qui  scquuulur  cuin  miseri  sunt.  Sed 
miserias  impius  illc  nolens  susliuerc,  cx  illa  bora 
C0'pii  dctesiari  et  jurare  quod  iion    novisscl   ho- 
ininom.  Ver.i  esl  procul  dabio  f«lsarii  illius  sentcii- 
»i.i,  qnia  leste  Apostolo,  omncs  qiii  volunt  pie  vivcre 
Itt  Christo,  perserulioncs    patiuntur  (//  Tim.  m). 
Quiil  srgo  Porpliyrianus  vi»  esse,  et  affluens  omnl- 
l)tis  bcnis,  an  Clirisiiauus  el  miscriis  subjacebis? 
Uelius  cnim  esl  ad  lcinpus  cum  Clirlslo  miserias  ei 
liressuras  siisiiiiere  :  qiiia   tristilia    is(a  vertelur 
lii  gaiiJiMm,  et  lale  gaudiuiii  quoJ  nemo  tollcl  a  te 
(Joan.  xvi).Iiadico  si  prompta  mcnte  parliceps  fue- 
ris  iribulaiionum.  El  quis  esiiriens  Labiiil  piscem 
apposilum,  ct  couicdil    scorpionem?  qais   porlurn 
«enens    aflectavii    naufragiuiii?  AlTeciaiuin    plane 
iiaefra{;!um  dixcrim,  si  is  qui  sancta  coiiversaiionis 


B 


noi)  siippeiunt  vires  resislenJi  :  ut  forle  in  eilulio 

Iciitia    Hniiu  {ten.  xxr),  et  iii    lcnla(ionc   inuiiens 

illius  f.auje,  quae  apprelienso  pnllio  Josepli  dixit: 

Dormi  niecum  (Gen.  xxxix).  Quatito  ettiin  nc.jor  esl 

violciiiia  leiiiationis,    lunto    niiiior    esl    vului«l;is 

peccaii  :  el  c  contrario,  quauto  niiaor  csl  tcutaiio- 

nis  violenliii,  lauio  major  cst  volunlas  pecoali.  ?ro- 

pier  violeiiiiam  aulem    tonlaiioiiis  ipse  fi'g;~e8lor 

iiiali  apro  cumparaliir,  til  ibi  :  Exle:°m:iiavii   cain 

aper  <Ie  silva,  ei  singularis  fcrus  depastus  e?l  esna 

{Pial.  Lxxi\).  Ergo  qui  siiscepla  pauperlaie  cl  bu- 

inilitaie  imagiiieiu  Chrisli  iiuluil,  qMid  tMcturus  esl 

si  nietallo  regis    iiiiprimil  imaginem  llerudis?  ilos 

judicium  noii  esi  servi,  sed  iinperatori'>.  Uiiicitm 

ergo  superesl  consilium,  reformare   in  nobis  ima- 

giiicm   Chrisli,   reslaurar«   regis    pecuniain  ui  ve- 

iiiens  poiiere  rntionem  cuin  scrvis  suis,  cum  ustiris 

cxigal  iUani.  Praevenianl  judiceui  lcrribilem  plauclits 

poeiiileiiliae,  niiseritordiac  opera,  miinditia  vit;e,  qu:c 

liebeient  aciem    gladii   illius     versatiiis,    qiiaintliu 

suspenditur  manus  foriciilis.  Quis  euim  non  limeat 

ictum  iilum  iHsaiiabilem,  ubi  materia  <ragilis,  gia- 

diiis  penetrabiiis,  percussor  fortis?  Obiiiicanl  ergo 

prcces  el  lacryiiix>,  ut  gladius  xiernx    daninatio- 

iiis  convcrtalur  in  viigaui  coneclionis,  qux  sic  in 

pr:cscnli  corripiat  fratrcs,  ut  in  fuluro  laeial  lia;- 

ledes  illius  ba.>redilatis,  quam  •inmarcossibilein  e( 

iticonlaminalam   snnctls  siiis  coiiservavit  iii  ccpUs 


habilu  imagincm  Chrisli  injuit,  et  quasi  uno  jiede  C  Jisus  Christus   Domiiius  nosler,  ciijus  rcgauin  et 

iniravit  in  gaudium   Domini  sul,  respiciens  reiro, 

▼oSuplaiibus  vitcc  ei  curis  .secularibus  velit  itnpli- 

C2n.  lu  raligiosis  autem  hxc  ideo  :iiTectala  viden- 

Vii,  qtila  lacilc  h;ec  cavere  possuni  :  qiiippe  sialus 

ei  baVilas   Cl  profc^sio  his  contradicit  :  et  suffi- 

ciens  rerurn  leMpcralluin  adminislratio  omnem  ne- 

cOssiiaiciT»  ia'ia  ailectandi  excludit.  Proplerea  re- 

«iJice  ad  cxie.-a   nialorum  ger.era,  videlicei  ad  ea 

q»«3B  fiual  per  impoloniiam  et  e  conirario  ad  illa 

•;ju^  .'^unt  per  dcliberaiioncm,  el  videbis  quoJ  affe- 

ctalama!a,id  esl,  qitae  ex  delibcralione  fiunt,  suin- 

luam  malurmn  attigenini,  Quje  eiiim  per  subi-epiio- 

Kfifr)  /junt  nnila  ex  hoe  leviora  sunl,   quod  subilo 

ir^'^Mle  molu  anlii.i  pr.Teveniuiit  judiciuui  ralionis  :  j. 

«•',  *!  !no'.u  iucuniiix  fralri  r.\co  dicani  racha  .sive 

fatite.  Unde   ipso   Incenior    mali  diabolus   propler 

vciocitalem  hujus  suggesliouis  avi  comparatiir   in 

»ali  tentalionc,  ul  ibi  :  Posuerunt  moriiciiia  servo- 

riJi:!  tuorum  c  cas  volatilibus  coeli  (Pial.  lxxxviii). 

La  quaquc  qux  pcr  iudiscretioiiem  fiunt,  cx   hoc 

quoilanimudo  exciisanliir,    quod    f.illunl    jiidititiiu 

rJiionis;  vidcnlur  enimesse  bona  sed  non  sunt  :  ul 

ii  fortc  aliquis  vclitjejiinare  aliis  (Oiucdenlibns,  vel 

|>sjltero  aiiis  dormieiitibus  et  Ikujusinodi.  Dinio  et 

propier  fraudem  suggeslionis  iii  tahbus  vulpi  coni- 

)).iia|iir,  ul  ibi  :  C.ipiie  nobis  viilpes  p.irviilas,  qux 

.lCiiiuliunttirviucam  mrjm  (C«nt.  iij.  Simililer  et  in 

Itis 


<\\ix  jicr  in»|'Olcniiam  fiunl,   aliqua  esi    aitc- 


iiiiperiutn  pcnnanci  in  secula  scculoru:ii.  Amea. 
SER.MO  11. 

DE  iiDVENTl'  OOMIM. 

Sot  stelil  in  medio  casli,  el  non  festinavit  0fcum~ 
here  spaiic  diei  utiius  {Josue  x).  Et  si  antiqiia  pro- 
dij^ia  ad  tnemoriam  revoceinus,  videlicet  magnaiia 
qu3e  fecil  Deiis  in  iEgyplo,  miiabiiia  qiiae  operalus 
esl  in  terra  Cham,  icrribilia  qux  obteiidil  in  mari 
Riibro  (Psal.  cv),  tnajora  lamen  piaeseiilis  teni- 
poris  videmus  mirabiiia.  Ccce  enini  juxta  Hiereinix 
vaticiiiiuii),  Novum  fecit  dominus  super  terram 
(Jer.  m).  Qaod  iiovuni  ?  rcs  mira,  res  inaudita, 
factiim  est  i»  Vlrgine  soisliiiiim.  Nec  loquor  modo 
solslilium  nalura'e,  cum  sol  isie  visibiiis  gradu 
reciproco  a  nobis  averiitur,  vel  ad  iios  conver- 
li.ur;  non  illuJ  solslitium  niiraculi,  quod  a<I  Ga- 
luon  factum  cst,  ubi  riliis  Israel  pugnantibus  fu?e 
dcfixo  in  medio  cocli,  dies  dupticaia  est  ttt  conse- 
queicntur  vicioriam  de  hostibi!?.  3ed  illtid  loijuor 
sotstilium  inefTabile,  quaiiJo  Dei  Filius,  sol  justiliie 
inlcrminus  ct  incomprehensililis  quo  'aiiimodo  s« 
coiiiprehensibileoi  fecil,  et  divinitatis  sux  majestate 
quasi  in  uiiiiui  glolium  colleci.t,  in  uteruin  virgiris 
corporaliter  sc  iiifudit.  Et  esl  priitium  solslitiuin 
naiurale.  Secundui»,  niiraculi.  Quod  vero  facluin 
cs(  in  virgine,  sulstilium  esl  salulis,  Congrua  au- 
tciii  fortassis  simililudine  iiicarn:iiioiieni  Vcrbi 
sohlilium  appellaveriin  :  qua  sicut  soi  islc  visibiUs 


»i 


SERMONES.  —  SERM.  II.  l.N  ADVliNTC  DO.MINI. 


U 


dicitur  solsiilium  faccre,  quamlonobis  c  vicino  po-  A  hosUs  suos  vipufnnntihus,  inys(ic«  lamen  ad  geiiu» 


sitiis  ad  iios  ainplius  acoeiiere  non  poiesl,  sic  Dct 
Fitiussol  jusiiliic,  soUliiiuiii  fecil,  quAndo  nostram 
nalurani  assuiiientio  nsqiie  adeo  sibi  conjunxil, 
qiiod  Ttcla  niiioiie  Dci  el  hominis  ad  ipsain  ain- 
fiiius  a[tpropiH(|iiarc  iion  potuit.  Qiinmoiio  cnim 
atiiplius  .ippropiiu|iiarel,  <\»i  ei  Deum  hominem,  et 
lionittiem  Dcum  fecil  ?  Isla  etgo  unio  Dei  el  iiominis 
nobis  sigiiiiic.ita  est  ilio  vcrbo  Josux  quod  propo* 
siii  :  Sui  stetil  in  mcdio  ca'ii,  e(c.  Cum  coili  noiiien 
in  sacra  p»gina  niultis  modis  acripiatur,  lioc  iii 
loco  accipiitir  pro  prxscnti  Ecclesia,  hac  siniiliiu- 
din<  :  qui»  sicul  coeluin  xthereuin  Tulgel  ct  orna- 
lur  varia  distinctione  planct.^rnm  el  sideruin,  ita 
pra?sens  Ecclesta  ornatur  cl  fulget  diversi»  virtuti- 


humaniim  pcrtinet,  quod  ab  iniinicis  spir)tjlil)ii9 
motlo  violenter,  itiodo  fraudulenler,  inodo  urculie, 
modo  aper(e  impujinabatur.  Cujus  primus  hostis 
fuit  afTeclus  pravx  conscicnlix.  Scciindus  vanitas 
muiuian»!  giorix.  Tcrtius,  linior  inorlis.  Qn.trtui, 
dosperjtio  salutis.  Quintus,  spiriiali.i  nequilix  lo 
cop.lestihus.  Sexius,  subius  inliians  infernus.  Pri- 
nius  bosiis  agebat  ul  lolteret  cordis  ntundiciam. 
Secundns,  ne  aspinircnius  ad  patriain.  Tertius  mi-' 
niii>aiur  stippiiciuni  p«i»x.  Quarliis  negahat  speiH 
niisericordige.  Qitintttt  agebat  ul  a  Dco  separaret. 
Sciius,  u(  captivos  incarcerarcl.  Elquis  lani  fories 
advcrsaiios  una  die  expiign.irei?  accrevit  ergo 
spattuin  diei  unius,  ut  facilinr  vicloria  mora  lein' 


iMts  ei  meritis  sanciorum.  U»de°in  Apocalypsi  no-  ^  P^^^  proveiiirct.  Et  fuit  spatiuin  prinvu  diei.  leii- 


inine  coeli  prx&ens  Erclesia ,  noinitie  stcllanini 
vwi  sancti  desic;natilur,  cuin  dicittir  de  scrpente 
Hlo  .intiqiio,  videticct  di^boio  :  quia  cauda  sua 
(ralicbnl  tcrliam  parlcin  slellarum  coeli  in  teiram 
(Apoc.  xn),  El  alibi  :  Facluni  esl  silcnlium  in  coclo 
hora  quasi  ditnidia  (Apoe.  Viii).  In  ccelo,  hoc  est, 
in  pra^senli  Ecclesia.  Quia  cnim  in  ca  bora  integra 
id  est  continuc  non  potesl  huberi  sitcntidtn  con- 
teTnplalioiiis  pioptcr  varias  tciitaliones  qux  aninii 
quictem  inipcdiuni.  Indc  diciuir  :  Factuni  siientiitra 
tn  cocto  quasi  liora  diinidia  :  quia  ei  si  non  sem- 
per,  intcidum  lamcn  sancta  Ecclcsia  pcr  cflclesie 
(tesiderinm  siirsnm  elevaiiir.  Medium  autcra   hiijus 


pus  legis  :  spaiiuin  socundce  diei  fuil,  leinpus  grA< 
tix  sive  110 vx  legis.  Lcx  siquidem  dies  fuit  qnae 
fug:itis  ignorantix  lenebris  cultuni  unius  Dei  docait 
ostendcus  qoid  Doo,  qui<t  proxinio  debercnius  :  qux 
poena  peccatis,  qux  reniuneratto  virluiibus  rcpo- 
Dcretur.  Ilx'c  aitietn  dies  nou  fuit  suiCufus  adei- 
piignationein  hosiiuin  spii-itaiiutu  :  qub  lcx  babc« 
bai  voctiin  prxcipicniein  uon  gratiam  adjuvantcm. 
Unde  dicil  Apostoius  :  Quia  lcx  neminciu  ad  per- 
fectuni  produxii  {Itebr.  vii).  Etj  alibi  :  Si  ex  lcge 
jiislilij,Chrislus  crgo  gratis  inoriuus  est  (C«fa<.  ii). 
Dc  Jndxis  quoquc  in  psaiiuo  dicitur:  Fitii  EflTreni 
int!;udentcs  et  mittentes  aicuni,  convcrsi  sunt  in 


c".»i  fuit  beala  Virgo    Maria,  qux  inlcr  legcm  et  C  die  b< lli  {PioL  lxxvii).  Quasi  diccret,  FiJii  Effrem. 

gratiam    qiiasi  iinies  quidam    medius  conslittila, 

solein  jusiiiix,  videlicet  Dei   filiuro  in  seconcepit, 

quia  rognitioiiis  sux  radios  ad  uirunque  popiiluin, 

id  esl,  Jud.Tos  et  gentilcs  einilterel.  Esl  igiiursnl, 

Chrislus  :  coelum,  prxscns  Ecclcsia  :  tnedium  coeli, 

beata  virgo  Marla  :  solslitium,  Verbuin  incarnatiun. 

Ilujus  auleni   solis  justilix  dno  signa  solslitialta 

possuinus  assigiiare.  Priinum    Evani  :  scctinduiu, 

beatani  Virginein  Mariain.  Ev»  peccatrix,  perqnani 

uiors  iniravit  in  niundiim,  qux  fuit  janua  perdi- 

tinnis,  sigiium   fuit  solstiiii    bycmalis  :  quia    per 

ipsam  nocic  peccati  pfolong.nia.  sol  justilix  a  nobis 

lungius  reccssil.  Beaia    Virgo  Maria   signnm    fuit 

soisiitii  xstivalis  :  quia  iii  ipsa   redivivo  quodam  .. 

calorc  gratix  soljuslitix  ad  iios    appropinquavil. 

Inier  bxc  Jnilcm  duo  sigiia,  videlicei  Evani  et  bca« 

lain  Viiginem  MariAin,  sol  jitsiitix,  qtiein  diximus, 

per  innndi  bujiis  cursuin  paulatim  radios  siix  co- 

gnilioiiis  efludil,  duin  aliis  pcr  inspirationeni,  aiiis 

per  visioncs,  aliis  per  subjcciain  creaturam,  .tliis 

modis  aliis  seipsutn  nottitn  rarcre  voliiit,  qiiousqtie 

honio  nalu.s  ex  Vitgiiio,  siipcr  lerrain  visiis  est,  et 

cuin  honiiiiiluis   coiiversatits  osl  {Barueh.  iii).   Sol 

ergo  sietil  in  inedio  cucli.  Sed  qiiid  est  quod  scqui- 

tur  :   Non  fc^linavil  occuniberc  t-paiiij  dici  uniiis. 

Quod  licct  ad  bisioriani  supra  menioralain  quan- 

ium  ad  lilciani,  rcspiciat,  ubi  »d  Gubaon  solc  dc- 

lixo  in  c(c!o  accrevit  spatium  diei  unius  riilis  Israi i 


hoc  cst,  ipsi  Judxi,  ut  pars  pro   toio   accipiatur, 

intendeiites  et  niitlenles  arcuin,  hoi  est,  prxpara- 

lionem  quandam  ad    pugi;am  spirilalcni,    contra 

vitia  facientes,  dicenlcs  :oninia  qux  jusscril  nobis 

Donitnus,  faciemus.  Ipsi  conversi  sunt  in  die  hclli, 

iinc  est  aversi  sunl   in  lempore  lenlaliunis.  Sic 

otiin  baculus  Helisei  filium  inulieris  ninrtuum  sosci- 

tare  non  poiuit,  quousquc  in  advcntu  Helisei  caro 

piieri  calefaciaspiritum  viialcmrecepit  (/K  fieg.  iv). 

Baculus  Helisci,  hoc  est,  lcx  a  Dco  proptcr  corre- 

caoiiem  tranj^ressorum  posita,  geittts  huinanum  in 

peccalis  mormum  vivilicare  non  potutt,  quoosquo 

in  adven:u  lldisci  id  est  mediaioric  l>oi  et  boml- 

nuin  Jesu  Christi,  per  gratiaiu  adjnvaniem  iuB-jm- 

malum  ad  viain  salutis  rediit.  Prima.srgo  die  11041 

sutricienie  ad  victoiiani  dc  hostiiius  spaiium  diei 

duplicalum  est,  quaiido  ad  leg«*m  accessil  gratia, 

ut  per  mediaiorciu  Dei  et  bominum  Jesatu  Chri- 

stum  hostes  humani  gcncris,  boc  csl,  pcccata  cutu 

suo  autorc  diabolo  vincercntus.  Ecce,  fralres  diie- 

ctissiini,  jain  llciiseus  vcnit.  jam  Cliristiis  hutiia- 

naius  iiobiscum  stat  iu  acie.  Si  DenS  pro  nobis.  qiiis 

rontra  no»?  Krgo  o  ^wiiina  fiJelis  et  dev.ota  foriiter 

prxliaie  hella  Dei  lui.  Jam  non  est  qiiod  limeas, 

noii  cst  qiiod  expavcscas  :  non  ctiim  sotus  ad  bauc 

piignam  vciiil.  quiii  poiius  slat  mutio   mil>tc  co- 

initatus.  Main  lcctuluni  ejiis  id  cst  Incarnaitonis 

iiiysierium,  scs:<eiut<'  furics  ambiunt  ex  furtissi-' 


•r) 


ABS.VLONIS  ABBATIS  SPRINCKIRSBACLNSIS 


2S 


inis  lsrai,'l,  oiniics  lciicnles  gladioj  el  aJ  bol!a  do-  A  des  in  opere,  in  vigiliis  plgri,  in  disciplinn  inorili- 


«lissiiiii  {Caiii.  iii),  ulpoie  propiieljc,  qui  cuin 
vrnliinim  pnilixcrunl,  apostoli  el  mnriyres,  qiii 
«oiislanlia  passioiiis  (esliiiioniuni  <-i  peihihueiunt : 
nlii  niiraruiis  corusci,  alri  prxdicatione  «.lari, 
nntiics  (cnenlcs  gladiuin  spiritus,  (|uoJ  esl  verbuin 
Dei  (Ephes.  viii).  Atteiide  anima  Deodigna,  qniuus 
nrmis  rcx  (iius  iiidiiitur,  u(  c(  (u  siniilibiis  iiidua- 
ris.  Vis  vidcre  qiiilius?  Ecco  stat  nostrx  carnis 
toctus  cilicio,  liuniilis,  patiens.  despectus,  man- 
siielus,  ploniis  doloribus,  paupcr,  peregrinus.  Tu 
t>rgo  induc  annaliiram  regis  si  vis  ccnseri  noniine 


iiati.  Tiiiieo  velicnieiiier  ne  pro  nobis  dicatur  illud 
Ezechielis,  quod  subjungitur  :  Vidi,  inquil,  el  cccc 
in  os(iu  (cnqdi  inter  vcslibulum  el  aliare  vigitili 
qiiinque  viri  liabenlcs  dorsa  contra  teinpluin,  cl 
facies  ad  orientem,  et  adorabanl  ad  ortum  solis 
{Ezech.  VIII).  Per  bos  xxv  viros,  rccle  pusill.inimea 
et  ignavi  figuraiitiir,  qui  duin  noque  in  leinplo  cor- 
dis  tliimiaiiia  sancl^  devotionis,  neque  in  altari 
corporis  sacrificium  boni  opcris  ofTeruiit,  quasi 
iiitcr  templuin  et  altare  posili  oliosos  sc  ostenduot. 
Uiide  congruc  de   his   dicitiir,  qiiod  habeant  dorsn 


inililis.  Esto  orgo  patiens  in  iiijuriis.  iii  obediendo  conlra  teniplum,  el  facies  ad  orieiilem  :  qnia  et  di- 
liumilis,  in  adversiiaie  securus,  in  prosperiiale  sciplinam  huniiliala  nienle  suscipere  noluiil,  et  la- 
modeslus   :  jocundus  in  pauperlate,  maiisuetus  in      "»en  consolalionis,  quae   per  orientem  significatar, 


conversaiione,  in  abstineiilia  severus,  in  chariliite 
fervidus.  Talis  enim  cst  dileclus  liius,  ct  ipsc  cst 
ainiciis  liius.  Noii  siitt  libi  haec  infirma  Dei  tui  oc- 
«asiu  scandali,  qu;c  dciienl  csse  causa  saluiis,  sit  ut 
olim  iii  illis  impiis  factum  est,  qui  ejus  niorlalia 
ron(emnentes  in  faciem  ejus  inspiicrunt,  lancets 
pupngcrunl,  qiii  exctainaverunt  dicentes  :  Nrm  lia- 
liemus  regem  nisi  Caesarem  {Joan.  xix) :  quin  potius 
sdora  humanalum,  amplexare  indrmuin,  paticnti 
c(  despcrto  condolc,  pauperi  ct  egcno  sludia  htima- 
i>italis  impendc  :  omnia  cnim  isla  pro  te  siiscepii, 
non  pro  se.  Proptor  te  ad  hajic  pugnam  venit  : 
imopro  tc  in  bac  pugna  occubuit.  Quare  occiibtiil? 
i|uia  divino  oraculo  sic  pia:ordinalum  fuerat,  ul  illc 


B 


participes  esse  volnni.  Inde  csl  quod  adorant  ad 
ortum  solis  adorare  est  in  beneficiis  ci  consolatio* 
liibus  Dcograiias  agere.  Unde  dicitur  :  Confitebilur 
libi  cum  benefeccris  ei  (Pfal.  xlviii).  Et  hxc  de 
formidolosis.  Nam  per  eos  qui  a  bello  dominlsepa- 
rentur  co  quod  uxores  diicaiit,  signilicanhir  luxu- 
rix  dediti,  qu%  eliam  sapientes  infatuat,  fortc« 
prosternit,  crcclos  incurvot,  siiblimes  dejicil.  Qui5 
crgo  tantx  pestis  non  caveat  insidias?  Qiiis  ejus 
ddlis  nun  limeat  seduci?  Cccc,  inqnil  boatus  Joh, 
bi  qni  serviuiil  ci,  hoc  cst  viri  saiicti,  sunl  insia- 
bilcs  et  in  angelis  suis  reperit  pravilalem,  quanta 
magis  iios  qiii  iiibabiiainns  doinos  lutcas  et  lorre- 
iium  gerimus    fuiid.imenluin  {Job   iv).    Hoslis   ista 


excrcitus  vinccret  ciijus  dux  in  bello  pritno  occiim-  C  ^  ^''^'"'^  positus  esl,  quod  el  si  non  scmpcr  pr«va- 
beret.  Tamen  sicnl  dicit  Scriptura  :  Non  festinavit      leatdutn  suggcrit,  interdiim  lamen  !oci  et  temporia 


occumbere  spaiio  diei  unius  :  qui  non  prius  susce- 
pit  morlis  supplicium,  quum  nostrsR  reparalionis 
sacramenta  consummaret.  Unde  in  cruce  posvliis, 
dixit  :  cunsummalum  esl  {Joan.  xix).  Ul  auiem 
h;tnc  ptignam  spirilalem  latius  prosequamur,  mul- 
(os  ad  cam  vocari  videmiis  :  qui  belii  inipelu  iinmi- 
nente  tanquam  desides  ei  ignavi  ab  exercltu  Domini 
soparaiitur. 

Sic  CJiiin  in  tcge  Moysi  praecipitiir,  ut  pugna  iin- 
tninuiile  fiiiis  Israel  formiilob^si,  uxores  ducentes, 
sedificantes  domos  ad  proprla  rcvcriantur.  Ct  sual 
formidoiosi,quidun)  vcniunt  piignaturi  conlra  vilia, 
per  vigiiias,  pcr  jojunia,  per  oraliones,   incipiunt 


opporiiinitate  sclucit.  Sic  olim  Sicheni  filius  Hem*r 
in  Dina  (Cen.  xxxiv),David  in  Bcrsabo3e(// /?ej7.  xi)» 
senes  Babylonis  in  Susanna  {Ban.  xiii),  Hulofernes 
in  Jiidith  capius  occubuil  {Judiili.  xiii),  quoruro 
nullus  in  concupiscentiam  exarsisset  nisi  concupi- 
scendi  occasioe  vicino  posiia  se  obtulisset.  Aiiendc 
ergo  qiiam  sit  filia  Babylonis,  id  est,  carnis  cotidi- 
lio,  misera,  utpole  necessario  moriiura,  victura 
brevi,  ciistos  scpulchii,  socianda  vermibus,  judiclo 
addicla  :  et  nisi  misericorditer  iiberala  fuerit  in 
?elcri)uin  perilura.  Ut  ergu  libcicmiir  ab  liac  ser- 
vilute  misera,  sacrcc  Scriptiirx  rcganiur  magisle- 
rio,  quae  amatoiem  siiiim  a  lcrrenis  coiitagiis  sur- 


formidare  pondus  laboris,  gravamcn  corporis,  oc- ^  S"™  elevat,   dum  eum  primo   per  disciplinam  in 


casioncs  infirmitatis,  et  sic  evenit  ut  dum  molesiias 
corporates  clTngere  cupiunt,  a  suo  proposito  defi- 
cientcs  nibii  virtuosum  alleiitare  praesumunt.  Sed 
dejwinenlo  quod  in  opus  domini  siii  conduxcrunl, 
iiuud  dcnario  diurno  apprccLaverunt,  sic  eis  disj>en- 
sarc  iion  licet,  nt  mercedem  divini  operis  accipianl. 


struil,  in  liabitu  ct  gestu  corporis,  sccundo  per 
scienliam  io  rebus  agcndis,  tcrtio  per  prudentiam 
in  nioribus,  qiiarto  per  sapientiam  in  coelestibus, 
sivc  in  contemplaiione  coelesiium.  Dumenim  priino 
avcrtll  oculus  suos  homo  ne  videant  vanilaieni, 
iion  exallal  in  risu  voccm  suam,  non  loquitiir  scur- 


el  opus  dici   non  pcrficiaul.  Quis  eiiim  mercenarius  •■''■':'.  H"»  ad  rera  non  poriinent,  neque  fcrt  pedem 

bovem  vcl  asinum  palrifamilias  despondcat,  el  n«n  quo  non  licct :  jam  per  discijdinam  bonae  vilae  ini- 

«lesudanlcaiiimali  pr.tlaxalain  mercedemexpectei?  lium,  videlicel   formam  religionis  esl   asseculus. 

Ecce  nos  miscri  manum  ad  aratrum  misimus  :  re-  Postinodum  cuni    in  operibus  sive  rebus  agcndis 

ficinius  jumenluiii    i.ostrum,  hoc  est,   corpus  de  invcnidir  soUicitiis,  impigfr,  circumspectus,  cautus, 

elcemosynis    pauperum,  de  pectalis    morluorum,  providiis,  jam  magislraiiic  scieniia   ipso  exercitio 

iil  noslris  spiiiialibus  carnalia  eorum  recompense-  boni  opeiisoccasionem  peccandi  praescindil.  Tertio, 

inus,  cum  laiucn  simus  tepenies  in  oratione,  dcsi-  cum  jam  placcni  ea  quac  dixi,  paulalini  incipil  con- 


23  SERMONES.  -  -  SERM.  III. 

S' icntia  ptirgari  a  vitiis,  ei  snljinlrnnlti  priiJciitia  A 
oriinri  iiici{)it  virtulibiis  ct  boiiis  iiioribns.  Qiinrto, 
rum  jam  virliites  esl  adnpius,  p;»rmn  ostei  absliiiere 
a  viiiis,  seJ  per  siiavil;ueiii  divinue  sapienli.TC  incipil 
Bapere  ea  qii3P  Dei  suiil,  iitjorunilum  sit  ei  fabulari 
fum  Deo,  riinari  cceleslia,  dicendo  cum  projiheia  : 
Mihi  autein  ailhairere  Dco  bonum  esl,  ponere  in 
ilomino  Deo  spein  meain  {Psal.  lxxii).  11;«  siint 
qu;«(uor  rolje,  quibus  sacra  p:)gina  ainatorcm  suum 
infonnat,  ©l  sursiim  cvebii,  «locens  eiim  offerre 
corpus  siinin  liosliain  sanctam ,  viveiilein ,  Deo 
pliiceiitein  {Rom.  xii),  ol  iinmacuiattiin  sc  ciislo- 
dire  ab  hoc  scculo  {Jac.  i).  De  quibus  in  prophcla 
dicitiir  :quia  ciim  clcvarentur  anin)alia,eievabantiir 
et  rotje  pariler  JHxta  ea(£2«/<.  i).  Quippesancli  viri 
non  alitcr  perca-Iesiiade.sideriaad  Deiim  respiciunl,  " 
nisi  hic  virlutum  qiiadriga  eos  fuorit  persecuta. 
Per  lerlium  genus  hoininum  qui  a  bello  domi  se- 
parantur,  eo  quod  domos  sedilicenl,  signidcanlur 
cnriosi,  plusqiiam  oporlet  ciiris  exteriorihns  in- 
lenti,  quales  stint  hoinines  linjiis  secnli,  qni  Atciunt 
lii  mari  viam,  circumeunl  terras,  faciunl  diviii;iset 
non  in  judi<io,  termimiin  cop;ilant  ad  lerminum, 
lanquam  ipsi  soli  haliitaliiri  sint  super  terrain  {/««. v). 
Scd  qiiid  Bobis  de  his  qui  foris  sunt  jiidicare,  qui 
l>nc  1  uriosil;itis  in;»lum  in  nohisinelipsis  iiiveninius, 
el  lanlo  pericnlosius  qno  amplius  aliorum  facla  vd 
dicta  inngis  qii;)m  nos(ra  disculimus.  Quis  enini 
noslruin  de  seipso  adco  soUicilus,  qui  non  curel  ox- 
leriorcs  adminislraliones  et  jndicel  oflicia  iiiordi-  r 
nala?  Ilic  dic;it  phis  rigoris  esse  <|tiain  oportei,  ibi 
fihis  dispensalionis,  imo  (ul  pleiiius  dicain  quam  scn- 
(in)  dum  pleniiis  indagaie  voliimiis  quae  ab  aliis 
tiant,  liugendo  ea  quse  noi\  eveniunt,  in  delraclio- 
nh  vilium  pr.«€ipitan)ur.  tnqiiil  enim  atter  alieri  : 
nunqnid  novisti  quid  ille  loquitur  in  silentio?  quid 
agil  in  occulto?  qualisest  in  incessu?qualis  in  ha- 
kitut  veruutamen  occultum  teneas,  donec  res  me-' 
liiis  innotescat.  Quid  lu  radix  pcccatrix  occuliuin 
vis  fieri,  qui  sanguinera  fralris  tui  jam  eflfiidisii? 
Ecce  sangnis  ejus  clamat  ad  dominum  de  terra 
{Gen.  ii).  Jam  causa  ejus  in  xterni  regis  palatio 
omiiibiis  iiinotuit,  planguni  euin  Cherubln  et  Sera- 
phin  :  cui  innocenti  delraxisli,  qnein  sanuin  vul- 
iierasti,  cujus  sanguinem  injuste  elTudisli.  Quid  tibi  ^ 
potest  esse  nnimi  recta  sapienti,  qnando  frater 
luus  hoc  mcditaiur  in  oratione,  hoc  in  lectione, 
hoc  in  opere,  imo  nbiqne  locoruin  gemit  cruentus 
vulncre  quod  lu  injustc  ei  iiiQixisti?  0  consummaia 
religio  qiix  sunimam  siix  perfectionis  consiituit  in 
dciracliune  aiien.ii  virlutis.  Dicis  fortc,  quia  vir 
gpiritaiis  es  qui  omnia  judicas  et  a  neinine  judica- 
ris.  F^i  ego  tibi  sine  lui  judicio  illius  eihnici  versi- 
culo  respondebo  :  Quia  onine  animi  viciiim  tanto 
conspeclius  in  se  crimen  habet,  quanto  niajfir  qtii 
peccnt  habelur.  Dcnium  si  spiritalis  es  et  conlem- 
plativus.  Si  coiitemplalivus  es,  Deum  vides.  Non 
indigneris  ergo  si  te  inlerrogo,  cum  sim  pulvis  et 
cinis.  Quando  Ucuni  vides,^  in  ipso  quid  vides?  Misi 


I.N  .\DVETIJ  DOMINL  2G 

visiis  tuus  f.illilur,  dices  qiiia  humililatem,  niansne- 
tndiiiern,  charitatcin,  palienli.im  .id  omnes.  Fh-cie 
ocnluin  ad  le  ipsuiu,  inie  qiiid  vidcs?  Nisi  le  ipsiiin 
accusare  enibescis,  dices  qiiia  snpcrbiam,  impa- 
tientiam ,  insuavitaicin  ,  dinidcntiain  nd  omnes. 
Ileiio  crgo  usns  consiiio,  te  ipsnin  primo  loco  re- 
prehendis.  Imo  si  jiistus  cs,  in  principio  acctisalor 
es  liii  {Prov.  xviii),  sicut  qiiondam  Job  iiie  inslus, 
cnm  Dcum  oculo  cnnlemplationis  respiceret,  sna 
inlirma  iiiltiens  el  accusans  exclainavil  dieens  : 
Aiiditu  nuris  audivi  te,  niinc  antein  ocnhis  mcns 
vidil  te,  idcirco  me  rcprehendo  (Job  xlii).  Quasi 
diceiel,  prinio  audivi  le  per  luoe  voloniatis  cogni- 
lionem,  nuiic  autem  ocnlus  inens  videt  le  per  men- 
tis  contemplalionem  :  et  quia  video  le,  idcirco  ipse 
ine  reprehendo.  Me  inquil,  non  le.  Sic  eoim  omnis 
vir  spirilaiis  quanto  magis  ad  Deum  accedit,  lanto 
niagis  qiiid  sil  ex  sc  anle  ocnlos  statuit,  quo  am- 
plius  se  per  gratinm  illiiminatum  recognoscit.  Ilis 
tamen  omnibus  qii:e  dixi,  non  damno  zeUim  reli- 
gionis,  qui  ab  omnibiis  bonis  ct  amandiis  el  teneii- 
diis  csl,  sed  argtio  ct  repreiiendo  livorem  detra- 
ciionis.  Qiiia  ergo,  fratrcs  dileciissimi,  non  corona 
lur  nisi  qui  legiiime  cerlaverit  (//  Tim.  ii),  assu- 
nial  formidolosus  virlutem,  carnalis  pudiciliam, 
cnriosus  aninii  qnieiem  :  et  coiiversalionem  bonam 
liabcntes  in  charilaic  Dei,  ct  patienlia  Chrisli  ini- 
niicis  noslris  spiritalibiis  obviemus,  quos  non  stre- 
piiu  armorum  sed  virlutibus  ct  honis  operibu& 
oporlet  repugnari.  Fortis  quidem  pugna  sed  magna 
victoriu:  reponuntur  prsemia  nbi  luctus  in  gautlium, 
labor  in  quielem,  panpertas  in  aliliientiiim,  miscria 
in  jocunditalem,  niortalitas  in  aeiernilatem  conver- 
tilur  :  iibi  sancti  regnant  cuin  Dco,  el  agntis  Dei 
cum  illis.  Pari  crgo  desiderio,  voto  tinaninii  slu» 
deamus  regi  noslro  militare,  qui  quamvis  in  ad* 
ventu  suo  humili,  triliulatioiiis  nos  faciai  participes» 
in  secuiido  adventu  cuin  venerit  in  majestatc  sua 
cum  angelis  suis  regni  sempitcrni  nos  faciet  hxre- 
des,  qiiod  nos  perduccie  dignetur  ipse  rex  noalcr 
Jesus  Christus  dominns  noster,  cnjns  regniim  et 
impcrium  pcrmanct  in  seciila  seculorum.  Anieu. 
SERMO  III. 

IN   -VDVE.NTU    DOMINI. 

7h  illa  die  erit  gernien  Domitii  in  magmftceniia  eh 
gtoria,  el  fruclus  lerrce  subtimit  {Isai.  iv).  Diein 
advenlns  Chrisli  «iiu  multuntque  desideraiam,  qnasn 
proplieta  non  pnterat  demonstrare  digiio,  nrdcnti 
desiderio  dcmonstrat  dicens  :  In  ilia  die,  elc.  Ac  si 
diccret  :  Noii  loqiiur  diem  illjm  angiistiLe  ei  iribu 
iationis,  <  um  erunt  signa  in  sole  et  luiia  et  slellia 
arescentibus  hominibus  prae  limore  ei  expectaliono 
quaj  supervenienl  universo  orbi  {Luc.  xxi).  Non 
denique  diem  illain  dcsolalionis,  quando  nipli  suiil 
foiiles  ;!byssi  magna;  ct  cataraclai  coeli  aiieri;e  iuiil» 
ut  inundalione  facia  delerent  omiiem  animain  vi- 
veniein.  Illjm  i^olius  loqiior  diem,  quando  roranli- 
Lus  coelis  desuper  illuxerunt  (oruscationes  gralia 
otbi  lenae,  ct  Di.i  Filius  in  carnis  Irabca  apparcns 


17 


\0SALONIS  ABBATIS  Sl^HI.NCKIRSBACtNSIS 


tt 


irorti*   foiiJ^rt  subblo  pacem  niiintio  intitlit,  n«n  A  »ni  knptirabundaiiua  swiilciiljvil,  Sancla  quippe  Fc- 


quaicinciiiiqiie  liico,  itii  eaiu  ut  (iniralKle  «liclii) 
liabiiarol  hipiis  cuni  :igno,  el  (Jdectaielur  inraiis 
tuper  rurauiine  pspiilis,  el  manuiii  alilaclalus  niil- 
leret  in  cavcrnaiii  rcgnli  (/to.  xi).  la  ilb  die  tain 
•oleHtiii  laiiluin  ex(tcclat:i  erit  gerinen  Doniini  in 
ni:igiiificeiiii:>.  etc.  Quod  geniien?  llUul  plane 
cujiis  si-nieii  Spiriliis  s:«ia'lus  ejecil.  aitgcliis  ilorfin 
proiulit,  Maria  ri-i<cluin  « liilit,  niaier  tlccleMa  &a- 
porcai  su&cepit.  Et  recle  in  angfio  floruiss«  lioe 
geriiien  «iixerio).  qiii  iuysieriuin  abkcouJituin  a  se> 
ruiis  Viri;ioi  denunciaas  in  ipso  saluiatiuui&  verbo 
uiunstruvit,  ei  quod  in  arcaiiu  Uivini  con&ilii  b(ue> 
rat,  quasi  iu  flure  rruciuoi,  iia  et  in  salutaiione 
virgiiiis  Cbrisiuni  proiuisit  nascituiuin.    Ave  (iu- 


ciesia  juin  oliin  vitlna,  nipote  in  qua  Dcns  |>cr  in« 
fideiiialein  extinclus  fuerat  lleliseo,  lioc  csi,  Deo 
paire  iienediceiile  lecytlniin  oleo  ptenuin  (/  V  Reg.  n*), 
Cliri&liini  viJelicel  septirornii  iHtrfnsuHi  grilia  sus- 
lepit  qiio  iiistillanie  graliani  in  iilios  Ecctesia*, 
eo^iioiii  nun  soiuiuab  c\acloicdi:tlM)tu  liberavii,  scd 
eliatii  bis  qui  iu  Dei  fiiios  aJuptali  fuernnt,  qiio 
pic  vivereni  de  sua  plenitndine  copiosuin  gratix 
niuiius  infiidit.  0  ielix  iila  aninia  qux  de  tania  plc> 
iiiludine  gusiavit  ad  niodicuiu,  el  iit  «lie  adveuiut 
Cbrisii  arrain  siix  vi»ilationis  acccpii.  iie  cuai 
popitlo  iilo  perfiJo  audiie  luereatur  :  Co^novit  Iti- 
runtlu  niilnni  suuni.  et  cicouia  (en)^>us  advciitus  sui, 
Israei  autein  nic  non  cogituvit  (it*r.  viii).  0  inunda 


quil)  Maiia  gratia  piena  {Luc.  i)     '^uis    iu  flore  ^  couscientia  qux  ad  pr;£sentiaiu  rcgis  sui  adeo  esl 


taiu  snavis  colloquii  gerincn  iiecperet  proventu- 
rutii,  (jiioJ  dispensavit  liOtiitas,  promisii  veriias, 
cv  n,,e  izivii  lorliiuJo?  SeJ  iioc  digiiMui  a.iniira- 
lioue  videbiiur,  quta  iion  iicrhain,  non  plantani.itou 
ramum  denique  vel  arborcni  dicit  forc  in  niagniii- 
ccntia.  sr>d  gernien,  quod  iion  solitia  niagniiin  noii 
euc  solet,  sedinoil.ii  seniinis  vix  rruinpcnsgenucu 
Hiodicuin  ftiluri  fri:clus  indiciuni.  Veruntaiuen  pcr 
quaniitaleni  scniinis  germinis  iiiijus  niagniricentiam 
pensare  possiunus.  Quipite  sicut  in  gerinine  Verlti 
iucaiujli  coitceplionen\  itact.scntcii  Spiiilns  samti 
operaiioiiein  recie  possuuius  iittelligere.  Qiiid  eniin 
magnificcntius  esse  potcsl  illo  geruiitie  quod  perfu- 
»utn  est  gratia  Spir.tus  sancti?  UnJc  et  de  Spiritu 


II  unduta  ci  ornata.  nt  secura  vidiul  euiu  in  itb 
snblintitate  glori^,  ciiin  trenielMiiit  aiijj(cli  in  conspc- 
clu  cjiis,  ct  virldtes  coiioiuiu  iiiovebiiii:ui'(Lttc.  xxi). 
l|i>uiii  ciiini  geriDcn  quod  uimc  iu  uiaguifioenlia,  in 
iuturo  iipp;irel;it  iit  gloria. 

OiMiii  subiiiiiitaiein  glori.-c  propheta  prosei|ui:ur 
diccns  :  lil  erit  fniclns  lerrte  tublimii.  Quanivit 
eniin  subbuiilas  islarcfcrri  pos.sit  ad  inaguaiia  qii.-o 
fecil  ia  terrn,  quatis  fuil  curalio  inflrniitatiiin,  sus- 
citatio  nutrtiioruin,  quod  deinctn  anibulavit  super 
inarc.  et  horuin  simiiia,  aptius  lainen  ad  glcriaui 
resurreclioiiis  rcspicil«  qna  cxallatus  cst  supcr 
oninia  bcnedictiis  tn  secula.  Quain  subtiinilatetn 
.ilibi  propiicia   ioquitur  dicens  :  Eril  raJix  Jcsse 


>aiicto  conceptus  esse  JicilurChrislus.  Sicut  enim  ^  qux  sial  in  signiin)  populoruin,  ipsum  gentesdcpre» 

cabiinlur(/jii.  xi).  Quontod(>  eniinsignuniessepotcst 
omiiiuin  populorum  nisi  sil  subliine?  Quapropter 
bujus  sigiii  subliiiiilas,  gioria  est  resurreclionis  qux 
prxcessit  in  capile  :  proptctca  signnm  populoruni, 
ui  ei  ipse  spe  resurrcciionis  cjusJein  glori;e  vivant 
in  eTpr^cialiotie  quatn  in  autore  suo  viJcnt  pncces- 
sisse.  Qiiod  signum  Propbcta  sibi  imprccalur,  cuin 
dicil  :  Fac  mecum  siguum  in  bono  (Ptal.  lxxxv). 
SeJ  sibi  vult  qiiod  iiie  tain  sublimis  i-ai!ix  appelia- 
tur,  cuin  radix  inter  omnes  ramos  arboristnngissil 
buinilis?  crit,  inquil,  radix  Jlesse  et  cxiera.  Sed 
CbrisKis  iti  hocraJici  cotnparatur,  qiiia  sicut  radix 
arljurein,  ita  Chrisiiis  alios  suslentavit,  non  abipsis 


qood  de  car;;c  nascitur,  caio  est  :  iia  quod  de  Spi- 
riiu  sancto  naius  cst,  loium  (Jico)  spiiiiuale  cst 
(Joam.  iii)  ;  lotum  dico  non  sciundutn  natuiam 
spirilu;>lcm  lanlum  :  iiiio  eiiam  secunJum  naturara 
carnis.  Ut  eum  dicam  qnod  veruin  esse  cret!a. 
Christns  secunJuin  affcctiores  carnis  adeo  liiil 
spiritalii  quanlum  Pauius,  ea  virtuiis  celsitmiine 
qtia  non  potuit  &epar.tri  a  ciiaritate  Ciiristi. 
Pinplorea  gernicm  isluJ  alibi  tioii  solum  inonti, 
teJ  coagiilato  ct  pingui  comparatur,  coagulalo 
propier  butnanitaiis  et  Veibi  nnioneui ,  piiigiii 
|tropler  cliarismatuiii  pU-iiiluJiiieiii.iii  Itoc  8ir|iii<lem 
gcrincn   septirortnis  gr.-)lia:  noii  (anquain  gulla  tno- 


dica.scJ  ianQu:imfliivius  ingenscorpoialiier  descen-  ^  susicnialus  est.  Vel  potius  in  radice,  Cbiisti  hiiini 


dtt,  a  qiio  .nJ  viios  spirii.ilcs  ta.Miuam  rivulus,  et  ab 
illts  ad  iiiiiina  Lcclcslsemenibra  lanqiiamslillicidium 
euianavit.  Quid  deiiiuui  aliu.i  si^^tiificat  Salomonis 
iltud  soIium,cui  in  universis  rcgnis  aliud  naiura  vel 
ariificio  non  potcrai  coniparari,  qiiani  iilius  gerini- 
ti:s  niagnificeiitiam?  Nalura  quippe  a&sumpli  bo- 
uii:iis,  in  qnosunma  majestas  tanquam  iit  solio  rc- 
Mdit,  omnibus  cxlcris  fuil  snperemiiicns  proptcr 
puritalem  bumsnil.^tis,  ei  graliariim  plcniiudinem  : 
qiiasl  qiio  lain  Spirilns  sancti  ariilicio  prx  caeteris 
filiis  lioiiiiiiuin  insignita  exliiit.  Quam  ctiam  doiio- 
ruiii  plcn  tiidinem  figur.ibal  K'cylhus  olei  ilic,  qiii 
rcpleiis  omiiia  vidux  vasa  ipse  nun  est  imniiiiutns  : 
quin  potius  filios  illius  lileraios  a  crcditoribus  de 


iitas  figurala  est  :  quia  priusChrisius  fuit  humilis, 
postea  sublintis.  Cujus  liumilitatis  inanifesta  indicia 
sunt,  st  recoliinus  ea  quac  propbetx,  evangelia  eC 
cxterx  Scripturu:  de  ipso  loquuaiMr.  SeJ  ecce  si- 
gitum  nobiseslinsubliinitate,  uiinam  eiiain  signuia 
sii  in  sua  buniitiialc.  Oninis  enim  Chrlsii  aciio  (ut 
dicil  Scriptura)  nostra  est  instructio.  Vos,  iiiqnil 
Chrislus,  vocatis  nie  magisicr  et  Dfloiino,  et  bcne 
(ticiits.  Suiu  eteuitii  (^oaii.xiti).  Ccrie  si  ipsc  in.igi« 
ster  et  nos  discipuli  sumus,  iu  uostru  siuJio  ejus 
discipiioamdeijeinas  imitan. 

Atiendat  ergo  quilibet  veruin  qui  discipulum  ejus 
se  esse  dicii,  si  foric  iiiviialus  fucrit  ad  ejus  buinilita- 
tero.paticaiiant,  mansuetudincm  :  ad  paupertalcf  et 


39 


SKRMONLS. 


SOV\f.  in.  IN  ADVENTU  DOMINI. 


SO 


ii:j:iri<isp>-onon)inccjussuslinc{i<Ius,  niint|iiiiiin  liac  A  rexerunl    tiidere.    El    cctto  disciplinain    Cliri&li, 


p.irtc  oril  disctiiulus  lioniiiits  istius?  Tiineo  velie- 
niciitcr  ne  voce  ilhi  Pclri  rcs))oii(loal  :  lioino  nesciu 
quiJ  (licis  {Luc.  xx).  Quiti  |)Oliiis  inalcdicat  ci  qui  se 
iiiviiavit  dicens  :  iu  (iiscipulus  iliius  sis,  cgo  autcm 
iliacipulusMoysi  [Joan.  ix).(}uoinodoeniin  discipulus 
ejiis  sum,  cum  ipsc  precipiat  liumilital«ni,  cgo  se- 
(|uor  supci-biam  :  iliepatienliaiu  jubet,ei;o  tetico  iin- 
palienliam  ;  ilie  monel  injtit  ias  suslinerc,  cgo  non 
soluni  non  sustineo  injurius,  iino  eliani  aiiis  siiic 
c.tusa  iiijurias  infero.  Audi  si  pl.cei,  rs^tlniisiain 
qii:ilem  oparteal  discipulu.n  esse  Ciiristi  :  Myri-li.i, 
in<|utt,  el  gutta  el  cassia  a  vesliinentis(P(i(/.  xliv), 
iioc  esi,  a  saticlis  tuis.  In  niyirha,  qdx  ainara  cst, 
paiienlia  tribulationiitn  :  in  guUa.qutc  dolorcs  lctiii 
ct  iiiflaturas  &cJal,  virlus  Itumilitatis  :  in  cassia, 
qnoi  in  aqitosis  crescil  iocis  et  iti  aliutn  surgil,  de- 
sidcria  sanclae  devolioiiis  iigiirantur.  Isla  dcbent 
nianare  a  domibus  cburneis,  iioc  csl,  a  conscietiliis 
virtulibus  ct  caslitale  dealbalis,  ex  qtiibiis  dele- 
ciaiiiur  lilix  rcg(ini,boc  est  aiiimae  beiic  $e  regcn> 
tiiiin  in  tiinore  luo. 

Certc  dicunl  scholastici  ei  vchcmenier  id  verum 
rst,  quoniain  in  omni  sludio  qualuor  sunl  necessa- 
ria,  videliccl  mens  humilis,  vila  quiela,  exerciiaia 
inedilalio,  et  amor  mediocritatis.  Exigitur  mens 
liuiitilis,  ite  per  siipcrbiam  fociat  contra  mandata 
iiiagistri,  quain  habebjt  ille  qui  dicebat :  Domine 
lioii  cstexaltatuin  cor  mcuni,  neqtie  clati  sunl  oculi 


n 


qnam  snminii  tabiis  prorttcmnr,  ntmm  in  re  ipsa 
tencanins,  cx  ipso  fine  ad  qucm  lenderc  debemus, 
polesl  colligi  :  liabenl  ccrtc  cursoria  et  pngillato- 
ria  rinem  suum  videlicel  corouam  victorix,  liabent 
mcch^tnice  arlcs  suiim  iiticin,  qune  ad  vitx  subsi- 
dium  finaliter  in vent.-e  sunt.  Sic  oratoris  sludium  fins- 
liierpersnadereniliiur,  quodvideaturjustumvel  ulile 
sivc  lioncsluni.  ^oslri  autem  slndii  finis  Christusesse 
debel.qniesl  linisadjii«tiliamoinnicrcdenli{/ioni.x). 
Vet  sallcm  innndi  philusopho  niitius  non  liabea- 
mus,  cntn  oratore  finaliler  quacrenles  qnod  justuin 
vcl  iilile  vel  lionestum  videaiur.  Sed  quomodo  Anent 
utilis  conseqtiilur,  qni  nulti  prolicil?  quoinodo 
liiiem  bonesli  qni  non  snaiu  taiitittn,  sed  ctiani  al- 
letius  optnionem  somper  laidii?  Noque  eliam  finem 
jtisli  liaberc  dicetitr,«|ui  prx'cepla  jusliliaeconlemnil. 
Pini«  eniin  uiilis  iii  provenlu,  finis  lionesli  in  opi- 
nione  iionx  famae,  finis  justi  in  rcdice  chariiaiis 
consistii,  ul  red  latur  liomini  quod  lioniinis  esl,  el 
qiiod  Dei  Deo.  Iino  *(itl  cxpressius  loquar)  iinein 
injusti  lc  acqni  dixerini,  et  vide  quoinodo  clamat 
ipse  Domiiius  :  \x  boiniiii  por  quetn  scandalnm 
vcdil.  (Mailh.  xviii.)  Inloiiat  iuba  cvangelica  :  Qui 
scandulizaveril  unum  de  his  ininiinis,  expedit  ei  ttt 
sii<^pendniur  inola  asinaria  ad  colltiin  ejiis,  elc. 
{Ibid.)  Vocifcralur  Apostolus  :  nuili  inaluin  prc 
nialo  reddcnles,  patientes  eslole  ad  omnes.  (Hom, 
XII  )  Qitomodo  crgo  finein  justi   attingit,  qui  seip- 


n.ci,  ncque  ambulavi  in  niagtiis,  ncque  in  mirabi-  C  siim  pncvriricaloretn  maudalorum  Deinon  arguil,el 


libas  super  nie  [Psal.  cx\x).  Exigitur  eiiam  viia 
quieta,  ne  tiifnuUibus  vatiis  in  diversa  disiracta, 
laiiitis  inlcnte  prosequaiitr  finein  sui  sltidii  qnod 
betic  inclioavii.  Sicul  de  quibusdam  iiiqiiiclis  dici- 
lur  :  Turbati  sunl  ei  inoii  sunt  Siciit  ebrius,  ct 
«innis  sapienlia  eorum  devorala  esl  {Psal.  cvi). 
Terlium  esl  exercilata  medilalio  qualeiius  nicdi- 
tctur  mens  scijiper  in  co  quoJ  concepit  in  sludiis, 
ne  forie  vacans  olio  per  illicila  desideria  einiiat. 
lianc  meditationcn)  liabcbai  i*!'0{^<heta  ciim  cilcerel : 
Et  mediti-lus  suin  i)octe,id  esl,  iii  dereciii  bujus  viise. 
cum  corde  meo,  ei  exeicitabor  sic  inediiand')  su- 
pcr  liis  quue  lecla  sitnl,  et  scopebam  {Psal.iwn); 
iioc  cst    ab  illicilis   dcsidcriis   pur^abatii  spiiitiim 


in  cum  qiti  proccssioni  non  siilerfiiit  tola  nicniis 
commolione  insurgil.  Va;  vobis  scrib.ne  et  pliarii-a-i 
cnlicem  coiantesel  camelum  Iransgiutienlcs.  (Matth. 
XXV.)  Fropter  Deum  le  alleslor  cum  aiidis  nonu-n 
scandali  qiiid  sonat  in  auribus  li'is.?  Cerle  licet 
scnndalizarequandoqucprocontristarcacripialur,  ol 
Dominns  aii  ad  relrum  :  Vade  retro  Salana,  scan- 
dalutn  tu  milii  es(.4fnM/(.xvi\lioc  csl  contristas  ine. 
tair.en  secunduni  qiiod  in  evangclioprobibclnr  nomen 
sc;;i!ditli  importal  inortem  fralris.  Esl  enim  scanda- 
lizire,  diclo  vel  faclo  fr.iiri  siio  occasionem  moriali» 
pocc.iti  pra'staro,  0  mnnda  conscieiiiia  quae  dicio 
\k\  opcre  siio  gaiidcl  in  saiiguiiifc  fratris  sui.  Atidii 
forU;  :i!iquis  qiti  iibonler  scandala  facil,  ei  cxrusa- 


nictiin.  Qiiarium  vero  oorum  qux  bona  exiguiil  slti-  *^  tiones  qii.xrit  in  iliius  Scripiiira:  tcsiiinonio  qiise  di 


dia,  est  amor  mediocriiaiis,  nc  aniinus  in  delicias 
dissoluius  ainbiiionc  rcruin  lemporatium  a  propo- 
sito  siio  desistal.  Qita  meJiocrilale  conlciitus  cral 
qui  dixit  :  divilias  et  paupcrlates  nc  dederis  tiiilii, 
eed  tanluin  viclui  meolribue  nccossaria  {Prcv.  xxx), 
Isla  oinnia  in  Christo  magistro  noslra  fuissc  sci- 
tnus ,  dum  le<;inin$  cum  humilem  cl  qiiietiim 
{iSulth.  XI),  ca;lo  seinper  niedilaliotic  inlontttm,  el 
non  soliim  mcdiocritatc  contcntum,  sed  nee  eliani 
Iijtbetilom  ubi  reclinaret  caput  suum  (Luc.  ix). 

Clamat  nobis  Apostolus  :  qiioniam  qui  dicit  sc 
in  Chiislo  nianero,  debet  siout  iile  ambni.ivii  et 
ipso  anilyiilaro  (/  Jonn  ii).  Nos  qiiomodo  ciim  itni- 
ftimii  ?  Scdii  popnliiE  manducare  el  biberc,  ei  sur- 


cit :   Si    scandatiim    pro    verilate  nasiitur,   ir.eliuH 
scandalcm  admiitilur,   quain  veritas   relinqnaiiir. 
Vis  ergo  andire  iibi  scandala  sunl  admiltenda  et  iibi 
fugienda?  Si  in  maioupcre  meoscandalizatur  frater 
inetts,  cessare  dcbeo  ct  pro  nie  el  pro  itlo.  Si  au- 
tcm   in    iMtno   opere   meo  scandalizatur,  est  ubi 
scandaluin  adinitterc  debeo,  est  ubi  iioti.  Si   rniin 
ad  lioniim  quod  facio,  teneor  de  mandato  Ooi ,  vc-i 
de   ptofessioiie   ordinis   iiiei,  ct  indc  scandalizaiitr 
fraler  mcus,  non  propter  hoc  cessare  debco:    qnia 
hic  tuiius  scandaltim  admiliiiur  qiiani  veritas  relin* 
qiiittur.  Si  voro  ad  l>onuin  quod  facio,  non  tcnecr 
dc  niaiid.(lo  vci  volo,  quin  polius  l>onum  illuii  voitii!- 
tariuiu  o>i,  ct  dc  libero  arbiirio,  el  indc  scaa  luti' 


51  ABSALOMS  ADCATIS  SPRINCKlRSnACENSlS  32 

i:\lQrfralerrociis.  eliamsi  maxiinum  Lonmn    illiid  A  (7'/(reH.iii).  iulellige  vellusnilp*.  InCanliclsquoqiie 


sit.  iilpoie  jejiiii^irc  biilu.inas  vel  lri(Ju:iiias,  secrelx 
vigiii;?,  piiv;MJe  oraiiones,  propler  scjindalum  ab 
iltis  tU'l)eo  abslinere.  Ego,  iin|uam,  i|iii  in  coiigrega- 
lioiic  consiituius  uiianiinis  debeo  liabildre  in  (Uiino, 
<1  qii.inium  in  nie  cst  a  scandalo  civerc  aniinx  fra- 
tris  inei.  l  !eo  aiilcin  dixi,  qni  iii  congrc;;aiione  sum 
positus,  qiiia  aiiquis  privalain  ducens  viiain,  etiom 
boiia  voiiinlaria  non  lenelur  omilicrc  propler  scaii- 
d  iiun>  altcrius.  Unde  eliani  ad  cautelani  scaiidalo- 
rum  Aiisclinus  Caiitnaiiensis  scientia  et  religione 
perfeclus  dieil :  Si  qiiis  c(£nobil;iruin  forle  propo^i- 
uim  aggicditur,  expedil  nl  quodcunque  iiionaslc- 
riiiin  ingr-ssus  iuf^rii  ibi  radicibus  charitalis  radi- 
celur:  iiisi  forte  l:ilc  sil  monasteiiiim  in  qiio  inviiut  _ 
nialtim  ficcre  rogatnr,  iiec  aliornin  iiiorcs,  ciiam 
fi  ii.uiilfs  V  d-aiiltir,  judicet,  dummodo  conlra  prx- 
lepla  divina  iion  videanlnr.  Ilaec  esi  forma  disci- 
pliiix  Jcsu  qiiain  ipse  teiinit,  el  nobis  inandavil  reli- 
neiidam,  ad  qiiam  nos  invituvii  operc,  el  iiiforniavil 
pr.-¥.ccptis,  ne  alicnjiis  ignoranlije  nebitla  culpaiH 
iioslrain  possiuius  palliare.  Si  ergo  discipuli  cjiis 
suinus,  revereamur  euin  tanqu:un  magislruin:  si 
fil  i,  ameiiius  lanquam  p:ilrem:  si  servi,  lanqcaia 
domiiium  limeamus;  ne  ejus  prxseniiani  noii  sjlum 
nobis  iiiulilem,  vemrn  eiiam  nobis  faciainus  duiiino- 
sam.  Qiiis,  inijuam,  vidil  pisceni  ct  acccpii  soor- 
pioiicm?  (|uis  erravit  in  invid  et  cognovil  viam? 
qiiis  amiju'avit  in  lenebris  el  adverlil  luceni?  Ecce 


Spirltiis  saiicliis  signilican-i  vctlns  novilalis  ait  : 
Nigra  sum  sed  formosa,  (ili:i;  Jerusalem,  sicul  laber- 
naciiia  Cedar  (Ca»l.  i).  siciit  pellis  Salomonis.  Ta- 
beniaculis  Cedar  sc  comparat  propier  nigredineiQ 
vitioruin;  pellibus  Salomonis  se  comparat  proplcr 
ornaliim  virlutiim.  Descendel,  inquit,  siciil  pliiTia 
in  vellus,  ct  sicul  slillicidia  slillantia  siipcr  lerrain. 
Pluvia  in  vcllcre  primolanain  irrigat,  sccundu  cam 
piirgat,  lerlio  super  nalurx  benericinm  ipsani  deal- 
Lat.  Dcsceiidil  igilur  Dci  Filitis  sicut  pluvia  in  vcllus, 
qnaiido  naluram  noslrani  per  graiiam  visilaiis,  nain- 
dai  nos  a  macula  vetustatis,  et  profeeiu  virtuliim 
iiiduit  veslimcnlis  novitalis.  Dcsccndii,  inquil,  sic- 
ut  pluvia  in  vcllus  etc.  PKivia  a(|uarum  iiiipelu 
niundat,  ros  malutinus  tcinperat,  stillicidiuin  vero 
quasi  gntlis  inlorcisis  terr.iin  bumcctut.  Dei  itaque 
Fiiius  qiiasi  stillicidia  slillantia  supcr  lcrram  dcs- 
cendit,  dum  secundum  varielatem  lemporis  ct  mo- 
dum  tentaiionis  menlibus  nosiiis  graiiain  consola- 
tioiiis  infundil.  Uiide  elpropliLta  Da\iil  iMCipicniiuiii 
coiisoiaiioiics  cxpiicans  ait:  In  sliiiicidiis  ejus  Ixl  >- 
bitur  germinans  (Psal.  lsiv).  Dcscendet,  iiuiuil 
siciit  pluvia  iii  vclius. 

Quaiuor  de.?census  Dei  ad  homincin  principalcs 
s;»cr;e  Scripturae  testimonio  astruese  posiuiiuis,  qiio- 
ruiii  primus  esi  lileraiionis,  secundiis  crudilionis, 
leriiiis  consolalioiiis,  qiiartiis  examiiiaiioiiis.  Priiiio 
liberamur  ab  iEgyplo,  seciindo  eru.liiiiur  in  deser'j. 


Inx  mundi   coram  nob;»  posiia  esl,   a  ciijns  radio  C  lertioconfortainurinpugna,  quar  o  judicaiilur  uiiius- 


nemo  privatur  nisi  is,  qui  oculis  clausib  ab  ill;i  vo- 
lueril  averti.  Ambulemusergo,  fialres  cliarissiiiii,  iu 
hac  luce  diim  lempiis  babeinus,  sequenies  vesligia 
humilitatis  ejus  et  palienii£  :docunienla,  quaieniis 
in  prxsenii  vita  ad  furniam  ejus  biimililalis  crudiii, 
iii  fiiiuio  t:aiisferamurad  regnum  claiilalis  ejiis,  ipso 
prxsiante  Doiniiio  nusno  JesuClirisLt),  cujus  regiiiim 
et  imperium  perinanet  in  seeula  seculoriim , 
Anien. 

SERMO  IV. 

.N   4DVENTU   DOUIM. 

Descendel  sicui  pluvia  in  vellus,  et  sicut  slillicidia 
siillantiasuiK-r  lerram  (PitU.  livi).  Videus  propbeta 
Dei  in  spiriiii  no&lrae  dejeclionis  consolatioiiem  iin- 
niiiiere,  coiisolationem  iis  qiii  sedebanl  in  tenebriset 
iiinbraniorlis,voluilproiniilere:ne  niniiuin  diuiurna 
capt  vilas  in  (lesperationein  milleiel,  si  spcs  fuiiirae 
liberaiioiiis  iniseii.Te  cumiiium  iion  tempcrarel.  Mo- 
diim  iiaqtie  noslrs  visilaiionis  apericns  in  vo<tein 
cxullalioiiis  el  laeiili.t;  erurnpil  dicens: 

Descendet  sicul  pluvia  in  vellus,  Priino  igiinr.  vi- 
deanius  vellorum  disciimina  (|iioiiiaiii  est  vclius  na- 
tivilalis,  ei  est  vellus  vetustalis,  est  ctiain  ct  vellus 
liovil;iiis.  Velius  nalivilalis  babeiniis  a  iiaiura,  vel- 
lus  veluslaiis  a  culpa,  et  vcllus  noviuiis  a  gralia. 
Ubi  diclum  est :  Ei  rursum  circumdabor  pelle  mea 
(Job  xix)  intellige  vellus  natiiroe  ;  el  in  llieremia  : 
^ttusiarn    fecii    pellein   meam  ct  canicin    ineam 


D 


ciijusqiic  inerila.  Si  sil  iii  nobis,  fraircs  charissiiui, 
qui  cor  vivum  babeal  el  spiritum  Dci  non  bominii 
imilari  sliideai,  profecto  in  bis  incns  provida  inve- 
niei  unde  materiam  timoris  elicial,  unde  eliam  spel 
erecla  solalio  tempus  niiserendi  el  dicm  visitaiionis 
.«iuic  recognoscai.  Quis  enim  advcrlens  Deum  ad 
lerras  descendcre  pro  saluie  hommum  desperaie 
poluil?  Aut  quis  cxpcctans  judicem  tam  terribilem 
securus  unquam  fuil?0  quarn  caute  qiiam  curiose 
anibuiandum,  ubi  unus  el  idem  Dominus  furtis  pro- 
pngnalor  ad  salvandum,  ct  lam  disliiclas  judex  ad 
un  uscujusque  opus  quale  sit  discutiendum  !  Cum 
igilur  niiseraiionum  tuarum  Domiiie,  qux  a  seculo 
suiil  (Psal.  xxiv),  in  memetipso  recordor,  dico  : 
Milii  adbxrere  Deo  boiium  est,  ponere  in  Domiiio 
Deo  spem  meain  (Psal.  lxxii).  Cum  aulem  ad  jiidi- 
cium  respicio,  libet  abscondi  jam  in  inferno  donec 
periranseai  furor  tuus  (Job  iv).  Si  lamen  consliiuas 
niibi  lempus  in  quo  niei  recorderis,  quia  taiiien 
miscricordia  siiperexallal  judiciuiii.  Fugiainiis  ad 
domiiium  servi,  ad  redemptorem  captivi,  ad  cunso- 
latorem  iniscri  dicenles  cuin  propbeta :  Recordiie, 
Domine,  quid  acciderii  nobis,  intuere  et  respic(i  op- 
probrium  nostruin  (Thren.  v),  liberasii  nos  de  --Egy- 
pto,  ei  murmuravimns  diceiitcs:  Utiiiaiii  moriui 
essemus  in  jCgypio  cum  sedebanius  super  ollascar- 
nium  (Exod.  xvi),  dedisli  nobis  legem  el  di.vimus  : 
Recede  a  iiobi.s,  scieniiam  viarusn  (uarum  nolunus 


B 


S3  SERMONES.  —  SERM.  IV. 

{Sap.  in),  venis  ad  nos  per  graliam  ul  solvas  a  pcc-  j^ 
calis,   sed  iios  ingrali  hcneliciis  dicimus:  Quis  csl 
liic  qui  eliam  peccaia  dimillal?  {Luc.  v.)  Nii  sine  le 
possumus,  el  lamen   le  sequi  lecuni  esse  rccusa- 

IIIUS. 

Proscquamur  igiuir ,  si  placct,  qualuor  illos  de- 
scensus  Dei  ad  honiiiicm,  quos  siiperius  iiolavimus, 
et  Dei  benelicia,  el  noslra»  iiiiquilates  in  sinu 
memoriaj  altiiis  reponamiis.  Videns,  iiiquil',  vidi 
aflliclioneti)  popnli  mei  qui  esl  in  ^gyplo,  descendi 
liberare  euin(y<Jxod.Mi).Stadn>oraleiiiinteliigeniiam 
Tclimus  recurrere,  uEgypUis  isla  est  vila  hominuin 
carnalis  facienlium  curam  carnisin  desideriis.  Cum 
cnlm  corpus  quod  corrumpilur  aggravel  animam, 
et  deprimal  lerrena  inhabitalio  sensum  iniilla  cogi- 
lanlem  {Sap.  ix),  qui  viiiis  el  concupiscentiis  quam- 
diu  fst  in  lioc  moriali  corpore  superalur,  profeclo 
itgypliis  in  lulo  et  lalere  el  palca  servire  compelii- 
tur.  Yenil  eniin  cx  ./Egypto  bfcllalrix  qu.Tdam  quae 
dicitur  carnis  concnpiscenli.i  et  dicit:  boniim  est 
frui  deliciis  et  uli  boiiis.  Cliiis  enim  unquam  natiirx 
fuit  itiimicus?  quis  uiiquatn  carnem  suam  odio  ha- 
btrit !  et  rcspondel  aniina  misera:  ecce  adsum,  recte 
indicasli.  Eia  iiiquil  avaritia,  congrega  argcnlcvs, 
amplifica  loculos,  parce  vivas,  mulla  possideas, 
quanlum  enim  habes  tantum  vales:  et  respondct 
infelix  anima  :  lixc  oinnia  servavi  ab  adolescentia 
mea  {Luc.  xvm).  £t  superbia  inqiiil:  Asceiide  in 
nontem  hnnc  excelsum  valde,  apprehcnde  arma  et 
sculum,  ei  exurge  in  adjulorium  inihi  {Psal.  xxxiv);  Q 
studeamus  minores  conlemnere,  pares  oppriniere, 
majoribus  derogare,  non  advertent  simplices,  non 
insurgunt  palienlcs,  dissiniulant  sapienles,  non  prse- 
Talebunl  rebelles,  cl  respondens  dicis:  ecee  fesiino, 
propero,  seqiiar  le  quocunque  ieris  {Mallh.  vm). 
Ecce  quain  miserabilis  serviius.  Yeniuni  yEgypiii  et 
dicunlanimse  noslra;,  incurvarc  ut  transeamus,  el 
nos  exhibenies  obedienliam  siiie  mora,  coniradicere 
aut  noiumus  aiii  non  valemus.  Forsan  isise  sunl  ires 
civitaies  quas  filii  Israel  xdiflcaverunt  Pbaraoni, 
quarum  una  dicla  est  Ramesse,  secunda  Phitona, 
tcrlia  vero  Heliopolis  (Exod.  i).  Ramesse  commolio 
tinew,  Phithona  os  swcprofuiidum  att/JSf , Heliopolis 
vero  inlerpretalur  civitas  solis.  Pcr  Ramesse  igitur 
avariiiam  iiiteliige,  quae  prohibetur  in  illo  loco  ubi 
dicitur:  nolite  vobis  ihesaurizare  thcsauros  in  terra, 
ubi  tinea  et  eriigo  dcmoliinr,  ci  fures  cffodiunt  el 
furanlur  {Mallh.  vi).  Per  Philhonain  vero,  quae  os 
siveprofunduiii  dicilur,  carnalia  desidcria  etcsetctae 
passiones  prohibeutur,  de  quibus  Jjcriptura  dicit : 
Quia  iinpius  ciira  venerit  in  proninduin  viliorum 
contemnit  (Pioi^.  xvm).  Per  Heliopolim  vero  qiije 
civilas  solis  dicitur,  supeibiam  accipe,  quae  comi- 
tanie  vana  gioria  vult  longclalcque  radiarc,  ei  de- 
trahendo,  coinmovendo  alios  incessanter  urere.  Et 
quis  nos  ab  hac  scrviliiie  liberabit?  Si  filius,  inquit, 
nos  liberaverii,  tuncvere  liberi  eriiiius  (/oa«.  vm). 
Scd    induraiuiu  est   cor  Pharaonis    {Exod.  vii). 


IN  .\DVENTIJ  DOMINI.  34 

nec  dimittet  nos  nisi  in  angelo  perciilictiti,  nisi  in 
manii  forli.  Yoleiis  itaquc  i;os  criperc  de  manii 
pessimorum,  mittit  angelum  suuin,  (|iii  perciiliat 
primogenita  jF.gypli,  id  est  timorem,  qiii  acciisanic 
coiiscieniia  minetur  pa^nam  xlerni  supplicii.  Et 
quis  vcslriini  (inquit  timor)  habilare  polerii  cum 
flamma  (lcvoranle?  [Isa.  xxx.)Qiiisperniancbit  cum 
ardoribus  senipilernis?  {ha.  xxxiii.)  Diim  igilur 
limor  poeiia  nclernae  anininn  peccanli  vias  siias  ma- 
las  ad  memoriam  reducit,  profeclo  priinogcnitn,  id 
est  prava  opcra  in  priori  lcmpore  perpetrala,  in 
gladio  conlrilionis  oc(  idil.  Isle  forlassis  est  angclus 
qui  pcrcusso  latere  Pclri  excilavit  eiiiii  dicens  : 
Surge  velociler  {Aci.  xii).  Ad  Pctrum  iiamqiie,  qui 
agnosccns  interpretatiir,  angelos  ingredilur,  diiin 
quilibet  peccata  sua  recognoscens  formidine  ptenae 
conculitur  :  queni  a  Intere  percnlil,  dum  prjcterilas 
deleclationes,  in  quibiis  sibi  qfiiescere  videbalur, 
rciinqucre  compellit.  Surge  ,  iiiqiiit,  honio,  qu.isi 
diceret,  hora  est  jam  le  de  somno  surgere.  Sur^e 
qui  dormis,  ne  fbrte  dainneris  cuin  impiis  in  ai!- 
veiilu  jiidicis. 

Quselibei  igiiur  fiaoiis  anima  angelo  percutiente 
ah  ^gypio  liberata,  seciindo  descensii  D -i  opns 
Iiabet,  quo  legem  Domini  immaculalam  et  convei- 
fentem  animas  in  corde  ejus  scribat,  el  vi;ini  inaM- 
datorura  Doraini  ipsum  ciirrere  doceat,  ne  per  va- 
rios  circuilus  erroris  iterum  reverlatiir  in  ^gy- 
ptum,  hoc  csl,  in  mare  et  fluctus  viliorum.  Unc!e 
etiam  ei  Moysl,  qui  sumpius  vel  salvatus  ex  aquis 
inierprelatur,  lex  Domini  dala  fuisse  prohibelur. 
Ei  profecto  irandala  Dei  et  disciplina  sunt  ulilia, 
qui  conversus  a  via  sua  pessima  vitia  (letcslatur,  et 
Pharaoni  servirc  contemnens  canial  a  desideria  iii 
se  exiinguere  conaiur.  Uiautemlex  isia  ab  in(|iiic- 
talionc  sil  libcra,  datur  non  in  ^Egypto,  sc.l  in 
eremo,  id  est  in  clauslro,  in  sanciae  religionis  loco, 
ubi  erepti  ab  hoc  seculo  psallunt  spiritu,  psalliint 
et  menie,  ci  scriitantes  lesiimonia  ejus  (/  Cor.  xiv) 
ii)  lcge  Dei  meditanlur  die  ac  nocic  {Psol.  cxvm). 
Iste  autem  descensus  Dei  ad  hominefn  ubi  legcin 
accipit,  fit  in  caligine,  in  tonitruo,  in  fulgttrc,  et 
in  igne.  In  caligine  peccatorum  recordatio,  in  loni- 
truo  peccatorum  afllirtio,  in  fulgure  lerror  discor- 
diae  et  seditionis,  in  igne  vero  .'ilTectiis  fratema!  di- 
leclionis.  In  caligine  ilaqiic  iios  docet  ex  reconla- 
lione  peccalorum  huiniiiari;  in  lonilnio  pro  cisdcin 
in  fame  el  stti,  vigiliis  ol  jejiiniis  aflligi ;  iii  fiilgiire 
viam  religioiiis  cl  disciplinam  in  limorc  ct  man- 
sueludine  suscipere  ;  in  igne  vero  studio  charilatis 
eadem  opcre  implere.  In  his  profeclo  qualuor  om- 
nis  via  religionis  coniinetur  :  in  interiori  contritio- 
ne,  in  extcriori  afliiciione,  in  maiisuetmiine  con- 
versalionis,  et  in  vincnlo  fralernie  ch.irilatis.  Hiiic 
est  qtiod  Abraham  immolatiinis  filium,  lerlur  secuni 
tiiiisse  ignem  cl  gladium  {Gen.  xxii) :  per  gladium  qui 
incidit  cx  utraquc  parle,  poeniteiiliam  interiorciu 
el  poeiiiteiiti:'.in  exleriorem  possumus  iiiteliigcre. 
Interior  enini  pwniieniia  incidit  per  conlritioneni 


S5                                           AltSALOMS  ABOAIIS  SIRINCKIRSOACENSIS  S8 
f ordis  ,  fxlerior  pcr  cabJigaiioncin  cnrporis,  Siini-  A  niaiisiM-uuline  levignUiin.  Focil  Ciiiin  ,  inqiiiC,  osti:» 

liier  cl  in  igiic   Ono  iiivriiiunliir,  scilicet  splcuilor  iluo  «le  ligitis  abivgnis  :  cl  iilriiiuf|iic  <iiipte<(  er.-tl,  el 

cl  caior.  In  splcuiloie   polest    inlclligi  niansiielu<!o  £«  inviccm  lcncnsapcriebaliir  (ibx/.).  Abies,  iit  «lici- 

convcrs.iiioiiis,  (le  qna   «licitnr  :  Luceat  iuT  vestra  tur,  aihor  esl  in  siiperficie  pnlclira,  proccriliic  alUi, 

corani  liomiiiilius  {Mntili.  v).  In  ralorc  vcro  ardor  r.Tmis  dilalatis   circtimqu.iqtie  <li(Tiisa.   H;pc  igilur 

siiperna:  dilottionis.  Qui  crgo  vuii  seipsnm  olTcrre  osiia  dehcnl  cssc  «le  lignis  abiegnis,  Iiocesl,  pulibra 

Deo,   sacrificiiim   scciim    fcrat,    scilicct  ignem  el  iti  spiriliis  liiiarilate,  alla  longaniiiiilatc,  lata  pie- 


glairnim,  ui  per  gla«lium  seipsum  corripiat,  el  prr 
igoem  pacein  proxiiiii  custodial  el  niilriat. 

Isii  sunt  ciistodes  siipcr  Jerusalcin  conslitiili, 
(|iii  toia  dic  ac  nocte  nou  ccssanl  iandare  nonicn 
Domini.  liiiic  siqitidcm  noslrx  civitati  quatuor  isti 
cuslodes  sunl  depuuli,  scilicet  doior  in  corde,  ia- 
hor  in  corpore,  niaiisucludo  in  conversalione,  anior 
in  siipernorum   diieciione.   Custodit    igilur  dolnr 


l;»lc,  sive  proxiini  coinpassione.  Sed  jam  Icge  Do- 
niiiii  in  sancia  profcssionc  accepia,  lertiiis  Dci  de- 
scensus  ad  lioniinem,  qucm  consolationis  diximus, 
csl  necessariiis,  cujus  eo  inagis  egemus  prsesidio, 
quanto  fortior  est  pugna  cuin  adcrsario.  Cum  eniin 
novus  Christi  niilessecnrum  csse  sc  credit,  et  jam 
in  proposili  sui  via  viiililcr  incedil,  e«ce  cx  ail- 
verso  impclus  fortiuin   insurgunl  in  circnilu  cjus. 


fldclitcr,  labor  viriliier,  inaiisuctudo  suaviler,  cha-  »  undiqne  fiigiendi  viam  obstruunt  ei  ;i  uiissima  tcla 


ritas  conritlenlcr. 

hi  bac  nostra  Jerusalcm  dux  sunl  lurres  mnni- 
tissitnac  quailiis  lapi«libus  ab  imis  ct  deinreps  xdi- 
Ciciitan,  quarum  una  diciliir  lurris  fortiludinis,  rc- 
lii)ua  vcro  «luiuiis  pacis.  Priina  est  curiosa,  secimda 
pncilica.  Primaiii  tcnel  Marlhn,  secundam  Maria. 
Uiide  Do:niniis  :  M^irlbo,  Murlha,  solliciia  es,  ct  tur- 


jaciunl,  qiiae  non  solum  corpns,  veniin  ciiam  ani- 
mam  afTiciiinl.  Ingerit  se  illa  iiimium  amjibilis  sprt 
sive  copia  diviiiarum,  occurrit  crebra  ct  vclicmeiiicr 
imporluiia  memoria  liiterarum,  secnlares  ill»  «t 
jocundae  rccreaiioncs,  sed  et  carnalcs  iuresi.int 
lcntaliones.  In  hoc  lcmpestatis  periculo  vtnit  ad 
nns  Dci  snpicnlia  conrorlando  per  graiiam  (loiiso- 


baris  crga  piurima  (Luc.x)  SoHicita  cs  labore,  tur-  lationis,  et  illuininaiido  pcr  cognilionom  veritatis. 

baris  dolore,  si  crgo  cuslotlia  hnjus  lurris  csl  Mar-  In  hoc  tempestaiis  .irticulo  coriforiat  pusillaniinem, 

ihx,  procul  dubio  cusloditur  dolors  cllabore  :  dolore  consolalur  desperantem,  fatiscentem  recreai,  proa* 

pcr  coiilrilioncm   contis,   lalxire  per  exhibilioncm  cicnli  opem  fidei  minislrat,  sicut  de  co  lonscriplu» 

lx>ni  opcris.  Sed  Mariae  iion  csl  ciir*  qiiod  relinquit  e«l  :  Quia  cal.miim  quassaluin  non  ccmleret ,  el 

sororcm  suam  solain  niinistrare.  Audi  quid  dicat  linum  fumigans  iion  cxiingiict  (/*a.  xlii).  Au<Ii  ergo 
Scriplura  :  Maria ,  inquil ,  domi  scdebal,  sedebat  ^  tu  quia  jam  scgrcgatiis  es  a  sac.ulo,  qui    novisii 

qniel.i,  sedcbal  sccura  :  quieta  pcr  virlutem  inan-  voluin   Deo  Jacob,  qui  tentationibus  in   diversnm 


tiiieiudinis.  secura  pcr  virtutcin  charitatis.  Secura 
quidein,qnonia(ri  pcrfcciacharitas  foras  mittil  limu- 
rein  (/  Jonn.  tv).  H.xc  sunt  iila  qiiatuor  osliola,  de 
quibus  i:i  ingressu  templt  pnsilis  Reguin  loquitur 
hrstofia.qiix  hoc  niodo  erant  disposila  {111  Reg.  vi). 
Ut  unum  duplcs  ostium  consiiiuerent  diio  et  duo  ad 
sc  invicem  coiijuncia,  ut  si  forte  placcret  ea  ape- 
riri  quodam  modo  sesc  cclantia,  alicrum  post  aUe- 
ruin  pos.set  duplicari.  Unum  igitur  dupicx  ostium, 
dolor  et  labor  consliluiinl,  qui  adco  connexi  sunl, 
quud  vcl  raro  vel  nunqiiam  sese  dcrclinquent.  Reii- 
quum  vcro  diiptex  osiium  cx  charitate  et  mansiic- 
ludiiie  construitur,  qux  eliam  .ndeo  conncxa  sunt. 


traheris,  qucm  delectat  vitx  prapterilx,  ul  xstimas, 
felicitas,  quem  tcrret  sancix  rcligionis  asperitas, 
andi,  inquain  ,  quid  loquatur  in  le  Doroinus  Deus  : 
quia,  ut  xslinTo ,  loqiieiur  paceni  in  plcbem  siiani 
(fia/.  Lxxxiv).  Primum  volo  le  nrgentum  ,  auruni, 
ornatam  vestium  ,  et  cxicra  quii)us  dclecialur  hii- 
niana  cariositas,  anlc  faciein  tiiam  poncrc,  et  ocnlo 
inteltectuaii  non  carnali  diligenter  examinare  : 
quod  si  fcccris  non  consolationes,  imo  potius  ina- 
ximas  (iesolationes  invenire  poteris.  Qiix  enim  in 
eo  felicitas  csse  potest,  qiiod  cum  laborc  acquiritur, 
cum  lintore  possidctur,  cam  dolore  amitiitur?  Uiide 
quidam  irridens   talem  felicitatem  ironice  cxclu- 


ul  ex  charitate  mansucludo  generclur.  Illiid  autem  D  tnavil  dicens  :  Oprxclaras  opain  divitias,  quas  cum 


diiplox  oslium,  quod  csl  ex  labore  ei  doiorc,  per 
vinculum  forlitudinis  conjiingilur  :  qiiia  nisi  adsit 
fortitudo  auiini,  labor  quandoquc  ab  interiori  con- 
iriiioiie  separalur.  Ocliqiium  vcro  quod  cst  cx  inan- 
BiieMidiiic  ct  cbaritalc,  vinculum  paliciilix  con- 
ncciii  :  qiiia  si  non  adsit  pationtia  ,  mansuetudo 
quaijoqiie  a  charilate  recediu  Volvuntur  auteui 
isla  osiia  in  rardine  iiumilii:'iii',  claudunlur  repa- 
gulo  discretioiiis ,  ut  pcr  humilitatcm  jaclantiam 
cavcant,  ct  p^r  discretionem  iniemperantiam  sivc 
sluliitiain  non  adinittant.  Esl  i|;ilur  ostium  istud 
liumililalc  volubile  ,  rnrlitudinc  durabile  ,  discre- 
tidite  luensurabile,  p.iticiiiia  kiudabiie,  dolore  cir- 
cumspectam,  labore  soiidum,  cbarilaie  splcndidum, 


adepius  fueris,  securus  csse  desisiis.  .Menicnto  illiut 
diviiis  qui  in  Evangelio  ainplificare  horrea  sua  prx- 
parabat,  cui  dictuin  est  :  Stulle,  in  hac  nocie  ani* 
mam  tiiam  toilent  a  te,  el  !ixc  qiix  coiigreg:isti 
cujiis  crunt?  {Luc.  xii.)  Cl  ila  factuui  est.  Lt  pro- 
phela  Duvid  de  his  qui  glortain  hujus  inundi  diic- 
xeruiii,  ail  :  El  doniinabuntur  eoruin  justi  in  ma- 
tuiino,  el  auxiiium  eorum  vetcrascet  in  inferno  a 
gloria  eoruin  (PiaL  XLViii).  Secuiidum  niensurani 
eniin  glorix,  qui  usi  sunl  gloria  hiijus  mundi,  jiisfe 
Dei  judiciu  cnui  mortuis  liepuiaii,  suscipieni  iu  in- 
feriio  angusiias  tormenii.  Liidc  el  duo  phild^upUu- 
rum  perilitsimi,  cuin  bujus  inundi  ^iuriani  et  san- 
clain  converkationem,  qux  est  io  Christo  icsu  vel- 


57  SLIl}.IONES.    -  SF.RM.  V.  IN  ADVENTi:  DOMIM  5S 

leiil  typlce  (igiirare,  alier  euruin  inferni   iiigressu  A  <Ii»e  semiias  Dti  noslri,  ct  currenics  »iain  manda- 


arlwreni  habenlem  ramum  anrcuni  ilescripsit :  alier 
vero  cnieiinm  anrcam  de  coelo  in  lcrras  ilepcn- 
denieni  somniavil.  Qiiid  atiud,  (|u.tso,  per  raiiinm 
illiini  nnrcnm,  quain  niundi  iiiiitis  deror  el  glnria 
stgninc.-ilnr  ?  qiix  el  in  introiui  interni  iilco  esse 
dicilnr,  qitia  per  amorcni  liujiis  muiidi  cjiis  ama- 
lorcs  ad  inrcrnum  transmitinnlnr.  Tiineal  crgo 
omne  semen  israel  l)anc  arbnrcui  conlingerc,  qnia 
facilis  descensus  Averni.  Scd  rev»r;ire  gr.iduin,  *»- 
perasqnc  evaderc  ad  auras,  liic  labor,  bic  geiitilns. 
Sed  ct  aller  pcr  calcnani  anream  viiam  sanciorum 
vol;iii  significare,  quar  iii  terris  conslitul»  coelesti- 
bns  tantuin  jnngitur  sancta  inediiatione,  pia  devo« 
tione,  siciit  dicit  Aposlolus  :  Nostra  aiitcin  convcr- 


torum  ejiis,  iii  mansnetndine  disciplinx,  ct  obscqiiio 
ot>edieiili:c  in  anieriora  scmper  cxtcndamus,  ingre- 
dientcs  dc  virlnle  in  virttilcm  mcreamnr  vidcre 
Dciim  Deornm  in  Sion  {Psnl.  lwxiii).  Non  sitniis 
ei  ingrati  qui  lilicravit  de  iCgypto.  lioc  est,  tlc  pnr- 
lenli  seriilo.  leneamns  legcm  qiiani  nos  dociiit  >n 
dcserlo,  id  esl  in  hoc  lcrre>tri  paradiso,  scilicet 
monasterio.  Vetiereinur  advcnliim  noslrx  visitaiio- 
nis,  iibi  in  se  snscipii  nostra  iiinrma,  lioc  csl,  <on> 
solattir  iios  iit  omiii  iribulatione  el  angiisiia  nostra, 
nl  illum  uilimuin  advcntuni  e\aininat  oiiis  secar« 
pnssiinus  expectare,  quando  filius  lioininis  veiiiet  in 
virlute  magiia  el  inajestate  (Maiih.  xii).  Qtiod  iio> 
bis  pracsiare  dignclur  idem  jiuicx  noster  crcalor  et 


satio  in  coelis  csl  {Philipp.  iii).  El  si  euini  viri  reli-  ^  redeinptor  iiosler  Jesiis  Chrislne,  (njus  regnum  et 
giosi  in  lcrra  sint  po»iti,  virtutuni  lanien  gra<libiis 
ei  boiiis  operibiis   quasi  pcr    catcuaii)  sunt  coii- 
licii. 

Quodsi  amor  litterarum  le  icnlaverii,  lUud  primiim 
recote,  qnoniam  indocti  pleriinquecoclum  rapiunl,el 
viri  periti  cum  liilerarutn  nntitia  ninliotics  ad  pru- 
ruiiduin  inrerni  descendunt.  Scd  ipsc  qui  in  te  loqni- 
lur.ntescire  desiderat,  an  in  hoctuo  dciiitletio  lincm 
cunslitiias  vanitaiis,  an  cogniiioiiein  veritais?  Scd 
quid  si  vauiiatcin  tibi  litiem  ponist  erras  et  tc  ipsi4n 
dccipis,  cum  iilis  depntandus,  qiii  cnm  cogiiovissenl 
I)enm,  non  sicut  Deuin  glorificavenint,  et  idco  siulii 
facti  sunt  et  «lefecerunt  in  vaniiaiibus  suis  iRom.  i). 


imperiuin  perinanel  in  secula  seculoruin.  Ainen. 
SER.MO  V. 

IS    ADVENTU    rOMlM. 

Descendere  faciaui  ad  vos  imbrem  niatutimim  tt 
serolinum,  el  reddam  vubia  nnnos  quos  comedil  lo- 
cuita  et  brucus,  rnbigo,  et  eruca  {Jvel  u).  Verb:.m 
quo;l  audislis,  fratres  dilccti.ssitni,  pjroitit^sutn  tenct 
nosiru:  libcraiionis  el  afTectuni  palcriix  roi:si)laii»- 
iiis,  nlpole  transinissuin  nobis  a  Doo  p.ilre  orplia- 
norum,  ei  judice  vidiiarum. 

Pater  etciiitn  misericor.iiarum  aiinnni  hcniguita- 
tis,  diem  reinis.sioiiis,  tenipus  niiserciitli  ai,niincia»% 
iinbrcm  matulinuinel  serolinuiit  pro:niitit  in  abiin» 


Si  aulcm  per  scientiam  vcrilatciu  invcsligaro  co:ia-  ^  daiitin,  ut  in  stillicitiiis  cjus  foecuntl.ita  apcrialur 


ris,  in  lioc  cliam  crras  el  tcipsnm  dccipis,  et  ciini 
Pilalo  quxrcns  quid  est  verilas  {Joan.  xviii),  ip$e 
laincn  vcritatein  depreiicndisli.  Ego,  iaquii,  snni 
via,  vcritas,  et  vila;  via  in  diiione,  veritais  in  co- 
gniiione,  vita  in  fniitiime.  Via  in  mcrito,  veritas  in 
promisso,  vita  in  prxinio.  Ego,  iiiqiiit,  suni  via, 
veritas,  et  vita.  Et  rropheta  :  Beaius  qiieni  tu  cru- 
ilicris,  Dominc,  et  de  lege  tua  docucris  euin  {Joan. 
xiv).  Ipse  eiiiin  qiiippe  est  qui  docei  hoinincin  scien- 
tiain  {Psal.  xliii),  non  per  inanem  philusophiam 
aul  in  doctis  hnnianx  sapicnliae  verbis.  scd  in  spi- 
ritu  Dei  (f  Cor.  i),  legcm  divinam  scribit  in  libro 
rordiii.  Sed  et  si  veram  sapientiain,  hoc  est.  sapien- 
liam  snnctam  qnafiis,  melius  hanc   libi  re\clabit 


lcrra  el  gcrininct  salvatorcin.  Desceniiere.  iiiqnir, 
faciam  ad  vos  imbrein  malulliiiiin  el  sero.inuni  : 
iinbrcin  inteiligc  iion  corpur.iiein  scd  spirilatein,  ciu 
qiio  Pri)phcta  :  Dcsccnd*t  sicui  pluvia  in  vclli:s 
(Psnl.  L.Mv).  Ei  Isaias  :  Sicttt  iiitber  dcscendil  drt 
coelo  ct  inebrial  lerram,  ct  iiiftindit  eain,  sic  crlt 
verbum  quod  egrcdiiur  de  ore  nteo  (/«a.  lv).  Im- 
lircm  Verbuin  Dei,  Filiiiin  Viiginis  sign  ficaic  vn- 
luit,  qui  instar  pluxijc  criiniiiosos  laval,  novcllas 
piantationes  in  domo  Dei  ediuat,  siiientcs  juslitiaui 
(viros  perfectos  loquor)  potat.  Lavat  ij^inir  in  com- 
punctione,  educai  in  provectioiic,  poi.u  in  consum- 
inalione.  Vis  vidcrc  hnnc  iinbrcm  lavantcm?  Accipo 
lacrymas  Blarix  pcccatricis,  poeuilctilia  l'auli  per- 


excrriiinm  orationis  quam  sliidiuin  icclionis.  Scd  d  sequentis,  conressiunem  Pelri  neganiis,  depiccatlo- 


<)?leclabit  fortassiii  te  facundia  Tiillii ,  sapientia 
Platonis,  ingcnium  Arisioielis,  qni  sapicntcS  ne- 
gcios,  et  stttltos  pcritos  rediiit.  Scd  qti:c  cst  con- 
vcntio  Chrisli  ad  Bclial?  Aufcrlc  ibta  hinc,  et  no* 
lilc  faccre  doiutini  Patris  vosiri  doiiium  iicgocia- 
lionis  {Joan.  ii);  iton  eiiiin  regnat  ^pirilus  Christi, 
nbi  dainnalnr  spiritiis  Aristotclis.  His  rt  litiiusinodi 
coiisotatinnibtis  confortiitos,  Ciirislus,  qtii  nos  eri- 
puil  niiindo,  non  paliclur  iios  snpra  id  quod  pos- 
Kutnits  lcntari,  ne  citm  seinei  niiseiiinus  maiiuin 
ad  aratriini,  rcspicientcs  retro  iniligni  cfliciaitiur 
legno  Dei(Lfic.  i\).  Muniti  crgo,  fralres  dilt^ctissiini, 
per  «pora  jttstiiiie  a  ilextris  ct  a  sinistris  pi.-eparc- 
uius  viain  Doniini,  rcctas  facianius  in  hac  solitti- 


neni  latruiiis  snppiicanlis.  Si  abluenl,  iiiqnil  pru- 
plieta,  surdcs  fiiiarnm  Sion,  et  sangiiincin  Jcntsa- 
lcin  lavcril  de  incdio  ejus  in  spiriiu  judicii  ei  S|iii'iiu 
ardoris  {Isn.  iv),  quasi  dical,  luiic  sancitis  vocabiiur 
otniiis  qui  relictiis  fueril  in  Jcrusalein.  Aitciule,  si 
placet,  consequenter  educantem,  et  adjuvabil,  in- 
quit,  eos  DomiMtis,  ct  libcrabil  cos,  et  erucl  co^,  n 
peocatoribus  et  salvabii  cos.  qnia  spcraverniit  in  cu 
(Marc.  xiv\.  Qiios  adjuvabil?  Eos  iiliqne  qnos  scgic- 
gavil  a  seculo,  ct  vocavii  per  graliaiii  i-iiaiii,  qui 
cnin  ipso  fervcntcs  spirilu  stant  in  acie  dictfiiles 
ciiin  Pelro  :  cliamsi  oportiieri:  inc  mori  lecnin,  iion 
lc  iiegabo  :  forlcs  quidi  m  proposilo  saiictii:i!is,  iu- 
firmi  tamen  consianiia  viriuiis.  Ilos,  int]-!9ti:,  aJ- 


ADSAL0NI5  ABBATIS  SPRINCKIRSBACENSIS 


40 


Jiival  Doininus  In  piigtia  liObtium,  liberal  a  scrviliito 
vilioruin,  eruit  a  poccatoribiis,  lioc  csl,  a  scandalo 
proximoruin  :  laiuleiii  salvabil  cos,  (]uia  speravc- 
runl  iii  co.  0  quain  suavis  est  cdiicalio  hxc,  qux 
ducil  a  florc  primxvx  conversjlionis  usque  ad  fiu- 
cluin  cxlreniae  rcmunerationis'  Vis  liuiic  iinbrem 
videre  potaiilcin?  Rccordare  quandini  ad  jiisloii.im 
fontem  Agar  d  faci«  donun;c  susn  fiigiiiniis  (Cen. 
xxi),  vas  aqu»;  lieliam  roficienlis  (///  Reg.  xvii), 
aquas  mumuirantis  populi  in  descrlo  (Exod.  xv), 
aut  demum  nuplias  arcliilriciini  (Joan.  ii).  Sic  ceric 
spiriialitcr  aiios  poiat  niagniludine  reTclntionum, 
alios  profuiidiiaie  Scriplnrarum,  quosdam  excrcilio 
sanclx  mediiationis,  alius  sua\itate  devolionis.  Et 
imber  quidem  lali^  csl,  sed  ubi  est  cjiis  desceiisus? 
Sic  enin»  diclum  csl  :  descendere  laciam.  Parvum 
ne  descensuin  exislimas  Filium  Dei  pannis  involvi, 
pendere  ad  nbera  niDtris,  incarnari,  demnm  cruci- 
figi?  Audi  dcscensum  :  Simili.<:,  inqiiil,  f.ictus  suin 
pcllicano  soliludinis,  faclns  suin  sicul  nyclicorax  in 
doniicilio  {Pfal.  ci).  Pellicanus  avis  cst  inacileii(;i, 
€t  corpore  tenuis  :  nyclicorax  avis  esl  noclurna,  el 
colore  deformis.  El  ipsc  quidcm  similis  faclus  peJ- 
■icano,  quando  noslrx  naluroc  assuinpsil  macicin  : 
factus  est  sicut  nycticorax ,  quando  pependit  in 
cruce  ii«n  liabens  speciem  ncc  dctorem.  El  alibi  : 
Tradilus  sum  et  non  cgrediebar,  oculi  mei  langue- 
runt  pr:£  inopia  (Psal.  lxxxvii)  :  Traditus  sum,  td 
esl,  expositus  passioni,  sccundnm  innrmitalem  cor> 
poris,  non  egrediebar  demonsirando  potentiara  di- 
vinilalis. 

Magnus  est  iste  descensus ,  magna  liumiliaiio, 
magna  demum  dignatio  medici  inli-are  inlirmariam 
xgroii.  Ei  multi  quidem  infirmi  in  ea  jaccbant,  u(- 
pole  socrus  Pclri  (Luc.  iv),  Alius  reguli  (Joan.  iv), 
(lucr  cenliirionis  {Mallli.  viii) ,  sed  et  mulliludo 
niigna  langneniium,  cxcorum,  claudorum,  arido- 
r.fin  {Joan.  iv),  desideraniiiim  saluiaris  medici  ad> 
veiiium.  An  iion  vcre  caccns  qui  ait  :  Cor  ineuin 
coiiliirbaium  esl,  dereliquil  me  virlus  «ica,  el  lu- 
nien  ocnlorum  meorum,  et  ip.^um  non  csl  mecuin 
{Psal.  xxxvii)  Similiter  el  aridus  qui  dixil  ;  Dies 
iiiei  siciit  umbra  deciinaverunt,  et  eou  sicut  foenuin 
arui  {Ptal.  ci).  Et  alibi  de  claudis  dicilur  :  Fiiii 
alicni  meiilili  sunl  mibi,  (iiii  alieni  invelerati  suni, 
et  claudicaverunt  a  semilis  suis  (PsaL  xvii).  El 
c;t'ci  quidem  ignorando  Deum,  cUudi  per  dcfcciuin 
liunoruin  operuin,  aridi  sine  humorc  virlutum.  In- 
travit  itaque  Dei  Fiiius  hanc  infirmariam,  id  est, 
iioslr£  morlalitatis  rniseriam ,  qiianuo  languores 
noslros  ipse  susccpit,  ei  noslrx  naiurae  participiuin 
in  beala  Virgine  sibi  univit.  Unde  hujus  infirmarix 
januain  recte  dixeriin  bcaiam  virginem  Mnriain  : 
ipsareieniin  est  porla  de  qua  proplicla  dicil:  Porla 
lixc  clausa  crit  el  non  aperielur,  et  vir  non  traiis- 
ibil  per  eam,  qiiia  Dominus  cxercituiiin  ingressuscst 
lier  eani  (Eierh.  xliv).  Sed  quando,  vel  ubi  introivit 
pcr  lianc  poilam?  Intcriogcmus  urcbangeluin  Ga- 
Lrielem  qui  ei  ingressum  diiigcnier  ouiervavii,  ct 


A  fidcl  ter  annunci.iv  t  :  Avc,  iiiqnit,  M.iri.i,  gratia 
plcna,  Dominus  leciim  {Liic.  ii).  Dominus  lecum  per 
proleclionein,  Dominus  in  te  pcr  inliabitationcin, 
Doininus  ex  le  per  Incarnationem.  Ecce  ingressMS 
pnulo  ante  cum  palie  in  ccelis,  modo  iiicarn  >lus  in 
utcro  virginis  :  Ave  Maria,  inquil,  ^ratia  p!ena, 
Doiniiins  tccuin.  Quid  cst  avc?  Forsitan  lioc  esf, 
sine  \x.  Eva  mnier  pixvaricalionis,  vx>  mniliplex 
iii  poeiiam  inobcdienliu:  exccpil.  El  piiinura  quidem 
\x  :  Muiliplicabu  aerumnas  luns  :  secundiim,  iu 
doiore  paries  filios  :  terlium ,  siib  viri  poicslnte 
eris  (Gen.  ii).  El  quid  liorum  in  beata  Virgine  re- 
peries?  ^equc  aerumnam  in  conceplu,  ncc  dolorein 
in  parlu,  se.l  nec  viro  subdita  pcrpctux*  virginitatis 
olilinlu. 

B  Huc  est  ergo  quod  dicit  angeius  :  Avc  Maria,  iioc 
est,  sine  v;e,  qux  gratia  piena,  id  est  Spiritu  sancio 
foecuiidu  fnit :  Plenam  si(|uidcm  gratia  esse  expedi- 
vit  per  quam  qiiasi  pcr  carnale  qnoddain  fons  dl- 
vin.ne  gratix  ad  univcrsitatem  homani  geiiciis  re- 
dundavit.  Ipsa  etenim  est  terra  de  qua  fons  ille 
scaiurivit,  de  quo  in  Genesi  sciipium  Cst :  Non- 
dum  eniin  Dominus  plucrat  super  terrain,  nec  emt 
homo  qui  operaretur  tcrram,  sed  funs  a^cendebat 
de  lerra  qui  irrignvii  supcrficiem  terrac  (Gen.  ii). 
Fons  cquidem  dc  lerra  ascendit,  quamio  splendor 
glorise  et  fons  vitae  Dei  Filius  de  beaia  Virginc  nasci 
voluit.  Superficiein  torrx  irrigavil,  quando  ipsos 
peccaiores  et  ahundantes  in  scculo,  lam  Judxos 
quam  gentiles  ad  fidei  graiiam  convcrtit,  et  non 

^  solum  conTeriil,  verum  eliam  a  laqueo  niortis  re- 
dcrnit,  sicut  scriplum  est  de  ipso  :  Quia  venit  filius 
hominis  quserere  ei  salvum  facere  quod  pericrai :  et 
animam  suam  dare  in  redeiiipiioiiem  pro  inuliis 
{Luc,  xix).  Et  fortassis  exprcjsius  pro  oninibus  di- 
xerim  :  quia  peccavcranl  oinnes  el  egebant  gluria 
Dei  (Hom.  iii),  ideoqne  clamaverunt  ud  Doiuinuin 
dum  ir.bularenlur,  el  <Ie  necessiialibus  eoruin  lihc- 
ravit  eos  (Pial.  cvi).  Quid  a'iud  quaeso  si;;nilicunt 
qualuor  versus  iili  in  nocturnis  laudibus,  priino 
responsorio  accantati,  nibi  commune  omn.um  de- 
sideriuin  pro  commuui  liherdtiqne?  Piiinus  si- 
quidem  versus,  Qnisqiie  lerrigcnae  et  fiiii  lioiniiium, 
(Psal.  xviii)  pertiiiet  ad  lioihiiie>  leircnos  qui  fu- 

j)  erunl  anie  iegem.  Secundiis,  Qui  rcgis  Isruel  in- 
lende  (P^a/.  lxxix),  ad  Israelii.  s  (jui  legis  acceperani 
cogniiionein.  Terlius,  Exciia  poiciiiiain  tuam  (ibid.) 
ad  hoinines  grulia:  in  secnndo  advenlu  qnxreuies 
mortalitatis  tiberalionem.  Quarius  id  esi  Gloria 
palri,  coiiiuneni  oinnium  in  letcriiiiatc  jocundam  fo- 
licitntem.  Et  itiibrcm  quideni  el  ojus  di.'sccnsiiiii  jam 
charilas  ve.slra  audivii,  scd  quoiuodo  nialulinuin  ct 
seroliauin  ? 

Ll  aulem  ad  nosiram  xdificnlionem  hxc  refcra- 
mus,  dies  noslra  eslclarilas  pi%  conversationis,  de 
qua  dicilur:liice3l  lux  vcstra  coram  hominibus(lf»<t/<. 
v).  M.inc  iiujus  diei  bonx  vilx  inclio.aio,  sero 
ejusdcm  cunsuinmuiio.  Quid  ergo  aliud  dixcrim 
iiiibrcm  maiuiinum,  nisi  quod  cuin  se  infundit  Deus 


II 


SERMONES.  —  SERM.  V.    IN  ADYEMII  DOMIM. 


*i 


iwjccalori  per  compimclionctn  :   veJ  inibrpni  soroti-  y\  sliUii,    in    iliiciiis    (lesidcriis  :    giila  sobri«ilnii,  in 


niim,  nisi  cuin  beiie  inclioatum  dncit  in  virnin  pci- 
(ecliini  consutninalionc  virlulis?  Qnasi  cniiii  iinliir 
tcntpeslivus  ile  lcrra  senicn  producit,  ((iiando  cor 
Irtreninn  el  aniinaJe  per  spirituin  cofiipuiiclionii 
Dciis  in  hcbiymns  rcsolvii.  Iinbrein  i^ciotinuin 
clTuiulil,  ciim  j;)m  louis  hoino  couvcrsns  iii  spirilnm 
(iolcl  liabiiare  cnni  babilaiilibns  Co<l;ir,  ciipiens 
dissnlvi  cl  essc  cum  Clirislo.  Vis  vidcre  iinlircm 
ir^lulinum?  Exilus  aqnnrum  (leduxcrunt  oculi  uiei, 
<]uia  noii  cuslodierunl  lcgcm  (nam.  Et  Jercmias  : 
Oi  ulus  nieus  dediiccns  aqnam,  qiiia  longe  rncins 
«st  a  lue  consolaior  coiivertens  animam  mcain 
(Rom.  viii).  Andi  el  imbrein  scrotiniim  :  Qiiis  mc 
liberaliil  de  corporc  moriis  Jjujns?  Jam  cnim  dcsi- 


cil'is  ei  pot  biis  siipcrflne  appeteiulis  :  impaliei.iia 
niansiictiidini,  in  dclractinnibus  el  contumeliis.  Scd 
lii,  vir  bonc,  qiii  vovisti  votum  Deo  Jacob  {Psul. 
cxsxi),  nc  adqiiicscas  eis.  Attende  miseriani  biijus 
caiccris,  Iireviiaiem  lcm|;oruin,  qiiam  sil  inors  re- 
penlina,  qiiam  sil  p«na  oeccali  diiilina.  An  iiescis 
([uia  fiir  ili(^  cvangclicns  fiuolidie  perfodit  domum 
liiain?  Fre(|uciilcr  corpiis  fcbre  corripitnr,  caput 
(iolorc  vcxiiiiir,  caligant  ocnli,  languor  se  ingerit 
frcqucnler  incnrabilis,  mors  feslinaia,  sepnlchnim 
in  evidenti.  Ciir  ergo  non  vigibis?  Qiiis  paterfanii- 
lias  \i(i(iis  paiiolos  ruiiiosos,  li^'na  pwtrefacla,  la- 
qucaii:i  diiiila,  (leliib;  fiindanieiiliim,  lcctumiindi- 
qiic  perfor.itum,   non   linieal  latrones,  non  fugiai 


«lerio  vilaB  aeternae  perfusns,    non  corpus   morlalc,  B  bostes  ?  Fugiamus  ergo,  fialres  dileclissimi,  bofles 


&C(i  mortis  appellat.  Qnia  omiic  id  moriem  aesliin.il 
quiil^uid  a  \iu  xlerna,  qusc  csl  Cbrisliis,  reiardat 
vel  separat.  Hiinc  inibrein  scroiinnm  in  animabenli 
Job  dislillassc  arbitror  cum  (iiccret ;  Elcgii  siispen- 
diiiin  aninia  inea  cl  mnrlcm  ossa  ii>ea  {Job  vti). 
Siis|)cndiuin  significare  volens  celsiliidiiiem  coii- 
leniplalionis  :  morlem  ossium,  morlilicationem  car- 
nis. 

Et  ccrle  dulce  est  suspendinm  oraiionc  cccium 
piilsarc,  sancla  meditatione  pene^rare,  mirari  an- 
geloriiiii  feliciialem,  vcnerari  jnsiornni  bcalitiidi- 
iieni,  devoiione  Dciim  qiijfrere,  dileclione  appie- 
bendere.  Ulinam  spirilus  assumat  mc  cum  propbeia 
iiiter  coelnni  el  lerram,  ul  qui  assnrgcrc  iieqiico  ad 
relsiludinem  contemplaiionis,  salieni  a  lerra  pau-  ^ 
lisper  clevaliis,  non  appropinqiiem  ad  porlas  mor- 
lis.  Ekpcrgist^ere,  animn  mea,  et  qiio?  noii  potesad 
alta  Dei  assurgcre,  inlirina  cjus  (iiicuriialionem  to- 
qnor  ei  pussioncm)  viriuie  qna  vales  amplexare: 
qiise  ad  Dci  sublimia  ciim  viris  perfeclis  non  potes 
assurgere,  dirige  nieiiiis  aciem  ad  fixurain  clavo- 
ruin,  ad  cicalrices  vulnerum,  depone  dc  cruce 
iiworiiiom,  quctn  non  polcs  iatucri  regnniitcm  snper 
cboros  angcloiuin.  Vade  cl  tu,  peccalor,  qucin  ac- 
cusal  lcstiinouinm  conscieiKi-Jc,  pra>para  cor  (uuin 
ad  imbrcm  matnliiinm,  iil  reddal  libt  nnnos  quos 
fomcdil  locusta,  el  brncus,  rnbigo  el  cruca.  Iljec 
cunt  qualuor  vilia  qua;   Jerusalcin  elJud;im  venli- 


animx  biiinanuin  sangiiinem  siiienies,  leiuienles  iii 
insidiis  iaqncos ,  piurinios  capicnles.  Fugiamim 
(dico)oranles  secunduin  cunsilium  Domiiii,  ne  fiat 
lug;i  iioslra  byenuj  vel  Sabbaio  (Matih.  xxiv).  Iii 
liyeme  fuga  est  laboriosa  propler  intempcriem  fri- 
goris,  iii  S.iblaio  illicita  propler liansgressionem 
legis.  Esl  au'ein  bjems  obslinalio  inenlis  :  fuga, 
pu^iiilotitia  :  Sabbaluni,  requies  selernilatis. 

ISon  cst  dilTcrcnda  poeniicnti.i  usque  in  byemem, 
quia  lunc  obslal  peccaii  dominium  :  neqiie  in  Sab- 
biituni,  qnia  in  fiiluro  poeiiitetUia  iioii  baliet  locum. 
Quomudo  etgo  fiigienduui  ? 

Prhuipiis  obsta,  seio  medicinn  paraitir, 
Cum  mala  per  lougns  invaluere  moras. 

Occidenda  s.int  primogenila  .^gypii,  resistendiim 

e.st   in    pnncipiu    illiciiaj    suggeslioiii.    Percussisli 

(iiiquit)   capnl  dc   doino    impii,  deniidasli   ftioda- 

Hientiim  ejus  usque  ad  colluin,  malcdixisli  sceptris 

cjus  {Habac.  iii).  Capul  impii,  id  cst  origo  inipieta- 

lis,  recordalio  est  tioslrae    prav»    conversalionis : 

fiindaniciiluin,  occuliiim   est   illicilae    cogilaiionis : 

sccpirum,  qiiod  csl  iiisigne  regia;  potcslatis,  pcccaii 

csl   doininiuin.    rercuiicndum    ergo    esl  captit  de 

doino  iinpii,  ne  recnrdalio  pravjv  conversalionig  nos 

afficiat  :  denudandiiin   esl   fnndanienlum,  ul  coiiri- 

leaniur    occulla  cogilationls  :   nialedicei-.dtim  sce- 

plris,  pcr  dclesiaionciii  prav«  operalionis.    Ergo, 

si  placct,  fiigam    lleli.E    nobis  proponamus.  Vidca- 


lant  in  oninem  veiilum,   qnne   nec  lc  ncc  alium  iu-  0  miis  qiialiler  ipse  fiigcrit,  ul  cl    nos  ita   faciamus. 


lenlalum  relin(]iiniit,  qii;n  omncs  in  via  Dei  nmbu- 
laiitcs  qnantuin  valeni  iinpediitnl.  Lociista  s^Umis 
dans  et  cito  cadcns,  finperbiam  signat  :  brucus  qni 
totus  est  in  gulture,  gustrimargiam  si\c  giilani  : 
nibigo,  impacieniiain  ;  eriica  qw.v.  c>l  vermis  luMi- 
dus,  luxuriain.  Surgil  cniin  priinu  snperbia  et  dicit 
intra  se  :  Cum  eras  in  seculo,  cingebas  lc  cl  am- 
btilabas  ubi  volebas,  lilicre  currcbus  ad  CKitiis  via- 
riim,  ad  couvenlicnla  cborearum,  et  poslremo  ubi 
cral  iuipetus  spirilus,  illitc  gradicbaris,  nec  rever- 
lcbaris  ciim  ambulares.  Durum  est  in  siaiuin  pnr- 
viili  reduci.incrcp.uiones  sustinere.flagellis  dorsuin 
exponere,  semper  poitare  forinam  scrvi,  per  oinnia 
obcdirc  aliense  voluntati.    Sic  caro  inncbinatur  c:)- 

l'ATRO!  .    CCXI, 


Scripiuni  csl  de  llclia,  quia  fugit  a  facie  Jezabel  in 
soliludir.e,  ibi  projecit  so  siib  iinibra  juniperi  et  ob- 
dorinivit,  postmodiim  icfocius  pane  subcincricio  ct 
poiii  a(|n:p,  in  furtiliidine  cibi  illins  nmbiilavit 
iis.pie  ad  inoiuem  Dci  Orcb(///  Iteg.  xix).  Jeza- 
licl  qnje  sierquUiniunt  vocaliir,  lieliam  perseqnilur, 
(|ii;iiulo  qiiilibct  amator  cusliiatis,  a  carnisconcu- 
pisccnliu  hnpiignalur.  Fitgiciidiim  est  ergo  iii  so- 
litiidinem,  id  csl  soliiarix  vilx  babitacniuin  ,  sive  iu 
clauslrulis  vil;e  coiiversalioiieiu,  ubi  nec  oculus  vi- 
dcat  qnod  concupiscal,  et  ipsa  soliludo  inanis  gio- 
ri.t  occ.Tsionem  prxcidat.  Sed  nec  ibi  tulus  eris, 
nisi  projicias  lc  sub  umbra  juniperi,  id  est  nisi 
conlorinerib  bnniililali  et  passioni  Jesu  Clirisli.  Ju- 


43  ADSALONIS  AUUATIS 

nipvrus  n;'lior  csl  liuinilis,  coiKcniplibilis,  liispida 
pl  infiiicliiosfl,  cl  riirisuiin  «lesi{;n;il.  Ipsconiin  fuil 
ronle;i>plUiilis,  incariiHliis.  Unde  proplieia  :  Yiilinius 
iicc  rcpulavinnis  ciini  (/»«.  liii).  Hispidus,  id  C5l 
S|>inis  ".orr^iialiis  :  infruclunsus  secundunniiulloruiu 
cxislimaliuncin  cruci  appei>sus.  L'ndc  dixcrirnl : 
Kos  anlciii  spcrabanius  quod  ipsc  essel  redem- 
plurus  Isracl  {Luf.  xxiv).  Sul)  umbra  Iiiijiis  juni- 
pori  dcbcnius  nos  projicere,  cjus  conversaiioiti  iios 
«  oiiforinarc,  in  labtiribiis  cl  aTuiniiis,  in  vigiliis  cl 
«ir;ilionc.  Sed  dcjunipero  quid  dicit  pocia  ? 

Suigamut:  tolct  etse  gravis  resideniibus  icamantibus] 

[umbra 
Junifieri. 

Unibra  jiinipcii^ravis  cl  infirma  esl  corpori,  sic 
ccric  laboi  iosuin  cst  ei  gravc  e  vcsiigio  Cbrislum 
iiiiil:iri,  corpiis  m;icerarc,  oraiionibiis  el  vigiliis 
insi&tcrc,  .riiuaniiniler  fcrro  silcmiuin  claustri, 
(hiriliain  lecUili,  diuUirniialein  vigiliaium,  iraclus 
cl  dispcndia  liorarum.  cl  proplerca  plcriqiic  cum 
Jona  rHgiinns  a  facic  Doimni  in  Tbarsis,  quod  sonal 
«'xploralionem  gaudii.  Dccliiiamus  ab  iimbra  juni- 
pcri,  iie  gravcm  feramus  coipnris  laborom.  Ideoque 
terrcnas  cl  Iraiisilorias  consolaliones  qiireriinus  di- 
reules  :  qtiia  boinim  esl  «ti  Jcliliis  cl  Irui  boiiis. 
Ila-c  lanien  esl  via,  Iixc  csC  aicla  ilb  semita,  quae 
«lucit  ad  vilain  (MaUh.  vii)  :  qula  iionnisi  pcr  inul- 
las  iribulalioncs  inlraiur  iii  rognum  coclorum.  Quid 
«!cniqiie  m.tcnum  sinc  laborc  conquiritur?  Sic  cerlc 
inlcr  pericula  iiavis  ad  portum  dirigiiur,  as  mullis 
lonsionibus  in  auricbalcum  vcrfrtiir.  Bissus  multa 
.illrilione  iii  candoiciii  mutaiur,  ct  vasa  figiili  pro- 
hal  fornax,  cl  tirum  jusUiin  piobalio  iribulalionis 
{Eceli.  xxvii).  rrojiciamMS  crgo  nos  siib  umbra 
junipcri,  reficiamur  polu  aquac  el  siibcineiicio  paiie. 
Panis  subcincricius  csl  memoria  monis  :  vas  aqii», 
lacbrymx  «levolai  coiifessionis.  In  bujns  cibi  formi- 
dine  ambulabimus  usquc  ad  moiilcm  Dci  Orcb,  id 
esi  usquc  ad  ccclcslem  Jeriisalem,  propier  indefi- 
cieniem  sancloruin  tharilalcm.  Memoria  eieniiii 
morlis  cuslodit  iios  iic  pccccmus  in  via,  sicul  dicrl 
sapicns  :  Fili,  mcmorare  novissiina  tua  el  in  acter- 
iium  oon  pcccabis  {Eccli.  vii).  Lacbryma:  coi.fcs- 
sionis  ad  viain  rc«lucunl  post  dclicla.  Ergo.  rratros 
dileclissimi,  duni  tcmpus  babcmus,  ainbulesiius  bac 
\ia,  quia  brevis  csl  via,  ei  ir.insitoria  \ita.  Sup- 
plicemus  Mcdi.nlori  noslio  Jiisu  Cbristo  ut  ipsc  sil 
dux  \\x  el  largilor  grali*,  doncc  pervcniamus  ad 
monlein  Dci  Oreb,  id  esl  ad  cffilesicm  Jeriisalem, 
ipso  prxcunic  ct  conducentc  Jcsu  Cbrislo  Doniino 
noslro,  ciijus  rcsnuni  el  iinpcrium  permanel  in  sc- 
tula  scculorum,  Amcn. 

SERMO  VI. 

IN    NATALI  DOIilKI. 

r>jim  medntm  sileiilium  tencrent  omnin,  ct  nox  in 
fun  chisu  mediuin  iter  Uaberet,  omnipoteiis  termo 
tuus,  Uvmine,arcgalibus  sedibus  veiiit  (Sa/j.  xviii). 

Miill:faric  uiullisquc  luodis  locutus  CM  bomiiii  Pcus 


SPmNCKlRSBACENSlS  44 

A  ab  iiiiiio,  ut  familiarilalc  colloquii  fre;ilura  Crealo- 
rciii  agiioscercl,  el  onin!  siiblracla  sileniii  occ^sionc 
nuiu|u.iiT)  cessarel  a  laude  Dci  siii.  Tria  igiiur  veiba 
principalia  locnliis  csl  Deiis,  qiiibns  boino  iiislriio* 
rclur  ad  vilain.  Primum  fnil  verbiim  mundi  crca> 
lionis,  secundiim  fuil  verlrum  propheialis  pr.xnim- 
cialionis,  lertiuin  fuil  verbum  humanse  rccoiicilia- 
lionis.  Primum  vcrbum,  iii  osl  immensilas  creaiu- 
rarum  prxdicabal  invisibilcm  Doi  virtutem(/iom.  i), 
qiiatenus  tani  polenlem  limercl  liomo  ofrciiderc  per 
culpam.  Seciindiim  verbuin,  id  esl  valiciuium  pro- 
plietix  venturi  S;ilvaioris  bonitatom  prapiiunciabat. 
ut  poccalor  sperarel  vcniam.  Tertiuni  vcrbum  quod 
caro  factiim  csl  ct  bahit:>vit  in  nohis  proiniilcb:<4 
iiomini  beatiludinem,  ut  jiislc  ct  pie  vivendo  fesU- 

"  naret  ad  gloriam. 

His  iribiis  verbis  Iria  siicccsserunl  silcnlia.  Pri- 
n»um  sileniiwm  fiiii  defccUis  buinanx  rationis  : 
medium  silentiiim  fiiit  dcsiileriuin  adin)pleiid;c 
promisfionis  :  teriiuni  silenliuin  fiiit  sccrctum  iii- 
lerna;  contemplalionis.  Pnst  priinum  enim  verbuiii 
liomo  silnii,  qiiia  siiccumbciile  liumana  rationc  iii- 
visrbilia  Dei  per  creaiur:v6  cognoscerc  iion  poleiat, 
el  idco  ioiige  projcclus  csl  a  Deo,  non  biudaiis  nc- 
que  invocans  nomen  cjus.  i^ost  soeuiidum  vcrbuni 
similitcrhomo  coiiticuil,  quia  acccpta  reperinissioiio 
i4luni  solum  dcsidcrabat,  cujns  erat  reposilum,  iu 
quo  finem  acciperet  pcccatnm  cl  lollerctur  procvari- 
catio,  el  vcnirei  jusiilia  senipiteina.Cbristo  vero  it« 

p  carne  apparenie.  Terlinm  siibinlravit  siloiitiuin,  i<l 
cst  pax  el  tranquillitas  cordis,  iii  quo  silcntio  viri 
saiicli  requicscunt  a  slrcpitu  linjiis  mninli :  qtii  a 
vana  convorsalionc  sua  ci  operibiis  moriuis  ad 
Dcum  conversi  stinl:  cl  illi  serviuiit  in  jocnnditaic 
spiritiis  et  affectu  boox  voliinlatis.  Dum  crgo  me- 
dium  silcnlium  leitcrenl  omuia.  ■Qux  onmia  ?  Cerle 
eleiiieiita  niundi  bujus  Chii^ii  adveniuin  dcsidora- 
baiii,  iil  Crcatorisuo  impciKlurciit  serviliiiein.  Ilomo 
Cbristi  adventum  desidcrab;it,  ul  oaptivus  accipcrel 
libcrtalein.  Angeliis  Cliristi  a<lvenlum  dcsiderabai, 
propier  angclicx  ruinx  reparutinnem  :  ei,  si  dici 
liceat,  ipse  Deus  Ciiristi  adveulum  desiderabal, 
propler  adiin|ilen<)a'  promissioiiis  veritatem.  Duiu 
orgo  mcdium   silcniium  teiierciit   omnia,  el  uox  in 

D  siio  cursu  mcdiuni  itcr  lialiei'ct,nox  pcciali  priniuiu 
iler  in  coelo  babiiit,  quando  iiiorilo  su;P  supcrbi»;, 
dejecliis  cst  prxvaricalor  angclns.  Mcdiuin  ilor  ba- 
biiit  in  mundo,  quando  anie  advcntum  Clirisli  oiii- 
nia  craiit  coiiclusa  sub  peccalo,  nec  crant  qui  do 
moritis  suis  possenl  gloriari.  Tertium  iter  babuit 
iii  infcriio,  ubi  fiiii  Adam  raiioiic  deiicli  pcenali  stib- 
dcliantiir  siipplicio.  Vides  qnanlus  oiirsus  iioctis 
liujiis  or:it,  i|ii.T!  ciiciiirit  a  suinnio  ca'li  usqiie  ad 
proluiiiiiim  inferni.  Duni  orgo  nox  isia  meiliuni  iier 
babcrel.oiiiiiipoiensscrmo  lutis,  Domiiic,  a  regalibus 
sedibus  venil.  Sedes  Cbrisii  nalura  est  divina,  iit 
qua  sci!et  per  si;il)ilitaiciii  aeternilalis.  Uiide  diclum 
esl  :  Scde.-.  uia,Deiis,  inscciilum  seculi  (i*i«/.xu%). 
Scdcs  Dei  suiit  ci  nngcl»ci  spirilus  in  quibus  scdei 


sermom:s. 


Si:nM.  V!.  IN  N.VTALI  nOMIN!. 


4fi 


pcr  quiclcm  conlempi.ilioiiis.  fiule  (liclmii  csl  :  Qui  A  forlc  aiiqtioil  ex  vcri>is  isiis   niurintjrcl  iit  iilj.    S« 


se«lfs  supcr  ciienibin  iii:iuirc.st;iie  (Psal.  lxxi.\). 
Seiles  Dci  snnl  aninix  jiisloriiiu  iti  (iuibiis  sciict  pcr 
•;rati:iin  jiislincaiiohis.  Uiuic  (liclinu  cst:Ani(iia 
jiisii  sedcs  esl  Bei  {Sap.  vii).  A  rcgaliljHS  erso  sc- 
«libiis  vciiil  ad  nos  Chrisliis.  (|ii:iniio  pncsciilinin 
snain  qur.in  bcaiis  spiiilihns  exliibcb.il  pcr  illvini- 
lalcm,  liomiiii  etiain  oslciulit  per  assunipl;c  lniniani- 
taiis  «lignationem.  Dum  ergo  mcdiiim  silciilitini  le- 
ii«rcnl  omni.i,  pcr  dcsiderioin  adiniplcmhc  promis- 
MOiiis,  cl  nox  in  sno  cnrsu  uicdiuni  ilcr  liubcrel,  id 
csl  dum  pcccalnm  omnia  suo  snbdidisscl  impcrio, 
omiiipotcns  seriMO  Hiii.s  a  rcj;alibiis  scdibns  vcnil. 
D4jm  Clirisuis  aiiseliiis  sjiiriiibns  cognilns  sctiin- 
(him  ii.aturain  divinam,  liominibiis  sc    manifcsMim 


pi.iiixisli  sccli^ra  liia,  si  vcia  confcssione  ct  digii.i 
salisfaclioiic  illa  diluisli,  priiiMiin  vcibiini,  qiiod  cst 
ablulio  cnlp.X',  sonat  in  cordc  luo.  Si  jain  juslincn* 
liis  ambiilas  in  maiidalis  Domiiii  ct  facis  opcra  jii« 
Slili;e,  scctiiiduin  vcrbuin,  qnod  csl  rcslilnlio  fra- 
ti;c,  perveiiil  ad  anrcs  cordis  Jiii.  C;cicra  verba 
qii;c  scqiiiiiiliir,  iii  liac  vila  loqiiiiiiliir  tibi  taiilum 
ad  coiisolalioneni,  nc  forlc  debcias  in  tribnlalioni» 
biis  liiijiis  sccitii,  qiiia  in  fulura  vila  mclius  illa  co- 
giio.sces,  (luainJo  aiidiens  ea  vivcs  iii  eis.  Ilis  verbis 
scriiio  Dci  diclaiiie  divina  sapiciitia  tibi  loqnitur,  cl 
vcrbis  qiiiliusdani  f;illacibtis  rcpcllis  ca  a  corde  luo, 
ul  co  ipso  giavins  jndiciiiin  poilcs,  qiii  audiciis 
vcib.T  Dci  noiiicris  ea  opcre  adiirplere. 


I>ra'bull  secnndnm  iiatiiramhnmanatn.Seriiio  :'.i!ii'!n  B      Snnt  enhn  liiiiuanaj  sapienlicc  ircs  spccics,  qnrc 


isle  ideo  omni|K)lcns.  qnia  Dei   scrmo  cst.  Scrnio 
antem  Dei,  Dens  cst.  id  esl  Cbristus. 

Nunc  ergo  dili^enter  audi  sermoncm  islnm  el  eum 
in  corde  tiio  quasi  iii  libro  scribc  :  qnia  noii  iii  va- 
iiitatc  mnltiloquii,  non  in  vcrboriim  snllitnilaic, 
Eed  in  via  bumililalis  ct  inflrmilalis  conscicntia,  cl 


.«^ermoni  huic  pcniUis  coiilradiciiiil.  Prlma  est  sa 
pieniia  niundialis,  de  qna  diclnm  csi  :  Sapicnlia 
linjus  mundi,  sluliiiia  esl  apud  Dcniii  [ICor.-.). 
Secunda  est  sapienlia  c.arnalis,  de  qua  dicilur:  S^- 
picnlia  carnis  inimica  esl  D.  o  (Ilom.  viii).  Tcrlia 
sapicnlia  aniinalis,  pro   qna    diclum  est :  Animalis 


paopertatisexomplo  docct  le  viain  saliiiis.  Proponil      Immo  non  percipil  ea  qua;  Dei  siinl  {/  Cor.  i).  Sa- 


tibi  sermo  iste  Cliristi  liiimilitatcm,  ul  ctini  ipsuin 
humilein  el  dcspcctuin  videris,  dcspici.-isei  lii  qiiid- 
qiiid  boc  mundo  vidctnr  supcrbnm  cl  subrmie.  Pro- 
poiiillibi  infirma  Cliristi,  «l  cum  vidcris  cnm  tat- 
lis  vallatnin  iiirirmitaiibiis  ct  misctiis,  conlcinnas 
omnia  mundi  Iiojus  foitin,  qn.-e  promiiiuiil  aliquam 
in  sc  nrmitatein.  Pioponil   ilbi  sermo  istc  paupcr 


:.  C 


pientia  niundi  pertinct  ad  snperbiam  qii;c  Jacilbo- 
inincm  iugeniosutn  ad  ambiendum  bonorcs,  ad  se« 
ctandnm  luc ra,  nd  dilaiandas  possessiones,  cl  cx« 
lera  bujusmodi,  ut  animus  occiipalus  icbus  iraiisi- 
loriis,  dnin  nimis  corciipisccret  temporalia,  obli- 
viscatiir  xtcrna.  Sapienliu  carnis  ail  concupiscen- 
liam  pcriinel,  ipsa  est  qiiai  docet  bomiiiem  facero 


lalem  Cbristi,  ui  cnm  videris  eum  vilibiis  panitiii      carnis  curam  iu  desideriis.    iii   comessaiioiiibus  et 


iiivolvi,  non  Iialientem  tibi  rcclincl  capnlsuuni,  noc 
etiam  dignnni  a-slimalionc  jiidiccs  qnidquid  in  Iiac 
viia  amabile  et  jocnndum  possidctiir.  Yerumiamcn 
banc  vivendi  viam  ipsa  natnra  le  docnil  ab  iiiiiio, 
qu3P  mitltis  circumdalum  doloribus  nudnm  introdii- 
\\l  in  banc  lucem.  Scd  semitis  qnibiisdam  erroncis 
i>ediiclns  es«  el  ad  tcmpns  ab  eadcviasii.  Arcessil 
enim  intus  nd  te  qunedam  prxsumpiio  spiritns,  ut 
nllnm  de  te  sapiens  infirma  tu.i  non  cogiioscercs. 
Acccssit  foiis  ad  te  rerum  visibilium  spccics,  qui- 
bus  et  iiernm  illectus  es,  ul  nativx  panpcrlalis  lu;c 
oblitns  in  illis  felicilalcm  xslimorcs  :  et  proptcrca 
scrino  Dci  ad  tc  dircclns  esl,  nl  rediical  te  nd  viam 


ebrieialiliis,  in  cubilibnsel  inipudicitiis,  ct  rxlcii* 
bnjnsniodi,  qux  nd  carnis  pcrliiieni  voluplates,  da 
quibiis  scriplum  est :  Quoniam  qui  lalia  agnnt,  re-. 
gnnm  Dei  non  consequcntiir  {Cat.  \).  S;.picnti.i 
animalis  ad  supei  biain  vidciur  pcrlincre ,  Ipsa 
csl  inagistra  eoruni,  qni  dictis  el  excmplis  saucio^ 
rnm  Paiium  dedignantur  iiiniii,  el  ideo  dog'iiati.. 
zanl  pcrvcrsa,  cl  lidci  conlraria  :  ct  dum  siiignlari 
pr;Psumplione  spirilus  sui  giadiunlur  mysteria  Dci 
pcneirare  non  possnnt,  qnx  ntclius  vivctido  pie 
qnani  raiiocinando  siiblililcr  intciligiiiilur.  0  qiianti 
veibasapienlix  biijiis,  libenler  amliunt,  ei,  coiitem- 
pta  sapienlia  Dei  qux  de  coelo  loqniiur,  oiiincm  seii' 


quam  pcrdidisti,  quaienus  dum  in  via  morlalilalis  q  sum  ct  slndinm  cordis  sui  ad  lioc  inclinarc  tiilun. 


Iiujiis  iiibil  appeicndum  docucrit,  ei  libentins  »»- 
dins.  cl  (iiniius  commcndes  memoriic  verba  sahiii-;. 
Visaudircqux  verba  ?  Panca  snnl  vcrba  scrmonis 
liujus  :  quia  brevis  ol  compendiosus  est,  in  tanluni 
ut  sex  vcrborum  nuincro  consuininaliis  sii. 

Primnin  vcrbum  scrimmis  bnjus,  est  nblolio 
ciiIp.T,  sccundiim  resiiiuiio  grnlix,  lertiitm  evasio 
*xilii,  qiinrlnm  consccntio  rcgni,  quinluin  coiisor- 
tium  diviiiitntis,  scxtnm  ndeptio  xicrnitalis.  0 
(it  nam  tii  qiti  mullum  discis,  vcl  iinuin  ex  vorbis 
iatis  relinons,  ct  non  in  dociis  bumnnx  snpientix 
vcrbis,  sed  in  verbis  qux  juslificant  inipium,  cl 
jiisiumbealiricnnt  dtsccres  gloriari.  Scru^arc  modo 
aognlos  cord.s  tui.cl  loiiocre  cum  conscioi:iia  lua  sl 


tur,  ut  in  pcrficicndis  volupialibits,  iii  snppl.inla- 
lionc  proximoruin,  cl  ciirjs  .vccnli  sapienlcs  csso 
videantur.  Ycre  comparandi  siiiii  liiijiisccmoiii  bo- 
mincs  ci  qni  piscatur  in  liamo  aitrt^o,  qucm  ditm  in 
aqiiam  tnrbidauimiscrit  aliqua  rc  vili  cl  iiifrncluosn 
dclinctur  in  piorundnm,  ticc  polcnl  j;icl(ira  iliiiis 
aliipia  pncccdenli  capluia  pisciiiin  iiistaiir:iri.  vjuid 
cnim  nliud  csi  ucicin  in^enii  siti  ad  stiidia  prav;i 
convertcre,  (|tiam  banuim  aiirenni.in  a(|it;iiii  itnbi» 
dam  miitcre?  Scd  cum  iicagn  iiicorrnpiil.ilis  Dci, 
id  est  bunianiis  ;Miiiiiiis,  qiii  iccie  pcr  anriiiii  signi- 
ftcatiir,  iii  profundum  viliornm  dciciiliis  rnoril,  iioii 
polctil  damnuin  boc  aliquo  temporaii  coinmoilo 
xstimari.  Qnid  cnim   prodcsl   bomini  si  muiiduiit 


47 


ABSALONIS  ABBATIS 


iiiiiversinii  liuTeiiii,  aiiimaj  vero  snae  (letriliienluin 
paliiitiir»  (Litc.  ix.)  Niliil  |irors«s.  El  forlassifi  Imnc 
li:iiiiuiii  sitreun)  inillunl  iii  :tquam  liirbiiiain  hi,  qui 
(it;n'enla  pocli«;a,  el  f*lir:»  scripia  eilinicornin  li- 
Ijenter  discunl  el  ilocenl,  ei  legem  Doinini  iinma- 
julylam  el  converleiitem  animas  (Psal.  xviii)siirda 
auie  pi.xleieuiil.  Frcqiientom  sernionem  liabcni  «le 
nn|)lii»  Morcnrii  el  pbiioloKi*.  raruni  vel  nnniim  dc 
copiila  Chrisli  cl  ftdclis  aninia'.  Diligcnter  scrulaii- 
liii  undc  macula  iii  liina,  scJ  advcrlcre  iiolunl  si 
inacula  sil  in  conscienlia.  tcrie  ineuiciiduiti  esieis, 
nc  cum  illis  in  suppliciis  ardeanl,  quoruni  sliulia 
janta  vciu:iaiioi:e  et  diligenlia  volncnint  inii- 
lari. 

Lccc  sapicnlia  D.'.i  clainal  ,  aicens  •  Plange, 
plangc,  resipib>ce,  lesipisce.ei  dicunl  oniiies  :  Durus 
esl  bic  scrmo,  el  quis  polesl  eiiin  audirc?j(Jodn.  vi.) 
Vocifcralur  sapieiilia  buinana  *  Fruere  volupiaiiljus, 
scqucrc  desidciia  cordis  lui ,  cl  dicuiil  onnics,  quu- 
niani  bciic.  Coniedainus  cl  bibamus,  cras  cniin  irio* 
rieniur  {Isa.  xxii).  Quid  libi,  o  niisera  aiiiiii:i,  in 
QiN.iibus  viia'  bnjiis,  vcl  ipsa  vc.xalio  non  dal  iiileU 
ioiliiin  (Isa.  sxvui),  ubi  non  pax,  iion  secnriias, 
iion  ull:i  vilaj  ccrliludo?  Qiiis  unquam  iii  niari 
coiisliuilus,  venlis  el  proccliis  jaclaiiis  niulique 
fiacio  gubemaculo  de  viia  securus  fuii?  Cerie  lu  in 
fl  ciibtis  iiKiris  liujus  posi^us  es,  el  ignorasli 
ti>-.qne  adbuc,  vcl  furlc  poiius  dissiinulasli.  Nani 
qmd  aliud  esl  viia  huniana  quam  navis  quai- 
daiii,  qii.x  bonisoperiljus  vclul  quibiisdam  mcrcibus 
oiiusia,  ad  diein  fuluri  judicii  lcndcrc  debcl? 

Ihijus  giibcriiaculum  sermo  Dei  esi,  qui  in  iiiart 
v'i3c  iuijiis  iiiier  prospera  el  adversa,  el  varias  len- 
niioues,  conducere  eam  debcl  ad  portum  salulis, 
Sed  cui»  anima  peccairix  verbuin  Doi  repuleril  a 
corde  siio,  lunc  veniis  ei  procellis  irrueniibus  un- 
ilique,  quasi  fraclo  gubernaculo  periclitalur  lein- 
pekiale  viciorum. 

Ab  orienle  concnlil  eam  venlus  propriac  volunla- 
lis,  per  inohedieiiliain.  A  mcridie  eain  coiiciitil 
Yenlu.s  Ecculaiis  conversalionis,  per  inaneni  glo- 
riain.  Ab  occidenle  concuiil  eam  vcntus  alieiiu;  vo- 
xMioiiis  per  inipacienliain.  Ab  aquiione  concuiii 
cain  venlus  diaboiicse  suggcslionis,  per  maiiliam, 
\ides,  ni  fallor,  qiiam  peiiculosum  sit  libi  his 
jactaii  fljctibus  bcd  una  salulis  via  superesl,  quia 
tcrra  conlincns  prae  oculis  esl.  Tunica  ergo  prae- 
cinclus  niille  le  in  niare,  et  hanc  tcrram  si  polcs 
apprebendc. 

In  c:i  eiiim  suni  inonies  excelsi,  quibus  conscen- 
dere  expedil  proptcr  iinpeiuin  procellarum.  In  ea 
suiil  valics:  humilcs,  in  quibus  delilcsrerc  poies 
propicr  violcniiam  vcnlorum.  In  ea  sunl  caveniae, 
in  qiiibus  abscundj  i>otes  propler  nieiuiu  bostiuni. 
Tcrr.»  isia  bomo  Clirislus  esl,  qiii  terra  de  lcrra, 
bomo  de  Virgine  est  geiiitus.  Ipsc  csl  teri;»  coiiti- 
i.ciis,  quia  conl:a  oiiincni  viciorum  alluvionem  lir* 
;n!is  et  '^labilis  perniansil.  Hiijus  terro:  inontes  sunt, 
enun<'nli:e  viriulum  el  niir.Kulorum  -  valles,  bnmi- 


B 


SPRINCKmSBACE.NSlS  48 

A  lia  cl  iiifinna  nativitutis  cjus  :  cavern.-c  siinl,  looa 
cbivoruin  et  aperlurac  viilnerum  cjiis,  dc  qnibiis 
sanguis  nostrae  redemplionis  emanavil.  AscentJrt 
ergo  in  moiilcs  virtuliim  cjiis,  ii  maguus  cs.  Dcli- 
tescc  in  vallibus  iiiimiliiatis  ct  inririnitalis  ejus,  si 
piirvus  es.  Abscondere  in  cavernis,  id  cst  respice  ad 
niedicinam  viibierum  ejiiA,  si  formidolosiis  cs.  hi 
Chrisio  ciiiiii  ubiqiic  s.dus,  ubique  proteclio  iiiveni- 
lur.  El  ecce  terra  isla  pto  orulis  est.  Cliristus  enini 
hodierna  die  nobis  est  iiatus,  hodie  a  rcgalibiis  se- 
dibiis  ad  nns  venit.  Ri'spiciamus  crgo  in  ipMim 
ociilis  cordis  nostri,  ul  liimamus  ipsuin  jndiceni, 
ct  diilganius  redemploreni.  Siiscipiamus  illiini  ma- 
nibns,  ut  operibiis  jiisliciae  et  iiiisericordi:c  sliidiis 
serviamus  illi.  Suscipiamiis  iiiqiiam  eiiin,  nec  di- 
millainus,  donec  inlroducal  nos  iii  doiniim  matris 
iioslrx,  el  in  cubiciiliiin  geniiricis  nosira;  (Cant.  iii), 
scilicel  .superiiae  Jcrusalcni.  iibi  pax  ct  sccuriias  et 
Ixiitia  scinpiterna,  iti  qua  vivit  cuni  Patre  ia  uni- 
lale  Spirilus  sancti  Dcus,  per  oninia  sccula  seculo- 
ruiii.  Aii.en, 

SERMO  VII. 

IN    MTALI    DONINI 

Bitlyrum  el  mel  comedet,  ui  scial  reprobare  malum 
et  etigeie  boiiuin  (Esdr.  vii). 

Dcsider;)laiii  n.ili  Salvatorisnatalis  diein  devotione 
polius  quaiu  .«sermone  loquioportei,  ubi  profundilas 
reriitn  inaguiiudinis  moic  non  soluin  lingux,  sed  et 
Q  scnsusnoslri  preniil  ofli<  iuin.  Sicui  iii  libro  Job  scrip- 
lum  est :  Excelsior  esi  coelo  ei  quid  faciam?  Profuii- 
dior  iiiferiio,  et  iiiide  cognoscam?  {Job  xi).  Longior 
cbt  terramensuracjiisei  lalitiido  inari.  Hinc  e!>tqiiod 
noii  loquitur  ei  Moyscs  nisi  in  caligine  (Exod.  xvi). 
Yidil  llelias  laiiien  posleriora  traiiseuulis  [Isa,  Liit), 
nescii  Isaias  gencralioiiem  ejus  lexere,  nnn  Joaiinet 
calciamenli  ejus  corrigiam  solvere  (Joan.  i),  hoc 
est,  mysteriiini  incarnalionis  ejus  cxplicare  Quia 
lameii  hodie  carnis  tcclus  cilicio  nobiscum  dignalii& 
esl  discniiiberc,  nobi^cuiu  epulari,  accedam  et  ego 
cum  invitalis  ad  regis  nali  convivium.  recumbens 
vel  iii  novissiino  loco,  ut  cum  catellis  de  inensa  eju& 
aliquid  accipiam,  quod  et  vcstrse  propon:iin  cliari- 
tati,  el  proprix'  siibmiiiistrein  devoiioni.  Libcl  crgo 


D: 


illud  Isaiai  v.iticiniiim  aticnlare,  in  quo  Veibi  !u'- 
carnali  mysteria  ooiitineniiir,  ubi  ait  :  Itiityruin  et 
inel  comedet,  elc.  Sed  quis  isie  cst  lam  leneilus, 
ta.li  delicaltis  filius,  qui  paiie  non  pascitiir,  viiiuin 
faslidit,  sed  ei  cctcra  oinnia  quse  terra  mariqiio 
nulriuiitur,  lanien  butyriiin  ei  inel  comcdci,  qiio- 
rum  alterum  saginai,  alleruni  dclectal?  Ipse,  ni  f.il- 
lor,  inagiii  est  rcgis  riliiis,  quem  Deus  Paler  consti- 
tuil  h:eredein  universoruni,  porqueiii  lecit  ei  seciih 
(Uebr.  i).  Verumiainon  quamdiu  ha^res  parviibis  esi, 
iiibil  diffcrt  a  servo,  cuin  sil  Domiiiiis  omniiiui 
{Galat.  iv),  ideoqiie  lautioribus  ferculis  p.tsritur  : 
ne  solidis  cibis  tenera  indignala  infantia  poliiis  ca 
vertal  iii  laslidiiini  qiiam  iii  niitrimeiitiim.  Iiiterim 
er£o  bulyrum  cl  mcl  coraedcl,  ut  scial  reprobar» 


49 


SERMONES.  —  SERM.  VII.  IN  NATAU  DOMIM. 


50 


iiialuin  «>t  eli^orc  Itontin).  Sed  rjuod  conseqitentiic  A  (1"^  popiilo  Cliristiis  secundiim  liiimannni  nadirain 


liul)cre  videiiir,  iit  si  Inilyriim  el  mel  coincdal,  ideo 
stiat  re|trob;iic  inidiim  et  cligere  bonnm?  Qiiod  iilco 
diciiim  intellige,  quia,  jiixta  senteniiam  piiilosoplii, 
idem  esi  sensns  coiitrariornm,  id  esl  oo  seii?»  qno 
uiium  Ci)nti'.iriorum  discerniliir  el  reliqiMiin,  iil  ^i 
laclii  siiave,  lactn  el  nspenim  :  si  giislii  diilce,  gnsfii 
el  aiii.irnm  disrernitnr.  Hiitynim  aiitem  auMe  csi, 
ciii  oppoiiitiir  asperuii)  t  m«>l  diilce,  cni  conlrariinn 
csl  amiuiini.  Eigo  Fmmanncl  itoslcr  biityniii)  cl 
incl  coinedel,  iil  in  bis  appetendo  £na\c  cl  dnli-c 
srial  etigere  boiium,  eoriimdcmque  sensuiiin  jiniicio 
dammu  aspcruiii  cl  amariiin,  r|iiod  est  rcproiiare 
inatum.  Quia  tameu  Einmannclis  nostri  ciiius  spiri- 
lalis  csl,  videamus  qiiid  sigiiilicenl  isla  (cr<ii!a, 
qnoriim  allcrum,  id  est  bulyriiiii,  dc  iibcribns,  rc- 
lirjMum,  id  est,  mel,  de  floribus  dicilur.  Sicul  ergo 
iii  niellc  Cliristi  divinilas,  iia  cl  in  biiiyro  cjiis  Ini- 
inanitas  signiQcala  cst.  El  congrna  fonassis  siuiili- 
ludiiic,  per  biilyrnm  bnmana  nalura  iii  Clirislo  (igu- 
raliir.  Esl  eiiim  butyriim  piiigiic,  stiave,  li(|iicr.'Cti- 
vuiiin  el  niilriliviim.  Pingiiedo  ilaqne  biiiyri  rcfer- 
tur  ad  mysieriiiin  coiiceptionis,  siiaviias  ad  buinili- 
lalem  nativitatis,  lii]iiefuct:o  ad  amaiiliidiiicni 
passioiiis,  rcfectio  ad  sacranicnla  noslrse  redeitiplio- 
iiis.  Nonne  in  conceptione  quamilain  bulyri  pingtic- 
dincm  Clirisius  lioino  videliir  libi  accepisse.qiiando 
unclione  cbiirisiiialum  unclus  esl  prjp  pariicipibns 
suis,  qiiaudo  vitulus  ille  saginalus  iii  iilero  Virginis 


B 


dcscendil  f:icliis  lapis  angularis,  qui  fecii  nlraqiic 
iinum,  solvens  inedium  parielcm  iuimicitiaruii)  in 
carne  sua  {Ephcs.  ii).  Ncqne  enim  tamcn  de  scinine 
David  descendil  secundum  rcpromissioiicm ,  sed 
etiam  niissns  csl  de  pclra  descrli  ad  monlcm  filiTi 
Sion.  De  jieira  dcserli,  id  esl  dc  duricia  et  iiifidcli- 
lale  gfiilililalis.  De  liis  nberibus  in  Canlicis  spon- 
sns  ad  sponsam  loqnitur  dicens  :  Duo  ubera  lua, 
sictil  diio  biiinuli  caprenc  gcincUi,  qiii  pascuiilur  in 
liliis  donec  aspircl  dies ,  el  iiiclincntur  iimbra; 
(Cunt.  ii).  Do  ubere  eiiam  Synagogae,  in  leqc  Moysi 
scri[iium  est  :  Peciis  ciiu)  genitiim  fiicrit,  seplcin 
diebiis  erit  siib  uberc  inalris,  ab  ociavo  aiiiem  dio 
CKlciiueps  poteril  ,,iic.ri  Doiniiio  (l.evit.  \\n).  Ubi 
per  scptem  dies,  vita  carnalis,  per  oclavum  dicm, 
viia  spirilalis  designaliir.  Filii  etenini  Syiiagogae 
qiiandiii  carnalibus  serviebant  ceriinoniis,  t:iii- 
qiiain  parviili  erant  siib  uberc  syiiagogae,  donec 
Cliristns  iii  cariieapp:ireiis,  fecil  sacrificium  Domiiio 
pcr  vii:c  spiritalis  novilalcin.  lliidc  et  Pauliis  dicit: 
Poslqiiain  placuil  ei  qni  nie  scgrcgavil  ab  iilcro,  el 
vocavit  per  gratiam  suam,  ul  revclaret  in  mcFiliiiiii 
siinin ,  conlinuo  non  ncquievi  rariii  et  sangtiiiii 
{Ciiliil.  j).  Dc  bis  ubcribus  non  soliiin  bulyrtim,  scd 
el  sangiiis  cxpretssus  csi.  Nam  siciil  dicil  Saluinon  : 
Qui  foriiicr  prcuiil  ubera  ad  eliciehdom  lac,  exprl- 
mil  biilyriim,  el  <|ui  niiiiis  cmtingll,  s:ingiiiiiciii  cli- 
cil  (f /oi;.  xxx).  Sangiiis  isle   criionti  fueruiit  Christi 


est  prppparaUis,  ul  filio    prodigo  redetinli  de  lerra  C  pcrseculoies,  quidixcruni :  Iiisidienuir  ejns  sanguini. 


dissimiliiudinis  pingue  convivium  iiislauiarel  ^  el 
iisque  adco  pingiie,  ut  onines  elcclos  ad  illiid  con- 
vivium  invitatos  siia  pingiiedine  saginarct?  Suavi- 
latem  cliam  liiijus  biilyri  adverlore  polcris,  si  leco- 
gites  iiiimililalein  nalivilalis,  piijcsepis  ()ivcr.soriiin), 
pannorum  viliiatem,  pasluiii  niulicrciiK-c,  cl  quod 
denuim  is,  qiii  esi  super  omnia  Dcus  bcnediciiis, 
eral  subdiius  illi.  0  necessaria  suavitas,  qiirc  el 
remediuu)  p:iriier  nobis  aiiulil  cl  exeiiiphiiii !  Quis- 
quis  ergo  doloribus  anxiaris,  spiiiis  pccc.ilornm 
pungcris,  si  vis  doloris  miligationem,  :ippone  buiyri 
islius  suaviialem.  Si  nobilitas  te  cMollit,  niliil 
Chrislo  poteutiiis.  Si  s(  ienlia  infl  t,  niliil  ipso  sa- 
pientius.  Si  divitiis  intiiinescis,  niliil  eo  dilins.  Et 


abscondamusiendiculascoiitrainsouiein,  frusira  de- 
giiiliamiis  cum  siculiiiferiius  vivciiiem  (Piov.  i)  :  ad 
ullirniim  vociferali  siiiil  :  Sangiiisejus  stiper  nos  cl 
siiper  filios  noslrns  (Malth.  xxvii).  Ijndc  el  dc  san- 
guinc  fornicanlis  Jerusalom  E7X*cbiel  propliCi:i  di- 
cil  :  Suiignis  ejiis  in  mcdio  cjiis,  siiper  linipiiii^rsi- 
iiiam  petrain  cfl^mlil  cuin  (Ezcch.  xxiv).  ISou  cst 
cfliisus  siiper  terrain  ut  posset  operir;  ptil\erc. 
S;iiiguis  eniin  ejiis  siipcr  liiiipiilissimain  pcliaiu 
cirusiis  csl,  qiiando  viri  sanguinuiu  i:i  Cbrisliin', 
r|ui  csi  limpidissima  petra,  sux  crudciitalis  niaii- 
tram  cxerciierunt.  Non  est,  inquit,  efTusus  supcr 
tcrram,  id  esl,  super  terrenum  aliquem  ei  pcccalo- 
rem,  ut  posscl  operiri  pulvere,  boc  est,  ut  ratione 


tamenadco  suaviset  huiniliaius  in  niiiiido  apparuit,  d  delicli  aliquam  baberct  imagiuem  excusationis.  V 
quod  iii  propria  venienieni  siii  uon  Siiliim  non  rc- 
cr>perunt,  scd  eliam  sprcverunl  euni.  Tandcin  boc 
bulyrNin  igne  passionis  liquef,ic;u:n,  qu;«dam  slilli- 


cidia  gratiarum  iii  Ecclesia  n  transfndit  :  alios  focil 
cbaritaie  pingues,  .«lios  biiiiiililate  suaves  :  qiios- 
dain  fortes  constantia  passioiiis,  (|iiosdam  sacra- 
menti  refcclione  sanctilicavii.  Accepit  Maria  Ma- 
gdalcnx  ab  lioc  bitlyro  unctionem  pingucdino  dcvo- 
lionis,  Daviil  suavitalcm  virlute  lniinililatis,  1'ctnis 
sensil  ejus  lii|ucfaclioiiem  crtici  appensiis  pcr  ama- 
riludinein  passionis,  ct  qnotqiiot  iii  Chrislo  renati 
sunl,  sacratr.enloruni  cjus  p:iriicipalione  siiiil  ro- 
fecli.  Iloc  biiiyiuiii  di!  dnobiis  iiboribus,  Jiuix-a  vi- 
dclicel  ci  geiiiiiiiaic  cxprc.-siim  csl  :  quia  uc  ulro- 


des  iii  buiyro  suavilaiein,  qtix  tanquani  bonum  cli- 
gcnda,  et  in  saugnine  asperilalem  qtix  vcluti  nia- 
lum  moriio  rcprobanda  fuit.  Ideoque  Emmaniiel  uo- 
sior  buiyrum  comedil,  ul  scirct  rcprobaru  ihaliim 
ct  eiigere  boDuin.  Nec  tanluin  bntyrum  coinodit  Eni 
inanuel  noster,  scd  cliam  et  niel.  Mcl  diviiia-  ii:t- 
tur:c  coniparatiir  propter  tria.  Esl  eniii)  iiicl  pui{;a- 
tiviim,  conscrvativiini,  ot  dulcc.  Siqiiiiiem  cl  iii  giislu 
dutcedinein  babei,  ct  corriipliones  purgat,  ol  ca  (|ua>. 
in  se  siiscipil,  a  corrupiionc  ilhesa  custodit.  Est 
crgo  tiivina  iiatnra,  mcl  purgativum,  dtim  roinissis 
peccaiis  jusliiicat  iiupiuiii.  Mcl  coiisei  valivuin , 
qiwiiido  aii;;oiido  gr,i'.i;ini  dirigil  jiislinn.  Esl  et  iiicl 
di-ilce^  diim  iii  [icjciiiiis  iilius  vilx  iocuiidiuilc  laigi- 


51  ADSALONIS  ADUATIS 

tur  pra  iiiitim.  Eo  ipsc  inlelligcre  polrs  quod  Einma- 
miel  nosler  inel  coinoilciulo  roproliavii  inaiiim  el 
«legil  boiiuin  :  (}uia  iiiviiiil:<i>s  siisc  nadira  c(  inor- 
lcm  nosirain  nioriendo  «lestruxil,  ci  vitnni  rcsiir- 
^cndo  rcpaiavil.  Florcs  voro  dc  qnibus  inci  isliiJ 
cxiraciuni  cst  rncrnnt  opcrn  Dci,  qiix  operains  cst 
ub  itiiiio,  nl  nolum  r;iccrct  pDtcntiain  suain  :  seni- 
|ulcriia  si«|uidein  Dci  viitus  cl  diviiiitas,  (jux  iii  sc 
u'lerna  esi,  niiinilo  qiiudanimodo  gcrminavii  sub 
l'ge  iialiiraii,  duin  vcliit  aiirora  qiiudaiii  coiisur' 
gente,  tanluni  in  crcaluris  vesligia  Deitilis  inodica 
npparcbnnl.  Floruil  vero  mei  iblnd  lemporc  scripise 
l^is,  ^uando  d:iia  loge  muliitiidiiie  pra'ccptoriiiii 
cogiiiliu  Dci  amplior  iniioiiii!^  rriicliis  vero  bujus 
luellis  provcnit  dnin  cniiiicnle  plcniliidinc  lcmpoi  is 
lcrra  noslra  dcdit  rructnm  suuin  :  cl  Clirislus  raclus 
csl  Emmanncl,  id  est  nobibcum  Dcus,  Doum  patilor 
ctboiniiicin  se  dcinoiislrans,  tit  in  co  quod  Dons  bu- 
ijtuin  couicdcrct  naluruni  liunianam  assuinendo,  el 
in  co  quod  lionio  niel  coincL'erct,  diviiiitaiis  dulce- 
tiincm  in  scsuscijMcndo. 

Nec  lc  pra:tereai  (|uo  I  cst  mcl  dnlce.lo  ct  cliaiti 
nicl  dulccdiiiij.  I!sl  incl  dukc  ci  t-sl  niel  quod  dnl- 
coratuin  potesl  appcllari.  Mcl  dulccdo  divinilas  cst 
verbi.  Mcl  dulccdini  ,  sttavilas  estcvangclicaKprapdi- 
calionis.  Idco  aulcni  mcl  istitd  dulcediiiis  diciUir, 
quia  evangelica  prxdicaiio '  a  Clirislo  dnlcedinc 
xdila  est  vel  alias  inspirala.  Mel  dulce  cst  Scriplii- 
rarum  iuleliigcntia  spirilulis.  Mcl  dulcoraluni  sub- 
tllitas  cst  pbilosopliicx  iuquisiiionis.  De  priniomclle 
dicitur  :  Comedi  favuni  cum  inclle  ineo  (Cuiit.  v). 
Favus  tum  mclle ,  nuinaiiilas  cst  cnm  divinitatc. 
Dc  secundo  mcilc  Dutuinus  ad  Ezecliielcin  dicil  : 
Accipe  bbrum  isiu<n  cl  devora  eum,  ei  fiet  in  orc 
tuo  dulcis  lanquam  mcl  {Ezecli.  lu).  Joatmci  etiain 
iii  deserto  mcl  silvestrc  cdcbal  {Slarc.  '.),  qnando 
evangclicx  pixiiicationis  dulccdiuem  Incredulis  mi- 
uistrabat.  Tamen  sicnt  dioil  lit.stoi'iograpli!is,  non 
revera  mel  fuii  quo  Juaiincs  uteliainr,  scJ  sicut 
n&sci'il ,  crescit  in  des^rto  Jtida;;R  aibor  quxdain 
linmilis  albeitlibus  foliis,  qnx*  confiicala  si  gusion- 
lur,  saporcm  babciit  mcllis,  ei  lioc  ail  csso  niel 
».ylveslre,  qiiod  Juannes  in  deserlo  conicd.bat.  Mbil 
tamen  refett  dumniodo  per  lalc  mcl  evangelica 
|trxdica(io  (igurctur.  Dc  lertio  nicUe,  quod  cst  spi- 
ritalis  inlelligentia  Scriptururum,  Salonion  dicii  : 
Fili,  mcl  invcnisii,  coincdc  qiiod  suGicii,  nc  forle 
satiatus  cvomas  il!u(l  [Prov.  \xv).  Coiucdo,.  iminii, 
i|Uod  suflicil,  boc  Cbl,  ad  xdibcalioncm  non  ad  cu- 
liosilateiD  arcana  Scripturarum  porsciutcris.  Sicut 
enim  alibt  dicil  Salomon  :  Qni  scrulator  esl  nmje- 
stalis,  flpprltitctur  :i  gloria  {Prov.  xxv).  Dc  quarlo 
mcilc  4|uod  dulcoratuni  diii,  in  lcgc  (il  nicnlio,  cuin 
uKllis  primilia:  proiiibentur  puui  snpcr  allare  Do- 
iirni.  Enimanucl  ilaqnc  iiosicr  cotncdit  mcl  duico- 
i.iinm,  quando  diviiiaiii  ol' lium.in;iiii  iialinnm  in 
niiam  pcrsotiaiii  univit.  Mcl  ii;ilcctiiuib  coincdii, 
ctiiii  pixdicaiido  vias  vila>  niiiii  lo  nolas  fccii.  .\ici 
«liili.c   comcJi;  (iMti   Si  fip!i!!:i!i.ii!  tu\<r<'i;a    iImj- 


SPRlNCKIRSB.iCENSlS  t>2 

A  pulis  npernit.  Mei  vero  dulceraturo  pariim  comcdit 
panim  rcprobavit. 

Si  vis  eiim  videre  mel  istud  comcdenlein,  rednc 
ad  nieinuriain  problenia  illud  Sanipsoiiis  :  Dc  co* 
mcdciite  evivil  cibus,  ct  dc  forli  egrcssa  est  dul- 
cedo.  Sampson  elenim  dc  lcrra  Pbilistbiiin  voletis 
uxorcm  duccro,  diim  esset  in  itittcre  occttrrenlem 
.sibi  Iconem  inlcifccit,  et  posl  modicom  temptis  ad 
cailavcr  rcveriens  invcnit  in  ore  ejos  oxam<Hi  apnm 
ct  faviim  mcllis,  ei  extraetum  gradiens  pcr  viam 
foinedebai  cum  {Jud.  xiv).  Sampsom  iste  ducens 
uxorem  de  lerra  Pbitisibiim,  Christus  esl  conju»' 
gcns  sibi  Ecclesiam  de  pcrfidia  gciililitatis.  Ipse 
clciiim  dum  esscl  in  via  biijiis  nostrx  pcrcgrina- 
lionis  lcoRem  interfecit,  duin  Yerbum  caro  facluni 

C  csl,  bumani  gcneris  iniinicuin  videliceldiaboliimpro- 
sti avil,  in  quo  dum  appetiit [iste]  cscain carnis  traus> 
(i.viis  es(  aculco  Divinitatis,  sicut  dicit  beatus  Gre» 
gorius.  Exatnen  apuin  gentilhim  pliilosopboriiin 
est  muliilddo,  qiti  idco  in  ore  leoinis  fuisse  dicun- 
tnr,  quia  cuin  cognovisscnt  Dcuin,  non  sicnt  Deur.i 
glurilicavorunl,  ct  ideo  reprobi  facti  siint  et  eva- 
nncrunt  iii  cogitationibus  suis  {Uom.  i).  Favus 
m«'llis  suaviias  ost  pbilosopbicx  inquisitionis.  Ilnnc 
oxlractum  de  ore  lcouis  Emmanuel  iiost<ir  comcdit  : 
qnoniatn  qua;  iii  senlentiis  pbilosopbonim  bcnc  di»- 
pntata  fucrunt ,  qiix  periinebanl  ad  boncstateiu, 
vcl  ad  ntoruin  xdilicationem,  ad  nlilitalem  Eccicsix>, 
qiix  est  corpus  Cbrisli,  converlit. 

Utidc  et  iii  lcge   Doinini  dicilur,   qnod  virgincm 

^  captam  in  prxlio,  rasis  unguibus  ct  capillis  jMil»>ns 
polcrat  uxorem  duccre  {Deiit.  xxi),  quia  sccularctn 
scieiiiiatn,  qux  per  virgincm  talem  dcsignatur, 
Cbristianus  vcre  Deum  confilens,  piilest  ad  erudi- 
lioncm  snain  assumere,  rasis  laivicn  nngiiibns  cl 
rapillis,  boc  csl  prxcisis  figmenlis  cl  supcrnuiiati- 
biis,  q:ix  in  mclle  dnlcorato  ab  Eminaiiuele  nostro 
rcprobata  sunl,  ulpote  quxsubversioiii  andienliuni 
inagis  proficiniit  qiiuin  utililali.  Quid  ciiim  liabei  iu 
sc  utile  dc  ideis  Plalonis  disptitare,  Somniiim  .Scr- 
pionis  revolvcrc,  anl  ccrle  ilia  popnlaris  sopbisnia- 
idui  iiiipiicaiin  ct  co^nilio  reruni  subtilium,  in 
quihus  iniilli  fineni  Ln  dcbiinm  slatuenles  perieriiiit 
cl  cx:erminati  siiiit?  cl  onmia  palalo  noii  saiio  licct 

rv  nin.vra  sinl,dnlcia  videntur,  nsque  adeo  quod  am- 
I  liiis  reduilibns,  spatioso  pairiiuonio ,  ci  dcnuiin 
vilvcdiscrimine  veUiilea  comparare.  OCrxci!  Grjeci, 
sciiipcr  pucri  cslis,  iicc  ulla  in  vobis  cana  scientia 
cst.  An  ncscitis  qnia  sinitain  fccil  Deushujns  niundi 
sapicnliain  (I  Cor.  i),  in  qiia  piicris  taiilnni  radccs 
proponunlnr  disccnJi,  non  provcctis  furimi  beiic  vi- 
vciidi?  Mcl  elcnini  dulcoraium  perinittiitir  p.irvulis, 
nicl  dulcedinis  datur  infirmis,  mcl  diiice  appouiiur 
{luciis,  mei  dulcedo  rcscrvatur  bcalis,  qni  in  f>i:nro 
ocnlis  carnis  videbunt  eum  ad  gloriam  ,  clspirila- 
libns  oculis  vidcbiint  euni  ad  Ixliciam,  (|iiani  nubis 
prx'slarc  diguclur  Jcsu  CbrisUis  DoiniQiis  no>.lcr 
qui  \i>il  cl  rcgiiai,  clc. 


t.3                                          SKfiMOM-S.  —  Si:UM.  VIII.    IN  NATALI  UOMIM.                                      fl4 

SlJtMO  Vlll.  A  »1»),  Omries  Ut'iii<|nc  Filii    Dii  liOiIiciKa  dio  c;iiil:tiil 

i.\  NAiAi.i  uoiiiNi.  Iioc  ranlictiiii,  «|iii   spiritalilor  g:iuileii(  itc  Cliiisii 

Verbiim    curo  faclHin    €il  el  habiuivii  in    iwbis  nnliviialc.  Naiii  ipii  (;.'iii.lciit  inepl.'i  larticia  iniintli 

{Joau.  l).  hnjiis,  iil|io«(  i!o  Yuliiitlatiliiis  curiii.-i»  «Jti  CuiiiMieit* 

Salis  est   pro   m.ilcria  gAiuliorum  qiioil  CQcIestis  salioniiitis,  <li!  faslu  el  .sii|>ei!iia  viioe  liiijiis,  c:»iilaiit 

Rrgisiinieiisriliiis,  liuiiieriia  iiic.ilc.siiiiiPalriscgrcs-  Teliis  caiiliiiini,  iior.  iiovinii ,  iii  <|iii>   iioii  Filiu  Dei 

siis,  huiiiu  racliis  veiiil  iii    liiinc  iv.iiii<liiin  (|ii:vrerc  iialo,  sed   iiiiiiiico  liitiiiaiii   gciiciis  obbeqtiiiiui  |>er» 

fl  salviiin  f;iecre  qtiod  peiieral  :  el  fiiirtd  Iitiiii;iiiiiin  solviinl. 

goniis  «le  incriiis  siiis  aptid  Dctnn  invciiire  non  po-  Hot  igilnr  Verlitini  de  quo  diKiimis  oro  ractum 


Inil,  ille  hoc  iii  tlicsanro  iiKiericiciiti  inisericnnli;e 
snx  clemenler  invenii.  Vere  ad  reforinandain  pa- 
ccin  intcr  Dcuni  el  liominein  Clirislits  Jesns  niedialor 
idoiiens,  qtii  divinam  nattiram  ei  liuiiiaiiam  in  unaiii 
pcrsonani  socians,  lanqnam  iiitcr  dno  exirenia  silii 


est.  Non!ine  carnis,  iion  solnni  lionio  sc«l  infirmiiii 
li(si:io  s:^'iiilicatur  ,  ralionc  siniiltlndinis.  Caro 
eiiim  res  fiagilis  est ,  de  f:icili  suUjacens  rorru- 
piioiii  ,  iiipoic  qnx  inodo  iui^tditur,  iMudo  creina- 
iUr,   niudo    aticritiir,    Vil    qnactinque    aU.i   defictl 


.idversanlia,  medinni  se  intcrposnit,  ii:  r|tio  inedio  passionc.  Sic   cl   Veiiiuni    Dci  caro,  id   cst  lionio 
duin   ipsa    extretua,   videlicct   Dciis   ct  liomo,  per  li  in^irniiis,    f^ctntn  cst  nolii«  ,   inririnis   consiniili», 

iiniuneni  concorditer  convcneriiiit,  ^i-ns  fater  hti-  qnod   fonnnm    nos(r:e  f:agi!ila(is    assnntpsil.   ^ic«i 

inano  generi   (;msi   (jtioddain   rectniciiiaiionis  por-  aliani    foniiatii  dccelia..   euni   assnmcre  :  iiuia  .iti 

rckit  osctiluiii.  Nam  ut  loqiiamiir  jiixta  reriini  siini»  vi:>ilaii(liiin    inlirinos    iu    'mmic  mnnduni    venerat. 

liiudines,  verbutn  Dei  oi  Patris  csl,  in  qiio  locntus  Sicwt  periliis  incdiciis    i\u    ad,   visiiandum  Tigrutuiii 

est  inundo  :  iiotno  assnnipliis,  03  esl  lininaiii  gene»  ingtediUir,  forniain  assmnit  cointt.niicnlis  iit   a-gcr 

lis,  qiii  scctindnin  nalurani  liiiniatiam  advocalns  cst  reicvclnr.  Nain  si  cuni  risii,  ciiii)  plansa  manuiim. 


lioniinjs,  cl  inlcrpellal  pro  nobis.  Os  ergo  ori  eon- 
jniigiUir,  etellicitiir  o.sculutn  r  qnia  naliira  lium.^.na 
vcrbo  personalilcr  nniiiir,  el  coiistinuiialiir  liicar- 
iiatiunis  m)s(erinni.  Propier  liaiic  mcdialioricin 
ctiaiu  Filius  Dei  recle  Verbuni  appillaius  esi  :  qnia 
eicot  in  rebus  gcrendis  et  in  causis  difliniendis  vcr- 
buin  biimannni  iiilcrciirrit  tiiediiiin,  sic  in  causa  Dci 
cl  lioini;iis  Dei   Filius  inedialor  fiiil  :  quia,   soliKis 


ctini  iiiepla  Ixiicia  ad  inrinnum  ingiedialur,  noii 
curat  eum  sed  ^«{{gravat.  Alia  eli'ini  ralioiie  ad  bo» 
mineni  langiiidiiin  vctiil,  nia^isin  forma  compaticn- 
tis  quarn  in  forma  inajesl.ius.  {•orina  si<|ui(lcin  ma- 
jcslalis  (crpibilis  est,  ct  si;;nuin  CMgciube  ukionis. 
Forma  vero  btimilitaiis  signntn  cst  pi:e  compassio- 
iiis.  SeJ  compassio  dc  fontc  nii:ieri€ordi:e  Dei  n.itii- 
raliter  proccdil  :  idiin  vcio  dc  justitia  Dei  tanqnani 


ininMCitris,  DcumF:ilreni  et  boniinein  ad  concoidiam      a  icnioio  proveitil.  El  idco  Filius  qm  non  ad  exer- 


reduxit.  Vel  alia  ratione  Filius  Uei  Verbuin  appella- 
tns  est.  Yerbnm  enitn  iii  sua  iiatura  non  visu,  scd 
audiiii  percipitur. 

Videatnus  ergo  qualiter  Vcrljiini   isliid  mnllipli- 
«'iicr  soiiuit,  et  pcr  audiiinii   iis(|iic  ad  cor  bunia- 


cendani  vindiclaiti,  scd  ad  cxbil»cndaiii  coinpassio- 
iiein  in  carix;  apparnii,  inai^is  forinaai  lin.niloiit 
qttani  lerribiiem  nobis  voiiiil  exbibcre.  (iognosc*: 
peisiniilu  qiiod  dixiinns  :  matcr  modo  lactal  ot  nn- 
Iril  cl  fovel  rdiuiii  suuni,  uiodo  flagellat  et  iiicrc- 


iiuni  pcrvcnit.  Sonuii  coini   qiiandoque  in  sccret  >      pat  cundcm,  inagis  lamen  de  pielale  milerui  pcctc- 


snsurrio  in  mcnlibns  Pairnrn  per  spirilidein  revcia- 
liotiein,  qnibus  niysteriuin  IncainalionisCbrisli  rc- 
vclaimn  esl,  qiiotl  c»'icri  caniaics  andirc  iion  po- 
luerniit.  Soniiit  verbiini  islnd  qn;iiidofino  iii  jnbilo, 
nipole  in  illis  atigelicis  siiiriiibiis,  qiii  ali  iniliog;m- 
dio  ii.ennriabili  iu  Vc-rbo  Dei  cxiillavcruiil.  Nani 
el  jiibiiiis  soniis  esl  spiiilalis  Ixtici:^,  qni  pr:c  ina' 


ris  procedK  nulrirc  et  pasccrc,  quani  flagcllarc  cl 
iiicrcpare.  lluc  eniin  nalnr:ili  pietaie  facil,  illtid  a 
(i)io  provocala.  Sic  cl  Filitis  Dei  natufaliter  iiobi.s 
cxtiibct  pielalein,  provocains  psr  scelcra  nosiia 
iiifcrl  ulliuiii-ni.  Uude  tn  Isaia  cnin  (daiiciu  dicit  se 
criininosis  boniinibtis  iil:ilnriini  ullioinMii,  nbi  ait  : 
llcii    ciMisulabor   dc  liostibnii   incis,  viiidicabor  dc 


BtiiUidine  vcrbis  cxplicari   iioii  pole.st.  Lnde  Doini-  p  inimicis  iMcis.  (ha,  i  > 

nits  iii  Job  :  Dbi  cias,  inquil,  citin  mc  omnos    lilii  Dicitnr  eiiam  Verbnni  caro  faiinm.  qnia  nuirit  e( 

Dei   landarcnt,  ct  jiibilaiciil  .isira   inalntina?  (Job      panil  bnm.inilas  CUris.i  ad  simililndiiieni  cartiU  : 


XXXVIII.)  Sonal  Iio.licrna  ilie  in  cnnlico.  ciini  sancla 
Eccb^sia  oxullal  ei  canliil  spirilale  ("iiiliciini ,  do 
gt-neralionc  Vcrbi  l>ci  noii  soluin  aihir.ia,  sed  cli;>iii 
lcmporali.  Siquidcin  dc  ^clerna  cjiis  genoralionc  vi- 
giliis  iioctitrnii  canlicmn  Ecclcsi:»  aiidiviinits  cmii 
ps;»llcbal  :  Domiiius  dixil  ad  iiic,  Filius  meus  es  lu 
(Psal.  u).  Et  .nlibi  :  Tccmn  principiuin  in  die  vir- 
liilis  Iti.c  in.spleiidoribiissanctortim  {Psal.  ci\,\  Si- 
iiiiliior  cl  d(!  biiiii;ni:i  cjtis  ficiior.ilionc  canticnm 
aiKlivinitis  Eiclcsi;e  iliceius  :  Piicr  ii.ilus  esl  nobi-s 
(i  (iiius  dalus  osl  nobis  {hn.  \\).  El  ibi  :  Appariiit 
bciii^':ii!as  ct  bimnniMs  J^^ilvaloris  no.^iiri  Doi  [Tit. 


ct  snnl  inor>us  qiiidani  istins  carnis  coiiC(*plio,  nati- 
vilas,  passio,  rcsurrcciio  ei  ascensio,  <|nibiia  aniiiKi 
S|)ititaliler  pascitttr,  dnni  lide.s  nalivitaiis  passionis 
ot  cxteionim,  qn;e  dixiinns,  incnle  rcliuetnr.  Ist;i 
caro,  videliccl  bnmanitas  Cbristi,  diiin  spirilalilur 
comcdittir,  carnium  divissi  generis  iioliis  saporcni 
ci  esuni  prxicndit.  Si  eniin  ad  similitudineniCbrisli 
innoceiiler  et  inansnclc  conversaiis  iulcr  bomincs, 
canics  .Vgniconio^liNli.  Si  in  pr:rlatioiie  conslilntus 
ad  Cbrisli  similiiiidincm  babcs  dili^cnleni  curani 
grogis  liii,  spirilalia  ot  lemporalia  stdicitc  cis  lar- 
gion<,  canics  aric>is  rotncdisti.   Si  injnrias  cl   Iri- 


K 


ABSALONFS  ADB.MIS 


btiLtiioiies  pro  Clirislo  paleris,  &i  canioiii  liiiiiii  cru- 
ciri;^is  ouni  >filiis  el  coiicupisceniiis,  siciilclCIii  isttii 
rriicinxus  cst,  canies  viluii  coinedisii.  Si  saiicla 
•Ifvolionp  in  cortiirn  defers  peccaia  |H>puli  inlerppi- 
Liiis  pro  ois,  carnes  liirci  einissarii  coinedisli.  Si 
« oiiliniphitiuiic  cit>lesii.i  penetr.is  ,  iiiler  angelos 
ronviTsaris,  ciDeua<lli;«:res  qu.isi  uiiHs  spiriliis  oum 
fco  effecliis,  carnes  coiiiinhx  comedisii.  Si  suspiras 
pri»?sei)lis  viiic  l;Pdio  et  amorc  fuuirje(jii.i!ii  desidc- 
ras  siciil  ille  (jiii  dixil  :  lleu  iiiilii,  qui.i  iiicoiaiiis 
inciis  proloiigaliis  csl  {Pfal.,  cxix),  cariies  lurliiris 
coinedisii.  Sic  ergo  iu  carne  Clirisii,  id  cst  iii  ejiis 
lininanitale,  et  compassioiieni  parileret  refocliuiieiii 
iiiveiiiii  iis. 

robsuiiiiis  el  aliler  inlcllinero  qiiod  dicilur,  Ver- 
liiiin  caro  fncliini  csl.  Siqtiidein  Verbtiiii  Dei  iiiora- 
hier  iiabel  ossa,  siinililereicarnem.  Ossa  verbi  vir- 
luics  suiil,  el  spirilalia  cliarismaia,  (|uii)iis  aniiiia 
rolioralur  ad  jiislificalioncin.  Caroverhi  siml  liona 
forporalia,  quilxis  ccrpus  lericiliir  ad  coiisolatio- 
iiein.  Iii  .spiritalilius  crgo  viris  veriiiiin  spiriius  esl, 
♦|ui  Filiinn  Dei  propler  seipsuni  diligi;iii,  ci  ci.nieinp- 
irs  Iionis  lciDporalilius  ei  adli.erenl  iii  jiislilia  et 
saiiclilaic.  In  amatoriltiis  linjiis  inuiidi  verlniincaro 
Jii,  qtii  Filiiin»  Dci  non  propter  se  diligiii!l,  sed  pro- 
picr  bona  teinporalia,  qu:i;  ab  co  ;iccipitnUur  :  et 
omissa  oinniuin  spiriiali  dtilceditie,  bonrs  lempora- 
iibus  adlijcreul  suir.itia  inleniiOiie.  Nonne  libi  vide- 
tur  Vcibumcaro  faciiiin  iii  his  qiii  lanliiiiiClni  tiani 
HOiniiits  parlicipes,  oiniii  sluilio  vacaiil  vol(iplaiii)iis 
viix  hii^iis,  comessalionibus  ci  ebriclatibus,  cartiis 
illecebris,  diviiiis  coiigrego.iidis?  Noiiiie  libi  viile- 
tur  Verbum  caro  facium  in  bis,  qni  de  pairimonio 
Criicilisi  vivenies,  exiiide  paseiinlnon  paupercs  sed 
canes,  accipilrcs,  iiisiriones  ,  el  croganl  illiid  iii 
pravos  usus  el  sacrilegos,  quos  verbis  explicare 
iiilioncsium  el  audienlibus  forlc  scandalnm  infcr- 
ret?  0  anima  miscra,  qiiaj  bonis  isiis  lcinporalibus 
per  amorem  tam  pcrlinaciter  insedisli,  disce  quid 
facere  dcbeas  ab  lioinine  qni  accipiircni  porlal  in 
l.eva  til  jactet  eum  ad  dexieram  et  sic  praedain  ca- 
pial,  ciii  iiisidias  telendit.  Nain  si  evolarccum  faciat 
ail  biiiislram,  nibil  proficit  sed  perdit  opeiain  cl 
impensam.  Sic  ct  lu  iiomo  secnlaris,  ciijns  cor  iii 
lijcva,  id  est.iii  boiiis  temporalibus  per  ainorcm  re- 
quiescit,  tac  evolare  accipitrem  luiim,  id  csi,  ani- 
muin  liinni,  addexleram,  id  esl,  ad  capiciidain  vi- 
lam  aiiernatn,  ui  sic  a  Ixva  ad  dexlram  transeal 
duni  boiia  lemporalia  in  pias  cansascrogat  :  et  sic 
adipiscitursiimniain  illaml>catitudiiiem  qiixper  dex- 
terain  Bigiiifiiaiur.  Nain  el  islo  eiiam  niodo,  Verbiim 
caro  faciiim  est  et  babilat  in  nobis,  diim  sic  diligi- 
nuis  bona  leinporalia  nl  in  illis  erogandis  coneinur 
ad  ccelesiia  pervenire.  Per  virliiiein  siquidem  Ver- 
biim  babilat  in  nobis,  siciil  Paiiliis  dicil:  Clirisliim 
pcrfidem  habiiare  in  cordibiis  nostris.  (Eplie.  vii.) 
Sed  iii,  bomo,  qui  Cbrisliiin  vis  iii  le  hnliere  liabila- 
loreni,  et  domiim  conscienlie  liicc  per  fidom  ei 
praparasii,  vide  diligrnier  aii  rides  per  (:li;irilaicin 


SPIUNCKIRSCACENSIS  5'; 

X  vivat  in  le.  sio  eiiim  Ciirislns  liabitat  iii  tc.  Naiii  .<^i 
fiiles  lua  sine  cli»rilale  est,  lides  tna  niorliia  osl,  «l 
sic  CbiisUis  in  le  mortiiuaest.  Ncmoergosibi  bla::- 
dialiir  de  hona  spc  cxleriorisoonvcrsalionis  rurniani 
piei3i?s  foris  piaeieiideiis  in  bonis  operibns,  si  coii- 
seieiili:!  criiniiiosa  cst,  si  desideriis  cani:ilibMS  iiitti» 
xsliiat,  si  odio  vel  invidia  fxierisqne  viiiis  spirila- 
libiis  iiiius  obses^us  esl,  qiiia  bonis  exleritiribus 
(Mirisiiis  noii  pasoiliir,  (}»i;ft  cliaritalis  piiiguedine 
11011  iiif«;rii)aniiir.  El  siciit  boiiin  niorluns  cibos  de- 
liealos  si  ei  offoraiiliir,  noii  snsripii  ad  iiiiliiiiienliiin» 
sic  ei  Dei  Filius  opcra  bona  rcspuil,  (jnae  f;»cla  per 
iiialos  ad  boniini  liiicni  iieii  teiidiml. 

Siiiit  anlem  iri.i  qnae  boiiiineiii  a  doiiio  siia  m:ite- 
riali  expeiluiit,  seiiicel  fiimtis,  siillicidiiim.ci  iniilier 

^  Jiligiosa  :  cl  e:ideni  iria  spiritaliicr  iiiKdkcia  Cbri« 
sliim  expcllniil  de  eordibus  iiosiris.  Futiiiis  ergo 
vanilas  csl  rcriiin  tcniponiliiim.  qii:r.  miilalibilitalc, 
morlalil.ilc  vcl  oiiiiiiinodo  defeciii  laiiqnam  fiiinns 
evanes(  uiil.uipoiedivitio?,  bonores,  iiobililas.fonn.i, 
elpoleiiiia  liitjus  seeiili,  ei  cxicra  lalia,  qiiae  ania- 
tores  niiindi  lanqiiam  perpeMiasinc  mensura  siipcr 
oinnia  diligiiiil  :  quse  diini  sicut  fiiniiis  pcrlranseiinl 
replenies  cor  boiniiiis  ainnriiuiline,  Ciirislum  lia- 
bilaloiem  de  conscioniia  cxpellunl.  Cerlc  quicqnid 
in  uitindo  islo  ulile,  formosnm,  vcl  deieclihile  ap- 
paret,  possuintis  hislrioni  cotnparare,  qui  geslus 
inodo  hctaniis,  mo:lo  dolonlis  in  se  stiscipit,  ifa 
ut  Tideatiir  aliquando   siiinina    lurlicia  ,   aii(|iiando 

Q  suinnia  tiisiiiia  affectus.  Scd  qiii  porfccie  eiitn 
cogiioverit,  in  ulroqiic  geslu  stultiim  cl  quasi 
demcntcin  repuiabit.  Eodcin  niodo  ot  bona  isla  leia» 
poralia  spccicm  nobis  oslendnnt  iiislrionis,  duiii 
sua  pulchriiiidiiic  pariier  ct  uiililaie  ad  inepiaiii 
nos  trabunt  Ijcliciam,  ct  in  dcroclii  siio  incnles  m^- 
stras  ad  moesliliain  inducunt.  Qiii  crgo  sdnuiii  incn- 
lis  habel  oculiim,  sic  ad  isla  leinporaiia  visuin  di- 
rigat  ut  coiiieninere  ca  polius  velil  qiiain  aniaro. 
Nam  si  quis  diligit  mundiim  isliini,  non  cst  diieclio 
Dei  iii  co  (7  Joun.  ii).  Per  siillicidiuin  quod  oxpel- 
iit  bomineni  de  domo  sua,  verba  discordiae  el  de- 
liaciioniini  iiitelligiinlur.  Siciil  cniin  gullae  stillici- 
dii  ctiin  lecliim  penetranl  non  siniint  esse  qnictos 
iUos  siiper  qiios  cecideriiii,  sicet  vciba  bujuseenK-di 

D  a  quiete  meiilis  bominem  cjiciunl,  cuin  a  malevoiis 
hominibus,  in  aliosjaciuntiir.  Inde  eniiii  nulriuiilur 
Uiscordioc,  comniovenlur  simplices,  turbanlur  dis- 
creii.  impaiicnles  liligaiil,  ot  maliiiosi  foiniiem 
inaliliac  &»x  inde  assiuiiunt,  sic(|ue  hitjiismodi 
stillicidium  pax  illa  inciilis,  qnac  Dcns  est,  ab  ho- 
niine  cxpellilnr  :  qtiia  non  nisi  in  pace  h:ibilat 
Deiis,  sicut  sciipium  est  :  Ei  faclus  est  in  pace  lo- 
ciis  ejns  (Psal.  LXiiv).  Quitunque  ergo  vull  Verhiiin 
Dei  in  sc  babere  babilatorein,  ilomiim  suam  opoi  let 
tcclo  pacienli«  proiegere,  ut  stilUcidiuni  islnd  a 
lcclo  deflnat  in  lerram,  ila  ut  pcr  virtulem  pacieniia; 
protccta  quies,  cuin  verbis  malevolis  non  periur- 
belur.  Miilier  iiligiosa  qiia:  expellit  hominem  de 
doino    sua,  caro  noslra  est,  per  cnrnalia  desideria 


57 


si:rmom:s.  -  si:rm.  ix.  in  ei'Ipiiama  i»omim. 


f.s 


ieiiipor  adversiis  nniiiiam  miliians.  Caro  enini  coii-  A  p;»ii|icrl.iiissiut  regi  veiil  iiiilil.ire,  coqnuil  i-noiniiiid- 


ciipiscii  arhersiis  spiriliim,  el  gpiriliis  adversiis 
oariiciii.  (GiiL  v.)  Isla  ergo  in  "iT  liligi<is,i,  itl  esl, 
c;iro  nDSlra,  Clirislmn  expellil  dc  conlihiis  iioslris, 
<|ii  iinlo  carnaies  cogilaiioiies,  tlelcciatioiies  reniiii 
lemporaliiimct  anior  voliiplaliiin  linjiis  secnii  iloiiii- 
iiADiiir  iii  noljis.  Si  ergo  experiiiienliiin  vis  capcre 
an  Cliris:us  in  le  lialiilet,  consider.i  si  pixvalent  in 
lc  affcciioiies  prav^e,  si  facis  curani  cariiis  iii  desi- 
«leriis.  Qiii.i  si  hiijiismodi  passioiiilius  siilijociiis  es, 
ClMisliitn  qiioin  hospiteni  suscepiM-as,  in  lui  ipsitis 
c<>iiriis'oiiein  (le  domo  liia  expiili-li.  fu  onlra  Cliri- 
slus  habiiaiis  iii  tioino  lui,  i*i  esl,  in  corde  luo, 
coiiiilos  siins  Ii.ilict,  qui  siinl  pax,  patientia,  cliari- 
las,  longaniniilns,  heiiignitas,  lionitas,  cuntincinia, 
casliias,  el  crelcnc  viriiiles  qiiae  testanie  Paulo  ad 
rrui-luin  spiriliis  peniiienl  :  qiias  si  hahueris,  Cliri- 
sius  iu  te  babet  mansioncni,  el  cuiii  islis  teciiin 
pcrseverat  usqtie  ad  coiisunun.itioiiein  vitjt:,  ut  ciii 
iii  prxseiiii  viia  tu  parasli  iiiiiisioiieiii,  ipse  in  ln- 
liira  lilii  l.irgiaiur  x'leniaii)  bealiuidinciii,  qiiaiii  iio- 
bis  pncslate  dignelnr  Jesus  Chiisius,  D.jiiiiiiii»  no- 
ster,  <|ui  vivii  el  regiia!,el  cceUra. 

SKUMO    IX. 

IN    tl'11'IIA.MA    IIOJIINI. 

Hodieroic  solciiniiai  s  jnbiMnnr  eiuituMitia  feslivis 
occurrcre  g.mdiis  rci^i  iio>lro  a  lliiic  pirvnio  et  de- 
liraio,  sed  el  inagiiilii  a  pr,e|)arare  niuiicra  qiiae  dc- 
ceaiit  arl.  leni  ipsiiis  parvnt.iiii.  ac  eiiaui  divin.iin  in 


B 


siiiii  <|iiivis  ;<>sliincl  ctiin  Ciirisio  p.iniiis  iiivoivi,  ei 
iirgiMite  iiiopia  rcclinari  in  prx'sep'^  Doinini  Dei  sui. 
Niiiic  sallein  invcniaiur  aliqiiis  aiiialor  inririnilalis, 
(|iiaiii  Clirisius  pro  nubis  voliiit  snscipcre,  qui  pro 
nomiiie  cjiis  dolores  et  angusiias  libeiiier  stislineat, 
r:imeiii  ct  siliiii,  labores  el  periciila,  qui  conluineliis 
.nlTi-cliis  nialediciiuni  iion  respondcat,  ct  qiiibusli- 
liei  iiijnriis  sciitiiii!  paticiiiiie  0|ipotiat,  quia  in  his 
oiiinibiis  sirciiuit:is  apparei  servi  doiniiiiiMi  siiniii 
qiii  li;ci- oiiiiiia  fooit  (ideiiler  iiiiitaiilis.  Kt  cerle  oiii- 
nes  maiiiissuas  ab  hoc  miinere  exculiuiit,  (|uia  plus 
videltir  anerre  oneris  quain  hoiioris.  At  pnecipuuin 
illud  biiniil.laiis  donuiii,  quud  tertiiiu)  iu  nuinero 
diximus,  aliquis  devolus  suscipiet,  cu';iie  pcr  illiid 
fiet  liomo  chartis  Deo  cl  !i.)iniiiibiis,  lium  scilitct 
hiimilialur  stib  poieiili  inaiiu  Dei  (/  Peiri  ii),  sub- 
jt-ciiis  uiiiiii  huniaiiui  crealurx'  piuplcr  Clirisliiin, 
d*im  viili  ihiiiistraic  ouiiiibiis  (/  Petr.  \),  a  nullo 
iiiiiiisltrium  aicipcrc,  eligcnsalijcclus  e!»so  in  duiiio 
Dei  iiiei  imigis  i|iiain  rcgitue  iii  labeiuacuiis  pcc- 
caiuruiii  (Pinl.  lxxaIii).  Scd  iiec  hujus  muiicris  ali» 
qiiis  appitietcupitliis,  co  quod  humanx'  fccis  halicat 
iii  se  iniseriani,  clatioiiis  polius  quam  sulijccti^nis 
ainoreni,  ncc  sil  aiiqiiis  (lui  cuin  Cbrisio  ininislrarc 
vtrlil  duiiiiiitido  ni.-ijor  ca:leris  possiliesliniari.  Li(|iiet, 
ul  arbiiror,  iiiulloscsse  iiiijUs  regis  m  nislrus,  si  ad 
diviiias  ei  hontires,  inuiuli(]ue  hujus  deleclalioiics  in- 
vitenlur,  scd  paucosadini>dunisi[ad]  iniseriasetdulo- 


ipsu  manonicin  niajestiilein  :  equidem  debilores  sii- C  res  et  adqux-queabjectapro  nomiiieipsiu.ssusiiiieii(Ja 

luus  lale  ci  servilitlis  ubsc(|  litim   impcndero.  Quo- 

iiiam  ipse   pi'a'veiiil  nos  in  betiediiiioiiilius  diilcedi- 

ii.S(Ps((/.  xx).  prioi   ipse  noltis  oHerciis  el  laigicns 

iiiuiiera,  ut  laii  li  eralilate  piis  menl  biis  stiiini  aire- 

ciMin  co  iinicndarei.  Quud  e^idenlcr  osienddn-,  si 

diei  isiiiis,  qiiac  Epiphaiiia  diciiiir,  :ili;iriimqi:e  so- 

kiiiiitaliim,  qias  jatii    prxicrilas  rccidiimis  id  ost 

naialis  cl   circiincisioiiis  beiieiici:i   vdimus  iiitiicii. 

Die  si(|uidcm  sii:e  naiivil;iii$  iniiiius  ;i;i>  piTfalis  i.u- 

Lis  cunliilil  (■lirisliis,  quia  pauper  ei  nuidicus  luiic 

niiiiido  iiaius  iion  liabuii  ul.ic;ip>it  siiiii!  rct  liii;:rct. 

Die  circtinci.^iunis  stuc,  miinus  iu/irmirnis  sux  uoliis 

coiitiilil,  (liiin  ipsu  signaculo  circiiucis  onis  pixce- 


iuei  iiit  iiiviiati,  niiiiirum  si  sit  qui  aculo  iniuitu  dere- 
cliis  hiimanos  velit  re^pitere.  Quia  s<cui  ruudamenlo 
cxisleiitc  iiilinno  lola  ruil  fabrica,  sic  conscienli:i 
langiicnie  exicrioris  coiivcrsaiionis  opcra  prava  ad- 
modiiin  suiit  vel  oinnjno  infructuosa.  Uespiciamus 
iiuiic  a.l  ladicem  nrboris,  qiia  viridi  et  iniolumi 
oxisioiite  siipes  ipsius  robuslus,  rauii  cxieusi,  dcn?a 
Ir^a  ;ijip:ii-cul:  sed  el  llorcs  et  fniciiis  idoiiei  et  ipsa 
provciiiiinl  tempoie  opporiiiiio.  Qiiod  si  r:i(iicein 
:it:ditit  liaiiiier  t  Iruiiciis  aiboris  slal  iniitiiis,  raiui 
siiie  f(;liis,  ei  cxsiccali  siiic  spc  tloruui  ct  liucius 
proveiitiiri. 

Lt  auleiii  simile,  (|iiod  iiiduximus,  noliis  adapte- 


piuiii  icgis  iinpli  ns  (Lac.  ix)  per  expciicniiam  do-  q  iuiis.  bona  radix,  bona  csl  conscieiiiia  :  iiiiinna  ra- 


kii-es  el  angusii:is  btimaiKe  innintitalis  iii  c:uiie 
susliniiil.  Die  liDdioriia  inuniis  hiinulit  lis  nobis  e.\- 
liibuil,qu:iiidoipseUoxcoeloruiiieidoiiiiiiusseiviisuu 
Joanni  iii  laiituin  liuinilialus  est,  ut  s;icr:inienluni 
bapii.-mi  ali  eo  suscipeie  tlignatus  sil  (.han.  iii). 

Vide:ai!us  jam  iria  doiia,  quilus  Clirislus  ad  iios 
veniens  su;e  adscriptos  milili;c  voluil  locupl  larc, 
videlicet  paiipeflalem,  inlirmilalcm,  huinilitalcm. 
Eceepataa  siiiit  stipoiidia,  sdj^nn  prudcai  in  nie- 
dium  boniisChrisli  imitalor  cl  ani.itor  pauporiaiis, 
qui  iion  vult  habeie  procepia  vel  inaneipi»,  ik  n  ad- 
niiiiisti'.-<tiones  vd  diguilatcs:  qui  diviiias  liabit;is 
abjicit,  oblatas  coiitcinuil:  pioccdai,  inqiiain,  iii 
nudium  et  siiscip=al  iiiuiuis  illi;d  {■l.jiiasiiin  paupcr- 
taiis  oblaiiuu  sjbi  u  Doinino.  Scd  iion  esi  qui  tiiulo 


(!ix,  iiirirma  conscicnlia :  h:ec  Douiii  supcr  oiiiiii:i, 
iltj  niuiidiiin  siipi-r  oiiinia  diligii.  Iiiririn;e  cunscicii 
ti;e  olTcr  pauporialcm,  sed  eam  non  suscipii,  qiiia 
au  or  miuidi  ei  paiiperlas  noii  convoniuiit :  nec  do- 
ioies  el  iniserias  aniplcctiitir,  qiiia  ainatoics  miiiuli 
isla  tioa  appeuitit.  Uursus  iiiririua  toiiscienlia  liiimi- 
lit;ilcin  ;ilijicil,  (|iiia  iii  niundo  viill  :ipparore  Mildi- 
iiiis:  econlra  iKiiia  loiiscieiiliapaiipcriaiem  npjieui, 
quii  ejiis  dcsi  ioiium  iiuii  iii  divitiis,  seil  iii  Di'o  is  . 
.Amal  l;ib(>r('S  el  iuolesiias  forre  pro|)lor  Deiim,  (ii:  a 
iiuii  rcqiiiein  (|!i:crit  houiinuiii,  se;!  eain  qiKC  iii  l>i-o 
e^l.  Aiiuil  ctiani  huinilit:iiem,  qiii:i  luvc  est  vi;i  i|ii;e 
ad  Doiiiii  tliicit  cl  qii;e  ex  Dou  cst.  Krgo  ad  lim:  iil 
d;ii,;amiis  doiia  illa,  iinje  R.d;inj!lur  nosier  iiobis 
(U-x-S;>iiiavii,  iiccessariuiii  c»(   ui  purain  liabeamus 


C9 


ADSAI.OMS  AuBaTIS  SPRINCKIUSBACE.MSIS 


fiO 


otnscicnliam.  Quia  qiMlis  rst  raJiv,  (niis  cst  et  fru    A  al  idqiiod  «licitur,  qinntl()f|iiccstsiiofto  qno  I  diciiiir. 


>•  m  :  et  qii.ilis  cuiiscieniia,  talc  est  opiis  ejiis.  Miiii- 
il:i  con^^ciciili.i  niinqiiani  praTiim  opiis  facii,  iurtriiia 
(onscienlia  iiuufiii.^tiii  opiis  iiiagniim  facil.  Qiii;i  et 
si  iiiagna  videaiur  raccio,  iiiagna  tainen  iion  siini, 
eo  <|iiod  non  boiio  aniiiio  nec  bona  iiilenlionc  iLint. 
Dciis  aiiiem  pensat  fioihis  afTecliini  qwam  censnin, 
sicnt  srripliiiii  est.  liiiic  csl  qiioJ  in  vinea  Doniini 
(qi:?e  est  Krclcsia)  inuUi  iiitiltum  laborant,  ninltas 
faciiint  clcemosynas,  poiegrinatioiies,  orationes  et 
jejuni.t,  cl  iamen  parum  proliciiuit.  Alii  panim  la- 
korant,  p;mca  roris  raciunl,  et  tamen,  qiiia  niundi 
corde  siini,  nuiliiini  pcifiiinnl,  ei  («l  exprcssius 
«licani  qtiod  Sf-nrio)  nmtti  plorianlcs  in  operibus  suis 
magis  in  prornnduni  inroriti  deincrsi  snnt,  eo  qnoJ 


qii,-tndoqnc  cstcontra  id  qiiotlest.  Tnnc  aiitem  cogt> 
laiioost  ineo  qiiod  dicitur,  qnando  intcnlio  oranlis 
in  viriiiie  psatini  vcl  aiteriiis  orationis,  et  nihil 
aliud  direclc  rospicit:  qii.T  oralio  animala  esl  et  Deo 
arcepla,  nieriluin  liabens  jiixta  incnsurain  (F.tToiio- 
iiisi.  Qnandoqiie  cogilalio  ferliir  non  in  id  quotl 
ote  pi«rerlur,  scd  ad  aliiid  lantx  vcl  inajoris  aesli- 
malidnis  ulpolc  ad  pasctnduni  panperem,  aJ  ves- 
ticndum  nudum,  ad  niinislrandnm  inrirmo,  qiix  co> 
gitatio  efl  ad  id  quod  ore  dicilur,  qnia  id  ipsuoi 
obiincre  conlen Jit :  ct  qitoiiia-u  per  Spir  lum  Dei  pro- 
movctiir,  nonininuil,  sed  aiigel  freqiicnler  nieriluin 
orationis.  Sub  eo  vero  quod  orc  dicilnr  est  cogita- 
lio,  dum  servo  Dci  oranie,  cogitalio  ipsiiis  aJ  ali- 


opcniin  apparciitiam  inagis  quam  niunditiain  cons-      Q«a«n  neccssitaieni  corporalein  relubilur:  nl  si  pcsl 


cicnii:cfncrint  seciiti.  Ipsa  eniin  piirilas  conscientias 
apoilieca  est  virlutuni  ct  boiioruni  operum,  de  qiia 
oniiiis  qui  Deo  vult  pl.-Jceic,  dona  debel  proferrc  ad 
ubscquium  illiiis. 

De  (|iia  eiiam  bodie  Ires  magi  sivc  reges,  qui  na- 
to  D.imiiio  priiniiias  spirilu?  accepcrunt,  vonienles 
nb.Oiienlc,  aiiruin,  litiis  el  myrritaiu  obtuicrijiil, 
nobisijiic  eadein  offorenda  Dco  ddcucrunt:  quciiiain 
iion  est  ignobile  cxcnipliiii),  quia  r^qia  auloritale 
nnbis  6:^1  (omniendatum.  ObluleruiU,  inqu.tm,  au- 
riiin  preciosce  voliinialis,  (iius  «ievolac  orntionis, 
niyrrbam  !aborios:e  aclionis.  Il:ec  cnim  iria  per 
tria  dona  qu:i:  (liximiis  bac  ratione  inleltigunlur. 
Aiinim  cniin  fulgct,  tlais  rcdolel,  niyrrbacst  amara. 


muituni  jcjiiniuni  oiaiis  cogilet  de  rofedlone,  posi 
naillas  vigilias  de  somno,  in  inrirmilatc  dc  propVio 
dolore.  El  bxc  cogil:itio  quia  nccessilaie  qiiadani 
absqiic  peccaio  ingcriliir,  non  lollil  oinnino  virlu- 
tcin  orationis:  quia  tamcn  ad  naliiralia  respicil,  el 
siipra  naUiram  iion  merctur,  ex  parie  niinnit  meri- 
liini  oranlis.  Isia  co^ilalio  cst  siib  eo  qnod  ore  di- 
citiir,  qiioni.ini  lix'c  de  spiriui  botninis,  isUid,  id  est  lii- 
cliim  oris,  de  spiritu  Dei  procedit.  Conir.t  id  vero 
qiiod  diciuir  est  cogitatio  conlis,  dum  labiis  Deuni 
orantibus  cur  ad  iliicita  cl  turpia  eogilan«la  dejici- 
Iitr,  qualia  snnl  odia,  perjuria,  carnaies  illecebrx, 
mciidacia,  siinni.itioncs.  Neqne  lnnc  vox,  qii;c  ore 
profcriur,    oralio  Itona,  sc«l  simtihilio  debet  appci- 


Ergo  pcr  aurum  recia  volunlas  signincatur,  propler  C  |;,ri  :    quia  simnlaia  a'(|uilas  est  doplex  iiiiqiiitas. 


tgnem  in  ca  iuccntis  cliaritalis.  Per  ilius  oralio, 
pfopler  odorem  sivc  alTecUim  devolioni^;,  Pcr  inyr- 
rbain  bonnm  opus  propicr  am^iriiudincin  laboris. 
Trcs  reges  iniinera  vAa  offerunl,  qu(>nuii  prin.us 
osl  vigor  ralioiiis,  sccundus  csi  prsecepUim  sacrac 
cnidilionis,  tcrtius  radius  divinx  aspiralionis.  Islis 
reijibiis  iii  !;nc  viia  morlrili  no>  regi  .?t  giibenrri  cx- 
pcdil.  Si  qii.Tras  a  .'•aiioiic  qti3e  Doo  ofTerre  dcbeinns, 
respondel  libi,  purain  voiunialem,  sanclani  oraiio- 
netn,  bonam  sctionein.  Idipstim  mandaUnn  I)ci  ct 
graiia  aspiiMtrx  acoiani,ibii:il.  Rcg  s  Isli  veuimit  ab 
Orieiile,  qnia  iii  ralionc  oritnr  nobis  sol  pcr  jiidi- 
tiuni  discrclionis,  iii  pVnRccplo  Oci  oriuir  iiobis  soi 


siceuiniper  simiie  vidoainiis  qnaiiier  aflcctus  cordis 
cum  vocc  convenire  «leliei,  sic  se  inlienl  adinvircni 
cogitatio  ci  oralio.  sicul  vig  I  servans  noclis  vigilias 
ad  eos  qiii  suril  inoasiro.  Si  eniin,  bosliii  manii  ir- 
riicnte,  vigililiesoiiciievDcifercuiraJeosquiincaslro 
suiil,  rlamans  US  snrgaii»,  iit  evigilent,iit  armenlur, 
cl  se  defeiidant  ei  iili  qui  dcintns  snnt  niliil  lionim 
laciant,  ideoquc  ab  inimicis  fiicriiit  coinprcheiisl, 
noo'ic  pcril  opera  loia  vigilanlis?  Tota  prorsus. 
liodcm  modo  vox  exierior  qnasi  vigil  et  ciisios  esl 
bominis  interioris.  Diim  enim  psalmos  vel  ali:is 
oralioncs  ore  prorerinius,  ad  boc  iiliquc  lioc  faci- 
mus,  iii  inleriorem  liomincm   ad   devoiioncin,   fid 


per    iIluiniii.ilion(.Mn  vcriintis,  in   gralia   aspiranlc  ..  rbariialem,   ad  serviendum  Deo  excilcmiis,  nc  si 

dioeremus  ei  :  Siirge  qni  doniiis,  Inlende  libi,  et 
iitiiniiiiabit  le  Cbristns.  Ad  qiiain  vorem  si  cor  iii 
viiiis  obdorniieril,  itiliil  omiiino  profnil  sonus  or»- 
lioiiis  :  iiec  alitnl  forte  renscidiim  csl  in  bis  qiia; 
zclo  jiislitiae  videnliir  dici,  iilpoie  pcrversos  corri- 
pere,  viiia  iinpugn;ire,  iiiaio  resistere,  et  biijiisnioifi. 
Qiiia  el  iti  bis  eliam  exigitnr  piirilas  coiiscienliie, 
iit  inlendal  bis  qtii  loqiiiUir  piodesse  potius-quani 
obcise,  el  coiicordi:e  poliiis  qnairi  disscnsronis  fo- 
niiteni  iniiiisfare.  Sic  cnim  ci  lioc  loquendi  geitus 
Dco  accepinm  esl,  adeo,  nt  a  pusiilis  el  magnis  }us- 
liiiain  zolari  veiit,  el  verbo  «lefensionis  malKire  re- 
sislendo,  maximc  cuin  opprcssa  veritaie  proevalol 
fiilsilas,  cl  iiijii^liiia  oppiiniit   .xquilalcm.  Unde  (!c 


oritur  nobls  sol  pcr  inftisionem  virliKis.  QiioJ  si 
aliquis  r<*ges  istos  a  niagniuidinc  sciuntia;  magos 
velit  appell.-tre,  iion  d  sson.it  n  pr^edicus:  qiinni.in 
qiixcuiiqucin  nolitiani  noslrain  veniiiiit  pnccipueud- 
itiinicuto  .  •tiiv.is  nnndato  Dei,  et  gralia  aspiraiio- 
nis  iniK  Lcscunt. 

Nos  crgr)  pra'dicta  dona,  scilicet  aurum,  lims  et 
myriliarn,  Ciiribto  sic  (jfforiinHs,  ul  corde,  ore,  el 
opere  Dons  glorificeinr  a  nobis:  et  Jiixta  diciiiiii 
liiMli  Aiigiiatini :  Ps:ilinis  et  bjoinis,  luin  orainiis 
Deiii»,  lioc  leiieamiis  >">ltintate  elcor.Ie  quod  orc 
ptofijritntis,  nc  disaiinililuiio  Miafftcui  cordis,  foIl:»t 
v  riiiicin  oratioiiis.  Vcriinilaincn  ro^isatio  cordis 
'j  iainltiqne  <;sl  iis  «0  quod  orc  driiiir,  (niaiMioqiic  e.<.t 


61  SERM0NE5.  —  SERM. 

«Impiiclbus  «innmvis  sanctis  scripliim  est,  qiioiu&in 
quaiitiim  cxcmplo  Lonae  conversaiioiiis  prosnul, 
tintnin  silcnlio  obstint.  Rcsislcre  enim  malo,  iiir- 
qiios  corrigcre,  cleemosyn:!  csl  singnlaris ,  qiit 
cxlingiiit  peccaliJin,  sieul  aqiia  igncm  :  qoipfie  «t 
cleeinosyna,  aqiia  Dci  inlcrpretalur.  El  ciiin  snnt 
Ires  species  principales  eleemosynx,  viileiicel  l;«r 
giiio  lcmpor.iiiiim,  enidilio  ignoriniiiim,  el  correc- 
lio  dcliiiquentiiiiii.  Uliinia ,  itc  qiia  diximus,  cse- 
leria  potior  juilicatur.  Freqiienter  tamen  ncciUil 
m  cor  (itimanuni  sibi  menlieiis  cogitaia,  dicta  vcl 
facta  Itona  repiil«:l,  qii.Tlamen  boua  non  siiiit:  qiioU 
cxcmpio  quoiliim  siirplici  ad  pr-ebens  libnii  dcuiou- 
jiTarc.  Audivimus  in  annis  puerilibus  rcgcm  pr«- 
poieiitcm  concilium  botninuin  et  bcsliarum  adu- 
i^assc,  in  qtto  cogiioscerei,  quod  animal  parltirisset 
vcuusliorem  cxleiis  gcnituram.  Quo  facio  siiuia 
iii  luediiim  prodiit  traliens  naluiii  siiiim  cxteris  dc- 
formiorem,  et  dixit  illiiin  speciosum  pnc  liliis  bo- 
luinuiu  judicandtim.  Quid  recliiis  per  simiam  qu.iin 
|>ravuui  cor  accipilur?  Ciijiis  iiali  cum  siiil  cogita- 
lioncs  malae,  stulliloquia  et  opera  pcrvcrsa,  laincu 
quandoque  recto  se  scnlire  judicat,  ubi  vero  ju<licio 
proliaiur  dcsipuissc.  Probaudi  crgo  sitnl  spiriitis 
utrum  ex  Dco  sinl  {J  Joan.,  iv) ,  boc  modo,  ul 
quaiidoque  ad  priiicipiiim,  qit.iniloqiic  ail  liiicm  r<'i, 
quam  proponimtis,  rcspiciamus.  Priiicipiuin  ciiiin 
iiostriu  cogilalionis  qtiaiuloqite  adoo  bnncstuin  cst, 
ul  st:itim  cx  ipso  id  qiiod  iiileiidimiis  approbari  pos- 
sil,  ut  dnm  cogiiamtis  dicere  vel  faccre,  ad  qtiod 
pffpcepto  (livii)o  compcHiiiiur,  quale  est,  Deuin  'le- 
dcre,  patrem  ci  inairem  boiiorarc.  Qtianduqtic 
priiicipiiim  uoslr.c  cogiialionis  adeo  viiiosum  cst, 
ut  iii  ipso  ptiiicipio  meriio  sit  cum  fiue  suo 
abjiciendum,  iil  diiiii  cogitamus  ea  diccre  vel  faccie 
qu;p  le(;e  Doniiui  proiMbeultir,  ui  boiuicidia,  adul- 
leria  ei  bis  similia.  Quaiidoi]uc  vero  principia  co- 
giiaiioniim  noslrnruindubia  sunt,  ut  vcl  botia  mala, 
vcl  mala  boua  appareanl :  iit  liis  judiclum  cx  liiie 
accipienditm  esl.  Siciitenim  Sapicns  dicit:  Pru- 
deniia  rerum  exiius  meiitur.  Quod  si  liuis  inclioairc 
deliberationis  tibi  lioiicsius,  picximo  ulilis,  Deo 
ncccplus  esl,  piogrcili  expcdicns  piila,  scd  cum  ipsc 
fitiis  rei,  t.bi  cliam  bonesltim,  proximo  scaiidalum, 
Dco  oflcusam  paial,  ccssare  iii  priiicipio  magis  iic- 
ccssariiim.  El  nl  prosecnMr  ea  quaezelocorreciioiiis 
dici  vidcnlur,  ct  si  aniaiiliidinein  foris  sapiaiil,  li- 
nalitcr  tamen  :n\  conconliain  et  iiuiiatem  tcudcrc 
debcnt,  ul  cxptignniis  viiioriim  et  diseordix'  Itimiil- 
libus,  otuiics  scrvciit  iiuitate.ii  .'<piri!us  iu  vinculu 
pacis.  IJiiilas  elciiim  ciislos  esl  cordium ,  qii?e 
amicos  Dei  facil  etiam  illos,  qiii  ad  perfectam  'on- 
versiilionciu  ailingerc  noii  possiiiil.  Prima  iii  re- 
concilialione  cor  bumanum  iiibabitaus,  ct  iiliima 
defeiens,  juslilicatum.  Porro  superna  itnitas  pcr 
iiniim  illum  signirtcaiur ,  de  qiio  scriptiim  esl : 
IJrbs  de  qtsa  egredicbanliir  mille,  cgrcdionlur  fcn- 
lum,  ct  de  ijua  cgrcdicbanlur  ccnlum,  cgteilienlitr 
tVccn»,  ct  de  ijua  egrcdicbanlur  dcccm,  cg'C,licti!r 


IX.  I.N  EPIPH.IiMA  DOMINI.  W 

A  uiius  {Amos  v).  Ibi  per  millcnarinm  perfertio  cx- 
cmpli,  per  cetitenaritim  peifeciio  cuusilii,  per  de- 
uariMiu  perfcclio  iiiandali,  pcr  unum,  snperua  nui- 
tas  significala  est.  Qui  crgo  non  poieat  perfcclio- 
nem  exempli  bal>erc  quaiii  babiierunt  .ipostoti  et 
martyres,  qui  prrcopiis  el  consiliis  aliqoid  m 
oxemplum  .iliis  addiJeruut,  leneat  unilalrn),  el  iii 
ipsa  Dtfum  possidcbit.  Si  noii  |M)IcsI  babere  pcrfcc- 
rtoncm  ron^ilii  quam  bubuerunt  bi,  qui  pncceplis 
cnnsilia  addideruut,  teiieal  iinilatem ;  si  iKin  p»- 
lcst  assequi  perfectionem  maiidali,  nt  omnia  Dei 
inaiidaln  ad  unguem  ciistodiat,  leneal  unitaiem  : 
quam  si  iiou  lchuerit,  ciiin  iila  eiiam  coctera  pcrdi- 
dit,  qtix  n'i  vilani  illam  conilucere  videbnnlur.  Qni.t 
uno  cxcunie  de  civiiale,  rcmanel  vastitas  cl  deso- 

l^  latio.  Ex  jam  diclis,  iii  fallor,  liquel,  quod  iii  diviiio 
obscquio  cordis  el  oris,  el  eadein  raiione  cordis  ei 
opcris  coucordia  rcipiiralur,  et  peiies  cubludiaui 
rnuscicntia;  meritutn  oinnc  consisli-rc  :  quoniam  ex 
ipsa  vila  proccilil,  et  proplcrea  buic  cuslodiae  ohi- 
ncs  opcram  dare  delveitt. 

Seiics  <^iii  muiidi  cursii  pcnc  finilo,  quasi  pcdem 
unHui  jam  extra  portam  biijus  sectili  posiieriinl,  ut 
piirific:tt4  motile  iii  gaudium  D'imini  sui  iulrent 
{Mitttli.  vn).  lloc  media  aetate  grjdieules  facere  de- 
Lcnl,  qui  ituic  port;c  jaiu  appropiiiijuavcrunl,  ne  du- 
c:iiiiur  pcr  viam  iliaui  spaiiosam,  qu;e  diicil  ad  pcr- 
diiionem.  IIoc  cliain  juuiores  f:iccre  debeul,  qui 
vclut  medium  sujc  peregrinaliouis  iler  percgerujit, 
iie  supplaulati  ab  boslibus  reliqiium  lempiis  vitx 

^  sii;c  iii  vaiium  ducere  vidcautur.  Scruleiur  uiius- 
4|uis'|ue  vitjm  suam  ,  si  rcsjion&um  babel  buiiia 
coiiscieulios,  eruu)|tat  iu  confessionem  laudis :  si 
{)Uiigiiur  veraie  pr.ivac  couscieuliyp,  plattgnt  coin- 
missum  crimett,  acccdal  ad  mediciim,  o.cieiidnt  sua 
TiiitM'ra  quamdii!  prope  est,  qiti  ad  boe  voiiit  ul  sa- 
iiarel  uostros  dolbres  cl  dimitteret  peccala.  Neiiio 
coididat  in  juvcuiuie  vel  in  furtudine  siia,  posl 
diiiliiruitatcm  lemporis  proiuiltetis  silii  dies  poMii- 
ie!iti.e,  el  graliam  recouciliatiuuis:  qiiouiain  qni 
bodie  csl,  forsan  non  erii  cras :  el  mulii  longa  ar- 
ripieules-itincra.media  via  subsliteniiit.  Klquidesl 
niagis  a  nntura  litiniaiia  alieuuiti,  quaui  iii  iiilirmt- 
tale  iion  qiiyrere  saijiiatctti,  in  dolore  nou  appoicre 

D  gaudiiim,  maxime  cum  sanilas  oficrtur  et  g.tudlum 
promiititur?  Et  gaudiiim  qttidein  illud  gatidiiiui  <-sl 
quod  iii  iristiliam  nou  coiivcrtilnr  (/j/i.  li  v),  siugti!.»re, 
stiperemiiieiis,  summa  omnium  gauiliorum  quod  ilcc 
oculiis  vidit  uec  auris  audivit  (l  Cor.  ii),  eic.  Noti 
dical  aiiquis  in  curdc  suo  imuieusilatem  biijus 
gaudii  ad  sc  uou  n^piccic,  qiioil  sui  dcfeclus  uii- 
soriit  iion  mcrelur,  a  quo  per  biijiis  vii;c  mnrla- 
lit:itciu  i:iiii;i  distaiitia  scparatus  esi.  llli  ctiiiu  soli 
boc  gaiulium  iiou  [trovcnil,  cui  claiisil  iiaroilnni 
macttl.i  pr:iv:e  volitnlalis.  Suiil  siiiiiidetii  (|iii  lioo 
gati.iitttii  viuleiilcr  rapiiitil,  et  sttiit  qui  illitd  iitcr- 
c.Mtliir,  el  sunl  qui  boc  gaudiiim  riiratiliir,  cl  siml 
qui  ad  illud  coiii|>eiliiniur.  Viuletiier  boc  gaitdiniii 
r.tjtiuul  viri  spiriialcs,  qiii  coiilcinplis  bii>us  muuiii 


«3  ABSALONIS  AnUATIS  SPRlNCKIUSDACEiNSlS  f.4 

iHiliis  snli  Deo   conlcmlmil   iiincere   el   fjnmilari.  A  nem  eapiiviiin,  polosMile  Iiosieni  sp<iliiret  av:iriiin, 

clnriinle  glurKicarel  niiseniiii.  Iltiniilil  ile  igilnr  te 
(lociiii,  charitalc  siinavil,  poloslale  piiiicxil,  cl:iri< 
iate  iii  fiiluio  giorincahit.    Terlia   iii  Jordaiie   fuit 


^fni  jiien  aiiUir  illnd  siiiil,  divilcs  relnis,  cl  panpe- 
le^  virlulilnis  i|ni  gan.liuiii  illinl  cwicslc,  «jiiod 
r«-lsiln(liii«  vitnc  loii  possiiiit  atliii^cre,  largilatc 
eieeniosynanini  sibi  act|iiiiiinl.  Qni  v<To  gai)Uiiiin 
istnd  fiiriiitiir,  suiil  lii,  (|iii  posl  coiiimissa  pec- 
caln  occullo  pcpiiiteiili.T  fniilii  volunt  acceiicre  ad 
Doniiniiin.  In  oninibus  boiiis  (|ii:i'  :>giinlutiani  glo- 
riam  et  asp(*clus  liominnin  declinantcs,  (]ni  recte 
ftiKiiificali  snnl  per  mnliercin  illain  cv:iiigeiic:im, 
(|ii£  slans  rctio  l^ti^^it  fiinhriain  vesliniettii  Doiiiini 
el  saii;it.)  eal  (U altli.  i\).  Qni  veio  .id  lioc  g:tn  • 
tlium  compflliiniur,  snnt  coniemplihileslinjnsmuiidi, 
(|ui  iirgeiitibtts  miseriis  ab  oiiini  liumano  soljtio 
(lositnii  sitnl,  iiecesNitate  compellonlc  ad  Dcnm, 
«|ui  iieiniiiem  ahjicit .  convei  tnntitr.  Accedamus 
igiiiir  oniiics  nd  regem  isliiiii,  qni  proplerca  ad  nos 
veiiit  hnmilis,  ut  iiobis  darct  lioc  gaudium,  et  in  co 
iios  faceret  snbliines.  Nec  niultum  pensanditm  est 
ii  in  vita  ista  prxsenli  suui  paiipertalis,  inrinnilalis 
cl  liumililatis  f:(cil  iios  essc  panicipes.  Qiiia  pro 
paiip(>rlatc  divilias  in£sliinabiles,  pro  iitrirmilate 
saiiitatcin,  pro  humiliiale  largietur  gloriam,  ipse 
bplendor  gloriae  el  figura  substantix  Jesus  Christus 
Doniiniis  noster  {llebr.  i),  ciijus  rcgiium  et  impe- 
riuiii,  eic. 

SER.MO  X. 

I.\    EPIPKAMA    DOUINI. 

Ko:um  fecit   Dominus  salulare  suutn,  in  couspectii 
gcmiuin  rcvelavit  jnsliliam  suam  (PsjI.  xcvii.) 


B 


apparilio,  ()n:iii(Jo  bapli^andiis  venitrcx  ad  mi!ii(>n), 
verbiiin  ad  prxconem,  doniiniis  ad  serviim,  spon- 
sns  ad  paraiiiinphum.  Ei  lioc  (|u:ire?  Ul  viin  rcge- 
iicrativam  a(|uis  coiifercns  lioinini  penlilo  redderet 
innoceniiam  pcr  peccalornm  reinissionein  ,  con- 
fcrrct  jnsiitiain  per  grniise  infusionem,  sanctiftcaret 
perSpiriius  «niicti  iiihahilaiionem  :etsi  lisec  omoia 
largilns  esl  iiohis  hencficio  sacramenii,  (|uid  nobis 
coiilnlit  triiimpiio  passionis?  Ihi  iter  ad  C(£lnin  pa- 
ravit,  ibi  jannain  rcgni  apcruil.  Quia  lortassis  non 
esl  Iioc  cx  virlnlc  s:icraiitciili,  sed  ex  sola  virliite 
p:issioiii!:,  qu£rel  forto  aliquis  qnare  i»  a(|uis  bn- 
jiis  sacratneitti  virlutem  ponete  voluli  ?  lioc  intc- 
rim  si  placct,  omissis  aliis,  pro  ratione  assigiiarc 
possuinus:  qiiia  aijun  Iiuinida,  frigi(l:i,  vnga  iitvc- 
iiilur.  iii  eo  quod  biiihida  peccalunt  carnalilatis, 
iit  00  quod  vagn  poccaluin  vaiiilaiis,  iii  eo  quod 
frigida  peccalnni  m;iliiia:  sive  inii|iiitalis  figuravil, 
tl  hoc  triplici  gcnere  poccali,  si  velit  quis  allen- 
dere,  omne  genus  actunlis  peccnii  invenilur  iiiclu- 
sum.  Vides  igilur  qiiam  ralionnhiliter  Itoc  Inctum 
esl,  ul  aqua  i\iiJi  in  suis  pioprietaiiinis  omiiegenus 
peccati  fignraret,  taclu  Doniinici  corporis  sancti- 
ficata  pcr  Spiriliim  saiictuiii,  omne  pcccali  goiius 
emuiidarct. 

Ilabes  igitnr  qnoinodo  iiolimi  fccit  Doniiiius  snl;!- 


Hodierii:e  diei    solennilatem,  fraires  clinrissimi,  ^  t^rc  snum.    Prinio  stcllde  indicio,   seciiii(!o  cniti  a 


apparitionis  feslum  vocal  inater  Ccclesin,  tum  quia 
hodie  slelln  duce  Dens  Paler  saliilare  suuin,  id  est 
Filinm  sniiin  ningis  noliim  facere  voluit,  liim  qnia 
ipse  Filiiis  se  lininilcm  ei  paniiis  involutuin  eis  magis 
a.lorandnni  piaebiiit :  vel  qiiia  in  Jordane  coliimba 
sup^T  cum  descendens  Dci  Filiuni  esse  nianifestavit. 
lii  priina  igiliir  apparilionc  Iraxit  excmplo  novilaijs, 
in  seciiitdn  informavii  exeniplo  liuitiiliinlis,  iii  ler- 
lia,  id  cst  in  baptisnio  sancliOcavit  sacrainenlo  ne- 
cessitalis.  Vis  videre  quo  prima  iraxit  apparitio? 
Kiella  nova  exciiavii  adiniraiionem,  admiraiio  de- 
▼olionem  devoiio  obseqiiium,  obsequium  prxpara- 
x'n  ad  cultnm.  Seoiiiida  appariiio,  quae  facla  est  in 


niagis  adoraliis  est  in  domo,  lertio  ciim  in  Jord;ine 
bapiizaius  csl  a  servo.  N'oliini  ergo  fccit  Doniinns 
salulare  suum.  Piiiiins  laiiien  Dcns  P.iler  notiiiu 
feceral  seipsnm,  postniodiini  noluni  fccil  saliUnre 
suuni.  Priiis  eniiii  Deus  P:iler  scveiiis  iiiniis,  <■!  lcr- 
rorihns  se  innolcsccre  voliiit,  poslitiodiiin  r.oiitiit 
faciens  Fiiiuni  niifias  et  lerroics  dnlccdiiie  gr.ili:e 
tenipcrnvit.  Nolus  eiiiiii  faclus  est  Dens  l'aler  pri- 
niis  pareiilibiis  iit  gravi  iiicrep;itioiie  dicci.s  iiiii: 
Malcdicia  terra  in  opere  luo  {Genes.  iii).  Alieri : 
lii  dolorc  paries  filios  (ibiJ.).  Noliis  eliain  facius 
fiiiis  Israelis  per  signa  etpro:iigia,  cnm  iii  dalione 
legisvisasuntfiilgnia,el  nuiil:»  lo  liinin  (Exod.  xix). 


domo,   niensuram  bonam,  el  confertam,  el  coagi-  q  Propliotis  qnoqne  noiiis  fn<  tus  est   per  visiones   el 


tatam,  ct  superellliieiiiuin  in  siiium  noslriim  con 
tulit  (Luc  vi)  :  quia  is  qui  prius  vivere  dederat, 
ibi  reole  vivcrc  edociiit.  Qnanlam  enim  humilitntis 
lormant  tibi  cxliibuit,  quaiidu  rex  el  regis  lirms 
formain  scrvi  accipiciis  sciiipptisuni  exin:mivil? 
Quantnm  apsriiiias  cb.iiilnlem,  quando  pro  impiis 
vl  percnlorihiis  t:»ni  vilem,  lain  despeclnin  se  ex- 
liibi'ic  voliiii  ? 

Allonde  singnla.  Sinit  eiiiiii  in  ortu  novi  syderis 
pot(,'.Nt:is  cl  claritns  dcmoiislrntn  e.'t  divinilntis,  sic 
« iini  parvulns  mngoium  ocnlis  se  eshibnil  hiiinilitas 
«t  clinriias  moiisli:iin  csi  Ifintaiiilatis.  Iloc  opiis 
profoclo  noslrae  salniis  ordo  depoposcernt,  iit  hiimi 
liiaic  vinccrct  buperbum,  chaiiiaic  iiberaret  liomi- 


somnia  :  nbiqiie  terror  nhique  coinminaiio.  Priino 
iit  Aiiam  et  Eva,  sevcrcescnlenti*  prolalio:  secun.io 
fiiiis  Isracl  siiie  grntia  adjuvanlc  pracceplio.  Lex 
eiiini  ncmiiiem  ad  petrecliiiii  duxit  (Hebr.  vti),  quia 
pra-ceptnm  giaiinm  adiuvaiiteni  iioi)  itahuil.  Tcriio 
iii  pioplietis  obsciira  Salvatoris  promissio.  Uiide  de 
propbotaruni  obsciiritnlo  dictnm  esl :  Operuit  moii- 
lcs  iiiiibra  ejns.  el  arimsta  ojiis  Cfcdios  Dei  {Vsut. 
Lxxu).  Aloitles,  siint  propliei*,  ptopler  revol.iliuiiis 
tnngnitiidiiiein :  iimbra,  velnmen  liitera?,  jiropier 
oiiscuritaiem.  Igiiiir  moiites  Dei  umbru  operiiil, 
qnnndo  ir.iellectum  proplielia;  ohscnritatis  iiivoln- 
<ruin  palli.ivii.  Sequitur:  Et  arbiista  ejus  cedros 
Dei.   Arbusla   proplcr  inu4ililaleni  sunl  legales  ob- 


63 


SEUMONES.  —  SEnM. 


SftrvniiliflC  :  cciiri,  :il(ilu(liiu's  [iKnnisbiommi  |>:«lii- 
liiis  laclx'.  Arbiisla  ergo  cedros  D(  i  opcriiermil, 
diiiii  v^rilaiein  |)ioii>issioiiis  Dei  uiiibr*  lcgalis  ob- 
servaiili;(>  cjflaveriiiil.  Vicies  ergo  (|ii;iiilniii  iiiii<jiie 
iiiiiiae,  terrores,  olisciiriiales.  Sic  ./Cgypiiis  apparnit 
Dciis  Paier  iii  saiigniiie,  Jacob  iii  luclamiiie  (Genes. 
xxxii),  Mf^ysi  iii  igiie  (Kxod.  iii),  !lt^lia;  iii  liirbiue 
{IV  licii.  II). 

Tanileiii  iii  fiiic  lcinporiiiii  noluin  lecil  Doniiniis 
saliiUirc  suiini,  noii  in  virga  fnroris,  scd  iii  spiriiii 
inanstieluilinis.  ([|«^i»o^*>?  Ul  sanarci  conirilus 
coide,  c.ipiivis  prjclicarol  inciulgcnliain  cl  reiiii.ssio- 
iicin  peccaloniin.  Unde  dicliim  csl  :  In  conspec.u 
ytiitium  revclavU  juslittam  sttam  (Isa.  i.xi).  Cujiis 
suain  ?  Stiani  P.ilris,  vcl  suaiii  salularis,  id  esl  Filii. 
Ipse  ciiint  in  conspecui  gcnliuin  revebivii  jiislitiani 
suimi,  liabeodo  iiiiioccnliam  qiianluin  ad  seipsuin, 
pacem  ad  pro\iiiiiiin  ,  devotionem  sivc  «lilei  lioneni 
ad  Dcuin.  Vis  videie  innoceiilein  ?  Eccc  cgo  iii  iii- 
liocenlia  inca  ingressiis  suiii  (Psat.  xxv).  Vis  vi- 
dere  paciricuin  ad  proxiinuin?  Pacein  reliiM|uo  vo- 
l>is,  paccin  mcain  do  vobis  (Joan.  xiv).  Vis  videre 
(lcvotuin?  lCt  faclus  iii  agniiia  prolixiiis  oiabal, 
[Lhc.  xxii).  II;£C  oir.iiia  coepil  Jesus  priiinun  facere 
ci  postea  docere,  qiiando  inconspectu  geiilinin  jiisli- 
tiain  suani  voluil  rcvelaie.  Sed  hoininis  (|u;c  potesl 
csse  innoccntia  cnin  sit  puivis  ei  cinis?  Milii  ipsi 
loquor  de  ine  ipso.  Quoinodo  ciistodiani  innoceu- 
liani  et  videbo  Beqiiilaiem  qui  totiens  jaculis  coii- 
cnpiscentiae  vulncratus,  invidia  distracius,  iiiaiii 
gloria  sum  perdilus?  Qiiotiens  frairein  incnin  sigiio 
ecandalizavi  ,  verbo  dciraxi,  opere  conirisiavi  ? 
Milii  lamcn  sicul  el  cxtcris  dictum  esl:  Cu.studi 
iniiocciitiain  et  vide  aiquilaleni   (Psal.  xxxvi). 

Igitur,  fratres  dilcclissinii,  nosira  debel  esse  in- 
noccntia,  noii  quidein  peccato  carere,  scd  peccato 
imn  servirc.  Qui  eniin  appetit  peccatum,  serviis  cst 
pcccali :  omne  autcm  inortale  peccatuin,  sdversarii 
iiosiri  est  obsequiuin.  Uiidc,  vir  bone,  qui  posuisii 
in&nuni  ad  arairum,  ci  jiigiim  Domini  siiave  el  onus 
lcve  susccpisti,  tibi,  inquani,  opus]  esl  pugna,  si  vis 
gaudere  de  iiiiiocentia.  Si  forle  carnalis  concnpis- 
ceniia  animani  f.iain  invaserit ,  memcnio  Sciiplurx 
qii:i!  dicit:  Quta  niors  secus  iiitroitum  delectaiionis 
posita  esl.  Qnippe  cum  iiostis  anliqiius  illicila*  de- 
leciaiioiii  apenici  il  jaiiuain  cordis,  jain  sccurus  cst 
de  fruclu  toiius  arboris,  cujiis  radicem  veneno  pravaj 
ilcleciaiionis  sanciavii.  Sicul  cnim  voce  proplielica 
dicitnr:  Qnia  saiiguis  saiigiiinein  leligit  (Ose.  iv), 
sic  iiiium  peccaliim  reriqniiin  altrahit  cl  inducit. 
Cum  eiiim  primum  qii;isi  de  foris  prava  cogitatio 
inimum  piilsal,  dclectatio  seqnitur,  qiia;  in  luinine 
posita  etiam  virilcm  aniinuin  quando(|iie  rel.ixat : 
(ertio  coiiscnsus  enervai,  quario  operatio  macnlai, 
qiiiiito  consuetiido  ligal,  sexio  conlemptiis  prx-ci- 
pilat.  Isti  buiit  gradui(|iiibiis  ricilidcsccnsii  pcivcni- 
tur  nsqiie  ad  porlas  ii<oilis.  Quippe  <  facilis  dC' 
scciisus  avcrni.  »  Ergo  iii  seiisii  delccialionis  sislc 
i^radum,si  viscvadcre  pcriculum.  Diligi*iilcr  .Tliciiile 


X.  1>  EPIPII.V.MA  DOMI.M.  66 

A  quoiiiodo  Abraliam  piigiiavcrii,  qiioinoilo  Panliis  iii 
lentaliune  lortis  exlilit.  Non  soliini  ciiini  ad  iin- 
pcrfeclos,  .scd  eti;iin  ad  pcifeclos  iisquc  injiiria  ista 
pervenit.  Qnidnain  cssc  puius  qnod  scriptiim  est : 
qiiia  diiin  Abrah;un  frnitiir  angclornm  colloquio. 
Sara  ridel  in  t;ibcri  anilo  ((ie»fes.  xviii):  qu;c  t:iiii('ii 
diim  ab  arg(do  corri|)ilur ,  rr|ir(iiiiissioneiii  filii 
nicioiiir. 

Abralianr  igiinr  rriiilur  aiigclorum  culloquio  , 
qiiuiieiis  piiis  animus  iiilendit  or.itioni,  vacat  sanclo 
dcsiderio.  Scd  iiittrini  Sara  ridel  post  oslinin  la« 
beriiaculi,  (|iiaiid.)  illiiilas  siiggeril  delectatioiics 
caio  icpiigiiiuis  spiriiui,  quae  postinodum  correplji 
rcproiiiissionciii  ac^cpit  de  filio:  quia  carne  refre- 
ii;iia   pcr  spiriiinn  ciiain    corpus  suani  niercedeni 

B  accipiel  iii  fiituro.  Sicut  el  prophela  dicit :  Cor 
meuni  ct  caro  nica  c\iiliaveruni  in  Deum  vivuin 
(Psal.  i.xx\iii).  Sic  ciiam  Paiilus  dum  a  periculo 
iiiaris  eripiiur,  n  scrpente  in  terra  invadilur,  sed 
ciiius  avciiens  pericnliim  niaiium  a  bcstia  ex- 
ciibail,  qiio  facto  vcnciium  ovasil.  Quis  puias  cst 
Pauius  qiii  dc  mari  libcraliir  (Act.  xxviii),  iiisi 
boiius  clausiralis  qui  dc  nialicia  seculi  cripiiur,  qiii 
diim  vult  ligna  iii  -.giieni  miilere,  ab  ipsis  ligiiii 
scrpens  cgrcdiliii  ?  Qi;i  dum  priora  inala  flamiii.-t 
(liaritatis  vull  coi;suiiicic,  ex  ipsa  iiialnrum  recnr- 
(lationc  icnlationis  origo  gciier;iliir.  Quid  ergo  f.4o 
cicndiim?  citius  debei  ii:a:;nni  excutere,  iii  csi  pra- 
v;e  sii;(g(Slioiii  coiisensnm  operis  dcncgare.  QiiiJ 
pl  ira?  si  vis  innilens  Chrisli  vesligio  lencrc  iniio- 
Cciiti;ini  jiigcni,  iioii  fcoii:in  cum  caiiie,  sed  cliaui 
ciim  cxieris  viiiis  oporiel  le  liabcre  discordiani. 
Dc  pace  aiitem  cl  concordia  qnid  dixeriin  :  Pax 
u.iilta  diiigciilibiis  legcin  iiiain ,  ct  nuii  est  illis 
scandalnm  yPsal.  cxviii).  l)uo  occnrrunt  pra-cipue 
(|Ha;  ad  pacein  ct  coiuordiaiii  debcnl  iios  inviiare, 
id  esl  ni;tgniiu(lo  rcmuneraiiotiis,  et  coniidcraiio 
rei  infcrioris. 

Dc  niagiiiludine  remunerationis  dicilur  :  Beali 
pacifici,  quoiiiam  filii  Dei  voc;ibuiilnr.  (MaUh.  v). 
Quid  inajus  lioc  piomisso.'  Si  cniin  (iiii,  cl  hx-rc.ics 
(liom.  viti).  Considcralio  etiam  rei  infu-rioris  (lebel 
>iU3  traherc,  nt  qiii  ad  cxemplum  noslri  Redemploris 
pacifici  csse  volumus,  saliem  a  bestiis  irralioiiabili- 

D  bus  lormam  xivcndi  suin:tmus.  Ciim  e  ini  c»;tera 
oiiini:i  qu;idain  lcge  iiatura:  leneaut  coiRordiaiu, 
solus  hoino  superbieiido  paci  contrarius  suo  iiireii 
Creatori  contunicliaui.  0  supcrbia,  peccatuiu  maKi- 
mum,  pestis  inortirera,|iiialum  singnlare*!  A  tc  oiniiis 
peccali  est  iiiilium  {lucle.  x).  in  te  eiiuin  Chri<ii 
saiiguiiic  redeinpii,  aui  p(i'n;c  oinnes  paciiintur  le- 
cidivum.  Quxlibet  e.iim  alia  iniquiuis,  cxerietnr 
iii  inalis  operibiis  ut  fiant,  tii  vero  in  boiiis  iiisi- 
diaris  operibus  ul  et  percaiit.  Sieiit  enim  raniiisiu- 
ius  Irunco  siipcrpl.inialus  oinnein  tcrr%  liuinnren), 
omnciii  virlutem  arborisad  se  atirabens,  lolinsai- 
boi'is  friiclnm  ad  sue^.m  nalurain  redncit:  sic  ipiae- 
cunipic  bona  opera  facias,  si  planta  snperbio.'  at^ 
fucril,    totain  massam  corrumpil.   Primuni    i^itur 


«n  .\ns\LO.Ms  AinJAT.s 

)):ici9  cl  coiiponlix  viviiui  csoni|»liiiii  fdriiiica  rrli- 
i|nil,  »\\y,r.  su.iin  coiiiparcin  rorle  pliis  jnslo  oneia- 
l:un,  ii:ilur;ili  (|UJ(l:iiii  charilalc  allcviul,  ne  .s(i|»r.t 
xires  grainli  pressnm  oiicic  uiiHlicuui  corpiis  dc- 
liiial.  Sic  grii€«  iii  .ier«  dispo.^ilo  ordiiie  liieralo 
|irx<Tdeiil«in,  el  qiip.st  veiiii  p.)r(:inteui  iinpeUini, 
sociali  q:ia(l:inibcn  gnitali:  icliciunl,  diiin  ilhun  j.iiit 
i.is>.ataiii  ponciilcs  iii  lociiin  |>oster.oreiti,  cl  a  vio- 
lentia  venloruui,  <|nasi  sub  alis  suis  pi-olegnnt. 
Sicul  r.crvoruin  ninlliliidu  duin  loca  inutare  appclii, 
(jnilibet  dorso  ailcrius  cupul  suiuii  superponii.  iil 
aulecedeiu  Oinnes  snstiiicjt,  postreinusab  oniiiibus 
videalnr  susleittari,  et  iii  bunc  inuduui  sibi  iuviccm 
succedeules  alterius  portanu-s  oncra  suu  uiodo 
Miipleitt  lcgeitiCitristi.  Coiirunncntur  iii  linc  arti^ulo 
besiiis  lerrx,  ul  qnod  cur  nostruni  iiitj>tieiiilchs 
cs  beiieficio  sui  Cicatoris  no»  voU  accipcre  , 
sallein  in  suain  confusioneiu  ,  iii  re  iufenori 
possil  iuveitire.  Yis  lauicn  eseinplo  lui  Salvaluiis 
aduiuneri.  Audi  eum  diccnleui:  Quod  |t«ricral  le- 
«luiraui,  <|uud  abjecluin  fiieral  rcduiaui,  (|uod  c«ii- 
fractum  alligabo,  quod  iiirirnuuu  sanatiu  (Lucli. 
xxiiv).  El  Isaias  de  ipso  :  Ecce  Salvaloriuus  vciiil 
ct  incries  ejii.s  cuiii  eo  (/*«.  lxii).  Erjjo,  fratres  di- 
leclissiuii,  tol  exeinplis  adutouiti  (anla  nicrcede  in- 
%i(ali  tion  blandialur  coitsideralio  proprije  virtut  >, 
iiou  exluUal  nula  alicno!  iitfiruittatis,  iiou  dislraliat 
tttndiiiia  iuiinic<je  delraclioiiis.  Coiisidcralio  eitiu 
propri^  Tiriutis  iioa  vuli  liaberc  sociuiu,  iioyia  alie- 
iio!  infiriuitaiis  parii  couteinpluiu,  virus  dclra^.l.o- 
iiis  pultulal  iii  odiuiu.  Discamus  pru  Dei  beiiefitiiti 
ituiuiliari,  slicuis  iuUnnilalibus  iniseieri,  despc- 
rautes  iu  Ouniiiiocousuiari,  ul^icbabiiate  postiuiiis 
utiins  uiuris  in  doiiiu.  Ecce  babeinus  alii|uid  de 
servanda  iunoccnlia  siiuHitcr  de  p4CC  cl  coucor- 
dia. 

Tertium  dicendoruui  fuil  dileciio  Dei.  iu  qua 
onuiis  viriuiis  esl  consuniiualio.  (Jtidc.  voienti  T.laiu 
aeieniain  possideie,  priiuum  luandjlum  dilcciionis 
insiiiiialuin  est  a  Duniino,  cutu  di\it:  Diliges  fk>uii- 
iiuiu  Deutn  (uuiu  es  loto  corde  liio,  ci  lota  aiiiiiia 
lua,  lota  Tirlule  tua,  el  tota  iiieule  (ua  (D^nt.  vi). 
H«c  ini|uit  Doiniuus,  fac  ei  vives  (Lur.  x).  Yide 
quoiiiodo  iii  Itis  vita,  cor,  aninia,  virlus,  iiieits  qua- 
tuor  siint :  ICl  corde  quideiu  de  pcccatis  cunteriiuur, 
aniuia  viviflcaiuur,  viriute  eicrceiuur,  iiienlc  sur* 
suin  elcvaniur.  £t  qui  tuto  cordc  Dcuiu  diiigit,  qui 
ouiui  cordiB  afferiu  peccata  sua  deOet  ci  plaugit 
uiiiil  iucoocussuin  secuuduni  propliclx  coitsilium  : 
EfTundesic-ulaqiiant  cor  tuunicoram  Duiuino  (T/ir^ic. 
ilt).  Sicui  eiiiui  a«{tia  cutii  efruiiditur,  iiibil  rctuauct 
iii  vase,  sic  ubi  vera  coniritio,  uiliil  rcinanurc  dc- 
bct  iii  occitlio  conscieiitijc.  Simililer  lola  virtulc 
Deuiii  diligit,  qui  lotis  viribus  boitis  operibus  insi- 
siit,  non  iinprovidus  inclioando,  non  tepidus  agendo, 
iion  iic^ligens  omittendo,  ne  forie  rum  spiritu  in- 
(lioivcril,  came  consunimalur.  Et  qnaliuin  per- 
sotia  dicitur  :  Asccndunt  usque  ad  ccbIos  ol  dosccii- 
dniil  usquc  ail  abyssos.  Toia  mcnle   Dcnin  diliijH, 


SPUINr.KIKSIiVCI-NSIS 


C8 


A  (|iii  iiii:)*)!  altiur  seciilu  clT.  ctits  (nicalis  tcrrcnit 
oitiiiilius  lanliiiii  ad  c.i  qii:c  Dei  sunt  tolo  ineiiti> 
dcsiileriu  sc  converlil.  Sed  iton  uinncs  capiunt  ver- 
biiin  Itoc.  Toti  aiiima  Dcuin  diligit,  qui  iu  sancta 
convcrsalione  perscverat  qiiaiudiu  vivil.  Aninia 
ciiiin  vivinius,  siciil  jaiii  dixi.  ilxc  qualuor  sunt  gra- 
dits  quidain  ({uibus  iti  ^oeluin  ascendilur:  cordis 
eiiiin  coitirilio  a  pcicato  libcrat,  openilio  virtulis 
oircitsam  Dci  pi.icat,  elevatio  mcniis  sivc  coitteni- 
plalio  gitslu  suavitatis  confortat,  pcrsevcrantia  boui 
confirinal,  ut  ncqiie  angeli,  iieque  princlpaliis,  ne- 
quc  poicsiatcs,  iieque  famcs,  iteqne  gladius,  ueqiic 
iiisuiiiia,  itcque  prufundunt,  ncquc  crealura  ulijiia 
l>03sii  sopaiare  a  cbariiale  D<u  {lioin.  i.\),  qituusqiie 
conipicltcndattius  ciitti  0UMiil>us  saiictis  ubi  regiial 

^  tutii  Patie  ctSpiritu  saitclo,  pcr  otitnia  sxxula  sxcu- 
luruin,  Autcu. 

SKIUIO  XI. 

iN   EPirHANIA   DOUINI. 

l]:ibcinus  cx  Scripluris  sanclis  (/  Cor.  ii),  qiiod 
nditlli  so  tiio  cibo,  scd  parviili  lacic  iiiitricndi  sunl, 
ci  iiidc  iiobis  significalur,  quoniam  simplicium  cor- 
da  siinplici  sentioiie,  qui  vero  Subtiliitin  sunt  ingc- 
iiiornm  ct  mngiiis  eriidiii  sciciitiis,  altiori  quadam 
vcrlti  Dei  virtule  suul  crudicndi.  I<^t  (|ii()itiaiti  inulti 
cx  vubis  pcr  uitiltaui  Scriplurarum  scicnliani  p.ifvu- 
lurutn  iiitellccluitt  abititde  escessislis,  libet  4d  pr»- 
scus  Itumili  loqucndi  modo  parvuiis  vcrbi  Dei  pa- 
iicm  fruigiTc:  qiioniam  sicui  non  iiidigciiiibus  dart) 
K*ip;rva<  uum  csl,  ita    ct  indigenlibus   sublraliere 

C  avarnm.  Ncc  riisticilas  cloquii  cuiqiiam  contein« 
ptiini  pariat,  vci  prurieiiicm  iudignatione  audilum  : 
siquidcin  scrinia  conietnplibilia  tbesaurum  quaiido- 
qiic  ptcciosum  coniiitciit,  el  vasa  iiciilia  cibos  deti- 
ca  os,  cl  scrnio  iitcoinposiius  ntulta  aed>ficatiotiis 
suaviiatc  ct  spiriiali  dulccdine  quaniloipie  replelug 
cst.  Sed  ne(|ue  prxniiaioris  suinmi  donativa  potesC 
luinucre  defcclus  eloquii,  si  non  sii  iii  afTeclu  syn- 
ceru;  volunlaiisdefectus,  qiii  Iriuiu  magorutn  pareni 
dcvutionem  pari  coronavil  prxmio,  ciim  lamcn  inii- 
nera  qtix  obiulcruitt  videlicci  aitruiii,  tbus  ei  myr- 
rliam  iuxqualis  cssciit  xstiinaiionis,  et  iii  bisquidein 
ntuneribus  si  loquendi  suniamus  iniiiuni,  mullain 
itobis  pra:bcnt  ntateriain  laxandi  rciia  iu  capturam» 

D  coquod  plcna  sinl  mysteriis  divinis.  Nam  auro  rex, 
iburo  Dcus,  myrrbi  liomo  ttiurtalis,  ipsc  qui  de 
Yirgiite  natus  esl  Cltrisius  Jesus,  inyslice  dcsigna- 
lur.  Intuerc  modo,  oanima,luutn  Salvatorcm,qnani 
subliit:is  cst,  quam  buinilis,  qui,  iii  se  rcx  oniuipo- 
tcns  ct  Dcus  xternus,  pro  le  liomo  niortalis  lieri  di- 
giiaius  cst.  Octie  si  purificaix  ineniis  uculo  velisad 
ipsum  rcspiceie,  videbis  qtiuniam  iii  co  quod  rex, 
ininalur  ct  percutil  :  in  eu  quod  Dciis,  justificat  el 
curonal:in  cu  quod  mortalis.  adutoiiel  el  iiistruii. 
Tu  quoqiie  redde  qitx  sunt  boininis  hoinini,  qu;t< 
sunt  Ca-saris  Cx'sari,  ct  qiiae  sunt  Dci  Deo  ;  lioc  Cit, 
regi  tiitiotcm  et  spirilalem  niililiaiti,  Deo  amurem  et 
venerationeiii,  huinini  vcro  mortali,  qui  propler  te 
inoricm  cxperiri  viluil,  gratias  el  redhibilioncaj. 


co 


stiniONF.s.  —  si:iiM.  \i 


Longc  adiiuxium  prcfa.ius  csi  a  Dco  ci  siii  ip<iiis  A 
iwjmemor,  qui  rcgein  isUiiii  i.mn  poienlem  !u>n  ii;e 
tuil.  inio  qtii  non  conlreniiscil  .i«l  nicnioi  iaui  illms  : 
co  qnod  lcrreal  niiiiiR  inlolcraliililnis,  et  piagas  in- 
sanabilos  sine  niihericortlia  imponal,  non  parcens 
.-Klaii  vcl  oonililioni,  ghulio  semper  cxieiiso  irans- 
grcssores  pnniens  juxla  s»  elera  sua.  Uespicianl  ci- 
go  anialores  bujus  secnli  regeni  isluin  venitMiiem  ad 
se  cuni  ira  magna,  e«  paveani  iin!i;:;niilionein  lan» 
crudeliler  coinniinaiilis,  lainaspcic  fciieiilis.  nc.-pi- 
ciaiil  oninns  voliiplalihns  el  carnalibus  snffocali 
«lcsiJoriis  ad  regem  isuiin,  el  pavoanl  aspecinin 
lam  ci-uilelilcr  comminanlis.  Uespicianl  ad  regcni 
islunt  onuics  ilii,  qiii  omniuin  iniqnilauim  gcnciti 
lalatn  perdilionis  viani  ingressi  snni,  cl  paveanl 
eiam  lam  criideliter  comminanlem,  lain  aspcrc  io-  D 
rieniein.  Nequc  enim  coinminainr  laniuin,  sed  sine 
misericordia,  sine  miligalione  eos  siibdil  siippliciis, 
leslanle  Propliela,  qui  ail:  Qnia  noii  csl  rcspeclns, 
id  esl,  misericordia,  moni  cortim,  el  finnamenlum 
id  esl  nrniitas  elstabiliias.est  in  pl.iga  eovum  {Psal. 
Lxxn).  Clincrilo:qnoniameniininvita  sua  cumviris 
sanclis  laboribus  etxrumnis  propter  Dcuin  se  subdcre 
noluerunt.  tdeo  cum  ipsis  lenipuraliler  punili  non 
fiUul,  scd  potins  d.X'monioruin  cruciatiii  in  fiiluru 
rescrvantur.  Ct  lioc  estqnod  subjungilnr.  In  labure 
hoininuin,  id  cst  jiibtorum,  non  siini  in  bac  vita,  ci 
ideo  cum  Iiominibns,  id  est  cuni  jnstis,  iu  vila  pia>> 
scnli,  non  nageliabunlnr. 

Voluinus  vobis  cxeiiipluni  proponcre  ,  si  fortc 
persuadoal  meinuria  simililudinis  qtiod  non  polcsi 
virtus  ii^becillis  uralionis.  Fuit  vir  quidain  qui 
planlavit  arborem  secns  decursuin  numinis  cnm  ini- 
pelu  magno  et  velociiate  dccuneiuis,  <pi.e  crcvil 
et  subliniis  faclu  est  multis  decoraia  rainnscnlis, 
ctiius  eiiam  frucius  pulclter  ei  ad  vescenduin  siavis 
erat.  Advcnit  vialor  quidam  transilum  pcr  cain  fa- 
ciens,  qui  fructus  illius  suaviiate  allectus  asccndii 
in  illam,  ctdum  runiis  ejusdem  arboris  innixns  fin- 
cin  illins  avidissime  deluclaretur,  vcnerunl  vuliicres 
iinportuiix  et  perlinacitcr  ramuin  cni  ille  incuiniic- 
bal  corruUenies,  cl  dnin  carpcndis  friiclibus  niiscr 
ilie  tulus  inliiai,  rainus  qnu  snstenlabattir  currusns 
ab  avibiis  evulsiis  esi,  et  iiuino  ille  in  flunien  cor- 
ruens  iinpclu  cjnsilem  flnniinis  iii  profnndiiin  absor-  D 
ptug  csi.  Ilonio  isle  qiii  planlavit  arburcm,  Dcus 
est :  arlor,  mundiis:  ciijits  ramnsciili,  leinpora  qiia- 
rnnilibet  croaiiiraritm  in  gcnerc  sno  accipinnliir  : 
friictus,  <|ua>iib«'t  <  itr;e  et  vuliiptalcs  liiijns  secidi, 
quibns  nintidi  litijus  ainalures  libcnlcr  uccnpantur: 
vialoi-,  lioinu  qui  qnasi  fuicns  cilo  pr;i;lcrit:  fliimen 
veru,  niorlis  itnpcltis  accipiotnlns  cst:  aves,  sunl 
auni  ct  (lics  quibns  vila  liitinana  sempcr  corrodiuir, 
et  ad  dcfeclum  tcndil.  Duin  ergo  butno  uni  exrainis 
iaiis  innixus.  lungiora  sibi  vitx  prumillens  lcnipora, 
dilitias  inuiidi  linjus  carpii  ct  colligit,  in  oblivioneui 
saltitis  siix  deduclus  cx  improviso  ab  liac  vita  pr.-c- 
ciditur,  cl  in  flnmcn  mortis  dcciiiojis  cnrsn  vul<ici, 
taiidcm  in  infcrnuin  dcnictj^itiir.  Sicut  ctiini  iii  dlc- 


I.N  F.IMrilAMA  DOMIM.  70 

inis  iNiio  riolicii  osl  ipioil  Iior.iitiibiis  coniCiiciiiibtis 
ci  liiliciilibiis  <t  u\oros  (iiiccuiilius  sti!>itis  aqtiis 
diliiTii  absorpli  sttnt  :  ei  siciit  diobus  Loili  f:icuiin 
csl,  qt!0>l  Uo  iiinibiis  .-lodifii  antibus  cl  planliinlibus 
{Mattli,  xxiv),  cl  voluptaiibtis  liiijus  vil;i:  inlonlis 
ropeiite  snpcrvonii  cis  sulplmr  ct  igiiis  de  roe!o,  ei 
peiiornitl  oinites  <|ni  crant  in  civ;t;ilii)ns  Soilomo- 
ruin:  sic  ot  de  bis  qui  ciiris  ct  dclitiis  scotili  bujns 
sprcto  Dci  limure  se  involvunl,  qnasi  iniptuvidi  e\ 
ipMS  vuinptalibus  siiis  abstrabiinlnr  ni(;rlis  disor!- 
iniiic,  <tcscond(.'nlcs  ad  iiiferus  niliil  socuiii  pnrior 
piccala  portanlcs.  0  qnanli  iruclibus  hujiis  arborts 
niiiiis  iulotili  ubliti  sniit  Deuin,  (jui  salv;ivii  eos,  dc- 
S(  cntlcntes  in  profundum  qiiasi  lapis!  Ct  ccce  excm- 
|da  in  evidenii  sunt.  Cum  eiiiin  Iioino  dives  ei  af- 
fluens  botiis  bujtis  vil;e  faclus  fiieril,  freqiicnler 
banc  sol.'(tii  sii.i  partem  rcpnl;'il,  si  diebits  qnos  con- 
ccssit  ci  Dei.c  'd  piKnilcnliani  uialnr,  f.icicns  carnis 
cnram  in  u-.^iderii >.  Si  nobilis  et  poiens  fiiRril  no- 
men  habetis  jitxla  noinen  niag:ior;iiit  <|ni  stint  iii 
t«*,rra,  tuiic  ei  cnra  prjecipna  lu.lcrc  in  avibns  coeli, 
cnrialiuiii  s.L-inii  iiicuriatn,  canilius  gras-aii  in  bc- 
stiartini  libe  tatem.  Si  snbliliuris  furtc  fncril  iiige- 
iiii  ad  Scripiu.as  invest  ganila.«,  tunc  pt-.i'tern:i»s:i 
ft-cqncnier  lege  Ouinini  ininiatulala  ct  <onverie«le 
aninias  (Psitl.  xviii),  (MiUiibus  ad  id  slndii^nititur, 
ut  sciat  quadraro.  circninin,  el  i<i(ibi:c  qiiud  nua 
cuniingit  siadintn  perti-aiisiic.  Aiil  ccr.c  rtngil  ani- 
ntani  qnam  iiuncrcavit  Dcns  allissinius  stndiis  elv;- 
giliis  nitillis,  ex  dividiia  el  individn;i  stilisiaiiiia,  cx 
cadein  el  diversa  naliira  iltatn  coinpiiigcns,  el  su.mi 
ipsius  animam,  i|U:e  ad  iinaginein  Dci  facia  cst,  c;i- 
p.iccm  snnimic  cl  bealx'  iHins  (iivii.iialis  ticqiie  i<:git, 
neqiio  iinuiai  ulalain  onslodil  pritpter  hnjusinoili  ci:- 
ras  ct  iiKptisitiunosinulties,  ((u;e:'.d  vitain  pcreiitieia 
ncininein  perduccre  possunt.  Ycre  non  csl  liincr 
calc  t.s  regis  in  bnjnstnodi,  non  sniil  lixc  arnia 
qiiibiis  i;piritalis  mililia  sumnio  iniperaturi  pcrsoiva- 
tnr  :  qiiin  poiiiis  h;ec  et  his  similia  arina  sniit  ini- 
qniialis,  (|uibtts  meliits  dxmoniis  anain  Dcu  inilila- 
tur. 

Revocomus,  si  placet,  adnieinonam  qnibns  armis 
D:iviil  niiiii.iaiii  ctelestis  regis  agens  contra  Goliain, 
id  esl  dialioluin,  dimicavcrit  (/  Reg.  xvii  ).  Le- 
giiiins  ipioniain  David  contra  Gidiam  iliinicaltirns 
ciiiii  cssol  ihdiiliis  iirinis  Saiil,  ipi;i.>  tniliux  linjtis 
seoiili  cotii|ielcbanl ,  i!cposiiil  iila  (piu..i)in  uiicrosa 
cr.Mil.  et  aocopla  fiiiida  cnin  lapide  pr;i:va!uil  iMii' 
lisieo,  et  eiMn  inlcrfccil.  Cerle  pcr  Sante:n  hutnu 
ipi.lilicl  seoiiiiiris,  ipii  jtidiciu  coriiin  qiii  lcrron;i 
bapiiini  nioniciili  aliciijiis  vidclnr,  sigiiilicalus  esl, 
ulpcto  si  dives,  si  potons,  si  nubibs  fuorit  aiit  sa- 
picnliain  nittndi  httju-i  pr;i;  aliis  sit  asseoiitiis.  Arnia 
vciu  Saiil,  cur;c  ei  occtipationcs  v.l.-e  bnjns  et  d  li- 
liariiin  appeiitiis  ipia:  omnia  gcnlcs  in(|uirnnt.  Scl 
Davi(>,  id  esl  (piilitiel  vir  spiritalis,  conlra  Goliain, 
id  cst  dialioluin,  pngiiaturns,  arina  Saiil,  ({ux' pou- 
der<  SJ  siinl,  doponil,  id  esl,  omiiia  qnibus  sccnlo 
buic  ni  litatur  aliiicicns  liiiiorc  Uogis  a:lcriii  cl  ni.' 


71 


ABSALOMS  AI5IUTIS  SPRINrKinsnACLiNSlS 


'•iiiii|tl:i  riiii<la  ciHi)  InjiiJc  Pliilislciiiii  |>ro-.lcriii(. 
L.i|iis  l>i-i  iinniepliiiii  t>sl  :  fiiiiila  vi-ro,  !i.iiirl:i  mi!- 
(tiuiiio,  '(11  r  IJi-i  III  Mu!:ilii!ii  sciiipcr  iiiciiioriltT  leii(!l  : 
i)i:iiiiis  vcio,  (|(i:i  riiiula  vcniiiir,  lion.-i  upoi:itio  iii- 
Ull  (,'i  iir;  (]tioiiiaiii  qiii  lieiicn<*^.i  cu-lcsli  iiiililarciii- 
lcmlii,  o]iorlct  lil  iii  ic^e  Dci  itiedileiiir  ilie  uc  iione 
{Pi.i(.  i),  cl  qiuKl  iii  siii\ct:i  nieililalioiic  coiircpcrit 
lii  iie  opir.iiiilo,  lioc  pic  vivciulo  cxoipiatur.  Ilis  Ilm- 
iiir  :iriiii>,  pncccplis  scilicct  disi.ii^,  s:iiici:i  iiicdi- 
litioiie,  lioir.»  oper.ilioiic  Rcgi  coclesli  iiiilii.-nc  «lebc- 
iiiiis.  Siciil  Scripliira  alihi  loqiiiliir  ilicciis  :  Sol  ct 
liiii:i  stclcriiiit  iii  lijliil:ioiilo  siio,  iii  liice  s:)g.liariiiii 
iiinriiiii  i!>iiiil,  iii  splciitloic  fulgiiiaiiiis  hasice  luai 
(Utibiic.  iii),  lioc  cst,  iii  spleiitlore  ljoii;r  operatioiiis 
ili:  loii^c  coriiscaiiii'^.  Sol  cl  liina,  iii  esl,  (^lirisius 
cl  Lcclcsia  steteru:il  iii  liuljilaculo  sno  :  ibiinl,  lioc 
csl  profiricni,  elocli  iii  Erclsia  :  iii  liicc  sagiitaiiuii 
tiiaiiiiii,  i>J  csl  iii  jtislilia  iiia:ul.:toriiin  inoruni  :  in 
splcniloie  riilgiiratilis  basio:  tu:c,  lioc  esl  iii  spleii- 
dorc  boncc  opcraliunis  de  loiige  oornscaniis.  ^cc  le 
tcrreat  (|ni  Hcgeiu  coelcstein  tiines,  lalior  linjtis  mi- 
liiia; :  (pii:i  l:irgj  siinl  Liijiis  rcgis  clonaiiva,  larj^a 
suni  pra.'niia  Si  qiKcris  (|ii:c7  Kl  iii  proiiiptii  C!fl  di- 
cere  :  <|iiia  siiigiilis  inilitibns  snis  Jai  siiiguios  de- 
iiarios.  Vel  si  lioc  parviuii  iiiuiius  a^siinias,  divitias 
{;!orix  siuc  omncs  libi  |iroponil  :  iiiio  tloiiat  sccuii- 
iluiii  (lcsideria  coitlis  Itii,  ni  cas  iii  delitiis  liiis 
|)Ossiilras,  (luniniodo  liniorej:is  seinpcr  inaneat  apnd 
(c,  ncc  desisias  jiiste  cl  pie  viveiido  itli  niilitarc. 
Ne(jiie  (anicn  iii  liniorc  Kcgis  liojiis  niiis  ponciidus 
esi  noslra!  spoi,  e  i  riuo.l  ipse  rex  Deus  sil,  cni  de- 
benins  anio  e  n,  nU<|uo  ut  ipvii:ii  liiliganius  super 
oiniii.i,  ct  piopler  ip»nin  ca^tcra  cliarila  is  iifrcctu 
aniplcctiiiniir. 

Et  ({uiilein  ainor  isle  ckaiitalis  ignts  spirilaiis  e.^^t 
siciit  ipse  DoiiiiiiMS  dicil  :  Igiiein  veni  inittere  in 
tciTani  (Lhc.  \.i).  Ki  Piopbela  :Concalnil  cor  nicuin 
iiilra  nic,  ct  in  nicilitaiione  iiica  exardescit  igiiis 
(P(/i/.  xxxviii).  Igiiis  aiilcin  in:ilcrialis,  sicnt  no- 
.stis,  tria  babet  in  se  :  videlicet  ardorcm,  caloroni, 
cl  spleiiilort  in.  Ardct  ciiiin  ca  qn-.c  in  se  sniit,  cale- 
facil  (]iuc  pro|ie  siiiil,  ci  illtiniiii.it  qita>  loiige  sunt. 
S'.inilitftr  cl  isle  ig  <is  spiriialis  racil.  Ardet  euiMi 
ignis  cbarilatis  viiia,  <)n:c  sniit  iii  boinine  per  poeni- 
lenliain  ct  vcrain  coiiiritioncin  ;  calefacil  eos,  qni 
propc  siiiit  pcr  vcrliiiin  viiae  et  spiritaloni  coiisola- 
tioiie  II  :  illiiniinat  eos,  (]iii  loiigc  sniit  a  via  jiistiiiae, 
)ior  bonain  o|uT:itiuncin.  Aniina  ergo  illa  qna!  Deitni 
diligil,  |irinio  necesse  est  nt  igne  cliaritaiis  consn- 
inat  viii.i  (|ii£  in  sc  inveiiil  (livin%  volniiUiti  coiilia- 
ri:i,  (|iia:  jiixt:)  diclnin  Apostoli  Iria  csse  liicinnis, 
vidcliccl  ligniiiii,  foeunin,  ct  slipulain  (/  Cor.  iii). 
Ligiitiin  porvcrs.c  oiicrilionis,  rccnnin  pr:iv:c  locn- 
lionis,  slipulain  inordinalje  cogitnlionis.  Igne  crgo 
cbaritaii^  pcrvcisa  oporii  consuinen!»  snul,  co  fjiiod 
gcliciiiiaiii  ajdiricciil  aniiiKC  pcreunli  :  (|uniiiaiii  0{)us 
|icrversuni  aul  esl  iiii<|iinin,  idest,  conda  xqniiateni 
ct  anrerl  boiniiii  proxininni,  anl  esi  inipnilictiin,  ct 
anrcrl  boniini  seipsntn,  aul  cerle  sinaiiuioi  iMiii,  el 


A  anfcrt  boniiiii  Deiiin.  Sic  etiam  scrnio  pravus  igno 
isto  tomlinraliir  ncccsscest :  qnoniain  anl  osl  supcr- 
vaciius  carciis  iiiiliuic  el  rntione,  aut  esl  deiraclo- 
lius  in  proxiiiioriiin  corrosioH",  atil  esl  adnlatorins 
iii  f:ilsi  illiiis  olci  effiisione,  dc  qno  scriplnin  esl  : 
01(^1111!  ntitein  pcccatoris  noii  inipngnel  capul 
iiic;iiii  (Pmil.  cxi.).  Inordinalas  simililcr  cogitalio- 
ms  q:iifnniqiic  Dciini  piiro  aiiiore  ililigit  esiertni- 
naic  dcbet,  co  qtind  scparcnl  boniineni  a  Dco,  nec 
Sjiiriii.i  sant  lo  possii  csse  doinicilitiin  iii  conscientia 
qii:t  viilncrala  cst  jicr  inordiiiaia;  cogitalionis  affcc- 
tiiiii. 

Siini  antcniiriagcncracopiiatiouumqn.cpraecipne 
atlversui  aniinas  noslras  miliiant.  Aul  cnini  sordi- 
(I;e  cl  inrpes  siinl  cogiiatioiies  cordis  noslri,  e(  ba- 

B  bciil  ori}!iiiein  a  Inxniia,  au(  res  traiisitori;e  niiiiis 
appclnuiiir  vcl  iciiiienliir,  c(  babenl  origiiiein  ab 
:ivarici.i,  aiil  corda  bnniaiia  coiiir:i  proximos  in- 
lliintur  vcl  siipr.i  eoserigiintnr,  ct  liabciit  originci» 
a  snjicrbia.  Ucati:s  o;nnino  qni  in  niilla  islarum  co- 
gil.itionnin  scandalizattis  fuerit  :  quia  ips;r  suiii 
(jiKC  omncs  anf  pene  omnes  bujiisperegii!i;ilionis  in- 
colas  a  via  juslili.-c  cxorbitare  faciiint.  Lt  quoiii:iiii 
islae  cogita-inncs  niagis  infesl.x  sunl  cordi  humano 
qnani  3li;n,  idcirco  propbeta  jiissus  a  Domiiio  scrn- 
taii  conscicnliam  boniiiiis,  ningis  isianiin  meiilio- 
iicm  facii,  (|iia!  frcqueiiliiis  cordi  linniaiio  se  inge- 
nitii  ei  d:nicilins  lioininein  i-cliiii|iiunt.  Cum  eniin 
Doniiniis  Ezecliieti  dixisscl  :  FoJe  parieicm,  |)Ost 
panliilnin  snl.jiingil    itlem    propliela  ;  Vidi  el  ecce 

^  >uiiiiis  similitiido  aninialiuni  et  rcpiiliiiin,  cl  idola 
donuis  Israel  dcpicla  eranl  in  paricle  (IlzocIi.  viii). 
Parlcs  islc  qiieni  Doir.iiins  fodi  jussil,  obscurila» 
csl  conscienlia- ({n.im  sensus  lioniiiiis  bebetatnspe- 
nclrai-e  qiiandoq-ie  iion  prfcvalci,  eo  qiiod  pondere 
poccaloruin  a  liice  veritalis  loiige  rclegatus  nescil 
niala  siia  cognosccre,  inlclligere  peccala  sna,  plaii- 
gere  inlinniiatcs  quibus  oppriniiinr,  nl  levertatiir 
ad  Doniiniim  ci  ignuscal  ei.  Istc  profeclo  cs(  paries 
(|uo  plurimi  puianles  sc  rctigiosos  el  jnslos  a  via 
salutis  ext  lusi  sun(  :  quia  sei|)sos  non  cognoscentcs, 
cl  Cicci  eff''cli  erraveriint  in  iiivio,  ei  non  in  via 
(Psal.  cvi).  Perfosso  ergo  boc  parirtc  simiiitudo 
aiiini:iliiim  el  rcplilium,  et  idola  depict;)  invoniuntnr 

r>  in  eo  :  ({iioniain  diim  subdliiis  bumo  cordis  siii  la- 
tebns  rimari  satagii,  abominaiioncs  cogitatioiinni, 
(|n:c  a  Dco  scpnrant  iiivenii,  ibideni  iniiliiplici  affiC- 
lione  dcpiclus,  videlicet  cogilaliones  liixnrix,  qiia; 
desigiiantur  per  siniilitudines  aninialinm,  cngit:i(io- 
nes  avaritiac,  qii«  designantiir  pcr  simililndincs 
rcptilinm,  eo  quod  omnino  terr.-e  incnmbiint  :  cogi- 
tatiunes  etiam  siiperbia',  qu;e  pcr  iilola  recte  iiiicl- 
tiguntur.  Sicut  cniin  buinililas  pro|iiic  virtiis  Cbii- 
sti,  ila  siiperbia  viliuni  diaboli.  In  pingandis  ei-go 
viiiis  cogiiaiioiiuin  neccsse  csi  ul  anima  vigiict,  <o 
qiio.I  in  piirilale  coiiscicniije  vila  ct  fruclns  cxlc- 
rioris  operis  consistat  :  quia  sicut  a  radice  |)rocc- 
4!ii  viitns  lotius  arburis,  sic  a  cogilalione  virtus  bo:  t 
opcris.  Videinus  cerie  freiinenlcr,  acciUere,  «]uoJ 


SEK>.!0NE5. 


SERM.  XI.  IN  EPirilAMA  DOMINI 


i 


<1uin  ralix  arboiis  mala,  cl  (ni<  tus  ojus  malus  pro-  x  tliligil  de  <lisco:ilia,   cuin  carnali  de  Itiiiiriu  :  neqiie 


ve.iil  :  si  radix  bona,  el  fruclus  boiitis  :  si  radix 
arida  cl  sicca  ,  fruclus  ejus  aul  iiiillus  esl,  aul 
o:iiiiino  iiifruciuosus.  Eodcm  inodo  cogiialioni  con- 
formauir  opus  cxlcrius,  ul  inalrc  cogilalioni  opiis 
nialiim,  bonae  cogiiaiioni  opiis  bonuiit,  aridi'  vcro 
cogilalioni  opus  infniciao^^um  supcrxvbncetur.  Ari» 
das  appttllo  cogilaliones  vanas,  qu«  non  cx  pro- 
posiio  vel  studio,  sed  ex  levilal^,  inslabilitale  cordis 
buniani  freqiientes  et  iiuincros-ae  iiisurgunl :  qiiae  li- 
ccl  damnabiles  iii  se  non  stinl  :  Iriiiluin  lanieii  boni 
opcris  aiil  lolliint  aul  inimiiinl.  Sicul  cnimPsalniisia 
dicil  :  Cdgitaiio  iiominis  coniilel  ilur  libi.et  rcliquia; 
cogilaiioiisdicnifcsuini  agcnl  tibi  (Psal.  r.xxv).Quare 
fxilitis  cogitalio  confitcUir  Dcoqirini  Si  rmo  velopiib? 


cuni  guloso  de  mensscoeliiiis  confabulor'?.  Ilnc  pii  in 
noii  cst  c:dorem  chaiilaiis  iii  eo  fovcic,  scd  poiins 
exlinguere.  De  liac  ajdificatioiic  superna  ct  spiriiali 
in  l<'gc  Moysi  sciiplum  csl  :  Qiio  I  si  iiniis  e  diiobus 
frauibiis  sine  piole  moriuir,  :4Ucr  dticci  iixorem 
iliius,  cl  stisciuibil  semen  frauis  sui  :  qnae  si  nolui?- 
rit  facerc,  mulier  expuei  in  laciem  iliius.et  iliscal- 
ciabil  iiluiii,  el  vocabilur  domtis  illius  iii  Isracl  do- 
mus  discalciali  (Oeu/.  xxv).  llDino  qiii  niortuus  est 
siiie  liberis,-  Jesiis  Clirislus  csl  :  quia  dum  in  carne 
cst  passiis,  noiiduin  discipiili  ejus  ciedebpnl  in 
eiim.  Uiidc  vox  iila  :  Nos  aulein  spcrabumus  (|tiod 
ipse  cssei  redeiDpUiru»  Israol  (Lnc.  xxiv).  FraScr 
illiiis  quiiibctjiostrtiin  est,  qiii  ctim  ipso  idtiiitilatem 


iion  qiiiii  c(  opere  et  sermoiie  Dco  conriteamur,  se.l  B  illius  iiaturx'   babemus    quain    ipse    assumpsil    do 


qtiia  iii  cogilalione  virtiis  ulriiisquc  illorum  coiisi- 
siil.  Reliqtii;e  vcrocogitalioiiis  sunl  o|)Cia  boiia,  quaj 
tlicin  feslum  Deo  agnnl,  co  quod  ei  placeanl  et  gau- 
dcatde  profeclibus  nosiris.  Consumplis  cigo  cogit.i- 
tioiiibos  nostris  inordinaiis  per  ardoicm  cbarilalis, 
oporici  ul  is  qiii  Dcuni  verc  diligii,  ad  eos  qui  circ.T 
«e  suni,  calorcm  biijus  igiiis,  quiesl  cbaritas,  eniit- 
tal,  iil  doclrina  el  consolalioiie  spirilali  ab  ainore 
mundi  bnjus  eos  revocei  ei  inflammci  duicediiic  Spi- 
ritus  sancti. 

Qiiia  sicul  terra  friictificat  secundum  naturam 
jacti  scminis,  et  siciil  navis  dirigitur  scctindum  pro- 
speritalein  venli  qui  eain  ducit,  sic  ccric  bomo  njo- 
ribtis  itiformatiir  secundiim  modum  niagisterii  qwo 


bcala  Virgine.  Del;ciiius  ergo  fialri  nosiro  defuncto 
iii  est  Cbrisio,  fiiios  generarc  seminando  verbtiiii 
viiae  in  cordibus  proximorum  nostrorum,  et  exci- 
taiido  in  cis  cliariiatis  affectum  spiiiiali  exlioilaiio- 
nc.  Quodqui  noluerit  faccre,  niuii«r,  id  cstEcclesia, 
expuct  iii  facicm  illius  :  quia  opprobriiim  in  Eccio  ' 
sia  suslincbil.  Scd  cl  miilicr  discalciabit  illuin.  Cal- 
ceainenla  qu;e  fructus  inorlui  animalis  siiiit,  fru- 
ctum  bealae  iilius  vitj;  sigiiificare  possun!,  quaiii 
Cbrislus  sanguine  suo  nobis  acquisivit,  de  qua  di- 
clHin  esl:  VivifRabii  nos  post  duos  dies,  in  die  lori.a 
suscitabii  nos  (Osece.  vi).  Qui  ergo  scnieii  fralris 
sui  verbuin  veriiaiis  seininando,  spiriialiter  exhor- 
tando  suscilare  negligit,  discalciabitur  id  est  frucin 


foris  erudiiur.  Exempli  causa,  modo  ad  navein  rc-      ^"•*  ajtenije  piivatus  in  facie  Ecclcsiae  et  saiiciorum 


spiciamus,  qu.TC  si  prospcro  vonlo  ducilur,  incoepio 
ilincre  prolicit,  et  velociter  ad  portuni  pcrduciiur, 
quem  giibernaior  disposuit  expcctandum.  Si  vero 
ventus  fiieritcontrarius,  ciio  ad  terrain,  de  qua  sol- 
veralgubernalor,  illam  repercutit,  vcl  quod  dele- 
riiis  esl,  iii  mediisprocellistim  diucoliidilurquoiis- 
qne  in  profundum  maris  si<ie  spc  salutis  absorbea- 
(uf.  Eodcm  modo  aniina  illa  qux  bona  doctrina  re- 
(;itur  ct  consoialione  spiritali  gnudet,  ei  proficit  de 
die  in  diem,  et  qiiasi  vento  flante  prospero  perve- 
nil  ad  porttim  salulis.  Si  vcro  perversis  maculetur 
colloqiiiis ,  qii?R  eiiam  boiios  mores  corruinpiiiit 
(/   Cor.  XV),  et   hominem  a   Deo   separant,  quasi 


angelorum  apparcbil,  eo  qiiod  fralrein  siium,  queni 
spiritali  doclrina  lucrari  poluit,  pervtrsa  doclriiii 
a  via  salutisseparavit. 

Sed  dum  ignis  chariiaiis  ardei  iiitus  per  fcrvoreni 
devotionis,  ei  dat  foris  caloreni  in  docirina  et  ex- 
hortatione  spiriiali,  consequenler  oporiel  ut  det 
splendorcm  honestale  conversalionis  et  exemplo 
bonoriim  operum,  ut  liis  qui  bona  faciunt  bono  ex- 
emplo  perseveranliam  nutriant,  el  qui  niale  agunt 
deluce  bonorum  operum  illuminaii  mala  sua  dcre- 
iinquant.  Lux  aulem  isla  bor.orum  operuin  quaii- 
doque  radial  desnper  caiidelabrum  ,  quandoquc 
liimine    hcbetalo    per  vitream   egrediliir,  quaiido- 


v.Mito  existente  conlrario,  aul  ad    tcrram,  id  cst,  [>  qwe   vero  lucet   sub  inodio,  ubi  in  se  ipsa  defitii 


tcrreiia  et  canialia  opera  revcrtitur,  aut  si  pravi 
operis  decst  opportunitas,  lani  diu  procellis  lenla- 
lationum  inierius  colliditur,  quousque  demer- 
;^atiir  in  baratbrum  desperaiionis,  ut  posiremo  in 
pittriiiuiuin  damnalionisaLsorbealur.  Si  ergo  in  ipso 
cliariiatein  babcs,  eam  si  potes  in  proximo  tuo 
acccnde,  doce  illiiin  qnalitor  debeat  esse  cuslos  con- 
scieniix,  ainator  disciplinx,  sedulus  in  minislcrio 
alioriim,  paiiensin  injuriis,  paraius  ad  obediendum, 
htiiDilis  ad  pcrlicienda  quae  a  majoribus  suis  sibi 
fiieriiit  imperata.  Non  sit  libi  sermo  communis  cum 
infirmo  dc  inlirmiiate  spiritali,  ulpote  cum  avaro 
de  divitiis,  cum  ambitioso  de  dignitale  et  honori- 
lus,  cum  stiperbo  de  excellcniia,  cuin  eo  qui  rixa» 
Pathol.  CCXI, 


nulli  prcfisians  commodi  alicujus  emolumenium. 
Candelabrum  autem  non  hoc  loco  appellamus  lega- 
lem  obscnritatem,  qux  significalur  per  iilud  cande- 
labrum  Moysi,  in  qiio  describunlur  spberiila)  et 
lilia  (Exod.  xxv),  sed  neque  prophelarum  subtilila- 
tem,  qu.x  sigiiificatur  per  candelabrum  illud  de  quo 
in  Zacbari.i  legitur,  In  cujus  cacumine  duue  oliva 
describuiitur  (Zach.  iv).  Non  etiam  evangclicam 
veriiatem,  quae  signilicalur  per  (andelabrum  illiid 
de  quo  Dominus  in  Evangelio  dicil  :  Ncmo  accendit 
liicernam  et  iii  abscondito  ponil,  iicque  sub  iiiodio 
sed  super  candelabrum,  ulomncsqui  in  domosunt 
himcn  videaiit  (Luc.  viii)  :  Sed  potius  candelabriuii 
bic  dicimus  sanclain  Ecclesiam,  ?i<  ui  Joanncs  iii 

3 


"5  AIJSAI.ONIS  AlUJATIS  SIMUNCKIUSBACCiNSIS  T(5 

Afiocilypsi  ail :  Seplcin  slelhc,  aiigeli  scplom  buiil:  A  lioiiem  lioniini  morlali  ex>.o!veinus  Josu  Clirisio  Uo- 

iiiiiio  inislro,  ciijiii   rcgnum  cl  iinpcrium  porinanel 


eicamltlalira  seplciii,  Ecclcsia;septeiii  siihi(/l;)oc.  i) 
Liix  crgo  bonoruni  oporum  su|)crraiult',lal»ruiii  lucel, 
(liiD  Ii!  <|iii  (pioJaiiimodo  super  capiia  alioruiii  po- 
6ili  suiil,  sivc  pra:latioiic  sivc  aliqua  cura  adiiiiiH- 
straiioiiis  pnesunl  cajieris  iii  soliciliidiiie,  ei  pro 
ipsis  iaboraul ,  eisquc  prxvideiil  majori  stiidio  el 
alacritale  (luaiu  sibi  propria  operarciiiiir.  Similtier 
el  illorumopcra  siipcr  candelaljrum  lucetil,  qiii  opc- 
rilHis  miscritordixinsi^ieiiics  de  aliis  curnm  aguiit, 
(|ui  silii  in  suis  ncccssilntibus  iion  possiinl  adcssc. 
El  gencralilcr  lii  onines  siiper  caiideluLrum  liiccnt, 
(liii  pioximorum  ouera  in  quacuiKjuc  opporiunitnle 
portant  :  (juia  Iijcc  csl  vcra  illa  chariias  de  qna 
scriplum  csl  :  Qiiod   iion   quaerii  qiix  sua  suiit  (/ 


in  Excnla  socculorum,  Amen. 
SERMO  \\\. 

I.N  EPHMIA.^IIA  HOlll.Nt. 

Dif,s\pa  (jrntes  /juie  bella  voluui,  veuienl  lcgali  ea 
Aifiypio:  Ailhioim  pra'veniel  tnanusejus  Deo  {Psnl. 
Lxvii).  Aiidistfs,  fialre&dileciissimi,  Pai*lo  nos  eni- 
dicntc,  qiiod  Clirislus  csi  pax  noslra  {Kpltcs.  ii>» 
paci/icans  ca  qn»  in  coelis  suni  el  qux  iii  lerris.  in 
coelis  pacem  dedit,  quando  iiliim  superlium  cl  iii- 
qiiieium  iiide  cxpulii  :  iu  tcrris,  quaiido  cxsuilavii 
u\  gigasad  currcndam  viain,  el  lorica  nosirae  carni» 
i.idiiliis  nobiscum  stans  in  acic  de  iiiiiuicis,  pac* 
iiiundo  redditu,  iriumpliavii.  Si  eniin  vcieruiii  crc>- 


Coi-.  xv),quia  ciimiiiunia  propriis,  non  propriacom-  B  dimus  historiis,  antcClirisli  Incarnalioiicm  lK;l!a  el 

inunibus    antepoiiit.  Luccl  cliam  lux  bunorum  pcr  opinioncs  helloruin  mundum  universum  occupave- 

vitieam  noii  adeo  radianli  lumine,  ul  illa  qu.e  d^jsu-  rant,  quod  probaverunl    iinmutaiioiics    legnorui», 

por  candclabriim  coruscal.  Vilrcae  vcro  sunlqiiac-  Judxonim  dispcrsiones,  tcrrarum  exterminia,  popu- 

daiii  spirilales,  uipole  viitiis  charilalis,   per  quam  lorum  inories,  qux  iii  seric  Scripturarum  vos  cxein- 

se  infundil  lux  rcmissionis  pcccatorum.  Humilitatis  plaritcr  diJicisiis.  Sed  haec  oiniiia  sub  silenlio  pras- 

quoquc  purilas  vitrea  dicilur,  pcr  quain  se  iiifiiiidit  terco,  bcHa  vitiorum  loculurus,  qiiacpaccm  cordiuin, 

lux  sccurilalis,  ci  removel  lcnebras  dilTiilciiiix'.  Si-  in  quibus  I)cus  liabital,  usqise  adeo  lurbaveranl,  ut 

mililer  viirca  diciliir  inleiloclus  sublililas.porqiiam  illis  undique  irrueniibus  iiemo  possel  de  tran'iui4li- 

sc  infundit  lux  divinre  cognitionis  cl  repeini    lene-  tale  animi  vel  depuriiaie  conscienlijegloiiari.  iiihis 


.br.ns  iguoranlia:. 

Suul  etiam  vilrcx  corporales,  dc  quibus  niodo 
Jo<|ui  voluinus,  (:orpora  videlicet  liumana  sctaie  vel 
infirmiialibusdelililala^qux  sicul  viirum  dure  aliciii 
allisiim  modo  frarigitur,  ila  laboribus  vidclicet,  jeju 


bcUis  Samson  ilic  forl  ssiinusocciibuil  (Judi.  xvi). 
Ilic  Salomon  sapiens,  suggereiiiefiliaPharaonis,  ad 
iJoloIattijin  duclus  Cbt  (///  lieg.  ii).  ilic  Uavidsai». 
clissimus  prophctarum  prostralus  cst,  cuin  adul- 
lcriuni  paritcr  cl  bomicidiuai  perpctravit   (//  lietf. 


iiiis,  \igiliis  cxlcrisque  operibus  ad  macerationcm  ^  n).  sed  el  omnibus  viris  jiistis  aiileChrisli  incarnft- 

tionem  liostes  vitiorum  plagas  iniuleruiit.  Quouiaia 
auicm  in  Clirisio  pax  eral  mundo  reprouiissa,  ideo 
prophela  David  cum  desiderio  ejus  auxiliun»  invocat 
dicens  :  Dissipa  gentcs  qux  bella  voluiu.  Isaius 
prophela  paccm  in  ejus  advcntu  nunciaveral  cuin 
dixil :  Mulliplicabiiurejus  impcrium,  cl  pacis  non 
cril  rinis  {Isa.  ix).  Ei  alibi  :  Dabis  nobis  Doinine 
pacem.quia  in  te  spcravimus  {ha.  xxvi).  EtDavid: 
Aufereiis  bella  usque  ad  fines  lcrrae,  arcum  cori- 
icrel  ci  coiifringel  arma,  cl  scutum  coroburei  igiii 


carnis  perliiicnlibus  deficiuntet  rcsolvDntur.Pcr  has 
cigo  vitrca.^i  illorum  operasuiii  ei  luccnt,  qui  imbe- 
cilliiate  corparis  ad  strciinuc  pro  aliis  operandum 
iiloiiei  noii  sunt,  scd  lamcn  in  ipsa  sua  iiinrmitatc 
id  niodicum  qiiod  sunt,  in  humilitatc  operantur : 
qiiales  suni  sencs  illi  virtuiis  qui  longis  libenler 
iiilcr.suiil  vigiliis,  qtii  bactilo  subnixi  diviiiis  gau- 
Jeni  iiilercsse  mvsleriis ,  el  iili  infirmi  qui  prje  va- 
ieludinccorporis  Icclulispoiidamnon  valcntescgredi, 
ibiJem  quo  possunt  modu  Dciim  bnJantel  conliicntur. 


rcpuianles  bcalos  illos  qiii  crucem  Domini  labori-  {Psal.  xlv).  Usquc  ad  fines  tcrraebella  abstulit  Chri- 
bus  inuliis  porlare  possiini,  cl  sc  lanquam  crimiiiale  slus,  qui  liominem  inlus  cl  exlcrius  pacilicavit. 
aliquid  fcicriiit  judicantcs  quod  pondus  dieiet  icstus  Confrcgit  arma  ct  arcum,  deslrucndo  oimies  vcr.- 
in  vinca  Dominincqucunl  suslincre  {Mallh.,  xx).  Ili  yy  sutias  inimici.  Scula  combussil  igiii,cum  dura  corda 
hunt  qui  vcrc  intor  filios   Dci  computali  sunt,  ct      cl  pcnc   inipcnclrabilia  accendit  Ibmma  Spintus 


Lona  alioruiii  qux  ipsi  facere  ncqueuut,  vcnerando 
et  diligeiido  siia  faciuiit.  Ex  quarum  persona  pro- 
phota  David  vcrbumillud  coiisolaloriuin  dicil :  Par- 
liceps  ogo  suin  oinnium  timentium  te,  el  cuslodien- 
tiuiii  inandaia  lua  {Ptal.  cxviii).  Ccce  jam  babenuis 


sancti.  Si  vis  scirc  qualiter  Chrislus  geniem  vilio- 
ruin  dissipavii,  ailciidc  quomodo  natus,  quomodo 
conversaius,  qualiier  demum  passus  est.  Dum  enim 
nasciiur  iii  divcrsorio,  diim  vilibus  involvitur  pjn- 
nis,  forniam  dal  paupcrlatis,  per  quain  destruilur 


(lualiter  Rcgi  iiosiro  timorem.Deo  amorcm  rcddere  inundi  hujus  cnpidilas.  Postmodum  vcro  cuin  xtale 

debcanius.  Sed  in  co  quod   homo  morialis  efleclus  proficicns  fuitsubdilus  Josepht  cuin  iribiilum  sulvit 

csi,  dcocuiiii  cl  nos  ei  redhibilionem.    Nec   aliam  Cxsari,  cum   a  sorvo  Joanne  esl  baplizalus,  exeiu- 

i.i.t^is  cumpctere  \idco,  quain    ul  moriar  pro  illo,  plum  dedit  huniilitalis  per  quain  dissipala  est  ^aiia 

situi  ei  ipse  pio  nobis  mori  dignaius  est.  El  si  forlc  hiijus  mundi  gloria.  Per  lioc  (|uod  dolorcs  ei  mise- 

lorniciilib  vitain  fiiiirc  iiolumus,  sallem  moriamur  rias  siisiinuil,  volnpias  imjus  Sccculi  debtiHatacst, 

viiiis  cl  conciipiscciiliis,  ut  jiislilix  vivamus.  Nam  Dicil  crgoProphctii;  Dissipagciiles,  qu;e  bclla  v  Junl 

hoc  ipso  liinoioin  rcgi,  anioieui  Deo,  recompeiisa-  {Piul.  lsvu).  i'uiaii!e  cupidilas  gcnieinmodicampu- 


....  B 


77  SERMONES.  —  SEIlM.  XII. 

giialunui)  secuiiiadcluxitqiiainsequcbiuilnrviolenli^e  A 
flrapin3C,usurxelsiinoiiiyt;iueii(Jaciacipcrjuri;i,iloli 
Ci  iujusl;i  juditia  '  .Nec  iinpari  coinilatu  irruil  iii  oiniies 
v.<r3  gloria  sequenlibus  illaiii  eluiione,  siiperbia,  ar- 
roganiia,  insolentia,  coiilentione,  conieinplu,  conla- 
inacia,  proterviiale,  indignalione,  irrcvcrcnlia  ei 
nnijoriun  inoLedicnlia. Geniem quoqueprjvani  aiqiie 
pervcrsam  secuni  iraxil  volupias,  sicul  iinpiidici- 
tiaiv.,  iiilioncst:'lcm,  invorcciMuliamv  immodebliam, 
iiitcinpcrantiani,  prodigalilalcin,  giiiosilatei»,  cbiic- 
talcm,  scurrilitales  el  vaniloqiii  i,  quuc  otnnia  Cisri- 
stns  fornia  paiipcrlaiis,  exeniplo  liuiniiilalis,  pa- 
cieiitia  iribiiluiionuin  in  cleclis  suis  desiruxit. 

Scd  respiciauius  niodoaJ  slalum  noslri  tcinporis, 
uiruin  aliqui  iiivcniantur  qui  cum  Chrislo  procc 
daiil,  ainore  paupcvtalisconlra  cupidilatcm  diinica 
luri  :  quia  el  ipse  ad  paupertalem  vos  invilal  cum 
dicil :  Vjc  vobis  qui  in  prjesenli  babclis  coiisolatio- 
ucm  vcslram  {Luc.  vi).  Et  Paulus  :;d  TiiiiOlheum 
scribens  ;  praecipe,  inquit,  diviiibus  hojtis  syuculi 
non  superbe  sapero,  ncc  sperarc  in  iiscerio  divi- 
tiaruin  (/  lim.  vi).  Procedat  crgo  in  iricdium  bo- 
nus  Ciirisli  imitator,  qui  boiiorcs  cotilcintiat,  noii 
ambial  dignilales  :  qui  relinqual  divilias,  ncc  stu- 
Ueut  itbs  adipisci,  omnia  lanquam  sicrcora  rcpii- 
tans  ul  Cbrisluin  lucrifaciat  {Pliilip.  iii)  :  sed  iion 
esi  qui  bic  illum  imiiari  velit,  vilibus  pannis  iiidui, 
reclinari  in  prapsepio  domini  sui.  Si  vero  iiumiicm 
quxrimus  qui  eligai  esse  abjectus  in  domo  Domini 
Dei  sui  (Psal.  lxxxiu),  omniiim  licri  peripsema,  q 
ininistrare  el  iion  ininislrari,  el  cxtrcina  vilitaie 
contcntus  glorietur  ab  omnibus  se  coiitemni,  rcs- 
pondet  unusquisque  :  Fiant  novissima  mea  laliiiia 
siiiiilia  :  neque  eniin  possutn  iiniluri  istorum  prin- 
cipium  vel  progressuin,  cum  tanien  ipse  Dominus 
dicai :  Si  quis  vult  iiilcr  vos  (ieri  primus,  sit  ve- 
ster  servus  {Mar.  ix).  Et  Isaias  :  Ingredere,  in- 
f|uii,  iii  pctram,  abs.  ondcie  in  fossa  a  facie  furoris 
Domini  {Isa.  ii)  :  per  fossam  virlulem  humilitatis 
volous  significare.  Si  ad  pacieniiam  tribulationura 
Cluistus  invilal,  ubi  modo  invenilur  qui  doiores  et 
niiserias,  fanicm  et  siiim,  injurias  ct  persecutioncs 
vclit  susiinere  ?  Nusquam  plane,  cuin  lamen  mullx 
siiil  iribulaliones  jusloruin,  et  Filii  Dci  voce  beali 
pradicentur,  qui  paliuntur  perseculiones  propter  ^ 
justiliam  {MaLlh.  v).  Iii  libro  etiain  Ilegum  dicilur 
(///  heg.M),  quod  bpides  lempli  antequam  in  .'cdi- 
licium  punereniur  cscsi  sunt  et  malleati,  ita  quod 
nequc  faber,  ncque  securis  audita  sit  cum  iii  fa- 
brica  icnipli  poncrcntur.  Iloc  sigiiificante  Spiritu 
sancto,  quod  qui  in  pace  icmpli  illius  spiritalis, 
quod  in  coeleslibus  est  rcgnis  ,  vult  componi , 
iiic  prius   tunsionibus  el  prcssuris  debeal  expoliri. 

Dicunt  enim  delicati  nostri  lemporis  :  Chnslus 
panper  fuclus  cst,  ut  nos  diviles  faceret;  humilis 
factus  est,  ui  nos  cxaliarct  :  tribulationes  passus, 
ul  nos  ab  illis  liberarel.  Scd  ct  patrinionium  Ecclc- 
six' qnod  suo  sanguine  acquisivit,  divisit  perdigiii- 
laics  cl  aliu  benchcia,  ut    nobi.s,  qui  in  divini»  ei 


IN  EPIPHANIA  DOWIM.  78 

niiiitamus  obscquiis,  stipendiu  conrciTel.  Esio  quod 
tibi  qui  lia-c  loqueris  Clirislus  dignilatcs  piurcs,  pra."- 
bcnJas  quatiior,  Ecclesius  forte  scplem  indulscrit, 
quas  lamen  conlra  statuta  canoiiuin,  conira  lcgem 
cbariiatis  iii  tuam  ipsius  pcrnitiem  (Hitines.  Nua« 
qiiid  coiiccssit  libi  sclla»  picturalas,  calcaria  dsau- 
ratu,  frciia  scricis  loris  depciulcntia,  ct  tlialumos 
variis  coloritius  depiclos  ?  Nunquid  inutatoriis  ve- 
siiinentorum  periicam  fuilonis  voiuit  ic  vestire  et 
iHuliiMi  pau|)erc!n  in  aspcriuie  frigoris  iion  ope- 
riie  /  ISunquid  induisit  tibi  in  avibus  ca>Ii  ludcrc, 
liusccie  inimos  cl  joculalorcs,  nutrire  fiiios  vel 
lilias  ct  conculjinas,  quaruin  non  cst  nnmerus  ? 
.MiiiiiiiC.  Duplicis  ergo  sacrilegii  noccsse  est  rcuni 
ic  coiislifnas.  Primo,  quia  bcncficia  Dei  luale  ac- 
cipis.  Secundo,  quia  in  niiilos  usus  ilia  expendis. 
Quam  ergo  portionem  in  vicloria  Cbrisli  habero 
pulas,  quain  virUite  pauporlaiis,  bumilitalis  et  pu- 
ciciitiui  acquisivit  eleciis  stiis  ?  Uidiculum  plainj 
est  si  in  eu  .iliqiiid  tibi  veiidicare  praesunias,  sicut 
ridiculosum  est  siinulier,  qii^  domi  columba  jiilat, 
Tclil  spol.acum  milile  divideic  qui  in  bello  foriiicr 
cxpugnavit  advcrsarium  stium.  0  utinani  exemplu 
isicrum  jusiorum  irabanl  le  ad  Christi  imitationem, 
quo  se  vestigio  olympi  novum  sydus  imitaturos  iii 
cxemplum  amatoribus  bujiis  sxculi  propbeta  pro- 
iniltebat  dicens  :  Venieni  legali  ex  JEgyplo.  Islos 
legatos  primiiias  gentiuin,  videlicet  ires  reges  iii- 
teiligimus,  qui  hodiecna  die  vencrunl  cum  nuilic- 
ribus  adorarc  Domiiium.  Legati  fuerunl,  qui  a  Spi- 
ritu  sanclo  missi  ei  ab  co  inspirati  :  missi,  inquain, 
non  solum  propier  Cbrisuim,  sed  etiam  proptor 
nos,  ut  nobis  praedicarent  Cluisium  natum,  Invi- 
larent  ad  obsequium,  suadcrcnt  cullum.  Quod  t-l 
fecerunl.  Cum  cnim  dicunt  :  Ubi  cst  qui  natus  csi 
lex  Judaeorum  {Matili.  ii)  ,  Christi  nativilaleiu 
evangelizanl  :  cum  offcruiit  ci  munera,  suadent  v\>- 
sequium  :  cum  procidunt  ei  adorant,  invitant  ad 
culium.  Exeuntes  de  .(Egypi".  "bi  sunt.  oUx  car- 
iiium,  pepones  ;et  cucuinercs,  projiciunt  volupia- 
tein  :  offerentes  auruni,  tlius  el  niyrrham,  qua;  in- 
icr  praecipua  moriales  des  derani,  damnaut  cupidi- 
tatein.  Dum  huiiiiliati  procidunt,  spiriium  exiin- 
gnuiil  claiionis  et  inanis  glori.T,  aniplccientes  Cbri- 
sli  humihtalem.  Venicnl,  inquit,  legati  ex  .^gypio, 
hoc  esl,  de  lenebris  Inlidelitatis  ad  lucem  divinas 
cognilionis.  Dc  tcnebris  inquit  :  Vencr:!nt  qui  laiii 
de  lenebris  ad  Christum,  vcncrunt  alii  de  luce  ad 
Christum,  alii  venerunt  de  lucc  illuminati,  alii  de 
tenebris  tencbrosi,  filii  de  tenebriR  illuminuti.  Qui 
vcneruntde  luce  illuminati,  fueruni  jusli  viii  sub 
Icge  qui  cognoverant  sibi  per  lucem  legis  cl  pro- 
phclurum  repromissum,  ct  ipsum  vcnienteni  liduli 
devotiono  sus<eperu!it,  ut  Simeon  justus,  Anna  et 
inuiii  alii.  De  luce  venerunl  ad  Cbiisluiii  tencbro- 
si,  qui  Scripiurarum  novcranl  inysleria,  ipsuinque 
e.sse  Messiam  queni  propheia;piaejJixcr.ini,ct  tamei» 
iiiiquitaie  sua  exca^.cali  per  inviiiiam  iraJiueruni 
cum,  sjcui  quiJam  ScribiC  cl  rbarisjci.  Qni  vc:ie.unt 


70 


AIlSALUiNiS  A15UAUS  SnUNC.KIUSCACLNSlS 


80 


ile  lcnt  liiis,  loiicltiosi    t,'eiililcs  fiieriinl,    qui    iuilla  A  ''1>"S.  In  l':ic  Jinixa,  lioc  esl,   iii   Tcrj  conf.!s$ioiie. 


tiicc  scieiilia:  illiiininali,  iii.inciitos  iii  huts  icii>'l)i'i$ 
Clirisliiiii  cni(ilix(Miiiii,  \i;lclicct  IUtoiIcs  ci  Pila- 
tiiL.  Qiii  vciicniiil  (lc  iciioliiis  illiiiiiiii:Ui  fueruiit 
lies  iii.'.gi,  r|iii  iiiitis  docli  Spiiilus  saiicli  magisie- 
rio  cx  sndlx  iiiJicio,  li(Jclilcr  iii  Cliristum  crcdi- 
ilt-niiii  :  nroplcr  (|iioi|  (licliur  :  vciiiciil  Ic^aU  cx 
A.siyplo.  Au;liaiil  iiuialoics  s.xciili  liujiis  (jiii  loiio 
1)1  as  peccaloiuiii  siajtuiii  .'hIIiuc  cliliffuiil,  cl  dclc- 
ctantur  srclorilxis  siiis  iii({iiiiiari;  auiliuiit,  iiHjuaai, 
01  Clirisli  tiiirciilur  iltMiuiili.-.in.  Duin  eiiiiii  ci'in 
loi:aiis  i.siis  i;oiiiiit  cxire  Ai'^y\iU'.m  cl  Clnisluin 
.>-:ol(iic  cl  pic  \iveiuio  suscipcre,  iiiiuil  eis  Icj;al(;s 
in  i1£gy|>liiiii  ircs,  quos  non  incoiigruc  liinore;u  ^'c- 
lieiiiiLC  .    inidoreii»   oiilpx  ,    j)r.cbUinplioiieiii    vciiiai 


iiivoiiil  lioiiio  iria  iiiunera,  qure  nalo  Doiiiiiio  ofr».-» 
ral,  sciliccl  coiifcssiojicin  liiiiiiilem,  coiifcssioiicn) 
siiiipliocin,  confcssioncin  ficlolom.  Qui  eiiiin  naio 
Domiiio  pcr  coiifcssionom  viill  appropinquare  , 
priino  opcrlet  quod  coiifossio  ejus  sil  iiimiili<,  iiiilio 
elalioiiis  vel  jacianliae  iievo  pollula,  qualcs  ali- 
qiiaiido  aiidiunlur :  ut  ciim  scliolaris  coiililciiir  se 
suljtilitcrsociunisuumduxisseadfineiniC(lai'g;ilioiii$, 
advocalus  in  causa  injusia  se  clooie  oLiiiiiuisse , 
dum  cLiusiralis  se  plangit  tfiilatum  vana  gloiia 
qiiod  plus  urot ,  piiis  vigilct ,  aut  psallal  (|u:.m 
c.ilcri,  iii  quib' s  oiiuribus,  quia  aiiqtiid  el'.ilio- 
iiis  adinixlum  est,  uon  vcra  confcssio,  scd  coii- 
fcssionis     siniulauo     dici     polost.     Similitcr    vc* 


posNiiimis   iiiiclii{;ore,  l'cccaior   eiiiin  iii  pKifiinJo  ^  rain    coiifcssionem  opoilel   esse   simpliccm  ,  b.)c 

csi  ,  sne  exousaiione  vel  aticnuaiione  peccati. 
Neijiic  ciiiin  illum  verc  confiteri  dixeriin  ,  qtii 
decliiial  cor  suom  iii  verba  uialitix  aJ  cxcusan- 
das  excusaiioncs  in  peccalis  :  ut  dum  quis  plangit 
so  (Icoepliim,  sc  corniissc  iii  pecoalum  luxuriye  : 
gula  dciiquisse  proplcr  familiaritalcm  elgraliani  so- 
ciorum,  siiperfluistili  indumenlis  propler  cxige.itiain 
teiriporum.  Non  enim  in  Iiis  omnibus  csl  vera  coii- 
fcssio,  ubi  simplicilaiem  confcssionis  cxcusatio  de- 
linqucnlis  excludit.  Oportel  etiam  confessioucm 
esse  ndelcm,  ut  vcniam,  quam  postulant  planctus 


viiioruiii  iiositiis,  (iuiii  recogiiat  supplicia,  vidcr..col 
carocrcm  illiiin  lcncbrosum,  flelus  el  striiloieni  deu- 
lium  ,  caieiias  fcrreas  ,  vincula  indissoiubilia  , 
quibiis  iiiipii  membris  omnibus  sunl  alligiindi  , 
vcimem  qui  iion  moiilur,  igiiem  qui  non  cMin- 
i;uitiir,  icrram  iilam  olilivioiiis,  in  qua  prae  atigu- 
t>lia  siippliciorum  daii.iiati  noii  pcssuiit  Doi  remi- 
iii.^ci,  eo  quod  (juxia  Prophciam)  non  sil  in  moric 
qui  mcmor  sii  lui  (l*$al.  vi);  dum,  inquam,  omiiia 
ista  peccaior  iii  iEgypio  viiiorum  posiius  anie  ocu- 
ios  suos  5tatuit,  limore  compungiiur,  et  ipsa  sce- 


lera  sua  abhorrere  incipit,  pro  quibus  obnoxius  et  lacbrymae,  peccalor  impelrare  non  diinjat  ad 
leiietur  lanlis  generibus  suppliciorum.  Islum  nun-  cnemplum  filii  iHiiis  prodigi,  qui  de  loco  liorroris 
f  ium  {quem  limorem  diximus)  alius  in  vestigio  se-      atlriiss  pedibus  ad  palfem  veniens,  dum  peccala  sua 


quilur,  vidciicet  pudor  culpx.  Dum  eniin  inipiiis 
quilibci  recolii  Dei  crga  se  beneficia,  quod  eum  iii 
\itam  istam  perduxil,  quod  eum  sanguiiie  suo  de 
inorle  redemil,  quod  cum  habuit  iu  periculis  dcfcn- 
sorem,  iii  paiipcitaie  largiloretn,  quod  tol  beiie- 
ficiis  tcinporalibiis  cum  consolatur,  quod  aeierna 
prxmia  repromitiii ;  dum,  iiiquam,  isla  recolil, 
pudet  eum  culpx,  per  quam  olTeiulil  Doiiiinuin  Deum 
suum,  quem  sibi  tam  propicium,    lain    bcneficum, 


.  C 


plangit,  accipil  stolam  primam,  aiiniilum  in  nianu  ct 
in  convivio  viliilum  saginalum  {Luc.  xv).  Sic  ergo, 
ut  Jixmus,  tribus  legalis  peccator  in  iCgyplo  visi- 
latus  iransit  in  Jud%am,  tria  Cliristo  il.i  ofTerens 
inunera,  id  esi,  humilitalem,  simplioitaiem,  fideli- 
talem  verae  confessioiiis. 

Salis  prsediclis  consonat,  qiiod  sequiiur  jEtliiopia 
pueveniel  manus  ejus  Deo.  Manus  ejus  maiius  Dei 
sunt,  una,  severitas  divinx   iiltiotiis,  de  qiia  dicit 


lam  plciium  pictaiis    visccribus  iiiciniiiit  erga   se  Job  :  maiium  luam  longe  fac  a  me  (Joi.  xiii).Aitcr;i 

cxsiilisse.  tx  ipsa  auiem  recordalioiic  diviiia;  clc-  bonitas  divinoe  retribulioiiis,  de  qua  scripium  csi  : 

iiicnliae,  post  pudorcm  lcriius  ad  pecca;oreiii  inii-  Aperis  tu  maiitiin    luam,  ei  imples  omne  animal 

titur  nuncius,  id  est,  pra-sumptio  veni.-p.  Quiseniin  bencdiclione  {Psal.  csuv).  Taiuen  iii  eo  quod  dici- 

peccalorum   iion  speret   veiiiam,  quando   nieiuiiiil  lurprjevenict,  aliquid  vableneccssarium  adjiiiigitiir, 

lalronis  illiu.s  conlitentis,  Mari.ie  lacrymanlis,  piibli-  p  scilicel  quod  cnin   fcslinationc  de  ^ibiopia  exeuu- 

cani    pecliis    suum   tundentis,   mulicris  Cananaa;  dum,  et  manus  itl£  veluciler  aiiticipau^lie  sunt.  Cum 

peccaia  sua  lugcntis,  Peiri  deuiquc  negantis,  Pauli  cnim  per  JEllmphm  iJein   quod  per  yEgyptum  si- 

p^etsequcnlis  ,  qui    onines   ia    plenitudine    diviiiae  gnificeliir,  vidclicel  iiigredo   el  obscuriias   iiiti|uaft 

inisericordiae  posl    tanla    sccicra   non   solum    vc-  conversationis ,    quis    inde    exire    non    resliitel? 

iiiam,    sed   cl    gioriam  consecuti  sunt.    His  lega-  iEihifcpia  isla  tcrra  admodiim  arcnosa  est  careiis 

lis  peccalor  iii  .^figyplo  aJinonilus  iransit  de  il^gy-  oinni  humore  cliaritalis,  ol  iJeo  ad  fruclum  boiio- 

pio  iii  JuJxam,  ut  ad  inagorum  imilulionem  ibi  cutn  ruin  operum  non  prolicit,  habitalores  cjus  (  alore 


muiicribus  adorcl  Doiiiinuin. 

Pcr  Judxam  siquidcm  iransitus  csl  illis,  qui  ad 
ipaum  tenduiil :  quia  in  ea  nascilur,  et  iii  ea  iuve- 
iiitur.  Jud-jea  confessio  inierprelalur,  iii  qua  Cbri- 
sius  inveniltir  :  quia  pcr  veritaiein  coiifcssioiiis 
txil  liomo  Je  lenebrls  viiiorum,  el  aitiiigil  ad  Chri- 
Itura,  qui  esl  verum  lumen  omnibus  iii  te  speraa- 


adusli,  delerriini  facie,  aspeclu  horribile.s,  convcr- 
satione  dissoluli,  et  omnino  peccatorum  nigredine 
deformali  sunl,  el  propterea  iion  modico  passu,  non 
incessu  ioiito,  sed  celeri  cursu  inJe  exeunduiii  esl* 
Multi  enim  passu  pjirvo  de  iCiliiopia  exiie  voleiite» 
defecerunl,  et  in  ca  moriui  suni  :  quales  illi  fue- 
runi,  qui  repleti  orani  iniquitate,  sola  coiiialiot  c 


SI  SERMONES.  —  &!£'•.'.!.  Xiii 

vix  :ili(|i)aii<lo  Dei  nrieiuineriin'.  ct  inierim  a  viiiis  ^ 
suis  alisorpli  stiiil.  incessii  vcro  leulo  inle  oxire 
tiiacliinati  siint,  qtii  jiosl  cogilalionein  lionani  for- 
main  intliicrunt  roligionis,  sed  per  conimoila  ciirnis 
cl  illicita  dcsideria  disiracli,  (iesiiics  cfTeili  stnil  : 
cl  qiianlo  ampiiiis  .'elato  profeceriint,  taiilo  pliis 
dorcccriinl  rel  j^ii^nc.  Heslal  ergo  iil  ciirsii  vcloci, 
lioc  cst,  fervcKii  (]('si(?eiio  et  mulio  stmiio  boiise 
o|icraiioiiis  ile  yEUiiopia  exeainiis  el  sic  prrovenia- 
inus  iilliiccs  nir.niis  Dci,  scilitel  poeiias  suppiicio- 
riim  :  (iiiia  ei  lernptis  breve  esl  et  iiora  incerla  el 
via  periciiiosa  pcr  quani  ambtiiandnm  e.->t  :  tempiis 
l)rcve  csl,  qiioniani  vil»  quoliJie  nos  (ieserit  ;  liora 
incerla,  quia  iicscimiis  qiiando  venlunis  sii  Domi- 
iiiis,  ul  cxleiidat  inaniim  suain  in  retrilmendo  {Pna!. 
Liv) :  via  pericuiosa,  proplcr  raiilli|)lices  lenlationcs  B 
cl  feiliictiones  iniiuici.  Exoiindum,  iuquam,  esl  ve- 
lociler,  til  iiide  egicssi,  sleiia,  iioc  est,  puritalc  con- 
gcicntia^  nos  pra;ccdoiilP,  per  aiignstani  viam  nian- 
dalorum  Dei  vciiiamns  ad  doninm  illain  non  maiiu- 
faclam  in  coflis,  in  qua  rsl  piier,  hoc  est,  in  qiia 
impassibilis  cl  invaiiabilis  permanet  gloriosus  in 
fiiia  liuinaiiitale  el  in  diviiiitate  pericclus,  in  quam 
iios  pcrd\ical  Jesus  Clirislus  Deus  el  Dominus  no- 
slcr,  cujus  rcgnuni  et  impcrium  permanel  i»  secula 
scculoruin.  Amcn. 

SERMO  xin. 

IM    EriPIi.VNIA    DOMINl. 

Vidinius  slellam  cjiis  in  orienle  et  venimu^  ado- 
rare  eum  {Matlli.  n).  Non  jam  verbuiu  islud  lan-  ^ 
quam  ab  ore  niaRoriim  prolaiuiii  accipio,  sed  toi 
csl  graliilanlis  Ecclcsijp,  qua?  nalo  Salvaiori  Ixia- 
buiida  occinTil.el  videnlisstellamnovi  iuminis,  qu;c 
pra;cedcntis  noclis  tcrniinum  el  sequciuis  dioi  Iii- 
ccm  nunciai  imminerc.  Ooicmi'^'^'  •'"  C.lirislo  spcni 
«alulis  adopli  siiiit,  videntes  liaiir  attlhnn  gaudeunt 
g:U!di.o  magiK)  v.il.jc  :  t.tcJlam  iiKjtior  spirilalcm,  id 
esl  Cliri.ilnm,  "ux  magoriim  inoniibiis  iiivisibililer 
per  ri<ieiii  iliiixii.  Nec  mlrum  .si  Cliiislum  noiHine 
sleii;c  appcllo,  cum  eliam  quilibet  sancloruin  ia 
Scripturis  snnctis  vocctur  lioc  noniine.  De  quibus 
scripliim  esl  iii  Daniele  :  Qui  autem  docii  fiicriiU, 
fulfjeiiunl  quasi  splendor  finnamenti  :  e(  qiii  ail 
jiisliliam  criidiunl  nuiltos,  quasi  slclia)  in  porpeluas 
aMeinitalcs  (A)rt«j</.  xii).  D 

El  iii  Gcncsi  Josepli  patriarciia  fratrcs  siios  slel- 
las  iiominat  cum  dicil  :  Videi)aiii  qiiasi  solein  ci 
lunnmet  stelias  underim  adorarc  me  {Gen.  xxxvii). 
Iii  Evnngclio  ctiam  Domiiius  dicit  :  Soi  obscurabi- 
liir,  et  luna  non  dabil  Iiimcn  smim,  ct  criint  sleiiac 
di^cidentes,  cl  virlutes  C(Rioriim  movcbiintur  (^Vai/A, 
xxiv).  Sic  etiam  ipse  Dominus  in  Apocalypsi  steila 
matulina  vocatus  csi  {Apoc.  ii)  :  et  in  Job  Iwciferi 
nomiiic  appcilalur,  ubi  de  ipso  dicilur  :  Nunqiiid 
ad-Jucis  Iiicifcrum,  aiit  vesperum  siipcr  filos  lcri.TJ 
producoro  poieris  {Job.  xxxviu).  Et  alibi  (ie  ipso  ; 
Orieliir  stolla  cx  Jacob ,  et  consurget  vir^a  dc 
Israol  (.Y«m.  xxiv).  Stclia  i-;itiir  Ciirislus  est,  stoila 
utique    siiigiilaris,   qiuniiam    coruscal,    radiat,    ct 


IN  ?:?I{'iIA>ilA  DO^H>(I. 

sciiitiiial.  Coroscatio  steilj-  islius  e.sl.  spleiidor  di- 
viiKlatis,  lux  inacccssibilis,  riii;R  iiluininra  omn''iii 
IiDiiiiiiem  veiiicnlem  in  biiiic  niundum  {Joan,  i). 
De  quo  spiciidore  .Abacuc  prorpiiela  dii  il  :  Splendor 
(!Jus  HlliiX  (^ril.cornua  in  manibiis  ejus  {Ahucuc  iiij. 
el  Isaias  :  Propler  Sioii  non  tacebo,  doiiec  egrediaiur 
iil  .«^plendor  jiistus  cjiis  {hu.  i,xii).  El  Panliis  :  Qui 
cuiii  sil  splcndor  gioii:);  ct  figura  subslanf.a»,  soilct 
ad  dexleram  m.ajesl:ilis  iii  exceisis  (II eb.  i).  lloc 
ergo  splcndorc  coruscavit  sleila  Ii;ec  quaiido  lotiim 
diviiiiialis  siiu:  lumen  Cbrislus  assiimpirc  liuniani- 
UUi  corporaiilor,  id  esl,  inlegraiiter  iiiluiiil.  Vis 
vidcre  sleil;im  istam  radiaiitcm?  Piiuio  considora 
qiioiiiam  radiiis  non  est  iinmensitas  luminis,  scd 
pars.  Ne(|ue  enim  radiuni  soiis  vei  iui!;e  vidcre  di- 
cimitr,  qiiaiido  iuceiit  nol)is  in  virliile  sua  :  scd 
tunc,  cuni  paileiii  luminis  sui  per  feiicslraui  vcl 
rimain  usque  ad  iios  dirigiinl.  Uadiavii  igiiur  slella 
ista  in  assumpta  Iiuiiiana  vcrilalc,  ubi  infirmiiate 
noslra;  carnis  divinitas  obuinbrat:i,  per  virlules  et 
opera  tanqiiam  radios  qiiosdam  sux-  niajeslalii 
Cliristus  foris  nobis  osleiidit,  vf;i  radiavit  de  beala 
Vir^jine  nascendo.  Quia  sicul  radiiis  noii  miniiil  in- 
tegriialem  sideris,  ita  nec  Christus  nasceiidu  inin'jit 
integriialem  Yirginisinatris.  Vel  idco  radiavit,  quo- 
niam  sicut  radiiis  niaieriaiiicr  non  cst  subsiaiuia 
eideris,  ila  Verbuin  Dci  dc  Viigine  nascens  in  eo 
quod  Verliuni  non  fuit  de  substanlia  Virgiiiis, 

Scinliliavil  cliain  slella  li;fc  duin  Cliristus  prx- 
cepla  jusiili:c,  verba  vit;«  ielernac  nos  docuU.  \inx 
ideo  sciiilillx'  dicuntur,  (juia  sicul  sclnliil.c  ignilae 
suiit-,  et  nialcriam  sibi  proximam  exuruni,  iia  el 
veiha  Doi  corda  audioniiiim  igiie  divini  amoris  ac- 
cendunl.  Uiide  Propboia  :  Igiiiliim  eloquiiim  luiim 
voiicn.euter,  etscrvus  tiitis  diicxit  illiid  {Psal.  cxvui). 
Ll  (iL^cipuli  euiiles  in  Eir.maus  .  Nonne,  iivquiuiu, 
cor  nostrum  ardens  crat  in  nobis  de  Jesii,  duiii  lo- 
(jiterelur  nobis  in  via '/ (iLnc  xxiv).  Ideo  cum  loque- 
lelur  corda  ipsorum  ardebaiU,  Qiiia  verba  illius  ail 
ainorcm  eos  iiiflamniaiiant.  Pnipter  lias  sciiUiilas 
Ezecliiei  proplieta  dc  ipso  dicit  :  Qnia  aspectus  cjus 
lanquam  scinlilix'  seiis  c^ndcntis  {Ezech.  i).  Et  aiibi 
de  sanctis  scriplum  esl  ;  Fuigebunl  jusn*.  ei  tan- 
quain  sciiitillae  in  arundinelo  discurrent  {Sap.  iii). 
Sicul  enim  scintiihc  si  aruiidincs  qiix  in  ulium 
coiisurgunt  apprelienderint,  eas  in  cinerem  redi- 
guiU,  iia  vcrba  sanclorum  per  pr;i;dicaiionis  instan- 
tiani,  quidquid  subiime  fuil  in  hoc  sccitlo  quasi  iii 
iiihilo  redegerunt  :  Scinliilat  ergo  stcila  haec,  dicii, 
iii  fallor,  nuiiidi  philosoplius,  qiioniam  stelia  si 
sciiUilhU  non  esl  pianela.  Sciniilla:ioeteiiim  sieliae, 
signum  est  quotl  remotior  a  lerris,  CTloris  steilis 
aitior  ei  ccclo  vicinior  esl.  Vcrc  slella  de  qua  lo- 
quimiir  planeia  iion  fnii,  qiiia  non  erravit  por  lai.is 
hujus  scciili  vias,  co  quod  pcccaliim  non  lcocril, 
ncc  inventus  sil  dolus  in  ore  ejus  (/  l'eir.  ii)  :  qtiiii 
potiusasiimmocccioegressio  ejiis.  Qiii  de  coelo  vcnit 
siiper  oniiics  est,  Paulo  aliestaiue  qui  dicil:Q«J  C9t 
siipcr  omnia  Dcus  bcncdiclus  in  sccul.'?  {llotn.  ix; 


83  AnSALOMS  ADHATIS  SPRIXCKIRSnACENSfS  «i 

Dr  Iiac  CT^n  sIpII:»  filil  KcdcsiaB  iii  vncc  cxiillniionis  \  iir.merscruiil  viiioniin  tcncltiis  :  cl  isii   nr^iicvle 


jtroniinci.int  :  Vidimiis  slclhim-jns.  IIoc  il;)  (liritim 
inlelii;;nmiis  .'•iciil  (iiiiiiir,  pcrsoiiam  cjtis,  iliviir- 
i;ilcii)  cjiis,  lunicn  cjiis,  ita  sJellam  cjus,  Iioo  csl, 
slcllam  qiinp  ipt;c  csl. 

Qnod  s^^qiiiiiir  (in  oricnle)  Jiiobiis  modis  delcr- 
ininari  potcst.  Vel  nl  dicrimus  posilam  Jn    oriente. 


eos  conscientia  pro  ingraliliKhiie  l)Cnolicioriini  Dci, 
fiiiu  scrvo  illo  noqnan»  omne  dcbitnm  pnrccdon- 
tiiim  doliclorum  a  Dco  cxigiintnr.  Obslinali  ad 
aqiiiloiiem  posili  sunt.  qui  aitrili  frigorc  maliti;»»  ct 
neqniti.T,  nnlluin  calorein  divinc  graiia  sciitinnt  : 
ct  concussi  liiiiore  divina  nliionis   nullain  Dei  ini- 


\cl  posili  in  oriiMiie.  Stclla  siqnidcm  i.sla,  quu;  est  8ericordi;im,   scd  polesialem   ir.e  ipsiiis   in   futuro 

Cliristu?,  qiiandoqiie  posita    fiiit  in  orieute,  qiian-  cspectanl.    Sictil    enim  iiomcn    misericordi;c    Dei 

«loqiic   in  occidenlc,    qiiandoquc    aJ    aqnilonem  ,  suave  el  jucuuduni  esl  jiislis,  ila  tt  noinen  polesla- 

quandoqiiead  mcridiem.  In  pricnto  posila  fnit  na-  tis  non   sohim  sanctnm,  inio  tcrribile  hii>,  qui  pec- 

scendo  :  iii  occideiilc.  morrendo  :  ad  aqiiiloncm,  ad  cando  ?  Dco  se  elongavcrniii.  iVrfecti  ad  mcridiein 

inferos  dc.«;ceiidciido  :  ad  mcridicm,  resnrgcndo.  Ad  positi,  qui  intiis  ardeiit   amore  el  foris  hi<ent  bona 

orientcm  positam  videiit  stelLim,  qiii  hiimilitatcm  operatioiio,  exemplo  bonae  vilae  cactcros  iilnmiiian- 

nalivitaWs  ejiis  imitnnltir,  qiii  cum  ipso  vilibtis  paiK  los  (Joan.  \\\).  Uiide  e.l  fllii  Incis  diciintiir  ubi  di- 
iiis  involvunlur  reclinaiiin  pr.TSCpio,qni  oiiiiie(|uod  B  *^'l*"'  •  ^l  filii  liicis  antbulalc.  El  Dominiis  in  Evan- 

«lcspcctiim   csl    ct  vilc    lininiliter   f.iciunt    proptcr  gelio  :  Filii    linjus   seciili    prndeiitiorcs   sniil  fiiiis 

ciim,  qiii  se  in  tanlum  liiimiliavit,  ul  semeiipsum  lucis  in  gencraiionibus  suis  (^Hf.  xvi).  Ilic  inlcrim 

exinaiiircl  ct  formani  scrvi  accipcret  (P/iilip.  ii).  coasiderarc  libct,  qiio  visit  siella  ista  intiicinla  sil  : 

Ex  qiionim  persona  David  dicil  :  Factiis  siim  lan-  ncqiie  enim  visus  isle  corporalis  cst,  sed  spiritaMs. 

qiiam  vasperditum,  qiioniani  audivi  viiupcrationom  Est  igilnr  visiis  istc,  quo  Chiistiim  vldeinns,  ii.vi- 

niultorum  commoraniiiim   in  circiiilu  (Psa/.  xxx).  siliilis  iliiistr:itio  mctilis  pcr  gratinm,  qiia  ainando 

Sicnt  cnim   vas  ab/octiim   nsibiis    qunnlumciinqiic  vol  cognoscendo  ipsnm  conlempbimur,  Trijtlici  aii- 

>ilibiis  .tdaptatur,  i/a   scrviis  Cliristi  vere  liumilis  *•■"'"  consideratione  visus  isie  exercctiir,  videlicel 


diim  aliis  cnntemnitiir  et  /iidicalur  inutilis,  exem- 
plo  humilitatis  ct  palientiai  o:nnibiis  ntilis  iiiveni- 
tiir.  Ad  occidcnlem  posilam  vident  slellam  hanc 
imiiatorcs  passionis  Dominicae,  qiii  mortificant 
nicmbra  sna  siipcr  lcrram  cum  vitiis  et  concupi- 
.vceniiis,  ne  serviant  peccaio  (Colo&s.  iii)  :  et  veliit 


consideratiftne  spiritalis  naiiirae,  considcralionc 
corporeae  creaturae,  coitsidcralione  sacraj  Scri- 
pliira;. 

Consideralionc  spirilaiis  ii»lura>,  qnia  in  ca  hicet 
\esligium  di vinitaiis,  eo  quod  capax  si<  co^'»itionis  et 
dilectionis.  Per  cogiiilionem  enim  ad  HnaglRem  facia 


Chrislum  in  criice  pendenlem  iiiter  iilnas  suas  su-  ^si,  pcr  (iileclionem  ad  siniiliiiidinem  cjiis.  Similitei' 

scipiiint,  dum  iii  hac  viia  cnslodiendo  vias  duras  consideratione  corporeap  crealur.e  visus  isie  cxercc 

non  rccedoiit  a  vestigio  passionis  ejus.  De  qiiornm  tur  :quoniam  in  eo  quam  immensa  cst  Dei  m.tjesias, 

nnmeroPaulus  eralqui  dixil  :  In  iaboribiisphiriinrs,  ^ii  eoquam  pnlchra  eslDei  sapienlia,  iiieo  qunmniiiic 

inearccrihusabundantius,  in  plagissiipramodiimjn  Dei  bonilas   invenilur.  Et  hu;c  siiiil   illa  invisiliilia 

niortibHS  fVoqMenter  (//•  Cor.  xi).  El  in  Psalnio  :  Dei,  quac  (.sicul  Paiilus  dicit)  a  crealiira  miuidi  pcr 

Qiioniam  propler  te    mortificamur  lola  die,  aesii-  ea  qiiae  facla  sunt  inlellecta  coiispiciuiitur  (/{o»i.  i). 

inati   snniHS  sicul  ovcs  occisionis  {Psal.  xlm).  Ad  Consideratione   sacrce   Scriptorai    exerceltir    visus 

iiqMflonem  posilam  videnl   stcllam   illi.  qui    fortcs  iste,   in  qua  hom  soliim   ejiis   diviuilas,  sed  ctiaui 

suntconlra  tentalioncm  diaboli,  qni  non  snperan-  humaiiilas  mleHigilur,  qnam  sicut    peu  prophclas 


tur  a  c.irne,  quos  non  allicit  miindi  vaiiilas,  qnos 
ppirftales  ncquiiiae  non  scducunt,  scd' viriliter  stant 
in  proelio  Domini  fortes  ad  contcrcnrf.'im  potesiaiem 
inimici.  Ad  mcridiom   vidcnt  slellam  hanc  posltam 


repromissam,  ila  el  pcr  kgein  Evangclii  iiohis  cx- 
hibiiam  videnius.  Clirisliis  crgo  Deiis  et  homo  ipse 
ost  slclla,  in  quam  visus  meiilis  noslrx  diugi  dc« 
iict,  imo  in  quam  velut  horizonte  quodain   termi- 


conleinptorcs  ntundi  liiijus,  qui  a  terrenis  affecli-  D  naiur,  siquidem  in  humanitatc  cjiis   opijs  nostrao 


Lus  per  virtulcin  aninti  cum  Chrislo  siirrexeriint  : 
et  seculo  alliorcs  per  contemplaiioncm  ChristuHi 
vident,  ultf  scdcl  in  dexiera  Dci  Patris. 

Possumus  ctiam  dicere  quod  videntium  siellam 
lianc  alii  positr  snnl  in  orienic,  alii  in  occidenie, 
:>lii  ad  aqniloncm,  alii  ad  meridiem.  Ad  orienteni 
jiositi  sunt,  noviier  conversi  :  ad  occidentem,  leci- 


saliilis  videmus.  Habel  ergo  visus  spiritalis  hoii- 
zoitlem  sutim,  sicut  el  corporalis.  ilorizon  visus 
corporalis  esl,  circnlaris  illa  conferenli.i,  ubi  cx 
dcfeclu  visus  coehim  lerrae  quodamniodo  conjungi 
vidctur.  Et.horizon  visHs  spiritaiiscsi,  iibi  cclsitinlo 
divriiilalis  ad  siisf '  liendam  hHmanam  naluram  in- 
cliiiaiiir,  si  dic.is  q'iomodo  visiis    ibi  delicit.  Simi- 


divi  :  ad  aqiiilonem,  ohstinali  :  ad  mcridiem,  per-  liier  el  hic  mens  hiimana    capcro  r..i»»   potest  qiio- 

fecii.  Nupcr  conveisiad  orioniem  posili  sunl,  qiii,  niodo  deiias  et  hiimnniias   in  nii.>.m  ^iersoiiain  iiiii- 

rcliclis  lencbris  pt:ccnton:m.  himen    gratiae  vciUi  aniiir.  Ciirsius  eigo  fiiiis  osl  dcsiderii  noslri,  qiiia, 

oitiiin  cujusil;»m  sclis  susccp(,runt  :  el  isli  dum  per  ipso  habito,  niitil  ullra  qiiapnndum   esl.  Nec  iiifra 

liona  npcra  Dco  roconciliari  stuilcnl,  vclul  pcr  tic-  fincm   isliim  visiis  mciilis  iioslr:^  consisiore  dcbcl, 

sidorium  jiisiiti.r  ad  slcll;ini  rcspicitiiit.  I'..;cidivi  ad  nc  niimdanis  alTecliitns,  vel  qiiibiiscunquc   illicilis 

fccidcnlem  posili  sunt,  qn',  rclicto  St^Io jnstiiiac,  sc  dcsidcriis  ropcllalur  a  contemphnioiic  sui  Crcata- 


85 


SEnMONES 


SEP.M.  XIU.  IN  ErilMI.WIA  DOAIINI. 


8€ 


ris.  Simt  aiilcm  irnilta   iinpediinCDl.i   visus   isiiiis   .\  qiioniain   iion  oinrics  bene  op^^nndo  vCMiiinl,  dicn- 


Qiiaiiiloqiie  cnim  iinpeilimr  lie  snperiiis,  qiiaiuloqiie 
de  iiiferius,  (niantIof(iie  de  exloiiiis.  Desiiperiiis  per 
Ciipt-rliiuiii,  dc  inrerius  per  .iv-iritiain,  (!o  inleriiis 
por  coi!Cnpisceiiliaiii,  <lc  cxlcrins  pcr  lclalcin  Iri- 
«llliain  iinpc<Jilni'.  Et  iil  dc  siipcrliia  prlino  dica- 
nins,  qiiiituor  siiiil  piincipililcr  (jiiye  lioiiiincin 
snpcrLire  faciunt,  viilclicel  culnien  pole&iatis,  tio- 
liilitas  gciicris,  inagniiuilo  scitnli<'e  <l  cli'g;nlia 
fornia).  Cum  ergo  aniiua  inisera  i>l!s  laiifinam  qiii- 
IjusJam  florilnis  Iiujus  scculi  se  CBttris  pra;niiiicic 
vidot,  slaiim  iiitiis  per  clatioiieni  iiieiilis  qu;isi  pro- 
pria  viitule  considerata  ialuniestil,  cl  foris  pcr 
jactuiUiam  proxiiimm  suum  dcspicit.  Jit  .sic  diim 
supcibia   vcliil  iiiilics  qu*'daiii  iiiler  ipsuin  cl  Dcnm 


inii'?  qiiia  alii  vcninnt,  ct  slcllam  respiciuiil :  alii 
non  vciiiniit,  el  stcllaiii  rcspicinnt.  Primi  sniU  qiii 
vitani  snam  i.im  sanclc  iaslilneriml,  ul  inccdentcs 
in  oinnihns  ui;iiu!alis  Doinini  sine  qiicrcla  a  via 
jiisiilic  noii  cxorljiicnl  et  iii  dics  seipsis  iiieliores 
cff''  li  pcv  hona  opcra  Deo  appropinquanl.  Unde  et 
vciiirc  dicniitiir,  non  venisse  :  qtiia  oblili  eoruin 
qiKC  rclro  sunt  in  aiiterior;i  se  extcndunt.  Sccuudi 
id  cst  illi  qn:  non  veniuiU  cl  stcllam  respicinat, 
sntU  qni  mulla  videnl  cl  iion  cusiodiunt,  qni  di- 
cunt  et  m»n  faciunt,  vidcnlcs  Cliristiim  io  libris  ct 
iii  conscicnli^  suis  iiiliil  invcnienles.  De  quilnis 
Proplicla  dicil  :  Fiat  mcnsa  coruin,  id  csl  Scriplnra, 
coiani    ipsis  in  laqucuin,  ct  iii    scandalum  {Psul, 


poniiur  ad  iiliinii  vidcndum  visus  inenlis  prx'pcdi-      i.xviu).  Isli  sunl  ficulnea  illa  slerilis.in  qiiacum  l)o- 

lur.   Ideo  auicm   snperbiam   nube  coiiiparavimus, 

quia  sicul  nubcs  de  inoniibus,  ita  siipcrbia   de  tii- 

midis  conlihiis  provcnil.  Scd  boc  superbis  allcn- 

rtcndum  esl  :  quia  clfiilmina  nionles  feriunl,  el  su- 

perbi  potcnUir  sormenla  paiiuiUur  [Ecde.  \).  Per 

avaritiam  AJsns  iste  de  inferius  impcdilur,  quoniam 

avanis,  quo   niiiil    esl   scelcslius,  brulo  animali 

ooniparatiiSj  siciU  illud   per  giiI.Te  dcsidcrium  .scm- 

per  ociilos  in  lcriam  dcrigii,  ila  el  isfe  pto  lucris 

tcrrcnis,  pro  bonis  hiijus  vilaj  transiloriis  ocuios 

nicniis  scmpcr  ad  tcrreua  couvertit.  Qui  hujusmodi 

esl,  non  solum  Dei,  imo  eiiam   sni  ipsiiis  obiitus 

csl.  Ncc  enim  bonio  brnium   aiiimal,  sed  raiionalc 


niiiius  fruclum  qiixrcrcl,  non  nisi  fulia  iiivcnit. 
Hahcnt  ciiim  Tolia  vcrhorum  tantutn  sinc  fructu 
hononim  operum.  Sed  vereor  iic  tnnc  seio  frut^lum 
faccreveiinl  cum  ^cnlcnlia  cril  prolala  a  Domiiio : 
Jai»  non  nascalur  ex  le  fniclus  [Marc.  \\).  Dic, 
anima  niiscra  qu:c  co^noscis  Dciim,  cl  non  sicul 
Deum  glorilicas,  ubi  est  fons  illc  boriornm  cl  pii- 
lcusaquarumqua:fluunlimpclii  dcL:l>aiio?(Ca)j/.  iv.) 
Aiiii.Tc  siquidcm  sacric  Scriptuiac,  qiia?  foiis  diciiur, 
uhi  cst  plana,  ei  puteus  «hi  est  profunda?  Fluere 
dc  Libano,  Iioc  esi,  de  candore  bonie  conscienlix, 
non  de  iinrnunditia  viix  :  quod  Joaimcs  in  Apoca- 
lypsi  confiFmat  diccns  :  El  vox  qiiam  aiidivi   lan- 


morlale  diffinUur.  Animal    dicitur,  ul   aijiinarii  se  C  ^"^"' ^'^''^''^'^''^'"^'"^  ^'''''*''^'''"''""' '■'  cilharis  suis 


habere  cognoscai  :  raiio-.ali-,  ui  recolens  cadesiis 
siia!  dignilatissursum  ad  Dciiin  ie:-piciat :  mortale, 
iit  in  brevi  se  nmriiurum  iiilelligens,  boiia  hiijiis 
scculi  non  concupiscat.  De  inierius  pcr  concupi- 
sccnliam  visus  menlis  impeditur  qiiia  ipsa  in  ho- 
niiiie  hahiiat,  et  in  ipso  nascilur,  sicut  Ranlus  dicil : 
Vidco  aliain  legcm  in  memiiris  meis  repujjnanlem 
Ifgi  Dcij  caplivanlem  mcinlegem  pcccati  [Rom.  vii). 
Dum  crgo  anima  iiuus  pcr  pravas  cogilationes,  per 
illicita  desidcria  xsluat,  veliil  glutino  (luodain  pra- 
vuj  delectalionis  inlcrcipitur  visus  mcntis,  ne  per 
saiictnm  desidcriiiin  in  Deum  dirigaiur.  Undc  David 
piophcla  conqiicrilur  diceiis  :  Quoniam  humiliala 
csl  in  pulverc  anima   noslra,  conglulinatus  csl  in 


{Apo.  xiv).  Ciijns  eiiiii!  vox  docendo  vcl  praedicando 
audiUir,  ciiharizarc  debcl  in  cilhara  corporis  sui, 
ul  .«onum  vocis  scqtiatur  lcstimonium  boni  operis  : 
sic  enim  vcniet  in  comitatu  fidelinm  adorarc  eiiin. 
Si  dixeriniiis,  qnod  adorarc  csl  Dco  spiritaliler 
piopier  semctipsum  scrvirc";  non  crrabimus.  Qui:i 
tjitien  rinem  vcrbi  siniplicioribus  frali  ihus  volumus 
pR)ponere,  quid  sil  adorare,  vcl  quoinodo  adorari 
deheat  simplicitcr  diccmus  :  adorare  igitur  est 
orando  saiulem,  vel  ca  qiix  ad  salulem  pertiiicnt, 
dcvoie  a  Dco  posiulare.  Tu  crgo,  vir  bonc,  cuin 
vis  adorare  Denin  iria  dcl)es  considcrare,  videlicet 
quis  pelat,  qucm  pelat  ct  qnid  pcl;tt.  Circa  cum  qiii 
pclil  duo  consideranda  sunt,  id  cst  culpa  et  miscria. 


lcrra  venter  nostcr  [Psal.  waw).  Piius  enim  anima  ^  ^1"'?=».  "l  P»"»  peccatis  suis  is   qui  pctit,  ante  ncu- 


per  pulvereiu  niabrum  cogilalionum  ■  humiliamr, 
postca  sensualitas  conghitinatur  in  terra,  hoc  est 
in  carnalibus  desideriis,  ne  ad  spirilalem  dcvotio- 
ncm  possit  assurgcre.  De  exierius  pcr  lctalem  tri- 
slitiaui  visus  meiUis  impcditur,  qnaudo  pro  adver- 
sitale  hiijus  seculi  iia  anima  inisera  absorhctur 
Iristitia,  ut  gaudioruiii  futurse  vilae  imiiicmor  aJ 
Deum  rcspirare  noii  possil.  Sed  purgato  mcntis 
ooulo  (ilii  lualris  Ecclesi.i;,  lanquam  iiullo  obsla- 
ctdo  impcdicnlc,  vi&um  spiriialciu  libcre  iii  Chri- 
feluin  dirigimt. 

Vidimns  slctlamejus  in  oricnle  el  r<?>iiwiws  ndorare 
ium.  Sicut  visus  perlinel  ad  excicitium  mcntis, 
iia  vcnire  pt>itiiiei  ad   corpoiij   opcralioncm.   Kt 


iosdivinse  inajestatis  scmpcr  sereum  siaiuat,  siciit 
gcripinm  est  :  Juslus  in  principio  accusaior  est  sui 
(Prov-  xviii);  ct  in  psalmo  :  Cogilavi  vias  ct  con- 
vcrti  pedcs  meos  in  lesiimoiiia  tua  (Psal.  cxviii). 
Dcbel  eliam  is  qni  pelil  anic  ociilos  poncic  inise- 
riam  suain,  ul  dcfectu  virium  su.irum  consideratio 
dc  se  ipso  nihil  prcusumal,  ct  sic  his  duohu»  id 
csl  culpa  ct  miscria  ante  oculos  posilis,  adorabit 
humililcr.  Similitcr  circa  ciim  qiiem  pctii,  is  qiii 
adorai  duo  atlcndere  debci,  id  est  iTonitatciu 
ei  poleslalcm.  Boniiaiem,  quia  juslis  prccihus  scni- 
pcr  pronipius  est  ad  exaudicndiim  :  poicstatcm, 
qiiia  polcns  cst  ad  trihucndum.  El  hxc  duo,  id  csl 
hoi.iias  Dci  ei  polcslas,  faciunt  nos  orarc  ri.luci.i.i- 


87  ADSALO.MS  ABBATIS 

lcr.  Circa  iilq'iol  pciiliir  siniiliit;r  tluo  cocisi  le- 
r.uiila  sniit.  (jiiiil  sil  Ijoihiiii,  el  (juid  sit  ncce^sa- 
liuin,  el  liaec  liuo  raciiui  oiare  pfiiseverunlcr. 
Jii\i;i  leiiiircm  cr,;o  prx.!ic'.oiiun,  fralrcs  cliaris- 
kiiiii,  ncs  (iiii  Christo  ii>  c.ir  e  npparei.lc  gaude- 
M  iis,  ineiito  ilii;straiu  viJe.iiiiiis  slollam  cji;s,  ei  iii 
rrienie  ve.  ereimir  ipsius  iialivitaleni,  venianuis  pi-r 
I  onain  operalionem,  adorcmiis  Iminililer,  fiducia- 
liter,  pcrseveranlPr  al)  ipso  peiendo  salulcm,  ul  is 
«pii  oporaiiis  esi  saluicin  in  inedio  lerrae,  opcrelur 
salnieiii  noslraii)  in  sua  ;v;cruilalo  Jesus  Clirislus 
Doiiiinus  nosler,  cujus  regnum  el  impcrium  perma- 
iiei  in  secula  sccuiurum.  Ainen. 
SEUMO  XIV. 

I.N  PtniFlCATIONE  BEAT.-F.  MAni-B. 

Gaiule  el  Iwtare  Sionoccur.ens  Deo  (uo.  Qui  majo- 
rie  giaiiu!  Junum  acceperunt  a  Domino,  liodie  cuin 
sancto  S  incoue  pucFuin  Jesuin  portanl  iii  manibus. 
vcl  cuin  ipso  ad  icmplum  sanclum  suum  venieiiles 
oir^ru  II  par  lurlnruin,  aut  duos  pullos  columbaruiu. 
Ef;o  veio  adliuc  loiige  a  Dco  posilus,  et  veiusla 
pcccatoruiu  rubigine  aduslus,  e  vlcino  ad  ipsum 
acccderc  non  pra.'sumo  :  iion  dico  ul  accipiain  eum 
in  uliias  ineas,  scd  iicquc  ul  langain  fiinbriain  ve> 
bt  loeiiii  ejus. 

Unum  lepcri  mihi  consillum,  ui  cuni  caoleiis  fi- 
dclibus,  vel  iinporlunum  ine  ferain  obvium  Domino 
venienti,  et  sic  celebrando  liypapanli  Doinini  prae- 
senlcm  qualcmcunqi;e  afTccluni  inex  devolioniSo 
Obviabo,  inquam,  securus  in  spe,  quia  neminein 
dcvota  niente  sibi  obviaiiteni  a  misericordia  sua 
excludii.  Illos  potius  qui  lerga  verluni  preniil  ho- 
slililer,  vel  i.UiS  qui  rcsisleiiles  ei  in  faclein  coii- 
iradicuni  maiulaiis  ejus.  Ui  aiitein  Graicum  voca- 
Luluni  qtiod  est  liypapaiili,  L:ilino  noiniiie  obviatio- 
nein  inlerpreiemur,  obviaiioiium  alia  est  recuiici- 
iiaiionis,  ali  i  contiadiciiunis,  alia  exaniinationis. 
Obvia'.io  rcconcilialiunis  bodierna  die  lacta  esl, 
quandu  sancia  maier  Ecclesia  pucruin  Jesum  diu 
dcsideralum  devoia  susccpit ,  et  sublalo  loedere, 
quod^  pcpigerat  cum  morie  in  Cbristo,  pacein  re- 
conciliatiotiis  invcuil.  Obviatio  contradictionis  fuit, 
quando  populus  iUc  gravis  iniquiiale  iilii  alienl 
ineiiii.i  suiit  ei,  cl  expuentcs  in  faciem  colapliis 
cum  cccidcrunt,  et  plectenies  coronam  de  spinis 
supcr  capul  ejiis  gcnu  ilexo  illudebant  ei.  Uoc  enim 
cl  a  juslo  Simconc  prophelatiim  fuerat  cuin  dice- 
ret  :  Ltce  hic  pobiius  est  in  ruiiiam  ei  in  resurre- 
cuoncm  inuliorum  in  Israel,  et  iii  signuin  cui  con- 
iradicctur  (Luc.  ii).  Obviatio  cxaminalioiiis  crit  in 
dic  inagiio  judicii,  quaiido  separabiiur  argenlum  a 
scoiia,  granum  a  palea,  agni  ab  hojdis,  reprobi  ab 
eledis,  Dcqua  obvi.iiioiic  iii  Evangelio  dicium  :  Mc- 
dia  iiocie  clanior  lactus  cst,  ccce  spun^us  vcnit 
cxite  obviam  ei  (Maillt.  \\\). 

Iiivil.iliir  crgo  sancia  Ecclesia  ad  gaudiuni  pro 
pacc  ictunciliatioiiis  iiiventa  cuin  dicilur :  Gaude 
ei  lo-lare  S;oii:  el  ii.ultiplicabilur  verbiiin  exsuliaiio- 
lus  uro    i,ivci;ia   multiplici    pace  reconciUaiionis. 


SrRINCRlRSDACENSIS  68 

A  E^t  eiiiin  per  Clii  isliim  facla  rccoiicilialir>  inicr  rar- 
neni  ei  spiritum,  iiiler  liorniiiein  et  aiig(!liim,  iitter 
gcniiletn  et  J(id;ciim,  inler  lioniinem  et  Deiim. 
Discordabaiu  caro  ei  fipiridis,  qnia  caro  carnalia, 
spirilus  coeleslia  approbalini.  Discordabaiit  homo 
ci  ungehis,  quia  lionio  qui  jirim.ne  aposlasia)  ruiiiam, 
qux  in  angelis  facta  est,  rcpararc  debucral,  ipse 
quofjue  coiruens  cum  terlia  parte  stellariiin  coeli 
iii  lerram  tractiis  est.  Discordabant  gentilis  el  Ju- 
da>us,  quia  isie  idolj^.  ille  Dco  servieb:iJ.  Discor- 
d.ibant  iiomo  el  Dcus,  quoniain  honio  a  scrvitio 
Domini  sui  re.edens  alicn;u  se  suhjccerat  pole- 
slati.  Sed  oinnes  islx  disoordise  in  Cliristo  pa- 
cilicaudu!  .sunt ,  qiiando  omncs  crcalurx  raiio- 
nales  pcr  charitalein  unilae,   factx  suiit    unius  spi- 

B  ritus  parlicipes  ct  unius  rcgiii  coba.'rcdes^  iNopler 
hoc  ergo,  gaude  et  lactare  Siou,  occurrcns  Ueo 
liio. 

Libet  modo  intiieri  qiia  via,  qnibus  inodis,  qualt 
dcvolione  ci  occiirrenduin  sil.  Viarum  enini  quibus 
occurrilur  Domino,  alia  cst  irrigna,  aiia  est  ina- 
qiiosa,  alia  legia,  alia  iucida.  \ia  inigiia  est,  poe- 
nilentia  :  via  inaquosa  cst,  saiictimonia  :  via  regij^ 
cst,  niisericordia  :  via  lucida  esl,  sacra  Scriptura. 
Per  vi.iin  irriguam  gradiuulur  iili,  qui,  post  niultos 
Iai>sus  criminum  et  circuitus  errorumin  se  reversi, 
consideranl  iii  qnanlum  proruiidum  miseria?  devo- 
luii  sunt,  et  lachrymis  peccala  sua  abluenles  cuin 
filio  prodigo  reverlunlur  ad  Deum  dicenlcs  :  Paler, 
pe(-cavi  in  caluin  et  coram  le,  ei  non   sum   dignus 

^  vocari  filius  luus  :  fac  iiie  sicut  iinum  de  nicrce- 
iiariis  tuis  (Luc.  x\).  Via  inaqiiosa  gradiuntur 
illi,  qui  non  acqnioscenles  canii  et  sanguirii  scr- 
vaveruiit  veslimeir.a  sua  :andida,  nc  nudi  appa- 
re;«nt,  et  immaculalos  se  cuslodieiites  ab  hoc  sae- 
culo,  puero  Jcsu  casitilutcin  oQeruiil,  illud  .4posloli 
niandaium  implcnlcs  :  liabcle  sanctimoniain,  snic 
qua  ncino  videb:l  Dcum  (Ueb.xu).  Via  rcgia  gia- 
diuutur  illi,  qui  plcui  si:iit  opcribus  boiiis  et  cke- 
ino»yiiis,  el  timoraii  in  mandalis  Domini  Dei,  pedcs 
swni  claudoruin,  oculi  ca:corum,  manus  debilium, 
palrcs  orphanorum  illud  promissum  cxpectanies  : 
13eaii  niiserieordes,  quoniam  ipsi  misencordiam 
consequentur  (MaH/i.  V).  Via  lucida  gradiuntur  sa- 

p  crx  Scriplurae  iiivesligatores,  legentcs  librum  Dci 
lcgis  intus  cl  foris  :  inlns  pcr  cogiiitionein  vcritntis, 
luris  per  exercitiuin  boni  opcris.  Inius  in  hoc  libro 
scripla  sunt  niultiplicia  ilta  verba  legis  el  prophe- 
taruin,  mandala  evangelica,  dicta  saiictoruin  P;i- 
irutn,  qujb  oinnia  via  siiiil  eundi  ad  Doininum. 
Foris  in  lioc  iibro  scripla  sunt  in  vila  san- 
cloruni  bona  opcra,  videlicct  agonia  martyrum, 
conslantia  coulessoruin  ,  omniuin  jiistoruin  pia 
convorsatio,  quibus  vcnitur  ad  coelum  Dei  ailis- 
si.iii. 

Qui  perviam  lucidam  recle  vult  incedere,  legal 
librum  Dei  legis  intus  per  scientiain,  foris  per  ex- 
pcrientiain,  ut  probet  qiiod  sapiat  maccraiio  cor- 
poiis,  pallor  vigiliaruin,  paiiciilia    iribuiationum, 


89  SERMOMiS.  —  SERM.   XiV.  IN  PURIFICATIONE  BEAT.E  M.^Ri.-E.  90 

8iccii?s  jejuiiioium,  qiiorsnm  leiulant  pceuilenliiini  A  niiims,  primo  niodo,  iil  cst,  nsperilate  Qagelli  vio- 

l^^liryniaiiinique   susj^iria  ,   usptritas   «Jisciplina;  :      icntcr  ,   rdiquis    iriijus    inodis   niilius    atiraiiun- 

Oiscaiit    curn   s:iiic.io  David    in  viii   liabitii   saitaie 

anle  arrani  foederis  (//  Reg.  vi),  ci  cmn  P.  nlo  apo- 

stolo  iioi)  solunt   abiinjare,    teti  oiiuni   ]iefiiiii:iin 

pali  (PhlHp,   iv).  Qui  ciiiin  leguiil  liljrum  I  g  s  Dei 

inlus  el  non  fcris,  lioc  esl,  qui  (licunl  ct  non  la- 

ciunl,    iiiagis  incubalores  sacrje    Scripliine  quiun 

investigalorcs   debeiil    appellari.   'fiipli  i  siqiiidcm 

liimine  pcr  hinc  viaiii  inceiiiiiites  ilelieiii  iiiadiiui, 

qnornm  primum  esl  tcstimonium  bon;e  coiisc'enii:p, 

^ecundum  clariias  intelli^cnlisc,    tcriium    honesias 

di.scip!iii;e.    Tesiiinonio   bonoB  conscientise  debent 

i  ilus  illiiniiiiari    per    viituleni,  claiihile  in.elligeii- 

li:e  per  veiil:<leii),  foiis   radiare    (lebent   honeslate 


tur. 

Snnt  alii  (|ui  pnrlaMtur  in  orcursum  Dei,  qiiales 
snnl  illi  «|Ui  renuiilinvcrunl  operibus  niorluis,  cl 
qiiodam  fcrvnre  spiriuis  seciilum  desercntcsDomiiio 
a.iliccsenint,  sed  turbine  carnalium  desiderioruni 
el  !-eruIaris  vilro  rclarihiti  ii>  via,  qua  ambulabant, 
procedcre  niM;  sinunliir.  Isti  ergi>o.xbortatione  verbi 
Dei  et  consolalionc  spirilali  porlandi  suni;  quihus 
deauo  rcnovali,  afTectu  menlis  discant  leirena 
dcspiccre  et  amare  coclesli;).  Quid  cnim  coiifert 
(los  qui  cito  detidit,  ei  gaudium  qiiod  in  nioniento 
transil  .'  Kccc  qnicquid  in  boc  nuiiulo  spccio- 
suin   esl,   vilcscii,   iiec    aliquid    dcletlabile  in  eo 


diiCipliiide  per  bon;uii  conver^aiiouem.  Sic   ergo  di-  B  peruianct   :  quia   juvontus    proeterit  ,    foriiia   ca- 


recie  ccciirrunt  Doinino  qui  per  lias  vias  gradiun- 
tur,  iion  oiiines  l:imen  uno  inodo  occurrunt  ci.  Alii 
enim  attrahunlur,  alii  portanlur,  alii  gradiuntur, 
alii  vcro  curruiil  sibi  obvinm.  Sunt  multi  criminosi 
iii  hoc  secnio  qiii  lerrena  qu:cruiil,  carnalia  sa- 
piuni,  usqiie  adco  sepulti  iu  vitiis,  quod  iicc  eiiaiu 
oculos  possiinl  ad  cccium  levare  :  et  sqnalore  pec- 
calorum  confecii  obliviscnntur  patriam  coeleslcm, 
ad  qiiam  debercnt  piolicisci.  Videres  eos  iii  volu- 
ptalibus  vilain  duccie,  luxu  hujus  sa'culi  h>scivire, 
cubilibus  cl  inipiidiciiiis  operaiii  dare,  inodo  8can- 
dala,  modo  lurpia  operantes  :  el  sanclum  Israel 
Masphemanles  fclaluunl  idolum  Vciieris,  ubi  ado- 
randa  esl  sacrosancta  p;)ssio   Salvaioris.   Quoruin 


dit,  fortitudo  debilitatur,  potenlia  desccndit,  di- 
gnitas  evacuatur,  saniias  langiiescit ,  divitix  non 
possuiii  permanerc  :  gaiidium  verlitur  in  dolorem, 
el  jocunda  omnia  fine  amarilnilinis  consummanlur. 
Respiciamus  qui  fucrunt  anie  nos,  quid  profuit  illis 
superbiaeorum  el  jactaliodiviliarum?  Nihil  oinnino, 
iinovehu  fumus  pcrlransierunl.O  qnam  miseri  suiil» 
qui  ad  modicum  nolunt  scrvire  ul  semper  sint  tiberi, 
qui  inodicuMi  laborem  suliicrlugiunl  ui  seniper  sint 
quieli,  qui  in  hac  vila  plorare  renuunt  ut  in  aeier- 
num  siiit  jociindi.  Nec  SDsiimari  debent  passiones 
hujiis  lemporis  ad  funiram  gloriam  quae  reveljbi- 
lur  in  nobis  [11  Cor.  iii):  qnoniam  cl  negocialorcs 
hiijus  seculi  nuilto  suntplu   et  labore   nicrcimonia 


confusionein  pariler   el  supphciitm  Proplieia   tom-  C  {cmporalia  comparant,  in  qnibus  lucri  super  abun- 

dantiam  in  fuiuro  se  speranl  adipisci.  Tendainus 
igiiur  ad  poiidus  glorian  qiiod  vile  est  cnm  emitiir, 
el  preciosum  ciim  possidelur,  quo  incmbra  cwin 
c.piie  Chri.sio  felicitate  perpelua  perfruunlur. 

Siint  alii  plerique  iu  seculo  qni  in  occursuni  Do- 
niini  gradiuntiir  passu  temperalo  :  quia  adluui 
amaiiles  commoda  viiae  hujns  ad  virtnlnm  eniinen- 
ti;uii  neqneiinl  asceiulcre,  sed  lamen,  quanlum  va- 
iciil,  declinanl  peccata  gravia,  et  profuiuUim  vilio- 
rum.  Pcr  plana  ergo  campi  floridi  inter  duas  aquat 
p(;siti  suavitcr  iiiceduiit,  ubi  societas  carnis  ct  spi- 
riliis  iiiulno  se  foveanl  solaiio.  Vcrbi  gralia,  qnando 
spiriliisqui  proniptus  e$l,festinanMus  in  obseqniuni 


iiienioral  dicens  :  Co:.laniiiiaveruiil  tcslankntum 
Cjus,  divi.si  sui:t  ab  ira  vuUus  ejtis,  et  approp»'!!- 
qu.ivit  cor  illius  {Psiil.  liv),  Conianiinaveruiil,  iii- 
qi:ii,  test;imentum  ejus,  id  csi,  promissionem  vitae 
ulernx-  potliicrunt,  qiiantum  iii  ipsis  cst,  male  vi- 
vciulo.  Idco,  quia  divisi  suiit  a  jusiis  ct  elcclis  prae 
ii;(  viiltiis  ejus,  et  appropinquavil  cor  illius,  id  est, 
nianifesta  estde  iliis  voltinlas  ipsius,  ul  nianircsiutu 
hut  hic,  qui  niuiio  lalent  occulli,  quam  justo  Dei 
judicio  in  fniuro  suscipiant  senleniiain  aeiernse 
(laninalionis.  ilos  tanien  non  deserilDei  miscricor- 
dia,  quoniam  quud  faccrc  noii  cupiunl  iibertale 
spontanca  ,  quandoiiue    flagelli    asperiiate  lacere 


compelliintur  :  el  modo  paupertate,  modo  inhrmi-  ^.  Dei  graditur,  ainiclione  cariiis  cohibealur  et  cara 


tatc,  modo  alia  iribulatione  extrinseca,  .modo  con- 
fiisione  quain  pro  sceleribus  suis  sustinenl,  violen- 
tcf  aitracti  ad  Deum  revertunlur  {Psal.  lxx.\u). 
Sic  cnim  scriptum  cst  ;  Implc  facies  eoruni  igno- 
minia.et  qiisereninoiien  tuum,  Domiiie.  Aliistanien 
modis  eosilcm  criminosos  atlrahit  Doniinus,  vide- 
liccl  cxhibiiione  praeccpli  ,  ostensione  exenipli  , 
iiispirationec(r.Iesti.  Exhibiiione  prxcepli  cosattra- 
hil,  quan.lo  doiirina  vcrbi  Dei  a  nialis  suis  revo- 
c;'.nlur  :  ostensionc  exempLi  altrahuntur,  duna  pcr 
boiia  opcra  justorum  ad  mcliora  provocantnr  ; 
iu^ipiratioiie  coelesli  allrahuntur ,  dum  invisibili 
graiia  intus  illiistrali  gratis  jusliricantur.  Cum  ergo 
qtialiior  prxdlciis  n  odis  pcccatorcs  ailrahat  Do- 


infirma,  duin  niinis  commoda  appeiii,  vivacitate 
spiritus  ad  anlcriora  promoveatur.  Ambulant  ergo 
percampum  floriduni  mundi  Iitijiis  amantesdiYiiias, 
aurum  et  argenliim  possidenles,  vestiuntur  di*co- 
loribus,  cxterasi|ue  delitias  viix  hujiis  iion  asper- 
nantur,  ct  sic  cnnl  inier  duas  aquas  viriuluiii  ei; 
vitiorum  in  occursnm  ojc.s.  Non  tainen  usque  ad 
ipsum  pervciiircpossunl,  nisi  amne  tran$iiiisso(J(i^> 
xxviii)  :  quoniam  illc  non  invcniliii'  iii  terra  suavi- 
ter  viventium,sicutScriplura  dit  il.Tencuilaest  erga 
virga  Moysi,  qua  pcicusso  fluminc  et  diviso  (Exot/. 
iv),  sicco  pcde  possunt  pertransire  :  quoniam  ama- 
torcs  vitK  t^ujus  viriHlem  discrelionis.quac  est  virg» 
Moysi,  ita  lencre  debent,  ut  flucius  liujus  sccuLi  ei 


91  AIISALOMS  AUBATIS  SrRINCKIRSBACENSIS  fl2 

carnalia  Jciiileria,  (\\\x  viiiis  cl  conciipisreic.iisad-  A  riam  qiia;  lilii  iii  <'.a'Iis  pfacpnnla  es(,  largiente  I>4>- 


niixla  siiiil,  iia  sfiiulniil  pcr  inciliiim,  nl  (|ii<)tl  iiii 
vilidsuin  ••si,  (loorsiuu  hiiKiiit  lliiorc  iii  ni:ire,  iia 
qii-»i'  npnd  cos  non  inaneat  :  relii|iia  veio  qii;ie 
iiatiir.T  stinl  nc»essari;i,  el  corpori  lUiiia,  cx  parte 
allera  pro  inuiiiinine  leiicanlnr.  Sic  enim,  scisso 
niiiiiiiit;,  si(C()  vi;sl'f;;o  Iransiii  polcsl  a J  Doiiiinnin, 
eliaiii  al)  his  qni  boiia  isia  icmporalia  non  sprcvC' 
nnil. 

Restant  ndliuc  alii,  qol  riirsii  rapido  rernnlnr  in 
occursiim  Doniini,  qiii  videlicct  viam  perieclionis 
ingressi  siini  rcniincianics  seciilo  in  oinnilius  pom- 
pis  ojiis,  cl  fcrvore  spirilns  aUiorcs  secnlo  cfffcii, 
iiiliil  liaber  cnpiiiiit,  prxtcrca  qii.x  nd  bcalam  vilani 
ronducunt.  Videres  oos  modo  gaiiderc  in  Doinino, 
qnia  segregavil  cos  a  secnlo,  modo  plangcrc  lein- 
pora,  qnne  moram  facienlcs  in  secn!.iri  convcrsa- 
lione  iniiliiia  sibi  reddidorunt,  modo  devoia  pre- 
ciim  inslanlia  paradisi  porlas  apcriro,  iuodo  Scri- 
pinrx  iiivcsiigalicnc  volunlalem  Dei  cogiiosccre  : 
.1(1  lioc  sobim  siiidiosi,  iil  sliidium  vitjp  biijiis  sine 
Di'i  ofTeiisa  |>ossinl  pcrlraiisire.  Cnrrenliuiri  auteni 
.ilii  ciirriint  cilo,  alii  ciliiis,  alii  citissime.  Ci!o  cnr- 
ruiit,  qiii  lo;a  diligentia  scrvant  mamiala  cvangelica 
doctrlnx  :  ciiiiis  currunt,  qni  illis  siip(.>raddidcriiiit 
CKStodiam  rognla'-is  di->ciplin;c  :  citissiine  curninl, 
'{ui  privaio  diicunliir  spiritii,  cl  qnasi  nibil  saiis 
sil)i  .Tstiinanicsadjeceriinl  onns  si:ignlaris  vitae. 
Modo  non  t?.l   pralermiltcndum  quali  devoiione 


mino  noslro  Jcsii  Cliristo,  cnl  esl  lionor   cl   gluria 
iii  sociila  scculoriim.  Amcn. 

SKR.MC)  XV. 

IN  PUBIFICVTJO^E  BEAT.t  SfAHJiC. 

Poilqnnm  ablaclaverul  Annapucrum,  additxit  eum 
ad  ilnifum  Domitti  in  Siio  (I  fieg.  i).  Yerl)a  qiia-  pio- 
posiii  siiinpla  dc  iibro  Saiiineiis,  Annw  loquuntnr 
bisioriam,  qnx  diu  inr^fciindaei  slerilis  miillo  de- 
siderio  el  prccum  iiisiantia  tilinin  pciivii  a  Doinino, 
qucm  susccpttim  el  abla^^tatuin  addu.\.ii  ciiin  in  Silo 
ad  domum  Domini,  iil  maneret  ibi  jugiter. 

Spirilaiilor  lainen  intcliccta  bodicrmc  fcslivitati 
possunl  adaplari  ,  eo  qnod  adduoiio  Samuelis  ad 
domiim  Doinini  oblationcm  Josu  Cbristi  in  tcmplo 
"  tMiignic  dcsignel,  scd  cl  Anna,  qnx  gralia  Inler- 
pr.olatnr,  sanclam  Ecclcsiain.  Samui^l  vcro,  (|iii 
postnlaiio  Dei  diciiur,  Ciirisliim  signat,  sicnl  dili- 
gciiii  Palriini  explanutioiic  inanircslum  esi.  Sicul 
eniin  Apiia  niiiim,  ila  cl  Lcclcsia,  qunu  a  primo  Abci 
jubio  incboata  esl,  ante  Cbi  isii  Incarnalionoin,  fjr- 
vciilisbiuio  dosidcrio  pciivii  a  Doniino  dari  sii»i  Saii- 
cluii)  sanclorijm,  viriim  unicje  rcliciinlis,  singnl.<r;s 
sanctilatis,  in  quo  lollcrelur  prxvaricaiio,  el  aiifer- 
rclur  pcccalum,  el  venirei  jusliiia  sernpilcrna.  Jarn 
enim  oinnes  voces  propbelaruin  obinutiieraiil :  qiiia 
diulurnis  clamoribus  jam  raiicxfaclx,  non  poteraiit 
cxbilierc  eunt  quem  promiscrant:  el  ideo  omniiim 
YOla,  universorum  dcsideria  in  Cbristum  iiihiabani. 


Domino  octurrcndum  sil.Non  cnim  dcbemns  coraiw  Q  «»'  reposiium  erat,  qui  el  ipse  eral  expeotatio  gcn- 


Domitio  vaaii  apparere,  sed  obseijnio  muneris  pro- 
lostari  affectum  «loslrae  di^voiionis.  Ei  qiii  inbabilal 
Incem  inaccessibilem  satis  coiigrnere  videtur  cae- 
reoruni  bajnlalio,  quos  liodie  porlat  iu  manibus 
sancta  Ecclcsia,  tum  quia  cxreus  Salvatoreni  no- 
filrum  sigiiifical,  liim  qnia  in  cnereo  slalus  humaiii 
condjlio  nobis  ad  mcmoriain  revocalur.  Quomoiio 
cxreiis  fignram  Salvaloris  nostri  teiieat,  tanqu;im 
«otiim  breviler  perlranseo  :  qnoniain  ca;ra  ad  hu- 
manilalem,  stiipetim  nd  morlalitaiem  ,  namni;j  aj 
divinitatem,  lux  q<.\x  circimiqiiaf|nc  diCfundiiur,  ad 
virluliiin  illiiminationcm,  >\ut.  ab  ipso  est,  cogiio- 
fcitiir  periinerc.  lilud  magis  inliiondum  qnaiiterin 
ca;rco  vilsc  nostrae  processns  significatus  sit.  Cxra 


tium  (Isci.  Lxiii).  Non  lamen  aJliuc  videre  cupioliant 
in  ea  forma  qua  esl  speciosns  prac  filiis  boininiim, 
non  formosum  in  slola  sua  ascendenicm  in  coebiin 
in  multilu<line  virtuti.<'  sua",  non  proficiscenioin  ia;( 
illa  speciosa  dcserli,  ad  florcs  rosarum  el  lilia  con- 
vailiuiii,  siHi  potiusdesiderabanteiiin  accipcro,  cniu 
Isaia,  dcspocliim  el  novissiiniini  virorutn  {Isa.  liw),(  t 
scicntem  infirmilalcs,  cum  Zacbaria,  sordidis  inda- 
tum  V(?slibus  [Zacli.  tii)  :  qiialcin  proplieia  David 
eum  prspiiuncial  {Pial.  lxvmi),  nbi  ex  pcrsona  ojiis 
dicit :  Ego  sun»  pauper  ei  dolens,  salns  tiia  Dens 
suscepit  me.  Qualem  deniqne  vir  jusUis  ex  pcrsona 
Ecclesi;c  in  libro  Sapieniiui  sibi  dari  posliilat  ciim 
dicil  :  Miilc  iliam  de  sede  magniludinis  iii;£,  ul  mc- 


\irgincaol  mnnda  primum  statuin  biimanae  condi-      cuni  sit  elmecum  laboret(So;;.ix).Metnm  sit.iiqnil, 

lionis  nobis  rppraesenlai,  in  quo  homo  per  iiuiocen- 

tiam  simiiis  Deo  faclus   est.   Stnpenm  quod  fragile 

«st,    inorl;«liialem   nostrain    significat,    per   qnain 

hoino  proptcr   Iransgressioncm   punitiis  est  :  Liix 

quaedeflamnia  proccdit,  reparalionem  nostram  fi- 

pural.  qiia:  pcr  Jesum  Cbrislum  facta  esl :  Flaniiiia 

qus  naluraliler  sursnni  tendit.  gloriam  fuluram  si- 

giiificat.quresanclis  praipaiala  esi,  Ciim  crgo,  homo, 

vi(!"s  c.eraiu   virgineam,  rccoli;  digniiaiem  luani  in 

qiia   creaiiis  cs    :  cum  vidc»  siupcum   incinorari , 

plange  poccala  luaproplcr  qin;  in  cond-iiiinaiionem 

inortis  projcctns  es.  (Jiiando  bice  irradiaris,  bunia 

et  gratias  agc  Dco,  per  quem  niiseiicoiditer  lepara- 

iuses.  Cum  Dauimam  inmeris,  fcsiiiia  ad  illam  g!o- 


per  simiiiiudinem  luiniauiialis,  ct  mecnm   l.«borcl, 
per  cxperieiitiam  passionis. 

Ecce  tanlis  motus  precibus  Dei  Filius  inclinavii 
coelos  et  descendil,  et  in  carne  moriali  mnndo  a|)- 
parens  nobis,  imo  niiivcrsis  daliis  esl,  si  tamcn  diii 
desidcralus  cuni  d(isiderio  snsoipi.itnr.  An  noii  rocte 
illum  nobis  daliim  dixciiiri,  qui  pro  nobis  cst  nalus, 
pro  iiobis  bodio  i*i  leinplo  oblalus,  pro  nobis  lati- 
dom  mortuns?  vis  videre  quomodo  h»c  omnia  pro 
nobis?  Ccrto  nalivitas  noslra  erai  iinmiinda,  vit.l 
pervcrsa,  mors  pericnlosa.  Natuscsl  ergopro  iiobis, 
iit  per  siiam  naiivitaleni  noslrx  nativitatis  iminuii- 
diciam  pnrgaret  :  (tblatus  csl  in  tomplo  pro  iiobis, 
ul    logi  subj-^dus   vitain  nostrain  obcdiendo  iiilor- 


93 


SERMONES.  —  SERM.  XV.  I.N  PURIFIC.UIONE  BE.\T^  MARI.f:. 


91 


niarct :  tnorltiusesl  pro  noIjis,iil  siia  morle  niorlom  \  ncs  odtilli  ahlact.mdi  siiiit,  nl  secularia  documcnia 


nnstram  dcsirucrel.  0  aiiiina  inisera,  qiix  lanliim 
l)t;i  graliain  in  vaciMin)  recij^is,  el  S.ilvaioicm  lunm 
tibi  oliialniu  male  vivendo  a  le  rcpcUis,  crubescc  el 
foiifnndcre  in  tcmclipsa.  Nain  ei  si  sanctorum  dc- 
f^iileiia  diiritiam  cordis  liii  fleclere  non  possunt, 
s;iliem  ipsa  digiialio  Fi!ii  Dci  te  monere  debuii,  sed 
et  inaest  maliilis  illa  Palris  diiectio,  qiia,  nl  scrvuin 
rediinercl,  Filium  unigcniiiim  c.\posuil  passioni. 
Uesipisce  ergo,  resipisce,  el  cuin  parvulo  clTicerc 
parvuhis,  cum  oblalo  subditiis,  et  morlno  comnio- 
riaris  ul  carncm  luam  cnicifigas  cum  vitiis  el  coii- 
cu|iisceniiis,  ut  cum  Paiito  diccrc  possis  :  Morliii 
sumus  cum  Christo,  cl  vila  noslra  abscondila  est 
cum  ipso  jii  Deo  (Colos.  ;ii),  El  ut  siipcrliciem  capi- 


rclinqiienles,  spiritalibus  propcpptis  lauqiiam  soliilo 
cibo  nulrianlur.  Qti.t;  enim  in  laclc  isio  poicst  esse 
siiavitas  spirttus,  si  Platonem.sl  Tullium  i.ntclligis, 
cum  ista  scicnlia  aniaritudinc  mulla  rcspersa  sit, 
quae  plerunquc  suis  studiosis  aiifert  spacitim  pOMii- 
leiili»,  frnctum  bonx  vitic,  coronam  vita;  xternx? 
Aut  quis  flnis  ulilis  et  bonesli,  si  Aristoielis  falla- 
cias  subliliter  rimaris?Misi  forle  rinem  libi  staliias, 
aiiiim  redarguere  falso  inopinabili,  cictcrisqne  nu- 
garum  inepliis  proximum  circiimvcnire,  et  sic  sla- 
luas  finem  sltidii  altigisse  mclam  falsiialis.  Non  csl 
isie  linis  consiimmans,  sed  consumcns;  non  per- 
ficiens,  sed  deficiens,  hoc  est  trabeiis  ad  defecium 
virlutum.    llle  ergo  finis  magis  nobis  qn;crcndus 


tuli  quod  proposituin  esl  ab  iniiio  proscqiiamtir,  pro  B  est,  de  quo  David   dicit  :   Oninis  coiiSMmmalionis 


i!ob  s  eliii»  Chrislns  ali|;icia',:is  est,  lioc  csi,  a  laclc 
scparaliis.  Aqnoljcle?  Tfslimonio  Scriplurarum 
lac  iriplex  distinguere  possninus.  Lac  hiiman.nc  na- 
inra),  dc  qiio  Sponsus  ad  sponsam  in  Canlicis:  Mel  el 
lac  sub  liiii,Mia  lua  (Cant  iv),  hoc  est,  divinilaset  bu- 
luanilas  subcarneiiia.  Eac  simplictsdocirin.T,  tlcqiio 
P.uiliis  :  Tanqiiain  parvulis  l.'.cpot)iin  dcdi  voliis,  iioii 
cscam  (ICor.  iii).  Lac  mundanai  oblectationis,  dc  quo 
carnaliJudaeoruinpopnloperDoininuin  filrepromissio 
cum  dicitur (JDf wi.vi);  Dabo  vobis  lerram  lacle et melic 
mananlcin.  Ut  auiein  de  iactc  liuman:c  naturx 
priino  loqiiainiir,  aiitc  Christi  adventum  sancta 
inatcr  Ecclcsia   diio  ubcra  haliuil,  vidcliccl  lcgem 


vidi  fiiieni,  latum  inandatiim  luum  nimis  (Ptal. 
cxviii).  El  Paiiltis  :  Finis  legis  Chrislus  cst  ad  jiisti- 
tiam  omni  credcnli  (Bom.  x).  Non  est  finis  iste  a 
nobislongcpostltis,  quoniam  Chrislus  in  .se  infinitus, 
pro  nobis  finitns  factns  csl.  el  propc  positus.  Siqui- 
dem  inacccssibilis,  jam  aditur,  incoinprehciisibitis 
manibus  jusii  Simeonis  siiscipilur  :  et  qiicin  cooli 
coelormn  non  capiunt,  hodie  parvulus  iii  leniplo 
pr.Tsentatur. 

Congaudeamus  parvulo,  qui  nobis  secum  attiilit 
gaudia  jelcrnx  salulis  :  ostciidainus  ci  facicin  hila- 
rcm,  exhibeamus  debilum  obsequium,  leferamus 
pro  beneficlis  graiiarum  aciioncs.   Primo  loco  jo- 


ci  prophctas,  in  quilius  lac  Inimanilaiis  Christi  per      cunda  facies  in  hoc  spiritaii  gaudio  exhibenda  est. 


rcproiiiiss'oncin  coiiliiicb:ilur.  Siqiiidera  Icx  figuris 
Cl  sacrificiis  homincm  Clirisluin  signiflcabat,  pro- 
plictce  voio  inanifeslis  oracnlis  ipsum  iu  carnc 
vcnliiruni  pr.x-nunciabant.  Ab  his  nbcribiis  verbuin 
Dci  IjC  exlraxit,  qnaiido  ipsiim  Vcrbum  caro  fa- 
ciiim  naturain  hnmanam  sibi  univil.  Unde  lacSe 
islo  cxprcsso  cadcin  iibera  aruerunl  :  qnia  in  carnc 
tiiristo  apparenlc,  illa  suaviias  spiritus,  ille  dcvo- 
lioiiis  aCcclns,  qnem  sancti  Palrcs  cx  repromis- 
iioiic  lcgis  et  prophetaruin  de  Chrislo  habcbanl, 
omniiio  dcfccil.  Ecclcsia  veio  Chrislum  atilaciavil, 
qutiuio  ipsiint  conira  cariiis  jiira  genitum  supra 
iiaiuram  humanam  Deuiu  credidil.  Undc  Evangc- 
gclisla  :  QiioJ  cniin  iiascelur  cx  te  sanctum,  voca- 


C 


ut  lamen  facient  cordis  sive  conscienliic,  oon  cor- 
poris  significari  intelligas;  isla  facies,  id  cst  con- 
fcieniia  lua,  bilaris  ei  pulchra  esse  dcbet,  a  viiiis 
et  coiicupiscenliis  ptirgala,  ci  virlutibus  ornata  : 
qiiia  non  piacet  scrviinlis  obscqnium,  nisi  vidcatur 
cordis  facies  spiriiaii-jocundilaie  decoraia.  El  qui- 
dem  gcminus  cst  decor  aninioe,  quem  homo  Dco  suo 
ofTcrre  debel,  vidclicel  innoccnlia  a  viiiis,  et  virlus 
hiiuiilitalis.  Primum  decorein  animxu  Deu  h;ibuit, 
sed  eum  peccando  perdidil,  quando  in  Adam  oinnci 
ila  pcccaverunt,  ul  nemo  unquam  ftierit  vcl  cssc 
possit.quide  innocentiaj  purilate  possit  gloriari. 
Proptcrca  ad  sccundnm  anima:  decorem,  qiiaj  est 
liiiiiiilitas,  necesse  habct  homo  confugere,  «l  pul- 


biiiir  Filius  Dci   (luc.  i).   El  Isaias  de  ipso  :  Vcrc  D  chriiudo    conscicnti;K    pcccalis  dcnigrata,  per  ina- 


lii  es  Dcus  abscondiliis,  el  absqiie  tc  non  cst  Dcus 
(Isa,  \L\\.  El  alibi ;  Vidimiis  sicllam  cjns  in  orienlc, 
el  veniinus  adorare  euin  (MatUi.  ii).  Est  ciiam  Chri- 
stiis  ubiactalus  a  lactc  siinplicis  doctrinne,  quando 
Utcralein  legis  supcrficiein  spiritaliler  intclligcndani 
esse  docuit.  Possumus  lamcn  ct  simpliceni  doctri- 
iiain  largius  accipcre,  iit  simplex  doclrina  appcilc- 
liir,  oninis  illa  qiix  spiritali  iiitclligentia  fcnciindu 
non  cst :  sccundtini  qiiod  lac  dici  dcbcl  philosuphica 
docirina,  ct  qn.ccunquc  alia  sccularis  scicnii;c  no- 
tnine  <cnsctur.  Unde  ciiatn  ilii  qiii  lac  isliid  su- 
guiil,  pai  vnli  a  (|uodain  sapicntc  vocantiir  qiii  dicit : 
Gi;t'ci  scmpcr  piicri  cstis,  nec  nlla  in  vobis  cana 
^<  icntia,  olr.   Ab  isto  «^rgo  lacic  cum  Cltristo  oni- 


trem  viriuium,  id  est  iiuniililaiem,  reparelur. 

Atl  iioc  autem  triplcx  humilitas  necessaria  cst, 
vidcticci  coufessioiiis,  subjcclionis  et  propria;  abje- 
clionis.  Ut  prinia  humililas  culpain  diluat.  sccunda 
virltttes  nutriat,  tertia  vcro  cnsiodiat.  Ista;  ircs 
litimititatis  spccies  in  avibiis,  quaj  pra»  Domino 
oblatae  suni,  hoc  est  lurture  et  columba,  significari 
videntitr.  Habent  enim  gemiluin  pro  cantu,  in  quo 
exprimitur  liumililas  el  doior  confessiotiis.  Cctlunt 
si  ab  alio  animali  impctantnr,  ct  in  hoc  ftguialur 
hnmiliias  subjcctionis.  Turlur  vcro,  qu;c,  amisso 
comparc,  niinquam  virenlibus  ramis,  sedaridis  iiisi- 
dct,  humilitaiem  significat  propriae  abjcctionis.  Hacc 
posiicma,  praecipua  huinililaiis  spccics,  omniUia 


93  AB5.\L0NIS  ABDATIS  SPRINCKinSB\CENSlS  S(? 

adinodum  nec«*ssarin  est,  nl  siiie  ea  noii  roliniiualtir  ^\  sitiicloruin  SMnt    significniip  rongnia  si;nililiiii  iio. 
cliain  sanclis  viiis  iilla  spes  saliUis.  Dccoie;!!  hnjiis      Qiaiido  lliiis  arceinliiiir,    iria  coiicurniiil.  fimiiis. 


virliiiis  Piiiliis  liabiiil  ciiiii  dicerel  (/  Tim.  i)  ;  Voiiil 
Chiisliis  iit  liii.ic  iiiuiiiiuiii  peccaloroi  salvos  facere, 
qiioniiii  priniiis  ego  sum.  Siiuililer  ci  Pclrus  ciim 
aii  :  Exi  a  me,  Domine,  qnia  lionio  pcccator  smn 
(Lnc.  \).  Ei  mulier  iila  evangelica  :  Si  lelignro, 
lnquil.  nmbriani  vcsliineiili  cjus,  salva  ero  (Mirc. 
>i).  Oiiiriiiiqiie  igiliir  in  conspeclu  Dci  piilcher  vis 
apparcie,  le  ipstim  vilcni  cl  «lespectuin  repuies,  ila 
III,  consideraiis  propriis  inlirmilaiibus,seinpcr  aliuiii 
Xbiimrs  le  nn-liorcm.  Debes  cnini  pcccala  lua,  quae 
inajjiia  el  iiiulla  sunl,  ante  oculos  (uos  poiiere  : 
viriules  vero  si  quar  in  le  esse  viJenlur,  eo  quo  i 
I9t  pcccaiis  permixtae  sint,  juilioare  ihfruclnosas. 


odor,  iK"'^.  q"^  l'ia  ''l  '"  oralio.ic  ninraliler  iuveiii!  i 
possiml.  Qiii  cniin  frnciuo  am  oralioncin  Deo  of- 
ferre  iiilciulil,  primo  misorias  et  iniqiiiiales  Sriias 
anlc  ociilos  siaMicre  debct,  undcoriltir  fiiinns  com- 
pimciionis;  sccnmlo  misoriconliam  Dei,  qiu«  inagiia 
est,  qiii  lam  facilis  csl  ad  ignosoeiKlnm,  promis  ail 
pirccnduin  bciiignus  ad  prxmiandiim;  qnibus  coii- 
bi.leratis,  fervor  acceiiJiiur  cliaritalis,  ul  lionio 
r.rdeiiier  eum  diligai,  sine  qno  ncc  cvadere  suas 
iiiiserias ,  ncc  DppiTiiendLTe  l)ona  illa  polest  qiiDe 
pr;eparavii  Dciis  diligeiiiil)us  se.  Devoie  eigo  Deuin 
oraiis  ex  co;:sideralioi)e  su;c  innrmiialis  cmillit 
fuinuin  compiinclionis.  Co.isiderata  Dei  misericor- 


Aliorum  vcro  boiia,  qua;  manifesta  tibi  siint,  debes  B  dia   dal  odorem  sanclx  devolionis ;  ex  quibus  con- 


venerari  el  magna  ieslimare;  et  eorum  inala,  qu:e 
libi  occiilla  siint,  non  debes  jiidicare,  vel,  si  nola 
tibi  fncrint,  excusare  charitalis  affeclu  :  ut  sic  ex 
consider;i(ione  lux'  iiifirinilalis,  qiiam  maiiifestc 
inlelligis,  le  jiulices  despcctum  et  vilem,  proximuin 
vcro  uium,  prcpler  manifesla  bona  quae  ineo  vidcs, 
semper  judices  le  meliorcm  ;  hac  est  jocundi  illa 
facies  el  liilaris,  qiiam  Cliristo  debemus  ostcndere. 


stderaiis  fervor  dileciionis  sive  igiiis  acceiidilur,  Kt 
jain  dicliiiii  est. 

Ad  bL<:c  omnij  neccssarium  esl  acccndi  oleum 
piirissimum  in  lampadibus.  Si  iampades  corJa  no- 
slra  vclim  appcllare,  oleiim  lampadarum  non  in- 
tongrue  dixerim  cordis  dulcediiiem,  sive  pieiatis 
affcciuin.  Sicul  eiiim  oleiim  oiivarum  jd  iisuin  tri- 
plicem  se  extendit,  quia  dolores  miiigal,  corpora 


Prosequamur   modo  debitum   obsequium ,   quo   ei  pascit,  et  ardet   in   ic^nplo  Dei :  sic  el  spirilalilor 

scrvire  tenemur.   SeJ  de  obsequio  exhibendo  legi.i  virdis  pieialis  aJ  tria  se  habct.  Ipsa  enim  doloros 

maiid.ila    serv;inda    suiit,     quae    satis  distinguunl  miiigat,  quoniam  subvenil  miseris,  consolalur  pu- 

qnale  obsequ.um  Deo   in  lomplo  m:ixime  exhiben-  sill  itiimcs,  tristes  conforlal,  ignoranlcs  erudil,  cor- 

dum  sit,  qnae  etiam  iili  ad  lemplum  oblato  debeanl  rigil  delinquentcs.  Pascil  eiiaiu  aiiimam  refcctionc 

hodie  exluberi.  spiriialis  gaudii,  quoniam   congaudcLalieflis  pfO- 

Jubeiuur  si  iui.lem  per  legem  aiiimalia  siiper  al-  ^  foctibus,  applandit  proximorum  virinti,  cosque  di- 


lare  inaciari,  Ihiis  creuuiri,  olouni  piirlssimum  ar- 
deri  in  honorem  Dei.  Primo  ergo  qui  Christum  ad 
tcmplum  vcnieniem  digiie  volunl  suscipeie,  debent 
Jn  allari  coniis  bui  animjlia,  id  esl  mouis  carnalcs, 
dcsideria  conrupiscenuarum,  deieclaliones  pravas 
occidere,  jugulare  eas  cnllro  compunciioiiis,  et  cre- 
mare  ea  igne  poeiiiteniioe,  ut  sic  exbibcant  corpora 
siia  Dco  hosiiam  vivam  ,  sanctam,  vivcnlem,  Deo 
placeiitcm  (nom.  xi\).  Non  enim  simul  conveniiint 
delectaiio  carnalis,  et  jocunditas  spiriialis,  quje 
I)co  cxhibeiida  csi  :  sicut  non  potest  de  eodeiu 
fonte  cmanare  dulcis  el  amara  aqua ;  nec  ea- 
dcm  persona  simul    tristis  et  gaudens»  ridens    et 


giiitalibus  sublimari,  ampliari  bonoribus,  crcscera 
in  religione  dcsiderat,  et  quidquid  graiiosum  aliis 
aocesserit,  lanquam  sibi  proprium  gaudet  accro- 
visse.  Ex  his  dnobus,  veluioleo  piirissimo  nutritur, 
ignis  charilalis,  qui  magis  plerumqiic  acccmlilur 
e.\  his  piotatis  affeclibiis  quye  ad  prcximum  perii- 
nenl,  quam  spirilaiibus  cxcrcitiis,  qu.c  immediate 
ad  Deum  respiciunt,  quoniam  leclio  sine  iniolleclu, 
oraiio  sine  affoctu  csi,  qnx  virtule  pietaiis  iiui 
conditur.  Reslal  uUimo,  Ciwi^to  nobis  prxsentato, 
gra;ias  agerc. 

Cl  sunt  duo  pro  qiiibus  maxime  illi  gratix  ageiidje 
SJint,  vidclicel  nioiius  nosirx   visii;)iionis  ,  et    ina- 


ploians,  ncc  contrariis  passionibus  um   momenlo  £>  gnitudo   remimeralionis.  Quis  cnim  pii  pccloris  iii 


csse  subjecta.  Aniimilia  iijilur,  sicul  diximus,  in 
lemplo  Dci  mactanda  sunt.  Nam  qui  bestias  in  fc- 
ritale  sua  volunt  aspicere ,  hi  procul  a  templo  Dei 
ad  mundi  hiijns  soliludinem  recedanl,  in  qua  ursi, 
leones,  aquilae,  qnae  de  raplo  vivunt,  rcperiuntur. 
tirsi,  inqiiam,  hoc  est  fceiidi  homincs,  qiii  luxuria, 
iminnndiua  seipsos  inquinaverunl ;  leones,  id  esl 
cnpidi  ot  avori,  qui  rapina,  furlo,  ambilione,  simo- 
nia,  caelerisquc  generibus  avariiiae  lam  Dco  quam 


laudes  el  gratiarum  acliones  non  prorunipat,  cum 
Dominum  doininanlium  pro  se  factiim  fuisse  servum, 
eum,  cujus  el  orbis  lcrra»  et  plenitudo  ejus,  facium 
egonum,  incomprehensibileni,  parvulum,  et  iinmor- 
laiem  necessitati  morlis  addictum?  Sio  et  niagiii(u;lo 
praemii  ad  graliarum  aclior.cs  nos  invilji.  Qiiid 
enim  inajus  darc  potuit  nobis,  quam  poleblalom 
suam,  gaudium  smim,  et  rcgiium?  Potestalcm  snani 
illi    liahchunt,  qui    ipso    iargicnte   de  hoc    uiiiiulo 


proximo  suo  injuriam  intulerunl,  aq.uil;p,  qux  in  judicabunl  :  gaudinm  babebu.-il,  qui  cum  servo  il!o 

alium  volanl  «l  dc  raplo  vivunt,  ipsi  .suni  supcrbi.  iidei;  ei  evangelico  intrabuiU  in  gandiiim   Doir.ini 

qni  seipsos  super  se  eievantes  in  opprcs.sionibus  et  sui  :  regniim,  qui  voccm  illam  audiiuri  sunt  :  Vc- 

dejectionc  aliorum  gloriaiHur.  Thus  cliam  in  obse-  nile  bcnedicti  Patris  mei,  percipilc  rcgnnm.  qnod 

ijuiuno  Dei  creraari  prxcipiiur,  in  quo  oraiioacs  vobis  paraium  est  a  consiiiiiliono  nnindi  (Uauh. 


I 


07 


FtUMONES, 


SEKM.  XVI.  IN  PLRIFICATIONE  ULM.iL  MAP.I.E  VIIIGINIS. 


9i 


xxv).  A  quo  regno  loi»gc  relegala  suul  f]olor  el  ge- j^  gtilnli.  Qnn  piiim  e^eref  piirificaiioiic  qMain  Pater 


milus,  iiilirinilas  el  miserij,  pecc;Uuin  ol  oiiinis 
MKilicia  S|iiritalis,  qitoil  ininqiintii  lioslc  conciililur, 
vel  (lisconlia  iurlialtir,  nl>i  iranqiiilla  splcriiilas  et 
joctmila  lianqtiillilas  :  Aii.qitain  nns  perdiicere  di- 
gneliir  Jestis  Cliristtis  Doiniiius  nosler,  cujiis  re- 
){iiuin  ei  iin|)criuiu  perinanel  iii  sccula  sccijlonim. 
Aincii. 

SEllMO  XVI 
iN  ruitiFiCATio^E  bi:at*:  mari.c  vmciNis. 
Mulie'\  si  fusceplo  seminc  ]ieperii  tnuscuhim,  dte- 
bus  puriliiabilnr  seplem  Irigiuta  IriOus  (Lcv.  xii). 
Q.iid  esl,  fralics  el  cloniini  inci  charissinii ?  qiiid,  in- 
qiiani,  csi,  quod  scrnio  iiicircnincisus  cruditis  scnsi- 
btis  |»erfocl.i;  s;'.pieniia.>    possil  .Tppmicrc.   Q"'''  «'Sl 


s:iii(  lifii  isvil,  i|uani  Spiriliis  sanctiis  ol.uiiil)ravil,  'jii:t 
solo  vcrlo  Filitin»  Dei  conceiiil,  ahsqiie  doloic  (icpe- 
ril  ?  Niilia  piofeclo  opiis  esl  piirificaiione,  ul.i  rion 
praccessil  aliqiia  inacula  culpu>.  Dcbuil  lainr^n,  litet 
non  puriiicari,  laincn  dies  purificalioiiis  observare  : 
qui.i  el  ipsa  nala  siib  lege  pariltira  orat  inasciibnn, 
qiii  vcnit  non  solvere  le^ein,  sod  adiinplere  [Mutth. 
▼).  Ipsa  eieniiii  esl  iiinlier,  qua  coi  cepio  seiuino 
ppperit  ma.sculmn  :  Miilier  dico  coiidiiione,  non  fra- 
gilil.Tle  :  nalura  non  inollilie.  Mulier  dicitir,  qiiasi 
inolller  [inoHior]  a  ir.oilicie,  ergonon  inollis  fuil  sed 
forlis  ;  forlis,  inquain,  illa  qiiain  S.tloinon  qiixicb.il 
diccns  :  Miilicreiu  forlem  quis  inveniei?  [Ptoo.  .\xx.) 
Fortis   siquidcm   debuil    cssc     qii;c  parilura   ei.Tl 


quod  bomo  pcccaior  el  niagmis  pccc:ilor  sanclilali  B  niascnlum  ,   principeni    biijiis   niuudi    foras   rjeiii: 


vestr.r  possil  profioerc  ?  Nibil  planc.  Siquidem  bn- 
norum  nieornm  non  indigctis ,  qiti  ab  co,  qui  dal 
aflliiciiler  cl  noit  iinproperal ,  luin  le^cndo  iiini 
oraiido  copiose  lempore  opporluno  accipialis 

Vos  enim  eslis  illi  veri  «doralores,  qiii  ador.itis 
Palrem  in  spiriiu  cl  veritalc  (Joan.  iv)  :  qiii  coiiso- 
pulli  Cbrislo,el  morlui  peccalo  passionem  Jesu  Ciui- 
sli  porlalis  jugiier  in  corpore  vestro.  Odislis  cnim 
aiiinias  vestras  in  boc  nnindo.ei  voce  illiiis  bcatis- 
simi  Tliomae  Didymi  vociferali  estis  arder.ti  desi- 
dcrio  :  Eamus  et  iios,  ut  inoriamur  cum  illo  (Joan. 
v.Mi).  Mori  muiido,  el  vivere  Deo.  Morlui  igilur  eslis 
iiiundo,  qiii  regnuin  bujiis  niundi  et  omnem  ornainm 
seculi  propler  ainorem  Dei  contempsislis  :  Viviiis 


eripiensqttc  iiiopcin  de  iiiaau  foriionini  cjus,  pro- 
[iria  virlulc  gloriosos  leirse  bumiliavit.  Igiliir  iiui- 
lier  ist.i  peperil  inasculuiii,  coiicepiiim  lainen  se- 
ininc  et  quo  seniine  ?  Itlo  plaiie  de  qtio  dictiim  e&t 
Abraba'  :  Quia  in  semiiie  tuo  benediccnlur  omnes 
cognalioiics  terr.p  (Cen.  xxiii).  lloc  ciiam  seinen  si- 
gnilicavil  iiobis  Isai^s,  ctini  dixit  :  Nisi  Domiuus 
oxerciiiiuin  reliquissei  nobis  semen,  qiiasi  Sodouia 
fuissemus,  ei  quasi  Goniorra  similes  esscmiis  [Jsn. 
i).  Semcn  denique  iion  carnale  sed  spirilalc,  non 
ciilpac  sed  graiiae,  non  viri  sed  Verbi  Dci,  non  cor  < 
ruptionis  sed  credubtaiis.  Semen  (]uo  Don)inu& 
dcdil  beiiignilalein  el  lerra  noslra  dabit  fructum 
suum     {Psai,  Lxxxiv),    ipsuin   esi  seineu    quoi 


Deo,  qtiein  ineiite  gerilis,opere  qtiaerius,  verbo  prx-  ^  cecidit  iti  lerram  bonam,  virginem  dico  Mariam 


dicalis.  Mibi  vero  in  peccalis  iiaio  rcs  versa  csl  in 
conirariuin  :  quippc  quoiidie  revivisco  peccato  ul 
qtiotidie  inori.ir  Deo.  Vivo  siquidem  inuiido  pcr  su- 
porbiam,  per  vanam  gloriam:vivo  carni  pergulain, 
per  concttpiscentiam,  vivo  peccalo  per  peccandi  fre- 
qiientiam  ei  poeniieiiii;e  iiegligeniiain.  Quid  ergo  erit 
de  me,  Doinine  Jesu,  rcsponde  pro  nie. 

0  ulinam  qu:£ratur  el  mibi  speciosa  illa  David 
adolescenttila,  Dci  dico  sapientia,  qiige  arlus  incos 
peccali  frigore  lorpentes  inspiralione  divinl  amoris 
calofaciat  :  et  quod  tant:e  soleiiiiitali  sit  idonctiin  , 
cl  veslru;  congrtium  exborlatioiii ,  illiiminaiione  ve- 
rltaiis  edoceat.  Ipsa  cniin  sola  csl ,  qtix  preslal  lo- 


elaltulilin  aliisquidem  frucluin  iricesimiim,  in  aliis 
sexagesimum,  ei  in  aliis  centesimuin  {Maiili.  xv)  : 
io  ipsa  vero  siiigulari  privilegio  siinui  iricebimum, 
sexagesiinnm  et  centesimum. 

Tricesimum  siquidem  frucium  semen  boc  atiulit, 
quando  Cbrislus  stia  pr^sonlia  nuplias  consecravit 
(Joan.  ii)  :  sexagesimum  fructum  atliilit,  cum,  tem- 
pore  su:c  prxdicalionis,  continentiain  prxdicavit 
et  docuit  :  centcsiinam,  quando  matrcni  Virginein 
Joanni  virgini  in  cruce  commendavii  [Joan.  xix). 
Sed,  quia  nobis  illa  virgo  Israel  fulura  erat  nialcr 
Dei,  tlialamus  sponsi,  dilecta  dilecli,  unica  unici, 
idco  Dei  Filiussingulariler,  imo  mirabiliter  in  ipsu 


qiienli  fidiiliam  :qnia  sola  prseslal  loqiiciiiipcriliam.  p.  voluil  oporari  :  ut    qiiic  precium  univorsitalis  de- 


Quoniam  Igilur  e\  me  non  sutricio,  ipsa  loqiiaiur 
in  nie ,  ipsa  ;mj>crfectum  nicum  peificiat,  quse 
os  Cajpliae  pcccalori»  iii  verba  piopbetijc  aperuit 
{Joan.  xviii),  cl  sermoiie  discrla  cst  pcr  os  bruli 
aniinalis  {Sum.  xxii). 

SJulier,  iunuil,  si  conceplo  semine  pepctit  mascu- 
lum.  Audius  fralrcs  cbarissimi,  quo  vcteris  logis 
prxcepto  nitilieri  parienti  masculuin ,  tenipiis  pur- 
gationis  quadraginla  dierum  iiijungitur,  ul  taiidcm 
die  quadragesimo  cum  placatione  bosiiarum  au  lom- 
plum  venions  lcgali  ritu  plene  ei  perfccie  purifico- 
tur.  Veruiiilamen  Ipx  ista  dala  est  purilicandie , 
non  purificaiic  :  peccalrici,  non  ab  uiero  sanclifi- 
taiK  :  mulieri,  no:i  virgini  ;  corrupiioni,  nou  iiiie- 


D 


beat  parerc,  cumstatuquolibei  universilatisbaberot 
aliqiiid  coiTimuuc.  El  ctim  conjtigalis  ({uidcm  babtiit 
parlum  prolis,  cum  conlincniibus  votu;n  castiiaiis, 
cum  virgiiiibiis  pcrseveranliam  virginilatis,  ut  dum 
coiitinenies-et  cotijiigaias  ct  virgines  pariciido  re- 
dimcrcl,  sitntil  ei  friiclus  triccsimiis,  sox;*j;csimu9, 
et  cenie.^imus  provenirct.  Sed,  o  iti  vir  rcligiose, 
qiii  sonlis  de  beaia  Virgine  in  boiiitaie,  non  inino- 
rom  iii  ca  fructum  iricesimum  (|uam  sexagesiiiuiin, 
vel  ceiilesimuin  inlelligo.  Sccuro  asscras,  quoniaiii 
non  plus  meruil  pariondo,  quam  virginitaleiii  coii- 
sorvando  :  pro  varia  crgo  iii  ipsa  comraralione  Dci 
fructusei  debilus  varia  sorlilur,  quanlum  r.d  ipsam 
appellalionem.  lu  aliis  lanicn  noii  sic  :  qwia  iioqiis 


90  AUSALONIS  AUBATIS  SPUINCKIUSB.VCENSIS  «00 

coiainenl  biiic  dim.:ullalc,  nciiue  pariunl  sine  coi-  A  ii:c,  qiiibu:,anima  Jcbol  piiriflcari,  tj[uiiius  Deo  dcbcl 
rupuoiic.  Iluic  cx|»osilioiii  lalio  nuiiieri  qucm  prae-      rctoiiciliari,  ncccssaria  csl. 


niisinius  concordare  alicui  videbilur,  qui  conlinel 
ilies  beplein ,  liiginU  ires.  Triginla  cieniin  ad 
conjiij;alos,  lcrnarius,  qui  paicn»  in  sui  divisione 
iion  recipil,  ad  conliiicnles  ;  seplenarius  vcio  qui 
bucraius  csl  nuincrus  proptcr  seplifonuem  graliain, 
irrenur  ad  virgincs.  Dicb  igilur  purgalionis  bcala 
\irgo  obscrvavil ,  iion  lain  pro  necessilale  purili- 
calioiiis,  qiiain  pro  sacranicnlo,  ul  dixinius,  niy- 
slico:  signiiicaiionis.  Non  soluin  aulein  Mariu;,  scd 
eliain  cuilibei  ruieii  aninice  vciba  prxniissa  uioraii 
cspositione  possunl  adaplari. 
Quxlibei  cnim  anima  Deodcvola,  esl  illa  mulicr, 


Misloria  siquidcm  pcr  nianJatuni  lioniiiiC!:  furis 
inslruit  :  tropologia  pcr  morum  informaliopcm  ani- 
nium  iiilus  regil:  allegoria,  »|iia;  esl  in  conlcmpla- 
lione  coeie.-itiuin,  ad  pcrrecliun  pcrducii :  liisioria 
viam  benc  opcrandi  dcmonslral  :  iropologia  voliiii* 
laicm  iiifonttal :  altegoria  pcr  (idcin  cor  inundat  : 
anagogc  iiiteriuroni  itotiiinciu  sola  ca  qux  Dei  suiit, 
coMlcniplaiido  purilical.  In  hisloria,  [iiopler  prx- 
ceplum  invenilur  obcdicntia  :  in  tropulogia,  disci- 
pliiia  :  iii  allogoria,  fidci  sinccriias :  in  anagogc  iii- 
vcnilur  churitas.  Docel  tc  historia  qu.diter  pcr 
obcdiciiliam  ad  snpcriorein  vivas  humiliicr :  liopo- 


logia,  quoniodu  ad   parciii  vcl  ad  inferiorcin  socia- 
qux.  concepio  scmii.e  graiiie  spiriialis,  parii  ma-  B  ^-^^^  .  ^,|^.„^^j.,  j^^^.^  ^^  ^.,.^j^,^.  (jj^,j,^,, .  ^^^^^^^ 

scnlum   bon»  operaiionis.  Ilxc   csl  mulier  illa  de      ^^^^^  ^^  ^,,,^,^  perseveianler.   El  duo  priina,  os- 

nua    in  Apocalvpsi  legilur  quod  draco  slabal  anle  .         ... 

lcnduiii  viain   jusliliac  ad  proxiinum:  rcliqua  duo 


inulierein  qiia:  paritura  cral  masculum,  ul  cuin  pe- 
pcrisset,  devorarel  filiuni  cjus  {Apoc.  xii).  !p?a  csl 
niulier  Cananxa  egressa  de  finibus  Tyri  et  Sjdonis, 
id  esl  de  profundc  sccularis  conversalioiiis,  qu.x 
clamal  ad  Dcuin  pro  filia,  id  esl  pro  peccatrice 
consciciiiia  diceiis  :  Fili  David.misercre  mci  (3fa////. 
xv).  Ipsa  csl  uiulier,  qux  palicbalur  fluxum  sangui- 
Jils,  Id  ««si  effusa  erai  sicul  aqua  pcr  illicita  de- 
sideria  caniis  :  landcin  fiinbriam  veslimenti  ejiis 
lctigil  cl  sanalaesl(J/arc.  v).  Yeslinienlum  Chrisli, 
habilus  csl  virtutis  :  nmbria  vcsiimonli,  fructus 
est  boiix  opcralionis.  Sicuc  enim  fimbria  exornat 
vcstein,  sic  bona  operalio  cxornat  virlutcin.  Mulier 
crgo  illa  (inibriam  vestimcnli  teligit,  quaiido  aniaia 
pcccatrix  exemplo  boisorum  opcrum  piovocala , 
Iteiie  opcrando  prisliiios  errores  derelii;qui(.  lla;c 
iiiulicr  (enipiis  purgalionis  obscrvare  debcl  sepicm 
diebus,  el  triginla  Iribus,  qtix  in  siimma  quadra- 
ginlu  constiluunl.  In  quadraginU  vcru  esi  dcnarius 
pcr  quaternariuin  mulliplicalus  :  qiiippe  quaier  de- 
ccni  qnadraginla  eQiciunt.  Per  denariuin  ergo  pro« 
pler  legis  inandata  accipiinus  legeni,  per  qu;iler- 
nariuih  quadriparlilam  lcgis  observaiioiicm,  id  csl 
historine,  iropologiae,  anagoges,  et  allegoriije. 

Siquidein  Ifgis  inaiidala   neinincm  ad  perfectum 
perduxeruiil    sine  spirilali  inlclligcnlia  (Uebr.  yii; 


cultuin  pietalis  ad  Dcuni.  lla:c  sunl  quatuor  alsc 
clierubiii,  quarum  duabus  volanl,  ei  dtiabus  tegtml 
corpora  sua  (Eiech.  i).  Sancli  cniin  viri  qtii  suiil 
cheriibin,  id  cst  plcniiudinc  diviiix  scieiilix  illuini- 
nati,  duabus  aiis  tegunt  coipora,  qiiaiido  pcr  his- 
toriain  cl  tropologiam,  prxsentcin  informant  coii- 
vcrsalioncm  :  duabus  alis  volanl,  qtiando  allegoria 
cl  anagoge  pcr  fidem  cl  chariliilem  siirsum  erigun- 
tiir  ad  conlcniplatioiem.  Istx  sunt  illa;  quatuor  ro- 
tx,  quibus  arca  Dci  de  tcrra  Phiiistiim  ad  laher- 
mcuiuin  focderis  rcducilur:ci  hxc  suiit  iila  quatuor 
quibus  aniina  a  regionc  dissimiriludiiiis  ad  gremiuin 
inatris  Ecclcsix  revocalur.  lloc  cliain  per  lempuii 
puriftcalionis  osleiidilur,  ubi  nominantur  dics  sep- 
tein  ct  irigiiita  tres  :  ci  iiipriinis  qnidein  sepieiti 
dicbus  admiililur  ad  consortiuin  hoininum,  poslmo- 
dum  cxplclis  irigiiila  Iribus  diebus  adducilur  ad 
lcmplum.  Per  sep(cm  ilaque  dies,  quibus  Uiiivcr- 
snm  lempus  voIvi(ur,  uiiiversilalem  (cinporis  iiile!- 
lige.qiiibus  dehemusad  communioiic  iihomiiiujn  aJ- 
niilti,  hoc  cst,  fralernx  charilati  sluderc.  Vide 
qiiomodo,  si  non  habes  quod  trrbnas,  sallem  quod 
polcs,  affectum  pictalis  omnibus.betiigne  impendas. 
Esto  miscricorsiid  luiseros,  compations  ad  iiilirmos, 
consolator  ad  dcspcralos.  Nemincm  iiijusia  opera- 


nam  litera  occidit,  spirilus  autem  Vivificat  (//  Cor.  D  tione  concusseris,  nulli    detrahcndo  calumniam  iii- 


lii).  Iliiic  esl  quod  Moysi  qui  liguram  legis  gerii,  (erra 
prumissionis  oslendilur  {Deul.  xxiv),  sed  in  ipsam 
iion  inlroduciiur  :  quia  le\  osiendebat  per  qnani 
viain  homines  legis  ad  veiani  et  coeleslein  terrain 
Itrumissionis  dcbercnt  inccilcre,  sed  tamcii  in  ipsam 
eos  niininic  potuit  inlroducere.  Alibi  quoqi:c  ina- 
lus  Moyai  graves  leguniur  fuisse,  sod  auxilio  Aa- 
roii  susleiilanlur  el  criguniur  {Exod.  xvii),  quia 
carnaiia  iegis  opcra ,  qux  per  inanus  Moysi  si- 
gnificaia  suiil,  gravia  erant  et  iinportabilia,  nisi 
cuiii  Aaroii  nosler  saccrdos,  tamen  serunduin  or- 
dincm  Melclusedecli,  iliu  tempciabat  et  erigebat 
spuilali inloltiseiitia.  Ei go  isloi uui  qnaiuor  observa- 
iiD,  iJ  cbi    liisloriic,  iropologio,*,  anajjoges,  ullcjo- 


tuleris,  non  alicui  malum  pro  iiialo  rcddas,  inju- 
riam  tibi  illatain  in  Iribuialione  gaudcns  palienier 
susiineas,  bencdic  malcdiccniibiis,  ora  pro  perse- 
queiilibus  el  caluinniaiitibus,  ut  sis  filius  Palris  lui 
qui  in  coelis  esi.  Semper  in  corde  luo  liabelo  illara 
verilatis  scnleiiiiain  :  In  paiieiilia  veslra  pOiSidc-. 
bitis  aniinas  veslras  [Luc.  xxi).  His  et  his  simil  - 
bus  inudis  in  lioc  prxsenli  iemi)orc  piirificaberis, 
si  fraternx  charilaii  operam  dederis  per  affecium 
inisericordi.ie  el  pieiatis.  Pcr  dies  iriginta  trcs  illud 
beaix  purificaiionis  lctnpus  intelligenduin  piito, 
quaiido  quasi  Iriginta  Irium  annorum  occurrcmus 
omnes  in  virum  perfecium  juxia  incnsurain  iclaiis 
plciiiludinis  Chrisli,  quaiido  ingrcdiemur  iii  Saiicia 


sancionim.idcslintemplumiionnianiifacnimiiitai- A  hiv.-iiiuir  prcciosa  niaigarila,  qu.ini    qui  inrcnil, 
le3lil>us,  (|iian(Jo,  sicul  scripium  cst,  piiridcabiniur 


•a\)  onini  inqninaineniocaruis  etspiriius  {11  Cor.vii). 
Ibi  fraires,  piene  cognoscenlcs  el  cognili,  lux  veslra 
non  bicf^ljil  in  lenebris,  eeci  manifesta  lucc  operum 
el  cordinm  poriahitis  Iiicernas  ardenles  in  munibas 
veslris:  Lncemas  dico  non  solum  glorificati  cor- 
poris,  seJconscicnti*  luniiiie  divini  amoris  radran- 
lis.  Quod  fortassis  prxfiguranl  luininaria  qux 
iiodie  offerlis  ad  mcnsain  Domiiii,  hoc  est  ud  al- 
turc,  non  sinc  luniine  scd  ardentia. 

Allendc,  si  placct,  cerac  opcralricem  apicuiain 
qualiter  operalur,  quoinudo  negociatur.  Volal  per 
plana  camporum,  per  coinpita  liortorum,  el  conden- 


vcndiditomiiiaqu«ltabniiclconiparavil(Ji«a/<.xi)i|. 
Ipsc  csi  agcr,  in  quo  crcicil  Ibis  canipi  el  iiliuni 
convalliom.  Flos  ci  liliuni  ipse  Clirislus  esi :  in  campo 
invenitur,  quoniam  oiiinis  sacra  pagina  ei  lcslimo- 
nium  perhibol  :  ci  flos  quidcm  propler  decoicm, 
liliuin  proplcr  odorcm.  El  decor  qnidem  cxlcrius 
visu  dinoscilur  :  odor  noii  sensn,  scd  utTcclu  inte- 
rius  percipiliir.  Chrislus  igilur  flos  esi,  per  maiii- 
fosla  opera  juslilia;  :  iilinni  csi,  per  occultwin  desi- 
dcrium  cceleslis  pairi;e.  Vei  forte  fios  esl  in  vila 
jjcliva,  liliuiii  veio  in  «oiucmplativa.  In  boe  igitur 
campo  nostra  apicula  flores  qna-rit  diversarum 
scnlentiarnm,  a  quibus  snccuin  dulcein  exlrabil  : 


„         ,    ,  .  ,        nnia  inielleclum  spirilaleni  ore  meniorije  extralieiis 

sa  ncinorum,  flores  habentes   in  se  scmeniem  dul-  n  .      .        .  ..                      ,        •    r.          /■ 

,  .                ,    .,               »^  lii  alvcariorordis  reporlat  el  dcponil.  Posica  favum 

ccdinis  quairit:  poslmodum  invcniis  floribus   ore               ,                i    .       •           /  •     .  ^    :       v  •>., . 

'             *^  operatur  sua  industria  tii  qno  (sicul  diximus)  invc- 

n)ordaci  virlutcm  saporis  ex  floie  su"cndo  exlrahit,         ..  ,,  j    •  .     n      i      ,     ^   .« 

'  °                      '      nitur  niellc  cera  admixta.  Fer  ceram  humanas  na- 


cl  revertens  ad  alvearia  mirabili  arlificio  favum  id 
est  ceram  cum  mellc  perducit,  sed  operalione  alie- 
na  posl  modum  melle  a  cera  scjuncto,  in  cereum 
cera  formaliir,  qui  acccnsus  igiie  ad  allare  Christi 
pracscntalur.  Oinni;»  haec,  o  aniina  fidclis,  in  teinve- 
nies,  omnia  tibi  pussunt  assignari.  Per  apiculam  cnim 
in  le  sanctani  accipe  medilalionem,  quae  volando 
huc  illucque  discurrii,  dum  misericordias  Domini  in 
prxscnti  scculo,  prxinia  justorum  et  supplicia 
malorum  in  futuro  studiosa  cogitatione  rclractal 
et  revoivit.  llxc  igiiur  apicuiu,  id  csl,  sancta  luc- 
ditalio  duas  alas  habct,  id  est  inveslij^alioncm,  ct 
admiralionem.    Sunl  enim  quxdum  noscibilia  Dci,  C 


qux  a  nobisin  hac  taile  miserise  constituiis  le^^en- 
(io,  niedilando,  invesiigari  et  sciri  possunt.  Mia 
sunt  prufunda  et  inscruiabilia,  qualia  sunl  quxnec 
oculus  vidil,  nec  auris  audivil,  ncc  in  cor  liomini.s 
usccnderunt  (/  Cor.  li),  qux  oniuia  adinirari  qui- 
deni  possuinus,  non  scrulari. 

IIoc  enini  est  quod  sponsus  a  sponsa  iii  Canticis 
pcr  fcnesiras  ct  cancetlos  quasi  laquealus  aniore  as- 
picitur  {Cant.  n):  quippe  per  fcncsiras  sive  cancellos 
alium  intuetur,  nec  toiuin  sc  nianifestul,  nec   lo- 
tum    se  absccndii.    Sic  ci   Christus  in  iiac    vitu 
sponsa:  sux,  hoc  cst,  fidcli  aninia:,  pariim   sc  oc- 
culiat,  ul  habcai  quo  pcr  desideriuin  se  cxtcndat : 
parlim  se  manifcstat,  ul  ex  giisiu    diviax  suavila- 
iis  amplius  in  amoroin    cjus  inardcscal,   Si  cniin 
toium  sponsx  complexibus  prxberct,  cx  sui  prx- 
sentia  foriassis   fastidium  faccret.  Sic  el  in  Isaia, 
serapliin  alis  suis  pedes   ct  faciem  Dci  Tclarc  di- 
cuntur,  inediis   tantum  paientibus  {Isa.  \i)  :  quia 
sublimia  quaedain  de  Deo  nobis  incognita  suni  et 
velata,  aliis   ad  nostrain  noticiam  pervcnicntibus. 
Noslra  igitur  apicula  duabus  alis,  id   esl  investi- 
galione  ct  admirationc  iii  campum  per{;il.  In  quem 
campum?  Iii  cainpum  Scripturarnm,  dc  quo  Domi- 
nus  ad    Ezechielem  :  Egrcdere   in  campum  el  ibi 
loquar  lecum  (Ezech.   iii).  In  Scripiuris  eniin  nobis 
Deus  loqnilur,  cum  per  ipsas  nobis  oslendit    quid 
agcre  dcbeamus.  Isle  cainpus  esi  ayer  illc,    ubi 


turx  fragililaleni  inielJiginius  :  qtiia  sicul  cera 
quamtibet  im^iginetn  faoilc  in  sc  suscipit,  sic  ct  nos 
ima^incm  uiodo  velcris,  iiiodo  novi  liominis  pro 
varicialc  teinporis  in  nobis  portamus.  Unde  Apo- 
slohis  :  Sicul  portaslis,  inquit ,  imagincm  lcrreni 
honiinis,  sic  portetis  imaginein  cctlcsiis  {!  Cor.  xv). 
Favum  igiiur,  id  cst,  mcl  in  ccra  operainur,  qiiando 
sapore  virtutuni  et  giislu  quoda.ii  divinx  dulccdi- 
nis,  quani  in  Scripluris  divinis  invenimus,  Iragili- 
tatein  noslrani  Dei  cooperante  gratia  informumus. 
Quid  pluia?  Tandcm  suflocala  matre  apicula,  nicl 
a  ceia  sejungilnr,  cl  vitx  noslroe  imminente  ler- 
mino  omni  meditalionis  cessante  oQicio,  aiiima,  in 


(\u»  sedes  virluium  est,  a  corporc  ^cparaiur.  Cora 
in  cereuin  aliena  operalione  perducitur,  ct  naiura 
noslra  in  die  gloriiicatioiiis  in  veruin  corpus  rcfor- 
'.uabitur  :  cereus  igne  acccnditur,  ct  corpus  per  in- 
fusionein  animx  iierum  vivilicabitur.  Slupu  et  cera 
ab  igne  consumiiur,  quia  e(  moriutiias,  qax  per 
ccrain  inlclligilur,  viilule  penilus  exurctur.  Modo 
cniin  corpus  noslrum  aniniuie,  tunc  cril  spiritule  : 
landeni  cercus  ardens  ad  niensam  Domini  oiTcrtur 
ubi  pane  benedictionis  reQcimur,  ct  nus  ad  nlii- 
inam  coenam  illam  vii:£  calestis,  qiix  csl  tam  iii- 
tcrminabilisquam  incomprelicnsibilis,  adiniltemnr. 
Ad  quam  nos  perducerc  dignetur,  qucin  cuin  bcula 
D  malre  ei  Virgine  Maria  hodierna  die  vcnerainur 
Jesiis  Christus  Deus  noslcr,  jndcx  et  s:^Ivaiur  noi'ir, 
ctijus  rcgiium  el  impcriuin  pcrinaiict  in  secula  sc- 
culurum.  Amcn. 

SCRMO  XVII. 

IN  QUAURAUESIllA.. 

Adhuc quadrutjiiitadies,ei  i^ iniue subverlelur {J otiti', 
iii).  Mul.ilarie  mulii^quc  inodis,  fraircs  dilcctissimi, 
loqiiiliir  nobis  Dcns,  moilo  scripturis,  inodo  scnno- 
nilius  Cl  cxcmplis  ertidicns  nos,  ut  abncganles  im- 
pietutcin  ei  sccularia  dcsidcria  sobrie,  juste,  ei  pie 
vivamus  in  hoc  scculo  {Tit.  ii). 

Ecce  eiiim  pcr  voceni  Doniini  baiutarem  jam  oni- 
nes  viain  salnlis  audiviinus  qualitcr  ainbulandiim 
sit  in  ea,   quoc  praMnia  siul   rcposiio  graJienlibus 


m 


ABSALONIS  Ar>a\Tis  SP 


i)«>r  ilUuii :  ied  liis  omiiibus  niiiius  qiiain  oporlorel  A 
afTccli  scmper  p:^rviili  seiisiljus  iiiveiiiiiuir,  lecic 
coinparali  liis  qni  ■iiKlieiites  non  inlclligiinl,  v.;l 
cijviilionies  snpcrvenifnlc  liiniine  fiuni  inagis  lcnc- 
brobi.  Nam,  etsi  nioiiila  xalularia,  exempla  viriuliim, 
vit»m  ijcrfeciionis  qiianJoiiiie  lihcnicr  andimus,  sed 
iioii  :iiiiorc  virHiiis,  sed  noii  slndio  imil.nionis,  sed 
in  sii|ierri(  io  laiilum,  more  pueroru:ii,  qni  be!li|Tro- 
j:uii  picinr.  s  in  pariciibiis  libenlcr  aspiciunl:  in 
qua  si  aliq-ieMi  piciiiraluin  liomincm  vidcanl  Yiribns 
ci  arniis  prementem  advcrs;\rios,  morlibiis  ei  pla- 
gis  liomiiiiim  siiii  nomen  coir.paraiUcin,  laudanl  il- 
luni  el  iiiagiiific^iiil  diccnlcs:  qiiia  rciii  furiem  forli- 
ler  operaiiis  esi ;  vcriim  si  ad  aliqnid  similc  fucrint 
invilali  diini  sielcrinl  in  acie,  cl  vidcrinl  Tundi  sun- 
guiiicm,  so!o  liiiiore  rcsobili  dcliciunl,  cl  sinc  coni-  ^ 
niissionc  piignye  in  fngamconvcriunliir.  Siniili  modo 
circa  nos  agiiur,  si  defcclus  noslros  perspicaciler 
veUmus  iniueri.  Nani  ul  omillcns  forlcs  agoncs 
n.iliium  Clirisli  iranscam  ad  minora,  laudamus  re- 
reclioncm  pjiiis  ct  aqiiae,  non  in  mensa  propiia  sed 
aliena,  placct  asperilas  cilicii,  virga  corrcclionis, 
sed  non  in  dorso  no^lro:  jejunia  el  vigilias  botia 
esse  dicimus,  dummodo  boni  islius  coliacredcs  non 
efriciaiiiur.  Non  (leleclal  nos  aeleninc  illius  promis- 
fiionis  jocunditas,  non  suslinenuis  iribulaiiones  vi- 
ije  praescnlis,  perquas  oporlet  iii  viiam  inirare,  sed 
in  iiiroque  deficienics,  illud  impropcrium  pueiorilin 
ItideiUium  in  foro  suscipimus,  qui  dicunl:  Caniavi- 
inus  vobis  libiis  ,  et  non  saliaslis  :  laineniavimMs, 
ci  iion  plorasiis  [Luc.  vn).  Videns  lamen  propheia  C 
in  spii-itii  per  dies  pxnileniiae  reparandam.esse  pec- 
catoribus  viara  saluiis,  repromissionem  solatii  secu- 
lis  superveiiientibus  contidcnler  denunciabat  dicens : 
Adliiic  quadraginttt  et  calera.  Qiiasi  dicerct:  Ducat 
jam  in  boiiis  dics  suos,  allluat  delitiis,  sequalur 
voluplales:  adliuc  lamen  vcnient  qiiadraginla  dies 
in  qiiibus  Ninive  subvertetur :  Ninive,  iiiquam,  illa 
anipla  el  spaciosa  ilinere  dicruni  irium,  porlis  cl 
iiiuris  simililer  exiriicia,  inclyia  in  regnis,  capul 
imperii,  domiiia  {lopuloriim,  l;ilis,  intiuam,  el  tan:a 
quadragiiiia  dieiuin  iiumcro  snbverlenda  esl.  Vi- 
deanius  primo,  si  piaccl,  qualilor  civilas  isia  sil 
exlructa,  poslea    qnibus  modis  subvcricnda. 

(^um  crgo  per  Niniveii,  quse  spcciosa  esl  inlcr-  j, 
prciaia,  iiiundus  isie  accipiatur,  qnaluor  sunl  por- 
ioj  pcr  qiias  omncs  in  amorcin  Iiumis  niundi  ingrc- 
diuiiliir.  Prima  cst,  sccularis  sublimilas  :  secunda, 
corporalisvoluplas:  lcrlia,  habendi  cupidilas:  quar- 
la,  lrai:siioria  prospcrilas.  Nonne  vidcs  quomodo 
h;cc  (pialuor  oiiinia  Irabaiit  ad  se,  qualiler  currant 
el  fcbtiiiCiit  oiiincs  ingre.Ii  per  porias  has? 

Liciiiii)  de  prima  poria  loquar,  quoe  est  secula- 
lis  subliinitas,  jam  non  datur  sanclitati  reverenii.^, 
non  boiior  deferlur  scicnliiC  aul  virluti  :  qiiiii  siu- 
diis  el  obscquiis  unusqiiisquc  honorcm  sibi  velit  as- 
sumerc,  nc  vilis  el  abjcclus  esse  videalur  :  pa- 
rnmqucest  Dco  fieri  coniempiibilem,  dummodo  su- 
i^limis  in  gloria  mundi  apparcnt.  El  mulli  quidcm 


KINCKIUSUACF-INSIS  i(;l 

pcr  h.\ii(  porlaiii  ihlranl,  sel  phircs  pcrcam,  quain 
d  xiiiiiis  cor[»oralcni  voluiitaleiii  :  co  (luod  iiigievsus 
p;iU'iitior,  via  planior  ei  siMvior  qii.e  diirii  .id  ill.«m  : 
(|iioJ  (iro!);-.iil  lii  qiii  in  comcssaiionibus  01  cbri<il:i- 
libii>,  in  oiibilibns  ol  iiiipiidifilii.s  consiimunt  dies 
siios  :  qni  iiiduuiilur  purpiira  el  bysso  ol  epulaiitur 
qiiolidii;  sploiidide  slcrnciilcs  lcfios  suos  cllridi- 
ni:i  lapciibus  cx  .^Cgypto  :  qui  varia  oblcclaiiioiua 
foris  scnsibus  ingcruiit,cl  iiiliis  pcrillicila  desidcria 
dislrahuntiir.  Vidcmus  alios  .(;iii  et  cii|iidil:iie  lia> 
bcndi  Ksiuantes  (jii.TSlnm  repiilarc  piclatem,  ct 
nullam  arquirendi  :ivcilerc  jiistiliani ,  duinmodo 
qii^siia  possiiit  adipi.sci  (/  Tii.  vi),  furaiiles  idola 
Labaii,  id  esl  Satan.-c,  quae  suiit  cupi(lil;is  el  ava- 
ricia  :  non  ul  more  Rachelis  scdeaiit  dcsnperope- 
rienles  ea  per  humilem  confessionem  [Cen.  xxxi), 
sed  nl  adoicnt  ca  et  vencrentiir,  el  faciant  inde 
deos  suos  :  et  hi  suiit  qui  inlrant  pcr  lcrliam  por- 
tam,  qii:im  habendi  cupiditatem  appellavimus.  buc- 
cessu  qiioquc  lerrenx  prospcritalis  nonniilli  radiccs 
allius  (igniil  iii  scculo,  dum  cuncta  prospera  ei  sa- 
Inbria  illis  proveniinil  :  eo  ipso  projecli  a  Domiiio. 
quod  non  visi'antur  A^jgellis  iiiGrmitatiim,  ncc  fori« 
aliquibits  vexationibiis  pulsantur,  arridcl  mundtis, 
impendil  solaiia,  gaiidia  mulliplicat,  ul  iransitoria 
prosperilale  sepulli,  obliviscantur  maculas  su;<s 
lergere,  miindare  conscientiam,  componcre  mores, 
ordinare  opera ,  regere  vitam,  discipiinam  ser- 
vare. 

Ecce  quaiuor  portae  Ninivse,  sed  adhuc  munit 
in  circiiitu  ejus  undique  esl,  ne  aliqnis  poiens  viri- 
bus  in  magnitudine  virtulis  suse  illam  expugnarc 
possit.  Priiunm  lalus  muri  erigit  corrupta  sensaa- 
i  tas,  qux  tantum  vana  et  iransiioria  sensibus  ex- 
lerioribus  percepta  appeiit.  Secundum  latus  muri 
conslruit  cxc£caia  ratio,  qux  tenebris  ignoranlix 
ct  pondere  peccatorum  depressa,  iniscriam  suam 
non  valet  discernere.  Tcrlium  perniciosa  securilas, 
qux  in  profunitum  vitiornm  veiiiens  impiinilatem 
sibi  promitlit.  Qiiartum  indurala  pervcrsilas,  qii.^e 
tantis  slipala  pcriculis  correclionem  non  admii- 
lil. 

El  hsc  civitas  spaciosa  ilinere  dierum  irium. 
licr  primae  diei  est,  mundi  lascivia,  qiix  pcr  dele- 
ctationem  homines  sibi  altrahil  :  iler  secund*  diei 
facil  insidiosa  fallacia,  qux  atlractos  falsa  felici- 
tate  docipit  :  itcr  lcrliae  dici  faeii  fiiMlis  malicia, 
quoc  coiisiimmatos  in  malis  siiic  mi&ericordia  ad 
lormcnta  iransmitlil.  Ilabenius  jam  civitatem  illam 
rclngii,  Niiiivcn  loquor,  ad  qiiam  omncs  rei  cl  cil 
minosi  coniugiuni,  iion  ui  sal  eniur  in  ea,  scil  po- 
lius  ut  pordaul  aniinas  suas.  Et  ecce  adsunt  qua- 
dragini;»  dies  iili,  in  qiiibus  subverlcnda  est,  bona 
tamcn  subversione  :  ut  dcstruatur  in  ea  regnum 
peccaii.ct  couvcrtalur  ad  Dominum  Deum  suum. 

Accedant  ergo  viri  fories,  cl  prjelieniur  bella 
Dci  sui,  portas  effringanl,  deslruanl  muros,  habi- 
taiores  ducant  in  caplivitatem,  ne  ultra  gloriari 
posbii  iti  vcncficii»  ei  impielatibus  Si.is.  In  prima 


105  SLUMONES.  —  SEUM.  XVll.  IN  «JLADUAGIiSlMA.  40d 

bcifl  filarc  debciit  viri  reii|;io$i,  tanquain  priini  cer-  A  <lii,  (|iianik)  aliqiii  ideo  noluiil  conflteri,  quia  llmenl 
taniinis  potenles,  corrigendo  vilia    exemplo    inno- 


centia;  et  saHClitati&  :  nt  ipsi  qui  in  specula  liiijus 
Diundi  siint  posiii,  corain  Dco  ninbuleni  in  juslili.i 
ct  sanctitate  omnibus  dicbus  siiis  :  quatcnus  eliam 
ipsi  pcccatores  elabuiuianles  in  seculoeoruin  bona 
conversaiione  xdiricail  gloriflccnt  Deum  Pairem 
(',»]  in  cQcIis  esl,  dicentes,  quoniain  vere  Dcus  esl 
qtii  habitat  in  illis.  Ad  lioc  iioriatur  eos  religiosiis 
iiabilus,  secictUH)  solilarix  conversaiionis,  lociss 
ipse  Dco  saiiclificalus,  in  qiio  taniiuain  ad  spiritales 
iiuptias  invitaluu  mansionein  sibi  praeelegit.Vis  videre 
qiiomodo  nianct  cum  illis?  In  oratorio  per  devoliu- 
iiom  oraiioiiis,  in  clauslro  per  studiuin  leclioni.K, 
in  capitulo  pcr   hiimilem  conressionem,  in  refcclo- 


6e  gravitaleiM  satisfactionis  snstinere  iion  posse  : 
quoruni  personani  gcrcbat  Adani  ilio  terrenus  cuin 
diccrel:  Audivl  vocem  luam  in  paradiso  e(  tiinui,  eo 
quod  nudus  essem,  et  abscondi  nie  (Cen.  ii).  Spo 
cliam  imperfectionem  poRnitcntioe  operalur,  quando 
aliqiii  sperant  se  aliquid  emoiiincnti  adepiuros  in 
secuio,  «jiiod  limerenl  perdere,  si  liominibus  qunles 
sunt  interius  noium  fierct,  quibus  dicitnr  :  Diviiix 
si  uiHuant,  iiolilc  cor  apponere,  boccsl,  iii  ip^is  spe« 
rare  [Pial.  lxi).  Dcspcratio  etiam  iniperreclain  fa- 
cit  poeiiiteutiam,  quando  aliqui  peccaiidi  consueiu^ 
dine  ligaii,  despcrant  se  a  vitiis  ubstincrc  possc, 
de  quibus  dicitur  ab  Apostolo:  Quia  venil  ira  Dci 
in  fllios  diiridentix  (Cp/ie«.  v). 


rio  per  ab$linenli<e  parcitatem,  in  xenodocbio  per  B      Fruslratoria  est  illorum  pocirKontia,  qui  quadani 


hospiialilalem,  in  inlirinaria  per  fratcrr.ain  com- 
passionem,  in  clecinosyna  pcrniisericcrdiam,  inlus 
ul  foris  per  regulareiu  discipiinam.  Attcnde  crgo 
vir  boiie^  ei  circiinspeclus  esto  &i  operaris  ad  quod 
vunisti :  pune  juxia  siincti  viri  iilius  consilium,  ra- 
(ioncm  cuin  opcribus  tuis,  et  vidc  si  vitain  luam, 
iino  diem  transigis  sine  invidia,  siuc  superbia,  sine 
tniirinuratione  vei  deiractione,  si  cil)0  vei  poiu, 
soinno  vci  otio  es  rcsolulust  si  niinus  legis,  niinus 
oras,  niinus  piangis  quain  oportet,  si  iiicipicnteai 
aliquo  cxcinplo  tuo  destruxisti,  si  inajoiri  tuo  fiiisti 
fnobedicns,  si  ira,  vei  giiia,  vei  qnocunqiie  aiio  vitio 
snperatus  es.  lioc  eniin  iion  esl  Niniven  subrcrtere, 
sed  xdificare. 

Assistunt  ex  parte  altera  fortcs  ausiliarii,  sciiicet 
pocnitcntcs,  exsecrando  vitia  pcr  lamenta  paenit«n- 
tla;  el  coniessionis,  rccogilantes  aniios  suos  in  ama- 
ritudine  niiiinx  siiac,  conlitcnles  adversuni  sc  iiiju- 
stitiain  suani  Domino.  ablucntfs  pianctu  e(  iaciiriniis 
l^cccnla  sua,  subjicicnles  scrviiuli  nienibra,  qtix  ex- 
liibuerunt  arma  iniquitatis  ad  iniqtiitatcni.  Islis 
dinticantibus  vilia  Ninivilarum  subvertuntur,  duni 
qui  furab:tlur  jam  non  furatur  {Ephet.  iv):  super- 
bus  efQcitur  huinilis,  luxuriosus  apprelicndit  casti- 
talem,  iinpatiens  iniiis,  iracundus  siiavis  efTicitnr, 
invidus  ct  avarus  cxterique  operarii  iniquilatis  mo- 
tlum  ponunt  ini(|uita(ibussuis.  Sed  in  hac  potniten^ 
(iuin  acie  aiii  pugnan(  faliaciter,  aiii  inutiliter,  aiii 


consnetudine  tcinporis  tracti  ad  huram  diciint , 
scd  noii  deflent  peccata  sua  :  quippc  staiim  de- 
ponnnl  oniis  salisfactionis,  rcvertiiiitur  ad  vitia, 
bibunt  calicem  confusionis  usquc  ad  fecem  ,  et  flunl 
novissima  talium  pejora  prioribus.  Videres  liujiis- 
cemndi  homincs,  obiitos  mandatorum  Dei,  eiiam 
ipsos  dics  jejuuioruin  in  derisum  sibi  potius,  quam 
in  fruclum  convertere  c  quia,  etsi  quandoque  jeju- 
nent,  neqiie  inlegre,  neque  pie,  neque  sobrie  jeju- 
nant.  Non  integre,  quia  seinei  aui  bisin  liebdoinada 
jejunantes,  caateris  diebus  Vacanl  comessatioiiibus 
et  calicibus  epntandis  r  cum  taineii  omnes  a  quinto 
dcciiQO  anno  et  supra  ad  univcrsum  (eneantur  jeju- 
Q  nium,  nisi  infirmi(a(e  vel  alia  ccrta  et  rationabilt 
causa  cxcusantur.  Non  pie  jejunant,  quia  etsi  absli* 
neant  a  cibis,  scd  a  vitiis  nunqiiani,  cura  (amen  in- 
fruc(uosa  si(  ciboruni  ahstinentia  cui  comes  non  est 
abstinenda  vitioruin.  Eo  eiiam  pie  iion  jejunantt 
qnia  quod  corpori  jejunando  Bubtrabunt,  in  arca  ra- 
ponunt,  i(erum  veniri  oflrcrendum  r.quod  jcjuniunit 
lesie  bea(o  Gregorio^  non  Dei,  se.d  vciKris  debc(  ap- 
pellari  :  eo  quoii  aliense  pa(ipcria(i  iinpendi  dcbcat, 
quod  per  abstineutiam  cibi  nobis  possuinus  defrau- 
dare.  Non  sobrie  Jojunani,  quia  aut  avidiuSi  aut 
splendidius,  au(  ciiius.aut  abuiidaniiore  cibo  eipotii, 
quam  oportet,  jejuniuin  solvunl.  Avide  enitii  co- 
medere  reprchenditur  in  Es.iu^qiii  piopitr  avidatn 
comestionein  lenticulx  piiinx  geiiitur.-c  perdidii  di- 


virililer:  quia  poenitcntia  alia  simulatoria,  aiia  fru- D  gniialem  {Gen.  xxv).  Sic  eiiain  spiendide  nimiuni 

comedere  rcprehcnditur  in  divite  evaiigelico,  de  quo 
dicitur  :  quia  epulaba(ur  quoiidie  splendide  {Lu<. 
XTi).  Citius  etiani,  quam  opurtet,  jejunium  soivere, 
ecclesias(ica&unc(io  proba(esse  vitiosum.quaestabi- 
livit  jejunandtiin  esse  ns<|ue  ad  horam  nunara.  Undo 
Lea(UB  Hicronyinus  dicit  :  Tertiam  et  seKaiii  et 
iionani,  vesperum  quoque  et  dilucuitim  nemo  «st  qui 
nesciat,  nec  cibus  an(e  sumatur,  quain  im»  oratio- 
nes  Dco  solvantur.  Qiiod  uiique  de  (empore  jejunio- 
rum  rec(e  in(eUigi  poiesl.  Abundanliore  ctiain  cibt 
vel  potu,  qiiam  dccet,  jejiinium  soUere,  proliMi  ipsa 
ratio  essc  viiiosuin  :  quandoquidem  hoc  non  est 
nbslinere  sed  voluptati  operain  dare. 
Fructuosa    vero    cst  illoruin    poenilcnlia,    qni  6t 


stratoria,  alia  frucluosa  invenitur.  Siinuiatoria  est 
illuruin  poenitciilia,  quicx  partcconfitenlur  peccata 
sua,  ct  cx  parte  noluni  ea  confiieri :  inogis  vulente.s 
fcrre  maculam  conscieniix  in  conspectu  Domini, 
qiiam  in  facie  hominuni  de  pcccatis  suis  erube- 
scere. 

Sunt  tamen  qiiatuor  qux  hanc  iinperfectionein 
pocnilciitia:  prxcipue  opcranlur,  scilicet  pudur,  (i- 
iiior,  spcs,  c(  de!>pei'atio.  Pudor  imperfectioneni 
poeniteniiae  operalur,  quando  aliqui  vident  peccata 
bua  igiiominiosa,  c(  pr.xicr  cominuneni  pcccandi  le- 
geiH  enorinia,  idcoqiie  erubcscunt  ca  confileri,  de 
quibus  dicitur:  (^onTusi  sunl,  quoniam  l>eus  sprevil 
eu:>  {Ptal.  xxxii).  Tinior  eiiain  poenitcntiam  itnpc- 
rATROL.  CCXI, 


*07                                        ACSALO.MS  ADBATIS  SPr\lNCKlf\SB\CENSIS                                           m 

Oflio  viiioiuin  cl  aiiiora  viriuiis  plangiinl  et  confi.  A  liis  :  eo  quod   lanfiiiim  abjec(oi  et  vi/es  non-mc»' 

lenliir  clciict.i  sua.  qui   frucuiin   pociiiicnlicp  seouin  iiidignos  nos   violenia   lcniaiioiie  jiiilicel,  quos  p«-i 

ilercruiil,  jcjuniis  el  elecniosynis  aliisque  iwnisope-  »<ipi:rl)iaiu  el  iiiiinem    gloriam  ,  vel    quibuscuuqne 

libiis,  prxleriloe  viiac  deieclalionHin  luclu  el  doloro  aliis  cliam   levibiis  vitiis  a  c(ilmi:ie  virtuCum  viJei 

fnimiiulaiilcs  :  proI)a(ur  lioc  altis  peccatorum  sii-  piaecipiiari.  l)i  ergo  plajjclu  el  geiniiii  Niniven  pos- 

ipiiiis,  uber(aie    Hcinuin,   (onsioiiibus  peclorum ,  sinuis  subvertere  formani  pcenitentiae,  iiobis,  proe* 

vocc  lachrymosa,  qiiibiis  lii.s  diebus  rcsoiiat    aula  oslensam  a  Doniino  leneamiis,  abstinentes  non  »o- 

Dei,  (lum  cessanl   cliori  el  ludi  (bealrales,  magnus  Irnn  a  cibls  sed  eliam  a  peccalis,  quateniis  carnein 

I.iqucus   (liaboli    projicitur  alea,  Deo  el  bominibtis  iiosiram    cruciOgeiiles  cum  viliis  per  auslerilatem 

•  '•lcsianda  procul  fiunt  joculares  illi  gcslus,  qiiibus  poemlentia?,  pervenlamus  ad  dclicias  palriae   €0610- 

eiiam  virilcs   aiiimi   resolvunlur ,  silcnt   canlilcnce  si'!'.  prxstanie  Doinino  nostro  Jcsu  Cbristo ,  cujus 

Veneiis,  et  obsccna   carmina  qiioddam   idololalricc  n-gnum  el  impcrium  pcnnanei  iii  secuU  scculorum. 

genus    rcpr.TScnlanlcs.  Ul    lamcn  lircc  pocnileniia  Amen. 

pcifccla  sil,  qiiinqiic  debct    babcrc  comites,  quae  SRHMO  XVIH. 

siinl  :  Conlritio  cordis,  confessio  oris,  maceratio  n  QdAbKACEsiMA,  LXTAnB. 

carnis,  corrcclio  in  opere,  pCrsevcraiilia  in  virluie.  C      Initiutnviioe  hominii  aqua  et  panis el  te$iimen(um 

Spiriliialis  cnim  languoris  cura   simile  quiddam  el  tlomui  protegens    ittrpiiudiuem  ejus  {Eccl,  ix»;. 

babct  cum  opcribus  curandis,  quibus  mcdici  primo  QuiJ  est  boc,   fratres  el  donini  mci  cbarissimi  t 

apponiinl  purgativa  :  secundo,  mitigaliva  :  lerlio,  quid,  inquam,  est  qiiod  facere  voluislis  ?  Qiiare  ho- 


sanaliva  :  quarlo,  conservaliva.  Conlriiio  cordis  ct 
coiifcssio  purgaiiva  snnt ,  quia  contriiio  pcccatum 
.•\liliiii,  ne  animac  adlirereat  per  pravam  alTectionem, 
<(::oJ  postmodum  confessio  pnrgat  et  expcllit,  ne 
intus  remaneat  ad  fa:nx  obligationcm  :  sicnl  in 
vase  bOidibus  aOTccto  videnius  aciidcrc,  cui  aqiia 
iiirnndilur  ut  abliiantur  sordes,  ne  vasi  adbacreant 
pcr  viscosilatem  :  qua:  lamen  poslmodum  cjiciendx 
Bunt,  nc  intus  reinancanl  ad  vasi  impuricatem.  Ma- 
ccralio  vero  carnis  dulorcm   mitigat,  nc  pcr  carnis 


miiicm  incircumcisum  corde  et  auribus ,  in  inju- 
riam  vestri  dispensatorem  vcrbi  Dei  consliiuislis  f 
Non  suni  cgo  mcdicus  aniinarum  et  panis  verbi  D«i 
non  est  in  dumo  roea  (Ita.  iii),  maxiine  vobis  aji' 
ponendus,  qui  pane  suavi ,  pane  spirilali  solrli» 
refici  :  prxicrea  sacri  lemporis  observantia,  in  q-i» 
non  sulum  catamitalis  nosir.e,  f>ed  eliain  libei-ii- 
tionis  ei  Ixiicix  fil  rccurdaiio,  sermonem  vivui» 
ei  eflicacom  exigerel  periiiigentem  usque  aJ  divi- 
siunem  anitnx   et  spiritiis  (A/«&r.  vii).  In  eo  ciiiiii 


euram  viiia  reviviscant  In  nobis  :  qtiin  b:{!C  consue-  '  qnod  facies  Ecclcsix  immtitatiir  tuni  in  cuilii,  tuiii 

tiido  familiaris  iliius  inimici.quetn  scmper  nobiscuin  in  divini  obsequii  vnrielaic,  tnm  in  frequeniia  pian- 

diiciinus,  scilicet  nostri   corporis,  iil  quanto   ain-  gcndi  ct  Jejunii  universiialc,  nostrx  miseri.r,  qui» 

pliora  bcncQcia  ci   impcndimus,  lanio  acrioreni  in  pcr  priinum  parentciii    incidiiuns,  (^iasi  captivilaUi 

siiggcslioiie   vilioruin    illuin    scntiamus.   Corrcciio  Mispirantcs,  rccurdaiiiiir.  In  co  vero  qiHxJ  vox  hn> 

vcro  in  opere   sanilatcm  operalur,  duin  ea  taiitnm  die  prorumpil  iii    vocein   exiiltaiionis,  et  Ixiicix, 

faeil  bomo,qux  sibi  salubria,  proxinio  uiilia,  ct  Dco  quasi  iiberata  de  exilio  dicens  :  L.vlarc,  Jerusalea>, 

scilcssc  acccpta  :  ciijus  sanitatis  conservativa  est  el  convenlum  faci(c  oinnes  qui  diligitis  eain. 


pcisever:>niia   virtutis,  sinc  qua  oniiiis  pccnitcnlia 
inipcrfecta  dcbel  judicari. 

H.CC  csl  vera  illa  poeiiiieniia  per  quam  Ninivita- 
niin  vilia  siibverliiiitur ,  cujiis  vcrbuni  pcrvenil  us- 
<|Be  ad  regcm,  propler  qiiam  parcilur  univers;R  ci- 
vitali.  Eccc  cniin  rcx  Ninivx,  imo  Rex  coelorum  el 
Doininus  dcscendcns  de  solio  patcrnx  majcstaiis  in- 


Memoria  est  illiiis  jocundiiatis,  qiiam  posl  linjut 
pcregrinationis  loborcs  cxpectainiis,  transfcrcndi 
in  libertatem  gloiix  lilioruin  Dei.  Licei  ergo  ad  lioe 
non  siin  idoncus,  dicain  lainen  aliquid  prolemporc, 
cxcusatus  obcdienlia,  et  vestris  adinlus  oraiionibus. 
Et  ut  de  nostrx  calamitatis  initio  loquondi  suinam 
priiu  ipiuin  :  El  qiiare  o  .\dam,  boino  perdilc,  iiidu- 


diiilLT  carnis  cilitio,  jejunal  in  dcserlo  quadraginta  j)  xisli  super  le,  el  super  Qiios  liios  peccalum  grandc  T 
«liebus  cl  quadraginta  nociibus,  ut  foriiiam  pocniten-  Quarc  a  dcliciis  paradisi  in  has  exilii  sedes  devc- 
ti.-c  siiu  cxemplo  ipse  demonslraret.  Qnis  cnim  au-  nisti  ?  Vcre  cum  in  bonorc  csscs,  non  inicllexisii : 
diciisl<'iliiim  Dci  inJutu:ncilicio,non  nicluat  molii  lia-  quia  cum  in  bortu  voluptaiis  oiiinia  optata  tibi  siic- 
bi(u  ci  discoloribiis  indui  ?  Quis  audieiis  otiiii  usqiie  ccdercnt,  eece  labor  le  cruciai,  incdia  macerat, 
ad  e^uricni  jcjiinasse,  non  eiubescat  liis  dicbus  deli-      serviius    preiiiil,    dulor   iiiit ,  periculum  angusiat. 


lius  el  mcnsx  voluptatcs  7  In  dcserto  ctiam  jcjunni, 
non  in  civitatc,  non  in  conspcciu  boiiii:ium,  ut  do- 
ccal  iios  in  bonis  operibus  inanem  gloriam  cl  lau- 
dcs  lioiniiium  declinare.  Neqiic  cnim  idco  leiitatio- 
ncs  desunt  nobis,  quia  tentalor  ipsc  iiivisibili  specie 
i:on  apparet  nobis,  quia  vcrberibiis  cl  conluinciiis 
iius  iion  aflicil,  sicut  anliquos  Clirisii  ^igonislas 
iiiipiignnre  boIei>al  :  imo  idipsnm  iii  conftisioncin 
UiviiMiu  i'cspi«.ii,  '{ikid  vikiltilem  sc  iioii  cxliibel  uo- 


iirors  ad  uiiiiniiin  exicnviinnt.  AM«li  ergo,  o  fiH  ho- 
niiiiis  consiliuin,  qualitcr  :id  viiam  redcas,  <pii  in 
Adam  iiioriis  seiiienliain  excepisli.  Iniiium  vit(t 
Iwminis ,  aqua  et  panis  el  teslimenluiii.  Cibus  pcr 
omnia  jc-junio  ci  pcenitcntix  congruus,  aqua  e(  pa- 
nis.  Sed  suiU  aqux  quxdam  i.oclurnx  valile  con- 
tr:irix  bis,  qtii  volunl  inclioare  bonain  vitani,  de 
qiiibiis  sponsuB  in  Canticis  cunqucrilur  dicens  :  Ca- 
pui  meum  plenuin  esi  rore,  vt  ciciniii   raei  giiiiis 


«09  Si:nMONi:S.  —  RERM.  XVm.  IN  QUADIIACESIMA.  ih 

iiocliiiin  {Canl.  y)  :  signat  ros  isle  sive  guilae  no-  y\  viiiclicet  lioram  jcjnnii,  Bol^rielatcm    alibiinenlidp, 


ciiiun  alTeclioncs  c.iniulium  desidcriorunu  Cst  alia 
aqiia  mari.s  sal&.t  el  impolahilis,  qua:  non  vivifical, 
de  qna  Proplicia  :  lii  mari  via  tua,  cl  scmitx  inoe 
in  aquis  muliis  (PiaU  lxvii)  :  Ci  lixc  csl  amaritudo 
iiiiqu;c  operalionis. 

Sed  vidcmHS  aiias  aqiias  saliibrcs,  ulpolc  qux  a 
vrnis  terrc  ab  imo  sursum  scaturiunt.  Iiem  aiias 
qnx  desursum,  id  est  a  nuWibus  «oeii  ad  tcrram  us- 
qiir  desccndunu  Terli.is  qu«  supcr  cfclos  suis  setii* 
bos  constilulai  usquc  ad  nos  non  perveiiiunl.  In 
priitiis  aqiiis,  qua  de  lcrra  siirsum  cbulliunt ,  si- 
gfiificartlur  lachrymxpoenilenli^  :  qiiia,  <luin  pccca> 
l«r  quilibet  maloruin  suorum  reminisciiur,  qn.ilitcr 
terreiiis  opeiibns  semper  iutcnius  rneril,  nil  Dco, 


mediorritaiem  apparatiis,  el  .oppolilus  miMisiiram. 
Considcr:»re  orgo  dcbfil  jcjunans  ulrum  aliquoil 
isiorum  sibi  desit ;  quod  si  lioc  csl,  non  esl  boc  je- 
jnninm  qnod  clcgil  Dominus;  quin  poliiis  sinislr.i 
dcxler.Ecommiscplnr,  poiius  jejnnando  vciilri  qnam 
snbrieiali.  Jain  habcinus  aliquid  de  .nqna,  qu;c  csl 
iniliiiin  vitx  liominis,  scd  ubi  est  panis*  Iuiiium, 
inquil,  vit.Tr!  boininis,  aqiia  el  panis,  eic.  {Eccii.  xxix.) 
Quatuor  paiiunr  genera  in  sacraScriplura  invcnimus 
autcntica  :  primo  pancm  snbclnenc iiim,qiicm  legiuir 
Ilelias  comcdisse  in  descrto  (///  Reg.  xix).  lleiii 
alios  ircs  quod  distingnil  Moyscs  In  Levitico,  vide- 
licot  panem  coctum  in  clibano,  panem  assatum  in 
cralicula,  el  lerliiim  frixum  oleo  iii  sarlagine  [Lev. 


loiiim  se  vixissc  mundo,  quandoque  gralia  Dei  pi.T-  ^  !i)-  Panis  ergo  subcinericins  proplerciiicrein  signi- 


Tcniuscompiiugiiur  :el  sic  evehil  ut  dnin  pr.xlerila 
pcfcala  lacbrymis  abluit,  quasi  ab  imo  terrx  aquae 
fontem  producil  :  El  istae  aquse  snnt  iiiiiinm  viia; 
bominis.  Per  secundas  aquas  qiiae  a  nubibus  ad  ler- 
r.is  dislillant,  accipimus  exeinpla  sanciae  convcrsa- 
lionis,  qiise  a  virii  justis  ad  nos  usque  pervcniunl  : 
quia  dum  porum  viiae  peccalores  bene  a{jcndo  studcnt 
oonroriMCs(ieri,quasi  aballitudiue  nubiuin  usque  ad 
tferrain  aqua  descendit.  Per  terlias  vcro  aquas  quce 
super  coelos  wint,  aUlueniiam  rutiira;  glorioe  iiilelligi- 
mus,  de  qua  dicil  Psalniisia :  Saliabor  cum  apparueril 
gioria  lua  (l*tal,  xvi):  Istae  eienim  terris  sunl  inco- 


fical  mcmoriam  morlis,  panis  coctMS  in  dibano  si- 
gnincal  lolcranliam  (ribtilalionis;  ignis  cniin  iribu- 
lalionis  signum  cst.  Panis  in  cralicula,  ubi  crali- 
cnla  intcr  ignem  cl  panem  media  ponitur,  affecluiu 
noiat  compassionis,  quia  dum  aliorum  calamilali- 
biis  viscera  compassionis  adliibemus^quasi  craticylfl- 
inierposita  ,  igncm  iribulaiionis  eorum  lempera- 
nins.  Panis  veio  qiiarlus  defrixus  in  oleo,  dulcedi- 
nem  noiat  divinx  consolaiionis.  Yere  itaque  poeui- 
lenti  panis  subcincriciiis  adnriodum  Decessariiit 
esi,  lioc  esi  memoria  mortis,  ui  in  omni  opere  suo 
memoretur  novissima  sua,  quam  sit  inleriiiift  fesii- 


gnita;:qnippequxnec  oculus  vidit,nccanrisaudivi(,      nus  el  dubius,  quam  mutabilis  vila,  quam  sit  iiora 
Hcc  in  cor  liominis  ascendit,quxpraeparavitDeus  di-  r  incerta,  ut  scmper  memoria  oiortis  prsecidal  voiu- 


Hgcntibiis  sc  (/  Cor.  ii).  Potest  lamcii  alicui  bisloria' 
liier  videri,  quod  firaoamealum  aquas  illas  cunti- 
iiens  porosum  sii,  et  per  poros  ejtis  giittx  roris  ad 
tcrras  usqae  pcrveniunt,  in  quo  rore  devoiio  meo- 
tis,  quae  est  fulurae  viix  praelibatio,  non  incongrue 
figuratur.  Sicul  eniin  ros  quandoque  figura  cst 
peccaii,sicutsupra  diximits,sic  el  in  bona  significa- 
liane  accipitur,  ut  ibi  *■  Det  libi  D?us  de  rore  cocll, 
et  de  pinguedine  lerrx  abundantiam  (Gen.  ixvii). 
De  bac  aqua  tripartita  primn  humeclat,  secunda 
lavat,  tertia  inebriat.  Sed  videmus  mnllos  aquis 
pceniientix  per  contriiionem  conlis  ad  modicuin 
humeciari,  qui  secundirt  aqiiis  non  lavaniur  per 
studium    boni   operis   :  idcoque    ncc    terliis   qux 


piates,  qnas  miindus  adminislraverii.  Secundus 
similKer  panis  qui  coctus  est  iii  clibano,  et  lerlins 
assatus  in  craiicula,  ad  bene  vivendum  poriineui, 
id  est  tolcranlia  iribulaliMnis  et  compassionis  aCe- 
rtns.  Omnis  enim  volens  bcne  vivcre  ad  hoc  slu- 
dere  debel,  ne  in  illalis  injuriis  per  iinputientiani 
statum  sux  mentis  immntct,  et  ut  etiani  proximo. 
rum  injuriis  compassionis  affeclu  condescendat. 
Ergo  si  verbnm  increpationis,  si  corrcctionis  fla- 
gellum,  si  detractionis  vel  opprobrii  jaculum  pcr 
le  iransierit,  patienter  sustineas ,  quia  quod  in 
prxsenli  est  momentanciim  cl  leve  iribnlaiioni-i 
nostrx,  supra  modum  in  snbliinilate  xlcrnne  glori;p 
pondus  operalur  in  nobis    (//  Cor.  iv).  V.t,  iiiqnit 


super  copios  Bunt  inebriantur  pcr  adcptionem   glo-  D  Scriplura,  bis  qiii  pcnliderunl  stislineniiam  (Eccli. 


rificationis.  Ecce  eniin  mundi  aniaiores  hoc  sa- 
cro  tempore  observnnllx  quodaminodo  tracii , 
Statu  temporis  ad  modicum  compungiintur ,  sed, 
dum  peccata  sua  debcnt  redimere  je]uniis,  oralio- 
nibus  el  clccmo  ynis,  vicli  sua  prava  consueludine 
ad  prislina  peccata  reverliintur.  Toto  cnim  tempore 
jcjiinii  animiis  eoriini  csl  in  palinis,  el  si  jcjunant 
sciiicl  in  die,  comcdendo  rccompensant  viccs  come- 
stionum,  tum  prxveniendo  boram  cocnx,  (um  immo- 
deralc  sunieiulo,  tum  lantioris  cihi  urtificio,  lum 
supra  modum  appelcndo.  Isti  sunt  qiiatiior  saiellites 
gusirimargix  sive  gulx,  qnibus  jojunii  inerilnin 
miniiil,  aiil  ccrte  oinnino  innlile  facil.  Corporalo 
slqniJcm  jcjiinium  qiiatuor   bxc  obscrvarc  dcbel. 


ii).  Qui  enim  malos  paiienter  ferre  non  potiiii,  ipsu 
sibi  per  impalientiain  suain  teslis  esl,  qiiia  bonus 
non  esl.  Yis  aiidire  affeclum  compa&sionis?  Quis 
inlirmaiur,  dicil  Aposlolus,  et  ego  non  inlirmor? 
quis  scaiidaliratur,  et  ego  non  uror?  (//  Cor.  iii.) 
Disce,  homo,  in  membris  corporis  tni,  qiix  sibi  i:i- 
vicein  subvcninnl,  qnaliler  compassioiiis  visccribti» 
necessilate  proximi  ini  debeas  subvcniro.  Nunqiiiil 
ciiiin  si  aliqtiod  dc  membris  tnis  infirmilalc  laborel, 
in  minisicriiim  iiliiis  ocuhis  neguhil  \isiiin,  anris 
audituin,  pcs  gresstim,  nnmis  obscqninm?  (/  Cor. 
XII.)  Noqiuiqn.un.  Vade  crgo,  i;i  in  fac  similitor 
crga  proxiinnin  Iiii.mii.  Sniinis  euiin,  sicul  dicit 
Apos.;olns,  allcr  alterins  mcinbra  [Uom.  xii).  Qnar- 


111 


ABSALOISIS  ABBATIS  SPRINCKIUSBACENSIS 


11? 


111«  p^nis,  qni  oleo  csl  dcrrixiis,  suavilas  csl  divinx  A  co  ipso  ([iioil  liomo  stii  conieir.plor  c^l,  liabet  reve< 


consolationis,  qiii  iion  soliim  ad  bonrc  viix  iniliuiu, 
vcriiin  eliam  ad  consunfimalionein  csi  ncccssarius  ; 
quod  vos  caelerique  viri  sancii  bcne  nosiis,  qni 
guslalis  quain  suavis  csl  Dominus.  0  panis  dcliratc, 
0  panis  dulcissime,  qiiis  milii  del  ul  anima  mca  osu 
tuo  reliciaiur,  ul  inlerioiis  iiominis  esuries  tc  ci- 
bante  satielur?  Tu  es  eniin  ille  paiiis,  qiii  cor  lio- 
minis  conlirmns  {Psal.  ciii).  Altcndaniiis  inodo  iii 
qiiibus  consislal  paiiis  hic  spirilalis,  viilcliccl  sua- 
\il;is  diviiiu:  consolulioiiis. 

Consistit  plane  in  devolionc  sanclx  orationis,  in 
mcditatione  diviiix.  leclioiiis,  In  proinisso  xlerntc 
rdiciiaiis.  Quid  cniin  suaviiis  csse  polesl  lioniini, 
quain  oralionis  afTeciu  coclos  pulsare,  ineditalionc 
sancia  scorela  coeleslia  pcnclrarc,  el  in  proniis- 
sionc  bcalitudinis  cxultare?  Primus  subcincricius 
cst  sine  oleo,  quia  tolus  est  in  luclu;  secundus,  qui 
coquilur  in  clibano,  el  tertius  qui  ponilur  in  crati- 
cula,  parlim  habeiit  oleum,  quia,  sicut  dicil  lejisla- 
tor,  debeni  esse  oleo  liti.  Nain  tolcrantia  tribula- 
lionis  partcin  liabet  gaudii,  partcm  inoeroris,  sicul 
de  aposiolis  scribitur  :  Quia  ibanl  gaudenlcs  a 
conspcctu  concilii,  quia  digni  habiti  suni  pro  no- 
inine  Jesu  coniumeliam  paii  (Act.  v).  Siiniliter  el 
coinpassio  proxiini  oleum  habet  consolalionis ;  noii 
eniin  verecompatitur,  qui,  si  potesl,  non  consola- 
tur.  Uliinius  vero  panis  et  inlus  ci  exteriu»  olco 
est  perfusus,  quia  toluni  palaiojocundum  est,  quod 


n 


rcntiain  proximi,  iil  paralns  sil  ad  obscquinni  om- 
iiiuni,  qui  omncs  sc  i^ulat  nnlcccderc  inerilorunt 
digiiit:ite,  et  sic  inleinperies  frigoris  lollilurde  me- 
dio,  (ium  pcr  rcvcrcnliam  proxiini  sludioso  obse- 
qiiio  subjicit  se  omnium  voluntaii.  Quia,  ui  dixit 
quidam,  ohscquium  amicos,  veritas  odium  paril. 
INuirit  ctiam  hoc  veslimenlum  caiorcni  per  tiniorem 
Dei.  Sicut  eiiim  Scriplura  dicii :  B  >naruin  inentium 
cst  ibi  culpas  agnoscere,  hoc  esl  timere  nbi  non 
sunl.  l!t  hoino  in  conspoctu  Dei  scmpcr  sit  pavi- 
dus,  nc  ipsum  aliqua  inicrvoniente  cnlpa  oiTcnda'!, 
cui  sociari  loto  menlis  dcsi.icrio  festinal ;  sicqiie  fil 
ut  dum  mctuit  eiim  otrcmlere  qnein  diligil,  semper 
magis  et  magis  in  ejiis  fcrvore  dilcciionis  mens 
fiolidctur  et  crcsrai.  Ilabet  igitnr  vcstimentuni  Ine, 
vidclicet  cuslodia  humililalis,  iria  tixc,  contcmpliiin 
sui,  revcrentiam  proximi,  limorem  Dei.  Videbiliir 
forie  durum  alicui,  scilicet  huinilein  et  dcspectura 
exhibere  se  omnibus,  sed  in  Iioc  esl  consol.itio, 
quia,  ut  dicit  Aposlolus  :  Discipiina  in  prxsenli  non 
cst  gaudii,  sed  moeroris,  qnnc  in  iuturo  frnctum  re- 
cipiet  pacalissitnnin  (Hebr.  xn).  Ccrie  Ilachcl  cum 
partiirirei,  cgredienic  anima,  prx  dolorc,  ut  dicit 
Scriplura,  vocavit  filium  stium  Dennoni,  hoc  esl 
fiiium  doloris  mei ;  pnler  vocavil  cum  Bcnjainin, 
hoc  esl  filium  dexlenc  (Cen.  xxxv).  Rachel  quippe, 
hoc  est  anima  qnaelibet  vidcns  Dcum  pcr  sanrtum 
desiderium,  non  sine  dolorc  pnrit  frucluin  bonorum 


inriindit  dnlcedo  diviiix  consolalionis.  El  b)cclesia  q  operum,  qux  opcra  a  Deo  Palre  vocaniur  liliiis  dc- 


quidcni  ndhuc  inilitans  in  tcrris,  inlcrim  oralionc, 
nieditalione,  et  spe  promissionis,  quain  nunduin 
consecuia  est,  f-e  consolalur.  Scd  Jcrusalcin  ccele- 
stis,  videliccl  sancti  qui  rcgnant  cuinDeo.jaminan- 
diiGai  hunc  panem  adepta  xterniiatis  jocunditate. 
In  cujus  nicmoriam  hodierna  die  exuliat  decantans 
canticum  Ixiilia;  vox  Eccltsix  cum  dicit  :  Lxtaro 
Jorusalcm,  et  convenlum  facite  omnes  qiii  diligitis 
cain.  Ac  si  diceret  fdiis  suis  :  Consolaniini,  popule 
Miciis,'  quia  adhuc  mooicnm ,  ct  cpuhbimiiii  cuni 
fratribus  veslris,  el  satiabiinini  ab  uberibus  conso- 
lalionis  vesirx.  Jam  habenuis  aquain  cl  paiieni. 

Tertiuni  vero  est  vesiimentum,  qui:i  iniiium  viix 
hoininis  aqiia  et  panis  et  vestimentum.  Veslimenluin 


xterx,  qiiia  propier  ipsam  consolationem  recipicnt 
in  xternilatc,  qux  per  dcxtcram  consignificalur. 

Esl  ergo  ad  bonx  vito^  initium  valde  ekpcdien» 
non  solum  aqua  el  p^inis,  scd  eiiam  vesiimeniuin, 
ci  prxterea  quarlum,  scilicet  dontus  protegcns  lur- 
pitudinem  hominis.  Magna  viiieiur  h:cc  turpitndo. 
quam  nec  aqua  nmnino  delet,  iicc  veslinicnlum  ex 
loto  coopciire  potcsl,  iit  ainplitudine  doniiis  sil  opus 
qua  isia  lurpitudo  possil  crtoperiri.  Non  est  ista  tur- 
pitndo  in  uiia  p:irte  hiimani  corporis,  qnain  unum 
indumentum  non  siidicit  ccl:ire ,  quin  pulius  usquo 
adeo  dlffusa  est,  ul  a  planl:i  pcdis  usque  ad  verti' 
cem  capilis  non  reliqueritsasiilatcm  ;  ipsa  est  cor- 
rupiio  peccaii.  De  hac  turpiiudine  beatusJob  l.i- 


hoc,  ni  fallor,  esl  custodia  humililatis.   Vcstiinen-  ^  raenlatur  dicens  :    Induta  eA  caro  mea  putredinc, 

et  sordibus  pulvcris  (Job  vii).  Qiiomodo  indula? 
Oninino  circundata.OlTcndit  eniin  pcs  cundo,  auris 
audilu,  nianus  opere,  lingiia  in  verbo,  visus  in 
:ispeclu  vanitatum,  iisqne  adeo,  ut  possimus  cuiii 
illo  gentiii  dicerc  :  Non  habet  in  nobis  jam  nova 
plaga  lociiin.  Hoc  quidein  juguin  gravc  csl  snp<<r 
niios  Adam  a  die  naiivitatis  siix  iisqiie  in  diom  sc- 
pnltnrx.  Sub  cujiis  «nere  geinit  vir  ille  aaiicliis  di- 
ccns:  Quare  excepius  gcnibus  et  ciir  ablactalns 
iiberibiis?  Nuiic  eniin  dormiens  silerem,  el  sonino 
iiico  quicsccrcm  cum  regibus  et  consulihus  terix  : 
aiit  qnasi  aborlivum  abscondiiuin  non  suhsistcrcm, 
aiil  qiii  roncepti  non  vidcrnnl  lucein  (Job  iit).  SeJ 
qnid  dicain  ?   tenemus   inorbum ,    neccs»ariuin   citt 


liim  per  oinnia  necessarium  quod  nuditatcm  operit, 
arcet  frigoris  intempcriem ,  et  nutrit  calorcm.  Vis 
videre  quomodo  nuditaieni  nosirant  opcrii?  Certe 
inlor  omnia  inalorum  genera  nihil  magis  innrmila- 
lcin  nobtr:iin  dotcgil,  qn:im  venlii.^  imnfoiierutjc  c!a- 
lionis.  Sed  hanc  nudilatero  lusloilia  hutnililatis 
t«'git,  ciiin  nperatur  in  hoinine  coiilcniptum  sui,  ul 
non  ailiiin  dc  se  sapiat  (Rom.  xii),  nt  omnibus  se 
inferiorem  judicet,  et  iion  solum  vocc,  sed  hahilu, 
vullu ,  gestu  sempcr  sit  accusalor  siii  dicens  ci 
vcrbo  et  opere  :  Ego  sum  verniis  ct  non  liomo,  op- 
probrium  hominuni,  ct  abjeclio  plebis  (Psul.  xxi). 
Arcet  etiam  lioc  veslinieniuin  inieinpcriein  frigoris, 
id  csl  seniinariiiin  xmuiationis  el  di.cordix,  qiiia 


ll^  SERMONtS.  —  SERM.  XIX.  IN  QUADn.^GESlMA.  U 

qiirrrere  reijiediiim,    Videnius  ergo  qux'  sil  dontus  A  iive  peccalritis  conversalioni.s  proccdanl.  Necessa- 


illa  lain  necessaria,  ul  lianc  tnrpiitulincm  pos.sii 
proiegere.  Ipsa  est,  ni  falicr,  disciplina  clausuaUs 
conversaiiohis,  (\ux  non  solum  coitscienliaHi  cor- 
(lis,  veniin  eliain  oinnia  opcra  e.xlerioria  lioniinis 
inoderaliir  el  regit.  Verbi  gralia  :  Silcnliuni  liii- 
guain,  clauslrum  peJcni,  obcitienlia  inanum,  suii- 
tudo  visuin,  divinus  sermo  iiironnal  audiliim,  iil 
In  viris  sanclis  onuiia  foris  riani  disciplinnlo,  ei  iii- 
tus  patifice.  Quod  enim  est  splcndor  in  igoe,  sere- 
iiilas  iii  aere,  IranquilHlas  in  inari,  amoenitas  in 
Ccrra,  boc  est  discipiina  in  congregalione,  pax  in 
corde.  Hujus  doinus  fundanicnlum  sunt  incipieiites, 
parielcs  laboraiiies,  lecluin  vcro  conteiKplanles.  Aii 
noa  vcrc  rundamentuni   ponunt,  qui   a  mala  con- 


ria  est  admodum  aqua  ista ,  si  tamen  babeai  co- 
irites  qui  iruciuose  panitcnlcm  delieni  coinilari, 
vidclicet  suspirium,  plancliim,  et  plausntn  :  Suspi- 
riiim  de  cordibus,  planclus  de  orc,  plausus  de  ma- 
nibus  proccdit  :  ut  suspirinin  sit  pro  peccalo  cogi- 
(alionis,  planclHS  pro  peccato  loculionis,  plausus 
pro  peccaio  opcris  :  qux  omnia  in  recorduliuue 
peicatoriim  delenda  snnl. 

Vcrunlamen,  lii  vir  bonc,  qui  ad  Deum  coiivcrsus 
es,  scirc  debes,  qnoniam  frequens  peccalorum  re- 
cordaiio  quibusdamperniciosa  est,  quibusdambona. 
Flis  siquidem,  qui  spiriiu  fervenies  sunl,  et  fortes 
in  opere,  frequens  recordalio  peccatorum  esi  uii- 
lis  :  quoiiiain  ex  eorum  deteslationead  amorem  Dci 


versalione  conversi  formam  reliKionis   suscipiunl  1  ^  magis  accendunlur.    Sed  sunl   alii,   qiii  inlirmam 
Siinilitcr  laborantes  parielcs  sunl,  qui    postqu.ini 


iiicboaverinl  fortiter  ageiido  non  soiiim  in  spiritali- 
bus,  scd  ctiain  corporalibus  admiiiistraiione,  pro- 
videntia,  execulionc  operis  Ecclesix  sux  viriliter 
subveniunt.  Coniemplativi  vero  tectum  consum- 
niant,  qui  lavcrunl  pedes  suos  cum  sponsa,  nec  vo- 
lunl  surgere  ut  coinquincnl  illcs  {Cant.  v).  Quippe 
a  terrenis  occupationibus  libcri  coram  Deo  astani, 
et  ei  serviunt  .spiriiu  et  inenle,  ineditantes  in  lcge 
ejus  die  acnocte  {Pnal.  i).Eccc,  fratres  dilectissimi, 
passer,idestquiltbet  infirmus,  invenit  sibidomuin,et 
lurtur  nidum  sibi,  ubi  reponat  puilos  suos  {Psal. 
t.xxx\\i),id  estspiritalis  nidum.Iii  hac  siqi;idem  domo 
ct  infirmiis  [sanal]  tnorbum,  et  incolumis  saiiitafeiu 
ciislodit,  qiiae  in  praesenti  mortallbus  concedilur  ad  C 
remedium  dunec  ingrcdiamur  in  domum  non  manu- 
factain.quae  iii  ccclis  est,  in  futuro  ad  gaudiiim, 
cuin  abscondet  nos  in  abscondito  facici  sux  n  coii- 
turbatione  bominum,  proieget  nos  in  tabernaculo 
suo  in  coniradiciione  linguarum  {Psal.  xxx)  ;  quo 
iios  perducat  Jcsus  Chrisius,  rex  iiosier,  homo  hu- 
milis,  et  Deus  subiimis,  cujus  rcgnum  et  imperium 
permanet  in  secula  seculorum,  Amcn. 
SERMO  XIX. 

IN   QUADRACesiMA. 

Iniliutn  vita:  hominis  aqua  ei  pttnis,  et  veitimen- 
lum,  et  domus  protetjens  turpitudinem  ejus  {Eccl. 
xxv).  Sicui  gradus  sunl  dcscendendi  in  niortciii, 
ficet  gradus  ascendendi  ad  viiam  iiiveiiiuninr.  Ei 


hibcnt  conscicnliam,  et  ad  resislendum  viiiis  iinbe- 
ciiles  sunt,  quibus  (requenter  recordari  peccata 
stia  non  expedit.  Quoniam  sicut  corpus  cx  foetoro 
aiicujiis  cadaveris  aliquaiido  corrumpilur  :  ita  xgra 
conscientia  pcr  frcqiieniem  recordatioiiem  peccaio- 
rum,  coiitaininalur.  Sulenl  dicere  physici,  quoniam 
reliquiie  itirirmii&lum,  qu2e  sunt  in  corporibus, 
subversioncs  faciunl,  quod  simititer  evenit  in  reli« 
quiiE  spiritualiom  innrmitatwm.  Nam  sicul  is.  qui 
dc  inrirmttale  gravi  convalescere  incipit,  si  utatur 
cibo  sibi  contrario,  quandoque  recidivat,  ei  in 
innrn^itatem  relabitur :  ita  et  anima  inflrina  per 
recordaticnem  peccati  alTecta,  plurimum  ad  peccaii 
consensum  irahitur. 

Panis  eiiain  Scriplurarum  ad  vitaro  necessarius 
est,  de  quo  dicitur:  Parvuli  petierunt  pancin,  ct 
non  erat  qui  frangerci  cis  {Thren.  iv),  Ei  alibi  de 
eodem  :  Quia  cogiioverunt  Dominum  iu  fraciione 
panis  {Luc.  xxiv)  :  de  quo  eiiani  pane  in  Evangetio 
Dominus  multa  millia  bominum  saliasse  perhibetur. 
Sacra  siquidem  Scriplura  voluntatem  boininis  in- 
format,  tum  per  cognitionem  veritatis,  tum  pcr 
amorem  virlulis.  Iste  lainen  panis  non  oniiiibus 
uniformiter  apponendus  est,  sed  pro  modo  iegen- 
lium  et  capacitaie  sensuum  variamius.  Sunt  enini 
aliqui,  qui  inulta  sciunl,  et  parum  diligunt :  alii, 
qui  mullum  diligunl,  ei  pauca  stiuiit  :  alii,  qni 
uiulta  cognoscunl  etmullum  ditigiml :  alii,  qni  cl 
pauca  cognoscunl,  et  parum   diligunl.  Qui   nuiUa 


siint  Ires  gradus   qiiibus   in   mortein  descendiiui",  ^  ^"8"0scunt  et  parum   ditigunt,   debcnt  Icgcrc  scii- 


quorum  primus  est,  niandata  Dei  negligere :  se- 
cundus,  voluptaiibus  cariiis  vacare:  lerlius,  ad  om- 
nia  vilia  spirilalia  pronum  se  exbibere.  Similiter 
et  tres  gradus  sunt  asceudendi  ad  viiam  ,  quorum 
primus  esi,  devoia  conversio  :  secundus,  bona  con- 
versatio  :  lertius,  sancia  consummatio. 

Cum  ergo  inilium  vila»  boniinis  sitconversio  ad 
Deum,  dicuntur  tainen  panis  et  aqua  iiiitiiim  vitae 
hominis  :  quia  converso  ad  Deum  nccessaria  sunt 
aqua,  videHcel  poeniitiiti;^,  et  pauis  sacra;  Scri- 
piiirx.  Primo  aqua  lattirymarum  nccessaria  esl  : 
qiiia  sicut  purgal  ociilum,  ila  cl  laclirymi^  piirgant 
nicnti.s  a(Ttu;lum  :  si  laroen  in  modum  fontis  de  iino 
lerra:  scaiuriant,  id  est  si  e\  rccordalione  lerrenjc 


pturas  morales,  quae  purganl  affecium,  cbaritateni 
accendunt :  qualcs  sunt  scripia  heaii  Gregorii,  pa- 
raboliC  Safomonis,  liber  Sapicnli;e,  et  CA-Iorje  ta- 
les,  qu£  pertinent  ad  raorum  xdincaiionem.  Qui 
vero  niullum  diligunl  et  parum  cognoscunt,  legeio 
dcbent  scripturas  pro  capacitate  sensus  sui,  qux  ad 
cogniiionem  veritaiis  inteliecium  illumiDant,  ui  Ge- 
nesim,  Exodum,  librum  Rcgum,  Paraiypomenon,  et 
casteras  tales  qu;e  pcrlinent  ad  scicniiam  veriiatis. 
Qui  multum  cognoscunt  et  muitum  ditigiinl,  legerti 
debent  srripliiras  sentenliosas  pariier  cl  aflecluo- 
sas,  quibus  inlellectus  ei  affcclus  siinul  nulriatur. 
Qiii  aiilem  parum  cognosciint  ci  p«riim  diliguni, 
quamvis  siinpliccb  scripn:ras  liciic  possiiil  lcjfcre. 


H3 


ABiALOMS  ABBATIS 


taitien  iiiagis  eis  cxpeJil  audiic  verbuni  cxtiortatio- 
iiis  ab  eo  qiti  scil  e&horluri  in  doctriiin.  Qiiuiiiain 
Tiva  vox  docet,  ct  cilicacior  esl  ad  eruditioncin, 
qiiain  «erialis  lilerx  Sdsceplio. 

ilaiic  auieiii  cxliortaiioiiein  facere  debent  illi,  qtii 
iioii  Koliiui  pcr  scieiitiaiii  illuminaii,  »cd  ctiaiii  pcr 
<  iiaiilalcni  acceubi  stiiil  :  qiioiiinm  praidicaior 
priiiio  debel  lilios  parluiirc  in  vi>>ccrib;is  cliari;:ili!>, 
liosliiioiiuiii  parere  vcrbo  pra;dicalioiiis.  Unde  Pau- 
liis  :  Filioli,  qiios  ileruni  parlurio,  donec  formetiir 
iii  vobis  Christus  {Cat.  iv).  Criminosus  vero  ,  c:si 
n:uttaiii  tiabeat  scicntiani,  silenliuni  tanien  ei  indi- 
cilur.  Sicul  scripium  cst  :  Sepulchrum  paiens  cst 
puttureorurn,  linguis  suis  dolose  ajjebaiil  {Psat.  v). 
Quia  elsi  scianl  recla  loqui  per  cogiiilioiieni  veri- 
lalis,  tainen  lorluosa  el  nociva  freqncnler  loquuu- 
tur,  iinpellciilc  alTcclu  pravae  volunlalis. 

Et  atlendc,  claustralis,  qaia  alio  leinporc  leclione, 
alio  tcinpore  oralioiic,  alio  leinpore  nicditaiione 
utcndum  est.  Tcnipore  Iribulaiionis,  quando  vir 
bonus  in  angusiia,  et  persecmione,  et  quacunquc 
tiibulatione  posilus  est,  oralione  uii  debct,  ut  ab 
bis  libereteuin  Dominus.  Unde  Daniel  in  captivilale 
oravii,  ei  Judith  conlra  Holorernein  dimicatura  :  scd 
et  Jacob  fralrein  suuin  Csau  inelueas,  oralione  coii- 
ira  periculiiin  dimicavit.  io  lentatione  vero  pcccali, 
id  esl  quaiido  aliquis  in  peccatum  criiniiialc  lapsiis 
«st,  tunc  leclione  uti  debct :  quae  osleiidil  lioinini 
viain  justitix,  mores  instruil,  apcrit  tenlalioiies 
diaboli,  et  quomodo  ei  sil  resislenduni,  quibus 
oinnibus  boino  peccalor  ad  graliani  Dei  su.scipicn- 
dani  humilior  enicitur.Teinpoie  vero  tranquiililatis 
nediiationc  uleuduin  est,  quae  totam  mentein  lio- 
niinis  sibi  vendicare  dcbet,  ul  neque  exieriori  Iri- 
Lulalione,  neque  lciitatione  interiori  ab  eo  quod 
nienlc  cogital  reiardetur.  Similiter  ad  vitam  prod- 
cienti  vesiiinentuin  necessarium  est,  ne  nudusam- 
bulei  ei  apparcat  lurpitudo  ejus.  Secundum  aulori- 
laicsScripturaruin  triplex  veslimeiilum  dislinguere 
possiiniiis,  videliccl  vcslimenium  cilicinum,  de  quo 
legitiir  :  quia  lex  Ninivx  indulus  esl  sacco  {Jouce 
in)  :  Yestinientuni  nupliale,  sicul  iii  Evangelio  de 
quodaiu  diciiur  :  QiioiiiOdo  hiic  intrasti  noii  babcns 
\csleiiiiiiipiialciit?(il/a/</i.xxii.)Vestiiiieiituin  jocun- 
diluiis,  sicut  de  Judilh  iegilur  :  quia  cxuit  se  vesli- 
Lus  vidiiitalis  sua:,  ei  iiiduit  scsc  vestimenlis  jocun- 
dilalis  su£  {Judilli.  x).  Est  ergo  veslimentuui  cilici- 
nuni,dulor  coiiirilionis:  ^esiiiiienluninu^^tiale,  virlus 
chariialis  :  vesiinienlum  jocnnditalis,  graviias  exle- 
rioris  convcrsationis.  iioc  iriplcx  Yesliiiientuinoiniii 
claustrali  dcccniissiine  congruii,  videlicel  nt  dolore 
cuntriiionis  peccala  sua  ilefleat ;  per  charitateni  ea 
qua;  boiia  suiiiaffecluosediligal,  per  {^ravitatcm  con- 
vcrsatioiiis.iliis  ndexemplutn  beiic  vivendoproficiat. 

Tria  quai  dixinius,  id  esl  aqua,  panis  et  vesii- 
iiienuiiii.  tria  viiia  eliminant  a  ciauslralibus ;  per 
qiia:  iiinxiinc  rclardaiitur  in  via  pcrfeclionis,  qtix 
cuiit :  sccurilas  de  prxierilis  coinniissis,  lepiditas  in 
^piiii»  a^ciiJis,  le'iii3S  in  gesiu  exterioris   Lotiiinis. 


sniL\tKmsc.;cEMsis  iifi 

Videmus  siquidem  multos,  qui  qnandu  ingressi  nio 
nasteriuin  debcnt  sibi  assumere  plangeinti  oniciiini, 
prxieri(.x-  culpae  jain  imineuiores  adeo  securr  fiiiiil, 
ui  videantur  non  pcciiitcntiai  fructuin,  scd  quoddain 
M'curitaiis  otiuin  cxhibcrc  in  sua  cunversaliono. 
r>i«ce,  o  ctauslralis.  qui  talis  es,  disce,  inquam,  iii 
II  iliiia  scculari  qiiid  le  oporieat  fucerd.  Siquidein 
tcrrcni  impcratoris  miliies  quaiido  stant  in  acie, 
si  agricolas,  vinilores,  si  quicuiique  inepta  Ixtitia 
exiilianics  vidcaiit,  iion  eos  muvent  hxc  oiniiij,  ad 
boc  solum  solicili,  ut  forliier  premanl  advcrsarios, 
fti  vicloria  potiantur.Quanlo  magisiii,  claiisiralis,  soN 
licilus  esse  debes et  non  securus,  cui  noii  esi  collucta- 
tioadversus  carnein  et  sanguincin,  scd  potiusadver»- 
i-'i!5  principalus  et  potcsiales,  adversus  liujus  mundi 

li  ixctores  tencliraruin  barum,  conira  spiritalia  ue- 
i|iiiti;c  iii  cueleslibus. 

Docet  tc  Jacob,  cujus  figurain  tenere  debes  iii 
fcupplanlalione  vitioruni,  in  conversaiione  lua  lo 
non  dcbcre  esse  securum.  Loctatus  est  siquideni 
Jaroii  cutn  Esau  in  utcro,  Fuctaius  est  com  Laban 
iii  Rfesopotatnia,  luctatus  esl  in  Beibel  cum  Domino. 
Cuin  Esau  luctatur  Jacob  iii  uiero,  qnatdo  clau- 
Etralis  piignnt  coiitra  afleclum  earnafcin,  quasi 
sccuin  genituin  in  utero  pravae  voluntafrs  :  cuiu 
Laban  piignal  in  Mesopotaniia,  quando  in  hoc  se- 
culo  pugiial  cum  diabulo  contra  incentivam  malF- 
tia>,  et  secularis  vanilatis  :  pugnat  in  Belhet  cutu 
Doiiiirio,  qnando  vir  rcligiosus  in  douio  Dei,  iioc 
csl,  in  claustro,  in  vigitiis  et  orationibus,  in  fauia 

C  et  sili,  aliisque  iaburibus  plurimis  a  Doinino  re- 
giium  ccelorum,  quasi  per  violcniiam  nililiir  obti- 
i:cre.  Sicut  eiiiin  scriptum  cst  :  itegnuin  coelorum, 
viiii  patilur,  et  violenti  diripiiint  iltud  {Maiih.  xi). 
Seciindum  viliuni,  de  quo  diximus,  id  c&t  tcpor 
aniiiii  in  bonis  agcndis  profeciiii  clau.siraliuni 
mnxim,e  conlrarium  est  :  quoniam  fervorem  tpiri- 
ttis  exliiiguil,  tollit  fructum  boni  operis,  omnenique 
diligcnliain  spiritalis  studii  desidioso  quodani  tor- 
porc  et  negiigeiiliain  divini  obscquii  corrunipii. 
liunc  torporcm  niiiiui  ctiam  ipse  Doiuinus  aboini- 
naiiir,  bis  qui  tales  suiit ,  cxprobrans  ubi  ait  : 
Ulinnin  csses  calidus  aut  frigidus  ;  sed  quia  icpidus 
es,  incipiam  te  evomere  ex  ore  meo!  (Apoc   iii).  ite- 

r.  spice  ad  aqunm  tepidam,  qiifc  gnstanli  nunseani 
piovorat,  ct  fumuiu  de  .se  efniilit  dcnsiorem.  quain 
aqua  calore  fcrvens  non  facil  :  lla  el  iili,qui  tepidi 
biint  in  sua  conversaiione,  dum  opcribus  remissi, 
el  animo  pusitlanimes,  gestu  iiinrdinati  sunt,  velut 
fumum  quendam  teierrimiiin  de  se  eniiitunt,  quo 
iiiiueniiuiii  ociilos  vetut  caligitie  quadam  obnubi- 
lanl,  dinn  exeinplum  desidix  prxbent  aiiis,  quo 
relardanttir  a  conversnltone  spiritaii.  0  qiiam  nii- 
serabilis  esl  vila  illius  claustralis,  qui  frairibus 
secum  degentibus  noii  luoem,  sed  tetiebras  infun- 
dil !  Tertium  vilium,  quod  est,  ievilas  geslus  exte- 
rioris,  clauslrali  admodum  fugienduin  esl ,  noii 
solum  propterpeccatuin,  8«id  etiam  propier  acanda^ 
ium.    Cum  enim  gecius  ei  baUlus  ilitus  quasi  spe- 


417 


SEKMOISES.  —  SERM.  XX.  ir<  AN.NUNTIAiiOr<E  B.  MAUL«. 


118 


cultiiii  csse  debcKl  eoruin  qui  furis  stint,  si  sit  ad  A  seJeiii  judiciaiem  liujus  doiinis,  ut  k  prxlalis  eccltr 


risuin  facilis,  »n  verbis  jocuiaris,  vullu  iinmaiurus, 
geshi  incoiiipositus,  liaic  orimij  conlr;i  ipstiin  pro- 
iiiiiiciaiit,  nunus  in  eo  esse  virtulis,  iii  quo  foris 
«pitaicnl  lot  argunieiila  dissoluiionis.  Siquitlem 
rcligiosani  vilam  profcssus,  in  fronte  poriarc  debet 
Tliau,  id  cst  fornKim  Crucifixi  :  qtionbin  qiii  dicil 
se  iii  ipso  inanerc,  debet  sicut  iiie  ambulavit  ct 
Ipse  anibuiare  {1  Joan.  ii).  Scd  qiiicunque  ille  cst, 
i]ui  foris  babitu   iinmalurum  se  cxbibct,  non  Thau, 


siaslicis  suscipias  virgam  disciplinae.  Et  ul  dc  prx- 
latis  E''clesianiin  dicam  aliquid,  ipsus  lales  csse 
oportcl,  ut  dum  alios  judicant,  per  cnoninlntcin 
vilx  noii  appareaiii  judicandi.  Sicut  enim  bc.iius 
Crcgorius  dicit :  Nenio  est  qui  iii  Ecclesia  Dei  magis 
noceat,  qiiam  qui  pcrverse  vivens  solurn  uouien 
sanclitatis  portal. 

Oualuor  crgo  sunt  quac  prxlatiim  Ecclesiae  babera 
oportet  :  inundam  vitam,  sanam  doctrinam,'  zeluiu 


sed  leprain  in  froiiie  portal  :  el  propterea  hicul  ^  justiiiae,  amurcm  disciplinx.  Munda  vita  prailaio 
leprosus  in  facie  de  consortio  hominum  cjicitur,  nccessaria  est,  ui  sancle  vivat  :  quoniam  cujus  viu 
Ita  et  cl.iustralis,  qui  talis  esl,  ne  alios  pravo  suo  contemnitur,  necesse  est  ul  ei  docirina  coniemna- 
«xeinplo  corrumpat,  de  collegio  justorum  est  eji-  »«>".  Sed  et  sana  doctrina  ei  necessaria  est,  sicui 
clendus.  Tria  ergo  quDe  ab  initio  diximus,  id  esl  dicitur  de  prselaiis:  Erudiinini,  qui  judicatis  lerram 
•qua  paMiiicniiae,  panis  sacrae  Scriplura,  testimen- B  (P«fl^  ");  ut  sive  loqualur  subdilis  ad  cxboria- 
tum    matur.ie  convcrsationls ,  quasi   Iria   remedia      tioncin,  sive  doceat  ad  cruditionem,  oinnia  secun- 


conlra  tria  vilia  (dc  quibus  locuti  sumus,  videlicct 
securitatcm,  tcpidilatcm,  levitatem  extcrioris  iia- 
bitus)  claiisiralibus  daia  sunt,  ulsit  dolor  poeniten- 
tix,  contra  sccuritatcm  :  lectio  sacrae  Scriptnr», 
qux  illuininai  et  .icccndit  aniinum,  contra  tepiditn- 
tem  :  vestimcntuni  maturilalis,  contra  exterioris 
liabiliis  lcvitatem. 

Sed  neque  abs  rc  esl,  quod  tendenti  ad  vitam  domus 
necessaria  essc  dicitur,  quse  prolcgit  turpitudincin 
ejus.  Nani  si  doinum  istum  velimus  intcipreiari 
Eccloslam  sivc  congrog.ilionem  fidelium,  de  qiia 
dicilur:  Sapientia  Kdificavii  sibi  domuni  (Pror.  ix); 
•t  alibi   :  In  doino  Pairis    inci  mansioiH^s  mullx 


dum  rcgulam  catbolicx  religionis  faciat,  ne  in  ali- 
quo  veritati  vidcatur  obviare,  qui  prxco  debei  essa 
justiiix  et  veriiaiis.  Debel  etiam  prxlutus  haber« 
zclum  jusiitix,  nthts  qui  inorJinate ainbulant,  libert 
▼oce  constanter  contradical,  gladio  verbi  Dei  do- 
fendens  jiistos,  el  corripiens  inquietos.  Isie  zelus 
jMstitiae  si  prxlato  desit,  omnino  indignus  est  ho- 
nore  prxlationis.  Quartum  corum  qux  ad  prxla- 
luin  pertinent,  est  anior  disciplinx,  ut  ipse  furma 
sui  grcgis  ofTcclus  discipliiiamlibcns  babeat,  et  ad 
oinnia,  qux  vitx  regularis  ordo  exigit,  se  exbibeat 
cxteris  pronioreni,  ui  qux  docet  sermone  eliam 
Inipleai   operis  eKbibilione  ;  nc  f(>rle  aiidiat  iii  se 


•iinl    (Joiin.    xxiv),    iii  tali  donio    inanere     valde  « ''''"ectutn  illud    evangelicum  verbuni :  Qux  diciint 
necessariuni  csl,    valde    fructtiosum.  Fn  ea  siqui-      facile,  opera   autem   ipsorum  nolite  facere  (hJatiU. 


siq 
dem  paterfamilias,   id  est,  Cbristtis,   habet  coeiia- 
culum,  in   qao  pascitur  :  babci  tbalamum  suuin,  iu 
quo  requicscit :  babcl  secrelarium  suum,  in  quo  dis- 
ponit  consilia  sua  :  habet  et  sedem  judici.-^Iein,  in 
qua  discernit  judicia.  Cainacubiin  istiiis  domus,  siinl 
viri  misericordcs,  qui  cleemosynis  cxtcrisque  opc- 
libus  misericordix,  quibus  Chrislus  libenler  vesci- 
lur,  sludiose  insistunt.    Thatamus  cjusdcm  doivuis, 
sunt  viri  contemplativi,  in  quibus  a  curis  et  vuiup- 
lalibus   hujus  seculi    revocalis,  Chrisius  pcr  traii- 
quillitatein  et  amorem    caiiestium  rcquiescil.  Se- 
crctarium  vero  domus  hujus,  viri   perfecii  sunt,  qui 
divina   sapicntia    iiluininati,   dant  aliis  inoiiita  et 
consilia  quomodo  ad  vitam  debeantproricisci.  Scdes  d 
Judicialis  in  hac  domo,  sunt  pra:luti   Ecclcsiaruiu, 
in    quibus  Cbrislus  sedet  ad  discernonduro  justa 
Judicia,  vel  ad  correplionem  delinquentium,  vel  ad 
pacem  justorum.  Tu  ergo  quicunque  iriaeulain  iii  le 
vidcs  lurpitudiuis,.id  est  peccati,  inhacdomo  poies 
protegere   illam.    Si  es  immisericors,    ci  pioximi 
iiii  compassione  non  tangeris,  tr.insi  ad  cffiiiaculum 
domiis  islius,  ul  discas  misericorditer  operari.    Si 
ciiris  hujiis  seculi   deir;iheris,  Iran^i  ad  tbalamum 
ilomus  hujiis,  ut  discas  vacarc  coulenipl.ilioni.    Si 
inunus  esl  tibi  consilii  vcl  scienli:c,  ut  nescias  vi- 
lain    tuam    regerc,  Iransi    ad   secrciariuni   doinus 
islius,  iit  a  viris  perfeclic  accipias  inoiiita  vil.i?.    Si 
iii  pcccaluin  .Tliqiiod   graviiis  corruisii,  imiiiii  .id 


xxiii).  His  omnibus  rite  obscrvalis,  clatislnilis  taiii 
subditiis  quain  prxlattis,  inveuil  quid  eum  oporlel 
facere,  qualiter  de  sancia  coiiversione  nilgiet  ad 
bouatn  conversationein,  ct  inde  ad  perfeclx  vitx 
consuuimaiionem,  quousque  pervenial  in  iocuin  ta- 
bernaculi  admirabilis  usque  ad  domum  Dei  :  ubi 
servis  bonis  el  ndelibiisgaudium  Domini  sui  datiir, 
cl  in  hac  vila  legiiime  certAnlibus  coronam  Jusiiiia» 
largitur  Dominus  noster  Jesus  Christus,  qui  cuih 
Paire  ct  Spiritu  sancto  vivit  ei  regnat  Deus,  p«t 
omnia  secula  seculorum.  Amen. 
SERiMO  XX. 

m  ANNUKTIATIONE   BEA.T.e  MARIiS. 

Yirtfam  virtuiis  tuw  emitlet  Dominus  ex  Sioit  : 
dominare  in  medio  inimicorttm  luorum  {Psal.  cix), 
Velleni,  fratres  cliarissinii,  si  benignus  Jesus  gra« 
liam  inspirasset,  factis  potius  quam  verbis  serino- 
nein  vobis  facere.  Quippc  plus  xdificalione  prod- 
ciiint  facta  quam  verba  :  cum  bxc  suavilate  quatiaiti 
eloqiiii  viriutis  contineaiil  exhorlalioncm,  illa  vcio 
cxcmplo  boiix  convcrsationis  Irabant  ad  iniilatlo- 
nem.  Et  cgo  quidem  virlulis  omuiinodo  vacuu9,  dutn 
veslrx  fbaritali  qu.tlecunque  compellor  exiioriii- 
tioiiis  miiiisterium  iuipciidcrc,  prudeiitis  iliius  tiiCG 
mc  cxcusabo:Qiiia  fungorvicc  cotis  aculumP.cdder« 
qiix  ferruin  valei,  exors  ipsa  secandi  (llor.  Art.  psit. 
v.  30i).  Scd  niinqiiid,  quia  peccalor  sum  solus.  noii 
n<'(T<l.4iii;Hl  nomiiiiim  iiieum,solus  ncsciamubi  posue- 


4I#  ABSALOMIS  AIUUTJS  Sl'RlNCKmSBACENSI3  120 

Mnt  eun)?  Tu  saliem  vir  bonc,  vir  rcllgi<>s.e.  <|ui  A  tam  praeclari.  virga  beaca  Oel  Geiiitrix  fiiit,  cnjus 


tpiriiaii  susurrlo  cuni  Deo  lno  veri)Osnris  die  ac 
Rocic,  qui  ad  mensain  consoialionis  ejus  contide- 
ratli;  lu,  inqunm,  iiidica  miLi  iibi  pascat,  ubi 
cubet  iii  meridic,  cl  lu  cuin  euiit  invencris,  renun- 
cia  miiii,  ui  et  cgo  venicns  adorcm  eum  (Matth.xi). 
Aui  ccrtc,  juxia  Salvaloris  mei  consilinm,  iie  verbi 
Dci  dispensalionein  inermis  aggrediar,  veiidam  luni- 
cam  nie.im,  et  emam  gladium  {Luc.  xxii)  :  tnnicam 
pcccaii.iunicainvelustalis.  Hancproineliori.bocesi, 
pro  viix  novilate  commulabo,  in  qua  accipiam  arina 
Justitix,  el  giadium  spirilus,  quod  est  verinim  Dei 
{Calat.  vi).  El  a  vcrbo  quideni,  quod  proposui  se- 
cundum  congruenliam  soleiiniialis,  congruuni  milii 
Tidebor  sumpsisse  exordium.  A  propbetico  illo  elo- 


sementem  angelusGabriel  hodierna  die  jecit,  quaiido 
Cbri&tum  Dei  virlutcm,  Spirilus  sancii  operatiime 
de  ipsa  iiascilurum  annuiiciavit.  Cnde  Propheia 
virgam  virlutis  ejus  eam  appcllal  {Psal.  cix) :  quia 
ipse  Filius,  qui  est  Dei  virlus  ctDei  sapienlia,  sicut 
flos  de  virga,  sic  de  beatx  Virginis  iialura  sccuu- 
duin  carnem  processil.  Vel  virga  virluiis  appellatq 
est,  quia  in  humaniialc,  quam  assumpsil  de  illa, 
liostem  iilum  anliquum  poicnler  proslravit  :  sicul 
et  Abacuc  prophela  testaiur  dicens  :  Cornua  in  ma-!- 
nibus  ejus  (criicis  subiniellige^  ihi  absrondita  est 
fortiludo  f\ai{Habac.  iii).  Dicil  ergo  propheta  :  O 
Christe  Dominus  emiltct  cx  Siun,  hoc  est,  de 
genle  Judxorum,  virgain  virtutis  sux,  videlicet  bea- 


quio  Verbi  dicitur  :  Virgam  virlutis  tua  emitlei  Do-  fi  lam  virginem  Mariam  :  llxc  csl  virga  illa  Moysi, 


^inut  tx  Sion,  etc.  Quxnam  pulas  alia  est  virga, 
nisi  beaia  Dei  Geiiiirix,  de  qua  processit  flos  ilie 
campi,  fios  (dlco)  rruciu,  odore,  puicbritudine  sin- 
gularis?  De  cujus  fructu  amica  sponsi  ia  Cantico 
amoris  saiiala,  gratulabunda  proclamat  dicens :  Sub 
iimbra  tliius  quem  desiderabam  sedi,  et  fructus  ejus 
ilulcis  gutluri  meo  {Cant.  ii)  :  fruclum  appellans 
charismalum  dona.  0  fruclus  dulcis,  o  frucius  sua-^ 
vis,  quem  appetit  esuries  sine  tormento,  mandiical 
Sine  fastidio,  quo  satiatur  sine  superfluo,  sanalur 
•ine  recidivO;!  0  fructus  bone,  fruclus  sapidissime, 
omne  habens  deleciamenium,  omnem  saporein  sua- 
vitalis,  his  tamen  qui  gustaverunt,  quam  suavis 
Dominusl  la  aliis  siquidem  est  manna  propier  dul- 
cedinem,  in  aliis  lignum  vitx  propler  xlerniialem, 
in  aliis  panis  propter  fortiludiDem,  in  aliis  vinum 
propter  computictionem,  in  plerisque  auiem  oieum 
propter  «piritu»  consoliUionem.  De  odore  auiem 
isiius  floris  in  Caniicis  scripitim  esl,  ubi  fidelis 
anima  loquitur  ad  Deum  dicens  :  Trahe  me  post  le, 
curremus  in  odore  ungtientorum  tuoruin  [Cant.  i). 
El  alibi  :  Ecce  odor  ftlli  mei  sicul  odor  agri  pleni, 
cui  benedixit  Deus  {Gen.  xsvu).  Odor  super  omnia 
iiecessarius,  ulpoie  infirmis  purgativus,  prolicicnti- 
l)us  conforlativus,  perfectis  vero  sanaiivus.  Eccc, 
inquil,  odor  filii  raei  sicut  odor  agri  pleiii.  Nonne 
Tides  agrum  istius  mundi  hoc  odore  plcnum,  cum 
videas  alios  juslitia  fortes,  chariiate  fervenies,  alios 


qiix  dracones  i£gypiiorum  devoravil.  Quippe  beala 
Dei  Genilrix  qux  prxnunciata  cst  a  Moyse  et  pro- 
phetis,  vencna  peccaiorum  et  tcnebras  hiijus  mundi 
per  solem  jusiitix  de  se  procedentem  illuminavic. 
Unde  et  in  laudem  ejos  dicitur  :  quia  cunctas  hx- 
reses  solainleremisti  in  universo  mundo.  Ipsa  est 
virga  Aaron,  qux  in  tabernacnlo  posila,  inter  csy- 
teras  tribuum  Isracl  virgas  floruit,  it(  gcrminavil 
amygdala.  Floruit  plane  pariendo  Chrislum  :  ger- 
minavit  amygdala,  quando  multa  juslorum  niillia 
8U0  excmpio  ad  vitx  novitatem  converiit.  Quod  si 
dillgenli  oculo  velimus  advcrtere,  quare  Maria  virga 
sit  appelluta,  in  boc  virgx  simililudinem  videmug 
ei  convenire,  quia  virga  est  Oexibilis,  gracilis,  recta, 
emincns,  stalura  uniformis  :  uniformis  dico,  non 
ramis  vel  foliis  circunquaque  dilTusa.  Certe  siciit 
Ecripluin  est :  fniquitas  fiedei  super  talentum  plumbi : 
poiiderosa  enim  esl,  non  gracilis,non  subtilis.  Quo- 
niam  ergo  beala  Diei  Geniirix  ali  hac  ponderositalo 
peccati  Spiritus  saiicli  virtute  liberata  est,  recte 
per  gracilitatem  virgx  puritas  innocentix  ejus  in^ 
lelligitur  :  cujus  caro  sic  purificata  pcr  prophelam 
nubes  levis  appeiialur,  cum  dicil  :  Ecce  Dominus 
ascendit  super  nubem  levem  {Isa.  ix).  In  virgx 
autcm  flexibililate,  virlus  obedienlix  accipilur, 
quam  in  Maria  invenics  ubi  dicit  :  Eccc  ancilla 
Domlni,  fiat  mihi  secundum  verbum  luum  (Luc.'i). 
Disce,  0  radix   peccatrix ,  favilla  ignis  xterni , 


promplos  ad  ohediendum  el  liumilitatis  obsequium,  p  disce,  inquam,  exemplo  Marix  Deo  humiliari,  el 
ho6  lachrymis  irriguOs,  et  ad  eleemosynas  profusos.  esse  subjecta  omni  bumanx  creaturx  propter 
jderosque  in  laudem  prorumpere,  non  solum  pro  eo  Deuni!  An  nescis  quid  Eaaias  clamai  de  superbis, 
quod  veniam  cousecuti  sunl,  sed  etiam  pro  eo  quod  qui  apnbulant  in  mirabilibus  super  se  :  Pro  eo,  in- 
gratiam  pro  gratia  receperunt?  De  puichriiudine  quit,  quia  elevaix  sunt  filix  Sion,  et  ambulaverunt 
vero  floris  illius  sancta  Ecclesia  8il>i  applaudil  in      extenio  collo,  decalcabil  Doininus  Yerliceni  earum. 


Caiiticis  diceiis :  Dilectus  meus  candidus  est  et  ru- 
bicuiidus  {Cant.  v)  :  vere  pulchc^  vei-c  speciosus, 
qui,  licet  rubicundus  fucril  in  passionCi^  candidus 
tamcn  in  essenlia  divtniiati«  permansii.  Cujus  etiam 
pulcbritudinem  Daniel  propheta  coinanomorans  ait : 
Vestimenia  e]us  candida  sicul  nix,  capilli  albi  sicut 
Vina  munda,  corpos  ejus  sicut  chrysolitbus,  thronus 
^icut  flainma  ignis  {Dan.  vii). 

Hujuj  crgo  floris   fructu,   odote.  Dulchrilaline 


et  crinera  nudabil  (/««.  iii).  Digne  sic  punitur  su- 
perbia,  quia,  sicut  dicil  Clarx  illius  valiis  magister 
Bernardus,  Nec  etiam.  virginilas  Marix  sine  huini- 
liiaie  Deo  placuissel.  |n  virgx  auiem  rectitudine 
opera  jusiitix,  ia  longitudine  virlutis  persevcranlia, 
in  eo  quod  uniformis,  niorum  concordia  figtiraiur. 
Ecce  virga,  qux  omni  petenti  palriam  proponitur 
imilauda,  videat  unusqitisque  an  veiii  e.sn!  imilari : 
quoniam  in  virg»  furoris  flagellabii  Dominn»  eoa, 


lii 


SEHMOES.  -   SERM.  XX.  IN  ANNUNTI.\T!O.NR  B.  MARIyF.. 


1S2 


qul  iUam  conlcmpseiiir.  Sunl  eiiim  «\  alix  virgx  A  grua,  sed  esl  alia  qmtn  docet  superniis  ille  iniist- 


Doinini,  quxdain  ail  jtislificaiionein  bonorum,  qux- 
dam  ad  vindiciam  inalorum.  Est  enim  alia  virtutit 
virg.i,  alia  virga  iiaereditatis,  aiia  virga  directioiiis, 
a!it  viigi  fiiroiis. 

Virga  iixrrditatis  cst,  gencralio  rectorum.  qiii 
sunl  iioeredrs  rogiii,  et  participcs  ruiurae  iiealituili- 
nis,  de  qua  Psaiinisia  dicii  :  Rcdeinisti  virg  mi  hX' 
reditaiis  tiix  (Psal.  lxxiii).  lixc  virga  signilicala 
etl  in  illo  facto  Jacob,  quando  suinpsit  virgas  po> 
piileasel  amygdalinas  el  ex  platanis,  pariimque  eas 
decorlicavil.  ct  quasdain  unius  coioris  retinuit,  ut 
oves  in  a^peclu  earuin,  modo  varios,  modo  unw 
Tormes  cnnciperenl  rnetus  (Gen.  txx).  In  iiis  qu% 
partim  decoriicat%  fuerant,  sanctos  ilios  figurans, 
qui  pollcm  pro  pelle  dcderunt.  passiones,  iormenta, 
iojurias  sustinendo.  di  iiis  vero  qux  erani  unius 
coloris,  exprimens  qui  sine  tormenlis,  ortiiodoxa 
fide,  et  doclrina,  et  morum  pietate  Gcclesix  Dei 
liimen  dederunt,  quas  virgas  oves,  id  est  simplicos 
debent  inspicere,  ut  in  carum  aspectii  concipiant. 
Quia  iiiorum  exemplis  debent  addiscero  modo  in< 
jurias,  contumelias,  maiorum  vcxationes  libenier 
AC  patienter  suslincre,  aut  cerie  in  aliis,  niodo  liu- 
roiliiatem.  modo  obedientiam,  modo  mansuetuiiinem 
cxlcrasque  virtutes  saiuti  iiecessarias.  \irga  autem 
dircctionis,  rigor  disciplinx  accipitnr,  utvoce,  vultu, 
gestu,  Itabilu,  verbo  el  opere ,  sancte,  juste  ei  pie  con- 
versemur.  De  hac  virga  dicit  Propheta  :  Sedes  tu« 
Deusin  seculum  seculi.virga  directionis,  virga  regiti 
tui  [Psal.  xLiv).  Virga  Itiroris  est  diabclns  ot  an{<eii 
cjtis,  per  quos  punil  Dcus  eos,  qui  demersi  sunt  in 
lacu  inferiori,  et  in  umbra  niorlis,  de  qua  virga  di- 
ctum  esl :  Virga  furoris  mei  Assiir,  per  Assur  an- 
gelos  Satanx  signilicando.  Ergo  virga  virtutis,  qux 
in  teniaiione  dcfendit  itiiirmos  {!sa,  x) :  virga  ba>- 
rediiatis,  qux  diii^il  justos  :  virga  diiectionis  est, 
quae  conigil  loriuosos  :  virga  furoris  esl,  qux  (la- 
geUat  iinpios.  Eiige  ergo  tibi  inter  has  virgas  quam 
teneas,  :ui  vclis  inier  amicos,  an  inter  inimicos  Dei 
tomputari?  Pro  quibiis  dicitur,  dominare,  id  est, 
dominaberis  in  mcdio  inimicoruiu  tuorum.  Aut 
enim  duminabitur  eis  convcrtendo  eos  ad  jusliliain, 
aut  punicndo  eos  ad  vindiciam. 


B 


ciis,  el  iila  nostr%  saluti  magis  est  necessaria.  Se<} 
qu%  est  illa  mnsica,  quam  docel  Deus?  ipsa  pro- 
fcclo  Irplici  specic  subdislinguitur  :  alia  cst  enim 
aniiiiaiis,  alia  spiritalis,  alia  cocieslis.  Aniinalis  esi 
musica,  quando  sciisus  exleriores  nihil  superfluniti 
appelunt,  et  a  duciu  ralionis  nequnquam  discor- 
dant,  ut  visus  non  aspiciat  vana,  non  auris  audial 
detraciiones  vei  judicium  sanguiiiis,  non  odoraltis 
quxral  suavia,  non  giistiis  supeiQua,  non  inanus 
exiendaiur  ad  illicita.  lsl£  suni  quini|ue  vocales 
aniinalis  musicx  f;icicntes  h»rmoniam,  qux  dicitur 
diapente,  quod  sonat  de  quinque.  Constituitur  eniiii 
de  quinque  corporis  sensibus  ordinate  constitutis, 
sicut  jam  dictum  est.  Spiritaiis  musica  consistit  in 
profectu  viriutum,  in  gaudio  spiritali  et  moruni 
suavitate,  in  timore  Dei  et  amore  fraternitatis  ;  per 
quam  harmonia  elTicitur,  qux  diatessaron,  boc  est, 
de  quatuor,  est  appellatj.  Quaiuor  ergu  virtulCi 
priiicipales  illam  efliciuni,  videlicel  furtitudo,  Justi- 
tia,  temperantia,  prudentia,  ui  sil  iii  omnitjus  beoA 
agendis  fortitudo  ad  auxilium,  jusiitia  ad  dircctio- 
nem  sive  ad  judicium,  lemperantia  ad  solatiuin, 
prudcntia  ad  consiliiitn.  Coelestis  vero  inusica  coti- 
sisiit  in  coniempiatioiie  Dei,  in  adeptionc  aeternita- 
tis,  in  ineulis  jocunditale  ei  immortalitate  corporis: 
ct  facii  hsec  inusica  harmoniaiii  qux  diapason  dici- 
tur,  quod  sonat  de  oclo.  Siquidem  oclo  bealitudinet 
eani  eQiciuni.  cum  pauperiati  rcgnum  coeiorum, 
n.aiisuetudiiii  lerra  viveiitium,  iugeniibus  consola« 
tio,  esurientibus  satietas  donatur,  et  sic  de  cxtcris 
secuRdum  quod  in  Evang^iio  describitur.  His  gene- 
ribus  mu.<sicx,  frater  mi  dilec.issime,  cxercerc.qiia 
docet  superDus  iiie  musicus  magis  in  concordia  imi- 
run),  quam  vocuin  decaniare,  inagis  eiigens  fortitu» 
dincm  menlis  prx  forlitudine  corpuris,  sicut  dicit 
vir  ilie  sanctus  :  Non  in  fortiludinc  equi  voluntatem 
halicbit,  nec  in  tibiis  viri  beneplacitum  erit  Do- 
niino.  Quid  ergo  benepiacitum  cst  Doinino?  Super 
timenies  eum,  el  iii  eis  qui  spcrant  super  miscri- 
cordia  ejus  (P»al.  cxlvi). 

PostrcmOc  tu  qui  miliias  in  castris  Israel  et  furtis 
es  in  bello  Domini,  qusero  ego  a  te  a  qua  parlo 
custodis  labernacuiuin  Doiniiii;  utrum  ad  orientem. 


Scd  sunt  nonnulli,  qui  in  domo  Dei  Don  virga  Q  an  ad  meridiem,  an  ad  aquiloncm,  »n  ad  occiden» 


scd  columna  immobilis  volunl  apparere.  Si  oitiin 
monens  eos,  negiigunt;  si  arguas,  conteinnuni;  si 
obsecras,  non  exaudiunt  :  quin  potius  murmurant 
adver-:u$  P^uremfamiliasdicentes  :  Hi  novisslmi  una 
bora  fcceruni,  ct  pares  iilos  fecisti  nobis,  qui  por- 
lavinius  poiidus  dici  et  aestus  (ilatth.  xx).  Nos  in 
vigiiiis,  inqniitnt,  lioclurnis,  nos  in  lioris  diurnis, 
nos  in  »iIentio  claustri,  nos  in  hyiniiis  el  canticis 
clamamiis  in  coeluin,  ut  misereatur  noslri  Deus  no- 
sier,  0  utinam,  fraires  rharissiini,  psallarous  non 
solum  voce,  ^cd  ei  spiritu  ci  mcnle  i  Sicul  cnini 
quidam  aii :  Cum  vox  vitam  non  remordet,  dulcis 
esl  syniphoni;!!. 
rtaiie  mufrica  itla  voGalis  ad  laiidem  saiis  con- 


lem?  Certe,  sicul  scribil  Moyses,  ad  orientalcm 
plagam  labernaculi  excubant  Isachar,  Judas,  et  Za- 
hulon  :  ad  nieridianam,  Ruben,  Gad,  cl  Siuieun  i 
ad  aquilonis  plagam,  Dan,  Neplalim,  cl  Aser  :  ad 
occidenlalcm ,  EiTraim ,  Manasses,  el  Oenjamin 
(iVuin.  ii).  Hxc  omoia  ad  nostram  doctrinam  scri* 
pia  sunt. 

Per  orienlalem  piagam  tahernaculi  signifleatur 
ortus,  sive  inchoalio  religionis;  ibi  excubai  Ua- 
char,  qui  interpretatur  memoria  Domini ;  et  Judas, 
qui  confitens,  et  Zabulon.  qui  babiiacnlum  fortitu- 
dinis  intcrpretalur.  Omnis  erpo  qui  viiae  novitaiem 
aggreditur,  riebci  liaberc  nicinotiam  Doniini  pcr 
cordis  conlriiioncm  pro  conimissis   :   similiter  ci 


«3  ABl^ALO-MS  ABSJMIS  SriUNCRIIlSIlACENSIS  «I 

orii  confeftiiioiieni  iii  accusaiione  sui  :  debel  eliJiii  A  Prjcdicavii  Joiias  lubverbiunein  ciTiialii,  et  oinntt» 


eft!>e  liabiiaciilinn  rorlituilinis ,  lolerando  forlitvr 
Jsperilatcm  salisfactionis. 

IVr  plagani  vcro  meridianam  inlelligilnr  pro- 
feclus  sivc  iiicreiiienUun  virtutis,  ubi  exoubant  isii 
trcs,  vitlclictil  Ruben,  qui  viilfins  filius,  Gad,  qul 
.•iccineliis,  Siincon,  qui  exaudilio  Domini  inicrpre- 
talnr.  Qui  eiiini  in  domo  Doinini  proficere  vull  in 
virlulibus,  dcbct  essc  videns  filius,  id  esl,  circmi- 
i.pcciiis,  ut  diligenter  vidcat  qnae  sit  voluntas  Do- 
iiiiiii  buiia,  beneplaccns  et  pcrfocta  :  debei  esse  ac- 
«iiicins  cingulo  caslilatis,  per  mundiciam  cainis  : 
deliei  ciiain  essc  exaudilio  Domiui,  obediendo  suo 
superiori  sccundum  mandatuin  Dei. 

Per  plagam  aquilonis  significatur  agonia  teniatio- 


conversi  »unt  a  viis  suis  malis  ad  Dominum.  Mina* 
liir  Christus  damnaliunem  atternx  moriis,  et  iion 
esi  qui  exaudiat.  Ergo,  fratres  dilectissimi,  ne  in 
illo  ircnieiido  judicio  Christus  Dominus  loqnatur 
nobis  dure,  sumamus  de  opliinis  lerrx  fructibus, 
ct  feramus  ei  muiiera,  videiicet,  modicum  restii;ie, 
nicllis,  et  siiracis,  siacies,  et  terebinli,  lioc  est,  vir- 
tuies  ei  upera  virtutum  qiiae  per  ista  signiticanlur  : 
quia  forsitan  ignoscet  ei  relinquet  post  se  benedi- 
ctionem.  Deus  auiem  meus  facial  eum  placabilem 
et  rcmittat,  ct  tiunc  fratrein  vestrum  qui  loquitur, 
el  euin  quem  lenct  in  vinculis,  id  est  ilios  qui  ad 
obedieudum  Dco  vinculis  disciplinx  scaslrinxerunt, 
reinittat.  inqi^am,  ad  Patreui  snum,  ad  suinmi  et 


nls,  In  qua  excubani,  Dan  qui  jndicium,  Aser  qui  '^  yUcrni  illius  Patris  visionein,  ubi  vila  sioe  teriuino, 

beaiiiudo ,  Neptalim  ,  qui  dilataiio  inierprctaiur. 

Quicnnqiie  enim  in  tentaiionibus  vult  esse  fortis, 

debei  anie  oculos  siaiutrc  judicium  ilind  sine  mise- 

ricordia,  ubi  scparabut>lur  oves  ab  hoedis  :  futurani 

ctiam  beatitudinem  qux  debetur  jusijs,  scd  el  viam 

quae  conducit  ad  illam,  sciHcel  hlitudinem  cliJiri- 

tatis,  ui  el  limor  jiidicii  ab  idicitis  absiineat,  et  pro- 

uiissa  beattluuo  in  lalitudinein  cbaritatis  inducat. 

Per  plagam  occidcntalem,  non  ab  occasu,  sed  ab 
occisione  raoraliier  sic  dictain,  tranquiliitas  menis 
nccipiiur,  quando  occlsis  vitiis  per  moriiru'.alioncm 
cariiis,  caro  el  spititus  suhjiciuntur  divinx  volun- 
tati.  In  qua  paiie  excubaiil  Effraiin  qui  frugifer, 
Mnnasses,  qui  obiiviotus,  Oenjamin,  qui  filiut  dex- 
tercc  inlerprelatur.  Qtiicunque  enim  mente  iran- 
qiiilla,  inierfectis  jam  viliis  vuU  Deo  famulari,  lie- 
bol  esse  frugifer  in  operibus  juslicix,  obliviosus  pcr 
«lclciionem  viiae  praeicriisa  ,  sed  ei  filius  dexifcrae 
per  desiderium  feliciiaiis  i<;terna.'.  Ipsa  eniin  est 
qn:e  iii  Scripiuris  saiiclis  per  dexteram  nobis  signi- 
ficatur.  Sicergo,  o  liomo,  qui  tlc  numero  pugiialo- 
rum  Israel  lc  exisliinas,  sis,  inqiiani,  Jbachar,  id  est, 
memor  Domiui  per  conlritionem  cordis  :  Judas  pcr 
confessionem  oris  :  Zabulon,  per  l.iboreni  salis- 
faclioiiis.  Sis  Unbeit,  per  circunspeciioiiem  :  Gad, 
pcr  castii.alem  ;  Siitier.n,  per  obedienliam  :  Dan, 
per  dlviiii  judicii  rormidinen»  :  Nepialim,  per  dila- 
laiionetn  cliariiaiis  :  Aser  vero.   in  spc  promiss:c 


et  gaudium  sine  nubilo  :  quo  nos  perducere  digiic- 
tur  ipse  Jesus,  rex  et  salvalor  noster,  cujus  re- 
gnuin  et  imperiuni  permanet  in  sccula  scvuloruni» 
Aiueo. 

SERMO  xxr. 

IR  AI4?IUNTUTI0NC   DEATJE  IfARIJE. 

S)>iritut  sanclut  tupcrveniet  in  te,  «t  virtut  Allit- 
tittt!  cbumbrabil  tibi  [Luc.  i).  Ilodiernx  diei  soleii- 
niias,  liatres  diicctissimi,  Duminicje  Aniiuntialionis 
vucabulo  honoraiur  ,  quia  saiuiis  no.strx  cxordia 
liodie  bealie  Virgini  credunlur  denuntiata.  Sapicii- 
lia  eniin,  quas  in  arcano  Divinitatis  ;ib  ailerno  iuse- 
rat  coram  Fatre,  diaderaa  caniis  assumendo  niunda 
etiam  spcciaculum  facere  voluit,  6ic  attingendo  a 
liiie  usque  in  rinein  fortiter,  a  fine,  inqnain,  tnaje- 
statis  siimma;  usque  ad  finem  exlremae  huinilituiis. 
Quippc  non  satis  erat  ad  restaurationem  condiiio- 
nis  altigisse  finem  illuin  majeslaiis  el  glorix,  qno 
cral  angelicx  naiurx  adgaudiuin,  nisi  etiani  fineiu 
hnniiliiaiis  altingercl,  quo  peccaloribus  fieiet  i«- 
mcdiiitn. 

Ad  hujus  spcclacuti  novilatem,  videlicet  incarna- 
tionis  Verbi,  oninis  iila  patriarcliaruin  et  pruplieta- 
runi  turba,  per  quos  Spiritus  sanclus  muiidu  into- 
nuii,  vcnluram  geneiationetn  invitavil,  u(  in  canie 
Sancium  sanctoruiu  agnosceret,  queni  sancioruin 
uiuilitudo  prxiiunciassul.  Quid  eniin  Abraiiam  factu 
iilo  significavit  cum  dixii  :  Pone  inanuin  tuam  sub- 


beatitiidinis  :  Effraim,  per  sludium  boni  operis  :  n  K^r  feiuur  meum,  uladjurcin  te  per  Dcuin  coeli  et 


Manasscs,  pcr  oblivionem  praaerila?  conversalio- 
nis  :  ll«:iijr.min,  per  desideriuiti  futurx  jocundiialis. 
T.iles  eiiitn  dcbent  esse  qui  laliernaculo  Dei  de- 
Mrviunt. 

Quid  crgo  cril  de  illis,  qul  labernaculum  Dei  de- 
itruunt  per  scismata  el  scaiidala,  per  contuinelias 
et  deiracliones?  Titneo  iie  cuiii  Dailian  ci  Abyron 
dcscendanl  in  infernum  vivenlcs,  lioc  cst,  iiiiqui- 
lasem  suain  inlelligentes  et  cognoscentes  ;  quomodo 
eniin  'giiorare  possunt  quod  per  Scripluras  divinas, 
pcr  Icclioncs  noclurnas  per  psalmos  el  cantica  au- 
diuni  et  i.ileMigunl?  Ideo  viri  Ninivila' exurgenl  in 
judicio  coiilra  generalioneni  talein,  qui  adprxdicn- 
tioiiciu  Jonae   egeruni   poeailcnliam   (Maiih.   xn). 


leriae,  ne  accipias  uxorem  filio  nieo  de  filiabus  Ca- 
iiaan  {Gen.  xxiv).  Maiium  quippe,  quae  in  firma- 
nientumfidei  solet  porrigi,  snbter  feinur  ponurc,  est 
Chrisli  humanitalcra  dc  Abrahain  descensuraiu  fido 
tcnere  ;  Jurarc  per  Deuin  coeli  et  terrx,  cundeui 
csse  Deuin  ore  pronuQciare,  ac  si  diceret  :  Tange 
feinur  ineuni,  et  jura  pcr  Deum  meuiu.  EandeiM 
Christi  huinaniiaiem  luuibareillud  Uiereniia:  signiU- 
cabat,  quod  ad  fluinen  Euphraiem  in  petrx  fora- 
niine  abscondilum  computruit,  ilaquod  nulli  aplum 
usui  viderelur  {Jer.  xiii).  Lumbare  siquideui  as- 
suiuptae  ca-nis  a  Ycrbo  ad  fluinen  Euphralen,  ad 
fliixura  videlicel  noslrx  morlalitatis  computruit, 
cuin  homo  ille  saiuraiusopprobrii»,  confossu»  pia- 


Hj  SEKMONES.  —  SEUM.   XXI.  IN 

gis,  alijcciio  plebis  f;icuis  csl.  Inde  ()e:>l«s  Job   ex  A 
personna  Filii  Dci  ilicit  :  Iiuluia  esl  caro  inya  pu- 
iiedine  el  sordibus  pulveris  {Job  vii). 

Nec  hoc  prxtereandum  pulo,  quoil  in  foraminc 
pelrae  lunibarc  hoc  conipntruisse  dicilur  :  Foramen 
siquidem  munimentum  solel  csso  corum,  qux  in 
ipso  rcponunlur,  iic  iinpctu  aurae,  vel  quacunquc 
venlorum  violcniia  dissipentur.  In  pelra  ergoCliri- 
fitus,  in  foraiiiinc  Cbrisii  accipitur  ubedieniia,  quac 
ipsuinabomni  forinseca  pcrlurbalionc  cl  lcnlalione 
cuslodivit :  in  quo  lanien  foramine  luuibare  con- 
puiruil,  quia  factus  esl  obediens  Deo  Palri  usquc  ad 
(iiortcm.  Dominus  quoque  sumnio  illi  patriarcbu; 
proinillil  dicens  :  In  scmine  luo  bcnediceniur  oni- 
iies  cognaliones  icrrac  (C^n.  xxiii):mysieriumlncar- 
iiaiionis  de  seinine  Abraha;  venluruin  csse  prajiiun-  B 
cians.  Veninlamen  quod  dcsemineAbrahainsiveUa- 
vid.Cbrislus  nascilurus  essedicilur,piamenscatbo- 
li(C  dcbel  accipere,  non  secunduin  aemiuis  tradii- 
ciioneni,  ueque  eniiu  Cbtistus  sic  natus  esl  cx  virili 
seniinc,  sed  potius  ex  semine  Abrahx  natum  essc 
Uical  secundum  gencris  successionem. 

Ipse  enim  angelus  non  de  viro,  sed  de  Spiriiu 
(ancto  nasciluruin  esse  Maria:  praedicit,  ubi  dicit  : 
Spiriius  sanctu.i  supervenieiin  te,  ei  caelcra.  Sus- 
cipe  crgo  virgo  Maria  verbum,  quod  tibi  a  Doirino 
per  angelum  transmissum  est.  Non  cnim  tc  alio- 
quiiur  ul  exterreat  pavidam,  ul  circuinvcniat  im- 
provisam,  ul  concutial  inririuam.  Qua;  cnim  nosii 
fn  secreto  cubiculi  tui  Idbulari  cum  Doinino.oraiione  q 
penelrarc  cgbIos,  visiones  angelorum  videre,  quid 
limcas  iu  eorum  colloquiis,  vcl  dubltes  de  pro- 
missis?  Plane  Spiritus  sancius  supcrveniei  in  te,  ul 
execulio  promissioiiis  nuncii  Qdciilatem  p.ossil  com- 
probarc.  Superveniet,  inquii ;  venit  cerle  Spiritus 
ad  Virjjiuem  per  eleclionem,  fcstinavit  per  sanctiQ- 
cationcm,  appropiavil  per  altocutionem  ,  supcrvc- 
niens  landem,  boc  est,  supurveniens  per  illam  inef- 
fabilem  incarnationis  operationem.  Interrogcmus 
oinncs  fiiias  Evx,  qux  iliaruin  ab  iilo  triplici  vae 
universx  carnis  Jibera  fuerat,  quod  Adam  Irans- 
mibit  poslerissuis  :  quorum  primum  fuit  in  corrup- 
lione  camis  :  sccundum,  in  prsevaricalionc  animi  : 
teriium,  in  poena  damnalionis.  Nulii  prorsus,  donec 
Spiriluis  sanclus  supcrvenions,  super  vx,  iiiquam, 
iens  a  beata  Virgiiie,  lolum  ilUtd  vac  absiulit,  usque 
^kdco,  ut  ncc  conupiio  caniis  impuram,  nec  prse- 
varicatio  mcnlis  ream,  iiec  d.imnalio  miscram  con- 
btitueret.  0  qiiain  ciHcax  Spiritus  sancli  mediciiia, 
qux  adeo  sanam,  adeo  innocentem  fecit  illam!  Puio 
quod  in  icrra  suaviier  vivenlium  inveiiiri  non  po- 
terat,  nec  in  nostrx  convallis  habitaliime  cxordium 
snnipsil, ct  ideo  supervciiii;id  cst,  dcsuper  vcnit  de 
suiniiiis  au  inQrma,  ut  iialur.i  nostra,  qux  per  cau- 
sasi  inferiores  lulari  non  poierat  (omnis  qiiippc 
caro  corruperat  viam  suam),  sailem  in  sui  Iangi;o- 
ris  remedium  de  supernis  acciperat  medicinam. 
Placel  adhuc  mcdieina;  luijus  effectum  inlueri,  el 
luodum  languoris  cum  iilo  compararc,  si  forie  ex- 


D 


ANNU.MIATIONE  B.  MAIlI/E.  «2« 

pediens    fueril  tali   morbo    tali    obviare    medica- 
nienlo 

Eraiit  quippe  dux  infirmitates  in  nostra  iiatura 
sanandoe,  quarum  una  procedebat  ex  snperabuii- 
(ianlia  humoris,  reliqua  ex  vehementia  frigidilatis. 
Supcrabundantia  Iiumoris,  ipsa  csl  inundatio  car- 
iialium  desideriorum  :  frigiditas,  de.speralio  cale- 
stiuin  promissoriim.  His  duobus  duoconlraria  Spi- 
ritussancti  medicina  in  se  habuil,  videlicot  caliduin 
ct  sicciiin,  quatenus  contraria  conirariis  poisenl 
curari.  Ll  calidum  siquidem  fuit,  ardor  sive  desi- 
derium  cielesiiuin  :  siccum  vero  fuit  virius  castila- 
tis,  sive  virginiiatis  proposituin.  Apposiiii  ergo 
Spirilus  sanctus  in  beala  Virgine  calidum  conlra 
frigidum,  ut  ardore  coeleslium  tcrreiia  despicerel. 
Siccuin  quoque  bumido  apposuii,  ut  proposilo 
virginilatis  et  continentix  canialiu  de.sideria  in  ea 
prorsus  exlingueret.  Unde  eiiam  subjungitur  :  Et 
viriut  A.Uisii}ni  obumbrabit  libi.  Quod  e^l,  ab  aestu 
carnaliuiQ  desideriorum  pr.eatabit  refrigerium.  Sed 
si  virlutem  Altissiini  Ghristum  (qui,  juxta  Apostolum» 
esi  Dei  virtus  el  Dei  sapientia)  appellainuii,  cuiii 
ipse  Dei  Fiiius  iux  inaccessibilis,  sol  jusiitiae,  luci- 
fer  sive  stclia  malutina  appeilelur,  videlur  polius 
debuisse  diKJiise :  Virtus  Aliissiiui  illucebit  libi, 
quani  obumbrabit  :  ctim  ea  quse  sunt  lucida,  niagis 
ciaritatem  quaga  unibram  prxsiare  soleanl.  Quod 
foriQ  verum  esset,  ubi  juxta  fonnam  rerum  naiu- 
ralium  etiam  Dei  luiracuia  pensarc  posseuius. 
Oinne  siquidem  umbrosum  corpus  iii  naiura  reruin, 
suani  umbrain  jacit  in  illud  quod  op|>osiium  esl  ai, 
a  quo  clariias  procedit.  A  simili  atlende  qualiicr 
virlus  Altissimi  obumbravit  beala;  Virgiiii.  Iles 
5iqu)dem,  a  qua  spleodor  processil,  fuit  divinitas 
Vcrbi  ;  oppositum  buic  splciidori,  fragililas  nostrue 
inorlalii.atis ;  Chnsii  vero  humaniias  ia  concep- 
tion  unita  Vcrbo  suscepit  in  se  splendoreiu  Uivini- 
tatis  :  sicque  Divinitali  et  nostrae  fragiliiaii  itHer- 
posila  nun  solum  Marise,  sed  et  universo  orbi 
obuiiibravii,  u(  obumbratioDcm  iiiielligas  assuiu- 
plae  carnis  ciiediationein.i 

£t  sicut  radius  solarisjubaris  umbram  opposito- 
rum  sibi  oorporum  ad  diversa  loca  iransniittii, 
quod  teslinionio  quoiidianx  cxperienliie  compro- 
batur  :  sic  Ciiristus  sol  Justilix  sua:  bumaMtatis 
ubumbralionem  estcndil  ad  diversas  parles  Etcte* 
siae,  diversis  (emporibus.  Ad  orieniem  etcnim  um- 
bram  fecit,  cuin  in  sux  concepiionis  oriu  sive 
principio  formain  servi  assuinens,  dedii  humiliiaiiii 
exeinplum  :  ad  occasuin  fecit  utnbram,  cum  in  pas- 
sione  coiiiulit  peccati  remediuin  :  ad  aquiiunera 
fecit  unibram,  cum  dcsceDdens  ad  inferos  niotnordit 
infernuin  :  ad  meridicm  jecit  uinbrain,  cum  asceii- 
deiido  tcstcs  gloriae  su.-e  transvcxil  in  co&iunu  0  si 
et  iioliis,  iValres  dileclissimi,  velil  Chrislus  iivdi- 
carc  ubi  pascat,  ubi  cubet  in  meridie,  quaicnus  et 
iios,  non  dico  niodo  ui  raontas,  scd  tanquaHi  ar* 
busia  illius  umbraopcriat.  Quis  eniin  iii  ea  quievit, 
el  est  adustus?  quis  scdil  sub  ilia,  el  nou  esi  pro- 


i-n  ALOMS  AHBATIS 

tecius?  lllccalor  concupiKcenlix  i-tfrrigeriiiii>,  venlus 
eblionis  ol>it»culuin,  inslrinuri^ix  leniperauten- 
luin  ;  qujeciinqne  alia  infiniiilas  reinediunt  invenil ; 
seJ  est  qua.>(lam  obiimbratio,  qux  facil  propter  iii- 
temperieni  frigoris  torpiduin  :  jlia  coiitra  velicnicn- 
liaoi  caloris  prspftlat  rcrrigeriuni.  Qui  eniin  ia  liye- 
ine,  longe  a  nobis  sole  posilo,  unibrain  quaerat, 
luanifesiuin  esl  quflniaiu  eo  fortiut  frigore  arctalur. 
Si  vcro  in  (ticbiis  aestaiis,  ciim  aol  nobis  viciiiius 
lucet  in  virtiiie  siia,  ad  iimbraiii  quis  transcat, 
obuiiibraiionit»  habei  sulaliuin.  An  iion  siniiliter  in 
illa  obiinibratione,  quam  facit  virtus  Allissiini  ut  liis 
occisio  sit  peiiculi,  aliis  causa  saiutisT  Esl  uliquc 
Cbrisius,  etcniin  quibusdani  reniolus  per  ferTorem 
charitatis,  quibus  tamen  obuinbrat  per  sacramenta 
fidel,  sub  alis  Ecciesi<c  fovens  cos,  de  qua  ipsi 
«unl  lilera  non  spiritu,  tituio  noii  sludio.  Haec  au- 
tem  sacrumentoruni  oburabralio,'  quia  non  adest 
fervor  dilectionis,  torpidos  magis  quara  refrigeralos 
facii.  Quia  melius  esi  vjam  veriialis  non  agnoscere, 
qu.im  agnitx  veritati  sludiis  et  operibus  pravis 
fontraire  (//  Petr.  n).  Quos  eniin  signiHcanl  alios 
iiisi  fratres  Josepb,  qui  ab  eo  frumento  accepio, 
pecuniain,  quam  dare  debueranl,  el  praelerea  scy- 
p!iiim  argentcum,  in  quo  doininus  lerrae  au- 
gurari  solcbat,  in  saccis  suis  inclusos  ret^Ieruut  ? 
{Cen.  sLiv.)  Nomine  quippe  frumenti,  euciiaristiae 
c.-eteroruinque  sacramcnlornra  virtus  accipiliir,  ut 
ibi  :  Cibavit  cos  ex  adipe  frumenti,  el  de  pelra 
melle  saturavit  oos  (Psa/.  lxxx).  Pecunia  vero  ipsa, 
Bunt  Dei  dona,  quibus  Ipsius  beneficia,  qu»  in  uni- 
taie  percipiunl  Ecclesiae,  recompensare  debeiii;  et 
•cyplius  argcnteus  in  qiio  augurari  solel  Josepb , 
nilor  est  divini  cloquii,  in  quo  praernia  jusloruni, 
poenas  malorum  fuluras  praedicit.  Sed  non  solum 
pecuniam,  scd  el  scyplium  argentcum  in  saccis 
abscounduni,  cum  el  dona  Oei  accepta,  el  socrx  le- 
tiiinonia  Scripiurae,  quae  intelligunt,  execuiione 
boiioruin  opcniin  foris  non  oslcnduiit.  Unde  etiain 
el  Propbeta  suspiransconqucriliir  dlceas  :  In  sali- 
libus  in  medio  ejus  (Babylonem  loquens)  suspendi- 
inus  organa  noslra  (Pia/. cxxxvi).  Pcr  salices  quippe, 
qua!  infruciuosae  sunl  arbores,  homines  peccalorcs 
ct  iiifructuusos  acc!piinu3,  io  quibus  organa  sacri 
eioquii,  quasi  inuiilia  suspeaduntur,  cuiu  leges  et 
propbeias  audiiu  percipiunt,  sed  lamen  modula- 
itiine  sanctoe  devotionis  el  harmonia  buiiorum  opc- 
runi  niiiiiine  retonanl. 

Muiiquid  iii  laudem  Dei  resonare  possunt.  quos 
Ifngua,  coiiscietiiia.facla  qnoquesimul  condemnanl? 
Qui  noii  ollenditiii  lingua  (dicilScriptura)  bic  per- 
feclus  cst  vir  (Jac.  iii),  inio  (ut  dicam  quod  senlio) 
inter  omnia  qiiae  lege  Dei  prohibentur,  non  est 
nliud  frcquentius  a  Deo  separaus,  quatn  peccatum 
iocutioois.  Vts  videre  quam  frequcnier?  Inter  eos 
siquidcm,  qni  dicunlur  susurrones  in  populis,  sinl 
quidam,  qui  mnla  cx  sc  ipsis  concipiuni,  el  postea 
alii  refereiido  parluriiint.  Alii  vero  ab  aliis  mala 
actipiiiai,  et  aliis  cadcui  referunl,  Teriii  vero  sunt, 


SPRINCKIMSUACKNSIS  iH 

A  qui  qiiidcni  criniiaa  aiiorum  noa  referiial,  sed 
lamen  libenter  refercnles  auiliunt.  Qiiod  genns  de« 
traclionis  nolat  Propbeta  ruin  «iicit  :  El  op- 
probrium  iion  acccpil  adversus  proximos  suos  : 
{Ptat.  xiv)  ct  hos  oinnes,  quos  uauin  geniismortalis 
peccuti  iuvolvit,  expectat  una  poena  damnalionis, 
prxsertiin  cuin  facientes  ct  consenlienies  pari 
pa^na  plectendi  sunt.  Sed  non  ideo,  inquies,  coii' 
sealio,  qiioniam  auilio  loquenlcs,  qiios  nou  possuin 
probibere,  liiigare  non  volo,  noa  aurein  avertere, 
ne  eo  ipsu  coiitristem  frairem  nieum.  Imo  conseii- 
tis  plene  ci  pecratum  detraciionis  omnino  tu  coit> 
summas,quiaiiisi  esset  auditor,  non  esset  delraclor, 
Vis  conscnsum  intelligere?  sicut  ccrte  in  aliis,  iia 
hoc   pcccandi  gcttcr«,   consensus  qualuor   modis 

^  admitlitur;  videlicet  instigando,  cum  quis  alii  8ug« 
gerit  ut  opprobrium  fratri  suo  objicial ;  coope- 
rando,  cum  defendit  eum  ul  hoc  dicendo  impuniius 
maneat ;  lacendo,  cum  noa  admonct  ut  desistnt 
praeslando  auloritalem,  dum  prxlatus,  qui  debel 
corrigere  erranies,  detractorem  non  casiig:tt  :  et 
ipse  tanto  gravius  delinquit,  quanto  facilius  possei 
corrigere,  si  operam  fraterno  profectui  vellet  ad- 
hibcrt;.  Es  tiuiien  vir  sine  detraclionis  nola,  cun» 
retraclare  poies  crimen  fratris  lui.  Quandoqii« 
eniin  reiractatur  causa  correctionis,  quandoque 
causa  communis  utilitatis,  quandoqu«  causa  dejec- 
lionis. 
Si  ergo,  le  sciente,  peccavit  frater  tuus,etiam  oc> 

P  culto  existentc  crimine,  cum  luam  forie  correptio* 
ricm  non  admiscrit,  aut  ei  qui  lenet  locuro  praelaiio- 
nis,  aut  aiicui  bono  et  sanclo  viro  habenti  testimo- 
nium  religionis,  vel  certe  el  qui  pollet  autoritate  ■ 
scieaiiae,  secreto  pules  hoc  indicare,  de  quibus  ta-  i 
men  firma  opinione  teneas  quod  et  secretum  ciisio- 
diant,  et  chariiaiis  visceribus  correplioni  fralris  ope- 
ram  velini  adltibere.  Oinnis  enim,  quem  adinittis  ad 
conscientiam  occulii  criminis,  talis  esse  debet,  ut  vel 
auloritatepoteslaliscoercere,velautorilatecorrigcre, 
vel  autoritaie  scientise  in  his  qiiac  ageiida  sunt,  vei 
cavenda,  instrucre  possit.  Potest  etiam  causa  com- 
muais  ulilitalis  siae  crimine  crimen  alterius  retra- 
ctari,  ut  si  forte  velint  .iliqui  virum  bomicidam  E,c- 
clesiiii  Dei  pruilicere,   \el    aliquem  publico  BOtaluni 

D  crimine  in  fratcrnum  inducere  consortiym,  licet 
his  qui  conlradicere  volunl  in  suae  contradiclionis 
pairocinium  ciimen  illius  quod  opinioiie  )tublica 
celebraUim  est,  in  inedium  proferre.  Si  vero  causa 
nocendi,  ut  scilicet  vilior  ct  dejeclior  habealur,  quis 
crimen  illiussive  publicuui  sivc  privalum  retractel, 
iile  qui  hoc  facit,  eo  ipso  ftlius  gehennx  elTectus 
est,  quod  conira  fraternain  cgil  cbaritaient,  et  hoc 
de  locuiione. 

Ut  autem  ad  lesiimonium  transeam  conscientiae, 
quis  denium  est  adeo  securus,  qui  non  pungatur 
gladio  coascientiae,  audiens  illud  humililaiis  praece- 
niuin  in  Evangelio  :  Si  quis  vuil  inier  vos  major 
essc,  sit  vester  minister  :  et  qni  vult  primus  esse, 
sii  vesier  servus  {Maiih.  xx).  Sicui  Filius  humiiiis 


429  SEftMONES.  -SEHM.  \Xl\.  IN  ANNLNTIATiONE  B.  MAKI/t:.  i5D 

iion  Tenic  niinislrari,  sed  minislr.ire.  0  lieaia  illa  A  maieriam  emolllre  voiens,  in  igiiem  eam   poiiil,  et 


■anclflriini  tcmpora,  in  quibus  declrina  huniilit:ilis 
flornil  in  opere,  ul  f|nitiquid  propri.'^  exci^ilonliae 
nmor,  sive  vcslitus  vanx  giurije  admini&tnirct,  to- 
iiim  purims  conscientije  lanquam  malum  uiijicerct! 
Virtiiiem  qiioqiie  paiientiae  .id  salntem  esse  neces- 
sariam.  nnlii  dubium  csse  debet,  quam  tion  solum 
per  seipsuin,  sed  el  per  servos  suos  propheias  nobis 
reiinendam  mandavit  Dominus.  Undfe  ct  David  di- 
cit :  In  die  niandavil  Dominus  misericordiam  suum, 
cl  nnctc  canlicum  ejus.  (Ptal.  xu)  In  dic.inquam, 
prospcrilalis  mandavii  Dominns  ferrc  niisericor- 
iliam  snam,  iioc  esl,  paticnter  lulerare  injurias, 
vctationes,  incomnioda,  qitx  etiam  in  Lcalo  Job 
iioinine  misericordix  appellantur,  ul  ibi  (Jcb  iii) : 


cariionibus  ignitis  aqu.iin  aspcrgit,  non  tamen  ul 
ignem  extingnat,  sed  ui  ampiius  f.iciat  reviviscerc, 
«lonec  tandem  fervore  ignis  concepto,  fcrrum  nia'- 
lealionibus  »d  voluntatem  artificis  dir-ii^aliir.  CriMio 
quod  non  dissiiniliter  is,  qui  mentis  snx  fuler  cu- 
riosus  essc  dcsiderat ,  dcbct  negotiari  in  igi.e  et 
aqua,  duram  nienlis  obstinationem  emollien  lo.  nt 
aqua  coniritionis  ct  lachrymx  poenilenti%  pra^teriia 
peccaia  abhiant,  el  ardor  charitatis  aninuini  ad 
amorem  virtuiis  accendat.  Quid  aiind  sonanl  in  Eo- 
clcsia  geniitUii  contriti  cordis,  lachrymae  confiten- 
tium,  lunsiones  pcctoris,  virga  disciplinae,  :ispcrilat 
cilicii,  crebra  denique  prosiraiio  pecratorisTOni- 
iiia  enim  itta   lacbrymx  plangeniium  peccaia  tna 


Nonne  disslmuIavi?nonne  tilni  etjamqnicvi?etve-B  secum   trahuni ,  ul  tunsionibus   hniusmodi  liomo 


iiil  tupcr  me  niisericordia  tua,  Dominc.  In  nocte  vero 
adversitalis  insndavit  canticum  cjus,  hoc  cst,  con- 
solationein  xierna;  bcalitudinis,  ne  deficiamus  in 
liiliulatiunibut.  Consuiat  crgo  unusquisque  arcana 
cordis  sui,  et  invenire  polerit  quod  defleat.  Si  enira 
vindicarc  proprias  injurias,  io  dura  verba  pro- 
rumpere,  pra-ceptis  majorum  contradicerc,  debent 
cciiseri  noniine  iinpatientix,  putasne  palientiam 
iiivcnies  super  terram  7  Quandoquidem  bxc  rara 
:ivis  est  in  terris,  nigroque  simillima  cycno.  Qnis 
iiofttruin  denique  illain  comminationem  Evangelii 
tiniet  :  Qui  irascitur  fratri  tuo,  reus  eril  judicin  ; 
f|ui  dixerit,  racha,  reut  crit  conciiio  :  Qui  dixcril, 
falue,  reus  eril  gehennx  ignis  (Malih.  v).  Ubique 


peccator  elimatut,  landem  virtutis  amator  incipiat 
exislere,  quousque  ignis  ilie  niodicus,  qni  prxve- 
niendo  langnescenicm  affectum  aninii  excitavii  ad 
compunclioQem,  profeclihus  quolidianis  inardcsceni 
carainus  fiai  in  zeio  jusiitix  et  amore  virtutis.  Et 
quoniam  hoc  nnn  est  currentis  neque  volenits,  sed 
miscrentis  Dei  qui  operatur  veiic  ei  perlioere  in 
omnibus,  conemur  id  prece  qua  possumus  ab  eo 
obtinere,  qualenus  peccaii  frigore  exteriiiinato,  ct 
igne  charii&tis  in  cordibus  nosiris  accenso,  9U± 
obumbrationis  seniiamusrefrigerium,  donec  tandcni 
ftbscondat  nos  in  abscoiidito  faciei  su:r  a  coniurba- 
tione  hoininnm,  ubi  est  vi*.a  sine  termino,  et  gau- 
dium  tine  nubilo,    ipso  donante   Domino    nostro 


tubintellige.  sine  cansa.  Sed  hoc  semper  sine  causa  C  Jesu  Clirisio,  cnjus  regnum  et  iinpcriuni  pernianct 

fil ,  quando  causa  correctionis  non  iniervenil,  sive      '"  6«cula  scculoruin,  Ainen. 

coinniunis  uiilitatis.  Et  quoniani  Doinini  legem  ac* 

ccptain  opere  non  iinpleinus,  videtur  illud  Joannis 

in  Apucalypsi  jain   in  nobis  impleri ,   ubi  dicitur  : 

£l  factus  cst  sol  liiger  quasi  saccus  cilicinus  (Apoc. 

vi).  Quippe  Scripinra  sancta,  qux  tanquain  sol  iucet 

iiiobis,ostendcndo  ea  qux  ad  salulem  conducunt,  abje- 

ela  et  vilis,  duin  noii  esi  qni  caiii  opere  iinpieat, 

rcpiitalur.  Ecce  eniin  clamal  iex  natiii.£,  quain  Dcus 

lin  curde  huniinis  tcripsit :  Qnod    tibi  iion  vis  fieri, 

alii  nefcceri^,   et  non  advcrtinius  :  iegem   Moysi 

abjiciinus,  Evangelii  niandata  non  custodinius.  Su- 

per  quo  ergo  percutiet  ultra  addentcs  prxvaricaiio- 


SERMO  XXil 

IV  A.NNONCiATIONE  BEAT.C  UkHlJE. 

Ave  ilMria  gratia  plena,  Dominus  tecum.  Spiritus 
tanctus  tuperveniet  in  te  el  virius  AUinimi  obumbra- 
bit  tibi(Luc.  i).  Verbum  quod  audistis,  fratres  cha* 
rissiiiii,  Dominicx  aniiunciaiionia  continet  hisio- 
riatn,  in  qua  Verbum,  quod  eral  in  principio  apud 
Deuin,  YCnlurum  in  canie  aiiiiimcialur,  si<'ut  Joaii- 
n*'S  dicil  :  Vcrbuin  caro  factuin  c:>i  ct  habilavitin 
iiobis  (Joon.  i).  Ipsum  est  illud  verbuin  abiircvia- 
tuni,  quod  fecit  Domiiius  9n|ier  terrain,  iino  vcio 
brcvi>>£iinnni.  Nain  iicel  iii  nutura  sux  divinilatis 


iieni  super  prxvaricationein?  Non    habct  in  nobis  n  iiicoinprehcnsibile  sit  ct  infinii:ini,  in  nostra  tainen 

jam  nova  plaga  tocum.  0  si  redircnt  anrea  iila  se- 

cula,  ei  sicui  in  primiiiva  Ecclesiu,  miiterei  Domi- 

nus  ignem  illuni  Spiritus  in  tcrram.qui  hanc  vitio- 

runi  rubiginein    consumcret,   ct  ferriiin  induratx 

tiientis  iiostrx  posscl  cinollirc,   ut  sailein  tnnsioni- 

hus  ct  prcssuris,  quas  quotidie  expcriiuur,  ad  usum 

Doininici  opcris  pusset  eliinari. 

In  rebus  inateriaiis  vidoiniis,  qiioniatn  ea  qux 
duriora  sunt  in  duobus,  videlicct  aqiia  cl  igne,  teni- 
perantur,  sic  ccrte  cisdcin  duobus  spiritaiiler  ac- 
ccpiis,  inentis  duritia  in  suavitutoiii  quaiidiini  spi- 
rilalis  dulcedinis  emollitiir,  por  igueiii,  iiiqu:iiii, 
cliaritatis,  et  pcr  aquain  conipnnctionis.  AniiM:id- 
vuriitc    et   vidcle,   qnoniain  f.ib*:r  ferranus    feni 


naturn  adeo  breve  laotnm  cst,  ul  lcgerelur  vcla- 
mine  niodici  corporis,  pannis  involveretnr,  ei  cape- 
rctur  ah  utcro  virgiiiis,  quod  a  ttiebu^  xtcrnitalis 
tolus  niun.lus  capcre  iion  potnil.  Nec  imnierito 
Vcrbuin,  quod  Cbristus  esl,  annunciaiurcum  verbo 
salulutionis,  qiiia  ipse  Christus  antor  est  nosirx 
salulis.  Qiiod  poteris  intolligere,  considerati  cjiij 
n:itivilate,  vita,  inorte,  el  rosurrcttione.  Nativiias 
cniin  ejiit  natura  nostram  purgavit,  vila  cjus  vi;:iiii 
i:ostraiii  inslruxit,  inors  ejus  mortem  nostrani 
dosiriuit,  rcsurrcclio  ejus  saiutem  no'uis  coii- 
tulil. 

Pruploreu  cuin  vocc  saluiationis  angclus  V  r^\- 
nem  alluquitur  diccns  :    Ave,  Maria,  ires  saiulatiu- 


m                                           ADSALOMS  AnRATIS  SI>RIN.  KIRSBACKNSIS  <r.2 
nfi  cclebresinCTangellca  scrie  invcnimiis.  Salnlal  A  minii»  :  mmnJi  sioiluin,  proplor  juslonim  solaliuni  ; 

enim  Chrislus  discipulos  suos  cum  tiicil  :  Pax  vo-  «naris  sleil.im,  propicr  miseroriiin  rcfngiun).  Slella 

Lis  {Lhc.  xxiv).  Salul:)l  angeius  Mariain  cuin  dicil :  couli  esl,  qnj"  sna  clniilaie  ranleros  sanctos  illiimi- 

.^vc,  Mari;i,  gralia   plcna    {Luc.   \).    Salnlal   Marir»  nnl  :  ninridi    vcro,   id   csl   jusloriim,    qui    prnpier 

Elisabclh    sicul  Icgimus  :    quia   ascendil  Mari.T  in  mundiliam   cordis    reclc  iiinndiis  vocaniur  :  .stcll:» 

monlana  cnm  rcslinalione  in   domum   Zacliari.ie,  ct  esl,  quia  ipsi  jffeclu  dcvoiionis  ad  illam  respiciun', 

salulavii  Elisabelli.  Uac  triplici  salutaiione  inplex  coiilra  pressuras  linjus  miindi  consolalionis  benc- 

conrordia  nobis  significata  est,  videlicct  Dei  ad  lio-  ficia  consequunlur  :  maris  vcro  sleJln  csl,  quniiiam 

mincm,  angeli  ad  bominem,  hominis  ad  bominem.  omnes   miseri,   oinnes  in   amarilutline   crimiiiiitn 


Discordahat  enim  Deus  ab  homiiie  proptcr  peccaium 
primx  pr.Tvaricalionis.  Discordabal  aiigelus  ab  ho- 
mine,  quia,  cum  conscrvi  in  obsequio  Dei  essc  de- 
buissenl,  hoino  se  subf'idcral  dominio  diaboli. 
Discordab.ll  honio  ab  homine,  Judseiis  a  geniili,  co 


flucluanles  ab  ipsa  opcm  refugii  cxposcunl.  Oinnrs 
ergo  aniinae  Virgini  niatri  dcvol.ne  Lxtabundie  dicant : 
Ave  coeli  siella,  ave  mundi  siella,  ave  luaris  •tclln, 
ave  Maria.  Vel  ut  modo  video  recic  slella  maris 
vocatacst.  Tempore  enim  bujus   saiuialtonis  nutli 


qund  islc  Deum,   ille  vero   idola  colcrel.  In  pritna      eranl  in  ccelo  heali,  in  miindo  nulli  jusli,  vel  ad- 
«rgo  salulalione  significaturconcordia  Deiad  hotni- [i  "»odum  pauci,  sed  omnescrant  in   mar/,  hoc  esi. 


nein,  quia  Deus  erat  in  Christo  mundum  reconci- 
tians  sibi.  hi  secunda  significalur  concordia  angt-li 
ad  boininem ,  qui  per  Christum  cohxredes  vitx 
aeiernae  facti  sunt.  In  tertia  signilicatur  cunc*rdia 
iiominis  ad  hominem,    quia  Judxus  et  geuiilis  nie- 


m  amaritudine  peccatorum  involuli.  El  ideo  jusle 
maris  Glclla,  id  esl  miserorum  siella  ntincitpata 
est.  Sicut  enim  stella  Jiacc  naviganlibns  in  mari 
recl«  viae  indilinm  esi,  sic  el  Maiia  in  hoc  mttii.!» 
t«rluosc  vivenlibus,  aliis  reclam  viani  bonae  operj 


diaiite  lapidc  angulari,  qui  Cliristus  est,  in  una  lide      tionis,  aliis  reclam  viam  humilitaiis.  aliis  reclani 


sociaii  sunl.  Ct  quoniam  bxc  triplcx  concordia  per 
beaiain  Virginem  facta  cst,  diculDeus,  dical  angc- 
lu8,  dical  hoino:  Ave,Maria.  Hxc  concordia,  ut  puto, 
in  Iioc  etiam  significaia  est,  quud  nomen  priinae 
inalris,  id  esl  Eva,  motaturiii  veibum  salutationis. 
Siqutdein  lioc  noinen  Eva  duas  voces  gcininam  ini- 
seriam  bumaiiae  nalura^  prsciendenies  in  se  habel, 
vidrlicet,  elc.  Cum  duplici  enim  iniseria    hoii!0  in 


vjam  caslitalis  ostendit.  Ob  hanc  miscriam  lollen- 
dain  Gabriel  ad  Virginem  missns  est,  qui  roriiludo 
Dci  interpretiiur.  Siqiiidem  opus  eral  rorlilu- 
dine.  ut  gcnus  humanum  a  lanla  miseria  libera* 
rctiir. 

Eiattcnde  quia  nnntians  fortitiulo,  nimlius  foril- 
ludo,  nuntiatus  forliindo,  scd  nuntians  fortitndo 
Dcus,  nunlius  foriitudo   Dei,    nnnliaiiis   fortiliido 


litifle  munduin  nasciiur,  id  est  culpa  et  poena.  ^  dcificala  poicst  appellari.  Nanciaium  diciinus  ho-> 
(juando  ergo  noniine  iilo  converso  Marix  dicitur :  niinem  assuitiptttm  a  Vcrbo,  qiii  deificatHS  est,  M 
Avc.  per  boc  datur  intelligi  quoniani,  pcr  bealam  cst  Dcus  facius.  Sicul  enim  magniis  ille  Ilugo  sar- 
Virginein,  el  culpa  iii  veniam,  ct  poena  in  gloriam  cti  Victoris  dixil  :  Qni  negat  Itomineni  assuniplum 
commutataeftt.  Lt  allendesi  pIacctqtiod,avcquando-      ej^se  Deum,  nrgat  eum  assumplum  essc  in  Detira. 


que  cst  vox  opianlis,  quandoquc  vox  urantis,quan- 
doque  congraiulaniis.  Vox  optanlis  cst,  cuin  dico 
pfoxiino  meo  :  Ave,  quia  oplo  ei  sniulem  :  vox 
orantis  cst,  cuin  dico  :  Arc,  crux  prccio.sa.  Non  eniin 


Ncc  obviat  anloril.is  i)Ja  Hieronymi  qiia»  dicit : 
Lcgimns  Dcnm  liiitnanalHin,  non  Iioininem  deifica- 
Jum :  qu?B  sic  iiiiell:gcnda  cst,  quia  non  prius  hon)n, 
ct  postea  Dens  esi  facius,  scd  cx  quo  fttit,   simul 


iignn  salutcm  opio,  quam  haberc  non  potcst,  sed  et  boino  el   Deiis  fuit.  Nnnlius  crgo  fiiit  fortis,  ut 

oro  ut  virttis  crucis  mihi  saluleni    opereiur.  Vox  mnndalnm  Dei  fot tilcr  iinplciet :  nnncialus  fortin, 

congralulanlis  est,  cum   inndo  dicit  Ecclesia  :  Ave,  ut  in  carne  as&uinpta  diaboluin  foriitcr   vinceret  : 

llaria,  vel  cum  dicit  :  Salve,  sancia  parciis.  Ac  si  nuncians  fortis,  ui  deviclum  diaLoluni  fortitcr  alli- 

dicerei:  Congratulor,  ve)  congaudeo  lux  saluii.  gnrei. 

Dical  ergo  Ecclesia  congralulando,  dicat  ange-  jj      Dt  autcm  ad  slcllam  nostram  reverlamur,  qui  tn 

iusoptando  :  Ave,  Maria,  quod  inierprctalur,  maris  n^ari  suiii  videnl  cam  a    rcinnto  :  qtii  in  mundo. 


siella.  0  si  dclur  illitis  copia,  qni  cam  vocavit  stcl- 
lain  naaris  :  o  si  conserte  cum  eo  loqui  liceat  : 
quoiiiam  quisquis  fuil  iile  deorum,  qui  eam  sic 
vocavit,  non  soluin  vcrbosiim,  scd  cl  contcntiosiiin 
nie  ci  iinpcndam.  Quarc  noii  ni.'igis  eam  cocli  stel. 
iam,  quare  non  magis  eain  niundi  sielhim  vocnvit? 
Ccrte  nomen  maris  amaritudinis  sigiiificaiivum  csl. 
Niinquid  de  eodem  foiile  hanriunt  dukcm  el  aina- 
ram  aquam?  nunqnid  ipsa,  qiix  inater  cst  miscri- 
curdix  et  pietaiis,  maier  est  amariludinis?  Absit ! 
I^roplerca  ergo  non  inimeiiio  et  cccli  stellani,  ct 
mundi  slcllum,  et  demum  slellam  inaris  appc!I:ibo 
eani.  Civli  si<  llain,  proplrr  cminenlis  gl'»ri.T  pne- 


videnl  eain  e  vicino  :  qui  in  ca'lo,  videiit  eam  a 
proximu.  Qui  aliqnid  videt  a  reinoto,  rein  quideni 
videl,  sed  iicque  genus  neqiie  pcrsonain  rei  discor- 
ntt  :  qiii  c  vicino  vidct  aliquid,  rem  el  genns  rel 
disccrnit,  sed  non  personani  :  qui  e  proxiino  vidct 
aliquid,  et  reni  et  geniis  rei  et  porsoiiniii  cognoscil. 
Qui  crgo  in  tnari  sunt,  slelhnn  nosirnm  a  reinoto 
rcspiciunt :  qiiia  ho:r.ines  in  magnis  criniinibiis  vel- 
nt  in  innri  flnciuaiilcs,  quainvis  tiinore  su)i()li(-ii, 
nffeciu  lcniii  qinniioque  ad  Dciiin,  vel  ad  ea  qu.ii 
Dci  snnt  respiciuiit,  lanicn  culigiiic  pcccatortim  in- 
voliili  ,  a  conieinplalione  coci*  slium  rcpelluniur, 
sicqiic   niliil    s|iiril.i|i^   gr;itiae    in   se    cxpericnles, 


133 


SERMONES.  —  SERM.  XXU.  !N  ANr?L'NTIATIONE  0.  MARi.4!:. 


ira 


roelesda  qiiodammoiJo  a  loitge  viiJPMl,  sc«l  non  sia-  A  lis  matri   Bingnlnrilcr  cxpcrien(iain   iiiiliilsil.  Uinli 


iiim  nec  pr.Tscniiam  eonim  possimt  advertere. 
iiisii  vcro  qoi  in  mwndo,  id  e.st  in  mtindicia  coniis 
posili  siint,  stellam  lianc  videnl  e  vicino,  qiiia  dtiin 
mncle  vi"cndo  in  coBlis  iiahenl  conversnlionem, 
pcr  stillicidia  gratiae  rutiiram  vilam  praegnstanles, 
eiiam  sl.itnm  sanclortim  pro  modo  litijiis  viisc  con- 
ripiont.  Qiii  vero  in  ceeio  snnt,  stcllam  istam  vi- 
dent  e  proximo,  qiiia  immediaie  Deo  rriicntes,  oculo 
cnntemplalionis  scrcnalo,  pcrspicaciter  sancloriiiii 
prxscniia  parilor  et  visionc  dclcctantiir. 

Ei  lioc,  pro  co  qiiod  dicium  esl,  avc  Maria.  Scd 
4\u\ii  magnum,  qnid  siipcrciniiiciis  Virgini  nialri  st- 


siilijiiiixil  :  Dominus  tecutn.  Doini.-itis  P.iler  lectim, 
qiiia  l»  sponsa  cjns  :  DominiisFilius  locuni,  qnia  tii 
iii;ilcr  cjiis  :  Domiiiiis  Spiritiis  sanctMS  teciiiu,  qiiia 
lii  amica  ejiis.  Ncqiie  cnim  ipse  i^iii  ninor  est,  af- 
recliini  amoris  libi  ostendcrel,  nisi  lu  vjccin  dilr- 
ciioiiis  ei  cxliiljcres.  P.ilor  ergo  tccum,  ciijus  Filiiim 
coiiccptiira  :  Filiiis  lecum,  quem  conccplnra  ;  Spi- 
riius  sanctus  tccum,  de  quo  conceptura  es.  Quin 
Spiritus  simclus  superveniel  in  (c.  Primo  7Ciiiel  pcr 
sanciilieationem  virginis ,  postca  Eiipervcfiiet  per 
sanctiricitionem  conccpius  virgiiiei.  Siipcrvcniel  in 
te,  quia  dc  Spirili»  sancio  concipics.    Tii    qiii  |io« 


iriboiiur,  cuin  dicilnr  gralia  plciia?  Nam  ci  Cliri-  audis,  quomodo  Maria  de  Spiritii  sanclo  coticepe- 
tliis  plenus  graiijB  el  vcritali^,  Slcphantis  pieniis  "^  fideliter  gic  iniellige  :  Sicul  vcfbum  Dei  iraago 
gratia  (4cr.  vi),    et  apostoli  plciii  gratia  Spiriliis  ^  P^""'*  cst,  sic  anima  Clirisli    isnago  est   Spiriins 


■;incti  riiisse  leguntur  (/ict.  ii).  Idcirco  li.xc  distiii- 
ftio  adhibenda  e$t,  qtiod  cst  pleniitnlo  jpqiia,  est 
plcniindo  apta,  est  pleniiudo  snperflueiis  sive  ef- 
fiiKa.  Pieiiituilo  xquaest,  cum  in  re  implela  niliil 
vaciium  relinquiiur,  ut  in  inensiira  vini  vel  oiei. 
Pleniludo  vero  apla  esl,  qu.-e  rcplet  secundum  rci 
rongrueiitiam,  ut  cinn  dicitur  :  Civitas  vel  Eccle- 
tia  plena  populo,  non  qtiod  Ibi  nullus  lociis  vacuiis 
nrniiqMaiirr,  sed  quia  secundnm  congrnenliam  ibi 
eiisienics  ioco  sufliciiint.  Plciiiiiido  supcrfliiens  esl, 
^iiando  re»  qiise  implii,  mensiiraR  capaciiatem  ex- 
cedlt.  Iii  beaia  virgine  Maria  plcnitmio  acqua  fiiil, 
quoniani   .spirilali    graiia  in    tantiim    rcpleia  esl, 


sancli  :  Mcc  loqtior  niodo  de  ilia  im:igine,  pro  qiM 
Komo  ad  imagiuein  Dei  r^ictiis  essc  di<-itiir.  In  re- 
bus  corporalibus  imago  alictijus  essc  dioitur,  qnod 
evpresse  forroam  illius,  cujus  est  imago,  liabei. 
Sicuiautem  corporaiia  rormas  suas  habenl,  iiaet 
spiritalia.  Forma  auteui  Spiiitus  sancti  gratia  sep- 
tiformis  est,  non  forma  qiiai  sil  iii  Sj>iriiu,  sed  qiiao 
de  Spirilu  sanclo  :  sicul  chirilas,  qtix  est  in  paiieie, 
dicitur  cilaritas  sulis,  non  qiix  sit  in  soie,  scd  qim 
est  de  sole.  Homo  ergo  Chri&tus  de  Spiriiu  sancio 
conceptus  est,  quia  formnm  Spiritus  sancii  excel- 
lenter  acccpit,  boc  est,  scpiiformctn  gratiam.  Ut 
ergo  de,  non  sii  luaierialc  $ed   formaie,  Clirisiii.^ 


quod  in  ea  niliil  vacuum,  ij  est  niilius  peccandi  lo-  r^  ^e  Spiriiu  sanclo  couccptus  cst,  noo  cui  Spiriluj 

cus  remansil.  Unde  liieronymus   dicii  :  Cum  de 

l>cccatis  agiuir,  nullam    de  bcata  Maria  volo  fleri 

iiienliotiem.  Ex  quo  cnim  Ciiristnm  concepit,  adeo 

«si  conrirmaia,  quod  peccarc  non  poiuit.  In  cacic- 

ris  tanclis  picnitudu  apla  fuit,   non  qnod  pecc:ire 

iion  potuerinl,  qiiia  el  apostoli  exciiiere  pulverem 

pcdum  jussi  sunl  (Ifaiih.  x),  se«l  qiioniam    gralix 

pleiiiludinem  snfricientem  :id  salutein  .^cceperunt. 

lu  Cbristu  plenitudo  superfluens  fuit,  quia  ipse  ac- 

cepit  graliam  siiie  mcnsnra,   itn  ut  de  plenitudiiie 

IJHS  nosomncs  acciperemtis.  ExccHeiiter  ergo  .Ma- 

rixdictum  esl,  gratia  plcna.  Est  auicm  graiia  iia- 

turaliuiu  bonoriim,  est  gratia  spiritualium  cbaris- 

iiiatuiii,  et  eal  gralia  cuelcbliiim  donorum.  Plcua 


sanctus  materiam  semin<s  atlulit,  sed  cui  lormain 
sanctiiatis  inler  omnes  crealuras  eleganiiiis  im- 
pressii.  Sequilur  :  Et  vitlut  AUissimi  obumbrabit 
libi.  Viriuletn  hoc  in  loco  accipe,  dc  qua  Psalinis  f 
dicit  :  Noiam  fecisti  in  populis  virtuicm  ruam,  re- 
demisti  iii  brachio  tuo  populum  tnum,  rilios  Jacob 
el  Joseph  (J'»a/.  lxxvi).  Et  de  qua  Apostoltisdicil  : 
Chri&ius  esl  Dei  virlus,  el  Dei  sapicalia  (/  Car.  i). 
Hjcc  ergo  virlus  Allissimi,  qiio  Christiis  est,  obum- 
bravil  qiiondam  filiis  illis  iiequ;)m,  popuhini  luqiior 
Jiidxor(;m,  obuinbravii  beat£  Virgiiii,  oliumbravit 
eliamnobis.  Ihubra  qiisc  obumbravil  gcnli  Jndaica-, 
iiteraiis  .seiisns  vehuiien  fuil,  quo  spirii;ilis  inicl- 
iigeniia  de  Christo,  el  sacr.imciiU:>  ejus  in  Icgc  vc- 


gr;itia  fuit  naturaliuiii   l)onorum,  qiioniam  Spirilu  ^  l.tbatiir,  iie  cam  inlelligcrciit.   (Jnde  cum   Moyscs 


saiicto  ei  supcrveiiiente,  inlcgril:itein  naluralium 
sccunduni  digiiilalom  priiiix  condilionis  sola  iiiicr 
filias  Evx  acccpil  :  Picna  fuit  gralia  spiritalium 
charismatum,  qiioniam  Chrislo  iiicarnalo  amplius 
pcccare  nou  poiuit.  Coelcstium  doiiorum  graiia 
piona  fiiii,  quia  virlute  coniemplaudi  quodammodo 
paUiib  donala  esl.  Qiiaulum  cnim  distat  intcr  odo- 
rem  et  guslum  specici  aromalicx,  lania  iiiicr  con- 
tempialiutietii  Mari,x,  el  alioruin  saitctoriiin  dislan- 
tia  est.  Sicul  cnim  singiihirem  aclivam  a  Chrislu 
acccpil,  vidclicct  humaiiam  cjus  naturam  portare, 
laciare,  ct  rnvolverc  paiinis,  cxleraqiie  Iiumaiiita- 
tisolQcia  ei  exhihere,  sic  (ut  dicam  quod  minisirat 
cordis  mei  dcvotio)  eiiain  dulcedincm  sua>  diviniia- 


loqucrotur  iiliis  Isi;!el,  vcianieii  poucbal  sniicr  fa- 
ciem  suaiii  :  quia  noii  polcrant  iii  ciim  aj-picerc  pro- 
picr  gloriam  vullus  ejiis,  qu;ccvacu;iuir.  lixc  umlira 
siguiiicala  est  pcr  uiiibram  licdcrx,  sub  qiia  se<ieb;it 
Joiias  juxta  Niiiiven,ul  videret  qiiid  .acciderel  civi- 
lati.  IJmbra  qiia  obumbravit  bcalx  Virgini,  innrmi- 
las  fuii  assumptx  carnis,  qiia  splciidur  diviiiilaiis 
ila  lcmperaius  paiitcr  ct  obumbraliis  cst,  ul  in  li:ic 
obs^uriia^e  caperei  eum  uierus  Vir^inis,  qiicm  iu 
sua  claritate  omniiiin  rcrum  aiiiplitndo  c^pere  iioii 
poluit.  Dc  hac  umbra  ex  persona  bealx  Virginis  iii 
Cantico  amoris  scriptum  cst  :  Sub  uinbra  illiiis  q>ioiii 
desidcrabam  scdi  (Cnni.  ii).  Umlira  vero  qua  oliiiin- 
bravii  Dobis.  siciii   ignoiniiiia  passionis .    qii:iiiJo 


455  ABSALONIS  ADBATIS 

tpeciosot  ille  rorma  pne  fliiis  hominiiin.  dcformis  et 
uinbroBtis  facius  esi,  ilA  ul  esset  lividus  pl.^gis, 
pallidus  morte,  e(  oainimouis  opprobriis  salura- 
lus. 

Hxc  circa  ipsum  mutatio,  noslra  ohnmbratio  fuit, 
«l  cum  muitx  ciroa  ipsum  mulationcs  fueriitt,  lixc 
sola  obumbravil  nobis.  Muiala  cst  enim  ejus  subli* 
iniias  in  buinilitaieni,  quandu  formain  servi  assum- 
psit :  mulata  est  inrirmilas  ejus  in  niajesialem, 
quando  assiimpsit  Pelrum,  el  Jacobum,  et  Joan- 
nem,  et  duxii  eos  in  montem  eicelsum,  et  Iransfl- 
guratus  est  ante  eos  :  muiata  esl  ejiis  mutabililas 
in  :elernitatcm,  quando  a  niortuis  resurrezit  :  mii* 
taia  esi  ejus  spcciosiias  in  deforiiiiialem,  quundo 
iu  passioiie  pro  nobis  in  cruce  suspensus  est.  Et 
tixc  esi  uiiibra  qua  nos  obumbravii,  per  quain  nos 
a  servituie  iEgypiiaca  et  poiesiate  diaboii  liberaTil. 
Sub  hac  sedebal  llclias  in  soliludine,  quin  el  dc  eo 
scripium  est  :  Sedebat,  inquil,  sub  umbra  juniperi, 
et  petivii  animae  sux  ui  roorereiur  (///  Reg.  xix) : 
Juniperus  eiiim  arbor  cst  humilig  ei  hispida,  et  si* 
giiai  Clirisliiin  huinilialumel  dcspeclum  iii  passione. 
Ad  h.-knc  uinbram  invitamuromnes  lioc  sacro  tem- 
pore  Dominicx  passionis,  ut  sedeainus  suh  ea  lacii 
imilaiores  ipsius  :  iiam  qui  dicii  se  in  ipso  mancre, 
(lcbet  tiiiain  post  ipsum  ambulare  {Joan.  ii).  Hac 
umbra  modo  obumbrata  esl  sancta  Ecclesia,  dum 
ccssant  ab  ore  ejus  cantus  Ixiiiix,  cessat  ornatus 
ininistrorum,  apparatus  altarium,  sed  ct  aniratc 
compiindx  Kupcr  peccatis  buis,  quod  lachrymx  ct 
suspTia  pocniienlium  coiinteiilnr. 

Nunc  ergOy  o  anima  Clirisli;ina  qux  characlere 
Chrisli  intignita  es,  icsidc  sub  uinbra  ista,  cun- 
verie  gaudium  luum  in  luctum,  et  plange  Dominuin 
tuuai  :  vcl  si  non  vis  eum  plangore,  plaiige  saltcm 
morluum  (uum.Murluus  luus  spirilus  tuus  esl,  mul- 
litudine  scelerum  lanquam  plagis  niuIlJs  eitiitcius  : 
Moi-luiis,  inquam,  non  quta  subitu  casu  compariiil, 
sed  cui  tu  causain  nionis  iiiiulisti.  Mec  cst  hic 
niorlnus  qualriduanus  iii  sepulcliro,  qui  a  mcmoria 
iiia  j.un  excideiil  :  noti  csl  niorluus  in  porla  qui 
jain  evanescal  ab  ociilis  tuis,  sed  est  in  doino  liia 
prx  ocuiis  (uis,  ul  semper  cuni  vidcus,  el  horrorc 
coiicuiiuris,  ct  indcsinenlcr  plaiigas  inorluiim,  cui 
viveiili  parcere  noluisti.  Judiciiiiii  :c(]iium  a  (e  po- 
stuto,  tii  ne  delraxeris  verKati.  Qiiidain  vir  nobilis, 
c(  cjus  servus  contuiiiax  in  custodia  tihi  dali  sun( 
bac  lcge,  u(  scrvuin  pane  c(  aqiia  mure  servi,  nobi' 
lcni  3u(ein  scciinduin  digiiidilein  n:aaiiuin  suuruin 
splcndide  procurares.  Tu  vcto  in  (ontrarium  ope- 
ru(us  es,  qui  nubilein  viruiii  faine  e(  sili  multisque 
•liis  iiijuriis  cuiifectum  subegisii  :  aervuin  vero 
ontni  deliciarnm  gencre  fecisti  insolcntem  el  super- 
bunt,  qui  iusurgeiis  iu  Dotninuiu  suuin  coufossum 
vulneribus  luullis  occidit  euin.  Quid  rcspondcbis 
ei,  qui  ulrunque  libi  conimciidjvit?  Tu  hoc  crude- 
lit  recis(i,  (u,  inquaiit,  nobilciu  virnm  occidisti, 
qui  «piriinoi  tuuni  nuilis  virtutibiis,  nulta  piiiguc- 
dine  devotionis,  vcl  bonorum  opcruin  rcfccisti.  Tu 


SriUNCRmSUACENStS  155 

A  Bci  Yum  contumacem  nuirivisti  delicale,  quando  car- 
ii(>in  tunin  cainessalionibus,  et  cbrieialibus,  cxle- 
r'sqiie  volupt.itibus  vitx  hujus  delectasii.  Propterea 
(e  porrigenie  manuin  aiuilii  caro  insurrexi(  in  spi» 
rilum,  cum  viiiis  cariiis,  hoc  est  lu.xurix  ct  iiiio 
muiidicix,  cum  servire  coegil.  Et  o  uiinam  tihi  suili* 
ceret  occidisse  tantum  virum  et  non  illiideres  nior- 
liio,  non  scvires  in  exdnctiim,  non  infligeres  vuU 
nera  vulneribns,  ([uod  f.iciunt  omncs  qiii  peccatiim 
peccaio  adjiciunl.  Kevoca  ad  memoriam  fatnosoi 
peccatorcs  hujus  seculi,  qui  moiisiriiosis  viiiis, 
conliimeiiis  naturx,  passionibus  ignoinini.->-spiritiira 
alDigunt :  Sinioniacus  Spiriius  sancli  prxdoiics,  (pii 
pa(ritiionium  Cruciflxi  duplici  sacrilfgio,  id  csl  male 
ncqiiircndo  el  maie  vivendo,  possidcnt  :  tales  oin- 
nes  grassantur  in  aniinam  extinctain,  in  Crealoiia 
iiijiiriam. 

Resipisce  ergo,  o  anima  inisera,  scde  sub  unibra 
Christi,  conformare  deformitaii  ejus,  macera  car- 
nem  (uam  jejuniis  el  ahstineniia  volup(atum  :  quo- 
niam  per  is(a  spiri(use(iam  ex(iiictus  reviviscit.  Si 
enim  umbra  Petri  potiiit  snscitare  inuriuos  {Act. 
v),  noii  po(crit  lioc  ipsuin  facere  uitibra  Christi  ? 
Certe  si  laborares  iit(iriiii(aie  aliqu.i  corporaii,  e( 
mandarel  tibi  Hippocrales  vci  Gaientis  per  clientiM 
ium  suuni  abstinerc  a  vino  cl  eaginatis,  niodi  as 
obialiones  sunicre,  libenier  obedires  pro  conse- 
quenda  saniialecorporis.  Mandat  tibi  cadcm  Dena 
Palcr  per  Chrisium  snum,  ul  snneris  iii  anima,  ei 

Q  non  exaudis  :  At  niagis  oportebat  Deo  obedire^ 
quam  bominibus,  sicutPetrns  dicit  {Act.y).  Ne  di- 
cas  :  volo  scdere  subumbraClirisii,  scd  itoii  compa- 
rct  deformitas  vci  ignoininia  passionis  cjus.Uespice 
omnes  iribulalos,  infintios  ,  incarceraios,  paupercs 
faitiecl  sili  horridos,  in  his  omnibus  Christum  vi-' 
des  uinbrosum  cl  repletiim  despectione.  Scde  crgo 
sub  unibra  Cbri&ti  per  proxinii  compassioneui,  nt 
veslias  nudum,  frangas  csurienti  panein  tuiim.  Da 
elcemosynam  necessiiateni  paiieuii,  da,  inquani, 
paiienii  :  imo  potius  reserva  libi,  quia  in  futuro 
centuplum  accipiesi  e(  vitam  xiernam  possidebis. 
Si  potens  aiiquis  divitias  multas  libi  conlulissct,  ct 
insurgeren(  in  te  inimici.qui  propler  (ollcnd.un  i| 
pecuniam  eiiam  vilam  vcllenl   auferre,  el  dicvret 

D  lihi  is,  qui  le  dilavit :  Contmenda  mihi  pecuiiiain 
luain,  libcrabo  le  ab  hoslibus,  conservabo  (ibi  vi- 
taiii  luam,  el  pccuniam  ad  inlcgrum  resignabo. 
noiine  multas  gratias  agens  acquiescercs  illi  ?  Ecce 
hona  temporalia  arcepisti  a  Chrislo,  iiisurg:il  tii  le 
luxurii,  pariem  illurum  sibi  vuii  vendicare.  «t  v!- 
tam  libi  auferre  :  hoc  ipsuin  facil  gula,  roiitcssa-* 
lioneset  cbrietatcs  appetuiido  :  faci^  hoc  superbia, 
luxum  vestium  el  poinpatii  sccularcm  ambiendo.  |ya 
ergo  pauperi  bona  lemporalia,  imo  Chrtsto  in  pau- 
pere  ca  commenda,  quo  facto  viiam  conservasti  libi, 
e(  rocipios  ea  in  die  itecessiiatis.  Et  ne  for(<;  gravc 
videalur  din  snb  uinbra  Chrisii  icsidcre,  ct  confur» 
inari  passionibus  ejus,  scilo  quia  iiun  sutum  in  unH 
hrai  sed  eiiam  in  spcculo,  ci  quandoque  in  favie  se 


r,7  SEftMONF.S.  —  SERM.  XXIH.  IN  PASSIONE  DOMINI.  m 

pxliil)etceirienJum.  Spcciilcini  sacro  Sciiphira  cst,  A  ciinila,  filialis,  qiiam  Deo  Palri  dobcbal,  (.hodienii.t : 
iti  qiia    iiiiitgiiiem  suani  speciosnin    vul*le  ostcndil 


.iioliis  ;ul  coiisolalionem.  Inspeciilo  ii(o  vidcl  aiiiina, 
«jnain  sil  pora  Chrisli  diviiiilas,  qiiain  diilcis  cjns 
boiiilas,  i|iiaiii  iliiiliirn.-i  cjus  xlcrniias,  qiiam  iiia;- 
siiniohile  g:tu<iiiim,  qiioil  pro  se  palieiiiibtis  rcpro- 
fliillit.  NoiKliim  in  speciilo  isto  viJetiir  specics  cjiis 
sicuti  cst  :  cx  partc  eiiiin  cognosciinus,  cl  cx  parlc 
prophelanius,  sicut  dicil  Aposlolus.  Res  si^iuidcin, 
«tijus  imaginoui  in  spcculo  vitlemiis,  relio  nos  e&l 
{1  Cor.  xiv).  Sic  el  <Jlirisii4S  citjus  specicm  in  su- 
cra  ScHplitra  videiniis,  adliuc  iii  magnu  gioria  vcn- 
lurus  esl,  qiiuiido  videbimus  eum  f:icic  ad  ruciem. 
Sed  cainus  crgo  inodi<:o  tempore  suli  umtira  pas$i<>- 
iiis  ejus  per  imiiatioiioiii,   vidcanius  lormain  f-jus 


t<'rlia,  singiilaris  de  liosle  victoria.  I'tim.im  caii- 
sani,  lioc  csi,  communcm  omnium  miscriam,  pro- 
plicia  Oavid  commcmorat  dicens  :  Proplcr  niise- 
liam  inoptim,  ct  gemilUMipaupcruin  iiunc  cxurgatn» 
cl  n:aiiifesiabor,  dicit  Dominos  (PsaL  xi).  Poiiam 
cousam  iiumnni  geiieris  in  saliitari,  hoc  est,  iii 
Chrislo,  cl  non  tepide,  iino  fiducialitcr.igam  ineo, 
qno:I  in  hora  passionis  factum  cst.  Ista  iniseria 
(lipartiia  fuit,  qiiia  ponderosa,  qiiia  generalis,  qiii.t 
pi^rciiiiis.  Pondcrosa  fuii  ,  quia  liomiticm  inoie 
pecc.iioruin  adco  presscral,  ut  ncc  coelum,  ncc  coDli 
niimina  possct  rcspiccrc.  Unde  Psalmista  :  Filii 
hominum,  usqucqiio  gravi  coidc  ?  (''"'/•  iv.J  Et 
hcalus  Job  dehacgravilaledicit:  Ulinnm  appende- 


in  speciilo  ad  consotationein  :  ul  laiidem  vidcanuis  ii  rciilur   peccala  inea,  quihus  iram  merui  :  ei  cala< 


eutn  in  dccore  siio  gaudium  percipientcs,  quod  ncc 
vocecxprimi,  nec  cordc  cxcogil^iri  polChl,  qiiod 
«i€€  luclu  obiiinbrabitur,  ncc  dcrecln  riiieii)  accipiet, 
prxstante  Domino  nostro  Jcsu  Christo,  cnjus  rc- 
gnum  et  imocrium  permanet  in  secuia  scculoruii!. 
Anicii. 

SERMO  XXIII. 

IN   PASSIONC    DUMINJ. 

ChristHs  pasttts  at  pro  nobis,  vobis  relinqvfns 
exempluiH,  ut  sequamini  vesiigia  ejus  (/  Petr.  ii). 
Eccc  ,  fralres  d.lcLlissiiui  ,  Chribtiaiix  religionis 
vexillifer  Chrisius  Jesus  pro  sulule  huminum  diini- 
calunis  procedit  :  forlis  utiqoe  propugnalor  ad 
salvatidum,  qiti  furleui  iliiim  armalum  custodien 
tein  airiuni  suuni,  fortior  ipsc  superveniens  de  coetu 
saiicloruin  ejicit,  ila  ut  non  sit  amplius  in  co  in- 
ventus  locus.  llujus  auteni  signum  victorix  in  li- 
gno  crucis  constiiuere  voluit,  quia  et  juxia  diclum 
prophctx,  ibi  abscomlita  erat  fortitudo  ejus  {Habac. 
iii)  :  in  qua  duin  hoslis  anliquus  appeliil  cscatn 
carnis,  translixus  csl  aculeo  diviniiatis.  Et  si  vultis 
scirc,  quihus  armis  divinx  poleniisc  Chrislus  dia- 
boluin  viceiil,  ipsa  fiierunt  sapieiilix  ejus  pleiiiludo, 
charilatis  ainpliiudo,  humililaiis  fortitudu,  miseri- 
cordix  maifuiiuiio. 

Sapiciiiix  plenitudo  superavit  fraudulentum,  qui 
dnlosa  siiggcslionc  hominem  iiinocenlcm  crcatum 
scduxcral,  sicut  ex  liisloria  libri  Gencsis  manifeslum 


milas,  quam  palior  in  stalcra,  quasi  arena  marts 
h.TDC  giavior  apparerct !  (Job.  vi.)Elalibi  :  Gravo 
jugnm  supcr  otnnc.«  filios  Ad.irn  a  dic  nativitali» 
sii.x,  nsque  in  diem  sepuliinic  (Ecde.  xl).  Illa 
etiain  miseria  gciicralis  luit,  qiiia  mors  quae  pcr 
uiium  hominem  in  mundum  iiilravcral,  :\deo  lale 
pei  vagala  erai,  quod  omncs  justos  et  injiisios,  bonod 
Cl  malos  pariter  involvciet  :  ut  uuivcrsos  punircl 
iinuin  sunpliciuni,  qiios  uiiuin  Involvebat  paieruj; 
pi-jEvaricationis  dcliclura.  Fuit  ctiam  ilia  ini.seria 
pereniiis,  quia  boino  sine  tcrmino,  ct  sinc  renieilio 
illam  miseriam  suslitntissel,  nisi  niodiaior  Dci  el 
hominum  Chrisius  Jesus,  morie  sua  inicrvenieiite, 
illi  niiscrix  riiicm  imposuisscl.  Secunda  causu 
quarc  cruccm  subirc  voluil,  fuit  iilialis,  quani  Deo 
Palri  debebai,  obcdicnlia,  de  qua  Aposlolus  dicil  : 
Chrislus  factns  est  Deu  Patri  obedicns  usque  ad 
moriem,  niortcm  autem  crucis  (VliiUftp.  ii).  Et  ipse 
Fiiius  ad  Patrem  :  Ego  nianifcsiavi  te  supcr  ter- 
ram  :  opus  consummavi,  quod  dcdisti  mihi  ul 
facercm  (Joan.  xvii).  Pro  isia  obcdicniia  crucem 
subire  voiuit,  ui  per  eam  primx  itiobcdientix  pia- 
culum  solveretur  :ei  Cbristus  usquc  ad  cruccm  hu- 
miliatus  pro  Iioinine  satisracerei,  qui  supcrbiendo 
usquc  ad  xqualiuiem  Crcaloris  sui  per  inol>«dicn- 
liain  sc  extulisscl.  Tcrlia  causa,  quarc  cruccm 
snbire  voiuit,  fuit  singulnris  dc  hoslc  vicloria,  nt 
ipse  moriendo  morlis  aiitorem  cvinccrcl  :  ct  viclo- 


cst  :  CUarilatis  amplitudine    dcvicit  invidum,  qui  q  ria  poiilus  noii  soium  ipsc  cssct  viclor,  sed  ctiam 


bomincm  fraiiduletiler  sc<luclum  ab  xlernilalis  fc 
ltcil.Uc  per  iiividiam  dcjccerat  :  Humililatis  fovliiu- 
iliiic  dcvicil  supeibum,  qui  hominem  nihil  sibi  de- 
bciiicm  iii  iiijuriain  Creatoris  sui  coiilumacilor  pos- 
siilebal  :  Miscricordiu!  magiiiludiiic  dcvicil  crudc- 
lem,  qui  hoiniiicm  iiijui>le  possessitm  sine  luiseri' 
».ordia  vexabat.  Sed  jam  verlainus  (Oiisidcralionis 
oculum,  id  diligcnlius  attciidcnlcs,  qua  dispeiisa- 
lioiiis  ralionc,  Clirislus  cruccm  subiie  votueril,  el 
lain  ignominiosam  mortem  suslinere,  qux  ulique 
01  Jud;cis  scaiidalum,  i-i  Crsccis  sUillitia  rcputala 
csi.  Trcs  inierim  ralionabiles  causx  vidcnlur  posse 
assijjiiari,  quare  ChrisUis  crucem  subirc  voluerit, 
iliniriini  prima  csi,  romtnunis  oraniuin  miscria  :  sc- 
Patuol.  CtiXI. 


siios  iniitalores  facerci  viclores.  De  qua  victoria 
Joaiincs  dicit  in  Apocalypsi  :  Vicil  lco  de  liibu 
Juda,  r.idix  David  (.4poc.  v).  El  Isaias  :  Quomodo 
cccidisli  Lutifer,  qiii  tnanc  orieharis  ?  corruisli 
iii  lcrram  qul  vutnerulias  gcnics   (Isa.  xiv). 

Niiiic  crgo  o  aiiima  Clirisliana,  quoe  vcxiiiuin 
lein:s  !;ujiis  viclori;ic,  sic  pories  crucem  Dotiiini,  ul 
eliam  rrucilixum  imiloris  :  qiiia  vera  trucis  b;iju- 
latio,  crucilixi  imilaiio  esl.  (}uaiiior  cornua  crucis, 
qux  suiil  longiludo,  lauludo,  subhiiiit.is,  ct  pro«' 
fnndum,  qualuor  nobis  passionum  gcnera  dctiion- 
siranl,  quibus  Cliristuni  dcbcmus  itnUari,  (|UGruiii 
primuni  est^  passio  corporalis  angtisiia'  :  sccun- 
''um,  conlinua  ninriiticaiio  canialis  foitcupiticii- 

5 


ir.9 


ADSALO.NIS  ADBATIS 


liae  :  lcrllum,  polionlia  iilnix  conlmnclix  :  qii^ir- 
tiim  ,  reni(n(iatio  voluiilalis  propria;.  Primo 
pnssioniim  gciiorc  rrurilixiim  iiniliili  suni  forles  illi 
\\{x  liiijiis  lriinnplialori'S,  qnos  necnie  mors,  iier|««5 
viia,  nec  pcriciiliim,  ncc  gladius,  nt?c  crealurt 
al'\»  scparare  poliiil  a  cliarilitlft  Chrisli,  iradcnlcs 
corpora  sua  .kI  supplici.i  propier  Deum,  de  quibus 
iliciuin-cst  :  Isii  suiii,  qiii  vencrunl  ex  m:\gna  iri- 
bulaiione,  el  laverunl  siolas  siias,  el  deaibavernnl 
ras  iii  sangmnc  Agni  (Apoc.  vii).  Secundo  genere 
pBssionum  imiianlur  illum,  qiii  voliiiilnrin  allrilione 
nYoriificant  menibra  sua  siipcr  lerram  :  cl  ne  pcc- 
caium  dominetur  in  morl;ili  ipsorum  corpore,  car- 
ncni  siiam  crucifigunt  cum  vitiis  cl  coiiciipiscenliis. 
T^crtio  gcncre  passionum  imilantiir  illum,  qui  pro 
causa  justilix  sustinent  injurias  ,  opprobria  el 
vexaiiuiios  alienae  niaiiliu;,  patienlix  virtute  illuin 
imitanles,  qui  tanqiiam  ovis  ad  occisionem  ductiis 
cst,  el  coram  tondcnic  se  obmutuil,  (H  non  aperoil 
os  suum.  Quarto  genere  passionuin  imitantnr 
Cliristiim,  qoi  CHm  miHido,  cl  iris  qiioc  in  fnuiido 
sniit,  etiam  propri;c  reniinciant  voluiilati,  el  nihil 
sibi  de  seipsis  rcservanl  :  scd  piopier  Deuin  alieno 
se  subjicieiiles  inipcrio,  illiiis  teiieni  vcsli^ia,  qiii  nun 
Tciiil  iiiinistrari,  sed  ministr.irc,  et  animam  siiam 
(iare  in  redcmpliouem  pro  inultis.  Undealibi  ipseSal- 
valor  dicil  :  Non  veni  facerc  voluniaiem  ineam,  sed 
voluiilaiem  cjus  qui  inisit  me  {Joan.y).  Qui  bis  pas- 
sioiiuiii  gciieiibus  inHlaniiir  Ciirislum,  ipsi  illius 
sanguinem  veneranlur  quasi  ioco  vuiiieris  :  cum 
lamen  siiit  alii,  qui  veneraniur  Ghri^i  sanguiDem 
disiillanlem  iii  inembris  ejud.  Noniiiilli  eliam  sunl, 
qui  vencrantur  ipsum  Chrisli  sanguinem,  pulveru- 
lc4itiim  et  (lihipsuin  in  terram.  Sod  Ciirisl^i  sanguis 
in  loco  vulneris  iriumplialis  esl :  in  membris  ejus 
dislillans,  mcdicinalis  :  iapsus  in  terram,  conso- 
lalorius  et  subsidialis  est. 

Qui  ergo  miiius  fortes  cam  Christo  ■crucem  as- 
cendero  neqiicunt,  ipsi  vencrantur  illius  sanguiiicm 
dislillanlem  in  niembris  ejus  :  quod  fit  cuin  in  sa- 
crameiitis  Ecclesix,  qux  de  latere  ejus  eiQuxerunt, 
peccatorum  quacrunt  veniam  et  causam  saluiis. 
Kain  quod  de  lalere  ipsius  sacrumenta  Ecclosise 
emanaverunt,  ipse  Evangelista  lestaturcum  dicit  : 
Unus  miiituin  lancea  iatus  ojus  aperuit,  et  coiilinuo 
exivit  sanguis  el  aqua  (Joan.  xix).  Quod  verbum 
expusilor  inanireslans  ait :  non  dicit  percushil,  iion 
dicit  vulnerjvil.sedaperiiil,  ul  in  ialereipsiusosliuin 
panderelur  unde  sacramenta  Ecclesiae  einanarenl, 
sine  quibus  ad  vilani  non  intraiur.  IMembra  vero 
illius  sunl  lideiea  quililMJl,  qui  eodcm  spiritu  ciim 
capile  suo  vegelantur,  et  per  charitalem  in  corpore 
<'lirisii  lirmiler  radicati,  coiporis  illius,  id  esi, 
Ecciesiae,  diversa  gcruiil  oiriciasecundiim  divisioiies 
gialianim.  Ocuius  enim  Chrisli  esi,  qui  iocuni  re- 
gimiiiis  beiic  aUininistr;!l  :  lingua  Clnisli  est,  qu* 
diviuis  aflluens  eloquiis,  alios  eiudii  cl  iiiformat  • 
auiis,  qui  prxccpii;»  divinib  otmandaiis  obedienliae 
liLebtcr  Awiiitiia  iuclinat  :  buoierus,  qiii  iii  viiiea 


SPRINCKIRSBACENSIS  I  ;ft 

A  Oomini  porlal  pondiis  dici  el  a?8lHS  :  pcs  Chrisii 
esi,  qui  salagit  circa  frequcns  ministcrinm  ad 
subveniendum  necrsfitatibus  aliornm,  et  sic  do 
caeleris.  l'er  liaec  igilur  niembra  sangnis  Chrisll 
deciirril,  duni  fllii  EccIcfi.T  modo  per  aqiiam  san- 
ctilicalionis,  modo  pcr  corpus  ct  sangninem  ejus, 
modo  percipiendo  alia  Ecclesix  sacramcnta,  re- 
deinplionis  illius  riant  parii(  ipcs,  quam  in  p.i66ione 
sua  operatiis  esl  Doninus  in  niedio  icrrx. 

Sed  occunit  verbuin  plenum  doloris  cl  angu- 
slix,  quia  sicul  quidam  juste  ct  p  e  vivcndo  corpiis 
Cbrisli  cunslruunt,  ita  alii  per  viiae  cnorniitaicin 
destruunl  illtid,  co  iilique  Judaicam  superante.s  per- 
fidiam.   On^miam  illi  snspeoderunt  Jesum  iii  pati- 

Q  biilo,  isii  vcro  membraiiin  illum  dilaniaiil,  et  de- 
Jcctum  in  terram  conculcant  pedibus  suis.  Manum 
siquiJem  in  cor{)ore  Cbrisli  praecidunl  /ures,  prae- 
done&,  sccIerMii,  coiitaminali ,  fornicarii,  hoini- 
ci(k£,  ignoniiiiiosi,  qiiidam  bonis  opertl»us  seipsos 
siiluralnint,  qiKisi  manum  a  corpore  ClKisti  prxci- 
dunt.  Sunl  alii  mendaces.  perjuri,  blaspbemi,  de- 
traciores,  verba  turpia  el  srurriiia  proferenies  :  et 
isti  dum  sanctis  exlioriationibns,  et  verbis  xililica- 
tionis  proxiiniim  non  atdiiicanl,  prociii  dubio  lin- 
guam  a  corpore  Cbristi  ampuiani.  Aurem  Chrislo 
opilat,  qui  obcdieniiae  mandaiis  auditum  non  incli- 
nal,  et  de  c»>teris  in  hunc  modnm.  Qiiid  est  an>ma 
niisera  quod  agis?  Ipse  rilatus  veretur  Cbristuin 
crucifigere    dicens   :  Regeni    vesiruin  cruciligam, 

^  {Joan.  xix),  et  tu  noii  tinies  illum  meinLraii.n  dila- 
iiiare?Certc  si  videies  honiincni  prope  le  assistere 
orbalum  oculis,  lal>iis  prxcisis,  truncatis  auribiis, 
capulatum  lingua,  vel  cruorc  suo  perfusum  undique, 
xstimo  quia  abliorreres  aspecluin  iiliiis,  et  detesia- 
reris  aulorem  scelcris,  (|ui  Iiasc  facerc  prssumpsis- 
sel.  Quare  siimiiier  et  lu  non  abiiorres  niaiium 
niiilere  in  Ciirislum  Dominum,  el  cum  Juda  tradi- 
lore  coiispirare  in  necem  cjus?Cerle  vel  lioc  exier- 
rere  le  debuerai,  qiiod  ipsa  arma  tua,  qiiibus  cor- 
pus  Cbrisii  lanias,  in  te  ipsum  convcriunlur,  lelis 
luis  conloJcris,  s.igiitis  tuis  viilneraris  et  ipsa  sce- 
iera  tua,  quibus  ie  a  corpoie  Christi  prxcidis,  ani- 
niam   tuani  iniseram  meinbralim  iacerant,  et  InQi- 

Y^  ctis  vulneiibus  cruentant  illam.  Nonne  puias  nicm- 
bra  quxdain  spiriialia  animx  esse  sensum,  memn- 
riain,  voluntatem,  raiionem,  ei  inteilectum?  Istis 
membris  anima  muiiialur,  quando  nec  sensiis 
Dcum  qiixrit,  iicc  menK>ria  rccoiit,  nec  volunlas 
appclil,  nec  ratio  elii;it,nec  intellcciu  ■  comprehen- 
dil,  cl  sic  aniina  mi&era,  quant  Deus  tibi  dedit  so- 
tiim,  ubicnnque  iocorum  fiieris,  si  dormis,  si  ti- 
gil.4S,  si  ainbnias,  si  sedes,  coiilra  lc  ciamaC  voliilala 
iii  suo  sangnine  qiiem  tu  eifu  lisii.  Heveriere  boiiio 
iniscrabilis  ad  Doininiim  Deuio  tunm.  Nunquid 
cunclis  filiis  i^r.icl  in  sansuine  ;'gni  de  ^Eijypio  libe- 
ralis,  lu  solus  Piiarauni  servie:»?  Nunquid  petra 
pruducciile  aqiias  largissi'»;is,  iia  ui  bibant  populus 
et  juinenia,  lu  solu^  siii  aresces  ?  Nunqaid  pairt- 


141  SERMONES.  -  SERM.  XXIIf.  IN  PASSIONE  DOMINI.  Ui 

fMiiiilias  vitulum  saginatum  occidenle,  lu  soUis  ex-  A  pcrcipere  :  sanguiiiem  vero  illius  bibere  est,  iribu- 

pers  hujtis  convivii  fame  pcris?  ialionibus  iilics  ei  pns$'o?ii  commiinicare.  0  qu.mii 

Eccevidiia  deSarepJa  colligilduoligna.utde  rari-      in  ccclesia  Dei  per  rbarncJerem  ciericaleni  in  sor- 

nuln,  quam  babet  pencs  serecondilam,  Tacial  panem      tein   vocali  Domini  libenier  cnmeJunl,  qui  sangui- 


subcincrkiiini  (///  Reg.il).  Pele  ab  ea  buccellam 
panisbnjus,  iie  forie  inedia  consumaris,  P;iiiis  isle 
subcinericius  Chrislus  est  niortaiis,  \d  polius  pro 
nobis  moni  addictus  :  dtio  ligna  quibus  isic  panis 
coquilur,  crux  Domini  est,  in  aqua  ipsc  passionis 
ignc  torrelur.  IslHin  pancm  vidua  de  Sarepta  de 
snblili  farinuia  conficil,  ciim  despiritali  inlcll-gcn- 
tia  legis  «t  prophelarum  Christiim  nasoiiurum  et 
niorimrum  comprehendii.  Panis  vero  istius  buc- 
cell»  sunl  Chrisli  liicarnatio,  n:itivii.Ts,  pnssio, 
resurreciio,  el  asccnsio.  De  his  ergo  buccellis  \el 


B 


nem  ejus  summopere  dclest;mtur,  quaeslu  divilia- 
rum  clcricos,  habit»  inililcs,  conversatione  neu- 
iros  exbibcntcs,  ei  dum  ipsi  corporalia  bcnpficia  ad 
voluplatcm  percipiuiu.pro  saliitc  aniinarum  scmper 
benrfaccre  cessanl.  Freqnentius  eniin  cos  in  furo, 
quam  in  choro  videas,  et  s.rpius  carmina  dccan- 
l.ire,  qiiam  peccala  su:»  pl.ingere,  soli  Samaril.ino 
ciislodi.iinaiiiinanim,  sibi  vcrosumniam  voliiplaluin 
rcscrvanles.  Iliic  accedit,  quod  ccclcsiasiica  beiie- 
ficia,  qiijc  non  ad  proprielaleni,  sed  commodata 
paiiperibtis,  pupilljs  el  viduis  erognnda  acccperuni. 


imam  postula,  id  esl,  Cbrisli  passionein,  cleam  in      "°"   •ndigeiues,  sed  poliiis  cancs,  accipitres,  para 


ore  luo  riimina,  ei  in  venire  mcmori«  diligenier 
reconde,  si  forle  vel  ipse  Chrisli  sangnis  diirili.im 
cordie  titi  possit  emollire. 

Scd  «tiam  ipse  Moyses  in  descrlo  erigit  iH.i  ser- 
penlem  xncum  {iVMm.  xxi),  qnem  si  vis  aspicerc,  re- 
cipies  sanilaicni,  el  ablutioncm  criininum  tuoriim, 
inedicinani  vuhierum,  augmentum  virtulum  :  et 
perfeclse  sanilali  reslitueris,  si  fideli  mcnlis  oculo 
velis  illum  iniueri.  Iii  eo  invenies  fidei  praesidium, 
spei  $olati«m,  charitalis  solium,  grali.-e  tilulum, 
pietalis  aiigmentum,misericordi3e  vehiculum,  pacis 


sili,  jocuiaiores  accipiunt,  et  in  palrimonium  Chri- 
sli  admiilunlur  non  solum  fili«  el  filii,  sed  eliain 
cor.sorlcs  ihori.Videres  illos  de  eleeinosynis  paupe- 
ruin  comparare  frena  deauraia,  cakaria  nilenlia, 
sellas  picluralas,  in  qnibus  elTigiataB  virgines  ge 
siiunt  iii  lasciviam,  vesles  piclas  variis  coloribu»,  non 
compalienlcs  Christo,qui  pro  ipsis  in  cruce  suspen* 
oitur. 

0  amici  Dei,  qui  per  varia  tormenia  vilam  fini- 
slis  quarc  et  nos  pcr  hanc  viam  delitiosam  ad  cru- 
cem  Domitii  non  accessisii»?  Sed  igie  modus  adoran- 


vexilluni.  Hunc  «rgo  serpenlem  aeneum  in  perlica  ^^  crucis  nondum  propaiatiis  fuerai.Spiritu  sanclo 
CFecium  respice,  hoc  esi,  Chrislum  crucifi^um  fidei  lemporibus  isiiseum  reservanie.  0»id  lu  homo  per- 
devotioiie  recognosce.  Rcspice  illum  oculo  cogni-  C  '^''®   "®"  consideras,   quoniam  crucifixus  le  videlT 


iioms,  ul  cognoscas  eum  verum  Denm  qui  pro 
salutc  liominuai  missus  esl.  Respicc  eum  oculo 
dilectionis,  ut  charitale  ampleciaris  eiim  qui  pro  le 
P35SUS  Cat  :  et  sic  sangnis  illius  supcr  te  qitoque 
dimucl,  si  pcr  charilatem  niembris  illius  uniius 
fueris. 

Sunl  alii  qui  veneranlur  Chrisli  sangninem  non 
in  loco  vulneris,  non  distiilantcm  in  mcmbiis  cjus, 
sed  polius  dilapsuin  in  terram.  Chrisli  vero  san- 
guiiiem  (unc  iii  terram  disiillasse  di.\eriin,  quando 
(errena  ista  et  transitoria,  qua:  Chrisii  pairimo- 
nium  appeliamus,  \idelicct  amplas  possessiones, 
elaUiia  dcciinariim,oblalionumprovenlus,  et  ca-tera 
stipeiidia  Ecclesix,  sanguine  suo  acqiiisivit,  quae  ad 


Videt  cerie  modo,  et  in  fuiuro  arguct,  et  statuet 
contra  laciem  t»am,  iit  vel  in  lormeniis  agno- 
scas  le  non  fuisse  Chrisli  hueredem  sed  violcnium 
palriinonii  ejus  invasorcm.  Ubi  exemplum,  ubi 
vestigia,  qux  nobis  imitanda  reliqiiii,  vobis,  inquit. 
reliiiquens  exempbim,  ut  sequamini  vestigia  ejus 
(/  Peir.  ii).  Forie  cl  adbuc  aliqiia  inveniemus  ve- 
stigia,  si  velimus  ea  imitiri.  Ul  groHsios  loquamur 
nos,  qui  subiilia  videre  iion  posKumus,  vcsligium 
esl  locus  iii  qiio  pes  viatoris  ponilur,  indicativus 
qiiodain  inodo  praetereunlis.  Et  qiiis  alius  fuit  iste 
vialor,  nisi  Christus  de  qiio  scribiiur  :  Exullavit  iit 
gigas  ad  currendam  viain  {Pinl.  xviii).  El  alibi  :  i)e 
torreiile  in    via  bibit ,   proplerea    exaiiavii   capul 


consolaiioncm  illis  dari  voluil,  qiii  esseiil  cum  ipso      (P$at.  cix).    Pes  ejiis  viatoris  esl,  sanctuin   aninii 

tribulalionuin  parlicipes,  et  intilatores  passioniim 

ejiis.  lltis  eteiiim   bcnclicia    ista  vult  conferri,  qui 

sic  ei»  utunlur  iit  spiiiialia  noii   omitlaiil  :  sicqite 

coinedunl  pcccata  populi,  ut  obsequia  inorluoruni, 

cclebria   inissarum ,   oraiionum ,  slatuta   solvendo 

pro  animabus  fidei  intercessores  iiivenianlur.  Si,  in- 

quit  Paulus,  spirilalia  vobis  seniinaviinits,  magnuin 

cst  si  canialia  veslra  metainiis  (/  Cor.  n).  Et  pro- 

phela   David  :  Sumiie,    inqiiit,  psalmuni,   el    dale 

lynipanHm,psaltcrium  jociindum  cunt  citbara  (Ptal. 

Lxxx).  E(  ipse   Doininus   :    Qiii   manducal,  inqiiit, 

carneni  ineam,  cl  bibit   saiigiiiiiein  ineum,  liMbet 

vilatn  a.'leriiam(Joa>i.  vj).Cltrisii  carnem  conudcrc 

csi,  ci>rpurnli:i  Eccksi»  benedcia  ad  consolaiionein 


desideriiim,  equo  traliunlnr  viri  jusii  ad  beii«  ope- 
randuin,  de  qiio  pede  scriplum  esi :  Pes  nieus  stelit 
in  dirccio,  in  ecclesiis  benedicain  tc  Douiine  (Pio/. 
xxv).  Vesligia  igilur  Clirisli  sunt,  viri  sancti,  qui 
per  saiictiim  desiileriuin  duciinliir  :id  niilitaiidum 
Deo  vivcnli.  Vesligium  thristi  fuil  Pelrus  per  anio- 
rem  voluntarise  paupertaiis  ciim  dixii :  Ecce  nos  re- 
liqiiiiniis  omnia,  clsccuii  suinus  te(itfii{i/(.  ix).Pan- 
liiK  fuil  vesligiuin  Ciirisli  per  fortitiidinem  excrcitii 
corporaIis,qui  nealiqiieiti  gravaret,  piopriisnianibui 
vicitim  qua?sivit.  Joaiihes  D:ipiista  fiiit  vestigiiim 
Chrisii  per  abjeciionem  pteciosi  tMbiius,  qul  li.\hel>al 
vestimenlum  de  piKs  camclorum,  ei  conam  p«ni* 
ceam  ad  lumbos  suos.  Udia»  fuiiCbristi  vcsiigiutn 


HZ  \DSAI.ONiS  ADBATiS  SPmNCklRSBACEiSSlS  m 

ppr  Ausl«!ri(.ii«'iii  :tbsliiiei(lia^T)avid(>ercoiilcmptum  A  populuin  simiii  in  cxiiitalionc,  il  cleclos  suos  in  \x- 
iiiiiii():mix  vitx,  Jul>  pcr  virliileai  p:ilioiiiix  :  saocti      lilia  (Psal.cw). 


qiiO(|ue  inanyres  Chrisii  fucniiil  veslii^ia,  qiiiiMiii 
iisquc  ail  tolcranliam  passionis  pedeni  impressit. 
Talibus  rr^o  vcsligiis  iios  Ciirisliis  ad  viam  rcvo- 
r:it,  nt  si  rnrlu  pcr  amorcm  nuindi,  vel  ali.iS  qnas» 
ciinque  voiuptaUs  iliicitas  alterraviinns,  istorntn 
cxcmplo  ad  viam  redeamus,  qux  Cliristns  c&t  :  in 
qiio  ci  laljiwis  iiostri  termiiiuiri,  ct  percniiis  vitx 
pr;cininii»  iiccipicnnis.  Ipso  pra;st3iitc  Doniino  no- 
stro  Jesii  Clirislo,  cujus  regiium  cl  impcrinm  per- 
niaiicl  iii  .sccula  sccuioruin.  Amcn. 
SKKMO  XXIV. 

IN   OIE  PALMAllUM. 

Milii  autem  abiil  gloriari,  nisi  in  cruce   Domini 


Sic  ei  mulicr  Sunnniilis  nnn  gaiidct  dc  fiiio  siio 
resns(i'aio,quousque  Ilclisxus  magnusillcproplicta 
coniraiiitur  ad  mensuram  piicri  niorlni,  quo  iii- 
cniniicnic  snper  piicruni  ilie  viialem  spiriluin  rece- 
pit.  {IV  lieg.  iv)  Ilelisxus  etcnim  magnus  ille  pro- 
pliela,  lioc  cst,Cliristus,  iniiaturasiixdivinitaiisim- 
mensns  et  infinilus,  ad  mensui  ani  puori  niorlui  coii- 
tractus  est.  qiiaiido  pronobis  mortaiis  ficri,  imo  pro 
nobis  in  natura  humanamori  vuiuit*  ipsoqucincuni- 
bcntc  super  puenim,  boc  est,  passionibushumanige- 
neris  oominimicante,  ipsepuer,  vijcliccl  geiius  hu- 
ninniim,  vitalem  spirilum  recepil :  oscitavilque  se- 
pliesquando  in  mulliplices  beiiaudesprorupit.  liiide 


no$lri  Jesu  Chrisli,  per  quem  tnHii  mundus  rruci- ]}  ct  mulier  Sunamitis,  boc  cst,  uialer  Ecclesie  gavi&a 


tixus  esl,  et  ego  mundo  (Galat.  vi). 

Vos  fratres  charissiini,  quos  ipsa  unclio  docet 
dc  omnibus,  scd  cl  universi  vos,  qui  scriplurns  mc- 
niorilor  relinclis,  cl  lioc  eliam  bene  rccolilis,  quo- 
niani  csl  !.enipus  ncndi,eilempusrideiidi,et  h:vcipsa 
icmpora  spaciis  quibusdam  mediaiilibiis  a  se  invi- 
ccni  solcni  distingui.  Vcrnni  bodie  ralionabili  qua- 
daiii  disconlia  lemipns  lleiidi  el  tcmpns  ridendi  pa- 
liier  coiivciiiuiit,  dnin  fai:ies  Kcclcsix  modo  dilata- 
tiir  gaudio,  nunc  coniraiuiur  dolore,  ipso  siuiorc 
temporuin  per  ea  qii^c  circa  ipstim  gesta  sunt,  hujtis 
T.iriclatis  causam  nobis  exliibente.  Quia  eiiim  bac 
dic  Domino  ingredicnle  in  sanctam  civilatem,  pneri 
Hebraeorumexieruntobviamclamantcs:Hosannafitio 


est.  Symphonia  quoqne  ct  ciiorus  non  audiunlur  in 
domo  pairisraniiiias,  donec,  redeunte  fiiio  prodigo, 
viiiiius  saginatus  occisus  esL  ( Luc.  xtii  )  :  quia 
Dcus  Pater  gcnlili  popuio  nonnisi  in  morte  uiiige- 
niii  Filii  sui  recoiiciliainr.  Ilis  igiiur  excmplis  qux- 
libei  anima  ad  Ixlnnduai  in  crucc  Dcum  invitala 
dicat  : 

ilihi  autem  absit  gloriari,  nisi  in  cmce  Uomim 
nostri  Jesu  Chritti.  Ibi  enim  ancora  spei  nostrae, 
preiium  redcmptionis,  caiaplasma  vulueris,  medicina 
saiiiiaiis.  Quisdemum  infirinus  iion  giiudelde  prxseu- 
tia  mcdici,aut  vuliieratusde  mcdicina  saniiaiis?  Vere 
ipsa  Domini  passio  medicina  fuii  iion  soliini  sanativaf 
sed  etiam  penciraiiva,  et  putgativu,  Penetraiiva, 


David,  aliiscxdeniibusramos  dearboribus, niiisstcr-  ^  quia  in  mortccjus  velum  lcmpli  scissum  esi,  lerra 
iicniibus  vestiincnta  sua  iii  via  {Uaith.  xxi) :  indc  nioia  cst,  et  petrae  scissae  suni,  cl  monimenia 
«:iudiuin  feslivae  proccssionis.  El  recordationc  vcro      apcrta.  Pcnctrativa,  quia  port;e    inortis  per   iliam 


Domiiiicai  passionis,  in  qwa  nobis  revocalnr  ad  nie- 
inoriam  quando  is,  qiii  poccalum  iicc  fecil,  ncqitc 
iiivenUis  csi  dolus  iu  ore  ejus,  saturatiis  csi  oppro- 
briis  :  ci  ipsc  aulor  vilx,qui  iiiorti  nibil  dobcbal, 
pro  ncbis  guslavil  inorteni  :  inde  causa  doloris. 
Quanivis  citiin  Cbrislus  bodierna  die  bisiorialilcr 
passus  iion  sil,  lamen  iiodie  passio  ipsius  nicrito 
reeclilur,  eo  quod  ipsc  volunlarius  liac  dic  venit 
iiiicr  inniius  pcccaioruiii,  ipso  Patro  illuni  cxpo- 
ficiiie  passioiii,  qni  proprio  Filio  iioii  pcpcrcit,  sed 
pro  iiobis  omnibus  tradidit  illum.  Non  iiicongrcc 


ronfractx  sunl,  et  catbenx  fencx,  et  viiicul.i  ilia 
diirissima,  quibus  capti-vi  in  iiifertiO  tcnebaiitur, 
rupia  suiit.  El  carcer  lenebrosus  apertus  cst, quando 
dicinm  cst  his,  qui  in  vincnlis  er;tnl,  cxile,  et  bis 
qiii  in  leitcbris  eraiit,  reveiaiiiini.  Miror  ego  si  ct 
lu  aliqiiando  vim  pcneiralivam  bnjus  mediciiise  non 
es  cxperlus  :  lu,  inquatn,  boino  peccalor,  qui  ja- 
ccbas  sepuilus  iii  scpulcbro  mordacis  C(inscienti;p, 
cl  cras  ligalus  tnslilis  pccc:>lornni,  raciem  habens 
vclatani  sudario  illo  pcssinio  obilYioiiis  Dei,  cuin 
Lazaro  jam  fcvieiis  iii  nioiiiinenio  [Jonn.  x\).  Hxc 


l:-.incn  dicere  possunius  iiiiam  rcm,  scilicct  passi*-  n  siquidem  mcdicina  penclraiiva  eirudil  tc  de  scpul- 

chro  turpis  conscientix  pcr  conlrilioncm  cordis, 
riipit  vincula  pecculorum  quibiis  iigaius  cras  pcr 
reinissioneni  pcccaii  :  Sudarium  vero  alistulit , 
qiiatido  veiameii  iniiiaitalis,  qiiod  i:iiiqiiaiii  cb:ios 
magnuin  inter  Dcum  el  le  posiluni  fucral,  miscri- 
corditcr  reinovit,  utrcvelata  f.tcic  ad  Deuni  lespi- 


itoni  Domini,  divcrsis  dc  cnusis  simul  c.«sc  inatc- 
riain  duloris  cll.ctilio).  Doloris,  qnia  nos  illi  liiinius 
causa  'iiionis  :  l^liiia.',  quia  cjiis  passio  fnil  nobis 
cansa  saliilis.  An  noii  cli.ini  ad  guudendiim  in 
passionc  Doitiini  nos  invilat  lypiea  illa  ct  le- 
gulis  liisioria,   qux  narrul   agno     paschali    itno- 


lalo  poiiuUim  Israd   libcralnni  fuissc  de  ^gyplo?      ceies,  qni  aiiqnandoobtilus  fueras  Doniini  crcaio- 


Pbarao  siquidoin  ipsc  csl  diabolus,  docem  plagis, 
lioc  c%l,  deccin  inaiulaiis  divinaj  legis  percussus,  ad 
pleruni  supcralus  non  est,  sod  adbuc  popitliiin  Dei 
in  capliviialc  lcnuit,  quoiisqnc  aj;no  pasi.liali  imo- 
l:ilo,  1h)C  esl,  Cliristi  sangiiiiio  CiTubO,  poMiilus  Dei 
ciiin  g:iu;lio  ogroililnr  de  domo  scrvitnlis  in  leiratn 
tircinibisiouis,  sicut  David  propbcia  dicit  :  eloduxit 


ris  lui.  Omnis  ergo  anima  Deo  devola,  qui  passio- 
ncin  Domiiii  fidc  lenel,  el  pio  aiTcclu  veneralur, 
dicat  : 

Mihi  autem  ahsit  g'onari,  nisi,  etc.  El  qnainvis 
omncs  gluriari  dolieaiiiits  iii  ciuce  Domiiii,  taineii 
sunl  aliqni  qui  spooiaiifor  gloriaiitur  iii  Domin ), 
alii  qui  speciaiiter  glorianiur  in  crucc  Doiuiiti.  Qui 


tiiJ  SERMONES.  -  SEUM.  XXIV.  IN  DIE  PALMARUM.  r»0 

speoialiler  in   Doniino  glorianlur,  suni  viri  santli  A  »l<'li*:Ui  noslr»   icniporis,  qui  iii  adepliono   liOiicfi- 


et  peifccti,  qnihtis  ruiniliaritas  ausiiiu  ncceJeiuii  ud 
Dcum  conlemplus  reruai  tcinporulium  pru:bui(, 
r:tium  et  uspiratio  (iivino:  graiix  dulcoravil  affe- 
ctum.  Qiil  conleinplaiilnr  naluram  divinitalis,  lan- 
piinliir  spirilali  dnlceiline,  oraiiuiie  loquuiitur  cuin 
Deo,  devotionc  pulsanl  ccelos,  ei  inlersunt  sccrclis 
roeUstihus,  ei  cum  Panlo  dicere  possunt :  Nosira 
aiilem  conversatio  in  coelis  est  {Philipp.  in).  Sunl 
alii,  qui  rubigine  peccatoruiu  udliuc  oLscnratan) 
liabent  consciciiiiani,  et  iiltcitis  desideriis  iracti  a 
conlemplalione  Dri  repelluntur,  (juos  lantis  ilclitiis 
indignos  jodicat  Dominus,  ut  suavilate  contenipla- 
tiuiiis  futiinc  vitoc  gaudia  possint  prxgusiarc. 
Isii  ergo  l»nf|uain  in(iniii  devoie  respiciiini  Cltri 


cioriim  volunl  esse  clcrici  :  in  vcsliui,  priiiripes  : 
iii  lonsura,  mililes  :  in  vila,  nec  lii  ncc  illi  voliinl 
a;<parere.  Neque  enim  |ingiiant  nl  mililes,  ncijne 
subdilos  snos  regunt  ul  boni  priMcipes,  el  si  dc  vila 
quaerilur  frequenlius  in  cboreis  salianliuin,  <\\nn\ 
in  choro  Deo  psallenlium  invcniiiiinir.  Qua^rat 
modoab  istis  Christus,  sicut  olini  a  (iliis  Zebcd;L*i, 
Poleslis  bibere  caliccm,  quein  ego  bibilurus  siini 
{Maitli.  xx) :  Qiiid  respdndcbuiit  ei,  nunqnid  di- 
t:e»t,  possunius  ?  Videainus  crgu  :  Bibil  Chrisdis 
calicem  patieniiu!  et  laburis,  bibit  calicem  angusiix 
et  doloris,  bibil  calicem  Ixiuijd  ct  consolatioiiis. 
Primuin  bibit  qiiando  nialedicia,  iujurias,  opprO' 
bria,  ct  iabores  plurimus  atile  passionem  iu  nosira 


f.li  hniiianitaiem,  in  qua  suae  salulis   causam   reco-      iialura  patieiitcr  sustinuit :  ad  cujiis  caiicis  potalio 


Kiioscunt  :  staiil  juxia  crucem  Doinini,  cl  cuin 
Thoma  inittunt  mnnum  siiam  in  loca  clavorum,  et 
devolissimc  suscipiunt  sangiiinem,  qui  cffusus  est 
iii  tblulioncm  peccalornm.  Accedat  igilur  ad  crii- 
cem  Uomiiii  omnis,  qiii  cunscienlia  pavidns  coram 
Deo  reiis  assislit.  Quo  cnini  secnrius  confiigcre  po- 
leril,  quam  ad  refuginm  crucis?  Lbi  demum  milcs 
Chrisii  tulior  esscpotesi,  quain  sub  vexillo  sui  im- 
peratorifi?  Ilic  robnr  «oeleslis  niilitiae,  liic  vulne- 
rati  in  prlma  acie,  et  criininibusdcjecii  recepcrunt 
l>risiinam  virintem.  Hic  siquidem  est  justiiia  pa- 
tiiarcharum,  hic  constantia  raarlyrum,  bicomnium 
justorum  innocentia,  qui   laverunt  stolas  suas  et 


neni  si  ihvitenlur  illi  de  quibusjam  diximus,  pror- 
sns  illum  fasliJlunt  :  eo  quod  hanc  parteni  suaui 
repiiteiit,  nti  dcliliis,  et  frui  buiiis.  Bibit  Clirislus 
culicem  doloris  cl  angusli.£,  quando  sputa  ct  vii:- 
cula.  spiiicam  coroiiuni  cl  morltiui  crucis  expertus 
c»t.  Sed  hunc  caiicem  iiequaquam  bibere  poierunt, 
eo  quod  in  iilu  sit  extcrminalio  oniiiis  lemporalis 
guudii,  quod  illi  sunimo  studio  seclandum  deereve' 
luni.  Sed  nuiiquid  poterunt  bibere  caliceni  la^iiliiie. 
et  coosolalionis,  quem  bibil  Clirislns  in  rcsiirre- 
ctione  ?  Dicunt  omnes,  possumus.  Sed  boc  noii  es> 
sel  caticein  Doniini  bibcre,  inio  pulius  confundere  : 
quiajuxla    dicium   sancli   viri,    teinpora  rei^naiidi 


dealbavcruut  eas  in  sanguine  Agni :  ilic  etiam  ma-  Q  non  possuni  prxvenire  lempora  paiicndi 


gni  illi  peccalores,  qui  prophetas  occideruiit,  qui 
Chrisliim  pupiigerunt,  qui  Ecclesiam  Dei  sunt  per- 
secuti  :  el  omnes  consccuii  criniinum  suorum  vo- 
iiiam,  tibi  qiioque  dant  fiduiiain  veni«  consequen- 
dae.  Quid  ergo  moraris?cur  venire  trepidas?  iiulla 
esi  enim  peccati  cnonnitas,  quam  Christi  sanguis 
expiare  non  possit.  Si  Jerret  lc  magniludo  supplicii, 
apprehcndc  crucis  profundiim  :  si  dclectut  te  celsi- 
tudo  praitnii,  apprehende  crucis  snblimiiatem  :  si 
anima  tna  arida  est,  et  indigcs  benelicio  viriutum, 
approhende  crucis  latiludinem  ;  si  lentationibus 
piilsaris,  apprehendc  crucis  longitudinem.  In  pro- 
fundo  enim  crucis  exlerminati<^  supplicii,  in  suhli- 
miiatc  celsitndo  pracmii,  in  latitudine  aniplitudo 
bcneficii,  in  iongitudiiie  robur  auxilii. 

Cum  ergo  oinnes  ad  crucem  Domini  invilentur, 
taineu  sunl  aliqui  qui  a  cruce  Domini  se  elongani, 
sunt  alii  qui  eidem  appropinquant.  Qui  autein  se 
elongunt  alii  sunt  remoti,  alii  remotiorcs,  alii  re- 
rnotssimi  :  et  qui  appropinqnant  alii  propc,  alii 
propiores,  alii  proxinii.  Remoli  siint  a  cruce  Do- 
iiiiui,  qni  dedili  vanitalibus  hujus  seculi,  vclul  c 
dorso  crucifixum  rcspiciunt,  iii  passionc  ipsius  pa- 
sceiiies  oculos  magis,  quan  illam  iniiiantcs.  Dum 
eniin  ad  vit3C  liiijus  dclilias  per  seculaiem  conver- 
salioncni  sc  cxlcnduiit,  qiiasi  a  cruce  Douiini  eloii- 
gaiilur.  Scd  qnundu  in  bciiciiciis  eccieuuruiii  cuti- 
scqiiciflis  chiiractere  criicilixi  insigniri  vtduni,  ve- 
lul  c  ik.foo    criiccin  Doinini  respiciunt.  Xalos   sunl 


Sunl  alii  a  cruce  Domini  remoliores,  ulpoie  rlit 
qni  disciplinam  regularis  vil;o  devoli  siiscipinni, 
sed  eam  obedienler  iion  proseqtiiihtiir.  Di:»cipiiiia 
regnlaris  recte  cruci  coaiparatur,  qtiia  sicul  crux 
mundum  reparuvil  ad  vilani,  ita  viia  regulaiis  ho- 
ininem  reparat  ad  innocenliain  :  el  sicut  Cbrislus 
in  cruce  obcdivit  usqiie  ad  mortcin,  ila  ct  hoiiio 
diseiplinx  regulari  dcbct  olicdire  usque  ad  curnis 
inortiiicationcin.  Sed  ab  bac  oLedieniia  videmiis 
quosdam  remoiiores  fleri,  quibus  si  injunguniur 
aliqua,  ubi  sint  vcsiigia  Dominicje  passionis,  ha- 
bcniia  gustum  amariiudinis  et  laboris,  nuditaiis  et 
paupcrtalis,  cl  obedire  rcnuunt,  murmurantes  cuiu 
Jona  fugiunt  a  facie  Doiniui,  diconles  :  Non  est  hic 
D  homo  a  Dco  qui  talia  mandata  decernil.  Si  vcro 
injungalur  cis  ubcdientia,  in  qiia  sit  seculare  gau- 
dium,  et  locus  quidain  dominaiionis,  iliain  non  so- 
lum  humiliter,  scd  ei  libenter  cl  vclociter  susci- 
piunt.  Obedienliain  illjin  luquur,  ubi  horrea  ines- 
sibus,  lorcularia  vino  abundani,  ubi  ciu  ia  IVcqnens 
csl  famulis  et  f.ibulis,  ubi  meiisa  pleiia  [loculis  cl 
ferculis,  ubi  phase  cum  fermenialu  cclebranl,  ct 
agnum  paschalem  comeduiit  bine  laciucis  ugresli- 
bus.  Isli  ergo,  i(uiu  per  disciplinum  rcgubreui  ad 
morum  peifectiuiifiii  non  toirigiuUur,  rccf."  ;:rucem 
Doniini  quam  assunipserunl  projicere  dicuniur. 
Discipliiia  Itia,  iiiquil  D:ivid,  corrcxit  mc  in  liiiein 
cldistipliiia  lua  ipsa  ine  docebil  {fsa/.  xvii),  Uu- 
b  i  certc  inuUiiu  hncm    suum,    coiuuiuinauoucin 


147  ALSALOMS  ABnATii 

TirtMliim.  FJiscipliii^  ergo  regtilaris  conigerc  debcl 
In  fiMein,  qiiia  hoininem  a  prodindo  viiiorum  per- 
diicere  debe.i  ad  consiimniaiioMeni  virtutiua. 

Remotissimi  veru  siint  a  cruce  Domini  qui  vclnl 
In  profundo  \iiiorum  absorpii  sunl,  ei  alrocitale 
scelerum,  fcediiate,  immundicie,  llaminis  cupidita- 
tiiin  lon^ius  cxteris  :i  Clirislo  recesserunt,  et  sicut 
enonniter  vivendo  sunt  magis  pecca(«res  caneris, 
ila  etium  a  criicirixu  reinoliores.  Sed  venial  Itaby- 
k>n  illa  magiu  quandoque  in  memoria  anie  Deum, 
quje  veiiciiciis  cl  rurnicalionibus  suis  inebriavii  ler- 
ram,  ut  bibul  de  calice  irx-  i)ei  et  fiat  liabitatio 
daemoniorum  ,  el  oinnis  immundicix  plangalque 
tandem  in  siippliciis,  quod  hic  vcsligia  Doiuinic:e 
fussionis  noluit  iinilaii. 

Suni  alii  prope  crucilixum,  utpote  ilU  qui  stani 
i»\l3  cruccm  Doinini  :  alii  propiores  ut  ilii  qui 
Miembra  supplicii  myrrlia  et  aloe  condiiint.  Proximi 
vero  suni  qui  bajulant  crucera  ejus.  Juxta  cruccm 
iijitur  stant,  qui  afTectu  devotionis  et  desidcrio  pa- 
lieiidi  ad  Chrisluni  veniunt  cupientes  pro  aomine 
Ipsius  injurias  et  tribulationes  sustinere  :  sed,  con- 
eiderata  inlirmilatc  propria,  quod  &unl  inlirini  et  de- 
biles  ci  impaliefites  labocum,  lioc  quod  per  desi- 
derium  affecuveraitt' ,  p«r  experienliana  aggredi 
iion  priesiiimint.  isti  ergo  ah  eilectu  Dominica:  pa»- 
iiionis  omuiiio  alieui  noo  suut,  quoniam  elsi  pcr 
cxperiealiam  iribuljtionjum  illam  non  imitanlur, 
tamcn  bonis  quibusdam  aQeclibus  ad  tpsum  venieii' 
ics  desiderio  juxia  crucem  stare  videntur.  Qua- 
liivr  aiilem  aflectionibiis  hi,  qui  dura  pro  Chrisio 
paii  non  possunt,  cruci  approximare  debent,  vide- 
licet  recordulione  peccaiorum,  memoria  supplicio- 
riim,  consideralione  hujus  percgrinaiionis  quod 
tion  hahent  hie  manenlcm  civiiateni,  spc  futurx 
r  tribulionis.  Recordatio  siquideiii  peccatorum  in 
conspectu  Dei  facit  eos  humiles,  memuria  suppli- 
ciorum  facit  cos  soliciios  ad  bene  agenduin  el  hi 
tnandaiis  Dei  obedientes.  Consideratio  hujuspere- 
Xrinatioiiis  qiiod  non  habenl  hic  manentem  civita- 
lem,  levocat  eos  a  nimio  appelitu  rerum  tempora- 
liuin.  Spe  vero  retribuiionis  qiiandoquc  suspendiin- 
tur  in  amorc  ccelesliuiii  bonorum.  Elisti  stanijuxia 
cruccm  Domini.  Aiii  tanquam  urcijiiores  meiabra  se- 
pulti  condiniit  inyrrhae'.  uloe,  ul  Joseph  abArima- 
ibia  fecisse  legitur  {MatlU.  xxvii).  Meinbrn  srpiihi 
recle  vom-itur  niisei  i,  et  conicmptibiies  hujus  se- 
cii'',r|ui  suis  calamilalihus  opprcssi  ,  quasi  inler 
iiiortuos  compulantur  :  et  sicut  uiiione  churilalis 
uniuntur  membris  Cliristi,  ila  et  per  angiistias  tri- 
bulationum  illi  consepulti  sunl.  Myrrha  vero  et  aioe 
euiit  affectiis  compatiendi,et8oliciludo  subveuiendi. 
0«ii  «rgo  compaiiunlur  et  subveninnt  necessitalibus 
|iaiiperum,  anxielalilius  opprpssornm,  perturbaiio- 
iiibus  tristiuni,  doloribus  inrinnaniiuin,  cicierisqne 
miserorum  calamitaiibus,  Chrisli  niembra  cruci- 
lixi  myrrha  et  aloe  recle  condire  diouiitur. 

Qui  vero  sunt  proximi,  ipsi  bajulaot  crucem 
cjvs.  Ideo  aulein  dixi  crucem  cjus,  auia  non  oiiinis 


SrUi.NCIUKiaACK.NsiS 


M% 


A  ciux.  Clirisii  crux  appeilari  dv.'icl.  Esl  ciiim  crux 
lairunis  qui  pendcbat  a  sinislris  :  est  ciux  latronit 
qui  pendcbat  a  dexlris  :  cst  crux  Salvatoris  qiii 
pendebat  in  medio  illorum.  Crux  bironis  qui  fuit 
a  sinistris,  poena  esl  iinaliier  peccaniium  :  crux  la- 
ironis  qui  fuit  a  dexteris,  po^na  est  post  lapsuin 
poeniientium  :  criix  Salvaloris  cst  pcena  innaceii- 
ter  viventium.  Illi  crgo  bajulanl  cruccin  Domini, 
qiii  cuin  vitae  itinocenliaro  leneant,  ei  injustitia  et 
sanctitate  ambulent  coraoi  Deo,  taiuen  ac  si  om- 
nium  critnimim  rci  sint,  tribulalionibus  multis  et 
niiseriis  voluniaric  prupter  Deuin  seipsos  subji'» 
ciiint,  aut  vc.\alioDealien%  malitix  inodo  detraclio* 
nibus  iinguarum  ,  modo  iiij.ustis  oppressionibus  : 
aiit  eiiam  a  persecuioribus  pcrfu&ionein  sauguiuis 

"  cum  Chrislo  raorlificantur  gloriaiites  in  crucc  Do^ 
inini,  pcr  quem  eis  niundus  cruciGxus  est  et  ipsi 
mundo.  Mundi  cruciRxio  contemptus  esi  rerum 
lcniporalium  :  sicut  crticihxio  saDctorum  loleraii- 
tia  tribulalionum.  Sanciis  ergo  viris  qui  portatil 
cruccm  Domini  niunduscrucilixus  e&t,  quia  oiniiciii 
lerrcnain  gloriam  propter  ipsum  dcspiciunt,  omiiia 
tanqiiam  slercora  repuiante&,  ul  Chrisluni  lucKifat 
ciani  {Philipp,  iti^.  Sed  tl  ip&Lmundo  cpuci&xi  suiili, 
hoc  esl,  amaiorihus  nviindia  quibus  suslineni  amsi- 
riiudines  passionum.  Et  quoniain  de  reliquo  repo- 
siia  esi  cis  corona  iuslitije,  gaudent  evestigio  con- 
fonnes  lieri  Doininicx  paisioni,  scienlcs  quod  per 
palienliam    iribulationum    perveuiunt  ad   gioriam 

£  Doniiiiice  resurrccuonis,   ipso  prxslaiite   Domina 
noslro    Jesu  Christo,    cujus   ccgnuui  ct    itnpcriuiix 
periiiancl  inspcula  seculorum.  Aineu. 
SERMO  XXY. 

l.\    PASSIONE   DOMIM. 

Expiindu  librum  coram  me,  qtii  eral  tcriplus  in 
tus  el  foris,  ei  in  eo  tcriplo!  erunt  lameniationet  el 
carmen  et  vce  (Ezech.  ii).  Vos  fratres  dilectissimi 
qui  s.piritum  adoplionis  filioruro  accepistis,  el  sari- 
cia  oonversatione  induisiisDominum  noslrum  Jesum 
Chrislum,  memoria  et  moribus  pariter  rctiiietis, 
qiiod  omnis  Christi  actio  noslra  lectio  est,  et  pro- 
pterea  iose  recte  libri  censeiur  noinine,  quia  iii 
ipso  formam  vitx  nostra:  iegere  debeamus. 
Sed  biijus  lihri  seriem,  qui  totam  reparationis 
^  noslrae  continet  historiam,  aliquis  sanctus  vir  el 
pauper  spirilu,  cujus  cor  ardens  esset  de  Jesu,  me- 
lius  exponeret  :  quia  mclius  illam  inlelligit  qui 
saiictius  vivit  :  et  leciioue  istiiis  lihri  digni  suiit, 
non  hi  qui  piuni  nomen  Domini  iesu  suinmis  la- 
liis  pronunciant,  sed  qui  pietalem  ejus  vita  et  mo- 
rihus  a&sequuntur.  Quia  lamen  silere  non  licet,  cl 
loqui  nescio,  loqualur  iii  me  Dominus  Dens,  et  cla- 
vis  David  aporial  mysieria,  quae  poiest  aperire  li- 
brum  el  solvere  si^Miiicnla  ejus.  Liber  ergo  cujiis 
hahita  esl  meulio  Chrisius  esl,  de  quo  in  Apoca- 
lypsi  dicilur  :  Yidi  in  dexlera  sedenlis  snper  Ibro- 
num  librum  qui  eiat  scriptus  iuius  cl  foris,  signs- 
lum  sigillis  septem  (Apoc.  v),  de  qiiO  etiain  iii  Da- 
niele   diciiur  ;  lii  lcmj^ore  iHo  Siilvus  oril  populu» 


UO  StUMO.iES.  —  SKUM.   XXV.  L\  IWSSIO.NE  DOMIM.  1^0 

tiuis,  omnis  qui  invciilus  fiieiit  scripliis   iii  libro  ;  A  viri  piiUibunl  aJscribendum.  (Si  eiiiin  cogiiovissent, 

iiiiiiqiiaMi  Doiiiiiiuin  ploriie  crucifixisseiil  (/  Cor.  ii;. 


el  inulli  ex  liis,  qni  iii  lerr;«  piilvere  (lunniuiil,  evi 

gilabunl   (Dau.    xii).  ]pse    esl   liber  de  qiio  Lze- 

cliiel  dicH  :  Gxpandil  librum  corntn  iiie  et  cxiera 

(Exech.  ii).  Libcr  iiliqiie    suinciens  omtiibiis   qui 

et  quanluin  delicaiis  ad  deleclalioncm  propoiiil,  ct 

Mudiosis  ad  exercitium   lectioncm.  Qu^ntus   libri 

istins  inefTabitis  ilia  uiiio  Dci   el  hoininis,  ubi  tan- 

c|uam  pcr  seplcm    reales  voces  :ib   imo  ii.s^que  ad 

kummum  nscenditiir,  ita  ut   liiiiiiiliias  lioiiiines  iis- 

quein  Deiim  subliinetur.ei  ecoi;irario  dcscendenilo, 

celsiiudo  Dei  usque  ad  liuinililalem  hoininis  incli- 

iietur.  Vis  audire  scptem  suiios  canttis  istius?  Re- 

cole  qunin  liumilis.  qu:tm  despectus  ClirisUis  nas- 

cendo  appariiit,  et  leddit   libi  canlus  Lsie   soniiin 

humilcm.   Recole  qiiam  mansueium,   quam  pium  ^  Dei  erai  isie. 

verbo  et  opere  sc  cxhibuii,  et  icddii   ttbi  sonum 

(iulcem.  Ad  memoriam  revoca  quanlis  signis  et  vir» 

tuiibus  claruii,   ct  audis  sonum   subiilem  :  ad  me- 

inoriain  revoca,  quod  hOmanam   el  aiigelicnin  na- 

uiram  in   una  chariiate  conjunxil,  quod   hominem 

Dfto  reconciliavit,   et   audis  sonuin  concordem.  Si 

rccolis    qualiter   conlunieliis  aflcctus,    vulneribus 

i:oiii'ossus,  coronalus  &piiiis,  cl  landeiucruci  afTuiis, 

reJilil  libi  cantus  i.ste  sonum  gravem.  Quandovcro 

per  divinitaiis  poleutiam  dcvicia  morie  resurrexit  a 

niuriuis ,   reddidit    canius    isie  sonum   acutum  : 

Quando  vero  vicioriosus  ascendii  in  c<iilum,  reJdi- 

dit  soiium  supernculuni.  £l  quidcni  caiilus  isie  non 

delicatis  hiijtjs  scciili,  sed  delicalis  Dei  proponitur,  q 

<jni  laiia  nieililnndu    d«:lect:jntur   sicut  in   omnibus 

diviliis.  Loclio    aiilem  libri   isiius  iion  minus  ne- 

cessaria  :  Neq<ie  eiii.n  docet  decreta  Graiiani  cuti- 

cordare,  non  ponderare  lcges  Jusiiniani,  argutias 

sophisMiatuni  exsuillare,  noo  semper  discere  et  ni^ 

liil  proficere,  sed  potius  docet  culpas    agnoscere, 

suspirare  ad  veniam,  conipunere  niorcs,  urdinare 

Vitam,  saiuicm  quairere,  Deuiii  iiiveiiire. 

Esiquc  lectio  ist:i  inodo  in  evidenli,  sod   non  ita 

scniper.  Fuileniin  'iber  istc  qu.indoqiie    signalus, 

quaiidoque  dausiis,  .sed   inodo  aperius  est.    Aiite 

Chrisli  incarnalionem  liber  iste  sopiein  si^illis  si- 

giialitserat,  quia  tjus  reproiiiissio  qiiibusdam   ob- 

icuriialibusadeo  involula  crat,   quod  vel  iiulii,  vel 

adinodiim  pauci  mysieriun»  Incariiaiionis  cogiiosce 

rcnt.  Quid  enim  aliud,  nisi  sigilla  quaedam  fuerant 

persoiiales  ill;R  pal:iarcharum  exliibitiones,  appa- 

riiiune.'*   angelica;,  ublaiiones  iiosuariim,   iniagiiies 

revelaiioiiuiii,  qujb  omuia  Chrislum  vel  :iclu  rel  si- 

niilitudiiie  prailigurab;inl  :  qiiibus  si  adjicias  obscu- 

riiales  Scripiiirarum,  dilaiionein  promissionis,  de- 

»per;itioiiem  adimplend;e  veiilalis,  in  summa  seplem 

tiigilla  invcnies,  quibus    liber  isle  aiilc  liicarnalio- 

nem  signalus  fuit.  Chrislo  vero  iiicarnato  liber  iste 

apparuit,  sed  clausus  lenebalur  :  qiioniam  polenlia 

diviniialisejus  pcr  inlirinitatciii   hrnnaii;»;   naturu; 

obumbiata  lorns  non  prodiit.  Quoniam   cl   si  pro- 

plieia  poiens  in  opere   et  scrnionc  Jicerelnr,  iion 

hoc  divina)  polcnlise,  scd    moriiis  virlulum  saiicli 


T.wideiii  iii  passiione  liber  isie  nperius  est.  ct  scm- 
piienia  virlus  el  diviniias,  qiia:  lalebal  io  hoiiMiio, 
loias  ei  umpero  cocpil,  qiiaiido  creaiiire  C.-ejlor.s 
sui  seiibeniiit  iinperiuni,  el  pelrj;  scisse  siiin, 
terra  conlremuit,  velum  tenipii  ^cis.siiiii  ekl  a  siiiiimo 
usque  deoFsum.  Rejccia  siqiiidcm  sacco  lilicmo, 
qno  sol  vcri  luminis  cbudebatiir,  idein  sul  lucere 
coepil  in  virtiiie  siia,  ita  ni  radios  suus  cirnimqna- 
qiie  elTundcrel,  et  iliiimiiiarei  iion  solum  illus,qui 
sedcuant  in  icnebris  el  uinbra  moriis,  sed  «liaiH 
cordiitits  mulioriiin  infidelium  fidei  tuiiien  iiifunde- 
rci.  Uiidc  ceiiturio  illc  evangelicus  videiis  ini- 
rabilia  qiix  ficbant,  clamavil,  diceiu  :  V«re  Filius 
,*i  erai  isie. 

Aperlo  ergo  Hbro  islo  .in  pnssioiie,  Scriptura  ejos 

iegi  cnepit,  erat  autem  scripius  iniiis  ci  foris.  Et 

fuit  scriplura  inlorior,  verbum  Dei  qiiod  in  cariie 

Cliristi  scrifHum    fuil   opcralione    Spirilus  sancli  : 

exlerlor  vero  scripiura  fuil,  quam  iinpii  peisecuto- 

res  iiijiiriis  et  phigis,  sanguinis  efTusioiie  ei  crucis 

ignominia,   iioii    aureis  s«d    lctris    lilciis    corpori, 

ejus  indiderunt.   isia  ergo  scripiura  exlunc    lecla^ 

sed  tion  ab  omiiibus  intellecta  esl.  Ilaliet  siquideni 

scripiura  hxc,  sicut  aliae  scripliir»;  tria,    lileram, 

sensiim    ei  seiiioiuiom.  Et  ut  prinio  loquar  de  ex.- 

leriori  scriptura,   lilera  ipsius  csl  historialis  pas- 

sio  Domiiii  :  sensus  vero,  qui  ex  illu  litera    conci- 

pilur,  imituiio  est  Doniiiiica:  passionis  :  sciilcnlia, 

quae  juxta  scnsuin  pcrpendilur,  IVuclus  esl  tiusir;o 

rcdcniptionis.  Qui  passiunem  Poinini    sota  li>.lc,  ct 

non  operando  lenet,  puer  est,  et  quod   legii  iion 

inicMigil  :  qui  auiem  p;isaiunem  Domini  pMiienliu 

ct  laboribus  propter  nomen  Jesu  custodiendo  vias 

duras    iinilatur,  legit  scriptur.iin  hanc,   et  iiitelli- 

gendo  proficit  :  qui  vero  usque   in  fiiiem  persevc- 

rat  b:ijulando  crucem  Doini«i,  hic  esi  qui  scriplu- 

ram   islam  perfecle  cognoscit.  Similiier  scripiura 

iiiterior  iria  hxc   habel,  cujus    liieia  est,   purilas 

fidei  de  verbo  Dei  :  seiisus  est,  affecius  pi:c  devo- 

lionis  :  scnlenlia,  gaudium  divin*  contomplaiioiiis. 

lliijus  scriplurae  leciio  maximc  perfeciis  convenil, 

"  D  q"orum   conversatio   in  coelis  est,  qui   cuntempla 

lerrcna    consolatione   aiuore    ccelesliiim  bonoruni 

accendunlur.  i£t  videmus  quiddaui  mirabile  circa 

hanc   scriplnram  contingere,  quoniam    hic    docei 

pucr  senem,    insipiens  prudeniem,  bnlbuliens  di- 

Rerlum,     magistrum   discipulus,    idiolu   literaluin. 

Ecte  aliquis   vilis  homuniio,   panper   muliercula, 

cainem   suam    cilicio    domanl,  vigiliis   ei  jejniiiis 

niortilicaiitur  lota  die,  p;«nem,  quem  manu  ci  arte 

qiutrilaiit,  paiiperibus  Jisiribuuiit,  cl  oinnino  noii 

recediinl   a    vcsligio    Dominicae     pnisionis  ,    cuu\ 

cconirnrio     tiobilcs    ci     prndenies    Imjus     seculi 

in  lu.vu  diviiinnim,  in   voiuptaium  :»flhic»tin,  cl  iu 

desidetiis  hoiniiinm  consumant   dies   surs.  in  wn- 

luin  cloncali    a  ci-uce   Doinim,    ut  iilos  soln';  nu- 


131  ABSALONIS  ABBATIS  SPRlNCKmSBACENSlS  «52 

st-ros  rfipiitctil,  qui  Oominicye  passionis  miseriam  A  s|Mrilali  accendiiur  :  sUiJla  vigilia,  quam  luilla  sc- 


(iiicliter  iniiUntdr. 

\)'.i\  i>m;is  ex  istis  Scriplur.im,  ilo  qua  locuii  su- 
iiiiis,  inrliiis  intcjligLint?  /Esiiiiio  )|iiO(J  illi  qui  me- 
liiis  arTKtiintur,  ulpotc  ({ui  lueiius  alTeclu,  quuiii  iii- 
lcl!c('tu  ro  nprelieiiiiuiit.  Scii  jani  uliliu3  <'.rit  consi- 
«lcrarc,  iilruin  :iliqui»  libroruiii,  quos  legiinus,  ad 
exeinplur  iibri  viix  scripius  sil:  quoniain  quod  scri- 
{>to  comincnilaiur,  el  frequeuiius  quandoque  inspi- 
cilur,  ei  memoria;  mclius  commendatur.  Nec  incon- 
crut^  onincs  jnslurum  conseieiitias,  qux  viriiitiims 
f'.!iri<<(i  licne  insliluiaesunt,  libros  ilixcrim,  co  qnod 
in  illis  imago  quxdam  virtulum  Douiini  Jcsii  repnc- 
sentolnr,  de  quibus  iibris  in  Danicle  dicitiir  :  Sedil 
jiidicium  elaperti  suiit  iibri  {Dan.  vii).  Et  alibi 


quilur  utilitas:  cura  snperflua,  iiuam  nulla  comita- 
lur  securilas.  Dic  anima  miscra,  quod  in  bis  oinni- 
bus  solalium  spiritus,  quod  boni  adminiculum,  qii:c 
causa  saluiis?  NuMa  prorsus.  El  propierca  consclrn- 
liam  tnam  repara,  librum  vitae  iniuere,  ul  qnod  in 
luo  minus  invenis  pcr  illum  docearis.  Ibi  siquidein 
verha  qiiMdam  consolatoria,  verba  vila;  aeteriia;  io- 
venies,  qiiae  te  ad  viam  salutisreducant,  a  qua  aitt- 
bulando  per  latas  hujus  seeuH  vias  deviasti. 

Et  cum  in  tibro  illo  scripta  siiit  lamenlatioRMf 
carinen  el  vse,  habet  singuium  isiorum  verba  sua, 
qnibus  libi  hquilur,  vel  ad  terroreni,  ve)  ad  corre» 
ciionem,  vcl  ad  consoiationem.  Lamentationcs  igi- 
lur  pcrlinenl  ad  imiiationem  Dominicse  passionis: 


Audi  Israel  niandaia  Oei  tui,  et  ea  in  corde  itio,  ^  carinen,  ad  gloriam  resurreciionis:  vae,  ad  judicium 

quasi  in  libro  scribe    Et  Propbeta  dicii:  Lcx   Dci 

ejiis  in  corde  ipsi»s(Pia{.  xxxvi).  Isli  libri  ad  exctn- 

p!ar   libri  vitx   scripli  sunt  :  quia  de  plcniludinc 

cjus  omnes  accepimus,  et  quidquid  boni»  quidquid 

gratix  in  nobis  aspkimus,  totutn  al)  ipso,  tanquam 

rivulus  a  f^nte,  in  nos  usqiie  derivatum  esi.  Videai 

cTgo  unusquisque  si  libcr  conscientia:  ejus  rccte  scri- 

I>ius,  iienc  virtutibus  distincius  sii:  ne  falsariiis  iile 

«i;ii  niendax  fuitab  iiiitio,  aliquam  maculam  criminis 

i^uperduKcrit  scripiurx  veritatis.  Si  cnim  odio  vel 

iivore  lorqueris,  liber  luus  thendosus  esi*:  si  xstuas 

ambiiione  vel  avaiiiia,  liber  tuus  mcndobuscst:  si 

quacunque  immunditia   corporis  pollutus  es,  liber 


exticmx  ultionis.  In  lamcntationibus  invenies  verba 
aspera,  periinentia  ad  labores  poeiiiteutia',  utpote: 
lii  sudore  vuiius  tiii  vesci  panc  luo  {Cen.  i).  Elfun- 
de  siciii  aqiiain  cor  tuum  coram  Domino,  plunctu  ct 
gemitu  te  ipsum  aflligere,  et  in  maccralione  cor- 
porali  corpus  tuum  redigcre  in  scrviiuteni,  et  cx- 
icra  hujusmodi,  quibus  crucem  Doinini  imitaiur 
liomo  in  boc  mortali  corpore.  In  vx  autcm  repc- 
riuntur  verba  qux'dam  leiribilia,  qux  sunl  fleius  et 
stridor  deniiuin,  acerbilas  flaminarum,  lenebraruui 
densitas,  crudetitas  toriorum,  ct  cxiera  tormento- 
rum  gcnera,  quae  parata  suiil  diabolo  el  angelis 
ejus.  Carmen  vero  loquiiur  verba  consiibtoiia,  ver- 


tuus  mendesus  est ;  iino  quidquid  in  lc  inveneris  q  ba  jocunda,  q»x  sunt  plena  absolutio  culpi",  resii- 


Cbrisle  contrarium,  lioc  in  libro  tuo  reputa  vitio- 
sum.  Tu  ergo  Chrisiiane,  diligenter  inspicc  librum 
conscientix  tuae,  ei  illuiu  viituiibus  Salvaioris  lui 
inscribe :  ut  illum  prseseniem  seinper  in  corde  le- 
iica»,  cujus  innocenlix  similitudinem  per  conscien- 
tiaro  mumlam  studes  rctinere.  Nam  quid  prodest  li~ 
bros,  qiios  in  arca  reponimus,  lani  studiose  ornare, 
lantu  labore  corrigcre  et  librutn  conscientix,  a  qua 
▼ita  procedit,  relinquere  incorrocium?  Videmus 
inuttos  in  psaluiis  Uavid  preciosis  coloribus  ci- 
tharocdum  depingerc,  in  pioplielis  sencs  quosdam 
cnnicie  vencrundos,  ci  sparsiui  codices  literis  aii- 
icis  facere  prcciosos,  et  librum  conscieniia:  adco 
ncglccluro,  adeo  fcedum  leliiiqucre,  quod  hiininc 


tulio  gratix,  evasio  exilii,  collatio  regni,  consorliuni 
Diviniiatis,  adeptio  xtcrnitaiis.  Si  ergo  adhuc  pec- 
caior  es,  ct  in  sepulchro  luordacis  coiiscicnii:e  cuin 
Lazaroadhuc  foeiidus  jaccs,  lege  verba  illa  lerrihi- 
lia,  quse  ad  vx  pertinenl:  ui  saliein  lerrore  suppli- 
ciorum  concussa,  a  scelcribus  tuis  resipiscas.  Si  ve- 
ro  super  pcccatis  luis  conlritione  fruciuosa  conipun- 
ctus  es,  respice  ad  verba  aspera,  quje  in  lanicnta- 
iionibus  rcperies :  ut  per  opera  pocnitenti:e  t^o, 
quem  oiTcndisii,  satisfacias.  Qiiod  si  bonis  operibus 
jain  justiiicalns  c^t  inteiide  verbis  consolatoriis,  qus 
ad  rarnicn  pertiiicnl,  in  pruiseiiti  vita  proposila  ad 
consolalionein,  iii  fnluia,  ad  plenam  joGundilalenu 
Oinnis  eigo  Clirisii  iinitator,  cui  adhoorcre  Deo  bo- 


gi-ati:£  sux  uon  dignetur  illam  iuliabil;tre  Spiritus  jv  num  est,  sic  in  libro   vit:«  cxercealur,  ut  eviiatis 


sancttis. 

Sunl  et  aUi,  qui,  aiijecta  viuili  scicntia  Clirisli, 
toto  sludio  seculari  philosophix  se  iradidciunt,  et 
nc  qnid  desii  oflicii,  in>posuerunt  eain  portiii(iain  iii 
Iiumcros  hominnm  festino'qiiod.)m  coniiiatu  e.iin 
jprosc<i!tetites.  Uccoie  vcluculuiu  iiiiid  pl.iluso{iliia-, 
quod  duobus  pueris,  qui  suul  lubor  ci  aoior,  loli- 
demque  puellulis,  quu:  sunl  vigilia,  ci  cura,  poi  t:in- 
dum  commiscrunt,  hoc  signiiicanici,  quod  ad  philo- 
sophia;  cognilionein  non  iiisi  [iCi'  laborein  ct  anioicni, 
per  vigiliam  el  curam  polesl  pervei.iri.  O  laboi  in- 
fruciuosus,  o  an.or  erroneiis,  o  vigilia  stulta,  o  ciira 
supeiflua.  Vere  lubor  infructuosus  cst,  qui  iiiill.i 
rctiuie   relevatur:    imor  crroncu.«,   (jui    nullo  ignc 


gchenna'  suppliciis,  pcr  trihulaliones  inultas,  et  a«- 
giislani  viam  tcndal  ad  vilam,  in  qua  oinnes  sancii 
cViCiialo  quod  cx  parle  cst,  libruin  vil»  perfecle 
inlclligenics,  cognosccnt  Clirislum  sicut  ab  eo  co- 
giiili  suiil:  ad  ciijus  cognilioneni  nos  perducat  ipse 
Jesiis  Christus,  cujus  regnuiu  cl  impcrium  pcrmancl 
iii  sccuta  scculoruin.  Ameii. 

SEKMO  XXVI. 

I.N   nESVRRFXTiONE    POUINI. 

I)e  torrentc  in  via  bibil,  propLerea  exallavit  caput 
(P.sfl/.cix).  intcr  lolChristi  iriuinpliantis  praccoucs 
laudc  impari,  quasi  vocc  quadani  discordi,  metuo 
dissimilis  apparcre :  el  dum  Uosaiina  filio  Da\id 
(!i;.,Mte  caiilare  non  valeo,  ab  his  qni  pricccdnnt  in- 


153  SERMONES    —  SERM.  XX Vr.  IN 

crcpnri  poliiis  u(  laceam,  qnnm  ad  conf«:ssionem  A 
biitlis  iiivilari.  Veniiitainen  cxci  illius  iurortnadu 
excmpio,  vel  verecundiis,  vei  importuniis  sedebo  et 
ogo  juxla  viam  el  clainabo,  et  cwlesli  lurba  Jesutn 
rc  urgcntcm  suscip-ente  cuin  gaudiosequar  afTociii, 
sc(|uar  desiderio,  diccns:  Fili  David  iniserere  inei. 
Nequc  enim  aliler  sequi  possum,  quousque  torrens 
istc,  dc  quo  ct  Ciirisius  bibit ,  separat  nie  ab  iiio, 
qiii  in  tanluni  prxceps,  in  lantum  prufnndus  esl,  ut 
qui  volunt  hiiic  Iransirc  ad  Jesuai  noii  possuiil,  ne- 
quc  inde  liuc  transmcare. 

Esl  auiem  lorrcns  isie,  docursns  hujus  vitx  nior- 
t:tli3,  qui  decurrii  a  pro|iagine  i  unceptioiiis,  in  car- 
cerem  inortalitat  s,  et  inde  in  miseriam  nativitaiis, 
uikIc  rurstim  progreditur  in  angustias  uiortis.  Ad 
uiiiniatn  vcro  (crniinantur,  uisi  subveniat  iniseri- 
cordia  supplicio  aeteroae  damnationis.  Periculosus 
cst  torrcns  iitie  plane,  el  idco  magis  periciilosus 
cst,  qnoniam  aqiiis  qiiiliusdain  accessoriis  excrescit 
in  lluvium  niagnuni.  Uiide  cl  bcutus  Job  hunc  tor- 
rcntem  noinine  Ouvii  appeliat,  cum  de  serpenlc 
illo  aniii]uo  loqnitur  dicens :  Absorbebit  Quvium,  ct 
non  miral)itur:  el  spcin  babet,  quod  Jordanis  fluat 
in  os  ejus  {Job  xl).  Quasi  diceret,  non  inagnum, 
tion  mirum  reputat  hostis  humani  generis  si  flu- 
vium,  hoc  est,  hunianan»  naiurain,  peccatis  et  cri- 
niinibus  irretitum  ab.sorbcat  secum  in  partem  suad 
(lainnatiouis :  sedetiaui  spcin  habel  quod  Jordanis, 
id  cst,  populus  in  Christo  rcnalus,  inllual  in  os 
cjus.  r 

Ascendunt  iiaquc,  ut  dixi,  n<\ux  quaedain  insipi- 
dx  ad  hunc  lorrentem,  qu:c  intumescere  faciunt 
fluctus  cjus.  Uincaqux  puiustres,  qnx  ipsum  limo- 
sum  ei  luibulentuni  faciunt :  illinc  aqux  niarinae, 
qux  illuin  faciunt  amarum  :  indc  aqii:cniviuin,  quoe 
prac  nitiiio  frigore  cuindcni  inipoiabileai  reddunt. 
Sunt  autcm  aqux  palusircs,  carnaiia  dcaidetia,  qux 
hunc  (orrcniera,  iii  est,  iiujus  viUfi  decursum,  limo- 
Miin  quodammodo  ct  (urbnieutum  faciunt :  quia  quo- 
tiens  aninia  a  coniemplaiione  sui  creaioris  carnis 
deiectatione  repleiur,  toiiens  quusi  iiinosis  quibus- 
dam  aqiiis  corporcx  paludis  ingiirgitaiur.  Aquac 
vcro  ni.^rina;,  suiil  cuiu;  el  occupaliones  bujus  se- 
culi,  quihus  aninia  vacans  iiiqiiieludine  qiiadain 
iisiracia.in  se  ipsa  ainarescit  velulabsintbium,  duin  ^ 
amor  hujus  impellit,  ul  cnpiat :  labor,  ut  acquirai : 
(iiuor  anxiai,  nc  peidat:  dolor  si  vel  aflfectaia  non 
oiiliticat,  vcl  acquisita  dcrclinqiiat.  Aqux  vero  ni- 
viuin  suiil  airoctal;K  nialiliai  cordis  huinani,  ulpotc 
invidi;e,  sectae,  hxrescs,  odia,  ct  fratcni.ii  uni(atis 
discordia:  quae  ideo  magis  frigidx  ca:teris  dicun- 
lur,  quoniain  amplius  a  fcrvore  charitatis  reccdunl. 
\ides  quod  aqu»  niviuin  desursum  in  lcrram  des- 
cenduni,  eainque  diutius  occupant,  nisi  caioris  be- 
neficio  resolvanlur.  Spirilalia  eiciiim  vilia  sursuni, 
id  cst,  in  anjjclica  natura,  priusnatasuggcrenteau- 
lorc  ipsnruin  diabolo  iii  (crrani,  id  csl,  iii  (errenos, 
ci  pccciilorcs  hommcs  doscoiHluiii,  oosrnic  diulius 
dciincni,  nisi  (lante  tlcracn'.ioic  sp'nui  pcr  coniri- 


RESLRRECTIONE  DOMINI.  <5l 

tionem  cordis  relaxcnlur.  Eccequam  Iiii!08'.i5,  qnani 
ainariis,  qiiam  frigidus  lorreiis  iste  es',  et  <|uis  iin- 
qunin  bibil  ilc  ;!!o?  Ciirislns  ulique,  sed  do  lorrcnie 
non  dc  nuvio.  Torrens  eniin  respicil  cursutn  iiatii- 
ra»,  fliiviits  vero  prievaricatioiiem  culpae.  Bibil,  iii- 
qtiam,  de  loiTente  lioc  Cbrislus,  duin  iiillrnia  liuina- 
n;R  natur»  assuinpsit,  dnm  gusiavil  amariludiiieiij 
passionis:  Ribit,  inquam,  et  pertransiit,  et  invi- 
lat  te  ut  sequaris  ipsiiin. 

Si  crgo  vis  expedilus  iransire,  ne  forte  dcmergat 
tc  lenipcslas  Iiiijiis  aqii.ic,  vel  absorbeui  (c  profun- 
dum,  fac  libi  poniem  de  lignis  levigaiis,  coluinnas 
in  eo  eriges,  et  iitrinque  inipones  illis  latera,  tabu- 
lata  slerncns  desuper,  et  (iniiabis  clavis ,  sicqiie 
consunimabis  eum.  Sunt  auieui  columnne  isi.-c,  viri 
sancti,  viri  perfecii,  quos  in  lorrenle  hujus  vita: 
snrsum  crigere,  id  est  ante  meniis  nosirai  aciem 
staliierc  debemus  :  ut  quicquid  laboris,  quicqiiid 
tentationis  in  hac  vita  nobis  proveneril,  %quanitiii- 
ter  toleranies  exeinplo  viriutis  eoriiiu  in  bono 
opcrc  non  delicianms.  E(  rccte  columnis  tuics  coin- 
paraiitut' :  Sicut  enim  coluninae  noii  viuicuiia  ven- 
torum,  noii  alluvione  imbrium,  non  proccllarum 
impctu,  a  slabiliiate  sua  movcri  possuiK  :  sic  ihtos 
non  tribulalio,  non  angiistia  ,  non  periculutn,  noii 
gladius,  iion  dcmum  calamilas  aliqua  soparare  pu- 
(uit  a  charitatc  Cbristi.  Istae,  ni  fallor,  sunt  coluin- 
nae,  quas  Dei  sapientia  in  domo,  id  est  in  massu 
humuni  generis,  sepicni  numcro  cscidii  :  qiiia  pcr 
sepiem  mundiaetates  nunquam  defuerunt  virisancii, 
qui  cxemplo  bonae  convcrsaiionis  infirmiores  quos- 
que  ad  coelestia  desideria  provocarenl,  de  quibus 
columnis  in  Apocalypsi  scrip(«m  esi ;  Qiii  vicerii, 
faciam  illum  coluranam  in  leniploDei  mci  (A;;oc.  iii). 

Isiis  columnis  superpoiii  dcbent  latera,  iit  ab  ip- 
sis  portentur,  e(  tabulata  desuper  porient.  IIxc  sunt 
duo  lalera  candelabri  illiiis  aurei,  iioc  est  d«io  tes- 
tamenta  in  Cbrislo  fundata,  de  quorum  ulroquu 
ircs  calami  egrediunlur,  id  cst  Iiistori»:,  iropologia*, 
allcgoriae,  irinus  inteliectus.  IIa?c  sunt  duo  iatera  sca- 
hc  Jacob,  quae  infcrius(erramtangcredicuninr,  sur- 
sumvcro  cceios  {Cen,  xxviu).  Eloquia  cnim  Deiquasi 
inferius  lerramtangunt.quando  per  comminaiioticiti 
poenx  terrenos  homines  in  timorem  conciiant :  cojtos 
verotangere  videnlur,  duin  per  repromissionos  Doi 
justorum  cotda  ad  amorem  co^lestium  inflamuKinl. 
Porlani  autcin  prxdicla:  columnx  bxc  latcra  quasi 
sinistra  parte,  diiin  viri  sancli  testimonio  Scriptu- 
rarum  osteudunt  impiis  qu;r  sil  ira  venientis  judi- 
cis,  tcnebrx  carceris,  crudclitas  lortoris,  imin;iiiilas 
supplicii,  diuturnitas  xteriuc  illius  damiiationis. 
Quasl  a  dextera  vero  parte  colitmnx  istx  bxc  la- 
tera  portant,  diiin  secnndum  promissa  Dci  de- 
nunciant  cleclis  qux  sil  vila  ilia  iii(crmin:<bilis, 
beatoruni  socieins  ,  immctisitas  prxinii,  jociindilas 
regni.  quo'!  paralinu  csi  sanctis  a  consiidiiionc 
iiiriKii.  Quiltus  columiiis  ct  lateribus  sic  ordinalis, 
l.ibul:<l;i  dobeiil  poni  (U-super  :  (|iii;<  bona  opora, 
qirr  pcr  lab'.i!al;i  nccip;(iiit;ii-,  prxcopii;  divinis  dc- 


J55  ADSALOiNIS  ABBATIS 

bcnl  iiiiiili,  ul  ea  sluJeal  raceie  slrenuilas  mililis, 
qi"e  vocc  prapcoiiaria  niandari  sibi  noverii  jussu  im- 
peratoiis.  ManJata  siquidein  Dci  decreia  quxJaiu 
sunl  suiiiini  regis,  qiise  prxcones  verbi  Dei  niundo 
liuic  intonuerunt,  ut  facientcsea  vivant  in  eis,  con* 
temptorcs  vero  punlantur  :  quia  quanlunicunque 
recli  speciem  teneant  opera,  si  rorniam  evangelica; 
doctrinx  non  tenenl,  a  sumino  judice  rcproba  judi- 
canlur. 

Sunt  certe  nonnulli  siiigiilaris  vitae  ,qui  jejiiniis, 
vigiliis,  oraiioitibus  exlraorJinariis  nnilta  sibi  facere 
l)ona  videnlur,  quje  iamen  hona  non  siinl  :  quia 
occasione  scanJali  conlra  divina  prxcepta  invc- 
niunlur  :  aliiis  iinmoderatum  Iiabens  zelum  jiistitix, 
contra  voliintutem  Apostoii  (/tom.  \it)  judical  ser- 
vum  alieiium,  alius  specie  mnnsuetudinis  zelnm 
tubverlil  justiiixei  aeqtiitaiis.  Qnae  omnia  mala  sniit, 
licet  bona  viJeantur  ,  quia  contra  divina  prxcopta 
inveniuiitur.  Hoc  est  quod  in  templo  Salomonis 
mare  xneum  dicitur  poni,  in  quo  sacerdoies  obla- 
turi  bostias,  manus  suas  lavabant.  (Jbi  per  mare 
xneum  lex  divina,  per  manus  operationes  acci« 
piendx  sunt.  Quicunque  ergo  sacrificium  dignum 
Deo  vult  ofTerre,  dcbet  manus  suas  lavare  in  hoc 
inari  xiico,  iJ  est  operationes  suas  secundnm  prs- 
tepta  divina  dliigere  :  hoc  marealibi  crystalto  com- 
paraiur,  ut  in  Apocalypsi  :  El  in  conspeclu  sedis, 
inquit,  eral  tanquam  mare  viireum  simile  cry- 
«lallo,  Sicut  enim  crystallus  I.ipis  clarissimus,  ob- 
Jeclu  solis  sciiitillulas  ignis  ex  se  emittlt,  sic  lex 
divina  opere  adimpleta  ,  exemplo  bonoruni  opcrum 
in  cordibus  fiJelium  igncm  cliariiaiis  accendit. 

Sunt  etiain  et  clavi  necessarii,  ut  firmitercohx- 
reatmitcliina  tolius  operis,  qui  stint  qualuor  virlutcs 
priiicipalcs  :  jusiitia,  forliludo,  priidenlia,  leinpe- 
raniia,  in  quibus  viia  bonoruin  openim  consistit, 
ut  in  bis  qux  beiic  .tgenda  sunl,  juslilia  pra:beat 
rcctiini  judiciuin  :  foriiludo,  auxilium  :  prudeiiiia, 
consilium  :  temperaiitia,  solatium.  Ponte  igiitir  hoc 
i\z  coiisumiiialo,  torrcnlis  hujus  pjtet  iransitus  : 
nec  est  jam  cur  Jospcret  pusillaiiimis,  cnr  dcsistat 
debilis,  cur  dcviat  ignarus,  cur  paveat  formiJolosiis 
cur  non  incipiat  parvulus,  cur  noii  pervenial  adul- 
tus.  Christus  eniin  dux  vix  factus  est  foriis,  ut 
custodiai  :  sapiens,  ut  dirigat  :  polens,  iit  per- 
Jucat. 

Si  ergo  vis  hunc  torrentem  pertraiisire,  si  Cliri- 
hluin  ciipis  iinilari,  per  hujiis  poiitis  meJiuni  iler 
luiiin  dirigc  :  ct  si  vis  cavere  prxripitium,  non  Je- 
cliiies  ad  Jexierain  vel  aJ  sinistram.  Suni  eiiiui  ali. 
qiii,  qiii  per  liunc  ponlcin  e  iransverso  gradiuniur, 
et  iJeo  coiruuiit :  alii  per  ipsuni  oblique  gradiuiilur, 
64  dcliciunt;  alii  direcie,  et  pertraiiseunl.  Qui  c 
transverso  siiper  hunc  pontem  };radiiintur,  sunl  illi 
quj  per  lainenla  confessionis  el  poeniieiilire  vias 
Kias  niala  deserenies,  iler  boiix  viix  quoJ  adChri- 
klumducil,  arripiunt:  sed  iii  ipsis  principiisaJ  vitia, 
qiix  reiiqueranl,  reverlentes,  moJo  luxuria  disso- 
luii,  nioJo  supi  rbia  eiali,  nioJo  anibit:onibus  cxle- 


Sl-RINCKIRSBACENSIS  iWi 

A  risqiie  viiioriim  iiimiiliibus  Jislracti,  qiiasi  c  trans- 
verso  gradienles  iii  pnecipilium  riiunt,  de  qiiibus 
in  psalino  scripluin  est  :  Viruniainen  propicr  dolos 
posuisti  eis,  dejecisti  eos  Jiim  ailevareiiiur  {Psal. 
Lxxii).  Propter  dolos,  inquil,  lioc  esl,  quoJ  dohisi 
sunt  et  in  veritale  non  persistiinl,  posnisti  cis  de- 
leclatinnes  istas  leniporales,  ul  iii  ipsis  fallantur  : 
dejecisti  cos  iii  ipsis  suis  deleciationibus,  dum  alle- 
viarcntur,  id  cst  iluni  sibi  allcvinii  viJerenlur.  Qui 
vero  obliqiie  pcr  hiiiic  pontein  inccJunt  snnl  bi, 
qiii  mulla  devoliore  bona  opcra  inclpiiint,  cl  assi- 
duilale  bonx  coiiversaiionis  Deo  scrviunl  :  nec 
recedenlos  a  templo  ejus  die  ac  nocle,  sed  teinpnre 
lenlalionis  iinminenle,  dum  vullus  incipit  patlcre 
vigiliis,  corpus  jejiiniis  inarcessere,  diini  hinc  asina 

B  gcinit  sub  onere,  illiiic  quanJoque  pungit  vcxatlu 
alienx  malicix,  retardari  incipiunl.et  iii  lcntatione, 
ubi  fortes  esse  debuerant,  ihi  a  l:ono  opcre  deal- 
stunl,  de  quibus  scriplum  est:  Filii  Ephrem  in- 
lendentes  ct  mitlentes  arciim,  cnnversi  sunt  in  die 
belli  (Ptat.  lxxvii).  Filii  Ephrein,  id  osl  fiuctiric;!- 
tionis,  qni  fructum  facere  debuernnt,  inlendeiitea 
el  mitlentes  arcuip,  hoc  esl,  pugnam  forliier  aggre- 
dienles,  conversi  suni  retrorsum  in  die  belli,  hoc 
est,  in  tempore  lentationis.  Qui  vero  directe  per 
ipsum  graJiunlur  snnl  hi,  qui  in  lerra  hujus  mor- 
talis  viix  adliuc  positi  torrenie  inierposilo  tei-ram 
viventium  voio  el  desiderio  respicluni :  el  exeiii- 
plis  sanctorum  acccnsi,  mandatis  divinis  emditi, 
virtutcs  el  opera,  qux  menle  conceperunl,  siudent 

^  bene  vivendo  aJimplere,  bibentes  cum  Chrisio  de 
torrenie  passionis,  ul  cum  ipso  inebrieninr  gaudiu 
futuix  resurreclionis.  In  boe  eoim  Christus  de  tor- 
renle  in  via  bibil,  in  hoc  esaltavit  capiit,  ul  lii  qiii 
per  hujus  seculi  :igones,  per  amariluJines  passio- 
num  iii  prxsenli  vita  huiniliantur,  in  jocnnJilat^ 
futiirx  glorix  cum  ipso  capite  suo  exalleniur.  Est 
auteni  capiil  isiuJ  Christus,  de  quo  dicii  Aposlolus, 
quoJ  coustituit  eum  capul  Ecclesix.qiix  corpus  ip- 
sius  esi  (Ephes.  v).  Caput  Ecclcsix  auturilale  ciea- 
tioiiis,  capui  Eiclesixpkniludinc  gralixel  veritatis, 
capnt  Ecclesix  principio  Cliristianx  reli^ioiiis.  lioc 
caput  quaUiur  nioJis  a  itobis  exaitatur  :  priino,  iin- 
uiensilate   sux  inajestrtiis  ;  sccundo,  velaminc  no- 

])  strx  inrirniiialis;  tcriio,  criice  voluniarix  passio- 
iiis;  qiiario,  per  gloriam  hodiernx  resurreciionis. 
iniinensitate  sux  inajesiatis  a  iiohis  exattatur,  quo- 
iiiain  in  sui  nalura  iinmeiisus  et  iiifinilus  oniiiem 
creaturain  excellit,  undc  Job:  Excei&ior  cst  co;lo« 
ei  quiJ  faciain?  profuiidior  inferno,  et  unde  co- 
giioscain  7  Longior  est  terra  mciisura  ejus,  ct  la- 
lituJo  luari  {Job  xi).  Velamiite  nostrx  inliruifiatit 
a  nobis  exalialur,  quoiiiam  aniina  huinana  iiube 
corporcx  inlirmitatis  a  nobis  obscurala,  non  nisi 
per  speculuni  et  in  enigmalc  ipsnin  conteiuptari 
prxvalet,  unJe  David :  Accedet  hoino  ad  cor  al- 
tuin,  ei  exaltabitur  Deus  {Psal.  liii).  iioc  csl  quoJ 
sponsa  sponsum  in  Canlicis  per  fenesiras  et  can- 
tellos,    quasi  stanlem   reiro    parielcin,    iniuetur 


I 


157  SERMONKS.  —  SERM.  XXVli.  IN  GENEIIALI  CAPITULO.  158 

{Cant.  ii).  Per  feneslras  qiiippe  ct  cance!los,    iioc  A  creaturis,  coinpariiiio  siinilior  quaniJoqiie  iiivcnilur. 
«si,  ex  parle  euni  respicit,  queni  pariele  sive  miiro      Quainvis  eigo  Cliristuiu  solein  appellein,  (Quiu  sicui 


euae  innrinilatis  interposito  ad  ph^nuni  non  compre- 
hendit.  Hoc  eliam  esl ,  quod  transcuntc  Doinino 
llelias  pjillio  suo  vuUum  operuit.  Isle  traiisilus  aspi- 
ralio  quaedam  diviii^  graiiae,  qiia  aiiiina  ad  liorani 
visilalur,  accipiendus  esl.  Iii  quo  Ir.insitu  Helias, 
id  est  vir  quilibel  contemplaiivus,  pallio  vultuin 
6uum  cooperil  {111  Reg.  xix),  quandu  velainine  liu- 


sol  inunduin,  ila  ipsc  iiluniiiial  oinnem  lioiniiiena 
venienteiii  in  liunc  miindum)  aptiiis  secundum 
aliquid  cuin  Prophcta  iilum  verinem  appellabu,  qiii 
ex  pcrsona  ipsius  dicil  :  Ego  sura  vermis,  el  uoii 
homo  {Psal.  xxi)  :  qiiia  siciil  vcrniis  de  lerra  sino 
patrc  iiascitur,  iia  Cliristiis  de  beata  Virgiue  siiie 
virili  nperatione  progenitus   est.  CoJem  inodo  et 


inanoc  infirmitaiis   inlerposito ,  cognitionem,  quoe      causa  siinili ,   reciores  cctlesiaruiii   convenientius 


pcr  vuUum  accipiiur,  ad  Deum  plenarie  non  ex- 
tendit. 

De  exallaiione  voluntarix  passionis  in  Evangelio 
scriplum  est  :  Ego  si  exallalus  fuero  a  terra,  om- 
iiia  Iraham  ad  meipsum  {Joan.  xii).  Et  de  hac  cxaU 


plerunque  per  inili};niores  crcaluras  Gi^uranlur. 
Licet  enim  eos  boves  rccteappelhire  possimus.quia 
prxdicaiido,  opcrando,  !ninisierium  iiiiplendo,  ter- 
ram  Domini,  lioc  esl,  corda  fidclium  foriiler  exco- 
lant,  expressius  tamcii  itlos  caiics    appetlabo  :  quia 


talione   spoiisus  in  Canlicis  dicil :   Ascendam    in  B  canum   ad  illos  major  siuiiliiudo  invenilur.   Unde 


palinam,  et  apprelieiidam  frnctus  ejus  (Cant.  vii). 
De  cxallalione  vero  hodiernae  rcsurrcclionis  prx- 
6ens  soleinnilas  mulla  proferl  testimonia,  qiix  non 
fioluiu  scienlia,  sed  etiain  Qrmiier  leneiil  hi,  qui 
»  vana  sua  conversalioac  abstracii,  juslilia  el  san.. 
cliiate  Chrislum  iiiduerunl  :  et  in   inorlali  corpore 


ipse  Oominus  in  Evangclio  cniics  eos  ^ppellat,  ubi 
de  Lazaro  dicit :  Scd  cancs  veniebanl,  ei  lingebaat 
ulcera  ejus  {Lue.  x\i).  Ei  Proplieia  :  Lhigua,  iiiquit, 
canum  tuorum  ex  inimicis  ab  ipto.  Quod  est  dicere, 
ex  inimicis  luis  iianl  canes  lui,  et  hoc  a  te  ipsoet 
non  ab  aiio.  Tobiam  quoijiie  eiinlein  in  Rages,  civi- 


adhiic  posili,  profectu  virlulum  elbonorumoperum  taicm  Medorum,  canis  proscqniliir  {Tob.  vi)  :  quia 

Ciim   ipso  capile  suo  spirilali  quadain  resurreclione  Chrisluin   in   hunc  inundum  vcnicnlem,  doctoruin 

exallanlur.  Si  enim  solum  c:)put  exallalur,ubi  pedes  niuiiiludo  cotnilatur.  Ei  videle  siinilitudineiu  ani- 

et  inaiius?  ubi  cxlera  Ecclesix  meoibra,  quae  capiti  malis.  Canis  enim  aiiimal  blaniliiiis  doineslicuin, 

IfUQ  do&ideraut  copulari?  latratu  exlraneum,    niorsu  liipum   insequilur,  lia- 

Exallaiitur    igitur    el  electl    qualuor     modis  :  gua  8anat,  et  cura  diligcnli  noclis  excubias  obser- 

primo  ,   cum     per    conlemplom    mundi    a    lcr-  val.  Dt  aulcm  ista  omnia  praelaiis  el  subdiiis  assi- 

renis    aiTeclibus     abslraliiiniur  :    secnndo  ,     dux  gnemus,  sicuti  per  cancs  ecclesiarum    rectores,  ita 

ad  invisibilia  Dci  per   ridcni    cl   cognilionein   eri-  per  doinesticos  boni  onlinis  observalores,  per  ex- 

guuliir  :  terlio,   duin  ad  Deum  quem  super  onuiia  traneos  infirmi  onlinis  lransgn>ssorcs,    pcr  lupos 

diligunt,  affcctu  devoiionis  sublevantur  :  quarlo  cx-  coiiluinaces  onlinis  invasorcs  intelliguiuiir.  Lingiia 

aUabuntur,  cuin   ulriusque  slolae,  corporis  videlicet  oanii:,  medicina   pocniicnlialis  :  cura  excubiaruiu, 

et  animx  jocundilale  cum  capilesuo  fruentur.  Isiue  soliciludo    pusloralis  esl.  Usiialiier  doinei^liciiin  so- 


sunt  exallaliones,  quas  sanctus  ille  vir  in  psalnio 
nobis  significavit,  dicens  :  Bcalus  vir,  cujus  est 
auxiliiim  abs  le,  ascensiones  in  corde  suo  disposuit 
I()  valle  lacliryinarum,  in  loco  quem  posuil  (Ptal, 
I.XXXI1I).  h\<&  eicniin  exaliationes  sunl  gradns  qui- 
dam,  quibus  a  vita  isia  niortali  ad  Deuin  asccndi- 
lur,  duma  contemplu  mundi  transitur  ad  Dei  cogoi- 
lii)nem,a  cognitione  ad  amorem,  ab  amore  ad  Irui- 
liniiem.  Tres  printx  cxaliaiiones  liabenliir  in  valie 


lenuis  appellarc  eum,  qui  per  afrectiim  pru.cordia- 
lem ,  babilatioQem  cominiinem  ,  vitain  socialciii 
conjunctns  cst.  Sic  el  iii  Ecclesia  doinesiicum  recle 
vocamus  illuni,  qni  cliaritatc  onmibus  csl  devotiis, 
in  congregalione  assidtius,  bona  operaiiono  qiiuBi 
vila  socialioinnibus  aocepiiis.  Talis  crgotloincsiicus 
canuin,  hoc  csl,  praclatoruni  blandiliis  foveri  debel, 
videlicel  dulci  affeclu  animi,  iiiipensa  corporalis 
bcnefi<;ii,  exhibilionc   spirilalis    solatii.  Non  cnim 


isla  I^chrymarum,  iii  loco   videlicel  hujus    iioslra;  j)  debeiil  praelali  sanclos  viros  opprimere  lcrrore  po- 

peregrinalionis.  Qiiarla  vero  reservalur  in  loco  illo  teslalis,  sed  potius  aniicosetsocios  seillis  exhibere. 

qiiem  postiil,  id  esl,  in  loco  qucm  aid  fruenduin  Deo  Quia  sicut  lex  non  est  jiisto  posita  (/  7'tiH.  i).  ita 

sanctis  suis  praeparavit,  in  quQ  inodo  rcgiiat  Chri-  nec  poteslas,qua:magisad  vindiciam  maleractonim, 

6lus  C(iin  angelis,  ct  in  futuro  regnabil  cum  oinni-  laudem   vero  bonorum   onlinaia  e»l.  Unde  beaius 

bas  sanciis,  cujus  regni  cf»hperedes  nos  faciat  ipse  Gregorius  dicil,  qnod  condiiione  naiui;c  oinncs  ho- 

Jesus  Christus,  cujus  regnuin  el  imperium    pcrma-  inines;eqiiales  suiil,  scil  quia  staiu  ineritorum  snnl 

ncU')  secula  seculorum.  Amen.  dispares,  necesse  esl  quod  ad  vilia   comprimen  la 

SEBMO  XXVII.  alii  abaliisreganiur.  Antiqiii    cliain    palies   iios  ri 

iN  CF.NKBALi  CAPrfCLO.  uon  regcs  gcniium,  sed  pastores  ovinm  dicii  siint. 

Lingua  canum  tuornm  ex   inimicis  ab  ipso  {Psal.  Noc  eliam  el  liiiisejus  a  Domiiio  dicivur:Sil  lerror 

ixvu).  Quando  per  reruin  simililudines  de  Chrislo  ct  tremor  vesier  super  cuncta  aniniaiilia  ct   bcsiias 

loqui  vohimus,  convenientius  id  facimus  per  infir-  lerrae  {Gen.  ix).  Non  dicil  super  lioniiiies,  iit  ex  iioc 

inascreaturas,  quamper  eas  qu.ne  sunt  exrellenlioris  delur  inielligi,  quia  non  sancii   viri  ei  ju-^t',   sed 

dignilalis  :  quouiam  in    his  hoc  esl   abjeciioribus  polius  bostiiles  el  criininosiierrorc  poiestaiis  pr«- 


ISO  ABSALOMS  ABBATIS  SPUI^CKIRSBACENSIS  160 

nuinli  Miiu.  Iiiler  ipsos  lanieii  saiicios  viros  (|iii.laiii  A  lun»  ori.inir,  (lisliiigueiiiiiim  esl.  Si  eiiiiii  dc  lalibus 

orialur  sranduluiii  uiiiversilaii ,  vel  inagnae   parli 


3iml  paiTiiii,  fjuidaiii  adulii,  (luiiiaiii  |)rovei:ii.  I*ar- 
vuli  vocaiitur  simptices  illi,  qtii  iimllaMi  liMbeiil 
sniictilatein,  ei  iiiodicaiii  discreiioiiein  :  adulli,  (|iii 
sanclilaleiu  liabeni  pariter  el  discielioiieiu  :  pro- 
vicli  vero,(|ui  cniii  liis  diuiurnain  habent  bonoriini 
oporuiu  excrcilalioiicin.  Qui  inullani  babent  sancti- 
lalcni  el  parvain  discreiioueui,  dileilioiie  (juidem 
ei  bcncficiis  lovcndi  sunt,  sed  iii  bis  qiix  uiinus 
tlisnele  diciiul  vcl  faciunt  cuni  severitate  <|uadaiu 
6unt  leprimendi,  iit  ex  tali  repulsa  vel  correpiionc 
priideniiotes  ci  niagis  discreli  liaiit  :  Sicut  niagister 
bcbolariuiii  parvuluin  iiiiioceniem  poslulantein  nc 
vapnlei,noii  exaudil,  sed  potiusfla^/cllat  cunictcor- 
riijit,  ut  asperitate  verboruni  ei  vcrbei  um  ad  nicliora 
poslinoduni  enutriaiur.  Qni  vcro  saiicliiatein  babent 
cnm  iimlta  disiietione,  illos  essc  arbilror,  (jui  dc 
profiiiida  S''culi  conversaiione  ad  vitani  claiislralem 
vciieruiit,  in  qiia  scculari  con^ersaiione  secnli  prii- 
deniiaiu,  ot  astiiliain  reruiii  gcreiidarum  didicennil. 
Scd  po)>ti|nain  vocaii  snnl  a  Doinino  et  jiistilicati 
iclida  seiuli  vaiiit.)le,  prudenliam  seculi  rclimie- 
ninl,  dc  qiiibiis  dicltim  esl  a  Do.nino  :  Quoniam 
tilii  bujiis  scctili  prudciiiiures  siini  riliis  lccis  in  gc- 
n"iaiioiiiliu3  siiis  (Luc.  xvi).  Ii^i  isti  non  suluin  dili- 
gendl,  sed  ctiain  niagis  familiares  cx'tcris  baberi 
tlehciil  eo  quod  Ccclcsiae  iiugis  uiilessunl.  Quiau* 
li-in  longa  e.vcrcitatione  boiioruni  operuin  sunl  pro- 
vccii,  ipsi  sunt  specularia  qiixdaiii  saiicix  Ccctcsire, 


universitatis,  tunc  ab  bnjusmodi  eiiuHi  bonis  ces- 
saiidnrn  csl.  Qiiod  si  pro  iiobis  indifrerenlibui;,  qii.te 
facio  uni  alicui,  oriatiir  niatcria  scandali,  iiun  pru- 
pter  lioc  cessabo  sniisfacere  proprise  devoiioni. 

Corripiendi  sunl  er{jo  liiies  extraiici,  diversis  la- 
men  modis  seciinduni  diversitaiein  deliiiqneniinm. 
Suiit  eiiiai  alii  qui  peccanles,  qui  liniore  Dei  post- 
posiiu,  pcccalum  non  meluunt :  suiii  alii,  qni  con- 
ciipisccniiis  illccli.nimisardcnler  peccare  diliguni : 
siiiil  aiii,  qui  ila  peccant,  quod  peccdtusua  iiun  in- 
lciliguat.  illiim,  qui  timore  Dei  postposiio  peccarc 
non  nietuit,  lu  qiii  solus  cliam  peccaium  illius  nosti, 
^  corripe  :  non  tanien  per  le,  imo  pcr  alium,  ut  si 
privalus  cs,  inlimes  illud  prxlalo  Ecclcsix,  ut  ab  eo 
correptiis  coercealur  tiinore  potestatis.  Illinn,  qui 
peccare  nimis,  ardenlcr  diiigil,  tu  qiii  soliis  nosii 
pcccatum  iiiius,  intimare  poics  alicni  saiu  to  viro, 
ul  ab  co  corrcplus  iraliatur  in  oditini  peccali  exeui- 
plo  saiictitatis.  Illutn,  qui  peccatum  suiiin  non  ia' 
telligil,  etiam  si  soln.s  iiosii  peccalum  iliius,  per 
virtiin  aiiquem  sapiculein  ei  literatum  corripere  pO'- 
tcs,  ul  ab  eo  correpiuset  instrnctus  veuiat  ad  co« 
giiiiionem  delieti  sui. 

Lupi  vcro  niorsii  c.inum  insequemli  sunt.  Liipi 
suiit  contum.ices,  jnstiiix  invasore.s,  qai  non  tiacti 
iiiriimitate  prxcepta  Deilrausgrcdiuntuf^sed  potius 


per  lebellionctn  et  contuniaciain,   quasi  bostes  ea 

iiM|ua;iiimiiic  diviiia;grali;ncxceIlciiiiuscoruscante,  ^   ....  ...  -^,^^  „  :..„i:,:,.  -- 

.      .   ,,       "  '  C  diiiniunt,  parum  aestiiiiaiites  se  ipsos  a  jiistiiia  ca- 

:il  I  .se  niirari  dcbcnlct  respicere  :  ul  cx  tali  spccu-       ...  •     ....        •, .    „„„..,„   „„,: 


respicere  :  ul  ex  tali  spccu 
ioriiin  iiiiiiilu  corrigant  in  se  quod  viiiosum,  el  re- 
scrvcnl  quod  virlnosum  est.  Et  isii  liOiiore  el  revc- 
rciitia  ma^is  digni  siiiil.  Extranei  auiem  .sunl  illi. 
(pios  ncqiic  unio  cbaritatis,  ncque  uiiilas  commu- 
iriouis,  neiitie  uniformiias  actioiiis  nobis  coiijungit. 
Kxtraiicnm  ab  uiiioiic  cbaritalis  faciuttt  odia,  in- 
viiliae,  ir;e,rixa;,dissciisiones,  et  scissurx  meiitium, 
iii  qiiiitus  iion  babitat  Deus  :  Extraiicum  ab  unitate 
coinninnioiiis  faciuitt  lautiora  ciliaria,  strameiita 
iiiolliora,  veslcs  iiiordinatae,  tonsura;  irreguiares  ^ 
qtioriim  contraria  ad  comrntiiiioiiem  perlinenl :  Ex- 
iraneum  ab  uiiirormitate  actionis  faciunt  sin^^ularia 


dere,  nisi  siatuin  justiii;»  vidcanl  secum  pariier 
corruissc.  Qui  liipis  proptcr  duo  coroparandi  sur.i : 
Iiipus  ctiim  non  solum  lacerando  lanial,  sed  eiiam 
boininein,  queni  prius  aspcxerii,  visu  veiienato  raii- 
cum  facit,  ita  qiiod  non  nisi  voce  obscura  et  impcr- 
fccla  loqui  possii.  Siinililer  conluinaccs,  justitinc 
invasorcs,  non  solum  vivendo  corpus  Ecclesiaj  la- 
niant,  sed  eliam  malis  colloquiis  scmiiie  discoidia- 
riim,  jaculis  detraclionum,  cj-tcros  aJeo  elingues 
reddunt,  ui  in  causa  Dei  pro  liberiatc  justiti:?  loqui 
noii  possinl.  Tales  crgo  lupi  niorsu  caiium,  id  esl 
severitatc  disciplinae  ecclcsiastica*  appitcndi  sunl, 
ul  inodo  pereicommuiiicatioiiein,  modo  per  su&pen- 


jcinnia,  intcmpestiva:  vigiliae,  itisolilae  orationcs,  et  ..  ,.      ,.  , 

,    .  ,.  I  I     .  .    c      •.       •     .    „  sionctii.  aliquando  disciplina  corpoiali,  aliquando 

r.'e  era  iiiijusmodi,  qua;    iii  Iilieriate  Spintiis  jusle  D       '       |_       '  •^  r         »        i 

viilentiir  posse  (icri.  Talcs  ergo  latralu  canum,  boc 


csl,  iliiris  pi.Tlatoruin  increpalionibus  corripicndi 
fiiint,primi  propter  peccatum,  quia  sctndunt  regnum 
charilatis  :  sccundi  propter  perirulum,  ne  illorum 
cxomplo  ca:ieri  trabanlur  :  tcrlii  corripicndi  sunl 
propter  scandalum.quia  \x  bomiiii  pcr  quemscanda- 
iumveiiit(i1/fl/{/(.xviii).0riturlanicnscandalumquan- 
«loqtic  (leiiialis,  quandoQuedcneccs^ariis,  qtiandoqtie 
dc  indiircreiitibtis.Sidciiialo  scaiidalumoiiiur,statiiH 
iii:iltim  resocanduni  cst  :  si  dc  ncccssariis,  boc  est, 
dc  liis  liua:  ad  viiam  xlernam  sunt  necessaria.scan- 
d:ilumoritur,  ibi  ineliusadniilli.ur  scandalum,  qtiam 
vcrilas  ie!in<5tialtir.  Scdsi  de  iiidiireicnlibus,  id  est 
dc  liis,  qu.Te  licitc  ficri  vei  omitli   possuol,  scanda- 


ixdio  silentii,  quasi  detilibus  quibusdain  fracti  el 
comminuli  correpliores  in  corpusEctlcsiae  trajician- 
tur.  Sic  enim  cera  durior  ad  igiicm  Ii(|Uefacta,  in 
quamlibcl  imagincm  facile  verlilur,  sic  rubigo  ile 
fcrro  excutilur,  sic  vasa  Domini  iulcr  nialleum  et 
incudem  fabricanitii ,  sic  byssus  atlritione  mulia  in 
caiidercm  veriitur  :  el  viuca  quae  longo  astricta 
gelu§emmasemiitere  non  poiuii,  advcniente  calore 
posimodum  frucltim  facii  uberrimuni  :  et  peccaior 
(}ui  longo  pcccatorum  gelu  iiiduratusest,  acce-Jenie 
jcslu  tiibulaiionis,  et  cum  illo  calore  graiia,  postea 
emendaiior  cfficilur.  Lingua  canis  medicina  poeni- 
leiilialis  esl.qua  sananlur  ilU,  qui  post  gra  ves  lapsiis 
ueccalorum  el  ciiminum  loriiores  resurgunt.  Duui 


461  SEUMOiNES.  —  SERM.  XXYfl.  IN  GENEUALI  C.\PITULO.  1^9 

enim  a  prx'latis  ecclesiariim  friic(uos.TR  poDiii(eii(i;c  A  'g"'s  incxlinguibllis,  u(  male  conversaiiles  limore 

siipplicii  a  sceicribus  suis  coerceanliir. 

Delienleliam  pabulo  reficcr»,  id  esldoc(rina  sana 


visitanlurconsiliis,  qiiasi  liiigii:itu  canis  prisiinairc- 
stituinKur  sanitati.  Ad  li;«nc  sanitatem  consequendam 
ihio  praedpiic  neccssariu  sunl.vera  scilicet  huinilia- 
«io  dd.nqnentis,  cl  pi:i  coinpassio  pas(oris  :  ul  dum 
is  q«l  deliqnit,  pl.nnclii  el  geiniiu,  confcssione  et  la- 
chryinis  sc  osiciidil  coricctum,  bonus  prailaliis  sic 
iininiliaium  ct  compiinclnni  pia  compassione  bcni- 
gne  suscipiat,  ei  consolationc  paierna  mulceal  jusli- 
fic^lum.quem  prins  amiscrat  criminosum.  Sic  boniis 
ille  pasior  ovem  perditain  rfportavii  in  hurneris 
snis  gaudens,  sic  pater  filio  suo  prodiKO  ad  se  rc- 
verienti  occ idii  viinlum  s;iginaluin    (tiic.  xv),  sic 


el  spiritali  cxliortalione  conforlarepusillanlines,qiii 
niinus  fervenles  in  divinis  obseqniis  invciiinniiir, 
ul  sic  in  preelalo  Ecclesi.-e  facta  ei  dicta.  vila  el  do- 
clrina  convenianl  :  ne  si  forte  dical  el  non  facial, 
andial  illud  verbum  Domini  contra  se  direcluni  : 
Supercathedram  Moysi  sederunl  scribae  el  pbarisaji, 
qux  dicunt  faciie,opura  aulcm  illorum  nolilof-icerc 
{Malth.  xxi).  Dic  qu-»;so  quid  inihi  proderit  si  lu 
bibas  aquam  purain,  milii  veroporrigas  illain  tur- 
bidam,  ci  pedibus  conturhalam?  Hoc  noit  est  mo 


Pelrtim  lachrymanlcm  Dnminus  misericorditer  re-  '"eficcre,  scd  magis  poium  mortis  propinaic.  Cum 

spexil,«i  MarijD  Magdalena:  diniissa  siint  peccala  'P*'»   •"'iuit  prophcla,  aquain  lympidissiinam  hibe- 

inulla,  quoniam  dilexil  mulmm  (Luc.  vii).  El  si  por  B  •"Clis,  rcliquam  lurbabalis  pedibu»  veslris,  cl  oves 

simililudincm  reruni  loquimur,  bonus  agricola  ler-  "'**   1"*   conculcala   crant,  vesccbaniur,  et  qu:i; 

ram^qtiXspini«exlirpatiscopiosumfrucluin  portal,  P^iiea    veslri   turbaverant,    lioc  bibcbant  {Ezech. 

magis  diligif,  quani  illani,  qii;c  nnnqnam  spinas  ha-  xxxJv).  Pastorcs  siqnidem  aquam  lympidissimain 

bnii,  et  nunquam  ulierem  fiuclnm  fecit.  Solei  eiiam  ijibeie  est.reclores  ecclesifirum  proicepla  Dti,  viaiii 

dici,  qiioniam  corvi  pnllos  suos  diiin  vident  eos  ni-  veriialis  menle  retinerc.  Eandcm  vero  aqnain  pc- 

grescere,  et  sui  similes  cDici,  diligenii  solicitudine  dibus  conturbare  est,  ipsos  Ecclcsiae  rcciores  qu.e 

provident  illis  ci  pascunt  eos,  sed  quain  diu  vident  '^^^^  dicunt  vcl  sapiunt  malisoperibus  confundeie. 


cos  aibescere  ci  rcccdere  a  fomia  paierni  coloris,  in 
provideiidoillisaliinoniam  non  siint  soliciti.  Eodein 
modo  prrlatus  Ecdcsia;  dum  videt  subdilnm  suum 
contrilioncm  ctopeiibus  poenilcnliai  nigrcscere,  cl 
oonfundi  in  peccatis  suis,  debct  iiluin  consolalioiic 
spirilali,  ct  consilio  salubri  pascere,  el  In  nicliiis 
oiiiitrire.  Si  vero  criminosuin  subditum  prnrlalns 
videat  .-^ibesccre,  liocest,  scipsuin  justiAcare,  aliis 
s«  antefcrre,  et  lanquam  re  bene  gesta  caelerosjii- 
dicare,  liunc  iion  blandiliis,  sed  poliiis  flagellis  c( 
scorpionibns  cxdi  justum  esl.  Quia  cum  laudatur 
peccator  in  dcsideriis  anim:c  su;e,  el  iniquus  benc- 
tiicitur,  cxaoerbal  Dooiinum  peccalor. 

Super  h:pc  omnia  soliciludo  pasioralis  neressaria 
«st.  Ut  aniem  de  hac  solicitudine  pasloruni  coiliga- 
musaliqua  ex  reruni  sin.ilium  collalione  opcrx  pre- 
liuni  csi :  Bonus  bnbulcus,  qui  lcrram  suam  bcnc 
viill  cotere,  diligentcr  aralruin  suuin  sequilur,  mi- 
iiai  boves  ut  perficiai  opns  dici  r  ne  (ortc  lorpciis 
sonino  vel  otio  non  recipiat  fructum  iaboris  sui, 
pruvida  soliciliidinc  bovcs  aliquando  canlu  recrc.K, 


Otcs  vero  aquaiii  pedibus  conturbaiam  biliunt. 
quando  subditi  non  ex  bis  quae  prxl.iti  rcctc  sa- 
piunl,  scd  ex  his  qiix  niale  faciunt,  forniani  vivciKU 
accipiunt.  Sunt  crgo  in  vesiimenio  Aaron  inalogr;i- 
nala  inserta  lintinnabuiis,  id  est  viriiituin  ei  botio- 
runi  operiim  adnnatio  cuin  sono  pr.xdic:Uioiiis , 
nc  lorie  alios  volciis  inslruere,  seipsuiii  juJicare  vi- 
^  dcalnr. 

Yis  crgo  scire  qualisdoclrina  prxlali  essc  debol? 
Ncccssc  cst  nt  cuin  usiiali  nioneta  habeat  aliquid 
coiniiMinc.  Monoia  nsu:ilis  tria  habere  ilebel,  niate- 
riain,  pondus,  et  forniani  :  (Jl  sil  maloria  probala, 
pondus  irquale,  forina  auienlica.  Simililer  doclrina 
pasloris  h;ec  Iria  dcbcl  habere,  ul  sit  probata,  id 
esl,  justa  ut  non  doceat  nisi  ca  quse  jiista  et  bona 
sunl  :  ul  sit  cliani  ponderosa,  id  csi,  nt  ipse  cnni 
ponderc  (loctrin:iin  proponai,  boc  csi,  ut  studcal  e.i 
facere  qux  vcrbis  vult  dogniatizare.  Siniililer  ite- 
ccsse  est,  ul  doclrina  pr<£lali  sil  aiitentica,  id  csl, 
auloritali  saiicioruin  Pairuin  in  nulio  conlraria,  sed 
ca   doceat  q»x   auloritas  sanctnruni  proliilil,  vel 


aliquaiidu   piingit  :tculco,  aliquando  pabulo  rciicil,  [)  qux  Christi  vcridica  seiitcntia  promulgavil.  Propicr 


ui  iiis  omnibus  adjuii,  terrain  bene  excolant  rcddi- 
(iiram  fructiini  snuiii  in  lempoie  opporiuno.  Eodoin 
inn.lo  bonus  paslor  sive  prxlatus  grcgi  siio  cura 
p;is'.orali  debel  assisterc,  nl  lorma  grcgis  sui  pcr 
«.'xeniplum  bonx  convcrs:ilionis  Cilicialur.  Sic  ciiin 
fralribus  in  claustro  ad  leciioncin,  in  oralorio  ad 
orationcin,  iii  refeclorio  adciboscoinmunes,  indor- 
uiitorio  ad  duriciain  leclnli,  in  ctpitulo  ad  corrcctiO' 
nem  culparuin,  el  ca  qux  ipse  jubel  alios  l;iccre, 
opcrc  priiiius  adiinplerc  :  ii;ibeal  inorc  siio  canluni, 
id  esl  proniisstoncni  rutnrx  bcaliludinis,  sociclatis 
aitgciicx,iilex  lali  proinissioreiiliqiii  jiisleet  s;»iicie 
viviiht,  iii  bboribiis  sois  recifciiiur.  Teiic;U  eliain 
uculeuin  lioc  csi  coniniinalionem  xicrni  supplicii 


quod  iu  ralionali,  qitod  ponlifex  icgalis  geatabat  iii 
pectnrc,  duudccim  noniina  filiorutn  Israel  inscripia 
cranl,  cuin  his  dnobus  noininibiis  doclrina  cl  veri- 
tas,  uleo  ipso  signirtcareiiir  (loclrtiian)  prxlaii  saii- 
clorum  l'alruin  vesligiis  dcbcre  initili.  Sic  ergo 
rcclorcs  ccclcsiarum  cxeinplo  bona;  opcralionissnh- 
dilos  Irahcic  cl  sana  cruditiono  iitlortnare  dcbent, 
ul  bcnc  vivcndoi-lrerla  doci-ndo  sibi  ipsis  prxiniiim, 
subdilis  vero  proveclitin  ari|uirjnl,  ci  pro  iiona  ad- 
ministiationt'.  le.inporalis  ollicii  iit  die  relribiitioiiis 
una  cnni  subdilis  nicrcanttir  inlrare  iti  ^'andinui 
Domini  sui,  prx.stante  Doiniiio  nosiro  josn  Clniblo, 
ciijus  regnuni  cl  iinperiiii!i  pcr;Ji.»iici  in  sciul.i  5.;- 
culorum.  Amcn. 


103  ABSALOMS  ABBAnS  SPRINCKIRSBACENSIS  l«l 

SERMO  XWIII.  A  l)<-lliforlcol)crraverii,miIilesinfiigninconvt>rliiiUin. 

IN   CENF.HALI    (APITLI.O. 

Faciet  veetes  de  lignit  setiin,  quos  operies  nuro  jm 


risiiino,  inducetque  eos  per  anulus  aureos,  qui  sunl 
tn  laleribus  arcw  ut  porielur  in  eis{Exod.  xxv).  0"^ 
iii  legc  Moysi  liiblori^tlilcr  scripla  smit  cl  niaiitl:t(a, 
nos  qoi  (ilii  gfiiiix  siiinus,  spiritiililcr  debeiiius 
operc  ailiiiiplerc  :  nl  facieiites  inainl.iia  Oei  noii  se- 
LttiKliim  liieratn  occi<lciticin,  sed  scciiinJuin  spiri» 
luin  vivincantcni  aiiibuleniiis.  ^uid  eniiii  ntilitalis 
coiircrl  noltis  dc  arca  foeileris,  dc  vectihus  quibns 
)>ortaiur,  de  aiiulis  .iiircis,  quibns  vectcs  inscrti 
suHl,  de  l.iteribus  arca;qiiibus  adlixreni  anuliaurei, 
liisUH-ialcin  liabere  noiiciain,nisi  el  spiritalitcr  in- 
lelligaiiiur.  Per  vcctes  igitur  prxlalos,  per  qualuor 


Ita  etiam  prxlalis  et  siibditis  ciini  siclcriiii  in  pixlio 
Doiniiii  contra  spiritalcs  ncqiiiti:is  pugnaliiri.  Iliiic 
DominusinCvaiigcIiodicil:Qui  scandalizavcrilunum 
ci  his  piisiliis,  cxpedil  ci  u(  mola  asinarin  suspenda- 
liir  iii  coliocjns,  cl  dcincrgatiir  in  prnrundtiin  innriii 
(Maiilu  wiii) :  lcstiinte  beitlo  Grcgorio,per  niolam 
.tsinariain  circuiius  \iix  scculiris,  pcr  profundum 
ivaris,  «itrema  dnninaiio  inteliigiliir:  cl  e«l  sensus 
proelato  qui  prava  conversalione  scaiidalizal  ali- 
qucm  de  pusillis,  id  est  subditis  snis,  eipedirei  ei 
niagis  in  seciilo  soinin  pcrire,  quant  sibi  eubdiioe 
secuin  in  pcruilicin  iraiicre. 

Ad  vecicni  ctiain  faciendum  Iiumanuin  cxercilinm 
cxigitur,  pcr  qiiod  exenipla  priorum  Patrum  debent 


aiiulus  aureos  quaiuur  excrciiia  prselatoruin,    per  B  «ccipi.  Moderni  cniin  prxlaiiqui  iliis  succcsseruni. 


arcant  Ecclcsiain ,  per  quatiior  angitlos  arcx  qua- 
iuor  viriuies  principales,  id  esl  prudcnliani,  iein- 
peramiaiM,  fortiiiidinein,  justiiiam,  per  quas  Ccclc- 
sia  foriius  roboratur,  dct)einns  accipere.  Facies, 
iiiquii,  vecif.s,  etc.  Ad  veciem  1'acienduin  ;.'-ia  iicces- 
earia  sunt,  lignuin,ferriiin  elbumanum  exerciliutn. 
In  Scripturis  per  lignuin  vir  juslus  frequenler  signi- 
ficatnr,  sicul  in  libro  Job  :  Lignuin  si  prxcisum 
fucrii,  rursum  vircscil,  et  pullnlanl  rami  rjtif  {iob 
xiv).  Et  in  CvangolioCiiristus  dicil  :  Si  lixcfacinnt 
in  viridi,  subaudiiur  ligno,  iit  arido  quid  fiat?  {Lttc. 
xxiii.)  El  in  Psalino  :  Erii  (anquant  lignuiu,  quod 
plaiiiatuin  csl  scctis  dccursiis  aqaarum  {Psal.  i). 
Ad  vcciem  crgo  facicndum  lignum  necessarium  esi, 


vitam  ei  doctrinam  illoruin  dcbent  imitari,  ut  p<v> 
lins  imilalorcs  illorutn,  quain  in  dignilate  fiticeet* 
sores  esse  glorieiilnr.  Illi  ciiim  luccrna:  sunt  non 
sub  modio,  sed  siipcr  candeiabrum  positx,  ut  oin- 
nes  qui  ingrcdiiinlur,  luinen  vidcant.  Mandat  etitm 
Moyses,  ut  vir  fraiiis  sni  defuncii  Jixorem  dticcn» 
siisciiei  semrn  fralris  defuncli,  iia  ui  tilieiidefniirti 
numine  nascanlur:  p<!rqiiod  significatur,  qiiia  pra> 
lati  moderni  iatcs  rilios  nulrire  dcbent,  qui  anli- 
quorum  Pairuin  viiam  ei  mores  imitentar,  facies, 
iiiqnil,  vecles  dc  iignis  setiin,  qiios  operies  auro 
piirissimo. 

Per  auruin  purissimum,  divina  sapientia  design.i- 
liir,  pcr  quani  in  prxsenti  viia  erudimur  .id  san- 


quia  iii  praelatuin  vir  juslus  ei  bonus  csl  eligendus.       clitaicm,  et  ad  fotnrx  viiae  amorem  accendimur, 


Veclis  iste  non  de  quolibci  ligno  fit,  sed  de  iigno 
sctiin.  Lignum  sciiin  impuiribile  est  et  leve,  aibae 
spin^c,  ut  dicitur,  liabcns  siniilitudinem  :  sic  prx- 
laius  imputribilis  csse  dobcl  per  mundiciani  incntis, 
idcsl  a  corrupliotie  vitioruin  immuiiis.  Debet  etiam 
esse  levis,  ul  a  ponderc  peccaloruro  liberatus,  sur- 
sum  feralur  desiderio  coclestis  beaiiludinis.  Prx- 
lalus  ciiam  albx  spin.x  comparjtur  :  yirut  eniin 
spina  pnngil,  ita  et  ille  severilate  disciplinae  viiia 
pungcre  debcl  zelo  jiistiiix,  non  livore  malicia;, 
quod  noiatur  in  eo  quod  non  cuilibet  spinae  sed 
albx  coinparatur.  Fcrrum  eiiam  ad  vecicm  facien- 
duin  nccessuriuin  est,   quod   ranii  snperllui  praeri- 


f,iiain  coiilinei  lcx  el  prophetae  et  Evangclia  et  cx- 
ierx  sacrx  Scriptnrr,  de  qua  scriptum  est :  S.ipien- 
iia  qiix  desursuni  esi,  primo  quidem  pudica, 
doinde  pacifira  {Jae.  iii).  Ilac  scicntia  prxla- 
lus  quodaminodo  operiri  deliei,  ul  sciciis  mandata 
Dei,  f.tciat  ca  :  quia  iniellectus  esl  boniis  facieii- 
tihus  cnm.  Hoc  est,  quod  sacerdos  legalis  in  pe- 
ctore  poriabat  raiionale,  in  quo  emi  scriptuin  do- 
cirina  ei  veritas.  in  supcriiunierali  quod  ei  supcr  hu- 
nieros  portabat,  scripta  eraiit  duodecim  noniina 
filiorum  Israel :  quia  prxiatus  docirinam  et  vcritatem 
dehet  portare  in  pcctnre,  et  nomiiia  fiiiorum  Isracl 
in  bumeris,  id  est  evemplo  eorunt  benefaciendo  vi- 


daiiiiir.  iloc  fernini  jiKliciuin  di^creiionis  accipicii-  n  vere.  Esl  ei  aiia  sapientia,    qiix  dicitur  industr:,: 


dum  csl,  quo  pr.Tlutus  dclitias  ci  voiupiates  hujiis 
Kcculi  a  sc  prxcidcre  debet,  puta  luxum,  superflui- 
laleiu  ciborum,  verba  ei  tacia  secu!ariuin  hoininum 
vilain  icdoieiiiia  :  ne  in  islis  ianquain  in  rainis 
quibu^^dain  a  sua  coiiversatione  proccdenlibus  sub- 
dili  ipsius  otreiidant.  Nam  si  quis  in  via  ab  homi- 
nibus  freqiienlala  ligiiiim  raniosum  cx  transverso 
poncrct,  traiiscuiiies  iii  illo  pcdibus  oirenderent  ct 
pleruni|iic  lapsmn  patercntiir.  Sic  etiam  prxlalus 
qiii  alidS  in  via  Dei  prxcedere  debel,  si  volunlate 
secul.iri  taiiquain  raniis  qiiibusdain  vila  ejus  pul- 
luiaveiil,  ofleiisioiiom  prxstat  his  qiii  dcbeiii  euin 
iniilari.  Poiiamiis  excrcilum  cuin  diice  siio  consti- 
iuios  i»  acie,  el  cuni  lioslibus  congressun^s,  si  dux 


in  gerendis  negoiiis,  de  qtia  Paulus  dicii  :  Quod 
oporiet  epircopum  esse  prudeniem,  et  dumus  sux 
bene  prxposilnni  (/  Ttm.  iii)  :  et  ista  s:»pientia 
prxlaio  necessaria  cst,  ut  possit  ciaustralilius,  qui 
cunieniplationi  vacant  ,  neces^aria  luinislrare. 
Dicilur  etiam  sapicntia  cognitio  de  causi j  creaiura* 
rtim,  quam  Salomoii  babuisse  legitur,  ubi  de  eo 
scriptiiin  esi:  Quia  dispntavii  de  omnibus  abhys- 
st.po  usque  ad  cedrum  (7//  Reg.  iv),  id  est  dc  ini- 
niniis  ei  niaxiniis.  Aristoieles  eiiam  liaiic  habuit  sa- 
picnliam,  qni  duin  causas  reruin  oinninm  sa|)ienier 
inveBiigassct  v  ad  causam  supreinam  qux  causa 
erat  oinnium  causaruin,  inquirendo  pciTeniens. 
dum  causam  illius  causx  suprcmx  nnn  invenirei 


D 


itH  SERMO^ES.  —  SERM.  XXVIII 

ilixii:  0  caiisa  f-aiisuruni  fac  nie  libi  acceplabilem.  A 
P.-»slor  ergo  erdcsiaslicus  licel  habeal  industriam 
rerum  seculariuin,  vcl  coKtiiiionemde  causiscrealu- 
rannn,  non  lamen  in  islis  summatn  sux  religionis 
poncre  «iehcl ,  scd  operire  polius  auro  purissimo, 
lioc  est  diviiia  sapientia,  ut  in  oinnibus  qux  agit 
sive  itiiiis  sive  foris  sit,  semper  in  eo  reluceal  furma 
saiiciiiaiis. 

Ul  aulem  praelatum  Ecclesix  raiione  .simililu(!inis 
auro  purissiino  comparcmus ,  ailonde  qiiod  aurum 
(II  sole  posiliim  luccl,  nainmascit,  el  scinlillal  :  sic 
pastor  ecclcsiasiiciis  in  sole ,  boc  est,  in  evidenli 
bupra  Eoclesiam  Dci  consiituius,  lucere  debei 
cxemplo  Donas  operationls ,  sifol  scriptum  csl  : 
Luceat  l;:x  vesira  coram  liomiiiibus,  etc  (j/a/l/i. 
V).  Flaminascere  dejjct  inlus  igne  cliaritaiis,  ui  sil 
liiceriia  noii  soliini  lnfens  scd  eliain  ardens,  sicul 
Proplieta  dicil  :  Qui  facU  angelos  siios  spiritus,  el 
minislros  siiosflammain  igiiis  (P«a/.  ciii).  Sic  eiiam 
et  prxlalus  scinlillare  debet,  ui  sicnl  fomcs  igiiis 
sciniillas  ex  se  emiliil  cum  langittir,  sic  el  ille  de 
igne  charitatis  sciniiilas  sanctae  devotionis,  el  me- 
ditationis  eniittere  debet,  cum  a  Deo  per  gratiam 
visiiatur.  Operies,  inquil,  eos  auro  purissimo,  non 
dicit  argenlo,  sed  auro. 

Sicuienim  perauruin  sapientia,  iia  per  argenlum 
eloqitentia  designalur.  Non  eiiim  debenl  reclores 
ecclesiaruni  vacare  elo^iueoiia:,  allegalionibiis 
sludere,  lumultiis  causarum  procurare,  lilibus  a 
mane  usque  ad  Tesperum  iiilcresse,  lotum  se  aliis  ^ 
impendere  iiil  sibi,  qujc  omiiia  magis  Justiiiiaui 
qiiam  Aiigustini  decent  imitalorem.  Jubenturauleiit 
vecies  per  quatuor  anulos  aureos  induci. 

Qiiaiuor  anuli  aurei,  quatuor  sunt  exercitia 
prxlatorum  in  Ecclesia  Dei  :  legimus  enim  in  Levilico 
qtiatuor  fuisse  ofTicia  sacerdotuin,  scilicct  imoiare 
cariies  animalium  ,  aromaia  accendere  ,  orare  pro 
liopuio,  semei  in  anno  cuni  sanguine  inlrarc  in 
Sancla  sanclorum.  Is  ergo  qtii  prxesl  primo  debct 
carites  imolare  per  maceraiionem  carnis,  ulolTerat 
corpiis  suuin  liosliam  fiaiiciam  viventem,  Deo 
placenlcm,  ut  casligel  corpiis  siium  cl  in  servilutcm 
reiligat,  »tc  ctim  aliis  pia-dicaveril  ipse  reprobus 
clliciatur.  Ad  iiuc  valet  experiri  dia>lain  refcctorii, 
diiritiam  lcctnli  in  durmilorio,  longos  (raclus  ma-  D 
luliiionim ,  assidnilalem  riuusiri,  vcsliiim  asperi- 
taieiii,  ct  cuHera  liujusinndi  «iiiitiusilonialur  corpus, 
el  aniiii£  subjiciliir  impcrio.  Dcbct  ciiain  pra:lalus 
aromala  acceiidore,  lioc  cst ,  virinlcs  aniiiii  igiie 
cliarilatisinflanimare,  ul  dum  omnes  virluies  animi 
charitate  moventur  iiitcriiis,  rcdilunt  odorcin  sua- 
Tissinium  qiio  delccletur  Deiis.  Ei  aliende  quoniam 
aromata  quanduque  acccnsa  in  aliari,  quaiidoque 
in  inanu  geslata,  quaiidoque  pilo  conlrila  in  ptil- 
verem ,  odorem  reddunt.  Igne  accensa  reddiinl 
odorciu  in  alljri,  quaiido  cliaritatc  coopcrante , 
virlutcs  in  nienie  niovcnlur  afTeclu  devolionis  :  in 
nianu  gesiata  reddtinl  odorein,  quando  foris  nio- 
veotur  ad  frucium  bon»  opcretionis  :  pilo  vero 


.  IN  GENERALI  CAPITULO.  m 

conlrila  rcddunt  odorem  ,  quando  bonio  %ir:uiibiis 
acceptis  seipsiim  parvulMin  el  huinilein  compulal,  ct 
propria  aeslinialione  in  pulvercm  se  redigil,  ut 
Paulus  :  Veiiil,  inquit ,  J  sus  in  bunc  inundiiiii 
perralores  salvos  farcre,  quorum  primiis  ego  siim 
(/  Tim.  i).  El  rroplifla  :  ligo  sum  Vcrniis  cl  iion 
bomo  {Pial.  xxi).  Tcrliuiii  pra-lati  ofliciuin  est, 
orare  pro  populo,  utsit  inedidtor  Dei  ei  iioiniiiijtii 
et  orando  avertal  indignalionem  iliius  ab  cis.  Tuleni 
ergo  se  exbibere  debei  is,  qiii  pra*est  ut  delecteiur 
Deus  iii  oralionibus  ejns,  el  poslulata  laiir(iiain 
filio  dclicalo  libenler  Iribiial,  sive  pro  se»  sivc  pro 
popiilooranti.  Nam  scripliiin  esi  :  Si  is  qiii  displiict 
nd  inteiTedenduiii  iniliiiur,  irali  animiis  ad  dete- 
riora  provocaiiir.  Quarluin  prxdali  excicilium  esl, 
cuin  sangiiii.e  iiitrarc  in  Sancla  saiiclorum,  qiioJ 
esl  sangiiine  fiiso  pro  Clirisio  rcgntim  ccelorum 
oblinere.  Sicul  eniin  scriptum  est  :  Oonus  paslor 
animam  suam  poiiit  pro  ovibiis  suis  (Joan.  x),  nt 
tempore  tcntalionis  immineiile  ipse  mogis  velit 
mori  in  corpore  qnam  permiiiai  alqnem  desubdilis 
suisanima  perire.  Unde  Beatus  Gregorius  exponent 
illum  liicum  Aposloli ,  qui  cpiscopatum  dcsider.it, 
Lonum  opns  desiderat  (/  Tini.  in),  dicii  per  lioniini 
opus  ibi  martyrium  designari.  In  priiniiiva  eniin 
Ecclesia  taniac  perfectionis  erant  pra^l^ili»  ut  iii 
ccelesiaslicis  dignitatibus  magis  coronam  martyrii 
quam  culmcn  honoris  affeclaient.  Prxdictis  ergo 
aiiulis  aureis  Vecles  inseri  jnbeiilur,  iil  niinquam 
abstralinntur  ab  cis  :  quia  pr^Ialo  non  stillicil  vi:a 
intcrrasilis,  id  est,  vila  intcrcisa,  ul  niodo  boiius, 
mndo  malus  sil,  seil  scmper  formam  sanciilalis  ot 
bonoriim  operum  debct  habere,  in  ((iiibiis  siibdiii 
euin  iniiioiitiir. 

Per  qiiaiiior  angtilos  arcse  peifcclos  viros,  qtii 
in  corpore  siml  Ecctesine,  per  quos  firniius  ronsistil, 
iiitelligere  debemiis,  qiii  ciiam  et  ipsi  qiiatiior  spi-. 
rilalibus  vaCanl  exerriliis  qiios  snperius  pix-ialis 
assignavimus.  Vel  per  (jualuor  aiigulos,  qiiaiiior 
principalcs  virtules  accipiendnc  siml,  sciiicet  pru 
denlia,  tempcranlia,  furlitudo,  jusiioia.  Islx  eniin 
rnborant  Ecilesiam  coiitra  quatuor  \iiia,  qiix  illjin 
impugnant,  qwx  stint  ignoraniia  boiii,  imiiiodcrata 
delectalio  seciili,  tiinor  adversiiaiis,  alTeclus  iiior- 
dinaL^e  dilcciionis.  Sunl  enim  aliqiii,  qtii  trneliris 
ignoranlix  cxcali,  vinm  vitx  ignoranl,  el  idco  ncc 
diligiint,  ncc  sequunluream  :  quibus  prudcntia  iic- 
cessaria  csl ,  qux  illis  depnlsa  ignoraniia  viain 
salutis  el  cognilionem  veritatis,  oslendit.  Alii  sunl, 
qui  rebus  hujus  seculi  ad  usum  sibi  conce&s  s  im- 
moderata  deleclationc  abutenies  in  voluplaiesnoxins 
dejiciuiilur,  quibus  temperantia  nercssar.a  est,  pcr 
quani  rebus  licilis  iilontlo  ad  sobriotalcm  revo- 
caiilur.  Suni  cliani  plcriqiie,  qui  fracti  adversita- 
libiis  hujus  seculi,  scilicel  infirmitaic  corporis,  sine 
damno  reruin  temporaliuni,  vel  quarunqne  alia 
Iribulatioiie  qux  in  muiido  stinl,  inius  virliilibiis 
aiiimi  dencitinl  :  ct  islis  fortiiudo  necessaiia  esi, 
quse  ad  loleraDda  adversa  consianiiam  aninuin  ci» 


iG7  ABSALOiMS  ABBATIS  SPmNCKmSBACEiNSIS  1C8 

op«raliir.   TinliMntur   ulii  tlileclioiie  iiiordiiiaia  il-  A  conslanlia,  qiii  iiiliis  per  gnuiain  noi  consolali  Ira- 


loriiin  ()iii  iKitur»  sivc  ufllnilale,  vel  qiiocunque  l'a- 
Hiili;irii.ilis  viiiciilo  ipsis  coiijiincii  sunt,  el  ideo  a 
via  rcclilMiliuis  dcvianl :  quibus  juslilia  iiecessaria 
cst,  qux  iii  neiitrani  parioni  decliiians  uiiicuique 
qiiod  siiiim  esl  iribuii,  ct  illiltalum  cuslodit. 

Nec  prxtcrirc  debciinis,  qtiod  noii  solum  vectes, 
sed  et  ipsa  arca  eral  dc  iigiiis  selini,  qiiod  noii 
soiiiin  pixlati,  imo  tola  Lcclesia  subdiloriini  im- 
niuiies  a  vitiis ,  ei  iuipiiiribiles  viriuiibus  esse 
<k.>l)ciit.  Logiinus  aiilcm  (Uebr.  w)  quod  in  arca 
((edcris  Iria  liacc  rcposita  erant,  vidclicet  tabulse 
tostaiiicnti,  virga  Anron  qiix  noruit,  maniin  quoil 
dc  caiiodcscciulit.  Cuiii  niilein  perarcaui,  (|uai)iiiin 
ad  xdincaiioncm  noslriim  ,  Ecclcsiam  ,  quae  nos 
sunuis,  possuKius  intclligcrc,  noit  incongrue  per 
tahuias  lcslameuli  di:plex  slatulum  ordinis  acci- 
piciiius,  quoruni  unuiu  \ctiil  labula  una  prxccpta 
coiitinel,  quui  sunl  ad  solalium  :  alleruin  vero, 
vclut  alia  tabuia  secuiida,  contiiict  prxcepla  ordiiiis 
ad  Kdilicalioneni  inciiiis.  Qui  carnales  suiit,  in 
prima  labula  icguiit  victus,  vestitus,  aliorumqiic 
quu:  ad  solaliinii  corporis  pcrlincnl ,  sciliccl  io- 
queiidi ,  spaciandi  quirrunl  abuiidaiiliam ,  sa>pe 
fabulis  magis  quam  canlicis,  rercuiis  quam  jejuniis 
operaiii  impcndcnles.  Nam  qiiod  iii  scciinda  taliula 
cst  spiiilaie,  vcl  in  niodioo  vel  iii  nullo  re- 
spiciuul,  iu  qua  sludiosissime  leguut  viri  spi- 
riiales,    qui   curam    corporis    posipouciucs ,    in 


B 


didcriint  corpora  sua  propler  Dcuiu  ad  supptiiia. 
Iste  est  cibus  reli^iosuriim,  qui  propria  voluiitatc 
ad  susliuendam  raMCiii  ct  sitiin,  fi-igus  et  iiudita  - 
lem,  vigilias  alios4|ue  labores  plurimos  in  clauslraii 
carcere  scipsos  scpelicruiil,  Quu:  eniiii  virtus  hoiiii' 
nis  ad  iixc  loleranda  siilliccret,  nisi  grsuia  diviii;» 
consolaliouis  roboraret  boiiiinein  inleriurcni?  Dcus 
ergo  in  prxsenli  KccU-sia  elecios  suos  ruborat  pcr 
gratiam,  qiiibiis  dalunis  esl  in  fuluro  vilaiii  xicr- 
iiam,  quu:  nullo  dolure  tuib.iliir,  nec  aliquo  leriuiuo 
riiiiiur,  prxstAiite  Domino  nosiru  Jesu  Clirislo,  cu- 
jiis  rcgiiuin  ct  impcrium  permanel  iii  sc«:ula  secu* 
i(»rum.  Auieii. 

SEHMO  XXIX. 

IN  r.RiNER.VLI  CAPITILO. 

Eit  puer  untts  hic  qui  Itnbei  tiuinque  pnnei  fiorJen- 
ceos,  et  duospiscei  (Joitn.  vi).  .Nuii  inviiaiiiii»»  vns, 
fratrcs  diteclissiiui,  ad  mensam  itiius  diviiis,  qui 
cpalabatur  quotidie  ^plcudidc,  iion  ad  ollas  car- 
nium,  vel  ad  viluium  sagiuatuin,  quia  hrc  cibi  de- 
licatorum  suiit,  scd  poiiiis  ad  cibuui  tcnucm  spiri- 
taiibus  viris  idoneum :  iion  prociiraiuin  a  muliitu- 
dine  servuluruiii,  scii  qucni  pucr  nnus  secuui  air 
luiit,  liabeus  quinquc  pancs  liordeaceus  ct  duos 
pisccs. 

Pucrum  istuin  viruni  rcligiosum  sivc  cluustralcm 
sivc  prxtalum  inletligi  voluiiius,  qtii  pcr  vitx  iuno- 
ceniiain  pueri  debet  imilatur  eiistere.  Tiia  si.qui- 


jejuniis,  vigiiiis  el  oriiliouibus  serviunl  Dco  die  el  C  <l€<n  puero  necessaria  sunl,  nutrimrntum  naiuix. 


iiocte.  Clausiralibus  tuincn  ulriusque  tabulae  to- 
cuiio  iiecossaria,  ut  el  temporalia  iiabeani  in  pra:- 
^icnii  vila  ad  subsidium,  et  spiritatia  exerccant 
opera  ad  viiam  oblinonilam.  Per  virgani  qux 
iii  arca  pusita  cral,  discipliiia  regularis  severilatis 
accipieuda  est,  coiigrua  salis  siniililudinc.  Virga 
siquidciu  rcctu  cst,  gracilis,  el  flcxibilis,  sic  ei  dis- 
cipliiia  sou  vapulaiicuis,  seu  clamoris,  sive  increpa- 
lionis,  vcl  ([u.xcuiiquc  alia  ad  correciionem  frairis 
iii  inodium  vciicrii,  recla,  id  cst,  jusla  esse  debei, 
iit  lioiicx  iiialii>niiaie  cordis  prodeat,  sed  poiius  ex 
radice  charililis.  Sic  cl  discipliua  gracilis  essc  de- 
bcl,  id  est,  linmiiis  qiiantiim  ad  sustinenteui,  iit  l>.u- 
niililer  pceiiam  sustineal,  qtix  ipsiiis  diluit  culpain 
iic  si  furlc  rebetlis  et  inipalicns  {iieril,  etiam  profc- 
ri-iido  discipliiMin  magis  provocel  iram  Dci  quam 
iiiisoricordiam.  Sicut  aulem  viiga  fli-xi!)ilis  csl,  ul 
:id  voluntatem  lcneiitis  Iiiiic  iiide  flecti  el  curvari 
possil,  ii\c  ct  discipliiia  ciaiistratis  ilexibilis,  id  chI, 
noii  iii:iiis  rigida  csse  dcbei  :  iie  iinnio.Ierata  sevc- 
ritas  deicriorcm  facial  eiiiii  qui  corripiiur,  et  viil- 
nus  fial  de  uicdiciua.  Manna  in  arca  leposilum, 
qiiod  in  ore  coincdciiiis  dutoc  cral  laiiqiiam  mel, 
coiisotalio  diviii:c  gi-aii;e  esi  iu  Eocli's-a,  pcr  quain 
iiitcr  laliores  vit:e  prx-seiilis  viri  jiisii  spiriiaiiler 
reiiciuiitur,  ul  niuiuii  litijns  tribulalioiies  paiienler 
siisrincMiit,  qiiousiiiic  ad  biiiia  aHcnci  et  iiivisibiiia 
liiiito  vitx  liujtis  stitdio  pcrvciiiaiil.  IIoc  cibo  {quein 
uiaiiua  Uii.imus)  nulrila  est  on:nis  ilia  sanclorum 


purilas  innoccntix,  custodia  diaciplinx.  Primo  cr- 
go  claustraiis  dcbet  liabeic  nutrimculuin  natur.x,  ut 
vicluni  et  vcstituiu  habens  his  coiileiilus  sit,  qiiatc- 
nus  isqui  in  vestigio  cruciiixi  pedcm  pnsvi*,  votuii' 
taria  pauperlale  lcneat  formani  cmcilixi.  Scd  deliet 
etiam  puritatem  habere  innuceutia?,  quia  ct  piier 
a  puriiate  esi  dicius,  ul  mcutc  ei  cu:pure  putiis 
immaculaium  se  custodiai  ab  hoc  seculo,  ct  sic 
innocciiter  vivendo  se  ipsum  oflerat  iiosiiaiii  san- 
clam,  viventem,  Dco  pt«iccnteui.  Del)et  eliaiii  h:i- 
bcrc  cuslodiain  disciplin.e,  ul  regularia  pi';c<'epl» 
diligenler  cuslodicns  ab  istis  nxcessibus  alisiincat, 
cl  sjncta  ronvcrsatione  aiiis  ekeiuphim  proticieudi 
exhibeal.  I^ta  |;ucritia  ciausiralis  Iria  boiia  hA- 
bcl  sibi  adminiculanlia,  spirituui  libcrtalis,  gau- 
diuni  securilaiis,  fortitudineiir  dileL-tioiiis.  Spiri- 
tum  libertalis,  ut  spiritus  liber  ab  iiilerioribus 
vitiis,  meiite  iion  scrviat  legi  peccaii  :  gaudiuin 
securilalis,  ut  pcr  bona  opcra  cxleriora  seciirus, 
noii  pertimescai  maliciam  aliense  iniquitaiis  :  fur 
tiiiidinem  diiectionis,  ut  Deo  fortiter  adlixieai  per 
aflcctuin  charitalis.  Sicut  euim  scripluin  csi , 
fortis  ut  inors  esl  ditoclio  (Caii.  viii):  quia  sicul 
animain  separal  a  consortio  carnis,  ita  dilecliu 
Dci  sepxral  aniinain    a  cai'nalibusdi.sidcriis. 

Sed  siuit  tria  vilia,  qux  tribus  supradictic  poeni- 
teiiti%  boiiis  advcrsanltir,  avaricia,  qu:c  advers;itiir 
necessil:iii  iiaiura; :  coiicupisceiilia,  q:i.x'  .td\ers;itur 
purilati  ii:nccenli.T  :  tii-gligeuiia  qtix'  advcrsalur  cu- 


169 


SERMONES.  —  SEliM.  XXIX.  IN  GENERALl  CAPITULO. 


170 


stodia  disciplinae.  Avaricia  corrtimpil  necessilalem  A  corripiendo  inqiiielos:  consolalionc,  consobndo  pu- 


nainr.T?,  qiiando  clauslraies  superfliia  appeinni,  el 
conlempla  forma  panperlalis  lionorcs,  pralaliones, 
el  divilias  liajjcre  volunt,  qnando  prxlaii  de  iisuris 
el  rnpiiiis  munera  accipiunt,  qiiando  pro  siisccplione 
noviiiorum  provenius  qnjeninl,  quando  de  re  coni- 
muni,  de  ibesauro  Dei  indeficienles  loculos  silii  fa- 
cianl :  >]ui  poiius  niercenarii  qu.im  pasiores  debeitt 
appellari,  eo  quod  quxrtiiilqox  siia  sunl,  non  qiine 
Jesu  Clirisli  ;  de  lalibus  scriplum  esl:  Niliil  est  ini- 
quius,  qiiain  amarc  peciiniam  el  iii  venalem  bahent 
aniinani  suam,  quoniam  in  vita  siia  projecerunl  in- 
lima  sua  {Eccle.  x).  Qui  eiinin  coinparanltir  reclc 
idolo  Dagon.quodjuxla  aroani  foederis  positum,  iruii- 
catum  nianus  el  pedes  in   lerrain   projectiim  csi 


silbniines:  oratione,  iit  pro  suis  subditis  jugiicr  de- 
precenlur  Dominum,  iie  a  tcnlalionibiis  iiiiinici 
scJucaiilur.  Qnod  eiiam  per  propbelam  rectc  nobis 
diinonslralur,  iibi  dicil:  Snscilabo  snper  eam  sc- 
plcm  paslores  ct  octo  primaics,  et  in  giadio  depa- 
s«,enl  lerram  Assur  {Micli.y).  Per  seplcni  pnslores 
ei  octo  primaies  univcrsi  prxlati  ecclesiye  inlclli- 
guntur,  qiii  gladium  verbi  ex  ulraque  parte  inciden- 
lem  habere  debent,  binc  per  increpaiionem,  indc 
per  coiisolalioiicm,  el  sic  depascere  terram  Assar» 
id  esl,  terrenos  diabolu  scrvienlcs,  per  verbiim  prae- 
dicalionis  eos  ad  viain  verilalis  convcrtendo.  Prae- 
diclis  ergo  viiiis,  id  esl,  avaricia,  concupiscenlia, 
el  negligenlia  reniolis  a  claustrali,  recte  poiesl  de 


(/  Reg.  \).  Qiiid  enim  pcr  arcam  foederis,  iiisi  san-  g  co  dici :  Esl  puer  unus  bio,  elc. 


clorum  collegiuin  inlelligitur?  Et  quid  per  idoluiii 
Dagon,  nisi  quilibet  avaius  designalur?  Undc  ct 
avaritia,  idolorum  servitus  dicta  est  (Coloss.  iii). 
Idolutn  ergo  Dagon  juxia  crcam  foederis  coUocatur, 
quando  quilibel  avarus  sanclorum  colleglo  sociatur. 
Quod  iruncatura  manus  ct  pedes  in  leriam  projici- 
tur,  quia  avaro  leniporaiia  bona,  qux  per  avariiiam 
appetit,  praeciduniur,  ei  in  terrain  mortuorum,  ubi 
intcrnusiiiterit:isest,  in  fiiie  prxcipiiaiur. 

Concnpiscentia  vero  adversaiur  puritaii  iunocen- 
tix,  dum  claustraiis  a  concupisceniia  suaabslractus 
et  illeclus,  dcsideria  carnis  sequilur,  et  miserabili 
commercio  purilatem  innocentix  in  maculum  luxu- 
riao  commuiat.  Talis  recle  significalur  per   ipsum 


Attende  quod  claustralis  unus  debel  esse  unitaie, 
unus  unironnilale,  unus  unanimitatc.  Uniiate  unus 
esse  dcbei,  ut  mens  et  viia,  conscientia  ei  opera 
conveniani,  ne  per  bypocrisiin  ve!  pcr  simiilalionem 
alius  sitinuis,  alins  exierius  speciem  rcligionis  os- 
tendeiido  boininibus  ut  vide.itur  abeis,  magis  hoini- 
nibus  quain  Deo  placere  desiderans.  0e  illis  enim, 
qui  sua  opera  iii  lacie  hominum  per  bypocrisiia 
faciunt,  dicil  Dominns  in  Evangelio-:  Quia  recepe- 
runt  mcrcedem  suam  (Mattli.  vi).  Ei  conlra  hypo- 
critas  propbeia  David  de  justis  dicii:  Domiiie,  :n  lu- 
mine  vultus  tui  ambulabunt,  ei  in  noinine  luo  essul- 
tabunt  tota  die,et  in  justitia  tua  exaltabuntur(pja(. 
Lxxxviii).  Sicut  suilti  in  lumine  vuliustui  ambulant. 


Moyse.i,  qni  a  niatre  Hebraea  genilus,  ct  conlra  pcr-  ^  dnm  errore  vel  ignoraniia  decepii  secundum  suain 


secutioncm  Pbaraonis  in  alveo  fluminis  positus,  a 
filia  Pharaoiiis  iiivenitur,  a  qua  adoptatus  in  filium 
matri  Hebracx  denuo  iraditur  nutriendus  {Exod.  ii). 
Puer  a  malre  Hebrapa  genilL.s,  ciaustralis  esi  ub  ec- 
tiesia  in  novitate  vilx  instilutus.*  nomine  fluininis, 
afllueniia  disciplinx*  legularis  inlelligenda  est:  al- 
vetis  fluminis,  carceralis  custodia  clauslri.  Perse- 
qucnle  crgo  Pliaraone  puer  iste  ia  alveo  fluininis 
ponitur,  quando  coiiira  tentaliones  diaboli  manci- 
palur  carceralis  custodise  claustri.  Qui  evadens  per- 
secutioncm  Pharaunis  ibidein  a  filia  ejus,  quae  esi 
concupiscenlia  carnis  invcnilur.  Quoniam  frequen- 
ler  accidit,  ul  qui  non  snperatur  a    tentalionibus 


sestimationem  mala  pro  boiiis  eligunt,  sic  bypocritae 
auibulant  in  lumine  vultus  hominum,  dum  bona  quae 
faciunt  foris,  pro  latide  bumana  coinmutant.  Sed 
jusii  in  Itimine  vuUns  Dei  ambulant,  quando  per 
bona  opera  quae  faciunt,  soli  Deo  placere  volunt, 
cuin  Paulo  dicentes  :  Si  bominibus  placeremuf, 
servi  Cliristi  non  essemus  {Gal.  i). 

Debet  etiam  clausiralis  esse  unus  uniforroitate, 
ui  II  oruin  gravtiate  xqualein  conversationem  sem- 
per  liabeai,  ne  sccutus  leviiaiem  animi  sui  in  nnlio 
certo  domicilio  coiiversaiionis  fundatus  esse  videa- 
tur.  Tales  eniin  multos  videmus,  qui  in  claustro  Yer»> 
cundi.in  plaleisdissolutisunt:inier  dericosappareii- 


diaboli,  enonniler  succumbat  tentationibiis  cariiis.  D  tes,iiiier  militessecuiares, inlerpuerospneriles,ioler 


Adoplatur  ergo  a  filia  Pharaonis  in  filium,  el  tamcu 
nialri  Hebracce  nutriendus  dalur:  qnia  lalis  clauslra- 
lis  bonis  lemporalibus  foris  ab  Ecclesia  nulrilur, 
ci  laiiicn  inius  ci  concupiscenlia  carnis  doini- 
natur. 

Negligentia  vcro  custodiae  disciplin.-e  adversalur, 
dum  claustrales  inordinate  viventes  regnlaria  prae- 
cepta  non  custodiuni,  dum  praelati  negligenics  in 
cuslodia  subditortitn,  pro  exccssibus  suis  illos  iion 
corripiunt:  el  qni  se  ipsus  omnibus  formain  vilac 
Rxhibere  debueraiii,  potiusexemplum  dissolutioiiis, 
quam  exemplum  roligionis  prxtcndunl.  Triplici 
siquidem  solertia  gregi  suo  iutcndcre  debuerant, 
corrcpiione,  consolaiione,  oraiioiie.  Coneptione, 
Pathol.  CCXl. 


stullos  insipientes :  qui  per  banc  formam  con versandi 
magis  hislriones,  quam  clauslrales  imitantar. 

Debet  etiam  claustraiis  esse  unus  unanimilate, 
ut  cum  cxteris  concordiam  habens  soilicitus  sil 
servare  uniiatem  spirilus  in  viiiculo  pacis,  ad  quani 
unitaleni  ipsc  paier  .\uguslinus  iios  inviiat  ubi  di- 
cil  :  Primo  propter  quod  in  unum  congrcgati  estis, 
ut  unanimes  habitelis  in  domo,  et  sil  vobis  cor 
unuin,  et  anima  una  in  Deo.  Et  in  Aciibus  aposio- 
iorum  :  Muliiludinis  niiiein  credenliiim  erat  cor 
unum  et  aniina  uiia  {Act.  i),  ubi  etiain  srriptnm 
est  •  Erant  ouincs  nnaniniitcr  perseveranles  in  ora- 
iionibus  ciiin  ninlioribus,  et  parvuiis,  ei  Maria  nia- 
lie  Jesu.  Isla  unaiiimitas  bonoruin,  fundamentum 

6 


171  ABSAL0NI5  AnOATIS 

esl  religioiii«,  Diilriipcnlnm  virlwUim,  consuininalio 
Ijoitoriiin  oporum,  in  qua  oinncs  relii^iosi  pdcifico 
vivcnlos,  lilii  Dei  nppellnnlur. 

E«l  nliii  iiiiaiiiinitasni::loriin),  qna  inali  in  pcrse- 
<niione  jiisiorum  conftcderanlur,  qii;e  rsl  faiida- 
iKonliiin  liissoludonifi,  niilrix  scelonin),  inalleus 
jiiKlorum.  Per  liaitc  unanimilatem  iniilli  jdsli  usquc 
ad  mortcnt  vexali  suul,  per  lianc  reiigio  claiistralis 
frequenlcr  Jeslructa  est ,  el  (quod  sine  gemilu  dici 
non  (lcbcl)  per  hanc  nutha  monasteria  accrvus  ia- 
pijum  facla  sunt.  Undc  sicui  concordia  lionorum, 
iia  ct  discordia  inler  maios  optanda  csi  :  discordia 
nialorum,  pax  bonorum  esse  dcbci.  Quod  egregius 
prxdicalor  Paulus  scicns,  ciim  a  Pliarisaeisel  Sadu- 
c%is  unanimiler  iinpctcrelur,  nisus  csl  inter  eos 
discordiam  facerc  dicens  :  EgoPharisrcus  sum  filiu» 
vliarisaeorum,  of  spe  el  resurrcclione  judicor  lio- 
die  {Aci.  xv) :  quod  audienles  Pliarisxi,  qui  crede- 
bant  resurrcctioncm,  cuin  saducacis  qui  eani  non 
credebant,  facli  sunt  discordcs,  et  solutum  csl  con- 
cilium  :  sicque  /actum  est  ul  Paulus  qui  in  unani- 
miiaie  illorttm  impetebalur  ad  morlem,  per  discor- 
diam  iUorura  illacsus  «vaderel.  Ille  crgo  claustralis 
vcreunusesi,  qui  unitaiem,  conformitatem,  el  una- 
niiniiaiem  bonorum  tenet,  de  quo  diciiur  :  Cst  puer 
uitus  kic,  etc. 

Deuionstraliva  dileclione  ad  locum  di&ciplinx-. 
qui  esl  capiiuhim,  fii  demonsiralio,in  quo  puericia 
claustralis  tribus  modis  reformatur  et  cusiodilur, 
vidcUcet  confessione,  correclione,  vapulalione. 
Coufessione,  dum  claustralis  pure,  integre,  ordinate 
ibi  peccaia  sua  confiieiur  Domino  :  pure,  id  .csl 
sine  adraixUone  falsitatis,  simulationis ,  el  ejccusa- 
tionis  :  inlegre,  id  esl  sioe  IruDCalione  verilatis, 
nc  sit  dimidiala  conlessio,  nec  ibi  conscienlijc 
quxral  angulum,  ubi  omne  delictum  suum  Deo  fa- 
ceie  debel  manifeslum.  Nemo  cnim,  sicut  in  Evan- 
gelio  Dominus  ail,  miuii  commissuram  panni  rudis 
in  veelimenlum  velus  :  alioquin  veslimenlmn  vetus 
rumpiiur,  ct  pejor  scissura  fii  (Maiih.  ix).  YeUis 
vcsiimcnium  ,  peccatrix  conscientia  esi  :  novus 
panniis,  lamenium  exierioris  poeniteiiiiae  est.  Si  ergo 
exicriori  ptEniientia,  quaj  novo  vesiimcnto  compa- 
lalur,  videlicet  confessione  oris,  ubcrtaie  lachry- 
marum,  gemitu  et  tunsionc  pecioris  peccata  sua 
fliiis  plangal,  ct  interius  conscieitliam  criminosam 
occultando  peccata  sua  reiineat,  quasi  novum  pan- 
num  veleri  vestimcnlo  conjunjjil ,  et  velus  vcsli- 
meniiim  rumpilar  :  pejor  scissura  fit,  cum  deierior 
fit  macuia  conscieniiae  pcr  occullaiionem  veleris 
culpae.  De  lali  conscientia  propheta  dicil  :  Ibi  fo- 
vcam  babel  ericius  (/s«.  xxxiv).  Ericius  qui  ple- 
iiiis  cst  spiiiosis  aculcis,  pcccaiori  qui  callide  oc- 
culiat  pcccala  sua,  comparalur.  Si.iuidcin  ericius 
cum  comprehenailur.caput,  pedes  et  c»tera  mem- 
bra  quasi  iii  unum  gloluim  coitliahit,  el  cum  prius 
disiiiicie  viderentiir  omnia,  qiiando  comprchendiiur 
ab  occiillis  evanwcunt  universa.  In  hoc  ergo  ericius 
rocie  p«iccaiori  siiHilis  est,  qui  peccaia  sua  in  corde 


B 


SPRINCKIRSBACKNSIS  174 

A  siio  .ihscondit,  diim  timel  ea  manifesla  fieri.  Fr«- 
qiicitter  enim  accidil  iit  pecoala  aliciijus  sigiiis  vol 
iniiiciis  aliorum  m.inifcsi.')  fiaiit,  seii  diini  iu  coii- 
fessionc  sua  a  pnclato  suo  super  iliis  convenitiir, 
ilic  se  lotiim  e\cusando,  imo  celando ,  qiiasi  in 
titiiiin  angiilum  conscientix  se  conlrahit,  ct  qui 
prius  erai  manifcslus  [»er  certa  indicia  criminis  cal- 
liiia  (ergiversationc  loua  ab  oculis  evancscit.  Con- 
fcssio  eliam  dcbel  cssc  ordinata,  ut  claustralis  sno 
pralato,  et  iion  alii  culpas  suas  notas  faciat  :  qui» 
illiiis  pra-cipiie  esi  adhibore  rcmedium,  qiii  in  cura 
suscepil  xgiotiim.  Si  enim  princeps  lerrenus  in 
siiigulis  civitalibus  suis  siiigulos  jitdiccs  ordia;irel, 
qui  ibidcm  causas  cmer^entes  dccidant ,  peccaia 
punianl,  nonne  ille,  qui  prxlermisso  judice  sux  ci- 
vilatis  ad  aliuin  transiret,  apud  principem  parilcr 
el  suum  jiidicem  reum  se  constitucrct?  Sic  cer:e 
snminus  illc  imperator  el  Dominus,  dum  in  siiigulis 
Ecclesiis  prselalos  ordinat,  quibus  curam  aniniaruui 
committit,  Dei  ordinationi  resistunt,  qui,  alios  ju- 
diccs  conscienlix  sux  quacrendo,  suis  pastoribtts 
peccala  sua  abscondunl.  Sed  est  aliquis  ciaustralis, 
qui  in  divcrsis  mooasieriis  fraier  effectiis  licite  pu- 
tat  se  confiteri  praelaio  cuilibei,  qui  in  consuriium 
sux  fraternitaiis  cum  admisit  :  quod  omuino  esse 
illicitum  ,el  conlrarium  veritati ,  raiio  evidens  dc- 
nionstrat.  In  illa  enim  Ecciesia  clanstralis  lenetiir 
ad  debituin  confessionis,  in  qua  habet  tituluni  pro- 
fc&sionis  :  quia  in  aliis  l:Icclosiis,  in  quibuscanoni- 

Q  catus  est,  tantum  habct  fraternitatis  consortitim , 
ncc  tcneiur  in  illis  ad  aliciijus  subjectionis  vel  coa- 
fessionis  debilum. 

Reformatur  etiam  in  capiiulo  pocnitentia  clao 
siralis  corrcctionc,  quae  fit  iribus  uiodis,  arguen- 
do,  denunciando,  proclamando.  Arguendo,  cum 
quis  corripit  fralrem  suum  inter  se  et  ipsum  so- 
lum  :  denunciando,  cum  aliquis  fratris  sui  deiictum 
prxlato  occulie  denunciat,  gucm  per  sc  inleliigtt 
corrigi  non  posse ;  hoc  enim  non  cst  perditio  cri- 
minis,  sed  correciio,  dummodo  boua  inleniione 
fiat :  procbmando  correclio  fit,  dum  quis  pro  ei- 
cessu  suo  prociamatur  in  capitulo  coram  univer- 
sis,  qui  volunlaria  confessione  noluit  confiieri  per 
se.  Scd  hacc  proclamalio  de  venialibus  tantuin  f:i- 

D  cienda  est  :  quia  de  criminihus  in  capirulo  non  dc- 
bel  mentio  lieri,  nisi  frater  confessus,  vcl  a  duobus, 
vel  a  iribus  lcslibusprius  conviclus  fuerit. 

Sunt  alii  in  clauslris,  qui  paci  sux  polius,  quatu 
aliorum  utilitaii  studcntes,  cl.imorcs  fucere  subler-' 
fugiunt,  diccnlcs  illum  non  dcbcre  clamorein  fa- 
ccre ,  qiii  ^eipsum  vidct  culpa  simili,  vel  niajori 
esse  ol)Iigatum ,  in  sui  erroris  patrocininm  profe- 
rcntcs  in  mediwni  Scripturas ,  quae  hoc  vid^miur 
asiruere.  Primo  iilam  evangeiicam  auioritalem  qiiae 
dicit  :  Ejice  piimo  trabem  de  oculo  tuo,  ei  tune 
•»'iJcbis  ejiccro  festucam  de  oculo  fratris  tuj  {Matlli» 
vii).  El  alibi  :  Qui  sine  pcccalo  est  veslrum ,  pri- 
mus  iu  eam  lapidcm  miltai  (Joan.  viii).  Et  Paulus  : 
In  quo  .tlium  judicas,  teipsum  cundcmnas  {Rom.  ii). 


tT3  SERMONES.  —  SERM.  \\\J    IN  CENERALI  CAPITULO-  171 

Se«l    htx  aiicloiilafps  conlra    illos  sunl,  qui   non  A      Sccundiis     pnnis    csl    rcniipcialio    propriclntis. 
iclo  jii9lili.T  aiios  corripiunl,  scd   magis  ea    inlen- 


lione,  iil  cuin  iiiiqiii  snnt ,  jiisti  appareanl  ex  alio- 
niin  reprelicnsioiie.  Licel  crgo  claustrali  eliam 
occulle  criminoso  fralrcm  siiuin  in  manifeslo  pro- 
ciamarc,  dtmimodo  suam  juslitiam  statuere  nnli(, 
sed  principali  inientione  fratris  sul  qu.xral  corrc- 
cliouem.  Veruin  nianiicsie  criminosi  prociamaiiota- 
lisiiilerdicilur,  qnia  [qiiando]  in  eo  non  esl  corroclio 
(Valris,sedscannaluin  universilaiis.  Vapuiando  cliam 
in  capitulo  poenilcntia  (-laustralis  rcformatMr,  ciim 
pro  dclicto  suo  quis  punilur  poeiia  cor|)orali.  Hoc 
«amen  diligenler  omnes  noiare  delKMit,  qnod  vapu- 
ialio  hic  non  passive,  sed  active  inlelligeada  esl  : 
ut  dicatur  vapulalionc  piiriiaiem  innocenlias  refor- 
inari,  iioii  quia  pocna  clausirali  iiifligiuir,  sed  quia 
patienler  susiinct  ipsam  pocnain  corporaleru.  Qui 
enini  pro  excessu  suo  punilur,  si  non  tainen  p»-> 
lienler  susiiiict,  non  lanium  non  merelur,  sed 
murinurando  ct  sc  dcfcndcndo  poenam  inurmn- 
raniium  incurrcns,  etiam  deterior  cQiciiur.  His  crgo 
secundum  forniam  prxdiclam  scrvalis  dicamus  : 

Esl  uiius  pucr  liic,  qui  lia))Ct  quinquc  pancs  iior- 
deaceos  cl  duos  pisces.  Pcr  quinque  panes  hor<lea- 
ceos,  quinque  principalia  voia  inteiligimus,  qux 
claustrales  in  iiiilio  swx  convcrsionis  faciuiit,  qux 
sunt  renunciatio  seculi,  rcnuncialio  propiieiaiis, 
TOlum  casiitatis,  volum  obedietiti?; ,  voiuin  ooim- 
»nunis  vitx.  Qux  panibus  hordeaceis  bene  coinpa- 


B 


Clausirali  propriclas  csl,  qiiiJr|uiil  hobci  coiitra 
prjfccptum  regul.x  vel  ordinis  iiisiilnlum,  iiisi  pcr 
indiilgenliam  prsriati  exciisclur  :  clausirali<im  au- 
tcin  aiii  snnl  oiTiciales,  alii  simplices  claustrales. 
0ITiti3b-s,qiii  boiia  Eccicsixrccipiunl  et  ciislodiuiil, 
ct  non  liabcnl  ca  lanqii.im  proprin,  scd  lanqrtnin 
dcposila.  Qiiia  sicul  de  dcposilo  aliqiiid  fiaiid.ire 
.Tperlissimi  sceleiis,  ila  si  ofTicialis  de  rcbns  Eccle- 
sioo,  pr.Tterquam  ofTKii  neccssitas,  vcl  forma  sibi 
(lala  ab  Ecclesia  reqniril.  quid  txpciidai,  in.<;tar 
sacrilcgii  eal.  Siint  lamen  ofliciales,  ex  qiiorum  of- 
ficio  non  pcndpl  rcceplio  vel  cuslodia  temporalium, 
qiiibus  prceler  fonnain  prescriplam  ab  ordine  liabrre 
nibil  liciliim  esl.  Simpliccs  igitur  ciaiistnilcs  niiiil, 
prjcicrqnnm  necessilas  ordinala  rrquirit,  haljere 
debcnt,  nisi  foile  aliquid  spii italis  operis  cis  Injuii- 
gatur,  ut  scribendi,  libros  ligandi,  vel  aliqnid  lale. 
Tunc  enim  eliam  iicentia  non  accopta,  licel  cis  ha- 
bcre  ad  iisum  ea  sine  quibns  quod  injiinciumesl  non 
perficilHr,  ul  ciillcilum,  pergamenum,  incausluin, 
ctc.  quae  ad  hujusmodi  oflicium  perlinenl.  Sicni 
aulem  proprielas  niimmi  omnibiis  inhibetur,  iia  et 
propricl;is  vcslimenli.  Macula  proprietatis  a  vcsti- 
mcnlo  multiplicilcr  conirahitur,  aiiqiiando  a  snb- 
stantia  rci,  aliqiiando  a  colorc,  aliquando  a  siibli- 
litaic,  ariqiiando  a  ftjrina.  A  subsLiniia  rci  contra- 
Iiilur  jiroprietas.  ul  si  qiiis  per  agniiia  pellicia  vhI- 
pinam  vel  ieporin.tm   iuduit  :  a  colore  veslimenti 


ranlur,  quia  siculde  hordeo,  quod  frigidae  naturae  ^  proprielas  conlrahitur,  si  claustralis  veslem  aliler 


csse  dicilur,  lit  potus  et  esca  febricitaniibus  ad 
caloris  refrigerium,  sic  prsedicta  vota  obscrvantur 
contra  incentiTa  vltionim.  Vel  idco,  quia  sicuthor- 
deiim  foris  paleam  habel  tenacem  ci  inlus  granum 
iitilc»  sic  vola  prxdicta  foris  austeritatem  conii- 
nenl,  sed  observata  inlus  fruclum  habent  suavissi- 
mum,  sicut  Pauius  dicit :  Oinnis  disciplina  in  prae- 
8«nli  vidctur  esse  mocroris,  sed  in  fuluro  fructuin 
habet  pacatissimum  {Hebr.  xii). 

Primus  panis  hordeaceus  esl  renuncialio  seciili. 
Multi  hoc  volum  facicntcs,  seipsos  non  intelfigunt, 
eo  quod  nesciani  quid  secuii  nomine  debcant  intel- 
ligcrc.  Si  eniin  seciiluni  machina  mundi  intclliga- 
tur,  si  nou  renunciainus  seculo,  quo  cum  cxteris 


coloratam  liabeat,  quam  ordo  vel  usus  Ecclesix  or- 
dinaveril  :  a  snbtiliiale  macula  proprietatis  contra- 
hitur.  si  clnustralis  sublilioribus  indumenlis  quam 
caeleri  uli  velit.  Verbi  gratia,  si  camisia,  si  tunica. 
si  cappa  pluvialis  de  subtiliori  vel  meliori  maieri.i 
fuerint  quam  consuetudo  requirat  :  A  forma  vesli- 
menti  macula  proprietatis  conirahitur  quando  clau- 
slralis  aliam  formam  vestimeniis  suis  prx  cxieris 
iinpingi  facit,  ut  si  calciaiiienlis,  caligis,  aul  ciiani 
inanicis  slrictioribus  quam  cxleri  singulariter  uti 
velit.  In  quibusdani  istorum  dispcnsatio  non  debet 
admitli,  ulpole  vel  in  substanlia  vel  in  colorc,  quia 
niilla  hoc  exigit  uiiMtas  vel  nccessitas,  ciim  ct  ibi 
eliam  sii  niateria  scandaii.  In  sublili  vero  aul  forma 


hominibus  fruiinur  :  vel  si  scculi  nomine  peccala  D  honesta,dum  subestetjusta  causa,potest  dispcn!>ari. 


scciilaria  iiilelliganlur,  illis  non  solum  nos,  scd  ct 
oinnes  boni  jam  reiiunciaverunt.  Diciinus  ergoqiiod 
scciiluin  ibi  appeilalur  secularitas,  id  est  furma 
vivendi  secuiariier.  Ilcnuiiciamus  ergo  secuio,  cum 
propier  Dcum  abjicimus  forniam  vilse  secularis. 
Forma  autem  vilx  seciiiaris  est,  qiiod  homo  vivit 
pro  arbilrio  suo  :  indumenta,  cibos,  lectualia,  som- 
iiuin,  vigilias,  iter,  et  actus,  seria  et  olia,  etotnnia 
qux  ad  ipsum  perlinent,  pro  arbilrio  suo  disponit. 
Iluic  formae  viiae  secularis  c»a«siralis  ex  voio  re* 
nunciai,  dum  isia  abjccla  ccriain  formam  vivendi 
propter  Deuiu  assumil,  in  omnibus  qiix  ad  ipsum 
periinent  ccrtam  el  determinatam  ienens  regulam, 
ci  lioc  non  pro  suo  arbiirio,  sed  pro  alieno. 


Sunt  ct  alix  proprieiates,  vidclicet  propri.e  vo- 
Iiintalis,  et  privalx  familiariiatis.  inveiiiiinlur 
siquidcm  clausiraies,  qui  dum  propriam  voiuntatem 
in  omnibus  relinere  vohml,  pra-ialis  inobcdientes, 
et  fratrum  suorum  contradiciores  non  metuiinl  fleri. 
Ex  hac  proprietatc  irae,  rixx,  disscnsiones,  et  con- 
tumeiiae  frequcnier  cmergunl,  dum  eani  habcre 
volentes  suam  iusliiiam  slalucre  volunl,  et  ideo 
jusiitlse  Dei  non  sunt  subjecli.  Dequibus  Paulus  di- 
cil,  quod  obscuraliini  csl  inbipiens  cor  corum,  et 
evanueruni  in  cogitalionibus  suis,  et  puiantes  so 
esse  sapienles,  slulti  facti  siinl  (liom.  ;).  ProprieLa- 
tem  privatx  familiarilalis  reiinenl  claustrales,  qui 
familiariiaies  cognaiorum,  sociorum  quos  iiabeluui 


175 


ABSALOMS  ADBATIS 


in  hoc  <ccn1o,  veJ  principnm  secularinm  scgrcgaii  a 
seculo  liftl>crc  cnpiiinl.  Isla  proprietas  admodnm 
pcrnicios.i  csl,  qnonian»  cx  ea  proveniiint  peccala 
miilliloqnii,  ncglifrenlia  divini  servilii,  fasliilinm 
clauslri.dissidinin  fralcrnil:ilis,ct  qnando  ;iie  afreclus 
iiiordiiiatx  cliaritatis.  Debct  ergo  clanslralis  re- 
minciare  non  solnni  propriclali  n;i,  sed  ciiam  pro- 
pricl.iti  propri.x  volunlalis  et  proprietali  privalx 
familiarilalis. 

TcrrniR  panis  csl  voiiim  caslilalis,  id  esl  conli- 
iicnti;v.  Vovit  anlcmclanstralisconiinciiliam  aciiiR, 
tion  nfleclns  corporis,  non  mfnlis.  Unde  si  per  co- 
gitaiiones,  vel  qnx-cunque  dcsidcri.i  rarnis  usque 
ad  conscnsum  carnalis  opcris  perducainr  absquc 
opcre,  pcccal  quidcin  moriaiilcr,  scd  volum  non 
iransgrediUir  :  Siciit  virgo,  qua;  vovit  virginitalcm, 
non  csl  rea  voti*si  conscHlinl  in  animo  nubere  vel 
furnicari,  dummodo  in  actu  servet  inlegrilatcm 
corporis.  Sicnl  anlem  vir  rcligiosiis  vovcl  conli- 
ncntiam  dislincic,  ita  cl  in  volo  quinto,  quod  esl 
communis  vilx,  vovel  abstinentiam  non  distinclc» 
scd  implicile  :  pcr  quae  duo  vola,  scilicel  conlinen- 
tise  et  nbstincntix,  dignitas  corporis  rerormaiur» 
sicut  per  duo  vilia  illis  coniraria,  videlicei  appeli- 
tuin  gnlx  et  fluxum  luxurix,  corporalis  dignitas 
corrumpilur.  Contineniia  siqnidem  refrenai  fluxum 
luxnrix,  absiinentia  appetilum  guioe. 

Obcdienlia  qux  ad  quarlum  perlinct  votum, 
taiUum  dcboniscst.  Quia  si  prselalus  subdito  prx- 
cipiat  aliqiiid,  quod  ad  peccatum  pcrlinet,  co  ipso 
quod  in  prxcepto  errorem  suum  exprimii,  nuUain 
vim  babei  ejus  jussio,  ei  ideo  nulla  obedieniia  debei 
coiiiiiari.  Sicut  si  prxlatus  cxcommunicct  subdiium 
suum  pro  eo  quod  faciat  pielalis  opera,  quod  cre- 
dal  in  Dcum,  co  ipso  quod  siuliiciam  suam  expri- 
mit,  non  ligal  ejiis  excommunicalio.  Sed  neque  in 
bonis  omnibus  subditus  tcnctur  obedire  prxlato  siio. 
Si  enim  ei  prxcipiat,  quod  ponat  se  in  carccrem 
pro  aliquo  ibi  captivo,  quod  ad  vitam  nrcliorem 
iranseat,  quod  eat  in  Hispanias  prxdicare  verbum 
Dci,  ct  si  ista  omnia  sint  bonn,  non  tamen  leneiiir 
siibditus  obedirc  :  quia  obedicntiam  lantum  secun- 
dtiin  insiiiuia  ordinis  ct  consueludines  Ecclesix 
promiiiii.  Unde  cum  vovet  obedieniiam  el  commu- 
iiem  vitani,  iii  fine  votorum  islorum  additur,  sc- 
cundum  iiislituta  Ecclcsix,  vel  qtix  jam  inslituta 
sunt,  vel  qux  in  iuturo  de  consensu  Ecclesix  insli- 
tueniur,  qiix  tcnninatio  non  soliiin  ad  communem 
vitam,  sed  etiam  obedientiam  rercrenda  est.  Quin- 
tnin  votum  cst  communis  vitx,  ct  appellalur  ibi 
vita,  non  vila  qua  vivimus,  sed  niodus  vivcndi  se- 
cundum  quem  vivimus,  ut  dicatur  ibi  vila  commu- 
iiis  ille  vivendi  modus,  secundum  qucm  omnes  vi- 
vimus  aut  vivere  possumus  sine  jusla  reprelien- 
sione.  IIoc  ideo  adjunxi,quia  aiiuin  modum  vivcndi 
Lalicnl  in  cibis,  in  lectualibus  infirmi  in  iniirmaria, 
quam  sani  in  congiegalione.  Infirmi  tainen  com- 
munem  viiam  lenent,  quia  sani  pro  simili  causa 
vivere  possuut  sicui  iUi,  sioe  reprebensione.  In 


SPUINCKIRSBACENSIS  ^76 

A  conventu  aulem  si  in  cibis  vel  vcsiimeniis  aliqui 
delicaliiis  qnam  cxteri  tracla-itiir,  lioc  non  est  viia 
conimnnis,  sed  vitx  conimnnis  dispcnsatio.  Alten- 
ditiir  aulcm  prxcipue  vila  commiinis  iii  liis  iribus, 
videlicet  cibariis,  vcstimcntis,  lectualibus.  In  qui- 
bus  communcm  servarc  debcnt,  nisi  indnigentla 
dispensalionis  cxcuscnlur.  Seaindum  prxdicia  vi- 
debitur  prxvaricalor  voti,  qui  aliis  bibentibus 
vinum  ipsc  aqiiam  biberit,  qui  aliis  comedentibus 
pisccs  utitnr  herbis,  qni  aliis  camisias  iiiduenlibus 
ipsc  indiiiiur  cilicio  :  qtioniam  huiicvivcndi  modum 
non  tenenl  cxtcri.  Sed  non  polesl  dici  voli  trans- 
gressio,  quod  voti  est  niclioraiio.  Non  ergo  illc 
qui  lalia  facit,  reus  cst  voti,  cum  bomini  pronccrc 
in  inelius  licitum  sit,  nisi  propter  scandahnn  pro- 

**  ximi  desistere  cogalnr.  Si  enim  proplcr  viiam  aii- 
slcriorem  aliquis  fratribiis  scandabim  facil,  ad 
communein  vitam  redirc  debet  dc  necessitaie,  non 
propler  transgressionein  voli,  sed  propler  viialio- 
ncm  scandali.  Qiiod  ?i  absque  infirmilaie  vcl  alia 
jusla  causa  aliquis  delicalius  vivat  quam  cxicri,  nt 
dum  alii  vinum  positivum  ipse  superlativum  bibat : 
dum  alii  fabam,  ipse  gallinam  comedai  :  et  dum 
gobionc  alii,  ipsc  psalmonc  utalur,  illc  prxvarica- 
tor  voti  est,  quia  sinc  jusla  causa  a  rigore  commu- 
nis  vitx  disccdil.  Vere  vota  prxdicla  de  substantia 
ordiiiis  suni,  personis  in  statu  suo  pcrmaneiiiibus 
sinc  pcccato  morlali  relinqui  non  possunt,  nisi 
quanlum  in  voto  uliimo,  quod  eslcommunis  vitx, 

C  pro  ncccssitatc  emergentc  dispensaiive  lole- 
ratnr. 

In  primis  siqnidcro  qnaluor  volis,  videlicet  re- 
nuncialionc  seculi,  renunciatione  proprielalis,  volo 
castitaiis,  voio  obcdieniix,  pcrsonis  clausiralibus 
in  siio  sialu  permanentibus  non  admitiiiur  dispen- 
saiio,  quia  circa  illa  non  cmergit  justa  causa  di- 
spensationis.  In  quinlo,  quod  est  communis  viix, 
Regula  bcati  Augusiini  dispensai,  iia  quod  pialaius 
non  sil  dispensaior,  sed  exccui©r  dispensationis. 
Circa  commnnein  vitam  ipsa  regula  dispensat  ciim 
dicit:  Si  his  qui  vcneruntex  moribusdelicalioribii», 
aliquid  aliineniorum,  vesiimentorum  daiur,  quod 
aliis  forlioribns  et  ideo  felicioribus  non  dalur,  co- 
giiare  debentquibusnon  dalur,  quanium  illi  a  sua 

J>seculari  vita  ad  istam  descenderiiit,  quamvis  usque 
ad  aliorum  frugalitatcm,  qui  suiit  corpore  firiniores 
pervenire  non  poluerint.  Et  alibi :  Qui  infirini  suDt 
ex  pristina  consuetudine,  si  aliter  iracianiur  in 
victu,  non  debet  aliis  molesluni  csse  .  quia  non 
xqnaliter  omnibus  dandum,  cum  non  xqualiter  va- 
Icant  omfies.  Sicut  Augustiniis  dicil :  Vide  quoniam 
in  bis  omnibus  dispensat  Regula,  sed  sic  ut  prxla- 
tus  pro  qualilate  personaruin  cxecutor  sitdispen- 
saiionis. 

Omncs  reliqux  tradiilones  conventualis  obscr- 
vanlix  scriptx  vel  non  scripix,  non  suntvoia  vel 
prxccpla  vivendi,  sed  demunstrationes  :  quia  de- 
monstraiii  clausiralibus  formam  bonestx  conver 
saiionis  .  ei  licel  in  oinissione  illarum  non  sii  trans- 


I 


177 


SERMONES.  —  SEl\M.  XXX 


gressio,  quae  est  prsecepii  aut  voli,  lainen  iiiearum  \ 
omissione  deliiiquent  iili,  qui  secundum  lales  tra- 
diliones  vivere  insliluerunt.  In  omissioiic  lainen 
uliarum  tradilionuin  non  morlaliier,  sed  voiiialiler 
peccant  rlausirales,  nisi  cx  conlemplu  oniitianlur. 
Conlemplus  vero  csi,  qiiando  clauslralis  ex  propo- 
silo  noii  vull  eas  servare.  Ul  si  dical  in  corde  suo  : 
Nolo  servare  sileniiuin,  nolo  inleresse  processioni, 
iiolo  sedere,  siare,  ambul.ire  sicui  cseieri ;  innc  si- 
quidem  in  laiibns  omissionibus  peccatum  mortalc 
facil  coiitcmptus  pravx  volunlalis.  Cum  quiiique 
panibus  hordeaceis  liabcnlur,  ei  duo  pisces.  Pisccs, 
sicul  noluin  cst,  nulriuntur  in  aqtiis,  sed  non  omni- 
bus  vesci  licitum  csl  secundiim  legem,  sed  illis  taii- 
luin  qwi  sailum  danl  super  aquas.  Por  aquas  vero 
Sciipturam  sacrain  inteliigimus,  sicut  ibi  :  Iniple  ^ 
liydrius  aqna  {Joan.  ii).  Ei  alibi :  Fons  borloruin, 
pulcus  viveiitiu<n  qux  fluunl  in  Libano. 

In  bis  aquis  Scripturarum  duo  pisces  nulriunliii-,  i  J 
est,  allegoricuselmoralis  inlellectus.  Qiii  duo  pisccs 
secunduin  mandatum  legis  s.-^lium  dant  super  aquas, 
qiiia  inspectorem  Scripturarum  exlra  lileralem 
sensum  ad  altiora  provocanl.  Allegoricus  siquidem 
inteliectus  Scripiuraruin  clausiralem  divinse  Pagina? 
vacaniem,  per  myslcri.-»  Cbristi  el  Ecclesi:e  pascit 
ad  roborandain  fidem,  quia  juslus  ex  fide  vivil.  Mo- 
ralis  vero  intellectus,  qui  aJ  morum  inrormalioneu 
periinet,  pascit  eum  ad  tonam  operalionem.  Sic 
ergo  vir  religiosus  cum  quinque  panibus  hordea- 
ceis  (.iebei  babere  duos  pisces,  ut  fide  ei  operatione 
iii  Deum  lendens,  tandem  cursu  consumniaio  in  fine  ^ 
apprebendat ,  cui  se  proba\it,  Dumiauin  nosiruni 
Jesum  Chrisluin,  ctijus  regnum  el  imperiuni  per- 
nianet  in  secola  suculorum.  Amcn. 
SERMO  XXX. 

IN  GE.NERALI   CAPITULO. 

Facies  candelabrum  ductite  ex  auro  purissimo,  ca- 
lamos  ct  scyphos  cl  spltcerulas,  et  lUia  ex  ipso  proce- 
dentia{Exod.\xy).  Vobis,fialres  dileclissimi.quibus 
daium  est  uosse  myslcrium  rcgni  Dei,  qui  mel  de 
pelra,  spiritum  de  litera,  lucem  cvangcliCiB  veri- 
latis  dc  unibra  legis  novislis  elicere,  vobis,  inquain, 
iiolum  putamus  quod  omnia  fere  prxcepta  lcgis 
MosayciC  fueriuit  umbra  futurorum,  cl  Ecclcsiam» 
vet  ea  qux  gciuiiiur  in  Ecclesia,  mystice  signilica-  ^ 
bant. 

Ex  quibus  unum  esl  quod,  jubente  Domiiio,  in 
figuram  Ecclesiae,  caDdelabrum  aureum  prxcipitur, 
qux  eliam  canilelabri  nomir.e  in  pluribus  Scriplu- 
rarum  locis  designata  est.  Unde  Joannes  in  Apo- 
calypsi  ad  aiigelmn  Epliesi  scribens  dicit :  Yeniam 
citu,  el  moYf.bo  candclabrum  luum  de  loco  suo 
(Apoc.  ii).  Lbi  per  candclabnim  EcLiesiain  spirila- 
liler  vult  iutelligi.  £l  Dominus  in  Evangelio  :  rScino, 
inquit,  accendit  luccrnam,  cl  in  abscondiio  ponit, 
ncquc  sub  tnodio,  scd  super  candelabrum,  ul  oiiines 
qui  ingrediunlur,  Uiinen  viueaiil  {iianlt.  v).  L'iii  por 
iiiccrnam  lunien  evangeiic.v  pi';cdicalioni>,  per  «lui- 
iJolabrum    Ecclesia    tlesignatur.    Siquidein    bupor 


IN  CENER.^Ll  CAPITULO,  178 

candelabrum  luccrna  acccnditur,  quando  E.xlesia 
prasens,  quae  in  imo  posita  esl  luce  evaiigclita;  pra;- 
dicationis  ad  coelcstia  dcsideria  actciulitiir.  Con- 
grua  autem  similitudiiie  Ecclesia  candelabri  noinine 
vocalur  :  sicut  eiiiin  caiidclabriim  cx  se  iion  liicci, 
sed  luccrnam  sibi  superiniposiiain  portai ,  sic  ct 
Ecclesia  ex  nalura  bumaiix  fragiliiaiis  quodam- 
modu  tenebrosa  radio  divinae  gralix  coclilus  irra- 
dianle,  luce  virtutum  splendida  rcdditur  ct  illiimi- 
nata.  Sicut  ergo  per  candelabrum  Ecclesia,  s:c  ci 
per  hastile  candclabri  Cbrisius  bomo,  pcr  calamos 
prxlati,  per  scypbos  literali  viri  cap.iccs  veibi  Dei, 
per  spbxrulas  simpliciores  in  Ecclesia,  per  lilio 
xlernae  viijc  reuiuneraiio  recte  figuraniur;  qua? 
omnia  dicuntur  esse  ex  auro  purissimo. 

Primo  videndum  esl  quare  prxlali  Ecclesix  auro 
comparantur,  ut  eandem  raiioncin  similitudinis  ad 
cxiera  coapiemus.  Et  quidem  illi  aurum  dicunlui- 
propier  spleiidoreni  sanciilalis,  siciil  iii  Ilieremiu 
scriptiim  csl :  Qiirtinodo  obscurituiu  esl  aiirum,  mu- 
lalus  est  color  optinuis  {Tlnen.  iv).  Kl  alibi  de  cor;- 
lcsii  Jerusalem  dicilur  :  Platex  ejus  slernenlur  cx 
auro  imindo  {Apoc,  xxi).  Propbeia  eiiam  David  auri 
iiomine  sanclos  viros  per  Arabicain  geiililitatcin  de- 
signans  dixil :  Dabilur  ci  de  auro  Arabia?  {Psal. 
i.xxi).  In  iribus  eigo  coniparaiionein  atiri  ad  prx-la- 
tos  Ecclcsiarum  intellige,  lum  quia  puruin ,  tum 
quia  fulgidum,  turo  qtiia  preciosum.  Purum  est 
aurum,  quoniam  in  terra  deposiiuiu,  nequc  rubigi- 
ncm,  neque  maculam  a  terra  cuiiiraliit,  sed  stian2 
ouiniinoJo  serval  piirilalcm  :  sic  eiiam  pnclalus 
EcclesiaJ  in  terra,  id  esi  inier  lerrenos  et  peccaiO' 
res  conversaiiS,  iiullani  maculam  peccali  ab  illis 
conlrabere  debel,  sed  omni  diligeniia  servans  cor 
suum,  mundiciam  mcnlis,  et  purilaiem  consciciiliae- 
reiinere.  Si  cnim  inanu.«,  qux  sordes  ab  aliqiiu  re 
exiergere  debel,  niunda  non  fuerit,  sed  inquiiial;i, 
in  eadein  rc  polius  sorJos  auget  quain  niinuit.  Sic 
et  ille  qui  aliis  praclatus  est,  s!  iminundam  geral 
conscientiam,  a  subjeciis  immundicias  lollere  ido- 
neus  non  est. 

Esl  enim  uurum  fulgiJum  usqiie  adeo,  quod  radio 
solis  reverberalum  res  sibi  vicinas  fulgeiiles  facit : 
Sie  el  prxlatus  fnlgeie  debel  extcrius  bona  opera- 
lionc,  ila  tamen  ui  radio  divinx  gratix  opera  ipsius 
luceant,  ut  lali  lucc  illuminata  cxieros  ad  bene 
agendum  illuminent  et  accenJaiil.  Lux  siquidem 
divinx  gratia  ipsa  est,  qux  opera  bominum  vere 
lucida  facil,  quod  propter  qu;uidani  falsam  lucem 
bypocrisis  cl  siinulaiionis  adjccimus,  qnx  fucata  ct 
aduliorina  spccic  quorimd:nn  opcra  viJcii  fjcilboiia 
cuni  siiil  mala,  loiige  distantia  in  veritalo  ab  opeii- 
Ims  (Hix  pixienJuiU  iii  siinubiioiie.  Dotiuin  sie}iii- 
dem  diviiKC  gratix  facit  videri  opera  jusioruni  utia  - 
lia  suiil,  bypocrisis  vero  facil  videri  opcra  malo- 
ruin  qiialia  non  sunt.  Nam  si  quxras  ab  bypocrim 
qualis  ipsc  sil,  vtl  opcra  ejus,  losle  coiiscienlia  biia 
diooie  coiiipolloliif  ijiioiii  im  ot  ipsi"  nialiis,  ct  opora 
oiiis  mala  sunl.  Noii  ergo  opcia  simulatoruin  fid- 


179 


ADSAI.OMS  ABUATIS  SPIUNCKmSCACKNSIS 


m 


gida    siiiit,  sed    esse  vidfnlur  aduUerino  qiiod;iiii  A  cians,  niodo  gravem,  niodo  diilcen»,  modo  stiblileia. 


reli^lonis  coloru  depicla.  Noii  bil  ergo  |ii-xlalus  Uy- 
|iocrita,  cavcns  sibi  du  reruieiilo  IMiurisx-oruin  et 
liypocrisi,  lalein  se  gerens  foiis  iit  coipore,  quaiis 
es(  inlus  iii  iiienie. 

C:eleris  cliain  nietallis  aiirum  preciosius  cst,  pcr 
(]iiam  preciositatcni  sapicntia  divina,  qux  iii  prx- 
talis  cssc  debet,  rectc  intelligilur  :  noii  illa  sapien' 
tia,  qux  cst  in  muitiiudiiie  liierarum,  sed  ea  qux 
esl  in  sapore  virtuuini ,  dt-  qua  dicilur,  quia  is  qui 
pliis  dili<;i(.  Lll  alibi :  Sapicnlia  quse  de  sursum  est, 
primo  qMidem  piidica  est,  deindc  paciQca  [Jac. 
iii).  Ista  sapientia  est  quje  docel  bomincni  non 
ilocte  pcrorare,  iion  graminatice  loqui,  non  solvere 
Iiroblemaia  Arisiotelis,  seJ    potius  (lelesiari  viiia, 


inodo  aculum  sonum  reddere  del>e(.  Gravem,  aspera 
voce  increpalioiiis  corripiendo  impios  ;  diilcem,  leni 
exborlaiioue  consolando  justos;  subtiiem,  diligcnti 
iiivcsiigaiione  perscrutans  angulos  conseientiarum; 
acuium,  re(iromil(ens  gaudia  cceleslium  proemiO' 
ruin.  El  altende  quoJ  usuin  calamorum  pastores 
noii  in  urbibus  et  frequentia  iiominuin,  sed  in  de- 
seriis  locis  adinvenerunt,  ul  carentes  soiaiio  seco- 
larium  hominum,  inusico  modulamine  sibi  ipsi  so- 
latium  facerent,  quo  levius  ferrent  deserti  loci 
solitudinem.  Eodein  niodo  vox  pastoruin  Ccclesiu: 
non  in  conientionibus  caiisarura,  non  in  curiis  priii- 
cipum,  noii  in  clvitalibus  vel  piaieis  qumturo  eia 
possibiie  est  audiii  debet,  sed  in  desertis,  id  es( 


iniiiidare  conscieiitiam,  regere  mores,  ordinare  vi-  "  in  claustiis,  vocein  suain  debeiil  epoittere,  nujc  e^ 


tain,  servarc  disciplinam.  Vere  sapientia  ista  pre 
ciosa  esi,  iuio,  sicut  SDpiens  dicit,  preciosior  esl 
cuiictis  opibus.  ei  omnia  quae  desiderantur  in  terra, 
non  valeiit  ei  comparari  {Proo.  in).  Dicet  forle 
:iliquis  boiioris  Iiujus  seculi  cupidus,  muitam  sa° 
pienliaDU  literarum  sapientia  virtuium  inagis  esse 
preciosain.  Nam  si  in  prxseuli  vir  doctus  et  vir 
sanctus  nobis  super-venial,  magis  hoiioris  et  rcve- 
renliae  exiiibemus  ei  qui  multa  tiovit,  quam  ei  qui 
6ancie  vivit.  Sed  h£c  disiinctio  babenda  esl  in  vo- 
catulo  prcciositatis,  quia  scientia  literarum  pre- 
ciosior  est  in  praesenli  Ecclesia,  id  es(  bonorabilior, 
sed  sapientia  virtulum  pretiosior  es(,  id  esi  siinpli- 


sibi  ipsi  sil  solalium,  et  subdiiis  ad  profeciuin. 

Consequenter  videamus ,  quoniain  per  scyphos 
aureos  qui  sunt  in  candelabro,  viri  lilerali  capaces 
verbi  Dei,qui  aliis  Scripiuras  disserendo  potuin 
vit.-e  propinare  tenentur,  inteliigendi  sunt.  Quod 
utique  faciunt,  quando  per  mandata  Oei  accendunl 
cxieros  ad  cbaritatem,  per  praeccpta  erudiunt  ad 
jusiificaiionem,  per  consilia  promovent  ad  perfcciio- 
neni,  per  tesiimonia,  qua:  suni  de  futura  vita,  ex- 
lollunl  ad  coelestiuiu  contemplationem;  etsic  caeie- 
ros  vinu  spirilalis  doctriiix  iiiebrianle  operanttir  in 
eis  oblivioiiem  hujus  muiidi.  Quicunque  ergo  scyphus 
aureus  esse  cupis.  et  vcrbum  vitx  contines,  seraina 


citer  meUor,  sicut  iniles  strennuus  qui  quolidie  q  ve.bum  Dei,  porrige  potum  fiairi   luo  silienii,  et 

inaclat  ei  perdit,  inter  secubres  homines  magis  huic    invidia    coinmunica    qiiod   graiis    accepisti. 

Iionoraiur,  quatn  vir  sanctus,  cum  tamen  ille  isio  Scientia  enini  nobilis  possessio  est,  ui  quidam  di-r 

iacomparabililer  sit  melior.  Ergo,  sicui  diximus,  xit,  qu3e  avarum  dedignata  possessorem,  nisi  publi* 


pr^laii  teneniur  esse  puri  in   meiite,  lucentes  in 
«pcre,  et  sapienies  per  saporem  affectus  spiriia- 

lis. 

£t  yidc  quoniain  calami  quos  praelaios  signiraare 
diximus,  de  haslili  ipsius  candelabri  procedunt  et 
illi  inhaercnt;  sic  et  illi  ijui  pryesuiil,  ct  caeteri  jusli 
per  lidem  caibolicaiu  Cbrisio  iiiscrti  csse  debeni, 
sine  qua  impossibile  esi  placere  Oeo,  quia  jusius  e\ 
iide  vivit  {Rom.  i).  Sicui  enim  pes  truncuius  pcs 
quidem  est,  sed  inutilis,  et  manus  praecisa  de  cor- 
pore  maiius  quidem  est,  sed  nuilum  habet  usum 


ceiur,  elabiiur.  Nec  decei  scyphum  aureum  aquam 
vol  mustum  fece  mixtum,  sed  vinuin  meracissimum 
coiiliiicre.  Ad  virum  siquidem  religiosum  non  perti- 
nel  vacaro  lileris  secularis  scieiitix,  qiix  per  aquuiu 
iiitelligilur.  Sicut  quii)usJaiii  per  iinproperiuiii  di- 
cilur  :  Viiium  tuuni  luixtum  est  aqua.  Non  sit  ergo 
clauslralis  solicilus,  quomodo  Tullius  perorat  in  cau- 
sis,  quid  Plato  scrutetur  in  astris,  quid  Euclides 
nietiatur  in  lincis,  quid  Doetius  concordei  in  tniisi- 
cis,  qualiter  dibiinguai  Donaius  paties  orationin, 
sed  polius  in  cellam  vinariam  sacrx  Scripturx'  in- 


operis;  sic  et  ille  qui  spirilum  Christi  noii  habet  et  ^  gressus  inde  hauriat  quod    spiritalibus   spiritaiiu 


fidem ,  io  eo  raortuus  est,  ei  omnino  infructuosus. 
llastili  ergo  calami  inhaerenies  sursum  eriguntur, 
el  lucernas  porlaiU,  id  est  donis  Siiiritus  sancti 
acccnduiitur,  in  quibus  luceniis  oieum,  flammx 
iomenlum  apponitur,  duin  per  opcia  inibericordix, 
qua)  per  oleum  inielliguntur,  igiiis  charitatis  in 
|>ra'I'>(is  nulriliir.  Nec  pra:iereuuduiii  puto,  qiiod 
« alaiiiiis  niusicuia  ii!Slruineniiim  cat,  et  ideo  pra- 
lutoriim  figuiam  lenet,  quoniaiii  vocu  prxdicalioiiis 
lesoiiare  debet,  sicut  de  bis  ditilur :  Super  moii- 
icm  exrcUuiii  asceiide  tu  qui  evaiigelizas  Sion  (lia. 
\u).  El  alibi  :  Clama,  ne  ccsbcs,  quasi  tuba  exalla 
>iK-eiii  tuaui  (ha.  Lvin). 

^':il;8;  eiijo  iuisior  L;'.t.IoticC  vcrbuni  vii<e  dcnun- 


pos:>ii  comparare.  Scd  neque  viiuim  fece  mixtuin  iii 
scypbo  aureo  decet  contineri,  quia  vir  religiu&us 
onineni  ambitioneni ,  vanam  gloriam ,  ct  laudeui 
litiMianam,  cuin  verbum  Oei  prxdicat  et  docet,  debet 
c\.'>ninare,  iie  similis  elliciatur  illis  qui  videruni  Fi- 
liuui  Oci  (quia  verbum  Dei  Filius  Dci  est)  et  audiat 
liuc  impioperium  a  Domino  :  Rccepisti  iiierccdeiii 
lu.^^in  {Malilt.  v).  Ilac  fece  infecli  fuerunl  illi,  de 
qiiibus  Aposlolus  dicit :  Qui  cuiu  cogiiovisseiil  Deum, 
iioii  sicut  Deum  gloriricaveniiit,  el  ideo  stulli  facli 
suiit,  et  evaniieruiil  in  cogiialioiiibus  stiis  {liom.  i). 
Quoiiiam  polius  viiiiim  puruin  scypbi  isli  aurei  de- 
bciit  coiilinerc,  ul  illi  (|ui  lilerali  suiit  iii  clausdis, 
siiapliti  oculo  ''t  puia  iniciiliouc  doccaiil  et  prjedi.- 


m 


SERMONES.  —  SERM.  XXXI.  IN  .\Sr.ENSIONE  DOMIM. 


i82 


cenl  verba  viix',  illuin  solum  fruclum  praeslobiUes,  A  aiireum  duclile  essc  perbibeliir,  iJ  oai  ni:ille.i'i(it.! 


qiicm  prontisit  Deiis  dilij^onilbus  sc. 

In  candt;labro  eliaiii,  de  quo  diximus,  scypbi  in 
nucis  inoduin  facli  essc  dcscribuiilur  ,  ac  si  dicere- 
lur,  quia  opeiculum  habere  dcbct,  quoJ  scypho 
niodo  siiperp!»ni,  modoauferri  possit.  In  quo  signi- 
(lcatur  lilcralos  viros  quaiidoque  cbusam  liabere 
scientiam  suain  s!bl  ipsis  ad  consolalioiiein  ,  quan- 
doque  inanifcslarealiis  ad  ajdificaiionem.  Splisciuljc 
quae  suiit  in  candebibio  volubiies  sunl,  cl  rotuiidain 
formain  habciit,  cl  sii^nincanl  siinplices  cbiuslrales 
qiii  prx»latoruin  suoruin  rogiiiilur  iinpcrio,  salubre 
slbi  aslimanles  quicquid  virtus  obcdienii:e  jusserii, 
faciendum.  Vere  volubilessuntsplixrulu)  istoe,  ncqiie 
ad  dexlerani  neque  ad  sinislram  relorlae,  sed  ante 
sc  direcla;  volvuntur,  quia  boiii  claustrales,  qui  in 
simpllcilute  sua  cunridcnicr  anibulanC  obliii  eoruin 
quse  rctro  sunt,  ad  anlcriora  seinpcr  se  ctieii- 
dunt. 

Scd  sphiciula  cum  volvilur,  Iriplcx  iinpeJiin«n- 
luin  habere  polest  ne  bene  currat,  inanuin  rcinis- 
sam  quue  nc<;ligciitLT  impcllit,  viain  asperaui  quse 
eam  retardat  el  tiiipcilil ;  obsiaculuni  quod  eani 
proccdcre  omnino  non  permittil.  H:cc  Iria  suiit  q*x 
|»roreclum  claustralts  retardint,  et  quandoque  oin- 
iiino  exlinguitiii.  Maims  rcinissa  cst,  poiestaa  nc- 
gligens  ,  qua  ciaiistralis  regeiidiis  csl.  Manus  enim 
iiomine  polesias  designaiur,  ut  ibi :  In  cujus  manu 
estaninia  omniis  viventis  (Job.  xii}.    Et  alibi  :  In 


B 


bus  et  crebris  peroiis^iniiibus  forniaiuiti,  |>e!- quo  I 
nobis  rectc  ostciisu:n  csl,  qiiia  siout  Ciriilus  \Kr 
anguslias  passioiiis  el  inoriis  aelernu;  vitx'  bcalitu- 
diiiem  adepuis  us(,  ila  et  omncs  cus  qui  Ciirisii 
imilatures  sunl,  pcr  angustam  viain  iribuliiiionuin 
ainbulare  oporlcl.  Neque  eiiiin  leinpora  ivgnaiidi 
prxvenire  possunt  teinpora  paliciidi,  sei  in  bac 
vita  jiisios  angustias  et  iniserias  tolerarc  nccesie 
est,  quibus  debetur  corona  justitioe,  quam  reddat 
nobis  Dominus  nosier  Jesus  Cltristus,  cujus  re- 
giium  el  iinperium  pennanel  in  sccula  seculurum. 
Ainen. 

SEUMO  XXXI. 

IN    ASCENSIONK   DOMIMI. 

Ponit  iiubem  atcen$um  luiim.  qui  ambulas  suptr 
penuas  ventorum  {Psat.  ciii).  Veib.i  qii.e  uudislis, 
fratres  dileciissimi,  niutiam  nobis  prxbeiit  niate- 
riam  spiriialiuin  gaudiorum,  i|nibus  vox  prophciici 
eloquii  Chrisli  ascendenlis  vicloriain  mcntibus  iio- 
stris  ingcrit,  qnando  humaniias  uniia  verbo  Dci 
slola  jocunditatis  indula,  super  soliiiin  David  iii 
calcsii  Jerusalem  conscdil.  Ipsius  cleiiim  glorilica- 
tiu  per  nabein  illam  significala  esl  nobis,  cujus  pro- 
phcla  mcininit  dicens  :  Fonis  iiubem  ascensum 
tiium. 

Si  cniin  iiiam  myslice  velinius  intcrprclaii  nu-/ 
bein,  nihil  aliud  convenieiilius  pcr  eam  accipere 
debemus,   quam  assumpiic  hiimaniiatis  iiaiiirain. 


iManu  lua  sunl  omnes  Hnes  terrK  (Psal.  xciv).  Ma-  (j  qux  juxla  coiigruain  rerum  siinilitudinem,  et  aqua 


nus  ergo  rcinissa  ciirsum  sph;xirulx  impedil,  quando 
piiclalus  poieslaie  regiminis  circa  subditos  minus 
sidicile,  ininus  provide  uiitur,  proplerquam  causam 
subditi  a  sancto  proposiio  suo,  aut  omnino  desi- 
sluni  aut  reiardaniur.  Asperitas  viae,  qu3c  eos  iin- 
pedit,  singularitas  vitje  est,  quando  ipsi  mctam 
commuiiis  viiae  excedeiiics,  austeriores  quasdam 
observantias  singuiariter  sibi  eligunt,  quas  dum 
uequeunt  portare  succumbenics  oiicri  dcliciunt  in 
via,  per  quam  in  regiunem  suam,  id  est  in  coelum 
lcndere  dcbuerunt.  Obslacula  vero  quibus  iinpc- 
diuntur  spharulae,  id  esl  globi.  Teutonice  kloitzer, 
ne  curranl,  scandala  shiu  falsorum  fratrum,  per 
qiiae   siniplicitas  .  bonorum   usque  adco  plerumque 


aiite  passionein,  et  nubes  in  pass>one  poiuit  appel- 
lari  IJeo  autcm  anle  p.issionem  aqiia,  (pjia  Christus 
adhuc  morialis  et  passibilis  liqucscere  ct  solvi  po- 
tuit,  caurire  ct  silire,  pavere  ct  moesius  esse.  tradi 
in  cund^ninatioiiem  niorlis,  ct  alTigi  palibulo.  Iii 
ascensionc  vero  idco  Chrisli  hiijnanilas  nubi  com- 
parata  est,  quoniam  sicui  aijua  ab  iino  lerrx  vapu- 
laliier  attracla,  postmudum  condensaia  in  nubein 
vcntis  sublevantibus  in  aere  suspcndilur,  sic  Chrisii 
hunianiias  per  Spiriium  saiictum,  qui  esl  vapur  pa- 
lernaemajestatis,  ab  imo  terr.£,  id  esi  a  fccc  nostrje 
corrupiionis  scparala  est.  Poslmodum  vero  resur- 
gendo  niortis  occasu  snperato  per  iminortaliiateni 
ct  impassibititatem  quodammodo  roborata  et  cfifecia 


delrimenlum  accipil,  ut   lanqiiam  a  dura  inaleria  ^  deiisior,  ventis  spirilalibus   sublevantibus ,  id   e5t 

repercussi,  desinant  benefaccre,  et  obliti  finis,  quo 

lcndere    debueranl,   inalevolis  honiinibus  simiies 

ellecii,  amplius  qiiam  prius  dclcrioics  Aunt.  Ad  hoc 

valciil  vcnenatae  detractiones,   lurpitudo,  slullilo- 

qiiium,  et   sciirrililas  qu*  ad  reni  iion  pcrtinenl, 

dissolutioconvers.ilioiiis,  qua;  oiiitiin  iiitpcdimcnluin 

jraestant  simplici  viro  recie  conversanli. 

Per  lilia  vero,  qii3c  siiiit  in  c;imlolal»ro,  fulune 
vli*  leuiuneralio  significatur,  quae  el  pi-u;iali.s  sub- 
ditos  siios  bene  regeniibus,  et  liioraiis  verbuni  Dci 
recie  disserentibus,  ci  simplicioribiis  qui  saiicie 
vivuiil  repromlssa  esi,  quain  iiec  oculus  vidil,  ncc 
auris  audivit,  nec  in  cor  hoininis  ascendil.  Ilis  prx- 
oiissis   adjicieudum  esi,  qnoJ  candelabrum  isiud 


agiliiaie  et  subtilitate  naturx  super  ccelum,  imo 
super  co^los  ascendii. 

Siint  eieniin  trcs  coeli,  quos  Christum  secundum 
hunianam  naturam  ascendisse  fideli  devolioiie  le- 
nendum  cst.  Primum  coeluiii  e^l  di$;nitas  eccle^i.i- 
slicx  puritaiis,  secuiidum  ccelum  cst  subliliias  aii- 
golicx  condiiionis  :  leiiiuin  cucluin  est  m.ijesl.is 
iiicoinprelieiibibilis  divinitatis.  Dc  cueloccclohiaslice 
piirilalis  iii  .\pocalypsi  scripiuni  csl  :  Faciuiu  esi 
sileiiliuin  iii  ca>lo  hora  qu.i.^i  diinidia,  el  intcr  ost 
qiind  dracu  iHe  inagniis  cauda  siia  liaiicbat  secuni 
lertiam  partem  coeli  in  terrain  {Apoc.  viii).  Ue  coelo 
angelicc  siibtilitalis  iii  libro  Jub  scripluin  cst  : 
Sjscipe    coelum   cl    inlucie,  el  coiileinplare  acra. 


183  ABSALOMS  AUDATIS  SPmNCKIRSBACENSIS 

quam  oliior  le  csl  {Job.  xxxv).  Ibi  cniin,  siciil  dicil 


181 


bcaius  Gregorius,  pcr  coelum  angelica  naiura  acci- 
pihir.  De  copIo  ei  comprcbensibilis  diviiiilalis,  pcr 
apostntain  angolum  in  Isaia  dictiiin  esl  :  Consceii- 
dam  in  coolum,  siiper  aslra  coeli,  exallaho  soliuiii 
meiim,  ascendain  supcr  alliludinein  nubiuiii,  oi  ero 
siinilis  Aliissiino  {ha.  xiv).  Clirislus  ergo  super 
primum  ca>)uin  assuinplus  esl,  quando  capul  Ec- 
clesiae  secundum  homiuem  faclus  est,  unde  dicil 
Aposlolus  :  Quoniain  ipse  esl  capul  corporis  sui, 
quod  est  Ecclesia  (Cotoss.  i).  El  Psalmisla  ex  per- 
soiia  boiiiinis  assuiiipii  dicil  :  Ego  aulem  consiilu- 
iiis  suin  rex  ab  co  super  Sion  moniem  s^nctum  ejus, 
prjedicans  prjecepium  ejiis  {Psal.  u).  Super  coelum 
angelicae  cundiiionis  videbal  euin  Isaias  ascendisse, 
cuui  dicerel  :  Vidi  Duniinum  sedentcm  super  sa- 
liuin  excelsum  ci  elevatum  {Isa.  vi}.  Cum  eiiim 
I»er  solium  cxcelsum  angelica  natura,  per  solium 
elevaluiii  bumaiia  natura  accipiaiur,  recle  ulri- 
que  prxsidere  dicitur  :  quoniaio  coalum  asceii- 
dendo  ei  super  angeticam  et  super  buiuanam  nalu- 
ram  exaltatus  esi.  Undc  Paulus  iii  Epistola  ad  He- 
braeos :  Sedet ,  in(|uit,  ad  dextram  mujesiatis  in 
excelsis,  lanlo  melior  angelis  elTecius,  quanto  dif- 
ferentius  prae  illis  nomeii  bxrediiavii  {Hebr.  i). 
f  Ad  coclum  divin^e  majestalis  Cbristi  humanitas 
eicvata  e$t,  quando  verbo  Dei  ita  unila  esl,  ul  as- 
sumptum  assumens,  et  assumens  assumptum  fieret, 
ut  quae  tam  ineffabilem  baberent  inier  se  unionem, 
nullap)  in  niajesiaie  vel  poteslate  reciperent  divi- 
sionem.  M»m  quod  bumanu  natura  eamfem  baheat 
potesiaiem  cum  Yerbo,  evangelica  veriias  lestatur 
dicens  :  Data  est  mihi  omnis  po'tesias  in  coclo  et  in 
terra  {UaUli.  xxviii).  Quod  venerabilis  Beda  expo- 
nens  dicit,  non  hoc  esse  dictum  de  coaiterna  Pairis 
divinilale,  sed  de  assumpia  tiumanitate.  Leo  etiam 
papa  assumpiam  buinaniiatem  eandcm  babere  po- 
testalem  cuui  Yerbo  lucuIenlissiraepro$equilur,cuin 
i\H  f.riuiii  magorum  muneribus  toqueretur  dicens  : 
Tbufr  Deo,  myrrliam  bomiiii,  aurum  rcgi  offeruni, 
scienles  divinam  humanamque  naturam  in  unitate 
veneraiidaiu,quia  quod  erat  in  subslaiiliispropriuna, 
iion  crat  in  potestaie  diversum.  Ihigo  etiam  iioster 
pciics  qucm  iiiler  moderiios  sacra;  Scripturae  est 
singularis  autoritas,  vocileratur  et  clamat,  diccns: 
llumanitatem  Verbi  in  auiiiia  ralionali  a  prima  con- 
teiiiionc  sui  ex  inclTabili  unione  diviiiitatis  plenam 
et  perreclam  potciiliam,  bonitaleni  et  virtutem  ha- 
Liiisse  crediiiius,  quia,  sicut  idem  alibi  dicit,  siciil 
Filius  Dei  bominem  assumpsit,  ut  qui  assuinpsil,  et 
quod  assumpsit  una  essenl  in  Trinitatc  porsona.  Et 
propterea  personam  :is.sumentem  mgaiit  haberc 
veritalem  divinilatis,  qui  naturam  bumanam  assum- 
piain  iii  persoiiaiii,  el  ideo  persoiiam  negaiit  iiabere 
pleiiitudiiiem  poteslatis. 

iii  tresoceli  quosdistinximus.sunl  biadqiioruniter- 
liu  11  seesse  raptuin  Paulus  commoinoral(7i  Cvr.  xii), 
Si(|iii;lemsupercoeluniEccle^iaeposiiiis<'5!,  auiniiuue 
^rxluiionis;  super  coelum  aiigelicx  K-atur:c  elevaius 


A  est,  cmineiitia  cognillonis;  ad  coelum  divin'talis 
raptiis  est,  singulari  qnadam  specie  revelationis. 
Siiper  primum  coelum  posiius  cst,  quando  Eccle- 
siam  Dei  regendam  suscepit  :  super  cueluin  secun- 
duiii  elevatus  est,  cuin  edoctus  cst  dc  ordinibus 
angcloriim,  de  nomiiiibus  et  mini&leriis  eorum, 
sicui  in  textu  Episiolarum  ejus  perpendi  potest. 
Ad  terlium  vero  coelum  raptus  est,  quando  audivit 
.ircana  verba  qux  non  licet  hoiniiii  ioqui. 

Vides,  ni  fatlor.quomodo  Chrislus  nostcr  formo- 
sus  in  scbola  sua  gradicns,  in  niiilliludine  virlatis 
sux  ca'los  ascendcrii.  Scd  diiricilis  admodum  as- 
census,  qui  de  lcrra  ad  coeium  usque  dirigilur,  et 
tu  qiiid  facies,  qui  adliuc  tencris  corpore  mQriis 
liiijus?  Si  asceiidere  volucris,  dcsidia  spirilus,  ma.i 

"  les  corporea,  amor  viue  hujus  rel;»rdaiii  le,  et 
postreino  divinx  sentcntix  animadversio,  qua  dic- 
tuni  esi  :  Terra  es,  et  in  lerram  ibis  {Gen.  iii). 
Flebilis  admodtim  sententia  super  filios  Adam,  qua 
omnes  terrsc  addicti  sunt.  Sed  ulinam  si  lerrce  tri- 
buunl  quod  suum  esl,  eliam  et  coelo  redderenl  spi- 
ritum  qui  cocleslem  habet  originem,  quam  de  coelo 
accepcrunt.  Spiritus  enim  ralionalis  deposiluNi 
quoddam  esl  coelilus  nobis  comniissum,  quod  omni 
diligeniia  servnndum,  et  lideinviolata  restituendum 
ei  qui  commisit  :  quoniam  in  lioc  deposito  comniit- 
tere  frsiidem,  fidem  uiique  negasse  esi.  Quid  ergo 
dicturx  suntmiser;c  illx  animae,  quatido  is  qui  de- 
posuit,  ponel  rationem  cum  eis,  i|iii  deposilum  tain 

^  nobile  coelcslis  rcgis  signaculo  iiisiguitum  tantis 
criminibus  cl  cnormilatibus  subdiderunl.  iinininet 
certe,  imminet,  ci  jam  prope  esl  ut  repetat  quod 
commisit,  ut  coclo  rcsiituat  quod  de  coeio  nobis  est 
commissum ,  ei  ccce  in  praeceps  penc  ferunlur 
oiiinia  qiixsursiim  asceiidere  debuerunt. 

Ctirrniit  enim  tria  Babyionisflunitiu  iiiter  co&lum 
et  terram,  quuedeorsum  rapiunt  ascendere  cupien- 
tes,  quorum  primum  est  inundatio  carnalium  cu- 
piditalum  :  seciindum,  cursus  spiriiaiium  tentatio* 
iiuiii  :  tciiium,  vcxalio  imminenliiim  molestiarum. 
l*rimo  Oiimiiie  rapiunlur  carnalcs  bomiiies,  qui,  ex- 
tcrniinata  omiii  purilate  ct  mundicia  vitce,  vitiis  et 
conciipisceiiliis  se  siibdiderunt,  et  vohiplatibus  ei 
iinmundicia  vitai  sulTocati  animaiii  gebennae  pixpa- 

D  raut,  qiiam  coelo  reddcre  (lebuorunt.  Non  niiniis 
isio  periculosus  est  secundus  fluvius,  videlicet  cur- 
sus  spiritaliiim  lcntaiiouini),  qiiae  sunt  odium, 
iiividia,  irae,  rixx,  disscnsioiics,  ambitio,  superbia, 
el  his  similia,  quibus  iiifelices  illa:  animae  deorsum 
rapiuntur,quibiisonerosa  aliena  prosperiias,  seinper 
machiiiantes  maluin  et  invidcntes  alietise  virtuti, 
suspiciosi  ,  (lolosi,  fallaces,  inveiitorcs  scclcrum, 
sine  affcclione,  absqiic  foedere,  ciiin  bonis  ct  mo- 
destis  discoli,  cum  perversis  iioiniiiibus  foederali. 
Tertio  flumine  trahuntur  deorsum  pusillanimes  et 
incoiistantes  cordc,  qui  illalas  sibi  foris  injurias 
prae  pusillaiiiniilaie  spirilus  lerre  non  possunt,  el 
ideo  qiiolibet  venlo  detractionis  ei  molesliae  ab  ilt- 
nere  reciae  convcrsatiotiis  excluduntur. 


D 


183  SLIIMOM-.S.  —  SEUM.  XXX 

Ul  ergo  liic  pnlcat  iransilus,  iit  UuiDina  h:£c  A 
sicco  pede  possinl  perlransiri,  iria  subsidia  neces- 
saria  sunt,  videliccl  virga  Moysi,  arca  leslamcnli, 
paliium  Heiix.  liis  enim  tribns  (iivisiones  aquarum 
fact;i'  leguntur.  Primo.  per  virgai»  .Moysi  mare  Uu- 
brnm  divistim  esl  in  divisiones  :  secundo  arca 
lcstameiiti  prjecedenie  Jordanis  conversus  esi  re- 
Irorsum,  pra-bens  transilum  filiis  Israel  :  terlio, 
llflisxus  pallio  Helix  fliiincn  leligit,  et  divisis 
iiquissicco  vcsligio  siniililer  pertransiil.  Per  virgain 
ergo  Moysi,  discreiio  ratioiiis,  per  arfiam  tcstamcn- 
li,  conlinenlia  diviiiu;  lcgis,  pcr  puilium  IIeli:i-, 
virluiein  Doininica;  p;issionis  accipcre  debcmus. 
I'er  virgam  ergo  Moysi  priinus  fliivius  scindendiis 
esl,  qnia  pcr  discretioneni  rationis  carnalia  dcside- 
ria  sunt  coinprimenda.  Ad  lioc  eniin  spirilus  carui 
praesidet,  ut  per  ipsum  iliicili  motus  sensualilalis 
comprimanliir,  ei  sic  per  medium  itcr  laciai  ut 
luolus  sensualitalis  ex  una  parte  stent  ad  appeli- 
tnm  necessilalis,  ex  ailera  parie  iluant  ad  proba- 
lionem  virlutis.  Secundus  fluvius  arca  lestamenti 
prxccdente  scindendus  est,  quia  contra  spiritalia 
vitia  sacr:fi  Scripluroe  dimicandum  eruditione,  ul 
mediinlione  diviita:  legis,  exliorlalionibus  sanclis, 
pra'cepiis  juslili;e,  exemplis  justorum,  animus  tali 
pestc  initiclus  ad  rneliora  provocelur.  El  quoniam 
fiuvius  isie  per  iniquilalcm  cnrrit  in  damualio- 
ncm,  sic  per  medium  iler  fieri  debct,  ut  ex  una 
parle  qui  giadiiur,  eviiet  iniquilalcm,  ex  aliera 
parte  cvadat  damnalionem.  Terlius  vero  fluvius  per  ^ 
paliiun)  Heliie  scindendus  esi.  quia  in  omnibus 
iiijiiriis  el  mole.sliis,  quas  in  vila  mortali  patimur, 
semper  dcbcmus  opponere  exemphim  Dominicac 
p.tssionis  :  qniadum  menicrelineinus  quani  iiijiisl:i, 
quam  indigna  S:iivator  noster  pro  nobis  susiinuit, 
xquanimiter  illalas  injiirias  et  vexaliones  tolera- 
mus.  Atlende  tamen  quoniani  fliivius  prinia  vice 
percussus  non  dividitur,  sed  sccunda  vice,  quoniuin 
invocatur  spirilus  Heliaa.  Ubi  est,  inquit  Helisxus, 
spirilus  Heliie  etiam  iiunc  {IV  Reg.  ii).  Sunl  enim 
mulli  qui  molestias  sibi  ilialas,  laborcs,  incommoda 
inulla  suslinent,  sed  quoniam  spirilum  Helia;  non 
habcnt,  et  spiriluClirisli  non  regiinlur,  ipsis  labxi- 
ribus  suis  nil  proliciunl  :  ct  aqiiis  manenlibus  iii- 
divisis  scelcribus  suis  iiidurali,  iii  praecipiliuiri  fc-  D 
rnntnr.  Excrcitalio  enim  corporalis  ad  modicum 
Olilis  Obt.  pioMUS  vcro  ad  omnia  valet,  sicut  Paulus 
dicit  {/  Tini.  iv), 

Sic  evasis  qiiibusdain  pcriculis  facilior  esl  ascen- 
sus,  scd  diver^i  sunt  a.scendeiidi  modi.  Alii  eniiu 
ascenduiit  sltidio  inquisilionis,  alii  (luctii  .iiliiiira- 
lionis,  atii  desidcrio  dileclionis,  alii  giistu  coiilcm- 
plalioiiis.  SUulio  inqiiisitionis  ascenduiit  pcrvir^ilos 
itli  indag;ilorc3  sccrcloiinn  ccelcstium,  'iiiibus  in 
Scripluris  sanclis  Ciiiisius  nola  facil  qu;ccui)qiie 
audivil  n  Patro  suo,  vidclicot  inyslorium  Triiiitalis, 
incarnationcm  Vorhi,  staliiiii  l"ulur.rpatri;c,  diHt- 
rcnlias  bcalaruin  inaiisioiiutn.  El  (|uidcni  jdciiiultis 
»iSl(;  asceiisus,  sed  ad  liuc  ul  fiiicluosiis  sii,  coelcsii 


I.  IN  ASCENSIONE  DOMINI.  «86 

conversalione  cst  consummandiis.  Uiidc  cl  magnus 
ille  scrutalor  supercceleslium  Panliis  cuiii  (jloria- 
tuF  se  non  cssc  imperiiurn  scientiiC,  hoc  quoqiic 
adjunxit  :  Nostra  auiem  convursaiio  in  coelis  est 
(Philip.  ni).  Qui  enini  est  sal  lerrx  pcr  scienliarn 
et  doctrinam,  debet  cssc  lux  niundi  per  bonain  vi- 
tam,  sicutPropiieia  dicil:  A  mandatis  tuis  intcllcxi, 
proplerea  odi  vi  omnem  viam  iniquitatis  {Psat.  cxviil). 
De  his  enim  qui  mandala  Dei  corde  retinent,  et  ea 
opere  non  custodiunt,  in  Ezechiele  scriplum  est  : 
Cum  ipsi  iympidissiinam  aquam  biberetis,  reliquara 
pedibug  vcstris  conlurbabatis,  etoves  me:ie  liis  qux 
concu'caia  crant  pedibus  vestris,  pascebantiir,  el 
quae  pedcs  veslri  turbaverant,  haec  bibebant  {Ezech. 
xxxiv).  Quid  enim  aliud  est  lympidissimam  aquain 
bibere,  quam  mandala  Dei  corde  relinere?  Vcl 
eandcm  aqiiam  pedibus  conlurbare  quid  aiiud  esi, 
quam  mandata  Det  pravis  operibus  confundere? 
Undc  aqiia  h^c  turbala  ovibus  potanda  porrigitur, 
quando  simpliciores  quiqne  noii  a  bonis  qux  au- 
diiini,  scd  a  pravis  operibus  qu%  vident,  exempiuni 
viveiidi  assumunt.  Scieniia  ergo  coelesiium  bona 
est,  sed  coelesiis  vita  magis  necessaria. 

Ductu  vcro  admirationis  asccndunt  hi,  qui  fu- 
tiiia?  vila;  gaudia,  magnitudinem  promissorum  ca- 
pcrc  non  suHiciunl,  sed  duin  viris  sanclis  haec  au- 
diiinl  rcpromitli,  ad  ca  qua  inlellcclu  nequeunt 
coiiiprelicndere  per  sluporcni  admirationis  assur- 
giiiii.  Hoc  asccndendi  genere  Paitltis  ascendebat 
cmn  dicerci  :  0  alliludo  divilianim  sapienli;e  cl 
sciciiiiu!  Dci,  quain  iticoinprehensibilia  sunl  judicia 
ejus,  el  invesligabiles  viae  ejus  (Rum.  ii).  Et  Pro- 
plieia  :  Qitam  magna  multitudo  dulcedinis  tnx,  Do- 
mine,  tiuain  abscondisli  limeiilibus  te  !  [Pial.  xxx.) 
Desiderio  dilcclionis  siir»um  ascendnnl  hi,  qui  hu* 
jus  vitae  miscriam  el  oinnia  qux  sub  scle  sunt 
iransiloria,  ante  ocuios  suos  stuluunl,  el  dutn  nil 
iti  illis  stabile  vcl  niansuruni,  nii  nisi  laborem  ct 
d(dorcm  coitsiderant,  eo  fervemiiis  ad  Deiiin,  in  quo 
est  pax  ct  requies  spiritutim,  pcr  dcsidcrium  amoris 
asceiidunt.  Qito  asccndenui  gcitcre  proplteia  asceii- 
dij  qui  dicit  :  .\itiiiia  mea  desid<^ravit  le  in  noctc 
(ha.  xxvi).  El  alius  :  Queniadmodum  desiderat 
ccrvus  ad  rontes  aquaruin,  ita  desiderai  anima  mca 
ad  le  Dcus  [Psal.  xli). 

Gustu  contemplalionis  stirsum  ascetidiint  viri 
pcrfecli,  qui  a  curis  ci  desideriis  vitx  hujus  abs- 
tracii,  terrenis  aOrectibus  in  se  mitigalis,  supcrnx 
gralix  languiilur  dulcedinc,  ei  ox  ciirsu  rerutii  tcin- 
poratium  nultatn  foris  amariutdinem  sentiunl,  qni 
lelejni  regis  deliliis  iitius  per  gustuin  conicmpla- 
tioiiis  assislunt.  Noc  alios  puto  vciilos  propliciam 
siiperiits  signiricas^c  in  verbo  quod  proposul.  (jti;iin 
honiincs  sublililale  iiigenii,  ct  ccclcsli  iiiedilalioitc 
sive  aireclione  vcnlis  coinparandos,  qtiia  a  qnaiiior 
plagis  toeli  id  cst  pracscnlis  Ecclesia*  flalus  qnos- 
(lam  spirilales  emittuiit. 

Venti  cniin  flaiiles  ab  orientc  siinl  lii  qui  Scri- 
pliiris  saiictis  iitvigilanl,  cl  iit  lcge  Dci  meditaniui 


187  ABSALOMS  ABBATIS  SPRINCKIRSBACENSIS  188 

«lie  ac  noclc.  Diiii)  eiiiin    liis   (|iii  iii  toncbris  sunl  A  tlicsatirus  iiiJencicns,  suntinn  gaiidiorum,  consum- 
i(;(i(»raiili:r,  oitlioJoxa  eruiliiione  lunicu  divinab  co- 


{•itilionis  inrundunl,  (piasi  ab  oriciile  llaluni  spiri- 
laleiii  eiiiiiuinl.  Vcnti  flanics  ab  occidenlc  sunl  lii 
adiniraiorcs  sccrctoruin  ca-lesliiim,  qiii  poiidus 
a-(crnx  glorix'  noii  si:ffi«iiunt  caperc,  ct  ideo  iiiiel- 
lectu  velul  suicquodani  intclligibili  iii  eis  uccidente, 
ioiiversi  iii  ailniirutioncm  taiiquam  ab  occatuflatum 
liiiltuiit  :  vcnli  flanles  ab  aquilone  sunl,  qui  inier 
Iribiilationes  e(  in:ila  prxsentts  vitx  suspiranles, 
dcsiderio  fiiiMraBpatrix'  ad  Deum  rcspiciiint  :  venti 
flaiilcs  a  nicri>!ie  stint  hi  qui,  rcmoto  omiii  turba- 
lioiie  el  niibilo,  niente  tranqoilla  velut  coeio  sercno 
/luium  saiicl:c  devolionis  tanquain  a  iiicridie  eaiil- 
luiit. 


iiiatio  umiiis  coiisuiiiinalionts. 

Non  cigo  accipiendic  ntiptix  iltx  boniini!»  regis, 
quas  fecil  Qlio  sno,  qiiia  ad  illas  cxci  el  claudi,  et 
quique  debiles  coinpelJuulur  inlrarc  (Mutilt.  xxii) ; 
non  ilix  qux  faclx  siiiit  iii  Cana  Calilxx  (Joun.  ii), 
ad  quas  voealus  csl  Je&us  cum  discipulis  suis,  quo> 
niain  ibi  deflcicnte  vino,  aliquid  minus  inventam 
est,  scd  polius  nupiia:  Agni,  suiit  xterni  Regis  deli- 
lix,  ad  quiis  Cbristiis  cuin  vietorioso  bealoram 
spirituum  agmine  liodicrna  dic  assumpius  est.  Mul- 
lum  ergo  disianl  nuplix  ists  a  prxdictis,  quia  ad 
priinas  vocaniur  niiseri,  ad  secuiuias  jusli,  ad  ter- 
lias  vero  beaii.  Quod  si  ei  nomiiie  ei  nuniero  nu- 
ptias  velimus  disiinguere,  dicetnus  tria  esse  gciiera 


llabenl  autem  veiiti  isli   pennas  suas,  videlicet  B  nuptiarum  :  prima»  desponsationis,  secundas  pro- 


invcsii^ationes  Scripturaruin,  admiraiionem  coeles- 
lium,  dcsiderium  dilectionis,  contemplationis  gu- 
stum,  quibus  spiritali  qiiodam  volatu  ad  cceiuin 
asce:iduii(.  Sod  bis  pennis  allior  esl,  qni  ponit  nu- 
bem  asccnsum  suuin,  qui  ambulal  siiper  pennas  ven- 
torum.  Videbitur  forsanaiicui,  quod  S:ilvator  nosier 
lioauno  modo  super  lias  pennasascendil:  quoniam 
quandoque  sedet,  qiiandoque  ambulat,  quandoque 
Tolai  super  pennas  ventoruin.  Sessio  autem  Chrisii 
ia  natura  bumanitaiis.  ambubtio  in  sacramenti.4, 
volatus  in  nalura  diviniialis  coiisidcratur.  Cum 
eniin  inlellectus,  sive  quiiibci  afl^ccttis  coidis  nostri 
circa  bumanani  Cbristi  iiaiuram,  aul  ea  qux  gessit 
in  corpore  versatur,  quibus  se  iaclinaiis  iiosirx cogiii- 
ttoni  se  voluii  nianifeslare,  lunc  sedet  supcrpennas  ' 
ventorutii.  Quando  verocirca  sacramenta  ejus  corde 
versanuir,  in  qiiibus  sciisiis  nosier  iiifirmus  est, 
ubi  ex  p:trle  coi;iiosciimis,  ei  ex  parte  propbclamus, 
(iinc  ambnl.a  super  poniias  vcniorttti:.  Per  cel&itti- 
dinem  vero  divitiit.iiis,  qiia  oinneai  bumaiii  i^eiKMis 
capacituteni  huper;,'i-cditur,  iiec  ad  noticiam  nosli-atii 
pervenit,  volal  super  poiinas  veuioruiii.  Tu  eti^o  si 
volantcm  seqiii  iion  polcs,  tene  sedeiilem,  seqiieie 
atubulaiiiem.  Quoniaai  c(  si  siiper  ie  esl  diviaituie, 
Bcd  ccrtc  jiixia  te  est  buni:inilnle.  Juila  le,  iii- 
qiiam,  esi,  iit  si  (e  o.sien(las  n>tsentiii ,  si  plangas 
tua  peccala,  facial  teciim  inisericoi-dium.  Super  ic 
rst  ut  f:ici:il  (cciiiii  jiiiiiciuiit  .siiie  niisericordia,  si 


paguiionis ,  tertias  consummaiionis.  Nuptias  do- 
sponsationis  appellare  possurous ,  primam  reconci- 
liationis  graiiam,  qua  anima  peccatrix  ad  Deuin 
revcrtitur,  ut  Jam  legi  peccati  non  serviat  :  nuptiai 
propagaiionis.  vitx  innocentiam,  quando  jam  jusli- 
ficata  fructum  bonorum  facere  ccnteiidit  :  nuptia« 
consummaiionis,  fulorx  vita;  gaudia ,  cum  jain  iii- 
traverti  ad  prxsentiam  Doniini  sui. 

Ui  autem  de  primis  nuptiis  primo  ioquar,  qiiae 
sunt  desponsatioiiis,jain  nunc,  o  anima  misera,quae 
sula  ad  iias  nuptias  vocata  es,  jam,  inquam,  ingre* 
dere  secre(um  cordis  tui,  el  considera  qiiaiis  fuisti 
antequam  ad  nuptias  istas  vocata  csses,  quand* 
iti  rota  biijus  inundi  inovebaris  siue  stabililate,  la- 
borabas  sine  requie,  r.urrebas  siiie  perveiilioiie,  vj- 
vebas  sine  ordine,  usque  adeo  criminum  tuorum 
squalore  confocta,  ul  iiec  eiiam  ulla  im.igo  Dci  tut 
iii  te  lelucerel.  Vilis  uti<iue  lunc  eras  ei  foeda  ,  et 
luiigc  projccta  a  f  icie  Dei  tui ,  nec  imuicrito.  Ut 
eniiii  sialuatii  :o  anle  faciem  tuam,  tu  es  qux  super 
captil  Spoasi  tui  posuibii  coroiiam  spineam,  ct  ilata 
iii  iiiatiu  ejiis  aruiidiae,  flexo  genu  illudebas  ei. 
Qiiod  tnclius  intciliges,  si  coronam  spitieam,  acu- 
leos  peccatorum  et  tircuilus  erroris  tui,  capul  vero 
Cliiisli  bonx  vitx  priucipium  veiis  accipcre.  Sicut 
eiiiin  iri  corpore  malcriali  iiiiliutn  corporis  caput 
csi,  sic  ct  ia  corporc  spirilali,  quod  est  vita  bona, 
'priacipium  boiix  vitx  c:ipal  Cbristi  non  incoiigruc 


iiivcniat  conlatnaccm  cl  a  via  jusiiiix«  alienum.  El  j)  appc llalur.Tuncergospiacaiucoronamposiiististiper 

caput   ejiis,   qiiatido  boiix  vii.-R   principium  ,  qiiod 
per  s:icraiiieiitum  regciicratioiiis  sivc  per  Liincnta 
p(jBMileutix  Dcus  in   lo  operatus   fucral,   rcveisit» 
ad  vomilntn    iiiale  viveiido    destruxisti.    SitiiilitKt 
virgam   illain  ferrenm   iiiflexibilis  jtislitix  Dei,  1« 
anindiiieiii  qu.i:  iiitiis  vacua  esl,  commulasli,  dutii 
jusium   Dci  judiciuin   quod   iniquis  pro  scelcritusj 
suis  lepositiim  est,  lemcraria  pr.TSuinptione  venis 
evacuaiidiiin    cxislimasli.   Qiiid    deuiuin    aliud   eiit 
geiiuflexio.  quain  lnimiliatio   corporis,    vel  ilJusiu, 
qiiam  contuniacia  iiieiiiis?  Ergo  genuflexio  Deo  il- 
hidcie  fuil ,  coiporc   laboribus  poeaiieniix  huini- 
iialo,  per  rcdiviva  vitia  meate  coniuiiiaci  Deo  iagra- 
lum  exisiere.  Ei  ecce  lam   hoiioii;bilis  facla  es  iu 


propterea  fugianins  omnes  ad  mibericordem ,  qiii 
prope  nos  esl.  ut  iii  ipso  cuiisol.ili  el  coiiforlali  in 
futuro  1)011  iiiediaiiius  jiidiceiii,  .sed  expectemus 
lieatiludinis,  qonm  icproitiisit  iiobis,  cohaeredem 
Jesum  Cbristiiin  Doiiiinuin  nosinim,  ciijiis  regnum 
el  impeiium  pcrinanei  iii  secnla  seculonim.  .\men. 
Si:U.MO  XXXII. 

IN    iSCCriMONE    DOMI.SI, 

Beuii  tfiii  ad  camam  nupiiarum  Agni  voeati  iuiit 
{Apoc  xt\).  Videc.tnr  iiu|>ii:e  istie  inauditis  qni- 
iiiisdaiii  deiitiis  ciiiii:(^ie  iii  qiiibas  iion  vinuin  clc- 
cluiii,  luiii  ioicula  liiiji:s  eio.ili(»iiis  ,  iioii  sacielas 
vorporis.  noii  len.poralis  Ixtilia  ,  sed  beatiludo  re- 
promiltilur,  ei  talis  bealiludo,  qfix  osi  pax  x-terp.a, 


1S9 


SERMONES.  —  SEKM.  XXXII.  IN  ASCENSIONE  DOMIM. 


190 


roii.spccMu  Dei,  ul  »on  siihini   le   lain   vnein  reili-  ,\  in  illo  omaia  se  possitlore  a-sliin.H,  c.aeni  ia  onmi- 


ineic,  sed  eliitm  in  spoiisani  sibi  sociare  voliioril, 
iiisi  furle  laiu  pcrtinacls  sis  iui|>utliciti;K  (|no(l  iiu- 
piiis  ejus  el  fert  ulis  libi  prx>pai-alis  iiolis  deloclari. 
Iii  ipsa  ergo  (lespoiis:iliuiiis  tiix  die  liiii  tria  fer- 
ciila  apponil  Spoiisus  tuus ,  (piuruiii  priirinin  rsl 
ablulio  criiiiinuin  ,  secuiidniti  seniutaiio  virtuluu), 
tertium  reparalio  bonorum  naliiratium.  His  cputis 
pasct  le  oporlel,  ut  Sponso  tuo  ptaecas,  ctii  le  pro- 
La&li.  Primo  ut  per  abiutiouem  criiiiiuuui  niuuila 
et  iinmaculala  appareas  in  conspectu  eji:s,  qiiia 
u6a  ad  iioc  tam  dciorincm  redemil  ut  lalis  reiua- 
fieres,  sed  ut  lotam  aquis  pcKuitcnlix  sinc  onitii 
nxvo  foeditatis  spons;im  sibi  possideret.  Nec  soium 
inundaui  a  viiiis,  sed  etium  virtutum  a^ntulalione 


bus  cl  super  oniuia  praclogit.  lu  liis  ergo  niipliii 
similiier  apponuntur  trta  feicui;»  spo-isye  dcticala 
valik',  qnurum  prinHni  csl ,  sa*  ra:  discipliux'  eru- 
dilio  :  secunduiu  ,  oratioiiiiiii  snpplicalio  :  tertinin, 
siipcrna}  viix  pralibalio.  Isiis  tercniis  auiiiia  pcr 
amorem  Deo  liriiiiler  adlia;rens ,  pasciiur  ad  fru- 
ctum  boiioriiin  operuin  facieudnni,  quia  sacrae  disci- 
piin*  erudilio  doccl  eam  bona  coguoscere,  oratio- 
nuin  supplic;>lio  boiia  cuslodire  ,  snperna:  vitae 
pi-X'libatio  bona  amare  docei :  n',  sic  iu  via  niauda- 
toruin  Dei  usqueqnaqiie  perfecia,  jam  noii  sterilis 
sed  fcjcunda  in  Israet  iiouiinetur.  Videres  bic  iiiul- 
tipticem  propagari  sobolem,  scilicel  xsiimaliunein 
propriae  infirmitalis,  bomilitatem  subjeciioiiis,  com- 


oporlel'te  esse  ornalani  :  ({iiia  lotus  pulcher  lolam  *•  paralionem  melioris,  revereiitiain  Creatoris.  Iseuiui 


putctirani  dasiderai.  Et  ipse  speciosus  forma  prja 
filiis  bominum,  ad  iioc  ut  el  lu  speciosa  sis  le  con- 
tnipivii,  et  ne  aliqua  forte  excuseris  iuopia  jubei 
Sponsus  de  tliesauris  suis  tibi  proferri  oruamenta, 
tlicens  :  Cito  proferie  siolam  primam  et  induiie  il- 
lain,  el  date  anuluin  in  maiium  ejus,  ei  calciamenia 
in  pcdcs  ejus  {Luc.  xv).  llic  per  aiiulnin  signacu- 
lum  lidei,  per  calciamonia  mortiricatioiiem  caniis, 
pcr  stolain  priinam  ,  consoiaiionem  fiiturse  repro- 
luissionis  debenius  accipere.  Tunc  ergo  anuluin  in 
luaiiu  lua  dat  Sponsus  luus,  quaiido  (ides,  qu<e  per 
defeclum  bouorum  operuni  in  te  fuerat  mortificata, 
studio  bonx  operationis  refurmaiur.  Calciainenia 


<]iii  vere  Deutn  diligii,  priino  iufirma  sua  anle  ocu- 
los  ponit,  ut  nibil  de  sc  allum,  iiibil  sublime  sa- 
piat  :  quin  polius  vereluromnia  opcra  sua,  sempcr 
porlans  sccum  conscientiam  iiinrmiiatis  siix,  et 
cum  omnia  bcnefeceril,  dicet  sc  esse  servum  inu- 
tilem,  ct  pigrum  operariuin  in  ministerio  Dei  sui. 
Posl  lianc  nascitur  huuiilitas  subjeclionis,  ul  is  qiii 
parvus  est  iii  oculis  suis,  bumiliet  seipsum  subditus 
propler  Deum  subiimiori  polestati,  et  totum  se 
aiieiio  iniperio  commitlat,  nibil  propriae  reservet 
votunlali.  Terlio  nascitur  comparalio  meliorls.  ut 
iii  oinnibus  bcue  agendis  scinper  aesiimei  alium  se 
nieliorcm,  aiiorum  bona,  siia  mata  anie  ooulospo- 


vero  dat  in  pedcs  luos,dum  per  morlificalionem  p  nat,  ul,  pcrspcclls  bonisalioruni,  amelel  venerctur 


carnis  casligas  corpus  tuum  et  in  servitutem  redi- 
gis,  ul  menibra  quai  exbibuisti  arma  iniquitatis  ad 
iniquiiatem,  servianl  juslilise  in  sanclificaiionem. 
Stola  priiiia  indueris,  dum  in  presstiris  et  laboribus 
linjus  inundi  futurae  vitx  reproinissioiie  coiisolaris. 
Ei,  ut  nielius  td  ipsam  cogoosccrc  possis,  vultnm, 
gestum,  liabituin,  in  specuio  sacrj  cloquii  vuil  te 
faciem  tuam  componere,  ct  admirari  :  quia  sicut 
iii  speculo  materiali  forma  et  deformiias  coguosci- 
tur,  sic  ei  iu  speculo  verbi  Dei  virtutes  ei  viiia  co- 
gnoscuiitu!'.  Ibi  ergo  oportct  le  onialum  quxrere, 
ul  in  mandatis  Dei  cognoscas  quaiiier  viveiidum, 
vel  iii  via  Dei  ambulandum  sit,  quid  libi,  quid  Dco, 
quid  prosiiiio  debeas,  cl  omnino  oa  qux  ad    ele- 


;»roxiiuum  :  propriis  vero  malis  consJderatis,  in 
cinspeclu  divini  Judicis  accusel  seipsum.  In  lioc 
eiiiiii  vere  differuul  isti,et  ilti  qui  faisam  sectantur 
jusiiliam,  quod  isli  parvi  in  oculis  suis  seipsos  liu- 
miliaiit,  illi  magiiiiicantes  scipsos,  cuin  nihil  sinl, 
c'«Jeros  omnes  sc  aestiinaul  iiiferiores.  ftevereniia 
veio  Creatoris  esl,  ul  omnia  quae  bene  feceril 
bomo,  Deo  et  iion  propriae  virluli  attribuat,  iiluiii 
reciorein  vicr  sua;  el  auxiliatoreni  ponat  :  ei  si 
qiiid  dubium  vel  suspeclum ,  si  quid  laboriosuiu 
vci  pericuiosum  provenerii,  illum  primo  loco  asii- 
inel  consiilendum. 

Et  qiiidein  ad  bas  nuptias  invitali  justi  sunl,  sed 
beati,  qui  ad  tcenam  Agni  vocali  suut.  Forle  ideo 


ctioncm  el  fugani  perlineiil,  id  est  sive  ad  amorent  P  bcati,  quia  non  esurienl  neque  sitient  amplius :  eo 


virtuium,  sive  ad  odiuni  vitioruni.  Posiea  terliuiti 
appoiiitur  fcrculum,  quod  csi  reparatio  bonorum  na" 
turatiutii;  ipsa  suut  memoria,  voluntas,  ratioet  iiilel- 
lectus  :  ut  videticei  inemoria  Dcuin  recolat,  votunias 
appetal,  raiio  inquirat .  iiitiilleclus  coinprebendal. 
Jam  niinc  ad  secuinlas  transilur  iiuptias,  scilicei 
propagntioiiis,  iii  quibus  iiiliil  ninarum,  iiibii  iiijo- 
i-undum,  niliii  iulioiiesinm  reperilur  :  quippe  spoiisa 
iii  secrctarium  Sponsi  sui  admissa,  iilum  cogilat, 
iilum  amal,  cl  casiis  cjus  inb;crcl  amplexibus  di- 
ceus:  Dilecius  incus  mibi,  el  cgo  ilii  (Catit.  ii).  Jani 
loiige  sil  aiiii(|ua  peccatorum  deleclalio ,  cessai 
aiiior  iiiuji;li ,  noo  traliit  iltam  alTectus  satiguinis, 
\cl  (luiiquiii  dcbiJcrari  potesi  supcr  icrram  :  quia 


quod  Agiius,  qui  io  uicdio  ipsorum  esl,  reget  illos, 
ipse  praccingei  se  ei  faciei  illos  discumbere,  et 
iraiisieiis  ministrabit  iliis.  Et  iii  liis  ergo  iiupiiis 
tria  rercula  spoiiMe  apponuniur,  quoruui  primiim 
esl  iiaturu;  incorrupiio  :  S(;cunduin,  corporis  glori- 
liealio  :  lerlium,  peri^nuls  Dei  visio.  Quid  liac 
beatiiudine  bealius  esse  poiesl,  in  iiua  incorni- 
plio  viliuin,  gloiilicalio  iiicoiiunoduin ,  Dci  visiu 
lucluiii  etdolorein  lollil?  lieaii  ergo  (|ui  ad  coeoaiu 
nupliuruui  Agiii  vocali  sunt,  in  qua  plcua  salietus, 
consunimata  vuiuplas,  cl  bcala  jucundil.iS  iiivcni. ur, 
ul  conviv;e  illius  c;eiix'Citra  illaiii  iiibil  possini  ..,,- 
pctere,  (|ui  Deom,  qui  Cil  oniiiia  in  uuiiiiLus  (/ tiir. 
x.\viii),  peirccic  ii)i  lioacuuiur  possidere.  Beiiiciaio 


*9'  ADSALOMS  ABBATIS 

in  s|>e,  qui  aJ  coeiiam  mipiianim  Agnj  vocaii,  id 
esl  pr.rdcstiiiali  sunl  :  vcl  heaii  in  re,  qui  ad  toe- 
nam  iilam  vocali,  id  est  ailmissi  suul.  Ideo  aulcin 
futiira'  vilae  gloiia  CHiiaj  comparalur,  quia  sicut 
(Oeiiam  alia  noii  sc<|(iiiiir  refcctio,  ila  el  futur*  vi- 
la;  alia  noii  succcdil.  Ecce,  fraircs  diiec:issimi.  iiup- 
liaj  isla;  prxparalae  suiit,  ad  quas  Chrislus  hodieri-a 
dic  cum  bcalis  spirilibus  liominum  et  angelorum 
recedil,  nos  similiter  ad  illus  invitans,  dummodo 
evesligio  viam,  per  quam  ad  illas  ascendil,  leucre 
vciimus. 

El  qiiidem  via,  qua  cxaitalusos',  via  fuit  orieiitis, 
sicul  de  eb  scriplum  est  :  Qui  asceiidil  super  cce- 
lum  coeli  ad  orientem  {Pscil.  lvii).  Unde  cl  omnes 
qui  ad  iiuplias  illas  cum  ipso  discumbcie  viduiit, 
per  viam  orienlis  oporiel  eum  imilari.  Coiisidercl 
ergo  uimsquisque  viam  suain  per  quaiii  ambulat,  nc 
forte  graJiatur  iii  invio,  et  iion  in  /ia  :  qiiia  sicul 
(livcrsa  sunl  hominum  geuera,  ita  ct  diversx  vi- 
vcndi  visB  roperiuntur.  Alii  eiiim  lenenl  vi.-im  orien- 
us,  alii  viain  meritliei,  alii  viiiu  occidcnlis,  alii 
a.]uilonis.  Yia  orienlis  boua  esl,  eo  quod  securior, 
reclior,  el  brevior  Ht  cxtctis  :  via  meridiei  peiicu- 
losa  esl,  quia  nimio  calorc  vialorewi  suum  exurit, 
ct  debilitatum  dcficere  facii  in  via  :  via  occidentis 
periculosior,  quia  tenebre  ab  occidenle  en;ergeules 
clarilaiem  diei  lollunt,  ul  is  qui  pcr  illanc  graditiir, 
pcdibus  offeudat  :  via  aquilunis  periculusisstma, 
quouiam  frigus  iiimium  ab  illa  cueli  plaga  vei)ieiis, 
adco  induraium  et  pigrum  re>Mil  gradienieni  ,  ut 
nec  etiam  aspirare  velil  ad  >iam  iilam  reciam, 
quse  respicii  ad  orientem.  £sl  auiem  via  orientis, 
via  Salvaioris,  quia  de  eo  scripium  esi :  Ccce  vii- 
oriens  nomen  ilti  (Zach.  vi).Via  meridici,  dclecta- 
lio  caniis,  til  in  Cmlicis  dicilur  :  liidica  mitii 
ubi  pascas  iu  meridie  {Cant.  t).  Via  occidcnlis 
(^citas  cst  ignorantia:,  ut  per  Saionionem  diciiur  : 
Oritur  sol  et  occidil,  et  ad  locum  suuni  revenitur 
{EccL  I).  Via  aquiloiiis  frigus  esl  malitioe,  sicul  in 
Kzecbiele  diciiur  :  Vidi,  ei  ecce  veiilus  lurbinis 
veniebal  ab  aquilone  {Ezeck.  i). 

Qui  crgo  per  viam  meridiei  gradiunlur  sunt  bi, 
qui  umanl  carnis  suje  desideria  et  voliipiates  liiijus 
vitae,  vacanies  comessaiionibus  el  ebrietalibus, 
omnibus  hujus  muudi  delitiis,  quse  ad  delectationem 
corporis  pcrlinent,  se  lolos  offcrenles,  ex  qiia  vo- 
luplate  calur  immoderatus  accenditur,  videlicet  af- 
fecliones  malae,  carnales  voluptates,  luxurioc  et 
immundicije,  qiix  ita  exurunt  animam  miscram,  ut 
nutla  consolalionc  vcl  dclcctali')ne  spiritali  recrcar' 
possit.  Nain  sicul  spirilus  el  (aro  iiilcr  se  contra- 
ria  suiil,  sic  dcicclaiio  carnalis  et  deieclalio  spiri- 
talis,  in  (antum,  ut  quanlum  aiigelur  in  aiiima  spi- 
rilalis  dclectatio,  niinuaiur  in  illa  delcciatio  cania- 
lis,  ei  (|uaiilum  crescit  in  illa  deieclaiio  carnalis, 
ininunlur  delcclatio  spirilalio.  Iliiicesi  quod  hiriis 
vijB  scclalores  magis  cariiaU-s  houiines  quain  spiri- 
l.ilcs  diliguni,  jocos  magis  quain  seria,  turpia  verba 
quum  honebta   mngis  accepta    hubcitt  :  niiia  unus- 


SPRINXKmSBACENSlS  192 

A.  quisque  id  niagis  diligil,  quod  moribus  suis  magis 
apiuni  esse  cognoscil. 

Qiii  vero  pcr  viamoccidcnlis  gradiuntur,  bi  sunl, 
qui  mala  sua  non  videiil,  et  ideo  iion  poenitcnl, 
neque  bona  cogiioscuiit  :  et  ideo  non  diliguiit  illi, 
qui  periculositis  cri  autquam  ccleri,  eo  quod  nescianl 
quxrere  viam  salutis  :  sicul  in  ffgro  videmus  acci- 
dere,  quod  hi  qui  morbuni  suuin  non  sentiunl,  et 
ideo  non  quxrunt  remedium  sanilalis,  pericuiosius 
laboranl  quani  illi  qiii  graviler  quideni  inrirmaiilur, 
sed  inorbo  cogiiiio  subvenire  sludenl  coiisilio  inedi- 
cmx..  De  lioc  gonere  hoiniiium  suiil  hi  qui  errantes 
in  lenebris  inipios  justificirc,  et  plos  opprimerc 
sludent,  mortilicantes  animas  qux  non  moriuntur, 
vivilicantcs  animas  quie  iioii  vivnnt.  Inter  r.tleias 

B  v«<-o  igiioraniias  ilia  detcrior  est,  dum  bomo  vult 
ij-norare  quod  polcst  et  dcbct  sciic  :  ul  si  avertat 
quis  aurcin  a  mandatis  Dei,  nc,  cum  inlellcxerit, 
obiioxius  sil  ca  ndiinpiere  :  vel  ciiin  vutt  ignorate 
deiictumproximi  sui,quia[iioii| vult  illnmcorrigore  : 
vel  graliam  ipsius  bcgligit,  qiiia  nou  vult  illum  coui- 
r.endare. 

Qui  vero  ad  aquiloncm  vadunt,  hi  snnt,  qni  mati- 
lia  cordis,  id  cst,  odio,  invidia,  rancorc  animi,adeo 
i:(durati  sunt,  quod  proximum  suuin,  sicul  Deus 
prxcipit,  amare  iion  possunt,  lota  intcntione  in  id 
seniper  lendenles,  ul  aliis  noceant,  ct  illos  supplaii- 
lent  :  quod  si  forie  non  possuntin  operc,  tanieii  id 
faiiuol  studio  perversui  vulMiilatis,  de  quibus  dicit 
bealus  Augustinus  :  Videmus   iii   quibusdam  vilia 

C  cossare,  non  deei-se.  Ccss.<iil  iu  eis,  dum  non  im- 
pleiit  ea  ojierc,  quia  non  valeiii  :  nec  lamen  iii  eis 
dcsuui,  quia  perversae  volunlatis  studio  ilia  amant 
et  cupiuni.  Tales  ergo  recte  ab  aquilone  veniunt, 
^uippe  ab  illa  coeli  plaga  quandoque  ei  ver  sorenus, 
ei  ventus  frigidus  perpetidiLur.  Sic  et  bujus  via: 
acuatores  exierius  plerunque  speciem  bonae  con- 
vorsaiionis  prolondunt,  sed  inlus  frigore  iniquila- 
lis  asiricti  adeo  projecli  suni,  ui  nihil  horum  accep- 
tum  babeant,  quue  bona  vidcntiir  in  cxtcriori  con- 
versatione.  Sicut  eniin  poiens  liomo  obscquiuin 
exterius  el  studiosnm  minislri  sui  contemnit,  quein 
drga  se  habere  cognoscit  odii  affcclum,  ita  el  Deus 
illos  judieat,  qui  foris  obsequium  se  ei  prxslare  si- 

r\  inulanl  et  per  cordjs  malitiam  longe  ab  co  sunl  se- 
paiali.  Ecce  tres  vias  habemus  dislinclas,  quae  du- 
ciiiii  homiiiem  ad  perditionein.  Nec  volo  ut  aliqnis 
me  austerilalis  arguat,  eo  qnod  illas  dislinguendo 
aspcrius  forle  quam  dobui  sum  locutus.  Sicut  enim 
iUe  qui  virgam  torluosam  vult  dirigerc,  qu.uido- 
que  iii  alteraiiiplusjusto  eam  reducil,  quia  rcflexiiin 
mcluil  ;  ct  ita  illi  qui  vilia  persoquunlur,  (luando- 
qiie  plus  jusio  invchuntur  in  illa,  quia  timent  reci- 
divum. 

Reslat  ul  viam  leneanius  orienlis,  id  est,  viiain 
iiiiilcnuir  Salvaioris  noslri.  Vita  autem  ipsius  fuii, 
seipsum  abjicere  el  aiios  exaltare.  Quomodo  aulein 
se  ipsuni  abjecerit,  cognosces  si  in  qua  pauperlaie 
natus,  si  .-iuaies    pcrsecutiones  et    conlradiclioiies 


m 


SERMO.NES. 


SEHM.  xxxin.  in  .\scensione  domini. 


!9t 


siisliniiii,  si  (leintlo  inipiopcriiim  ciiicis  vclis  allen-  X  ciijtis  amalores  f|ii()li(lie  nppclunl,  cl  qiiolidic  fusli- 


(lere.  Similiier  qiioaiotlo  alios  exaUavit  liqiiidiim 
cst,  si  et  vilam  jusiormvi  in  lioc  scciilo,  el  gloi  iam 
in  ruliuo  pcrpendere  vclis.  Ul  crgo  vilani  imiiciniir 
Salvaloris  iiostri,  vilcs  el  abj(!clos  nos  esse  oporlel, 
qiiia  lalem  vivendi  modtim  ipsc  n(.l»is  pr.TfixIl. 
Mortiii  eslis,  inquil  Aposloliis,  el  viia  vcslra  ab- 
scondiia  est  cum  Clnisio  in  Deo  {Coloss.  m). 
Si  niortiii  sumus,  el  iiioriui  imagincm  lcnerc  deUe- 
iiius,  qiii  contumeliis  nfleclus  non  exaspcraltir,  non 
provocatur  iiijuriis,  nulla  demiim  vexaiionc  atiro 
cialus  iinmilcm  se  ostcndit,  quiii  poliiis  on>nia 
siiffert,  co  ipso  nohis  vivendi  inodum  rcprxscn- 
tans,  ut  el  nos  abjeclos  el  vilcs  rcpuleiinis  iti  coii- 
(umeliis  et  pressuris.  el  in  oinni  dcmum   advcrsi* 


diunt,  uipoic  qui  egeslaii  praeparaius  est,  non  saiie- 
lali.  Omnia  siquidom  qii.x  in  regnohujiis  miindidiil- 
cia  videntur,  fine  rlandiinltir  ninarissinio,  usquc 
adeo  iil  nec  guslanli  sapianl,  nec  rcficiant  csiirien- 
lem,  suxqiie  amarilndinis  scciim  fercnlia  tesiiino- 
iiium,  modo  noxia  sunl.modo  injoriinda,  vel  si  quid 
invenitur  in  cis  qnod  deleciet,  quia  momentaneum 
esl  et  cilo  Iransil,  inier  fngicnda  rcpulandnm.Unde 
Paulus  aposlolus  ab  amore  lalium  nos  revocans,  el 
ipse  ciiam  ad  delitias  xternitatis  nos  invilal  di- 
cens  :  Si  consnrrcxislis  cnm  Chrislo,  qiije  sursnm 
snnl  sapile,  non  quje  siiper  lerram  (Cotoss.  iii). 
Sicul  euim  Clirislus  mortuiis  pro  peccalis  noslris, 
et  resurrexit   propter  jusiificationem  noslram,  ila 


late  patierjl«s,  magis   parali  ministrare  qiiam  mi-  D  quoque  asceiidit,  ul  nos  ascendere  faceret  de  lii» 


nistrari,  et  injurias  ferre  quam  inferrc  :  qnia  lixc 
estvia  illa  orientalis,  qux  ad  nupiias  coelcstis  rc- 
gni  perddcit.  Legilis  de  qiiodam  pljilosoplio,  qiiod 
dum  iret  pcr  viam  stipalus  lateribus  comiluin,  mii- 
licreni  faliiam  panem  in  manu  sua  lenenlcm  ob- 
viam  habuit,  a  qua  dum  instanter  pancm  peierct 
repnlstis  est,  el  adliuc  perscverans  in  pctitione 
muitis  verbornm  conlumeliis  ab  illa  otijiirgalns  est, 
Cumque  a  sociis  inlcrrogaretur,  ctir  hoc  fa- 
cerei?  respondit:  Disco  ropulsam  ferrc,  in  virtnlc 
paiicntix  viam  considerans  esse  perfectionis. 

^ec  solum  debcmiis  nos  abjicere,  sed  ellam  et 
alios  cxallare,  proximorum  mala  corrigcntes,  et 
illoruni  bonis  congaudenles,  docere  eos  qui  ne- 
sciiinl,  siipportare  cos  in  Domino  qui  niiniis  pos- 
suni,  ut  seinper  velimus  aliis  facere,  qux  ab  ipsis 
nobis  fieri  postulaniiis.  llespicite  fiindamenliini 
xdilicii,  quod  in  ioco  viliori,  id  cst  lerra  fundatiim 
esl,  et  tamen  loiain  fabricam  parieliim,  et  ipsum 
iccium  poriat  ei  exaliat,  venio  autem  vebemenii 
irruente  frequcnlcr  accidit,  ut  lecto  et  parieie 
ruciitibiis,  fiindamcnlum  immobilo  perseveiel.  Si- 
militer  esl  dc  illis,  qiii  seipsos  viles  xsliinanles, 
cxierospropter  Deuin  exaitant  et  sustinent,  quando 
veiito  tentatioiiis  irriieiile  cxteris  succumbeniibus 
illi  imniobilos  confirmati  a  Domiiio  perscveranl. 
Slal  inconcussa  illa  seiitenlia  Domiiii  qna  dicii  : 
Qiii  sc   bumiiial,   exallabitur   (Luc.    xiv).    Exaltat 


tenehris  in  adinirabile  lumen  suum  nd  illas  bcat'tii- 
dinis  delitiaf,  quas  prxparavit  eleclis  suis  a  consii- 
tniionc  mundi. 

Qiiia  tamcn  durnni  esl  ei  difficile  vajde  homini 
adhuc  mole  ccrporca  prxgravalo  xquis  passlbiis 
imiiari  Deum,  qui  ponit  nubem  ascensuro  suuni  et 
ambulai  snper  pennas  vcniornm  (i*«fl.'.  ciii),  dno  ad- 
liuc  alia  convivia  prxparavil  ei  Deus,  ne  deficcret  in 
via,  ut  sic  iriplici  edulio  landcm  consummaretnr.  Fiiii 
autem  primum  convivium  in  paradiso  voluj.latis,  se- 
cundum  csl  in  hac  valle  peregrinallonis,  lertium 
erit  in  bcatitudine  futwrx  felicilatis.  Primum  fuitad 
auxilium,  secundum  cst  atlremcdiiim,  tertium  erll 
ad  gaudiiim.  Ad  primum  convivium  invitati  sunt 
primi  parentes  noslri  inier  quos  serpens  illc  anti- 
quus,  qiiasi  archilriclinus  medius  conscdit,  qni  ii- 
guifm  foetidum  male  eis  ininistrando  sediixii  eos  per 
oblivionem  Dei,  nnde  prxvaricatorcs  constiluii  tu- 
nicam  immortaliiaiis  perdiderunl  ci  vesiem  nuptia- 
lem.  Et  frnctus  quidcm  ejiis,0  Adam,  dulcis  guUuri 
tuo,  scd  timcu  ne  fa:iat  amaricarc  ventrein  tuum, 
De  priraa  enim  cadem  arbore  subsccutus  cst  alius 
fruciiis  amarus  valde,  imo  amarissimus.  Vis  vidcre 
qualis?  Languor  nalurx,  afllictio  spiritns,  appeiitus 
inali,  oalamitas  suppiicii,  ut  sil  languor  sinc  rcmc- 
dio,  aniiclio  spirilus  sine  solatio,  appeiiius  mali  sne 
moilo,  poena  siipplicii  sine  termino.  Jam  ip^^a  vcxa- 
lio  pciesl  libi  dedisse  intetlectum,  ut  pcr  expciion- 


ciiim  verc  humiles  illa  exsullaiioiiis  via,    qua  per  d  liain  senlias  ficus  malas,    malasvalde,   qiias  con- 

viva  luus  Loslishnmani  generis  tibi  apposuit,  qna- 
rum  giislu  malnm  perversitalis  cxpertns  es  in  oulpn, 
postmodum  vero  nialnm  advcrsltatis  in  pcpna.  Eccc 
mors  in  olla  libi  oblaia  cst,  ei  non  cognoviMi.  Co- 
medisti'  cnim  et  mortiius  es.  Qtianto  pnideniius 
filii  prophetarum  olim  convivati  sunt,  qui  dum 
sylvestres  herbas  arnaritudine  plenas  in  ollam  con- 
cidissenl,  consilio  tlcllsxi  morlem,  quam  in  oila 
inveueriint,  admixlionc  farinx  dulcoravt^iini, 
usque  adeo  ut  niliil  amaritudinis  appo.sila  farina  re- 
maneret  {IV  Reg.  iv).  An  non  cliam  tibi  mors  in 
olla  apposila  esl,qiiando  snggeslio  vpnenalasorpei)-- 
tis  prxmcdilaiione,  quasi  in  olladecocia,prxc(pluin 
Dei  lui  prxvaricari  le  fecit  {Cen.  u)  ♦  Sed  cousiliQ 


orienlem  convivas  coeleslis  regni  ad  coenam  nupiia- 
rum  Agiii  perducit  [Jesus  Chrislus  Doininus  noslcr, 
cujus  regiium  et  imperium  permanel  in  seciila  s.c- 
culurum.  Amen. 

SERMO  XXIIl. 

IN    ASCENSIONE    UOMINI. 

Comedite,  amici  uiei,  el  bibite,  el  iiiebrianiini,  cliaris- 
simHCant.  v).  Hodie,  fratrcsdilectissimi.Redoniplor 
iiosler  snper  coelos  exallalus,  et  in  locnm  xtcrni  illius 
convivii  ingressus,  electos  eiiain  suos  ad  diviiias 
gloiix  stix  invitat,  ut  et  ipsi  edant  ei  bibant  super 
mensam  ejus  in  regno  Dei. 

Non  cnim  tanlx  beatitudinis  convirium  capere 
poterai  locu&   i&te  horroris  et   vaslx   aolitudiois, 


19.*: 


ABSALOMS  ABBATIS  SPRlNr.KIRSBACENSlS 


190 


Ilelisxi.    vidcliccl  D€'i  pn.liibpnlis    ne  dc  fniclii  li- A  g»3  in  agonc  pcricuiosa    csl  ilnm   coiiiiniiiiliir,  cl 


pni  fomedcrcs,  dcbucras  lianc  moricm  admixiione 
fuiinac,  id  esl  snblili  raiioiiis  cxaminc  (cmperasse, 
iit  qiioilam  modo  dulcis  lil)i  fierel  dum  virlris  con- 
{cicntia  dc  hosle  Iriumpliato  tenialioni  non  coii- 
senlicndo  gaiiderel. 

Sed  jam  tanhim  csl  consiliiim  poslquam  cor- 
rnisii,  sed  nec  lanien  adliuc  obliviscilur  loi  mise- 
rcri  Deus,  riMoniam  cl  in  prsescnli  niiseria,  secun- 
dnin  lihi  conviviuin  prxparnvit,  cl  pro  ligno  \\lx 
qno  iii  pararjiso  voluplalis  conservare  debucras  vi- 
tam  temporalciri,  aliud  quoddain  iignum  vil:e  libi 
oflert,  cujiis  rruclus  longc  nielior,  uxcclienler  effi- 
cacior  csi,  uipoie  cujus  esu  «Ticrnain  beaiiludincm 
asscqijcris.   De  boc  ligno  Joanncs    in  Apocalypsi 


lamcn  liiiic  adepiio  sanilalis,  illinc  mitigiuio  dolo- 
ris,  inde  vero  jocitnilus  viclorix  linis  consoqiiitiir. 

Sed  non  omncs  capiiinl  vcrLum  hoc.  Quippcdl- 
vcrsi  divcrsis  modis  frucliim  ligiii,  qucin  pr.Tdixi- 
nius,  comcdur.l.  Alii  cniin  comedunl  ci  amplius 
appclunf,  alii  comedunt  et  faslidiuni ,  aiii  vcro  D«n 
coincdunt  sed  conlemnunl.  Comcdunt  cl  appciunl 
\cri  imilalores  Clirisii,  quos  delcctat  silcntium 
clansiii.  labor  corpi); is,  parcilas  ciliorum,  dimur- 
nitas  vigiliarum,  rigor  disciplinx,  libertas  inopi.T, 
non  xsliinanies  condignas  passiones  hujus  lemporis 
ad  futuram  gluriam,  qux  revdabilur  in  cis.  Com- 
cdunl  et  fastidiunt  iili,  qui  pondus  dici  et  xsius 
poriant,  sed  lamcn  quasi  roia  plausiri   murmurani 


scribii  diceiis  :  Qui  vicerit  dabo  ei  cdere  de  ligno  B  sub  oiicre,   praclaiis  inobedientcs,  cuin  aqualibus 


viix,  qiiod  est  in  paradiso  Dei  inci  {Apoc.  ii).  Hoc 
lignum  vil.T,  ni  fallor,  crux  Cbrisii  est  siveimita- 
tio  passionis  cjiis.  Iloc  lignum  plantaiiim  csl  in  pa- 
radiso  Dci,  vidclicei  in  Ecclcsia  ut  de  ejtis  frnctu 
omncs  laborantes  et  onerali  reficiantur  :  et  qui  in 
Ailam  morlui  sunl,  cxtendant  manum  aii  boc  li> 
giium  et  vivanl  in  ar:lernuni.  De  boc  iigno  boaliis  Job 
dicil  {Job.  xiv) :  Quio  si  prxcisum  fuerit,  rursuiM 
Tirescil,  et  pulluianl  amplius  rami  ejus  :  quippe  qui- 
libet  gcrcns  crucem  Domini  in  corpore  suo,  ct 
existens  imitaior  passionis  cjtis,  dum  per  corpora- 
les  molestias  allerilur,  spe  fulurse  remuneralienis 
.-.'virescii  fortior  effeclas,   ei  sic  pullulani  amplius 


discordes,  ad  minorcs  coniumaccs,  impaticnics 
disciplinx,  amalorus  disrordix.  Ct  ul  de  ciborum 
ioqtiar  fasiidio,  si  apponas  eis  fabain,  non  placei, 
qiiia  nutril  melancboliam  :  si  porros,  fastidiunt  pro- 
pter  cboicram  ;  caseus  obesl  pectori,  indigestioncin 
pariuDt  frucius  arborum,  el  ul  Iircvi  vcrbo  cxiera 
compreliendain,  boc  solum  diliguni,  quod  sederit 
arbitrio  proprix  volunlatis. 

Tertii  vcro,  qui  de  boc  convivio  non  comedunt 
sed  contemnunt,  sunt  reges  genlium,  principes  pro- 
vinciarum,  pastores  Ecclesiarum,  iino  descrtorcs 
cxteri  quoquc  amatores  biijus  secuii,  qui  mollibns 
vestiuniur,  et  epulanlur  quotidie  splendide,  quibus 


rni  ejus,  dum  proplcr  ipsum,  cui  se  probavii,  nd  -,  parum  cst  vestigia   passionis  Cbrisli   non  imilari 

tj     .  ,    .  .  


ani('!iora  et  majora  susiinenJa,  aninius  pcr  palien 
liaci  roboi.  »ur. 

Est  igitur  fruclus  '.iti'!:  •ib'»'.  hUO  sccundum  bo- 
minis  coiiviviunr.  itsinuralur,  opprobria  suslinere, 
paupcrlatem  amarc,  laboribus  et  serumnis  corptis 
macerarc,  pro  fratribus  in  necessilate  animan  po- 
nere  {Luc.  xix).  Coincdit  de  fructu  hujtis  arboris 
Zachxus,  quando  facliis  amator  paupcrUitis,  dimi- 
dium  bonorum  suorum  dcdii  pauperibus,  ct  in  quo 
aliquem  defraudavit.  restiluil  quadruplum.  Simiii- 
ler  et  ilii  de  hoc  fruclu  comederunl  sustinendo 
opprobria,  de  quibus  Aposlolus  scribit ,  dicens  : 
Sustinetib,  iiiquit,  si  quis  in  servilulem  redigit,  si 
quis  devor.-it,  si  quis  accipil,  si  quis  vos  in  faciein 


nisi  vita  el  conversaiione  crucem  Ciiristi  quantuin 
in  ipsis  csl  persequantur  ;  borum  planc  conviviuin 
figuraiur  recle  in  ilio  llerudis  facio,  de  quo  in 
Evaiigeiista  iegilur  :  Cuni  adcsscl  enim  dies  natalis 
ejus,  fccil  convivium  principibns,  cl  tribunis  suis, 
et  primis  Galiixx,  quibus  convivantibus,  llerodias 
saitavit  coram  regc,etplacuitsifnul  discumbcnlibus, 
cui  duin  rex  ofTerret  niunus  pro  arbitrio,  illa  pc- 
liil  capul  Joannis  Baplistx  {Madh.  xiv).  Herodes 
pelliceus ,  Herodias  ghrlota ,  Joanncs  Dei  gratia 
interpretatiir.  Nataiis  llcrodis  succcs.siis  cst  ler- 
renx  prosperitalis  :  priiicipcs  et  iribuni  cl  priini 
Galilxx.prxemincntcs  suiit  animi  viriuies,  pcr  qiias 
dc  viiiis  ad  virluies  dcbcat  transmigrarc  :  Gaiikca 


cxdit  (//  Cor.  xi).  Joannes  quoquc  Baplisla  ,  vcsli-  D  enim  iransniigratio  diritur.  Igitur  Ilerodcs  csl  qui- 


tus  pilis  camelorum,  ut  pastus  mcllc  silvcstri,  :<d 
lioc  convivium  resedcrat  per  macerationcni  carnis. 
Sic  et  aiilor  viix  codem  convivio  refediis  esi, 
quando  pro  fratribiis  animain  posuil.  Plura  suiit 
exempla  taiium,  scd  n<mc  libi  loquor,  boino,  qui 
▼ovisti  votuin  Dco  Jacob:  dum  conluincliis  ailiccris, 
dum  vilibiis  pnnnis  lc  indiitiim  aspicis,  dum  pallct 
tif;iliis  viillus,  diim  jcjiiniis  oorptis  allerilur,  plarct 
ne  convivitini  hoc  ad  quod  Cliristiis  lc  itivii:ivil?  0 
ulinam  placcat,  et  non  f.istidias  in  pr.Tscnti  sic 
convivari,  ut  in  futuro  fructtim  rccipias  pacatissi- 
niiiin  :  qnia  licet  gustus  bujus  refeclionis  ainanis 
sit,  est  lanien  fructus  dulcis.  Sic  cerle  po:ioanin:-a 
duin  sumilur,  cauicrium  putigil  cum  inciilcrit,  pu- 


libcl  hoino  vilx  vcliiplaiibus  el  dcsidcriis  carnis 
involulus.  iinile  et  pelliceus  (ongruc  dicitiir :  pel* 
lein,  inquit  Job,  pro  pclle,  cl  oninia  qiix  possidet 
bomo  dabil  pro  anima  sua  :  pellem  vocans  divitias 
ct  voliiplaies,  quibus  voluptiiosi  quiijue  in  hac  vii» 
fovcntur.  Istc  llciodcs  nalali  suo  primatibiis  suis 
convivium  facit,  qiiaiido  in  suiccssu  lerrenx  pro- 
spcritalis  aiiimus  carnalis  virluios  animx,  viilc- 
iicet  ralioiiein,  mcmoriain,  voluntalem,  ad  dele- 
claiiones  rerum  lenporaliuin  inducil.  Herodias,  qua; 
iiilepretalur  gloriosa,  ipsa  cst  superbia  :  saliat 
coram  discumbentibiis,  qiiando  menles  pravonim 
en  ipso  quod  voluplaiibus  el  illicitis  desideriis 
cflluunt,  venlum  iiianis  glorix  quxrunl  et  favoreio 


1*7  SEWWRES.  —  S£RM.  115111.  !>  ASCENSIONE  DOMIM 

hon-snJE  bodls    :  sk^  ereail ,   M  ad  p«      A    .   >: '  : '^   ' 

iOjk.  Joai— es  decsikiar.  J«aaMS  Dd  gr.  -        F 

tar.Car«  crs»  JoMBis  est recU  iMCBlio  ^    -  l^.      :-i:i    i"^    -        •  ^^  i    s;..  s 
cffl^.adl  peUiioMai  HerodiaAs,  decoftMar, 


.  c 


eawpmru  imdmml  (4), 


n ,  e».  Tvie.  si  Mor  ». 

eatarae  Irp 

asl  ei  «eddii.  et  ad 


imm  prfTieir  TiprrVi'  irr— "t  t — '"^ —   ;-.— .:^         ^^  ,^^ 

tferis  ipsemi  ia  mBo  Tirtaiis  corpore  seEdalor. 

Ergt  de  coaTiTio  Jeso  sattrti  riri   cwnieihial  et 
ffftmaAj  faisi  fnlres  coatfdaal  ct  faslidiaBl :  se>  A    :        t-^  ,       . 

csbrvs  vero  aoa  Biie  laai,  sed  ceBieMoat.  Ideo-  r         ;      .    JoIm-  u 

4«e  ooa  fcrr^BBl   ad   leniaai  iBad  aeaenu  Regib  -2  .aat 

coaTiriaM,  cai«s  ia  priadpio  ■clioocia  liBciaias,  lacaw  s 

Or.^.i    ^:   dmi  m  tm  amSBbm,t 
fKia  igmaUSs,  i 

i'"  clu'<,^m»  lerrer 

(Gsac.  1).  El  David  prepheli :  Sniifcor  cum  JcMirtaiaar  o>.v»^.. 

ii  cPoria  taa  {PsaL  xn).  }le  aoieai  aU^^o is  j| 
imio  csset  excasaias,  ■isitPaierfiwili  »c 

fitac  iaviiaiis  al  vcKreaf ,  ^wa  u  et 

eialSa  ocdsa  saai.  ci  paralasaatoir.[.ii    Mi-s.  sifesisiis,  ^oad    hlisre   el 

xn^  TcfC  fanu  saat  oaMsa,  aisi  9i  ^  iodlaa  ipso,  ia^aaai,  ifcrwnrit  Ma  lAi  slataere 

saatfaerialifiiili  Qai*  ««■  deesse  poaesi  m  actfesa  ciritaies,  sed  fazaraa  ioVHrerc.  Bl 


le 
aiiaoe  praep^arau, 
s  'nire.Qaodel 


(ViifiL  £:mni.,  L  «v,  ▼.  7SI-33l> 


19.".  ABSALOMS  ABRVTIS 

Helisxi,  videliccl  Dci  prf.liibcnlis  ne  dc  frnclii  li- 
pni  romedcros,  dcltucras  lianc  moriem  admixlione 
finin.T,  id  esl  siil>tili  rniionis  cxaminc  (cmper.nsse, 
iit  qiioilatn  modo  diilcis  (il)i  fierel  dum  vi«-lris  con- 
scicnlia  dc  hosie  triumpliato  fenialioni  non  coii- 
senticndo  gaiiderel. 

Scd  jam  tiirdum  esl  consilinpi  po^lquam  cor- 
riiisii,  sed  nec  lamen  adbuc  obliviscitur  lui  mise- 
rcri  Dens.  (1'ioniam  cl  in  praescnli  niiseria,  secun- 
diim  libi  convivium  prscparnvit,  ct  pro  ligiio  vitse 
qno  iii  pamdiso  vohiptati»  conservarc  debueras  vi- 
tam  tempnr,i!ctn,  aliud  quoddain  iignum  vil:e  libi 
oflert,  cujits  fruclus  loiigc  inelior,  exccllenler  efli- 
cacior  cst,  uipoie  cujus  esu  .Ticruain  heatitudinem 
aEscqucris.  De  lioc  ligno  Joanncs  in  Apocalypsi 
scribit  diceiis  :  Qui  viccrit  dabo  ei  cdere  de  ligiio 
viiae,  quod  esl  in  paradiso  Dei  inci  {Apoc.  ii).  Hoc 
lignuin  vil.T,  ni  ratlor,  crux  CUrisi<  est  siveimiia- 
lio  passionis  cjns.  Moc  lignum  planiatiim  csl  in  pa- 
radiso  Dei,  videlicei  in  Ecclesia  ut  de  ejiis  rrnctii 
oinncs  laboranles  et  onerali  retlciantiir  :  et  qiii  in 
Adam  mortui  siinl,  cxlendant  nianuin  ad  boc  Ii« 
giium  ct  vivanl  in  ailrrnuni.  De  boc  ligno  lioaliis  Job 
dicil  {Job.  xiv) :  Quio  si  prjecisum  fuerit,  rursiiiM 
Tirescit,  ei  pullulanl  amplius  rami  ejus  :  quippe  qui- 
libel  gcrcns  criicem  Domini  in  corporc  suo,  el 
existens  imilator  passionis  cjus,  dum  per  corpora- 
ies  molcslias  atteriliir,  spe  fulurx  remuneralionis 
.-."virescit  fortior  effecfjs,  el  sic  pullulani  amplius 
r  ni  ejus,  duin  proptcr  ipsum,  ciii  se  probavil,  ad 
ani('!iora  et  inajora  suslinenJa,  aninius  pcr  patien- 
liac»  robui.  fur. 

Ei>l  igiiur  frucius  '.:-!*!:  iii^ni,  <|U0  secundum  bo- 
minis  coiiviviunr.  insi.Turalur,  opprobria  suslinere, 
pauperiatem  amare,  laboribus  et  xrumnis  corpiis 
macerare,  pro  fralribus  in  necessilate  aiiiman  po- 
nere  {Luc.  xix).  Comedit  de  fruciu  hujiis  arboris 
Zachueus,  quando  facliis  amalor  paupcrUitis,  dimi- 
dium  bonoruni  suorum  dcdii  paiiperibus,  ct  in  quo 
aliquem  defraudavit,  restiUiit  quadruplum.  Simiii- 
ler  et  illi  de  boc  fruciu  comcderunl  suslinendo 
opprobria,  de  quibus  Aposiolus  scribit ,  dicens  : 
Sustinetib,  iiiquit,  si  quis  in  servitutem  redigit,  si 
quis  devorai,  si  qnis  accipil,  si  quis  vos  in  faciem 
caedil  (//  Cor.  xi).  Joannes  quoquc  Baplisia  ,  vesti- 
lus  pilis  c^melorum,  ut  pastiis  mcllc  silvestr>,  :«d 
lioc  convivinm  resedcrat  per  macerationcni  carnis. 
Sic  el  autor  viix  codein  convivio  refedns  esl, 
quando  pro  fralribiis  animain  posiiil.  Plur.i  sunl 
exempla  t.iiinm,  scd  nnnc  libi  loquor,  boiiin,  qui 
▼ovisti  votuin  Dco  Jacob:  dum  conlumeliis  afliccris, 
dum  vilibiis  pannis  (e  indntiim  aspicis,  dum  pallet 
tigiiiis  viiltns,  diim  jejnniis  corpiis  alteritnr,  pl.nel 
ne  conviviiim  hoc  ad  quod  Cbristiis  lc  inviiavil?  0 
utinam  placcat,  et  non  fastidias  in  pr.Tscnti  sic 
coiivivari,  ut  in  fuluro  frurinm  recipias  pacalissi- 
nuim  :  quia  licet  puslus  bujus  rereclionis  ainariis 
sit,  est  laiiien  fruclus  dulcis.  Sic  certe  po:io  aninra 
dum  sainilur,  cauicrium  pungii  cura  incidcril,  pu- 


SPRINCKIRSRACENSIS 


198 


A  gna  in  agonc  pcriciilosa  cst  diini  tosimiiiiinr,  ct 
lamcn  iiiiic  adcplio  sanilalis,  illinc  miligatio  dolo- 
ris,  inde  vcro  jcciinilus  viciorix  finis  consoqnilur. 

Sed  non  oinnes  capiiint  vcrLiim  hoc.  Quippc  di- 
vcrsi  divcrsis  mo.lis  fructiim  ligni,  qucin  pr.vdixi- 
nius,  comcdurit.  Alii  enim  comedunt  ci  amplius 
appcinnl,  alii  comedunt  cl  faslidiunl ,  alii  vcro  OOD 
coincdunt  sed  conleinnuni.  Comcdunl  ct  appelunl 
vcri  imilatores  Cliristi,  qiios  deicctat  silcntium 
clansiri,  labor  corpo:  is,  parciias  ciboruro,  diutur- 
nitas  vigiliyriim,  rigor  disciplinx,  liberlas  inopi.r, 
non  xstiinantes  coiuiignas  passiones  hiijus  lemporis 
ad  futuram  gluriam,  qux  revciabitur  iii  cis.  Com- 
edunl  et  fastidinnt  illi,  qui  pondus  dici  et  xstus 
porlant,  scd  tamen  quasi  rola  plaustri   murmuranl 

B  sub  onere,  prxlaiis  inobedientcs,  ruin  xqualibus 
discordes,  ad  minorcs  coniumaces,  impaiicnies 
disciplinx,  amalores  disrordix.  Et  ut  de  ciborum 
loqnar  faslidio,  si  .ipponas  eis  fabain,  non  placcl, 
qiiia  nulrit  melancboliam  :  si  porros,  fastidiunl  pro- 
pter  cboieram  ;  caseus  obest  pectori,  indigestionetn 
pariunt  frnctus  arborum,  et  ul  lircvi  vcrbo  cxtera 
coinprehendam,  lioc  solum  diiiguni,  quod  sederit 
arbilrio  propri:£  voluntatis. 

Terlii  vcro,  qui  de  hoc  coiivivio  non  comedunt 
sed  contemnunt,  sunt  reges  geniium,  prlncipes  pro- 
vinciarum,  pa.slores  Ecclesiarum,  iino  descrlore» 
cxteri  quoquc  amatores  hiijus  seculi,  qui  moilibns 
vestiunlur,  ct  epulantur  quotidie  splendide,  qiiibus 

„  parum  est  vestigia  passionis  Cbiisti  non  imilari. 
nisi  vita  el  coiiversalione  crucem  Cbristi  quantum 
in  ipsis  esl  persequaniur  ;  Lorum  planc  convivinin 
figuraiur  recie  in  illo  llerudis  facto,  de  quo  in 
Evaiigelista  legitiir  :  Cuni  adcsset  enim  dies  nalalis 
ejus,  fecil  convivium  principibus,  et  tribunis  sais, 
et  primis  Gaiiixac,  quibus  convivantibus,  lierodias 
sailavit  coram  rege.etplacuitsimui  discumbcntibus, 
cui  dum  rex  ofTerret  niunus  pro  arbiirio,  illa  pe- 
liit  caput  Joanois  Baptislx  {Maith.  xiv).  Herodes 
pelUceus ,  llerodias  gloriota ,  Joannes  Dei  gratia 
interprelatur.  Naiaiis  Hcrodis  sucres.siis  est  ler- 
renx  prosperitaiis  :  priiicipcs  el  (ribuni  el  priini 
Galilxx,  prxeminenles  sunl  animi  virlutes,  per  quas 
dc  viiiis  ad  viriiites  debcat  transmigrare  :  Gaiilxa 

D  enim  iraiismigratio  diritur.  Igilur  llerodes  esl  qni- 
libcl  hoino  vitx  vclnplaiibus  et  desidcriis  carnis 
involutus,  nnde  et  pelliceus  congrne  dicitnr:  pel- 
iem,  inquil  Job,  pro  pclle,  ct  omnia  qnx  possidet 
bomo  dabit  pro  anima  sua  :  pellem  vocans  divilias 
cl  voliiptates,  qiiibus  volupliiosi  quiijue  in  hac  vii:« 
foventur.  Iste  llerodcs  nalali  suo  primatibiis  suit 
convivium  facit,  qnando  in  su<  ccssu  lerrenx  pro- 
spcriiatis  animus  carnalis  virluics  animx,  vidc- 
licet  raiionein,  mcmoriain,  voiuntatem,  ad  dele- 
ctaliones  rerum  (enporaiium  inducit.  Herodias,  qnx 
inleprelatur  gloriosa,  ipsa  est  siiperbia  :  saiiat 
coram  disciimbenlibus,  quando  mentes  pravonim 
en  ipso  quod  voluptaiibus  et  illicitis  dcsideriis 
cfOuunt,  venlum  inanis  glorix  quxrunt  et  favorem 


1«7  SEHMOKES.  —  SERM.  XX 

humanx  laiidis  :  sicqiie  evenit ,  «l  atl  peiilionem 
lUius,  Jo;«niies  (iecolloliir.  Joanncs  Dci  grali.i  dici- 
inr.  Capui  ergo  Jo.innis  esl  recl.i  inieniio  virtnlis. 
Joanncs  crgo.ad  peliiioncni  Herodiudis,  decollalur, 
duin  pnlsantc  supcrliia  mcnics  sccnhirium,  iiilenlio 
operis  ipsorum  in  nnllo  virlulis  corpore  solidalur. 

Ergo  dc  convivio  Jesu  sanrii  viri  comeunnt  el 
«ppclunl,  falsi  fralres  conicdunl  ei  faslidiuiit :  se- 
cularcs  vero  non  conieduiil,  sed  coiiicmniint.  Idco- 
.Iiie  iioii  perveiiiunt  ad  tcriiuin  illnd  aRterni  Regis 
convivinm,  cnjus  in  priiicipio  meiilionem  fecinuis, 
quod  liodie  capiil  nosiruni  principinmqne  prxccssit, 
in  qno  prxcingel  sc  Jesus,  el  facict  illos  discnm- 
iiere,  el  Irunsiens  minislrabil  illis.  Cujus  hcati  coi:- 
vivii  Salomon  inemiuit  dicens :  ExuUabimns  et 
delectabimur  in  lc,  mcmorcs  ubenim  tiiorum  super 
vinum  (Cant.  i).  El  David  propbela  :  Saliabor  cum 
apparuerit  gloria  tiia  {Pnat.  xvi).  Nc  aulem  aliqitis 
ab  Iioc  convivio  esscl  excusalus,  niisitPatcrramilias 
servos  suos  propbclas,  qui  annunciareitt  in  populis, 
et  notum  facercnt.  Venit  dcmum  archiiriclinus 
hora  C03nx  di^ere  invitatis  nt  venirent,  quia  lanri 
et  altiUa  occisa  sunt,  et  paralasiintomnia  {Malih. 
sxii).  Vere  parala  sunt  omnia,  nisi  ilii  qni  invitaii 
sunt  fuerint  imparali.  Quid  cniin  deesse  poicsi  illi 
convivio,inquo  chariias  satiat,  jocundiusinebriat, 
prudenlia  dispensal.justitia  minislral,  iminorlalitas 
vestit,  impassibilitas  custodil,sanilas  appetit,  aeler> 
niUs  impeudit,  veritas  iiluminat,  concordia  paci- 
ficat.  Ecce,  fratres  dilectissimi,  ad  hoc  convivium 
vocavitnos  Dei  Filius  et  venire  tardamus,  compeilit 
intrare  et  renitiinur,  prscessil  ascendendo  in  coe- 
luin  et  nou  imiiamur. 

Cerle  si  exisset  cdictum  a  Cxsare  Aiigusto  ad 
principes  et  lyrannos,  ad  quosque  ler^-igenas,  et 
filios  hominum,  ut  se  praesenti*  su«  praF^jpnlarcnf, 
urgerenl,  feslinarenl,  concurrerenl  omnes  regio 
edicio  pariiuri,  ubi  forie  ialoribus  essent  pericii-' 
landi,  vel  morituri  in  bello,  vel  pro  crimine  Ixsx 
majeslatis.  rei  familiaris  vel  bonoris  discrimcn  es- 
seni  pcrpessuri.  Similiicr  si  decretum  concilii  asede 
Romana  proce.ssissei ,  videres  rcctores  Ecclesiarum 
non  jam  asinas  slernere,sicut  in  diebus  anliquis, 
sed  eqnos  et  nnilos  quibus  non  est  intellectus,  de 
thesanris  Ecclcsix  mnrsupia  iinprxgnarc,  quatenus 
hQnorali  apparerent,  in  conspcclu  sui  judicis,  tri- 
stem  fuile  sententiam  audituri.  Et  tu,  o  animaCbri- 
sliana,  ad  delilias  Rcgis  xtcrni  invilata,  qiiarc  non 
festinas  ingredi  in  illam  requicm ,  ubi  niors  non 
erit,  iicqne  Inctus,  neqiie  clamor,  ncqiic  uilus  do- 
lor,  qux  priora  transicrunt  ?  An  nescis  quoniam 
qiio  vocal  le  Rcdcinptoris  tui  graiia,  etium  nalura 
coilostis  le  adducit  ?  Coelcsleni  eiiiin  balies  origincm, 
qux  iinaginem  summi  Regis  porlas,  scilicet  ratio- 
neni  ct  inleliectum.  Undc  Paulus  -.  Scimus,  inquit, 

(4)  Igneus  est  ollis  vigor  et  ccelrsth  origo 
Semiiiibus  ,  quantum  non  noxia  corpora   lardant, 
Terrenique  liebetani  arlus  moribundaQne    niembra. 
(Virgil.  ySncid.,  l.  vi,  v.  731-33.) 


XIII.  IN  ASCENSIONE  DOMIM.  19S 

A  qiioniam  filii  Dei  sumus,  sed  nonduni  apparuit  qiiid 
crimus.  Pbilosoplius  eliam  mnndi  lu.im  tibi  dcnnu- 
cians  originem  de  te  tiiisque  siniilibus  d  cit  : 

Jffnen  vis  illiiis  est  el  coefesiis  origo, 

Semimbus  (liuc  esl   aniiiiabiis}  quintlum  non  noxin 

[cor;)(;r/i  lardanl  (i), 
Defesiiqiie  gravant  artus   moribundaquc  tnenibra. 

Allciide  ergo,  o  nnimA  niisera,  el  vide,  si  dolor  si- 
niilis  sicul  dolor  luus.  Omncs  enim  crealurx  b-gi 
nalurx  obcdiunt  :  quippe  oritursol  el  occidil,  et  ad 
locuii!  siinin  rcvcriitiir  natnraliler  :  inlranl  Oumitia 
in  marc,  et  ad  fonlem  suum  reveriuntur,  ul  iterum 
fluani.  Omnia  gnudenl  in  siiis  similibus,  lu  sola 
facia  ignobilis,  a  conditionis  lux  dignitale  le  dcje« 
cisli,  quia  lerrcna  in  habilaiione  prxgr.nvaia,  paf* 
sionibus  carnis  compelleris  descrvire.  Ouod  et  poeta 
iile  Maniuanus  ostcndit,  diccns  : 

Uinc  metuunt,  cupiunt,  gaudentque  ,   delcnlque,  nec 

[^auras 
Aspiciunt,   clausce  tenthrisque  et  carcere  cccco  (6). 

0  utinam  vel  in  hoc  carcere  conslilnla  sapercs 
ct  intelligeres,  quia  eo  ipso  quod  >n  niiscriis  nun 
sabsislis ,  qiiod  labore  ct  doiore  fatigaris,  co 
ipso,  inquam,  adii.oncris  non  libi  3l.ttiicre  iiic  ma- 
Kcnlem  civilntein,  sed  fuiuram  inquircre.  Et  ut  da 
visibilibns  ad  invisibilia  rial  collatio,  sicul  dicit  qui- 
dara  : 


n 


Serum  [cum]  bene  tit  clausn^  cavea   Pandione  nalce 

[doc  esl  Pbilonielx 
p         Nililur  in  silvas  illa  redirc  suas. 
^  (Ovid.  De  Ponlo,  I,  m,  v.  39  40.) 

Sutne  quamvis  aviculani  et  include  cam  in  caveam, 
largire  potum,  niinislra  cibum  in  abiindantia,  non 
liis  omnibns  mansuescil  :  qnin  diiecias  sibi  solitii- 
dines  repctal,  si  habeat  locum  eiTugicudi.  Quare 
boc  ?  quia  sux  naturx  inagis  vidct  compelcre  dc- 
serla  qiiam  urbana.  El  tu,  o  aniina  Cbristiana,  non 
dico  modo  in  cavea,  sed  in  borrendu  ergasiulo  cor- 
poris  captivata,  non  restinas  rcdire  ad  iMiini  prin- 
cipium  a  quo  processisli  7  Sed  QuiJ  nixi  fcslinas, 
imo  nec  stirsnm  rcspicis,  coiifecta  squ^^iort  carr;  rif 
ei  puiredine  pulveris,  quem  indiiisii.  Vcllein  ego 
cxemplo  tux  siccarix,  hoc  esl  carnis  quain  inha- 
bilas,  disceres  qunliicr  le  oportet  conversari.  N»in 
£)  de  ca  dicit  Arislotelcs  in  Metaphysicis  ,  quod  faii- 
gato  corporc,  coiilrari^  posiiiunc  soivitiir.  Qtiod  est 
dicere,  quod  fatigalio  corporis  rontraria  posilitma 
rccreatur,  ut  si  corpus  liierit  fatigatum  sedemlo, 
recrcatur  stan-lo  :  si  ja<.  e  •.ilo,  rcoreainr  &urgciido  : 
si  ambulando,  rccicatiir  qnicscendo.  Oporlebal  si- 
niililcr,  lc,  oaiiiina  niisera,  bxc  cusioiiirc,  ul  lu  f.i- 
ligala,  conlraria  posiiionc  rccte.ireris  ,  qnxr  n$ 
in  labore  rcquicm,  in  timore  seruritalem,  afllnrn- 
liam  in  penuria,  fclicilalent  in  miseria,  in  inlirnii- 
tatc  remedium,  in  dolure  gaudiuro. 

(5)  HiiK  meluunt  cupiuntque,  dolent,  qnudenique, 

[nec  aurut 
Dispiciunl,  clausae  Itnebrit  et  carcere  circo. 

(Ibid.,  T.  734  55.) 


109  ABSALOxMS  ABBATIS  SPBLNCKIRSBACENSIS  'iOQ 

Vatlc  ergo,  o  piger  honio,  non  dico  modo  yd  for-  A  caloris  Ijeneficio  in  pinviam  resolvilur,  quia  proplfl 


niicnin,  qux  lanion  \n  exeinplum  vilae  liomiiii  pro- 
poniliir,  sed  ad  pliccnicem  avem  Arabia;,  qiix  na- 
ttira  mirabilis  cst,  id  est  esscniia  singularis,  Ikcc 
dicel  libi  quid  lo  oporleal  facere.  Nam  cum  qnin- 
genlis  ct  eo  amplins  annis  vixerit,  videns  se  senio 
dclicere ,  colicclis  lignis  aromntnm  slruein  ex- 
truit,  et  conversa  ad  radium  solis  ex.igiiaiis  alis 
ignem  volunlarium  sibi  facit,  ci  in  iguen»  se  proji- 
cicns  lola  exurilur,  et  redacia  in  pulverem,  de  ipso 
cincre  postmodun:  vivificalur,sicquc  miilto  perinilo 
et  disciiminf^  mcrcalur  vilai  novitatcm.  Nos  crgo, 
fralres  cliarisslmi,  qui  dcfcctu  vilx  hujus  corrnpii- 
lilis  quolidie  ad  simililudinem  pliocniris  in  inleri- 
lum  leiidimns,  colligamiis  el  nos  ligna   aromatum. 


nimiam  cliaritalem,  qua  dilexit  nos,  ciiarisinatum 
donis  nicnles  fidclium  iibcres  fecil,  iit  non  germi- 
nenl  spinas  et  trihulos  pcccaloruni  sicul  in  diebus 
aiiliqiiis. 

Verecessavit  exnclor,  quievit  Iribulum,  cum  ho- 
nio  liberiali  resiitutus  ei  reconciliaiiis  Deo,  siguum 
foederis,  pignus  lixreditatis,  arrain  propiliationis 
accepit,  quxeo  ipso  signiHcata  est,  quod  iris  in  ca- 
piie  aiigeli  esse  peibibeuir.  Iris  orcus  coell  est  ap- 
parens  ii>  die  p!uvi.'c,  de  quo  Dominus  dicil  :  Ponam 
arcuni  mcum  in  nubibus,  el  erit  sigiium  foederis  in- 
ter  me  ct  terram  {Gtn.  ix).  Certe  cum  radius  sola- 
rls  ad  elemenia  hiiji.is  nuindi  pcrvenit,  idem  radius 
in  iiubem  rcpercussus  lalem  colorem  niibi  impp.- 


lioc  est  odorcm  vjrlulum  fi  bonorum   operum  et  B  niit,  qualem  in  obslaculo  a  qno  repcrcussus  esi  in- 


cooperalorcs  Dci  elTecli  acccndamiis  in  nobis  igncm 
spirilusnei,  quo  e.\iiranlur  mala  iioslra  quae  mili- 
lant  adversus  animam,  ui,veleri  boniine  accineralo, 
rcsurgamus  in  illam  vilre  novitatem,  ubi  Cbrislus 
sedei  iii  dcxlcra  Dei  Pairis,  quo  nos  perduceie  di- 
giielnr  Jesus  CUrislus,  qui  nos  invilavit,  Dominus 
nosler,  cujus  rcgiinm  et  imperium  pcrni«net  in  sc- 
cula  scculorum.  Amcii. 

SERMO  XXXIV. 

IN  DlE  PENTECOSTES- 

Vidi  angelim  fortem  dcscendeniem  de  cctlo  ,  ami- 
ctum  nube,  ei  iris  in  capite  ejns.ct  facies  ejus  ul  tol, 
et  pcde^  sicut  columna  ignis  {Apoc.  x).  Hodie,  fratres 
cliarissimi.malcdicinm  lerrjc  antiquum  immulalum 
esl,  cum  tenipore  propiiinlionis  immincnte  pluvia 
\c!unl!\ria,  quam  segrcgavii  Deus  haercdilali  suae, 
descendit  super  lcrram  :  el  bonus  ille  cullor  cor- 
dium  Spiritus  sanclu.s,  rore  qiiodam  spiriialis  gr.v 
lia»  tcrrcnam  graliam  in  habiludinein  foecundavii, 
iie  lanquam  siiieniein  et  aridam  agricola  in  fru- 
clum  noii  possit  eam  excolcre. 

Hauc   pluvlam  saluiarem   Joannes   aposiolus  in 
nube  illa  sciebal  conlineri ,  de  qua  dixit  :  Vidi  An- 
gcliim  foriemdcscendenicm  dc  coeloamiciiim  nube, 
Augelum  magni  consilii  de  sinu  Palris  descenden- 
lem,  et  induium  carne.  llxc  nubcs  a  so!c  v.iporaliier 
aiiracla  el  venlorum  collisionibiis  diii  muiiumque 
propulsata,  l.indem  caioris  benclicio  in  plnviam  re- 
solula  esl.^  Vis  viderc  quomodo  ?  Allraxii  cerle  sol  D  Evangeiii  verilas  illuxil.  Allende  si  pljcel  quod  iris 
invisibilis  nubcm  istam,  cuin   Spirilus  sancll  radio 
Mlero  Virginis  se  infundcnle  sub  nube  carnis  laiens, 
MSibilciii  se  exhibuil,  nc  oculis  .i-gris  odiosa  lux  fic- 
ret,  ciiiii    aspicereni  Filiiim  Dei   siil)  carne,  solcin 
sub  nubc,  radium  in  umbra,  Inineii  in  lalenia.  Quo- 
modo  auicm  nubes  isla  venlorum  luibinc  concussa 
stt  manifeslum   esi,  si  ad   meninriam  revocemus 
vciilum  Hcrodiance   persecutionis,  quo  urgenle  Do- 
minus  in  iCgyplum  fugalus  esl  {Maith.  ii)  :  vcntum 
diabolicx   suasionis,  qiio  in    deserlo  est  lenlalus, 
cuni  atidivii :  Si  Filius  Dci  cs,  dic  ul  lapides  islipancs 
fianl  (Mulili.  IV).  Nonne  etiam  v.iiiilissimi  venli  fue- 
TUiil  scandaliim  crucis,  lance.i  mililis^  lingua    pro- 
diiuris  ?  Sed  jam  icmpesiaie  sedald ,   nubes  ista 


venil,  ulpote  a  lerra  terreum,  ab  aqua  cerulcum, 
ab  aere  hyacintliinuni,  ab  igne  vcro  igiienm.  Qii.nc 
qualuor  varietates  in  arcii  illo  glorix  reperiuiitur. 
Cum  igitur  arcus  ille  signum  sil  propiiialionis,  non- 
ne  colorem  terrx  divini  consilii  propitiatio  sumpss- 
se  libi  videlur,  cum  lenam  noslf;e  carnis  el  defc- 
ctus  niorialiiniis  nosirse  induit,  iit  participalionc 
miseriic  nostr.nc  miseriam  nostram  sanarel  ?  Nonne 
ctiam  quasi  aqux  colorem  traxit,  quando  diluvinm 
iliud  iiosirx  sanclificalionis,  aquam  videlicct  bapli- 
smi,  dc  latere  suo  super  icrram  inhabilare  fecii, 
ut  culpam  nosiram  lollcret  et  innocentiain  repara- 
ret  ?  Similiier  et  aeris  colorem,  qui  et  ipse  cobir 
C(Kli  est,  induii,  quando  lerrenis  affeciibus  milij^a' 
lis  fide,  spc,  et  charilate  animos  fidclium  crcxit  ad 
appelenda  coelesiia,  cum  Aposiolo  diceiitiiiin  :  Nu- 
slra  aulem  conversalio  in  coelis  esl  {Philip.  m). 
Color  vero  ignis  divin*  propilialioiiis  non  defuit, 
cum  liodierna  die  corpus  suum,  id  cst  Ecclesiam 
ignc  Spiritus  sancli  accendit,  usque  a.lco,  iil  hi  qii^ 
primilias  Spiritus  acceperanl,  conforiali  iiihil  ire- 
pidantes  portarcnt  iiomcn  ejus  coram  geniibus  ct 
regibus,  et  coram  filiis  Israel.  Quare  enim  pedes 
dicti  sunt  apostoli ,  nisi  quia  porlaverunl  ?  Eoriiiii 
quippe  minislerio  facies  ejus,  boc  esl,  cognilio,  sic- 
ui  sol  facia  cst  :  quia  cum  prius  lantum  in  Judxa 
nolus  essei  Dcus.  prxdicationc  apostolorum  non  so- 
Iiim  Jud.^Bis,  scd  eiiam   geiiiibiis   luinen  fidei,  et 


non  in  niibe,  sed  in  capiie  angeli  esse  pcrliibetur^ 
Cum  enim  capiil  Christi  sit  Deus  (/  Cor.  xi),  iris 
recle  in  capile  angeli  esse  dicitur  :  qiiia  propilia< 
lionem  noslram  operalus  esl  Dciis  secitndum  iialu- 
ram  divinilatis  medianle  ,  laii<|iiain  insininienlo , 
nalura  humanilaiis.  Unde  Apostolus  :  Deus  crat  in 
Christo  mundum  reconcilians  sibi  {II  Cor.  v), 

Pedes  ejus,  inquil,  sicul  (lamma  ignis.  Igninm  in- 
tcrim  ires  species  occurrunl ,  iria  Spiriius  sancti 
dona  figuranles.Est  enim  ignisardens^ignis  fovens, 
ignis  lucens.  ignis  ardens  est,  qni  subjeclam  nia- 
tcriam  consumil,  sicul  in  quolidiaiiis  incendiis  vi- 
demus  fieri :  ignis  fovens  est ,  calor  ingciiiius,  qiii 
corpor.-t  subjecta  muicel  ei  uulril :  ignis  lucens  est, 


201 


SEfl.MONES.  -  BEKM.  XXXJY.  IN  DIE  PEMEC05TE5. 


^02 


splenilor  lucidorum  corporuni  qui  expelltl  lenebra»  A  qiiam.qui  in  cuMliljus  eliinpudiciiiis  consnmunltli-i 


(;l  induoil  chuilalcm.  Nonne  hoc  igne  Iriplici  Iria 
dona  Spirilus  sancli  recle  figuranlur  ?  Per  euin 
ciiim  ignem,  qiii  diciliir  ardens,  accipitur  spirilus 
anioris  :  per  euin  qui  appellalus  est  fovens,  spiritus 
consolaiionis  :  per  leitium  vero  qui  dicitur  splen- 
dens,  spiriuis  vrrilalis.  Primi  spirilus  caiore  iire- 
banliir,  qui  dicebanl  :  Nonnc  cor  noslrunj  ardcns 
■cral  in  nobis  de  Jesu,  duin  nobis  loqiierelur  in 
via  {Luc.  xxiv).  Spirilum  consoialionis  hubebat 
propbela  David,  cuin  dicerel :  Secundum  miilliiu- 
riinem  dolorum  nieorum  in  corde  meo,  consoiaiio- 
Dcs  lua-  iijcliricaverunl  aniinam  meam  {Psal.  xciii). 
J)e  spiriln  autem  vei  itatis  dicil  Dominiis  :  ('um  au- 
lem  vciieril  ille  Spirilus  verilalis  docchit  vos  om- 
nein  verilalcm,  et  qiiuc  vcntura  sunt  anniinliabit 
TObis  {Jonu.  xvi).  Prinius  spirilus  opcratiir  in  desi- 
(lerio  caMcslium,  secundus  in  palientia  iribulatio- 
luim,  lcriius  iii  crudilionc  sive  iiluminationc  pt%ck- 
caniium.  Quae  iria  figurata  sunl  pcr  hoc  quo;!  Spi- 
ritus  sanctus  in  linguis  igncis  siiper  aposiolos  de- 
scendit  {Acl.  ii).  Lingua  ciiim  duclrinain  prsedica- 
lionis  noial;  ignis  in  co  quod  ardel,  fervoreni  san- 
cli  desidcrii ;  in  co  quod  lucel,  suavilalem  divinae 
consoiaiioiiis.  0  quaiii  dulcis  Paraciclus,  quaiu  bo- 
jius  coiisolalor,  (jiii  calefacil  cl  conforlalquod 
lueluit ,  ilhiminal  quod  lenebrescil !  Unde  vobis 
lalis  nuncitis  ?  a  quo  niitlitur  ?  cui  infundilur  ?  Cerle 
Chrislus  Dominus  euin  de  coelo  millil,  ci  servo  in- 


D 


suos,  sliidiiiifcs  fcrciilis,  et  snporibus,  cl  calicibut 
epolandis,  ac  pcrficere  ciir.^m  carnis  in  dcsideriis. 

Vis  aiidire  quomodo  mcnliiiir  iniqiiiias  sibi  ?  Veni, 
inquil,  alicralleri,  saiiemur  uheribus,  rriiamur  cii- 
pilis  aiiiplexibus,  doncc  iiliiccscat  dics  {Prov.  vii). 
Qiiisenim  novii  si  spirilus  Qlioruin  Ad.'jm  ascendat 
sursum,  el  spirilus  jumentoriiin  descendal  deorsum  ? 
{Eccl.  111  )  Nostruni,  inqiiiunl,  tolum  esl  qiiod  vi- 
vimiis.  Qiiid  ergo  ?  pone  ineruni  et  lalos,  pcreai  qui 
craslina  cural.  Vellem  ego  inerum  qnod  libi  apponi 
prsccipis  non  esset  de  vinea  .-Egypti,  sod  de  vinea 
Soiech  ,  ve!  cerle  de  vinca  Engaddi.  Vinca  cnim 
i^lgypli  geiierat  viiium  confnsionis,  qiiod  operatur 
oblivionem  Dei  in  hominibus,  vinca  Engaddi  viniim 
compiinclionis,  viiiea  Sorech  vinuiii  exsnllationij. 
An  experimcntum  quaerilis  qiiomodo  viniim  /Egypii 
operatiir  oblivionem  Dei  ?  Tradidit  eos,  inquit  Apo- 
siolus,  in  reprobum  sensuMi,  ul  facianl  ea  qu.T  non 
coiivenimil,  repictos  onini  iniquitaie,  maliiia,  forni- 
calione,  avaritia,  nequitia,  inviilia,  liomicidiis,  con- 
leiilione,  dolo,  maligniiate;  susurrones,  detractorcs, 
Deo  odibiics,  conlumeliosos,  superbos,  elatos,  in- 
ventores  maloruiii,pareniibus  non  obedientes,  insi- 
pientes,  incompositos :  sine  affeciione,  absque  miseri- 
cordia  {Ront.  i). 

Qiiousquc,  anima  misera,  vino  islo  .^gypti  ehrii 
eris  ?  Quin  potius  transfcr  lc  ad  vinum,  quod  pro- 
pinal  Engaddi  vinea,  viniim  scilicel   lacrymarum  et 


fundit,  ut  per  euindcm  Spirilum  illiic  pcrveniat  liu-  q  conuiunctionis.  De  lioc  gcnimine  viiis  bibil  Pclrus, 


uiiiiias  scrvi,  tibi  sedet  majeslas  imporanlis.  Eslo 
ergo  circiimspccia,  o  lidciis  aniina,  et  sic  curre  ul 
comprciiendjs,  quaieniis  in  eo  iuum  finem  coiisti- 
tuas,  a  quo  Paraclotus  tuus,  dux  vix  lux  et  gubor- 
nalor,  processit. 

Finis  auiem  tux  peregrinalioiiis  dchct  essc  Chri- 
Blus  finiens  vcro  lu  vcl  quilibei  alius  jiislus,  ftiiiior 
Spiriius  sancUis.Pulasnc  finilor  isie  paruin  esl  nc- 
cessarius  ?  nequiiinani.  Ipse  siquidem  visum  nu-nlis 
couducii  ut  in  eum  finialur  cui  se  hoino  prob.i\it, 
infra  qucin  niliil  optimiim,  stipra  qiiein  niiiil  appe- 
teiidum,  ad  quem  Prophcla  disidorans  pervcniro 
dicit  :  Notum  fac  mihi,  Doinine,  finein  iiieuni  {Psal. 
xxxviii).  Scd  siint   iionnulii   qiii  ad   fincin   dcbitnni 


ciim  recordatus  est  verbi,  quod  dixerat  Jesus,  ct 
cgressus  foras  flevii  amare  {Matth.  ssvi).  Dc  hoc 
bibil  et  ille  publicanus,  qui  i)crciiliel)at  peclus  suuin 
dicens  :  Deus,  propitius  cslo  mibi  peccatori  {Luc. 
xviii).  Tunde  simililer  ei  lii  pcctus  tuum,  fundc  la- 
crymam  per  diem  et  noclem ,  quia  irriiasli  iram 
Dei  el  maium  fecisli  io  conspcciu  ejus.  Nunquid  in 
vaniim  fundis  illas  '  Ncqiia(|iiam.  h  inaxilla  cnini 
asccndunt  usque  ad  coebim,  ncc  esl  alin  bosiia  ma- 
gis  acccplabilis  in  eonspccui  Dei.  Trisiicia  vcsira, 
inquil  Dominus,  vcrtclur  in  gaudiuin,  et  gaiidiuin 
vcslrum  nenio  loHei  a  vobis  {Joan.  xvi).  0  dolor 
nccessariiis ,  irislicia  fruciuosa ,  quai  verlitur  in 
gaudium,  ct   l;ile  gaudiuin    in  quo  rccumbcntibus 


iiuii    lenduiil,  qnia    nun  liabciit  finitorem  qui    eos  (»  propinatur  dc  vinea  Sorc<  h  vinum  laelilix  cl  exsul- 


«ondmal  Spirilum  sanctum,  sine  quo  iicscitini  qtto 
vaduiit.sine  (|ii0  iioii  posstini  viain  scire.  Sicul  enim 
liomo  spirilualis  ChrisUini  sibi  poiiii  fiiii;iii  ila  el 
«arnalis  rinem  siiii  conslituit  voliipiatcm.sxculari.s, 
vaniutlcm.  Maliis  csl  isic  finis  qiii  noii  consumma- 
inr,  scd  polius  coiisumil,  de  quu  dicitur,  (|uia  fi- 
nis  eorum  inlcriius  ct  gloria  in  confusioneio  (P/ii- 
lip,  iii)  0  homo  inscnsaic,  radix  amaritudinis,  vas 
I  coiitumelix,  iiiiinica  honesiaiis,  iit  quid  libi  cordi 
esl  relinqucie  rinein  omnis  cousummaiionis,  vide- 
licet  Chrisliim,  el  loripieri  ambiiioiie,  intuinescere 
lionoribus,  negligerc  disciplinam,  perdere  caslil.i- 
lcm?cum  novissinia  corum  amara  sint  quasi  absin- 
tiiiuui,  et  acuts)  qiiasi  gladius  biceos  ;  eoruni,  iii- 
Pathol.  CCXI. 


lalionis.  Sorocli  cniin  inlcrprclalur  electa  vel  opli- 
ma.  Ipsa  csl  vinea  quae  gcnninal  illud  vinum  ho- 
innn  ,  (!<"  quo  arcbilriclinus  :ul  sponsum  dicit.rTii 
aiitom  scrvasli  viniiin  bonnm  iisquc  adbuc.  {Joan 
li).  Ecce  in  fuluro  gaudiiim  expectal  te  viniim  lioc 
jociinditalis,  expeclal  le  panis  ille  angclorum,  et 
viinlus  saginalus,  in  cujiis  crassiludine  delecteitir  ani- 
ma  tiia,ila  lamen  si  ejusdem  vituli  sangiiiiu;  in  prae- 
scnli  fiieritexpiaiiisftxpiaiaj.Nam,  sicutcivescoelcslis 
palrix  biijus  \iuili  saginaniuradipe,  Sic  et  in  prafsenii 
dam  expianltir  »jus  sangtiine.  Alil  nulriuulur  cariil- 
hns,  alii  veiilil.uilur  cnrnibus.  Expianlur  ejus  san- 
gnitie  qiii  sUginala  passionis  cjus  porlant  iii  corpore 
suo  iii  vigiliisel  abstinenlia  ,  ci  aliis  bonis  opcribn.' 

7 


505  ADSALONIS  ABBATIS 

parali  ad  oinnes  injnrias  pro  nomine  Jesii  sustinen- 
das  :  carnibns  ejus  niilriuniiir,  qui  viam  peregrina- 
tionis  su3e  inuniunl  flila  porceptione  sacramenlonim 
ejiis  in  remissioneni  criniiiiuin,  et  iiicremcntuni  vir- 
iiiiiim.  Cornilius  cjus  vciitil.inlur,  qui  passionein 
riirisli  scandatiim  sive  stuttiliain  repuOnles,  cnicis 
(JMS  peisecutioiicm  paliuniiir,  dejecti  in  tencbras 
exicriores,  ubi  est  flelus  el  stridor  dcntium.  Inlcl- 
loxisiis,  Iratros  dilcciissimi,  jocundam  illam  mansio- 
ncm.  quam  Deiis  vuhis  prxparavil,  niisil  Spiritiim 
s:incliiiii  vobis  qui  vus  coiiduc:il  ad  iliuiu,  el  vix 
■•A  qni  scqualur  illum.  Venit  alius  nuiicius,  de  po- 
icstatc  tencbraniin,  vidclicel  spiritus  cariiis,  qiise 
iraliit  ad  suppliciiim,  et  omnes  seqiiunlur  itlum. 
Tr.Thsi,  bonio,  ad  insiilas  Cedar,  ad  regna  Cctbim, 
(.1  ad  barbar.is  nalionos,  niinquid  aliqiiem  invenies 
:u!co  lioslcm  nalunc,  coniempioreiii  felici(aii«,  dolo- 
ris  cupidtim,  et  amatorem  paiiperiatis,  ul  si  pro- 
vciiianl  gaudia,  abniial  :  &i  diviii<»',  contcmnat :  si 
filiriias,  iioti  suscipiat  iilnm.  Eccc  quod  in  nullo 
:ili(]iio  alioquod  in  teipso,o  Cliristiniie,  invenis,  qiN 
in  filium  Dei  adoptatus  regiii  b:ercdilaiem  non  quu> 
I  is  a  Dco  tibi  prapp.^^ralam,  a  Deo  el  repromissam, 
<|iiin  poiiiis  libi  ipsifaclus  adversarius  liostem  iinim 
f.tves  cl  pascis,  ipsum  ainas,  illum  sequeris,  ncc 
rsi  aliquis  libi  ramiliaris  super  illum.  Quem  lio- 
sicm  ?  Carncm  tuam,  siccariam  pessiinam,  <:ui  iin- 
liendis  curain  supcr  omnia ,  non  solum  necessaria 
sed  eiiam  supeiflua  oflercndo.  Undc  enim  ira  Dei 
venil  iii  fitios  perditionis,  veniiis  qui  non  moritur, 
ignis  qui  non  exslinguitur,  nisi  pioptcr  opera  earnis? 
Cum  eniin  mollibus  induta  fuerit,  lectulum  ejus 
straveris  lapetibus  cx  JE^ypio,  cl  omnibiis  delicia- 
inm  gcneribus  enutrita  fuerit,  slalim  insurgit  in 
ftpiriium,  suadel  desidiam,  volupiaies  ingerii,  per- 
licil  carnis  desideria,  flnemqnc  su.x  constiluit  victo- 
rixcum,  qni  bencfecil  sibi,  praecipitasse.  0  si  soliis 
rivis  Dabytoiiis  bunc  liostem  senlirct,  el  non  Da\id, 
I  eqiie  alicui  leligioso  qnaiidoqiiepraevalcrcl? 

Lfpiiiir  David  ires  hoslcs  liabiii>.sc,  vidclicet  Co- 
Jiain  IMiilisthxnm ,  Saiil  rcgcm,  el  proprium  flliuin. 
Gulias  lioslis  fuil  extrancus,  Saul  civilis,  lilius  do- 
ii:cslicus.  Per  Goliam  ,  manifesix  iiitclligunlur  iii- 
sidiae  eorum,  qui  foris  sunl  :  per  Saul ,  familiares 
vexaliones  lalsorum  fratrum  :  per  lilium,  ingeniia; 
uflectiones  carnaliuni  dcsidcriorum.  Quis  islorum 
bostium  plus  nocnit  ?Ccrle  David  Coliain  occidil, 
Saul  palienicr  susiinuil,  sed  a  filio  de  sede  regiii  ad 
icmpusejectns  est.  Quandoque  cnim  contingit  ul,  dum 
aliquisvir  religiosus  extarioruminsidias  vicii,  inju- 
slas  vexaiiones  Iralrnm  patienter  sustinuit,  de  sedc 
logni  per  lilium  cxpc.llitur,  qiioniam  pcr  innata  sibi 
<K!.siilcria  illicila  a  culmine  virlutum  praecipitatur. 
Qiioniain  igitiir,  fraires  dileclissimi,  spirilus  carnis 
Spiiilui  sancto  senpcr  resislit,  mundemns  iios  ab 
omui  inqiiinanicnlo  itarnis  cispirilus,  ct  ci  qui  liodic 
replel  orbcm  lerrarum  prxparcmus  secreta  corduin 
iM)Slroru:n,  ul  eo  duccnlc  ct  doceiile,  velimus  i\uX" 
uic  ci  amare  rnicin  illiim,  qneni  ciipiinui  .ipprclieii- 


SPRlNCKmSDACEiNSlS  201 

A  dere,  Dominum  nostruio  Jcsum  Cliristum,  ciijiis  re 
gnum  el  iinporium  permancl  in  secnla  secnlornm. 
Aincn. 

SER.MO   XXXV. 

m    DIE    rENTECOSTES. 

Emiuel  verbum  suum  el  liquefaciel  ea,  flabit  spi- 
rilus  fjiis.  el  (luent  aquu:  (Psal.  cxLVii). 

Scio,  ftain^s  ililcclissimi,  quoniaiii  bodiernae  .so- 
lcmnilaiis  sublimilas  et  reverentia  vcsti-ai  sanciiia- 
lis  slrcnnum  dispcnsatorem  verbi  Dei  oxigerel,  ut 
(|ui  lcsiimonium  rcsurreclionis  Jesu  Cbrisli,  el  ad- 
vonuis  Sjiiriius  sancti  virtute  magn.i  perbibcret. 

Oporicrel  cnim,  ipso  docente  Spiriui,  a  viro  spiri- 
tali  lioc  (icri.  qui  guslasset  quain  suavis  csi  Donii' 
iiiis,  qiialein  insinuat  Apostolus  diccns  :  Ipse  spiritus 
B  lcsiimoniiim  perliibct  conscienliac  iiostra*  quoniani 
in  ipso  mancmus  (/iom.  vjii).  Uiinam  crgo  obmu- 
tuissem  ct  non  apeniissem  os  meum,  pr$;sertiin  cum 
non  sil  fpcciosa  laus  Dci  in  ore  pcccaloris,  ipso 
Spirilu  sanclo  dicente  pccralori  :  Qiiare  tu  enarras 
jnsliiiam  nicain,  et  assumis  lcstamenluin  meuin  per 
os  luum?  (Psal.  xLix.)  Quia  lamen  annus  Jubilxus 
nunc  cst,  id  cst,  remissiouis ,  spero  el  ego,  secun- 
diim  prxceplum  Dci,  libcr  rcverti  adDominum  iiicuiu, 
sux  iiinitens  promissioui  qnae  dicit :  Gratis  veniin- 
dati  esiis,  gratis  rcdiineinini  {ha.  lii).  Verc  aunu« 
rcniissioiiis  islc,  ct  leiiipus  graliae,  quando  agr 
liiijus  niundi  diu  iiifriicdiosus  Sp!ril:iiii  saiionifi 
cullorein  snscipil,elviolcnio  possossoie  cxierniinalo 
in  libcrlalem  spirilns  corda  iidcliiiin  ad  Dcminuin 
suum  revcrluiitar.  lCmisit  enim,  id  esl  dc  coilo  mi- 
sil  in  lerras  Deus  Paicr  Ycrbum  suum  et  Ftlinm 
suum  et  liquefecit  ea,  id  est  liquida  fccit,  cum  por 
verbuin  Uiiigeniti  sui  cl  operationem  Spiritu:-  t-au- 
cti,  corda  pritis  dura  et  lapidea  ad  itbeilieinidni 
Doo  emollivit,  Unde  subjungilur  :  Flubil  Bpiiiim 
tuus,  ei  flucni  aqua'.  iiluin  accipe  Spiritum,  dc 
qno  pcr  Aposloiiim  diciUir  :  Cbarilas  enim  difl^us.i 
csl  in  cordibus  nostris  per  Spiritnm  sanctum,  qui 
datus  csl  nobis  {fiom.  v).  Et  alibi  :  EfTundam  de 
Spirilu  nico  snper  omnem  carnctn.  Isle  spiritus  fl.t- 
vil  flalu  niuliiplici.  Piinins  flalus  fuil,  in  crcalioiie 
muiidi ;  sectmdns,  in  Incaniaiione  Vcrlii  :  lerlius, 
in  renovationo  lioininis.  De  priino  flalu  diclum  csl, 
D  quia  Spiriius  Doinini  fercbaliir  super  aqu.ts^Cefi. 
i),  quo  spiraiiic  fliixcriint,  hoc  est,  confliixenint, 
id  est  in  uniini  loctim  niixcnint.  Quia  congregatc 
sunt  aqiix,  qnac  snb  (O^to  er:ini,  iii  locum  iinuiii, 
iil  apparcal  arida.  EloiiiPiila  siqnidem  bujus  muiidi 
naturali  quadam  confnsione  silii  erant  adveis:^nti  i. 
Quippe  frigid.i  pngnabaiit  calitlis,  humcinia  sicci-:, 
doncc  landcm  Spirilns  sancti  niagistcrio  siabili 
fccdere  pacisconsciicruiil.Sfillicila  suo  modo  seivare 
iiniUtlcm  .<>pirilUH  in  vinculo  pacis.  Qiiippe  lorra 
aqiiam  in  grcinio  siio  susccpil  inslabilom  pcr  sc  el 
vagam.  Aqiia  lorrain  rigal  pcr  sc  silienlein  etari- 
dam,  ignis  caloiis  bencficio  fruclus  terrx  odiicit, 
acr  «•iia  lcniptrie  inviolala  conscrval. 

Sccundus  IlalUR  Spiiilus  saiicli  fuit,  cum  Vcibi:m 


J05  SERMONES.  -  SEnM.  XXXV.  IN  DIl   l>tNTECOSTES.  906 

Dci  Filiiis  Palris  honjlnem  assunipsil,  el  assumplae  A  q"as  liodiern.'»  die  liibeninl  aposloli,   cimi  acccpc- 


nauirse  Spirilus  sancli  opcratione  plenitudinem 
graliac  infudil.  Nec  soluni  llavil  tunc  isle  spirilus 
scd  el  conllavit.  Quippe  duas  n.tluras,  laiu  diver<;as 
Dci  et  liominis  s»«a  spiralionc  in  uiiam  pcrsonam 
redcgil.  Hujus  auleni  fabricac  artifex  fult  persona 
Patris  :  officina,  wterus  \irsinis  :  folliculus,  ange- 
liis  annunlians  :  flalus,  Spirilus  sanctus  opcrans, 
naUira  humanilDlis,  massa  ignis  rubiginem  purgans 
flamma  divinilaiis.  Hoc  autcin  fliuilc  Spiriiu  ftuxe- 
runi  aquae,  id  esl  emanaveruni  lcstimonia  Scri- 
pturx.  Anlc  incarnationem  enim  Vcrbi  liortus  fuil 
conclusus,  cl  fons  signatus.  HorlHs  luit  conclnsus, 
quia  sacramenia  Ecclesiac  nondum  manifesiat;i  ftie- 
ranl :  sed  el  fons  signalus,  quia  spiriialcs  intolli- 
gentix  Scripturarum  nondum  emanaveniiti. 

Tertius  flalus  sancli  Spiritus  esl,  siiavitas  qux- 
dam  -divinffi  inspiralionis,  qua:  cordibus  viiorum 
spirilualium  se  infttndit,  ct  sccundum  divisiones 
graliarum  aliitm  sic,  aiium  autcm  sic  in  via  luan- 
datoruin  Dci  deducit.  Hoc  autem  fiantc  Sriiriiu 
<|uasi  per  sepiem  rivulos  fluunt  aqu^e,  qiiia  secun- 
<Jnm  mensurani  donationis  Chrisli  iinicu'que  con- 
fcrlur  donum  gratiic.  De  primo  rivulo  bibunl  paii- 
peres  Spirilu,  qul  eligunt  abjecti  esse  In  dnmo 
Dci  inagis  quam  habiiare  in  labcrnacuiis  peccato- 
ruin  {Ptal.  lxxxiii)  :  et  ipsi  parati  ad  obcdie»tiiim, 
siudiosi  ad  iniiiis(randuu),  lionore  alios  pi  aevenicn- 
les,  hoiioris  el  gloria;  ipsi  contemplore».  De  se- 
cundo  rivulo  hatiriunl  milcs,  de  quibus  di«:itur  : 
Mansueti  aulem  haercdilabunt  lerram  ,  el  inhabiia- 
biioiin  sxculum  sxculi  super  eain(A/af(/<.v),qui  siiiu 
in  verbo  temperuii,  in  aspeciu  pudici.in  gestu  com- 
posili,  in  operatione  tranquilli.  De  tcrlio  bibuiii 
lugenles ,  <le  quibus  iob  :  Anlequam  come(ia:ii 
suspiro,  et  tanquam  inundantis  aqux  sic  riigiins 
Rieus  (Job  jii)  :  ct  lales  suiu  cx  conscientia  pec- 
catorum  pnvidi ,  suspiriis  anxii ,  lacrymis  perAui 
flagcllis  ei  veibcribus  attriti.  De  quarlo  misericor- 
des  bibunl.  de  qiiibus  dicitur :  Beati  inisericordes, 
quoniam  ipsi  misericordiam  coiisequenlur  (htatili. 
\).  El  isli  ad  Ignoscendum  facilcs,  ad  subvenicn- 
dum  hiiares  :  compaiienles  miseris,  congaudeiiles 
his  qni  prosperaiilur  in  via  virlulis.  De  quiiilo  rivo 


runl  virtiilem  supervenientis  spiriliis,  qiii  eos  iiispi- 
ralionc  divini  amoris  inflammrtvit,  cogniiionc  vcr  - 
lalis  iliuminavil,  ceililudine  prse.-nii  roboruvil.  lliec 
tria  videnlur  fuisse  significat;»  per  hoc  quod  in 
igne,  quod  in  linguis,  qiiod  tali  dierum  iiumcro  id 
osl  quinfjuagesimo  Spiritus  sanclus  appaitiit.  Igiiis 
cniin,  signum  est  divinx  (lilectitHiis  :  lingua,  co- 
gnitionis  :  numero  qiiinqtiagenarii,  quo  sccuiidum 
Icgcin  fichal  i-emissio,  signum  est  libeilatis  sivti 
remuneralionis.  ila'C  iria  siinl  quae  visum  inleiioris 
oculi  scmper  in  Dcum  dirigunt,  nec  ullis  inlerve- 
nicnlibiis  tencbris  ipsum  obcrrare  pcrmillunt.  Yi- 
deinus  atl  («teriorem  vi.siim  Irla  ossc  nccesBaiia, 
£ciHcel  lunien  intcrius,  quod   pcr  feneslras  ocuio- 

p  rum  emiMiiur  •  lumen  exteriue,  scilicei  claritas 
qu3e  interioii;  dc  qu8  dixinr>us,  so.  :ntiir  :  res  aliqna 
corpiilenta,  in  quam  visus  ipse  «lirigiiur.  Lumcn 
sitiuidem  intcrt»-  nnn  proficil  ad  vidcndum  siiit) 
e\tcrioii.  quotj  probalur  in  tenebris,  sed  neqiie! 
c\(eriu6  sine  ir.icriori ,  quod  manifestuin  est  iii 
c»co.  Sed  neque  ista  duo  conjuncia  aliquid  vale- 
rcn(,  nisi  aliquid  vidcndum  obtutui  nostro  obvia- 
re(.  Simiiiler  ad  illuminationcm  inlerioris  homiiils 
iria  oportel  convenire,  scilicei  lumen  interius.  quod 
est  radius  divini  amoris  :  lumen  exterius,  hoc  es(, 
quod  exira  nos  debet  dirigere  cognido  verilaiis. 
Sed  et  res,  in  quam  spiritalis  visus  tiebet  dirigi, 
cerlitudo  est  remuflera(ioiiis.  Ttille  liimeB  inlcrius. 
hoc  est,  flammam   cbaritatis,  et    iucerna  lua    cilo 

^  exlinguitiir,  olcuin  virginibus  fatuis  autlire  mere- 
beris  :  Amen  dlco  tibi,  nescio  te.  Adsil  lumen  exte 
riiis,  scilicet  cognilio  verilatis,  sine  charilate  qiii'l 
proficii?  Nihil.  Ubi  cst,  inquii  Esaias,  verba  logis 
ponderans?  (Isa.  xxxiii.)  Et  Apostohis  :  Si  habuoro 
omnem  scieniiam  ctomnem  fidem,  i(a  ut  monics 
(ran^feram.  sine  charilale  nihil  suin  {/ Cor  xiv). 
DesU  certitudo  remuneralionis,  existimo  quia  cito 
deficit  lumen  charltatis.  Adcndat  ergoqiiililiei  apo- 
stolorum  filius,  si  igne  diviiii  amoris  iiuijs  ardeat. 
Isteenini  in  altari  cordis  iiosiri  dcbei  esse  perpc- 
tous,  nec  unquam  cxtingui,  auandiu  in  hac  vita 
mititamus. 
Audislis  quia    filii  Aaron   o£rerciitos  ignem  alie- 


hauriuiil  esurientes  jusiiliam,  cx  quoruin  pcrsotia  d  ■><<")  ^^oram  Doniino,   inorlui  sunl  (Levit.  x).   Qiiis 


propb«ta  iticit :  Dominc,  memorabor  jusiilix  ttws 
solius.  Et  isii  sunt  spirilu  fcrvcnles,  et  operatior.c 
forlcs,  xinulalotcs  justitlae,  cus(odes,  imo  cuhort-s 
disciplinx.  De  scx(o  rivo,  scilicet  mundilia  cordis, 
bibiint  mundicordc,  ex  quoruiii  persona  beatusJub 
«licit  :  ^oii  roprehcndit  me  cor  meum  in  omni  vii.i 
nica  (Job  xxiv),  el  isii  sunt  mundis  cogilalioniliu.s 
puri,  mcditaiione  crecti,  oporatione  diBcrcti,  or:i- 
lionc  dcvoti.  De  septimo  inebriantur  pacifici,  du 
quibus  rropheta  :  Pax  multa  diligenlibus  legeui 
luain  (Psiil.  cxviii).  Isti  siinl  in  prosperis  quicii, 
iii  advcrsis  securi,  cl  carne  non  rcpugnantc  spirilui 
;«b  oiiini  (vntaiione  viliorum  abslracli.  Isia;  sunl 
aqiuv  spirilaU-s,   de  quibus  bibunt  viri  spirilalcK, 


esl  isie  ignis  alionus?  Ignis  alienus  esl  luxuria,  q-ii 
est  in  cubilibiis  ot  impiidicitiis  :  ignis  alieiius  csi 
iracuiidia,  qiii  csl  in  dissensionibus  et  contuiucliis: 
ignis  alicniis  cst  invidia,  qui  cst  in  detraeiione 
alicn.x  viituiis.  De  hoc  igne  per  Piophctaui  dicitur, 
qiiia  incensa  igni  ct  suffossa  ah  increpatione  viil- 
tus  tui  pcriuuiil  {Psal,  lxxix).  Discutial  quilibcl 
vcsiruin  cor  suum,  si  cognilione  veiiiaiis  dirioUu- 
liir  opcra  stia  ad  debiluin  fiiie:ii,  id  osl  :iii  bra- 
vium  a-ti^rnac  icinunoraiionis,  ut  iiulia  interveniai 
riiga  (liipliciialis,  iiullus  doius  simuiaiioiiis.  nala.iiii 
ille  qul  cadens  apertos  oculos  h.ibcbai,  ot  vidit 
rcvelalioncs  Doir.ini,  dixil  :  Noii  osl  idolum  iii 
Jacob,  iicc  siiuiilarriim  iii  l<i;ii'l  ^Vjkji.  \xiii).  Pv,'r 


101 


XnSALONIS  ADBATIS 


iicob  qiii  siirijlanlator  ilicilur,  «(ipplantalorci  »i- 
iioriim  ;  pcrlsrad,  qui  vir  videns  Deum  iiileri>reinlnr, 
co/!iempli<livos  \olbiis  siguifioarc.  Esl  auieiii  iJoliim 
proprie  slaiua,  quje  piopler  foruiarum  «liversiiaieiu 
nulliuscrealiira!leMelsiiinlilu(!inein,uiforle  Humtiio 
(■apiii  cerviceni  picior  cquinam  Jiingcrc  si  \clil.  (Ho- 
UAT.  Avt.  poe(.\.  1-2),  Uiuie  eliuni  tlicil  Aposlohis 
ijuiu  idoluiiiiiiliil  esl  {lCor.  \in),lioc  est  nullius  crca 
ii!i;i:  siiniliiuilinein  leiiel.  Siinulacnun  vero,  qiiod 
a  siniuliinilo  dicilur,  si.iliia  csl  ad  .'«liciijus  crc.-»- 
(liuo  simUiludiiicin  facla.  Per  idoliim  crgo  inielli- 
yiiiiiiir  opcra  prava,  qui  nullornui  bonorum  ojtc- 
mii:  siniililudiiiem  liabenl:  pcr  simnlacruni  opera 
niala,  qiii  lencnl  bonoriKii  opcrum  simiiiliidiiicm, 
iioij  eiiain  vcriialcm.  Non  esl  crgo  idoliiui  in  Jacob, 
quia  veri  siip^il.ml.ilorcs  viiioruin  criminalia  non 
«.'ijiiiluiiliir  :  Ncc  simulacnim  in  Isracl,  quia  veri 
coDlemplalivi  simullalcs  opcruni  nonrci  ipiunl.  Quia 
Spirilus  sanclus  dis ■ipl  nac  elTngil  ficmin,  nec  iia- 
bil;il  in  corporc  subdilo  pcccato,  ci  boc  de  spiriiu 
i.licrlalis  dixcrini.  Suul  eui>n  aiii  spirilus  erronim, 
qiii  Spirilni  sancto  seinper  resisliml,  el  iuiiisici  li- 
berlalis  niiscra  scrvilule  liomineni  sibi  subjiciunl. 
Piimiib  esl  .spirilus  bujus  mundi ,  qui  caplivat 
in  scrvilulem  vaiiiiatis;  secundus,  Spirilus  cariiis 
Hdi  irabil  iii  serviiuicm  volnpialis  ;  lerlius  esl  Spi- 
liiiis  adversarii,  qui  fatil  scrvuin  iiiiquilalis.  Quain 
iiiulii  suiil  iii  sajculo,  qui.  Spiriliim  inundi  prona 
nieiiic  scqnunlnr,  iii  lioc  se  libcros  yesiimaiUes,  si 
dies  si:os  iii  vanilaiibus  bujiis  vil;i:  consumanl,  iion 
rcducenlcs  ad  niemoriam,  quoniain  exnema  gaudii 
lccius  occnpal,  el  iiovissima  talinm  in  inieriium 
vaduiil.  InJuiJDlur  siquiden)  scricis.  palatia  cx- 
siiuunl,  convivia  inslaurant,  niunera  larginniur.  El 
isl.iquare?llifaciaiil.>>ibi  nomen.juxta  nomen  njagno- 
niiit,qiu$UMtinterra  (rrov.  xiv).Nomen  dico  iiiane, 
qmidesl,  vaporad  niodienm  parens,  fuinusdcficiens, 
nebvila  periraiisiens.  libi  enim  snnl  iili  famosi  a 
sseculo  et  polemes  viribus,  qiii  luinc  spirilum  va- 
kjiiaiis  seculi  suiil?  Periil  memoria  eorum,  el  si  ali- 
qna.  forle  adiiiic  superest  non  in  benediclione, 
scd  in  malcdiciione  relicia  cst.  De  lalibusrecle  per 
Propbeiani  dicilur  :  Erraverunl  In  soliludine  in 
iiiaqiioso,  viaiu  eivil;ilis  liibiiaculi  non  iiivcoeruiil 
(/^/j/.  cvi).  Erravcriint  in  solitudine  quin  soli,  id 
esl  a  L)eo  derelicii  :  in  inaquoso,  id  csl  in  arido,  id 
csi  corde  rore  Spiriius  sancli  non  irrigaio.  tndcet 
viam  civilalis  iiabilaculi  non  invenerunl.  iiivene- 
niiit  qiiidcm  viain  civiialis  labernacuU,  id  esi  viain 
lnijiis  mundi,  quic  est  iiislabilis  et  transiloria,  si- 
tiil  olim  labernaculum  mulabiliicr  fcrcbalur  de 
loco  ad  locam,  sed  non  invencruiit  viam  civiiatis 
babiiaculi,  id  esi  viain  perpctiioe  babilaiionis,  de 
qua  Apoiiobjs  :  Noii  babemus  liic  maneiiiem  tivi- 
laicm  [liebr.  xui).  El  uliiiam  boc  spirilu  vanila- 
tis  coiilcfili  Csseiil,  ft  non  scquercntnr  spirilum 
tarns,  qui  cos  disl.^jjiit  pcr  jHicila  desiiicria  car- 
jii-:,  viduplaiis.  bc  oi*  elcnim  pcr  E^cciiielem  di- 
cluMi  ::si  :  Ubi  crat  impf;li!s  spiritus,  iiluc  gradic- 


SPRI.NCKmSBACCNSIS.  Sf.g 

A  baniur  {Eiech.  \).  E(  reite  impelus  bcjiiae  spirilu» 
carnise.'?t,  qui  ad  illicila  quxqiic  ct  tiirpia  miserum 
bomincm  in  desidcriis  aniinae  siix  abducit.  Sed 
unde  libi,  bomo  insensate,  radix  peccairix,  baec  in- 
fatuata  sapioniia,  ul  rei  ralionalis  ductu  poslposilo, 
besiiam  imiteris?  quis  inde  iion  sliipeal  ?  qiiis 
inde  noii  expavescal?  Slatue  libi  bomintin  exsnlem 
a  palria,  vium  ignoiauieni,  nonne  tibi  abusivum  vi- 
debit,  si  reliclo  iramile,  qiiem  vir  sapiens  ei  in- 
dicaverit,  pecudnm  ct  besliaruin  invia  coniiieiur? 
Invia  piane,  quia  relicia  via  vcrilaiis  abducunl  ad 
invia  xierii£  damnalionis.  llnde  in  libro  Macba- 
iixorum  dc  bestia  scribiiur,  qu.e  ab  Eleazaro  Ma- 
tbatliiiC  filio  perfossa  occultnit,  qiiod  suo  casu  lur- 
rim  ei  ariiiaios,  quos  ipsa  ferebat,  secuin  prxcipi- 

"  tavil  (Macli.  i,  vj).  Sic  ei  spiritus  caruis  cum  mor- 
tc  pracventus  fuerit,  sibi  insidiaiitcs,  id  esl  quus- 
cunqiie  carnalcs  carnis  sux  impciu>h  se(^ucnles,  ad 
inferni  profiinda  deniergil. 

Assiimiinl  autem  ei  hi  duo  spiritus,  tertttim  sci- 
iicel  diahuli  secuin  nequiorem  se,  cl  ingressi  babiunt 
ibi.  Fiuni  quoipic  novissinia  Itoininis  illius  pejora 
prioribiis.  Pejoraquo?  Insidiatur  enini  adversarius, 
ul  in  fine  rapial  cuni  peccatorem  reddit,  aul  de- 
speratione  indur.^tluin,  aul  prxsumplione  securum. 
Horum  damnaiioiiem  propbeia  intelligens,  in  spi- 
rilu  dixit  :  Pro  iniquitale  vidi  teiitoria  .^ibiopiv, 
turbabuntur  pclles  lerra^  Madian.  Vidi,  inqiiit,  tio« 
est  spiriiu  iiilcllexi  teiitoria  iStbiopix  (Habac.  m), 

P  id  esl  corda  iniqiiorum,  quai  saiil  receplacula  d»- 
monum.  iCltbiopes  eniin  dxmoncs  significanl.  Et 
quid  ampiius  vidisli,  propbclarum  sanctissiiiie?  pro 
iniquitatc  lurbabunlur  pelles  lerrae  Madian.  Qux 
sunt  ist£e  peiles,  ct  qiiod  esi  lerra  Madi.<n?  Ma- 
dian  interpreialur  judicium.  Terra  eigo  Madiaii, 
quilibet  lerreni  in  jiidicio  a-iernie  damiialionis  ad- 
dicti  :  pelics,  quae  abstraliuniur  de  animaiibus 
iMorluis,  opera  sunt  inortua  sincvirtute  cbaritaliB. 
Ergo  pro  iniquitale  turbabuntiir,  id  est  punienlnr 
pelles  lerrx  Madian,  id  est  opera  iniquorum.  qi:i 
jam  per  judicium  senteiitiam  aelcrnie  damnation  s 
acceperunl.  Hoc  eniin,  id  esi  pruisumere  de  inise- 
ricordia  vel  desperaie  de  veiiia,  peccaium  esi, 
quod  scribilnr  slilo  ferrco   et  uiigiic    adamantiiio 

jj  qiiod  neque  diiniiliiiir  liic,  neque  iii  fuluro,  nisi 
in  sonilu  spiritus  vebcnienlis,  id  est  vse  adimou- 
tis,  qui  solus  illustrat  cor  peccaioris  ad  poeniien- 
liam.  ipse  eiiim  ubi  vult  spirat,  ct  a  medio  Baiylu« 
nis  peccalis  scrvieiilein  ad  libertaiem  giatiae  revo- 
cal.  Revertainur  ergo,  fralres  dileclissimi,  ad  cor, 
quceranius  hunc  spirilum  dum  invcniri  pole&t,  iii- 
vocemas  eurn  dum  prope  esl.  Qu^ramus  euin  per 
bumilitatcm  pcenileiiiiiK  el  coii.'''ssioiiis,  iiivocemus 
cuin  pcr  iii.siaiiliam  devotiE  orationis.  Eoce  eiiiin 
propeesl.JaiiiSpiriUisDomiiiireplelorl^eniterraruin, 
replet  bodierna  dic  roida  fidtlium.  Suppiicemus 
buic  Spiritui  vcrilalis,  ul  qui  orbcm  lerraruin  re- 
plel  pcr  siii  praeseiiliatn,  corda  noslta  visitet  per 
inbabivaiucm  Bialian!,  doncc  eum   qucm  videmiis 


201 


SEUMONES.  —  SERM.  XXXYI,  LN  DIE  PENTECOSTES. 


5'0 


per  fulem,  iii  fiili-.ro  cogiioscainiis  per  specicm,  Do-  A  jam  se  nii  scirc  jiitlicins,  nisi  Domiimm  JegiKii.  et 

eiimdom  criicifiiiiiiii  ^7  Ccr.  ii),  qucni  prasentcm 
liabere  iion  potesi  iii  rorporc,  praeicnlein  iii  spiritti 
viilt  habcre  ciiin  dicil;  Vcui,  anster.  \u%U\  MOininc, 
si  ejus  proprieiales  aiivcrlanlur,  Spirilns  snnrius 
rectc  inteiligiliir.  Esl  e:iim  vcnUis  l)uiiii(.liJS,  lo/iis 
el  caliclus.  n;i>c  tria  Kunt  quoc  onineni  lcn.E  fru- 
cluni  eiiulriuiil  :  c:iloie  siquidcm  cl  Jiuniorc  onM)i.i 
procreanlur,  lenitaie  sivc  temperie  conscrvaniur. 
Foiiicnium  enim  est  ex  Imniore,  incrcnicnlum  ox 
calore,  fnuiamcnlum  vero  liabent  ex  lemporic.  Ilis 
liibus,  hipiex  Spirims  saiicli  lionuii»  accipilur. 
Primum  purgans,  «luod  sigiiilicair.i-  per  calorom  : 
secunduiii  inllammans,  qnod  signilicalur  per  liumo- 
rem  :  lerlium  pacificans,  (luod  significaiur  pcr  la- 


uiiniim  nostiuni  Jesum  Chrisluiii,  cnj-is  regniim  ol 
tnipcrium  periiianet  in  secula  st-culoriim.  Aiiicn. 
SER.MO  XXXVl. 

IN  FESTO  PENTECOSTES. 

Surge,aquii9,etvenijautleT,  ferfla  hortum  nieiim, 
et  (luent  aromata  illiut  {Cani.  iv).  Jnier  caeiera 
amoris  cantica  hoc  magis  videlur  congruere  solem- 
nhali  liodiernx  ubi  sponsa  dilecti  sui  desiderio  fa^ 
ligata,  noii  jam  qiiserit  sicnt  a  principio,  ut  ipsc 
osculetiir  cam  osculo  oris  su',  sed  ne  abseniia  ejus 
pariat  divortium.  P/gnus  ainoris  posiulal  spirilnm 
oris  sni,  parvum  iie  pi^nus  cxislimas  spirimm  oris 
cjus?  Des  .inriim,  dcs  argenlum,  quidqnid  humano 
satisesldesiiJerio,  parumcst.  Uitumesl  quo}  amaiili 


siifficit,  duin  sponsus  veiiiaf,  spiriius  oris  ejiis.  Sed  B  nilalcm  sive  pcr   tcmperiem.   El  primiim  qniJem 


quid  sibi  vull  qiiod  tam  aspera  increpatione  coiilra 
aiinilonem  erigiiiir,  curn  dicil  ;  Suige,  aqiiilo!  quasi 
dicerei,  recede,  tuuinfugiociinsoriium.detesiorprae- 
ientiam,  pavesioiluriiiam.laboravisuslincns.Credo 
qiiod  iii  aliquo  molesiiis  ei  fuii,  quoni  tanto  conamine 
a  se  repellcre  conleiidit.  Quid  mirum  si  moleslus? 
Sicut  cnim  atislii  nomine  Spiritus  sanctuj,  iia  no- 
niineaquilonis,  si  ejus  proprietaies  veii;nus  adver- 
tere,  spiritus  malignus  intelligilur.  Est  enim  aquilo 
venlus  frigidus,  violcntus,  ei  siccus.  In  frigoic  vero 
gelu  infidelitalis,  in  violeiuia  seslus  pcisecuiionis, 
in  siccilate  derectos  gralix'  spiiilalis  iinelligitur. 
Qiiis  enim  alius  vcnius  fuil  de  quo  iii  beato  Job  le- 
gilur  :  Quia  ventiis  irruil  rcgione  dcserti,  ei  con 
cussil  quatuor  angnlos  donuts,  et  opprossil  (ilios 
Job  et  mortui  sunl  {Joh  i).  Qualnor  profeclo  angu- 
los  domtis  scilicet  Ecclcsia',  quibuss  Ecclesia  coiitra 
spiriialia  nequitiae  roboratur,  suMlii.carnatio  Vcrbl, 
passio,  resnrrcciio,  ascensio  :  qui  angnli  pcr  isfi- 
pielalem  infidclilalis  fiante  aqnilono,  id  est  suggc- 
renle  diabolo  corruerunt,  quando  filii  Job,  id  esl 
hi,  quos  Deus  in  filios  adoptuvcral,  fidem  Verbi  in- 
carnati  non  reccperunl.  Ideoque  sub  ruina  snlTo- 
cali  sunt,  qui  in  infidelitale  sua  morientes  secnm 
nibil  praeter  pcccala  porlavenint.  Vis  videre  vioK  n- 
11401  luibinis?  El  vidi,  inquit  Ezccliiel,  el  ecoe 
Vfiiiusturbinisvenit  abaquilone(E3ec/j.  i).  Quandi»? 
Q'iaiido  alii  ludibria  et  verbera  experli,  alii   eculeo 


peccata  abluit,  secuiulum  persancla  desideria  sur- 
suii)  rapii,  teriium  pcr  quietem  aniiiii  cor  bominis 
iii  pace  disponil.  £l  ul  de  primo  graii;£  dono  iu- 
quar,  quod  purgans  appelialur,  daintu  cst  illiiJ  aliis 
in  eCTubione  proprii  sanguinis,  aliis  in  fonie  ba- 
piismatis,  aliis  in  sola  coulrilionc  cordis.  lii  priiiii* 
liva  Ecclosia,  aposloits  et  mariyiibus  per  cHusio- 
nem  proprii  sangiiinis  sui  :  et  si  qiiid  macul£  fra- 
gililas  liumanui  condilionis  iiitulil,  lolum  pil  cruo- 
ris  eflusio  delersit,  emundavil.  Et  aposlolorum  ei 
niarlyniin  filiis  coUatum  est  hoc  doiium  in  fonio 
Jiaplismaiis,  qui  cx  aqu.i  ci  Spiiilu  sanclo  renali, 
rcmissionem  peccaiorum  consecuii  suni,  ct  vesiem 
innocenti;e  sanctu  convcrsalioiie  immaculatain  ser- 
vavorunl,  Nobis  vcro  qui  posl  rcgoneralioncai  ba- 
piismi,  recidivnm  passi  suaius,  dalur  jioc  miinue 
gratiai  in  conliitione  cordis.  Non  euiin  nosiri  tem- 
poris  esl  palma  mariyrii,  iion  iteratur  remcdium 
sacramonii.  Lnicum  igilur  nobis  supcrcsl  rcme- 
diiini,  poenilentiae  ct  coinpiinctionis. 

Secuiidum  eliuin  Spiiilus  sancii  (lonuvii,quod  in- 
flammans  appeliavimus,  iriplioi  specie  suluJividi- 
lur.  In  aliis  enina  Spiritus  s;iiictiis  est  ilamiua,  in 
aliis  lux,  in  aliis  sciiitilU.  Undc  Ezccbicl  dicit  : 
Qiioniam  in  meJio  quatuor  aniiiKiIiiiin  crat  ignis,  ct 
de  igiie  fulguregrediens,  et  scintillaj  qoasi  aspcclus 
seris  caudenlis  {Ezech.  i).  Per  igncm  flamma  inlci- 
ligilur,  iiaturaliicr  sursiim   lendens  :  pcr  fnlgur. 


bMspeiisi,  alii  ignibus  tradili,  alii  iu  occisione  gla-  D  l»x  in    lalum  se   diHutidens  :  per   sciiuillas,  ignci 


dii  morlui  sunt.  De  siccilate  vero  aquilonis  dicit 
Salomon  :  Quia  venliis  aqiiilo  dissipai  nubcs 
(Vrov.  xxi).  Et  quoe  sunt  ist;ie  nnbos,  nisi  spiritalis 
liiielligentia  legi.s,  ei  prophetarum?  Certe  islac  nu- 
Les  per  aquilonem  dissipal;e  sunl,  quando,  sicut 
dicii  Scripiura,  leneotes  legcm  nescieruni  {Jer 
n),  cl  ea  qux  secundum  spiritum  de  Cbristo  proe- 
nuntiata  fueninl,  omnino  evacuanies,  ab  omni  piu- 
guedine  spiriiali,  quae  in  lege  contiiiebalur,  sicci 
et  vacui  remanserunl.  Intellexit  charitas  veslra 
qnaliier  vcniits  aquiloiiis  Eccksiie  adhuc  infideli 
contrarius  extiiit,  scd  postea  piiedicationo  aposto- 
lorum  cdocin,  miraculis  excitata,  prornissioneeic- 
cia,  claioai  ad  Dominum  a  fatic   tribulatioius,  ct 


quidam  carbiinculi,  qui  lcvi  aliquo  impulsu  awi- 
sum  feruniur,  sed  in  se  tito  dcficienles  ad  ima 
iterum  relabuntur.  His  ergo  qui  primiiias  Spiriius 
accepcrunl,  quasi  flamma  dalus  fuil,  quia  deside- 
rio  coeleslium  pi:Bmiofum  sursum  erecti,  loii  len- 
debant  ad  coronain  :  postniodiim  Ecclosia;  doclori- 
bus  spiritus  qiiasi  iux  fuit,  dum  verbo  lioctriuie,  oi 
semiiie  fidei  in  latum  se  extendcrun!,  usque  adeo, 
ul  per  qiialuor  mundi  partes  novos  Deo  fiIio.=;  gcne- 
rarcnt.  Nosiro  vero  lemporespirilus  scint:IIuiuRCom- 
paraiitur,  quia,  etsi  suniqui  boiia  allectione  animi 
qiiandoque  ad  Dtum  rospiciunl,  tamen  cuniiiiuunt 
annum  fervorcm  non  habenles,  a  suo  proposito  cuo 
i^pescuni.Teriium  similiter  Spiritus  uancii  donum, 


^'*  ABSALOMS  AHDATIS 

qiiocl  paeificans  dicitnr,  nliis  dalur  ad  pacein  ro- 
oonciUalionis,  aliis  ad  paccm  muliiae  diieclioiiis, 
aliis  ad  paceni  .xlerncc  feiiciiniis.  Ad  paccin  recoii- 
cilialionis  apostolis,  de  quiljus  caniUir  ;  Quia  cranl 
portanlos  paceni.  Dcns  cnim  crai  in  ipsis  nionduni 
rcconcilians  sii)i.  Universis  autem  daiiim  est  ad 
paccm  niiiiiise  dileclionis,  quibus  daiiir  f-rvare 
nnitalcni  spiritus  in  vincnlo  pacis.  UnJe  di^.':;ir 
Pacem  reliiiqiio  vobis,  pacem  meam*do  vobis  (Joan. 
xiv).  Solis  autem  eleciis  in  futuro  dabiiiirad  pacem 
aicrnae  feliciialis.  Habemus  jam  donaria  iHa,  quac 
a  Sponso  siio  fn  dotem  accepit  Ecclesia.  Qtiid 
vcKt.1t?  Ul  probei  seipsum  homo,  qui  fiiiiim  Ecclc- 
sia»  se  nominat,  si  ipsa  donaria  jurc  ba;reditario 
susoepit,  quibus  doiaia  esi  Ecclesia  in  die  despon- 
sationis  suk,  utnun  videiicei  per  donum  purgans 
fleai  quod  commisii,  ulruni  pcr  donum  inflammans 
desidcrei  quod  pcrdjdii,  uirum  per  donum  pacifi- 
cans,  qiiod  in  se  discordat  pacifical  ei  componit. 
Sed  quomodo  probabimus  nos  babere  baec  dona  7 
Respicicnddm  esl  ad  ipsa  opera.  Siquidem  ipsa 
opera  feneslra;  quaedam  sunl  Spirilus  snncti,  per 
quas  foras  erumpit,  et  in  homine  esse  cognoscilur. 
£t  ut  mihi  videtur,  iux  ista  visibilis  habet  simili- 
ludinem  aliquam  cum  kice  spiritali,  id  est,  gratia 
Spiritus  saHCli.  Gum  enim  lux  ista,  quani  videmus 
domum  ban«  orationis ,  vel  aliam  qusmcunque 
radiis  suis  percutit,  satis  yideiis  qnia  iion  solum 
foris,  sed  etiam  intus  viam  sibf  facit,  per  ostia 
iniral,  fenestras  petielrat,  foramifia  circuit,  et 
ubicunque  invenit  aditum,  lumen  suje  claritatis  in- 
fundit.  Eodeni  modo,  fralres  dilectissimi,  fenesirae 
quxdani  Spiiilus  sancti  sunl  in  nobis,  per  quas 
lux  ejus  foras  egreditur,  scilicet  bona  opera,  ma- 
nus,  pedes,  oculi,  liiigua,  quae  in  minislerium  Dci 
saiictihcala  semper  habere  dcbemus  :  ut  lingua 
loquatiir  ad  exhorlationem,  manns  opereiur  ad 
xdificationem,  oculi  vidcant  ad  circumspeclionem, 
pedes  ambulent  ad  ulilitaiem.  Quid  demum  aliud 
in  viris  religiosis  sunl  signa  isla  exleriora,  nisi 
foncslr.Je  quaedam  Spirilus  sancli?  Ulpote  cxpansio 
inanuum,  ilexio  genuum,  lunsio  pectoris,  inclinatio 
captiis.  Expansio  manunm  enim  desideriuin  signi- 
fical  cooleslis  gralix  :  flexio  genuuin  signuin  esl 
rcvercniiai :  tunsio  pcctoris,  poiiiiientiae  :  inclina- 
lio  cnpilis,  obedicnliac.  \crumlanien  inulios  vide- 
iniis  dona  Spiiiius  sancii  accipere ,  quae  quia  ad 
dcbiium  finem  non  referunt,  oecasione  graiije  qna 
boni  esse  debuerant,  deieriores  fiunt.  Quod  et 
rrophcla  nobis  sigiiificat  cum  dicil:In  mari  via 
lua,  et  semila;  lure  in  aquis  mullis,  el  vestigia  tua 
non  cognoscenlur  (PsaL  lxxvi).  in  mari  quod  sal- 
sum  csl  cl  amarum,  peccata  illa  significanlur,  quaa 
seciim  amariludincm  alTerunt,  utpole  irse,  rixae, 
dibscnsioncs,  invidise,  conlenliones,  semulalioncs. 
Per  alias  aquas  qux  dulces  sunl,  cseiera;  passioncs 
aiiiini,  quae  secuin  afferre  Tidenlur  deleclationes  : 
itl  fornicatio  ,  immnndilia  ,  liixuria  ,  comessalio- 
iici,  obrielales  ct  cxtcia  lalia.   In  !i0c  orgo  mari 


SPlllNCKIRSBACENSIS  ?I2 

A  el  in  liisaqtiisqiiandoquc  cst  via  Dei  sive  semrta  per 
collaiionem  donoriim,  sed  vcsligia  ejiis  noii  cogno- 
sciintur,  quia  per  ipsa  dona  Deus  non  sicut  opurte- 
ret  glorificatur.  Quis  dubitat  dona  Spirilus  saiicli 
csse  peritiam  Scripturarum,  factindiain  verborum, 
legerc  distincle,  cantare  acnte?  Ei  tamen,  ciim  his 
Jonis  inulti  siini  sermoiie  impudici,  aspectu  /a- 
scivi,  oissoluti  in  opcrc,  inco:npositi  habilu  et  con- 
versalione.  Quid  ergo  prosiinl  ista  ?  imo  magis  ob- 
sunl.  Quod  ex  verbis  Ezechielis  cliam  conjici  po- 
test,  qui  dicit  se  vidisse  librum,  in  quo  scripluiu 
erat,  ramentaiiones  et  carmen  ei  vx  :  Espandii, 
inquit,  librum  coram  me,  qui  erat  scripius  intns  et 
foris,  et  in  ipso  scriptum  erat  lamenlsrtioned,  el 
carmen,   et  va*.  Certe  lamentaiiones  spectaut  ad 

r.  veniam,  carmen  ad  gloriam,  vx  ad  gchennam.  llis 
iiaque  Scriplnrx  siinl  lamentaliones,  qui  in  ipsis 
sive  legendo,  sive  cantando,  sive  orando  maieriam 
p!ai)gendi  peccaia  sua  inveniunt.  Iliis  sunl  carinen, 
qui  cutn  atlestatione  bonorum  operum,  per  pro- 
niissionus  Scriplurarum  spem  futurac  glorise  con- 
oipiunt.  Illis  autem  suii-l  yjt,  qui  duni  lcgendi  sive 
psallendi  graliam  accipiunt ,  eo  ipso  vunitatem 
scctanlcs  iu  cogitaiionibus  suis  evanescunt.  Vi& 
crgo  bene  psallere?  ad  psalmum  r.ecesse  habes 
adjuiigcre  psalterium.  Qijod  ergo  psahuus  eonai  ia 
ore,  psaileriuin  consonat  in  corde.  Ncc  loquor 
niodo  psalterium  decem  chordaruin,quooh'm  psalmi 
decantabanlur  in  Vcteri  Testamenio,  imo  aliud 
qiioddam  psallerium  seplem  chordarunt,  psaiicrium 

C  spiritale,  quo  psalmi  in  Novo  Teslamenio  decan- 
tanlur,  sciiicet  spirilum  septifurmis  graiiae.  Ipse 
crgo  Spiritus  sanclus  esl  psalierium  :  sepiem 
churda:  ipsius,  sepiem  dona  Spirilus  sancti,  scilicel 
fipirilus  timoris  Domini,  spirilus  pielatis,  spiri- 
tus  scieniiae,  spiritus  fortiludinis,  spirilus consilii, 
spirilus  inielleclus,  spirilus  sapienliae.  Primum 
donum  speclal  ad  humilitalem,  secundum  ad  man- 
sueludiiiem,  terliuin  ad  cordis  contritionem,  quar- 
itiiii  ad  desideriuiii  justiliae,  quintum  ad  affecium 
niiberieordi^e,  sexlum  ad  munditiam  cordis,  sepli- 
niiim  ad  quielein  conlemplalionis.  Ergo  primfl 
cliorda  reddil  sonum  gravem,  secunda  suavera,  ter- 
lia  Uigubrem,  quarta  sonorum,  quinta  concordem, 

jv  scxta  aculiim,  bcptima  vcro  superacotum.  Tange 
crgo  priniam  chordani  psalierii,  el  psalles  huniili- 
tcr ;  secundam  ,  et  psalles  suaviler  :  lertiam,  cl 
canosprudenier  :  quarlam.cl  canes  virihter  :  quin- 
tani,  ei  psalles  concordiier  :  sexiam,  ei  psalles 
sinceriler  :  lange  sepliinam  et  sic  psalles  sapientcr. 
Concordeni  ergo  necesse  est  psalnius  el  psalte- 
rium,  verba  ad  animum.  Si  enim  verbis  tantuin  (nam 
el  virlulibus  ct  faclis  honoramus)  liinco  ne  forie 
dicatur  nobis:  Voxquidemvox  Jacobest,sed  nianus, 
nianus  suul  Esau  (Cen.xxvn),  quasi  diceret  r  Verha 
qux-  profertis  ,  verba  quidem  Dei  ,  sed  opera  , 
opera  sunl  carnis.  Manus  cnim  pertinel  ad  opera- 
tioiicm.  De  manu  quidem  dicilur  :  iVIanus,  inqnit, 
Esau  pilosic  sunli    pili  sunl  pravic  cogitationcs, 


gj3  SEK.MONES.  ~  SEHM.  XXXVll.  IN  DIE  PENTECOSTES.  «14 

illiciia  desi.Ieria  ;  nec  r»>prclicM(!iir»lHr  maiius  Esau,  A  tOfjj.Sicut  JonnricsEvangcllsla  i  osJocel  :Iii  loc  sci- 


rjiiia  in  ipsis  pili  orieLaiilur,  seJ  quia  noii  pt'a:ci- 
(leli.inlur.  £ran:  eiiim  pilusx,  id  esl  pleita!  pilis ; 
possiinius  oniin  facero,  ne  pravae  cogilal  ones  iii 
iiohis  pr£v:tleant,  seii  non  possnmus  fjcere  ui  nou 
surg3i>t.  Unile  Leyitis  pr.Tetipitur  (iVam.  vin),  pUos 
carnis  sna  radero,  non  evellere.  Quon»0(Jo  ergo 
ciiin  illicitis  dcsideriis  dimicanduin?  Certc  boiius 
cainpi  doctor,duin  adversarius  ejus  j;«cula  intendil, 
inanun»  objicil,  ul  dectinet  vulnus  cordis.  Siniiliter 
lioino  quiiibet  qui  spirilu  Det  agitur,  ne  jacula  ini- 
niici  suscipial  in  corde,  inanun»  objiccre  dcbei,  i»oc 
est,  boiii  operis  excrcitationcm  ;  circumeal  allaria 
iion  tantiim  pedc,  sed  devotione,  pulsct  procibus 
aitres  Dei,  siilTiagia  sjnclorun)  interpellel,  fralri- 


inus  quoninm  in  i  hrislo  niaiienius,  quia  i\o  spiril'.i 
ejus  atcepiaiits.  El  ulinam  milii  pars  sil  iii  ser- 
nioiic  Itoc,  iil  ego  in  Cliristo  n:aneiis,  dc  spiritit 
accepcrin»,  praiserlim  de  Spirilu  santlo  locnlisrus 
quia  nemo  nisi  in  Spirilu  Dei  loqnens  digiius  lan- 
dalor  illius  poiest  inveniri.  Tang.it  igilur  idein  Spi- 
rilus  cor  mcuni  dulcedine  pracsenliaB  suk  ,  iino 
sicul  adipe  et  pinguedine  repleatur  anima  mea,  el 
unclio  spirilalis  doceat  omnia,  quse  el  lanltc  solem- 
nilali  congruanl,  et  noslr»  proAciant  dcvotioni. 
El  qiiideiu  ista  anclio  spiritus  rauhifarie  promissa 
esi,  videiicet  singulari,  spirilali,  et  gener.ili  promis- 
sione.  Singularis  proniissio  Clirislo  facla  est , 
qui    singulariler   Spiriliim    sanctum  accepit ,   ubi 


bus  suis  benignum,  praelatis  promptum,  Dco  vero  B  diciiur  :  ilequiescet  snper  eum  Spirilus   Domiiii, 


piun»  cxbibeat  obsequiuni ;  et  cuni  laii  opcre  secii- 
rus  invocei  Spiritum  sanctum,  cultorem  liorius  siii 
dicens :  Veni,  ausier,  perfla  liorluin  meum.  Quis  est 
istehorlus?  horius  Ecclesia',  congrcgatio  fidclium  ; 
iiorii  siiigutorutii  sccrela  sutil  cordium.  Dical  ergo 
Ecclesia,  dical  qua:iibct  Adelis  anima,  perfla  hor- 
lun»  nieum.  Primo  iiifla  pcr  inspirationem,  efSa 
pcr  sanclam  coiiversaiioncm  ,  petfla  per  virtuiuRi 
consummalioneiu ;  peifla  dico,  et  flueiit  aromata 
iiorii. 

Et  qnse  sunt  arom:»la  liorli,  quse  Spiritus  sanclus 
excolit  ?  lulerrogemus  aposioliim  Paulum  :  Fruclus 
autein  Spiritus  cst,  inquit,  gaudinm,  cbariias,  pax, 
patientia,   loiigaiiiinitas,  benignitas,  bonitas,  lides. 


iipirilus  sapientioe  et  iotellcctus,  spiritus  consilii  et 
fortitudinis,  spiritus  scientiae  el  pielatis  :  et  reple- 
bil  eum  spirilus  timoris  Domini  (Isa.  xi).  Spscialis 
promissio  facla  est  apostolis,  qui  primitias  Spiriti*s 
acceperunt  sioul  in  Actibus  apostolorum  legilnr, 
ubi  diclum  esi  de  illis  :  Et  accipieti?  virlutein  Spi- 
rilus  saiicti  snpervenienlis  in  vos,  et  erilis  milii 
lesles  ixi  Jud;ea,  ct  Jcrusalem,  et  usque  ad  ultimiim 
tena;  (Acl.  i).  Generalis  promissio  omnibus  in  Cbri- 
stum  crcdituris  facla  cst,  ubi  dicilur  :  EITond.im 
de  Spiritu  meo  snpcr  omncm  carncm,  el  propbeia- 
bimt  (ilii  vesiri  ct  filise  veslrae  (Joel.  ii).  His  au- 
teni  gradibus  proinissionis  ordo  donalionis  (igura- 
u\6  esl,  qnia  a  Cbristo  in  apostolos,  et  per  illos  in 


modestia,  continenlia,  castitas  (Gal.  v).   Quomodo  C  omnes  filios  Ecclcsia;  Spjrilus  sanclus  erat  deseen- 
fluiint  ar.imata,  in  quibus  esi,  fnKlus  spiritus  ?  Gaii-      surus. 


diuin  in  Spirilu  saiiclo  facil  bilurein,  cbaritas  fcr^^ 
venleiu,  pux  quietuin,  patieuiia  probalum,  longani- 
iNitas  perseveraiitem,  bcnigiiiai»  gratiosum,  boniias 
sanctuin,  lides  sccurum,  inodeslia  disciplinaluni, 
coittincntia  purum,  cuslit«is  pudicun».  i(x'C  csl, 
fraircs  dileciissimi,  prxlibutio  quxdam  spirilus, 
qiix  ii)  pixsenli  vita  datur  ad  consolaiionem,  in 
fulurocumapparucritClirisKis,  vita  nostia,  dabitur 
:td  satietatem.  Sicut  enim  dicit  Salomon  in  Pro- 
verbiis  :  Vir  iioii  es^  in  domo  sua,  se.d  abiit  via 
loiigii^sima,  saccuium  pecuiiix  secun»  tulit,  in  dic 
plcnai  lunai  rcversnrus  (Piov.  vii).  Vir  id  esi  Chri- 


Coniinet  autcm  capituUim  quodpraemisimus  gcne- 
ralem  Spirilus  protnissioncin  ;  el  iion  solum  gcne* 
ralcin,  imo  ei  goneralissimam,  ila  ut  pcr  orben» 
lerraruni  vcl  Ecclesiaruni  univcrsitas,  vel  universi- 
tas  crealurarum  iutelligaiur.  Secundum  ergo  ge- 
neralem  promissionem  per  orbern  lerrarum,  Eccle- 
siaiuinuniversilas  accipiendaestet  repletiospirilu^. 
lUa  spiritalium  charismatum  est  abnndanlia  (niaj 
tempore  gratia»  iii  filios  Ecclesiae  facta  est.  Hane 
veio  repielio.iem  iriformis  spiritus  operalur  in  Ec- 
clesia,  qui  tanien  in  se  uniis  est,  id  est,  spiritus 
compiinctionis,  spirituscompassionis,  spiritus  ado- 


slus,  non  est  in  domo  sua   id  esl  in  Ecclesia  per  q  plionis.  Terra  pcccatorum  qorc  inculta  est,  spinas 


corporalem  prajsentiam,  sed  abiit  via  longissima, 
quando  in  coe.lo  asccndil ;  sacculuni  pecnni^c  secum 
tulil,  quia  in  ipso  snnl  omnes  lltcsauri  sapicntix, 
elscienliae.quaesccum  rererel  in  die  plena;  Innae,  id 
est  in  dic  judicii,  id  est  in  consuminatione  iLcclosise, 
quando  csl  rcvcr.snnis,  ul  qui  in  pi  esenti  sponsie 
suaj  conlulit  grati:im,  in  fiiluro  largiitur  gloriam, 
qiiam  iiobis  pra:siare  digneiur  Jesus  Chrisius  Dens 
'jt  Dei  Filius,  ciijiis  regtium  et  intperiuiit  permanet 
11  secula  seculorum.  Amen. 

SKUMO  XXXVII. 

IN   FESrO   I'ENTECOSTES. 

Si<irilu$    Domini    replevit     orbcm    terraruin,    et 
koc,  quod  couhnel   ovmia,  scientiam  Uabel  (Sap.  I) 


et  Iribulos  geiininans,  nplctur  spiritu  compunclio- 
iiis  :  terra  inisLTiarnm  qnac  arida  et  leniiis  esi,  re- 
plelur  spirilii  compassioiiis  :  terra  perleclorum  quje 
plnguis  et  feciinda  esl,  repletnr  spirilu  adoptionis. 
Ad  spiriluin  compunclionis  pertincnl  suspiria  et 
gemilus,  aHliciio  corporalis,  ulierlas  lacrynianrn, 
laborcs  puMiitenii.c,  ci  luctiis  illi,  pro  quii;us  bea- 
liludo  ci  consolatio  repromitiiiiir,  ubi  dicilur  : 
Bcati  Qiii  iiigeiit,  qnoniam  ipsi  consolabuntiir 
(Maith.  v).  Ad  spiritiim  compassionis  pertinet  sul>- 
venirc  aoYielatibus  innrmantiuin,  calaitiitaiilms 
oppressornm,  necessitalibus  paupcrum,  sed  et  om- 
r.ia  opera  misericordiac  (jux  misericordes  inipen- 
dutil  ntiscris.  qnibus   cl  ipsi  misericordiain  conse- 


9;3  AHSALONIS  ABUATIS  SfRlNCKIRSDACENSlS  S!G 

qiietUur.  Spiiitui  Yero  nuo.ilionis  perfoctorum  csf,  A  facinm  oil  u-iguonnim,  sicque  aJo;nnia;ucniis  coii- 
el  spccialiler  filios  Dci  facil  siciii  Aiiosiolus  dicil  :  fiiiia  (Jecu;  urrii  [.iociirril].  .\Ions  &i<}i!idt;iii  Chrislus 
Non  acccpislis  ilcrum  «pirituin  scrvjiuiis  iii  limore,  eral ;  iiions,  inqnaiu,  ille  coagulaius  ei  pingiijs,  in  (]uo 
•eil  spirilum  adoplionis  rilioriiin,  lioc  esl,  per  queni  misericorilia  ei  vcrilis  obviavcrunl  sibi,  juslitia  el 
adoplalicslisin  lilios,  cl  .^rram  :ieicrn.n  Iiaereditatis  pax  osciilat.ne  siint  :  in  qiio  iinclio  spiriialiuin  clia- 
accopislis.  ria!)cl  isle  spirllus  op-^ra  sua,  quae  sunt  risinaluin  posita  fiiit  ciim  omiii  pleiiitudiiio.  Accc- 
gandero  I.eiiiia  spirilali,  fcrvere  spiiicu,  devote  dcntc  autem  ignc  bpirilus  san<  ti  uiigiieutHm  lioc  a 
orarc,  vlgilaiiter  iiisistere  Icciioni,  el  sancta  mc-  vertice  moiitis  in  plana  dcscciniit,  qiiia  pro  opera- 
•litalione  rimari  coeiestia  ct  alia  hiijusmodi,  quibns  tionein  sancii  Spiritus  a  Cliristo  iii  omnes  Ecclosiaj 
iii  tanliim  diilcoraliir  aniina,  ut  vilcscal  ei  mundiis  filios  Spirilus  sancti  graiia  cffusu  csl.  IIoc  deniqno 
cimi  dclectalionihiis  siiis.  Si  spirilalia  cnin  corpo-  csl  iinguentiiin  nnclionis,  qiio  labcriKKulnm  et.om- 
ralibus  vclimus  comparare,  dicemus  quia  spiriins  nia  vasa  ejus  iniinclum  esi  {Exod.  xx\).hocest  un- 
compiinctionis  ferramcnlum  esl  :  spirilus  compas-  gncnlu!!^  quod  a  capite  in  barbam  Aaroii,  ct  iiidc  iii 
sionis,  nngiiciiluin  :  spiriiiis  adoplionis,  elcctiia-  orain  vcslimenti  ejus  descendit  {Psal.  cx.xxu). 
rium.  S|>iriUis  conipunciionis  fcrramento  compara-  Meriio  uliquc  desccndit  a  barba  iii  oraio  vesti- 
l»r,  quia  siciil  mcdiciiinlc  rtfrrum  morbuin  corporis  '^  meiili,  quia  ungueiituin  non  erat  barbx»  sed  capitis. 
pungit   et   praecidii,  iia  ct  spiritus  compiincliciiis      Cnput    autcm   non    tantum    baib.-e,  sed    oiiiniinn 

meiiibroriim  erat  :  ideoquc  ungiicntiim  rccte  a  ca- 
piie  iii  barbam,  cl  a  barja  in  cacicra  membra  de- 
buii  efHaorc. 

\idetis,  ul  opinor, qoomodo  Spiiiiiis  Domini  rcple- 
vit  orbcm  lerrarum  spiriialium  cliarismatuni  ple- 
niludine,  qui  sive  dicaliir  spiriiiis  Doiiiini,  boc  cst, 
Dei  Patris,  vel  Domini,  id  csl,  Cliristi,  una  veriias 
est.  Si  verba  priedicta  generalissimam  contincant 
promissioiiein,  lunc  per  orbem  lerrarum  universi- 
tas  crcaliirarum  est  inlelligcnda,  el  sic  iHa  univei- 
sitas  dislingucnda  est,  ut  dicamus  :  quia  csl  (erra 
niiiiidaiix  fabricrc,  est  tcrra  pra^sentis  Ecclesiae,  esl 
lcrra  cadestis  patrit.  De  piiina   dicilur  :  In  prin- 


morbuin  aniina;  piingit  pcr  (lolorcin  et  quod.ini 
niodo  cxpellit  per  liuini!em  coiifossionoin.  Spiiitus 
•ompassir»nis  ungucntocoiiiparalnr,  qnoniain,  siciit 
ungucntum  ad  miligandos  dolores  curporis  foris 
apponitur,  ita  ad  sublovandas  ncccssitatos  miscro* 
rum  opera  misericordiae  exlcriiis  apponunlur.  Spi- 
ritiis  adoptionis  rectc  dicitur  cleciiiarium,  qund  c.\ 
«peciebiis  aromaticis  coiificitur  el  dulcc  cst  palato, 
el  conservalivum  sanitatls;  qiiia  prae  ca^leris  spi- 
ritalinm  graiiarum  habct  abundantiam ,  qiiibus 
anima  dulcoratnr,  ct  vigorom  accipit  intcrnre  sani- 
latis,  sicut  Pauius  dicit :  Fruclus  aiilem  spirilus  C3l 
chariias,  gaudium,  pax,   paiicnlia,    loiiganimilas. 


bonitas,  maiisiietado,  fides,  niodcsiia,  continenlia,      cipio  crcavil  Deus  coeluni  el  tcrram  clc.  (Cen.  ») 


caslitas  (Gat.  v).  Ei,  quoniaai  lianc  muUirariam 
plenitudiiiem  uiius  Spirilus  operatur  iii  Ecclesiis 
Dei,  diciiim  esl  : 

Spirilus  Domini  reptcvit  orbem  terrarum.  Hoc  esl 
Ecclesiarum  universitatcm.  Quod  dicitur  replevil, 
piMGtcritiim  pro  futuro  positiiin  inteliigc,  p.J-optcr 
cerlitudiiicm  adiinplendse  promissionis,  sicul  alibi 
lcgilur   :  Oninia  <|ua;cunque   audivj  a  Paire  meo. 


De  sccunda  dicilur  :  Yisilasli  lerram,  et  inebriasti 
cam,  muliiplicasti  locuplotare  eam  {Psat.  i,xiv).  El 
in  Job  :  Qiii  cxtcndit  aquilonem  supcr  vacuum  el 
appendit  terram  super  nibili  {Job,  xxv»),  Terram 
siquidein  super  niUili  appendere,  esl  Ecclesiam  su- 
per  gentes  dilatarc,  qq^  niliilum  in  Isaia  appcl- 
lantur  ubi  dicilur  :  Omnes  g<;iite3  quasi  iion  sinl 
sic  sunt  in   conspeclu  Dei,   et  tanqnani  iiibiluin  et 


iioia  fecivobis(/(?flH.v),  ciinmultisaliislocissimile  «nane  reputaue  sunt    {Jsa.  xl).  De  terra  coelestis 

invenitur.  Aitende  quia  spirilus  ab  initio  non  or-  palri.x  scripium  esl  in  psalnio  :  Crcdo  videre  bona 

bein  terraruin,  scd  angulos  quosdam  bujus  mnndi  Domini  in  terra  vivenlium  {Psal.  xivi).  Si  vis  scire 

implcvii.  Angulos  aulem    tcrraruin   niundi  dixerim  quomodo  liaec  lcrrarum  univcrsitas  repleiasil,  con- 

viios  justos,  paliiarchas  vidclicelel  alios,  qiii  fue-  sidera  opcra   Dci  :  quia    sunt  opera    conditionis, 

runl  in  anliquis  scculis  paucitale  rari,  et  obscuri  £)  opera    restauralionis,    opera    reparaiionis.    Opera 

pra;  multitudine  malorum  inter  quos  conversaban-  conditionis  sunt,    coeliim  el  lerra  ct   quDccunque 


tur.  In  qtiibus  spiritus  Dei  manens  dum  neque  pro- 
plietali  voce,  neque  miraculorum  signis  foras  prodi- 
bat,  finibus  inlerioris  conscicntia;  conlcntus, 
velut  angulos  quosdam  replebat.  Aiitiquis  ergo 
temporibus  Spirilus  sanclus  parcus  quodaminodo 
fuil,  ne  diram  avarus,  qiiia  lunc  nobis  tbcsauri- 
zavit  el  congregavit  diviiias,  iil  lcnipore  gratiae 
jllas  exponeret,  et  foiis  divinsc  bouitatis  per  gra- 
tiam  abundanlius  emanarei  :  ct  unctio  spiritalium 
charismatum  cuin  oniiii  pleiiit'.idinc  iii  filios  Eccle- 
six  descenderet.  Quomodo  cniin  non  descenderet? 


coniineniur  iii  illis ;  opera  rcsiauratioiiis  sunt,  per 
qii;c  boino  in  sancliiatem  vii;£  rcformatur,  ad  quae 
periinenl  Cliristi  incarnatio,  passio,  resurrcctio,  et 
omnia  opcra  interiora,  qua  elecii  faciunl  a  lemp.ire 
incarnationisCIiristi,  usque  ad  lincm  seculi ;  opcra 
reparationis  sunt,  qu»;  lotum  innovani  hominein  in 
futuravita,  adqux  pertineiit  glorilicaliocorporis,  jo- 
cundilas  inenlis, cl  felicitas  gaudioruin,  qux' iicc  ocu- 
liis  vidil,  nccaurisauJivil,  nec  incor  bouiinisascen- 
dit.  Intcr  opera  rcsiauraiionisei  opera  reparaiioni» 
h.Tcdistanlia  cst.qniabaec  faciuiil  utqu*  perdiia  fu& 


In  verticc  montis  positum  erat,  ad  cujus  radicCm      rani  pcrdita  non  sint,  illa  ut  qure  reslanrata  sunl, 
-ampi  civalles  undi.iuc,  accessit  ignis,  el  Ii'{ue-      licata  s  nt.  ?r'""'l"S  ^'"gf.DominircpIevit  lerrammutt- 


21' 


SERMOiNES. 


SERM.  xxxvii.  iN  d:e  PENTLCOSTKS. 


2:8 


i^aiia;  fabricae  peropera  condilioiii»,  lerr.im  pra-seniis  A  qno»!  crrt  siiper  f;iciem  Moysi  iliiiii  I<ir|!iftrpliir  filiis 


Ecciesi*  per  opcra    reslaiiralioiiis,  lcrraitt  cttieslis 
palri;e    per  opera  reparalionis.  Noii    mireiis  (|iioil 
opent  codditioiiis  Spirilui  saiiclo  allrilxiintiis,  coiii 
Palri    poiius  ascribeiiila    viticantur  socundiim  Au- 
giistiiium,  qiii  (iicit  :  Si    ([u.X'ris  pcr  qucm?  per 
Verbiiin  :  si  qii.i!ris  quare?  quia   bonus  csl,  quasi 
»!ic(;rei  propier  Spiciium    sancium,  cl  sic  itJem  spi- 
liis  nonvidelur  esse  auclor,  sed  causa  crealurarum. 
Absijue  dubilalione  tamen  verum  esl,  quoil  Paler  ei 
Filius  el  Spiritus  sanctus  sicut  sunl  in  substainia 
niiiim,  ita  niliil  iiabent  inoperalione  (livisum.  Uiule 
Domiiius  in  Evangelio   :  Pntcr  nicus   usque   inodo 
operatur  et  ego  opcror  {Joun.   v).  Et    in    Ecclcsia 
canitur  :  Tc  laudenl,  te  glorificeiit  omnes  crealurx 
luT,  0  beata  Triniias.  Recle  ergo  dicilnr,  qiiod  spi- 
rilus  Doiniiii  replcvii  orbem  terrariim,  et  Iioc  qnod 
conlinel  omiila  scieniiam  liabcl  vocis.  Per  Jioc  gc- 
neralis   sit  deinonstralio,  non   pcrsoiialis,    id  osi, 
ad  mullii,  non  ad  unum,   sicul  in  Ecc!esiast(%  ubi 
dicitur  :  Demii  lime  et  mandala  ejiis  observa,  iioc 
csl  omnis  bomo  (liccl.  \n).  Ibi  enim   ad  oninem 
liominem   fit  licnionslralio,  non   ad   unum    solum, 
qiiasi    dicerel   Saloinou  :  Non  quxras  cul  loquar, 
cuni  dico  :  Deum   lime  el  mandala  ejus   olserva. 
Non  enim  ioqiior  uni,  sed  oinni.  Eodcni  modo  in- 
telligcndum  esl   !ioc,  Id   est,  universalis  Ecclesia, 
OJae.  conlinei  omnia,  id  est,  onincm  spirilus  plcni- 
tudinem.  Scientiam  hnbet  voch.  Cujus  vocis?  Tria 
fiunl  liic  ;  sonus,  vox  ci  verbum.  Sonus  est  slre- 


Israel  [Exod.  xxxiv),  iino  iisqiic  Iiodi,;  velamen  su- 

pcr  rorda  ipsorum  posiluni  est,  diiin  filius  ille   so- 

iiior  foris  siaiis  audil  symplioiiiam  et  clioriim  ,  i  I 

cst,  spiriialem  laelitiam  Ecclesix'  iii  Scriplnris  rc- 

promissam,  quam  non  inlelligens  iiilrarecotiteninil. 

Toinpoie  gratia;  vorbum  sonat  ,    qiiia   tlliis   Ec- 

cle.sia»  mysleria  lc^is  ct  proplietniuin  palefacla  siin!, 

ul  jam    iion   carnaliter,  sed  spirilaiilcr  ea  inlclli- 

gaiil.   FIoc  esl  ergo  quod  dicilur  :   Quod   continet 

oninid,  scienliani  hubet  vocis.  Hoc  cst  verbum  vocis, 

i(l  cst ,  spirilalem  iiitelligcnliam  legis  et  propliela- 

ruiii ,  "sacraiiieiiioriiiiique  Clirisii  el  Ecclcsiu; ,  qii.-B 

per  Spirilum  sanctuiji  in  Soripluris  sual  rcvelata. 

Vi!l  cum  diciiur  :  !loc  quod  continel  omnia,  per  lioc 

{j  dcmonslralio  fil  ad  cor  liuinanuin,  quod  liac  ratione 

continct  omnia.  Primo  Spiriiuin  sanclmn  conlincl , 

qui    ci    invisibilitcr  illabiiur,   angclicam    iialurani 

coniinel  per  siniilitudincm  creationis ,  qiiia  ralio- 

nem  et  inlellectnm,  cogniiiouem  Dci  ct  difeclionein 

accepit   in   sua   creationc.   Continet  eliam  omncm 

corporcam  crcaluram  pcr  cogniiionem  causartini , 

eo  quod  causas  oinnium  scnilelur  el  intelligal.  Se- 

cunduin  hoc  crgo  cor  bumanum  contincns  Spirituni 

sanclum,  conienlum  diccre  possumus.  Esl  ergo  cor 

humaiiiim  quasi  vas  quoddain  graliu;  Dei ,  el  ne- 

ccssc  ul  vas  purum   et  poliiiim   sit  auod  tauluiii 

lliesaurum  debet  continere. 

Respicial  ergo  unusquisque  ad  vas  suuin  iitrum 
sincerum  sit,  et  ulrum  factum  sil  In  honorem  an  ia 


piliis  ille  qul  sine  iiistrumcnto  lingua^  el  admiiii-  ^  contuiueliam.   Vasorum  eiiim  liujus  iiiodi  aliud  est 

purum  et  polituin,  aliud  purum  el  iion  poliiuin, 
aliud  polilum  el  non  piirum,  aliud  ncc  politum  nequc 
puruni.  Vas  purunt  el  politum  iiabct ,  (|ui  intus 
inuudiis  est  roonte ,  el  foris  lioneslus  rcligiosi  con- 
versalioiie ,  ut  iti  ipso  quodammodo  luccal  gralia 
diviiia ,  ita  ut  cum  videris  eum,  dicere  possis  quia 
Deus  babilal  in  iilo.  Vas  purum  et  uon  poliium  lia- 
Lct,  qui  virtutibus  aiiinii  bcne  institulus  est,  scd, 
dum  sscculari  quadain  conversatioiie  iii  viclu  et 
vcsiitu,  et  nuindaiiis  negoliis  se  egerit  inter  homincs 
foris,  quodaiiimodo  csl  Impolilus.  Vas  polituiii  et 
iioii  purum  babetfalsus  religiusus,  qui,  virluie  aiiinii 
vacuus,  siuiulaiain  quaindamspeciem  religionls  por- 


culo  oris  efTicilur  ut  collisio  lapidum  vel  aliqiiid 
lale.  Vox  autem  est  sonus,  qui  inslrunienlo  lingua; 
Cl  oris  formatur.  Verbum  vero  esl  significalio  vo- 
cis,  quje  lii  ejns  prolalione  concipitur  in  menie  ra- 
tioiiali.  A  principio  nnindi  usque  ad  Moysen  soniis 
fuit,  a  Moyse  usquc  ad  CliVislum  sonuit  vox,  ab 
incarnatione  Clirisli  usquo  ad  fincm  scculi  sonat  vcr- 
bum.  Vis  scire  quomodo  sub  lege  naturali  sonus 
eine  adminiculo  lingtu^s  ct  oris  fuii?  Liiigua  [)ei 
Spirllus  s:inclus  est,  de  qua  dicilur  :  Liiigna  inca 
calanius  scriba;  vclocilcr  scribcntis  (Psal.  xlit).  Os 
vcro  est  sapientia  Dci,  id  esl,  Clirisliis,  de  quo  di- 
ciiur  :  Osculclur  me  osculo  oris  sui  {Canl.  i).  El  in 


propbeiis  s«pe  legilur  quod  os  Domiiii  locutum  cst.  ^  tal  iii  corpore,  geslu  buiniliiaicm ,  verbo  benigni- 


Quia  ergo  loqucla,  qua  uiebaiilnr  bomines  anic 
iegem,  nuiiam  Dei  sapieniiam,  niliil  splritalis  grati;u 
coiiliiiebal,  quasi  ad  lumullum  sxculi ,  tantum  so- 
num  sine  adminiculo  lingux  et  orls  facicbaiit.  Sub 
It^gi;  scripta  nox  souuil,  et  fuit  isla,  lex  et  propliel», 
quae  velut  oris  et  linguac  adminiculo,  id  esl  sapieu- 
tia  Dei  dlcianle  cl  Spirilusauclo  doceiilc,  cditasunt. 
Illis  aulem  qui  lcgeni  acceperiint ,  vox  lanluni  so- 
nuit,  quia  mystcria  legis,  el  spirilaleiu  inlelligcn- 
tiam  iion  aciipiebanl.  IIoc  cst  quod  llrias  Ei1i.t;u3 
epistolam  morlis  suae  sigiialam  secum  tulit ,  quia 
populus  Judaicus  acccpil  sacram  Scripluram ,  el 
spirltali  intelligentia  sibi  clausam  ad  curauluin  dam- 
Jiaiionissux  (11  Reg.  ji).  Hoc  significabat  velamcn 


talem,  vultii  slmpliclialem,  menticnsiiue,  eo  usque 
apparens  rciigiosus,  quousquc  iiacla  opporluniiate 
vere  iniquus  csse  possil.  EiTunde  enini  vas  illius,. 
ci  iiivciiics  invidlas,  delraclioues,  dolosas  machina- 
tioues,  cxquislias  malitias  ,  ubsque  eo  quod  inlrin- 
secus  lalel,  ei  iia  spiritali  dileclionc  aiienum  inve- 
iiics,  ul  nec  etiam  diligentes  se  possit  diligere.  Vas 
neque  politum  ueque  puriim  iiabct ,  qui  iiilus  per 
viiia  ,  cl  loris  per  scandala  dcformalur,  et  islc  ma- 
iiifcste  malus  csl. 

Cor  ergo  humaiium  quod  coulinei  omnia ,  scien- 
tiam  liabel  vocis.  Altendc  quod  Dcus  ab  iiiitio  do- 
cuit  creaturas  duas  voces  :  uuain  vocalcm,  altcraui 
re.ileuj.  Vox  voiralis  fuii ,  qua  omnej  liomines  ab 


M9 


ABSALOMS  AblJATlS  SPUINCKIUSBACENSIS 


i20 


inilio  ii>«que  ad  liivibio::;  ni  rmgii:iruin  usi  sunl.  Yox  A  liieviias  lcinpoiis,   nou  siiiobai    «liligcnlius  piocu- 


FfUis  fuil  dignilas  coucliiionis  crcaliiraruin  ,  per 
•;iiaiii  !)cus  ostcnsus  esl  lainlaliilis.  Oninis  aiilcin 
4naiiira  lialiiiii  iii  siia  conililioiie  unde  Dcus  vcre 
l.»Uil;iri  |;ossei.  Uiiilc  s«  riplum  esl  :  Landanl  iliuni 
rft>!iiin  cl  lerra  ci  inare ,  el  omnia  re|>iilia  in  eis. 
Iliijus  realis  vo«is  sdenia  soli  Iioinini  ad  excin- 
pliiin  vivcndi  dala  csl  :  Ul  inlt;IIigcii.s  qiialitcr  aJiiC 
creaturae  scrvata  (ligniiaio  sux  cnndilioiiis  Oeuin 
Ioi|ucromur,  ipse  quoqiie  iii  sua  digiiitaie  perscve- 
rans  ,  Dciim  reali  voce  prajdicarel.  Scd  ccce  niira- 
Iiile  i|nid,  itno  iiiist-rahile  raclntn  :  qiii:i,  cxleris 
cr«'alnris  $crvat:i  iiulurali  condilione  Denin  lo«|uen- 
lilu«,  iii  solo  lioniinc  Iabiiit:u]ni\ers<pcrc3lurx' cnn- 
ru>iini  csl,  ila  (|iioil  iinlhiin  nalurac  ((onuin  sil  in  co, 


rare  qnod  dicercm,  eo  quod  liodicrna;  dici  cxliorta- 
lio  lorrcnli  lingiiu;,  ct  foerumlo  pcclori  commissa 
fncrii.  De  cujus  pleiiitudinc  spetabimus  nos  oniiics 
accepluros. 

Ne  laineii  Umtx  solemniiali,  vel  potius  cliariiali 
vcstraj  viileauir  injuriosuin,  si  secuiidutn  moreni 
diei  vcrbuni  Dci  noii  proceifat,  «licam  aliqui«l,  cl  in 
tabcrnaculo  Dci,  iioii  quod  volo,  scd  quodvulco, 
siiineiis  iii  hoc  loqui>ndi  ruluciam,  quia  Deiis  inunus 
(iuantumlibel  parvuin  iion  despicil,  qnod  oblaluin 
fueril  bonaj  volunlaiis  allcclu. 

El,  ut  a  solctiiiiiis  bodicmu:  diei  loqnendi  sum.ini 
principiuin,  vidclur  fesliviias  Dedicationis  aliijuid 
liabcie  caelcris  cmiiienlius.    In  quibus  oriiaio  san- 


qiiod  «liccrc  possit  Dco,  lale  me  fecisti.   Yi<Ie  cri-  ^  cluario  pcr  culluni  allaris,  apparatu  ministrorunt, 


miiiosfls  boiniiics,  in  qnibiis  iniquitas  monstrifcro 
qiioilam  tiiiituliu  confiiiKirt  oiniiia»  Nonnc  itiqiiam- 
dain  conrnsionoin  linguarum  vidcntur  incidisiie,  cum , 
fipirilaliltus  vitiis  contra  carnalia,  el  carnalibus 
ronira  spiri;al:a  tiimuituantiliiis,intagincm  Dci  pror- 
siisdefuriiiat:im,  eiiam  adquidfacli  suntnon  possint 
»gnosccre?0  qnanti  sluporis,  inio  quanti  pudoris, 
imo  quanii  sceleris  est,  iinaginem  Dei,  boc  est.  ani- 
inam  Cbristianam  sic  dcformarc,  ut  species  ejus 
etiam  bisirionem  noii  deceal,  quxsumtni  Regis  for- 
iiiain  dcbucrai  exbibere.  Quis  deniquesummi  Regis 
li.iam,  regalf;,us  dignam  nupliis,  prosiiluit  merelri- 
cari,  ci  ftiit  Impunitus?  Atiima  Cbrisliana  sunimi 


laudibus  divinis  iu  cwlutu  rcsonantibns  satis  est 
dicm  fcstum  agcre.  Sed  in  bac  loia  templi  super- 
ficies  lumine  illustrala  nobis  exbibetur  jucundior, 
undc  el  universalis  Ecclesia:  gaudia  nobis  bodie 
rcpra^sentari  vidcnlur.  Habet  eiiim  in  ea  anima  pec- 
catrix  unde  gaudeat,  cui  contra  sieviiiaminimico- 
rum  perscquenlium  consiitiiitur  civitas  refugii. 
Ilabel  anima  proficicns  et  juslificata  unde  gaudeat, 
cui  contra  tcntaliones  varias  in  auxiliuin  dcfensio- 
nis  construititr  lurris  fortiiudints.  Habei  anima 
perfccta  utide  gaudeat,  cui  iii  secreiarium  contem- 
plalionis  dedicatur  domus  orationis.  Sive  enim  Ec» 
clesiam,  civitaicm,  sive  lurrim,  sioe  domum  ora- 


Ucgisest  filia,quia  elipsa  eumPairem  nominatcurB  Q  tionisappelles,  non  errabis,  uttamen  dictorum  causa 


dicil  :  Paler  noster  qui  es  in  cojlis  (!/«////.  vi).  Hanc 
rcvora  bomo  ncfarius  venundaius  sub  peccato  pro- 
siiiuit  Ofiini  spiritui  iinmundo,  dum  alius  polluilur 
luxuria,  :ilius  superbia,  alius  avarilia,  etpostrcnio 
iii  laiitiini  baratbrum  viiiorum  demergitur,  ul  bo- 
nesta  vitia   dedignantur  ei  dominari,  sed  borrendis 
el  igiiominiosiscriminibus  subjaceat,  qux  vcl  notni- 
nareaiidieiitiumesset  injuria.  Tu  ergo,  bomo,  [quij 
perculpam  sicdeformatuses,  eta  voce  JIIa,qiiaomnis 
(reatura  laudal  Deum,  obmutuisii,  frange  sileniium, 
disce  loqiii,  el  usum  \ocis  recupera,   cnjus  scien- 
liam  rcCinuisti.  Doceanl  le  loqui  creaturie  insensi- 
bilos,  cl  bruta  animaiia,  qna:  in  slalu  suae  condi- 
tionis  mancnlia   Deum   laudanl :  et  si  parum  est 
inagisierii,  duceatle  Spirilus  sanclus,  qui  pcr  gra-  ^ 
liae  ir.fusionein  auclor  est  nostrae  r<'generalionis. 
Praepara  cor  luum  ad  vitae  novitatem,    ui    accepta 
Siiiriiuh  Sancli  gratia  reparalis  in  te  bonis  natura- 
libus  cum  caelcris  creaturis  in  praesenti  vita  laudes 
Deuin  :  ul,  stadio  prxsentis  vitaedecurso,  operante 
eodein  Spiritu  in  futura  vila  cum  sanclis  omnibus 
Deiini   g.orifices,  praestanie  Domino    nosiro   Jesu 
Cbrislo,    ciijus   regnuni  et  impcrium  pennanet   in 
secula  seculoruin.  Amcn. 

SER.M0  XXX M5K 

I.M    UEDiCATIONi:  EC    I.E-l.i. 

Domu$  tnea  domut  oratioirn  vi-rabitur  (Matili.  xxt). 
\eibuin  abbrcvialum,  fra.n-s  dilcctissinii,  vobis 
piopoiieredispoaii,  qooui  im  fcstiiiaia  obedieniia  et 


cx  rerum  similiiudine  colligatur.  Nomlne  civiialis 
a|>pel!aiur  Ecclcsia  propbetae  lesiimonio  ubi  dicil  : 
Fundalur  exullatione  univcrsx  lerrx  moiis  Sion, 
lalera  aquilonis  ct  civilas  Regismagni(P«a/.  xlvii). 
Et  alibi  :  Ccn»'erteniur  ad  vesperum ,  et  famem 
patienlur,  ul  cancs  circuibunl  civitaletn  {Pial, 
Lvin).  Unde  et  in  lege  veieri  Ecclesia  per  tres  ci- 
vitaies  refugii  recle  significata  est.  Tres,  inquam, 
plurali  numero,  quia  eliam  una  est  Ecclesia,  el 
plures  Ecclesia',  unde  dicitur  in  Canticis  :  Una  es 
columba  mea,  formosa  mea  {Canl.  ii).  Et  alibi  :  lu 
Ecclesiis  benediciie  Dtjo  Doraino,  de  fontibus  Israel 
{Psal.  Lxvii).Est  ergo  unaunione  cbaritaiis,  plures 
propler  diversas  fidelium  congregationes. 

Possumu.s  tamen  dicere  quod  Eeclesia  per  trcs 
civitates  refugii  significata  csl  propler  tria  remedia 
quae  in  ea  peccaloribus  conferunrur,  videlicet  re- 
generatlonis,  confcssionis,  et  conversalionis.  Isla 
iria  remcdia  contra  vae  triplex  insiituia  suni,  vi«le- 
licel  va;  originalu ,  vifi  actuale,  vac  poen.ile.  Heme- 
dium  legeneralionis  coiitra  vae  originale  iiisiituliim 
est,  utculpa  naliviiatis .,  per  qiiam  natura  (iiii  iru: 
omnes  efliciuntiir,  non  noceai  illis  qni  per  sacra- 
mciilum  baplismi  Cbrisium  indiierunl  :  remediHin 
confcssionis  coiitra  vje  actuale  inslilulum  est,  iti 
qua  peccata  aclualia  iclaxantur  ct  resiiluunlur  nie- 
rita  priora ,  nc  rematieal  inacula  criniinis,  «luaiu 
biimililas  laci:ymosae  confcssionis  delcrsit.  Kciiie- 
dium  convcrsalionis  conlra  vae  poenalc  insliliiliun 


iii 


SERMONES.  —  SERM.  XXXVIll.  IN  DEDICATIONE  ECCLESI^. 


?22 


esl,  vje,  Jiujuam,  Ignis  gelicnnalis,  vcl  igiiis  piirga- A  vox  siuc  soiisn  ,   ci!)us  sine  aj){icliin  ,    nralio  sine 


lorii,  ul  hi  qui,  abjecla  saeculari  conversalionc ,  la- 
boribus  pceniieniia;  ci  bonorum  oi)criin»  cxerciliis 
pcccnta  sua  in  seipsis  puniunt,  ei  post  cxccs^unt  viiic 
liujus  niliil  jiunienduin  in  se  relin(juentcs,  sine  iin- 
pe<limcn(o  dirignnlspiriltun  ad  Dcum  qni  feciliiluni. 
Esl  elinm  E^clesia  lurris  appollata  iu  Canticis 
itbi  coiiiparatur  inrri,  qnae  xdificala  e«t  cuni  propu- 
gnaciilis  {Cant.  iv).  El  atibi :  Vus  qui  in  turribus  cs- 
tie,  aperlie  portas,  qiiia  nobiscum  Deus  {JudiUi.  xui). 
Coinparalur  auiein  turri  propler  Iria,  quia  munila, 
quia  subliinis,  qiiia  rorlis.  Munila  est  Ccclesia,  non 
solum  quia  super  inonieui  conslructa,  sed  quia  Hu- 
minc  ei  inuro  vallata  esl ;  supra  monteni ,  inqnain , 
consirucia  cst  coagubtum  el  pinguem,  coagulatum 


alTictu?  iNaiii  si  spiriialium  ad  curporaiia  fiat  coiii- 
parulio,  sicul  cibus  corporalis  refeciio  csl  corporis. 
ila  el  oralio  cibus  csl  aniinoc.  Ccrte,  si  absqiie  aji- 
pelitii  ciltiiin  corjioralent  accipias,  inagis  deirinicn- 
liim  qiiam  nutriiMcnlum  tibi  acquiris  ,  eo  qi:od  su- 
pcrfliie  infusiiin  aiil  noxium  fict  aut  iiijuciindunt. 
Simili  modooniio  siiic  affeclu.  qux  cibus  debel 
esi<e  auimx  ,  lltam  iion  reflcit ,  quia  sinc  fructu  est 
ODtio ,  quae  Iminundis  foedala  cogitalionibus,  et 
spiritalibus  plagis  odii,  invidiae,  elalionis,  cl  coele- 
ronim  talium  sauciaia,  cnrei  dcvotione.  Tibi  ergo 
loquar  nunc,  o  anima  mea  niiser.i,  qua;  in  doino 
oralionis,  imoinlcrorandum,  lot  lurjiia.  lotcuriosa, 
iot  vana  cogilasli,  quid  rcspondebis  Deo  luo  cuin 


•      "  •  "  n  .... 

pasiiiune,  pingucm  chariiatc  :  de  quo  monteEsaias      tecuin   ponei  rationem ,  quod    opus  suuni  feceiis 


dicit :  Vcniie,  ascendamus  ad  montein  Domini  ei  ad 
donuiin  Dei  Jacob,  ct  doccbit  nos  vias  suas,  etam- 
bulabiinus  in  semilis  ejns  {Ita.  i).  Mons  isle  Chri- 
ktuscst,  in  quo  tanquam  iu  rundainento  Ecclesia  ftin- 
daia  esl,  unde  scriptum  csl :  Fundanienlum  aliud 
nenio  potest  jionere  praeier  id  quod  positumest, 
quod  csl  Christns  Jestis  (/  Cor.  lu).  Fiumen  qnod 
Ecclcsiam  circuit,  esl  spirilalium  douoruiu  abun- 
danlia,  qiia  fulelcs  irriganlur  secundnm  mensuram 
donaiionis  Cliristi,  de  quo  fluinlne  Prophcta  dicil  : 
Fliiminis  impelus  Ijelilical  civilaiein  Dei  {Ptal. 
XLv).  Murus,  quo  civitas  isla  ambitur,  forliludo  esl 
coiitiiieniiyc,  qua  in  Ecclcsia  Dei  saocii  viri  contra 


fraudulenler  ?  quid  rcspondebis  piis  aniinalHis, 
qnaruni  peccata  portarc  dcbueras ,  quaruin  bona 
percepisti  in  vita  lua,  ul  nvcrlcres  inilignalionem 
Dei  ab  illis?  quid  demuin  aiigclicis  spiritibus  rcspon- 
dere  poteris.  quoruin  non  es  rcvcrilj  pi.cseniiam, 
contenipsisii  auxilia,  oflicia  nc^^Itfsisti  ?  soicnt  enini 
spiritus  angclici  oranlibus  assistere,  noii  suIuhi  ut 
dcfendanl  eos  :ib  infcstaiioiiibus  ininiici,  6ed  ctiain 
ul  oratiuncs  illoruin  uate  ihronum  Dci  repriescuient, 
sicut  Prophela  dicit  :  Prxveneruiil  prini.ipcs  con- 
juncli  psallenlibus  in  uiedio  juvencularuin  tympa- 
iiistriarum  {Ptal.  lxvii).  Principes  siquidem  isl'; 
qui  sunl  angelici   spiritus ,  psallcntes  praeveniunt 


dcsidcria  carnis  muniuniur.  Sublimilas  autcm  tiir-  C  inodo  auxiliando,  modo  sug^ercndo  qux  postulent, 


ris,  quani  Ecclcsiam  diximus ,  aliiludo  cst  cccle- 
si'islica3  dignii;ilis  :  fonitudo  est  rigor  ecclesia- 
6l'.cac  scveritalis.  Tu  ergo,  anima  proficiens,  quai  in 
hac  lurri  vis  defendi,  sic  in  Ecclesia  Dci  conservare, 
ut  his  qui  in  dignilale  supra  le  posili  sunt  biimi- 
lieris  per  obedicniiam,  in  excessibus  luis  corrigcii- 
dis  discipliiiae  te  subjicias  per  palientiam  ,  iasuper 
virlutibus  muiiila  vitx  leneas  innoccnliam. 

Esl  etiain  Ecclesia  domus  oralionis  bis,  qui,  re- 
licio  saculari  lumultu,  soli  Deo  vacare  desidci-ant, 
el,  purgaia  conscienlia  ab  oinni  inquinaiuento  cai^- 
nis  ct  spiiitus,  non  solum  voce,  sed  sancta  devo- 
lionc,  pio  ineniisafl^eitu  psallunt  Deo  in  cordibus 
suis.   illis  elciiiiu  Ecclesia   spiiilaliicr  cst  doinus 


ct  hoc  iii  medio  juvenciilarum  tyuipanislriarum , 
id  est,  Ecclesiarum,  carncm  suam  jier  absiinentiae 
viriulem,  el  labores  plurinios  morlificantium.  Cl 
alii)i  iii  id  ipsum  Propbcia  consonat,  dicens  ;  Prin- 
cipes  Jiida  duces  eoruin,  principes  Zabulon,  prin- 
cipcs  Ncptulim  (Ptul.  lxvii).  Augelici  siquidem  spi- 
ritus,  qui  aliisjusleel  pie  viventibus  principcssunt, 
regendocosetauxirumprxbendo.oraiitibusetiamdu- 
cesdicuiiiur,  eoquod  in  ho*caiiiplius  veri»  oraLorii)us 
[vei'eorantibus]siiit  projtiiii,  quod  illoruni  devotio- 
iiempniiicr  etpreccs  anle  Deunidirigantetdeducant. 
Undedicitur  quiaprincipesJutia  duceseorum,  id  esl, 
conlilcnliiini ;  principes  Zabulon,  hocest,  contincn- 
liuni ;  priiicipes  Mephtaliin,  hoc  est,  contcinplantiuin 


oraliiMiis,  qui  linguain  ,  aflccluin  ,  sludium  orationi  X)  sunt  duces  eorum,  hoc  esl  psailentiuin.  Judas  enim. 


impciidunt,  quos  ipsc  Dominus  iii  Evangclio  {Joan. 
iii)  vcios  ador;ilorcs  appcllai ,  qui  adorani  Pairem 
in  spiritu  ct  verilate.  Tale  profeclo  orationis  genus 
proplicta  David  postulabal,  cum  dicercl  :  Sicut 
adipe  ct  pinguedine  repiealur  aiiiiua  mca  ,  et  labiis 
exuliaiionis  laudabii  os  iiieuin  {Psal.  lui).  Et 
alibi :  Dirigalur  oraiio  inea  sicul  iuccnsuin  in  cou- 
specin  tiio  {Vsttl.  cxl),  Quare  sicui  iiicensum? 
Incensum  cuni  accendilur,  rumum,  flammam,  odoreni 
cx  se  cinillit  :  sic  et  oralio  Deo  grata,  moiiofumum 
coinpuiictionis  per  recordaiionem  |)eccaiorum,  inodo 
flamniain  charilatis  pcr  aniorem  coeleslium,  modo 
olorcin  devotionis  jier  bonum  menlis  aflectum  in 
Dcmn  cniitlil.  ^uid  cnim  valct  lilicra  sine  spirilu, 


qui  inierpretatur  confiiens,  significat  confitenies  : 
Zabulon,qiii  inlerpretatur  habituculiiin  forliludinis, 
significal  continenlcs  :  Nepialim,  qui  interpretatur 
ccrvus  cmissus,  significat  conieniplantes.  Istoruin 
ergo  priiicij)es  suiit  duces  devote  oraniium  in  his 
quoc  Deo  placita  sunl  cos  dirigentes.  Tiineo  vche- 
inenler  ne  aninins  pias  pro  quihus  fidelitcrnon 
inlercessisti,  inveiiias  accusairices  lui  anie  Dcuin, 
aiigelos  lcsies,  ipsiim  Deum  judiccin  expcriaris,  qui 
indiviiiis  obseqiiiis  tam  negligcnstam  indevolacon- 
vinceris  extiiisse. 

Resipisce  ergo  tandem,  animamea,  clquxcunqiic 
cs  inei  similis  aiiima  peccalrix,  ul  in  diviiiis  officiis 
sc.iula  psallas  ^piriiii,  psallis  el  mcnie,  ci,  relicl'» 


233  ABSALONIS  AUDATIS  SPnhNCKlRSBACEXSSS  K4 

liis  qiisR  ailvcrsiii  te  mililant,  subilila  estr»  Domino,  A  liuhncrunlsotios  lribuIaiio:iiin),'rog!ii  tliam  qnando- 


«1  or.i  cuii),  orn,  ailor.i,  exora.  Ora  sincerilcr,  aiiora 
liiji.-iiler,  exoin  pcrseverniiiei.  Si  in  ddino  onilioiiis 
c»,  ora  :  si  nicrilis  luis  cxigeiilibus  foris  cs,  pnlsa 
ad  portas  (loiinis  hnjiis,  ci  :i|icrienlur  libi.  Sicul 
uuleMi  in  domo  oralionis  divorsa;  siiiil  inansiones, 
ila  et  portanini  diversitatcs.  Doiiius  siquiilein  Dei, 
fjiiae  esl  EccIeMa,  iribus  inansionibus  dislinguitiir. 
Priina  esi  inirantium,  seciiiida  piignaniiuin,  tcrtia 
rcKiiaiil"ui».  Priiiiai  ergo  i»ansioi  is  poit;e  siint  ?a» 
cranicnla  Ecclesi.c,  per  quoc  crimiiiosi  quicdmiue  iii 
greiiiiuin  Ecclcsix  recipiunlur,  dc  quibus  portis  di- 
(iliir  :  Diligit  Doniiii(i.s  porias  Sion  ,  super  oinnia 
lahcriiacula  JjCoI»  (Psal.  lxsxvi).  Porlac  secundaj 
iiiaiisidiiis  suiii  (loolrinae  ci  veriiatis,  scilicel  Evan- 
gfslii,  lcgis  et  propbclanim,  per  quas  erudiiiniur 
jiisli  ad  opera  juslilia»,  ei  pie  vivendum  in  lioc  se- 
culo,  de  quibus  dicilur:  Aperiie  mibi  portas  ju^litiie 
cl  ingressus  in  eas,  confittibor  Domino  (/'iw/.cxvin. 
PorlK  itTtix'  mansionis  suiiL  ^irtnles,  videiicel  clia- 
litas,  pax,  boiiiias,  ct  cscieroe  qu:e  pennancnl  bic 
el  in  fuluro.  Et  islse  suiit  porlai  u-.ieriialcs,  de  qoi- 
Lus  dictumcst  :  Altollite  porias,  principcs,  vesras; 
elelevamini,  porlap  aeiernales,  et  inlioibil  re\  glo- 
lix  {Psal.  xxv).  Ingressi  ergo  iias  porlas  ad  nian- 
sioncs  cntncs  adorant,  sed  tioii  iino  modo.  iii  pri:iia 
enim  mansioiie  orantcs  prosierniintiu'  pcdibiis  Do- 
mini,  in  sccunda  adoraivtes  qiiasi  clevali  inliiant 
nianibus  ipsiiis,  in  tcrlia  exorantcs  erecii  respiciunt 
faciem  ejus  sempcr. 

Qui  iii  prima  mansione  adorant  proslrali,  sunt 
iiuper  conversi  qui  adbuc  nialorum  suorum  conscii, 
carnalibus  obnoxii  desideriis,  vallaii  tenlationibus, 
lacrymosas  preces  pro  pcccaiis  fiiiidnnt  ad  Domi- 
iium.  Nec  cnim  iili  qiii  rccenles  adliuc  cicalrices 
criminum  suoruin  aspiciiinl,  prxsumere  dcbcnt  po- 
stulare  a  Deo  piirilatein  atigeiicam,  vilam  illain 
beatam,  quam  ncc  oculus  vidii,  iicc  auris  audivit; 
BCd  polius  cum  lacrymis  vcniain  peccaiorum,  spa- 
cinii!  pcenilcnruip.lacryinarum  inibrcri),q(iibus  laveiit 
peccala  sua,  debent  postulore.  Haiic  oraiidi  forinain 
docuit  nos  propbela  David,  cum  diceret :  Amplius 
lava  me,  Domiiie,  ab  iniquitate  mca,  et  a  peccato  meo 
niiiiida  me  {Psal.  l).  Similitcr  elbeala  illa  peccalrix, 


U 


qiift  babtaiit  cobacredes,  brgienlc  Domino  nostro 
Josii  Cbrisio,  cnjiis  rcginim  cl  imperium  permanet 
iii  seciila  seciiloniin.  Amen. 

SEHMO  XXXIX. 

iy  DEDICA,TI0NE  ECCLtSI^B. 

Zacliwe,  [estinatif  detcende,  quia  hodiein  domoiua 
ojioriel  me  manere  [Luc.  xix).  Fcstivo  qiiodam  gaii- 
dio,  ei,  ut  ila  dicam,  gaudio  gaiidioninj  boiJieniiie 
dici  solemnitas  suscipieiida  esl,  qiiia  diebiis  cxleris, 
elbi  ciijublibel  san»  Jorum  digne  nro  incrilo  rccolilur 
gloria,  sed  cerlc  in  bac  toiiiis  Ecclesix  gaudia  sunt 
nobis  reprxsentata. 

Ipse  eniin  tcmpli  inatcrialis  dccor,  qui  oculis  iio- 
Slris  foris  ingeritur,  templi  spirilaiis,  quod  esl  Ec- 
c!e.^ia,  nobis  figurat  sanciilicaiionem,  quam  nomini 
suo  per  sanj'iinem  redeiDptionis  coiisccratam,  quasi 
quoddam  saluiis  refugiuin,  aniin;e  cui  benedixit 
Deu«,  in  medio  lerrce  collooavit.  Uoc  est  quod  ipsa 
Ecclosia,  iii  Scripiuris,  inudo  doiiuis  refiigii,  modo 
lurris,  ifiO(Jo  doMiUs  oraiioiiis  appollala  esl.  An  non 
ipsa  esl  domus  refugii,  ad  qiiam  de  pol-sslale  ty- 
ranni,  de  carccre  morlis,  de  peccaloruin  vinculis 
jei  confugiunt  el  liberantur?  H:cc  est  quse  in  legc 
veteri  {Deut,  iv,)  per  ires  illas  civiialcs  rcfugii 
signilicala  est,  ad  quas  rei  confugienles  tam  diu 
niorabaiiiur,  quousque  in  morle  summi  poniificis 
vcl  anno  jubilaeo  ad  possessiones  pristinas  redirent. 
Ips.nquippe  tres  civitates  relugii  Ecclesiam  figiira- 
P  ba»i  proptcr  iria  romedia,  videlicet  regeiieralionis, 
coiifessionis,  et  coiiversionis  ,  quae  peccatoribus  in 
Ecclesia  coiifer«iiiiur  conira  tripiex  vae  quo  muiidus 
corruil.  Quorum  primum,  videlicet  regeiieialionis, 
coiitra  vx  originale;  secunduin,  id  est  confessionis, 
coiitra  vx  aciuaie;  tcrlium,  id  est  coiivorsionis, 
conlra  vie  pa'iiale  institulum  esl.  lii  bis  civiialibus, 
quaisiiiit  iii  Ecclesia  Dei,  rei  comiiioranles  ad  posses- 
sioncs  prisliiias,  quae  suni  praesentis  viiye  innocen- 
tia  el  gaudia  fulKrae,  tandeni  reverluniur,  <|iiia  et 
bic  pcr  niorteiii  sumiiii  poiiiilicis,  id  esi  Chridli 
ad  innocenliam,  et  in  aiiiio  jubib^o,  qiii  rcsurrcciio- 
iiis  gloriam  prxfigural,  ad  felicitalem  beatitudinis 
reformabunlui'.  Est  etiam  Ecclesia  lurris  vocata  pro- 
ptcriria,videlicclpropier  aIlilH(linem,forliludiiieni, 


qua;  prosirata  in  f.icieT)  suam,  lacryrais  lavit  pedes  j)  et  pulciiritddiMcm.  Ei  spectal  aliiludo  Ecclesiae  ad 
Doiiiini,  ct  capilTs  suis  extcrsit.  li;    secunda   vero      sublimiiaiein   dignilalis,    forliludo  ad  sa;veritatein 


iiiansioiie  adorantes  justificaii  m.tnibus  iobiant  Do- 
iiiiiii,  maniim  defcnsionis  et  auxilii  ab  eo  postuiaii- 
li'S.  Diim  cnim  viri  Justi  adiiuc  in  praisenti  vita  mi- 
litaiitci  a  Dco  postulant  conira  carnis  dcsidcria  for. 
tiiudiiiein  coniiiientix,  conlra  jiijcrias  sibi  illatas 
viriutnn  patientiae,  velut  inanious  Dei  intenduiil, 
|>er  qiias  sibi  beneficium  ab  ipso  donari  cupiunt , 
iMide  scripliim  esl  :  Aperis  lii  n)niii!m  tiiam,  et 
iindfts  omne  animalbenediciione  {Psal.  cxnv).  Ado- 
ranles  in  terlia  iiiaiisione,qu3ecstlriuiiipliaiis  Eccie- 
6ia,rcspiciuni  in  faciem  ejus  seiiiper,alTectu  laudatio- 
nisel  exultationis.Oeo  seinper  adba-rcntes,pronobis 
cliam  vo:o  el  de.«ideriosupplicani,  ciquosaliquando 


poie&talis,  pulcbriiudo  ad  venustalem  virtutis.  Unde 
per  Saiomonem  turr!  comparalur,  qu»  xdificata 
est  cum  propugnaculis.  MiJle,  inquit,  clypei  pendent 
ex  ea,  omnis  armatura  fortium  {Caiit.  w).  Propu- 
giiacula  bujus  turris,  sunt  perfccti  viri  ei  Ecclesiae 
doctores,  qui  in  sublimi  consiituli  exemplo  bonae 
viiac  c^ieros  regunt  et  defendiint :  clypei  v^ro  de- 
pcndenles  suiit  quique  inleriorcs,  qui  seuto  humi- 
litaiis  et  palienliae  ab  incursu  boslitini  .seipsos  cu- 
slodiiint.  Donuis  ciiam  oraiionis  ecclesia  dicitur, 
propler  eos  qui  vel  pro  coiiscicntia  dciicli,  vel  de- 
sidcrio  prremii  obsccrationibus  el  oralioiiibas  va-» 
caiites,  non  recfcduni  a  lemplo  Dci  die  ac  iiocte.  De 


22"{ 


SEflMONES.  --  SERM.  XXXIX.  IN  DEDICATIOKE  ECCLESI.4^. 


225 


<]iiii  ilomo  sci:|iiuin  f Kl :  Eicr.im  pnsscr  iiivenii  sibi  A  f"'"  colorein  quem  prius  haleb;il  oljjciriim  rxLibei 


ilonium,  el  ttirlnr  iiidiini  silji  ubi  poiial  piillos  snos 
{Psul.  Lxxxiii).  Ubi  pcr  passerein  volalus  coiilein- 
plalivi  viri,  pcr  lurlureni  geniilus  peccaioris  ilesi* 
ghuntur. 

IluiC  esl  doiiius  illa,  in  qiia  Clirislus  cnin  Zndiiico 
viill  iiianeie  'Jiceiis:  Zuclnee,  feUinuns  descende,  cic. 
Sed  qiiae  cst  arbor  de  qua  jiibelur  descendere 
Zaclixus  anlcqii.tii)  rccipiut  Clirisiutn  iii  doiniiin 
siiriin?  Ipsa  est  sycomorus,  ficiis  videlicet  f.iliia 
cxtiiteraiis,  coriice  et  folii^  fruclism  ferens  inn:i~ 
ifni.  t".l  signiflcal  lnijus  vilae  ilelectaiionoui  feren- 
loin  riciis  malas  valde,  ficus,  iiiqiiam,  vuluplaiis, 
conicem  vanitalis  el  folia  levilalis.  Fniclus  .irboris 
liiij'is  pleiiiiis  noverunl,  qtii  iir.plicucrnnl  se  volu- 


ciarissHniim :  significans  eos  qiii  parali  sunl  atl 
omnia  pro  nomine  Jesu  suslinend.T,  lempore  tran- 
quillitatis  obscuri,  .sed  si  jesliis  perscciiiionis  eo> 
piipugeril,  liiiic  qnalcs  iiiius  laluerrnt,  naliemia  et 
pugna  manifestum  faciunt.  Qii.irliis  smaragdus  fiiii- 
damenlum  pcrficiJ,  qiii  colore  usque  adeo  esl  viri- 
dis,  qiiod  circtimjacentes  iierbas  et  folia  viridiiate 
sua  afficil:  significans  sanctps  Ecc!csi.T  doclorcs, 
qui  (idei  vigorc  perfecle  virenles,  verbo  praedicalio- 
liis  et  exhorlatioiiis  cxicros  aniciunl,  ct  ad  viaiii 
vcritalis  converlunl.  Quinliis  s.tnloiiyx  Iinjtis  doim.s 
parictes  erigcre  iiicipit,  qiii  coiore  candidiis,  cl 
qiiodammodo  \crgens  in  colorem  rubeum,  figuiai 
sanclos  viros  in  EcJesia,   qni  licct  iniiocenlia  ct 


piatibus  liujiis  viix,  duccnies  in   bonis  dics  suos,  ct      purilaie  viiae  siiit   candi.li,  lamen  vigilando,  jeju 


liaiic  sibi  parlem  staliicrunl  uii  dcliciis  el  frui  b*iiis. 
ye<l,o  Zacb.iec,  quis  le  dociiil  dc  bac  aiboic  dcsccn- 
tiere?  quis  fngcrc  a  veiilura  iia.  Ipse  corle,  qui  le 
jtisiilicavit.  Zr.cbu:iis  ciiiin  jtislns  vcl  jiisiificalus  iii- 
terprctalur.  Juslificatiis  plaiic,  ct  boc  jusiicia  tii- 
plici,  scilicel  juslicia  pra-cepli ,  justicia  excinpli, 
justicia  coiisilii.  Ju.slicia  prxccpii  est,  seciiiidtini 
inandata  Dei  vias  suas  dirigere,  quod  Zacli.XMis  'ccil, 
siciit  de  seipso  dicii  :  Et  si  qnid  aliqticm  dofraii- 
davi,  rcddo  quadrtiplum.  Justicia  e\cmpii  esl  iir.cer 
iiiandata  Dci  ad  exemplum  virlulis  imiiaiidu;  ivliii- 


nando,  cxtcrisqiie  iribulationibus  vi.Iiiniaritim  siLi 
martyriiim,  quod  per  rubeiim  colorem  cxprimiiur, 
ptopter  Dcuin  iiiiposuerunl.  Huic  supcrponiiiir  Sar- 
dius,  qiii  loitis  lubeiis,  significat  sanctos  martyres, 
qiii  per  intiltas  perseculiones  et  injurias,  tundem 
iiosiiuin  rlT.im  saifguinc  siio  perfusos  seipsos  Deo 
obiiiicru..t.  Scptimiis  chrvsol.ius  toius  est  aureus, 
iii  aiiro  vcro  njelcsiis  doiiiim  irapieniije  exprimittir, 
clsigiiificai  isic  lupis  eos  qiii  hoc  donuiii  (iiiiiiu;* 
periejjeriinl,  ut  Joanncs  in  Apoctlypsi,  et  Pauhisqiii 
per  rcvclaiioncm.ct  propiieiac  qui  pcr  iiispiraiioiieiu 


qiierc  tcsiimonium  boiii  operis,  ul  ibi :  Eccc  »ii:iii-  Chrisli  cl  Ecc  esiaj  inybteria  oidinavcrinit.  Ociavii$ 
diiim  bonoruin  meorum  do  paupt;ribus.  Jiisiicia  vcro  csl  bcryiltis  eximise  ci;iriiati.scoIorcm  coerulcum  ha- 
coiisilii  csl,  sprclis  rebus  iransiloriis  Doo  linnilcr  p  beiis  adiiiii>ltim ,  viros  iignificat  clatislralcs  el  rcii- 


pcr  contempl.iiioncm  adhaerere,  sicut  dc  Zaciiyp.o 
scripiuin  est;  lit  desceiidil  fesiioanier,  tl  excepil 
illtim  gattdens.  Et  certc  prsedictis  verbis  nobis  qui 
per  Zacbseum  signaii  sumus,  in  Zachaeo  l0((uiuir 
Christtis,  jubcns  i!Os  pr*diciis  passibus  juslicia' de 
aibore  sycomoio  descendcre,  ne  aliqiiu  roinunc;«nl 
in  iiobis  vesiigia  voiuptaiis,  vanitalis,  sive  levilaiis, 
quibiis  donttis  nosira,  id  est  ecdesia  sordidata  ad- 
venientis  offciidat  revercniiam  m.ijestatis, 

Oporlel  ergo  domum  h.tnc  in  qiiu  Chrislus  vult 
manere  triplici  appuralu  pntparuri,  ut  sil  domtis 
piilchra,  mcnsa  locuples,  idonei  iiiinislrunles.  Ad 
(lomus  hiijus  pulciiriludincm  siillicii  proponerc, 
quod    universus   lupis  prcciosus   in   struciura  cjus 


giosos,  qiii  sancia  conversalioiie  puri,  tamen  nc 
aliqua  sectili  conlagione  maculcntur,  se  ipsos  a 
lerrenis  occupaiioiiibus,  soli  Deo  'ucanies,  seqne- 
sir.ivcruiii.  Parielibus  vero  consummatis,  icctum 
domus  inchoal.  Topaziiis,  qui  acrio  el  aurco  colure 
inicrmislus,  cos  designai,  qtii  in  ulraque  viia  per- 
fecti,  abactiva  ad  coniemplalivam  trunsierunt.  Co- 
lor  eniin  aerius,  qui  et  coelesiis,  dcsignal  coniem- 
plulionem.  Color  vero  aureus  eo  quod  ad  rubeuui 
acccd.il  colorem  viiop  acliv.-c  inbiilationcs ,  ul 
in  isto  loco  :  ct  qtiundoque  fiilgorcm  iiiir:iculo- 
riiin  ut  in  seqtientibus  diccttir,  dcs'gnui.  Occi- 
inus  aut  chrysopr;isiis  viridi  aureoque  colorc  di- 
slinguilur,  viriiitcm  habcns  (uinnt   physici)  mcdi- 


locaiur,  jaspis,  saphyrus,  chalcedonius,  sm:iragdiis,  D  cinalem.  etsignificut  eos,  qiii  ptajicr  fidei  vinutem, 

surdonyx,  surdius,  chrysolitus,  bcryllus,  lopaziiis, 

chiysopr;isus ,    hyacinlhus    et   amelhystus.    J.ispis 

qtii  colorc  est  mediocriier  viridis,  ei  iii  fnndamcnio 

hiijus   domiis  primo  ponilur,  impcrfcctos  qiiosqtie 

(iignific;it  in  Ecclcsia,  qui  summam  virtuluni  vium 

i;ondum  aitingenles,   sola  (idei  vircnt  simpiiciialc, 

quibus  scripliim  esl:  JmsIus  aiitcm  meus  ex  fide  vi- 

>il  [liabac.  i!).  Hiiicsupeiponilursupbyriis,  qui  colo- 

rcm  babons  acrium   muculis  quibusd;tm  disliiigiii- 

ttir,  signiiicans  eos  qui  plerumque  rapiuiiiur  deside- 

rio  cOBlesliuro,  sed  lerrena  sollicitudinc  et  negotiis 

hujus  seculi,  qu»si  qtiibusdam  maculis  afliciuniur. 

Tcrtium  locum  obtincl  chaicedonius  colorem  lia- 

bcits  lubcuin,  tcd  obsciirum,  qiii  si  cavatus  fuciil. 


cliam  operalionem  iniraculoru  ii  aoceperiint,  iit  illi 
qui  sanurc  itifirmitates,  suscilaic  morluos,  liigare 
d.Tmones  incrucrunt.  l]ndeciniiis  est  liyuciiiilnis  tjui 
tottis  coclesiis  sive  aerii  coloriscsl.ct  signincat  viros 
sumnise  conteinplulioiii  dedilos,  soiiim  Deuiii  el  «a 
quaj  Dei  sunl  mcdilanics,  lotique  absorpti  iu  spiri- 
tum,  corporc  stmt  in  lerris  ct  conversatione  in 
coelis.  Duodecimus  a-i  eihystus  leciuin  consumm:il, 
purpurcum  haheiis  colorcm  ;  piirptira  vero  rcgtiin 
ornameniiim  c>se  solel,  el  proptcrea  per  ameihy- 
stum  aposioli  rccie  designuniur,  qui  vcrbo  elmuriy  • 
rio  Clirisltim  per  univcrsiim  mundiim  circumfcrcii' 
les  pr.T  c:rt(  r:s  siiignlarilcr  muiidoeum  iniioitifr;i  .(. 
El  hac  dft  domtis  |nil(.hriludii!e. 


817  ACSALOMS  ABBATIS 

Mens»  vcro  liiijns  iloinits  csl  sacra  Scri|>liira,  de 
/|iia  Sitlonion  ait  :  ScJisli  ail  inensam  iliviiis,  <]ili- 
gcnicr  aileiiJe  (|ux  appoiKinlur  liiji,  ul  cl  lu  siini- 
lia  pracpares  (Eccli.  xxxi).  Ilxc  esl  mcnsa  velcris 
labcniaciili  snpcr  qiiain  iluoilecini  panes  proposi- 
tinnls  ponebaiilur,  quibus  saccrdolcs  ct  conim 
lilii  refit  icbanlur  (Lcv.  xxn).  Dnoilccini  illi  pnnes 
aposloli  riicniiit  ci  c.x-ieri  viii  iiposiolici,  qiii  iti 
inensa  diviiKP  Sciiptiiru:  uiedilati  siint  die  ac  noclc, 
(.icierisquc  Eccleitide  niiis  vcrbuni  vil.%  ininislr:ivc' 
runt,  cibanles  illos  paiic  viix  ct  inicllcctus,  el  aqiia 
sapienlix'  salularis  potanlcs  illos.  Dc  qua  aqua  ct  cilio 
nlibi  Pro|)lieta  dicil :  FliiRiet)  Dei  replclutn  cstaqiiis, 
}):rr.i3ii  cibuni  iIlorun!,qiioiiiaiii  ila  csl  pr.cpara:i  i  cjus 
{Pial.  LXiv).niijiis  niciisae  qiialuor  fercula  disliiigiicic 
possuiiius.  vidcliLCl  scnsuni  bislorialeni ,  qui  in 
slruit  ad  vcrilalem,  inoralcin,  qui  liiforniat  voliin- 
taleui  ;  allegoiicuin  ,  qui  roborat  lidcm  ;  anagngi- 
eum,  qui  sursiiin  irabil  per  conlcniplationcm.  Ycl 
possuiHus  sccundum  Aposloluiii  liujus  mensac  fcrcula 
aliierdislinguere.Divisiones,  inquit,  graliarum  siuil. 
Alii  eiiim  daiiir  &crmo  sapiciiliar,  alii  scrmo  scion- 
liac,  alii  iiucrprclalio  sermonum,  alii  myslerioruia 
rcvclaiio,  alii  propbetiu!,  quai  oinnia  fcrcula  appo- 
iiil  uuus  atqiie  ideni  Spirilus,  dividcns  singulis  pro* 
iit  vull  (/  Cor.  xiv).  rossuMius  et  aliler  incnsam 
liiiiic  iiilclligcrc,  vidcliccl  sacrametilum  al:aris,  de 
qua  scripluin  esl :  Ponain  iii  conspcclu  iiieo  inen- 
sam,  ndversits  eos  qui  iribulunl  nic  (PsuI.wm). 
El  de  qua  Aposlolus  :  Non  potcslis  coiiimiiiii- 
care  iiicusae  Clirisii,  cl  lueiisae    dxMnoiiiorum  (' 

Cor.  x). 

\n  hac  mcnsa  diligenlcr  atleiidetili  qualuor  pa- 
iium  geucra  sunt  qu%  apponunlur.  Primus  csl 
sacramenialis,  dc  quo  Apo.«lo!us  :  Panis  quoni  fran- 
gimus,  notine  commuiiicatio  corporis  Doinini  cst  ? 
(/  Cor.  I.)  Sccuitdiis  corporalis,  de  quo  prophcta 
(licit  :  Mitianius  iignum  in  pancm  ejits  (Jer.  u). 
Teriius  spiritalis,  ipse  est  Verbum  Ooi,  de  quo  di- 
ciiur :  Ego  sum  panis  vivus  qui  dc  coelo  dcscendi 
{Jonn.  vi).Quartus  iKlcllecliialis,  ipsc  est  viiiculum 
ccclosiasticx  uuilatis,  de  quo  dicititr  :  Crcde  ct 
liiaiiducasli.  Primus  panis  foris  per  spcciem  nulrit 
fidrni,  seciiudus  natur.c  liuiuan<«  eibibet  veriia- 
lein,  lcrtius  iiilus  opcraiur  juslilicationem,  qiiar- 
t!is  ccclesiaslic;e  cbarilalis  fovet  unioiiein.  Sic 
el  viiii  divei^ilates  scrutalor  diligcns  poleril  iii- 
venire. 

Domo  igitur  et  mensa  prxparalis,  reslat  dispo- 
iicrc  ui  biijus  mcns3R  ininistri  sint  idonci  ad  cxbi- 
beadum  obscquium,  Cbrisio  discumbcntc.  Ycrc  om- 
iiiiio  idoiiei  csse  dcbcnt,  qiii  astant  ante  Doiiiiiuim 
lcrr;e,  qui  gcslant  pucniin  Jcsum,  qui  poiiuntiir 
tnedintores  inlcr  Dcum  et  bomines,  ut  piopiticliir 
iiiiquitati  eortim.  Qiianlo  autetn  viriiilutn  dccore 
luinistcr  altaris  ornalus  essc  dcbeat,  veteris  sa- 
cenlotii  cullus  myslicc  figural.  Saccrdos  siquiilcm 
log^ilis  oclo  ortiJiiiciiloruni   goncribu.i   iti  (ijjiiiani 


SPmNCKIRSBACKNSIS 


«28 


A  virluium  ulcbatur  :  qux  erant  foeminalia,  (uuica 
byssiiia,  balibeus,  tunica  byacintbina,  superliiinic- 
rale ,  rationalc,  cidaris,  et  lainina  aurea  (Kxod. 
xxviii).  In  lccmiiiaiibus  orgo  sigiiificata  cst  inunditia 
cariiis,  in  tuiiica  byssina  muiidiiia  meniis,  in  b:iU 
tlieo  qiio  vcstcs  stringiiMtur,  udiusqiie  cuslodia» 
in  tiinica  liyacitilbina  virlus  contemplalioiiis,  iii- 
snper  biimcrali  fortiludo  boni  opcris,  in  raiionali, 
quod  crat  ornamcntum  pectoris,  discrctio  scicn- 
tia:,  in  cidari,  qua  capul  legcbalur,  rcgim«>n  qi;i:;quc 
sensuum,  qui  ptxcipue  in  capilc  scdem  Iiabcnl, 
in  lamina  aurca,  qiiai  imniincbal  froiiti  nicmoria 
sive  crux  Doiiiinicx  passionis,  iit  saccrdos  niliil 
agat  pcr  coiitcnlioncm  vel  inancni  gluriain,  &ed 
oinnia  ejus  opera  in  nomine  Domiiii   fiaul.  llis  or- 

B  iiair.eiiiorum  gcneribus  ad  iiicnsam  Cbristi  debct 
qiiisqitc  accedcrc,  bis  sigiiis  ci  armis  regi  suo  inili- 
tare,  ui  et  cx  ipso  coilesii  babitu  luiliiix  niauirc- 
stum  sil  quo  lendat  finis  victorix. 

Certe  bi,  qui  lcrrcno  iuipcralori  miliiant,  signa 
qiiacdam  poitaiil  singularis  inilitia!j  utputa  alii  aqui- 
las,  alii  leones,  qiiidam  rosas  vcl  lilia  ,  quidaui 
lunulas,  et  cclcra  in  liuiic  modum,  ut  cum  aliqiiid 
strcnnuc  gesserunl,  cujusnomini  ascribi  debeat  per 
liuic  iiidicia  cognoscalur.  Tu  qiioque,  qiii  coelcsti 
rcgi  militas,  tiia  sigiia  lccutii  poriare  debes,  ut  sit 
tibi  pro  aquila  cniinenlia  cbaritalis,  pro  lcone  for- 
liludo  opcris,  pro  rosa  p:>ticn(ia  Iribulalionis,  pro 
lilio  candor  castitatis,  pro  luiiiila  peiseveranlia  pcr- 
fcctiottis.  Qui  aulem  virtntibus  bujiismodi  ornatus 

C  non  csl ,  ille  idonous  minister  Cbristi  cssc  non  po- 
lesl  :  quippe  maculam  babct,  et  idco  a  miuislcrio 
Domini  repellendus  cst.  Uudc  ct  iu  le.^e  Duininj  a 
sacerdotio  lalis  probibetur,  ut  scriptum  est  :  Sa- 
cerdos  de  semiue  Aaron  inacubim  b:ibens  non  mi- 
nislrel  in  labernarulo,  nequc  oirerat  p;incs  Domiiio 
Deo  suo  :  ut,  si  fuerii  ca;cus,  si  claiidus,  si  grnndi 
^pI  parvo  vcI  lorto  naso,si  fracio  pede  vel  niaiiu,  si 
gibbosus,  si  lippus,  si  albuginem  babMis  in  oculo, 
si  jiigem  scabiem,  si  intpctiginein,  si  poiidcrosus 
(Lcv.  xxi).  Non  cnim  dchel  saccrdos  ministrare  ad 
niensaiu  Domini,  si  fiierit  ctcus  per  ipiioraniiam 
divinsp  Icgis ;  si  claudus,  per  dissimiliiuJiiiuin  con- 
vcrsationis,    ut  quod  verbis   dicit,  rontradicat  la- 

jj  clis ;  si  parvo  «aso  per  indiscrolionem  boiii  cl 
mali  ;  si  grandl  vel  lorio  naso,  per  ni  i.iam  prudcii- 
tiam  secuiarcm  ;  si  fracto  pcde,  id  cst  sinc  aOe- 
clionibus  ntisericordix,  et  veritaiis;  si  fmcla  mauu, 
id  est  sine  excrcitio  boni  opcris  ;  si  gibbosus,  id 
cst  oneralJis  vilio  curiosilalis  ;  si  lippus,  id  e.^t 
mentc  lurbaltis  c;triialtbus  desideriis;  si  albuginvin 
babens  in  ociilo  rationis;  si  jiigcin  scabiem  pcr 
scandaia  Iit.\iiriic  ;  si  impctigiiiciii,  pcr  a:sluni  ava- 
riii:c  ;  si  pouderosus,  uccullarum  cogitatiunum  |N>ii- 
dcre  dcpressus.  Hinc  cst  qiiod  iii  Icge  liomo  polhi- 
tus  nociurno  semine  id  cst  occulta  macutalus  cogi- 
latione,  jiibctur  immuinlus  esse  usque  ad  vesperaiu 
(Lev  \).  Nam,  si  alioujus  talium  sibi  conscius  quis 
nn-iisain  Doiiiini  froqiiciiiarc  pr;csuniit,  bcnedictio- 


m  SEUMONES.   —  SERM.  XL.  IN  DKOlCATlOiNE  ECCLESLE.  230 

ncs  ejiis  in   inalodicrKmes  silii  coiivcrliinliir,  qiiia  A  ciitn  adulii  rucriiil,  noii  seciiiiiliim  carncm,  sed  se- 


non  dijiiilical  corpus   Doniini. 

Qiiiciinqiic  crgo  olTers  l.'ui(Jes  Deo  sive  missarum 
solciiinia,  sive  diiirnas  lioras,.sive  noclunias,  iinm.i- 
cnlaio  corpore  cl  mnnilo  conlc  irnplc  iriinistcrium 
tuuin,  n«  si  nlienim  dcfiicril,  illa  Pliiirisacorum 
comniinalio  iiiloncl  adversuiu  tc  :  Vse  vobis,  Scribyc 
el  riiaiiH;ci,  qui  niundalis  i;uod  foris  «'sl  calicis, 
inliis  aiilcm  imniunditi:)  plcnuin  est  {Malllt.  xxlii). 
Psallas  ergo  voce,  psallas  ojicre,  psallas  el  mcnle. 
Sictilcniin  dcbcs  Doniino  boras  vocales,  sic  dcbes 
linias  rcaics,  et  spiriiales.  Ilorx'  vocales  sunt  se- 
plcin,  qu.nc  in  Ecclcsiis  Dei  siHgiilis  diebus  decan- 
laiiiiir,  dc  qiiibiis  diciiur  :  Seplies  in  die  laudem 
dixi  libi  {l'sal.  cxviii),  llor.nc  rcales  sinil,  qua  bonis 


cundiim  Spiiiluin  ambulare  incipiunl,  et  vias  suas 
malas  relinqiieiiles,  ad  filios  Israel,  id  esl  ad  viden- 
les  Deiim  redirc  cnpiunl  :  allciidentescnim  in  qnos 
fines  seculorum,  lioc  csl,  fines  serulariiaiis  devc- 
niHiil,  quasi  in  se  ipsos  invecliva  facicnles,  voce 
propbelica  cxcla:iianl  ,  diccnlcs  :  Filia  l{;i!)yl(,nis 
niisera,  bealiis  qni  reiribiicl  libi  reuibulioiiciu 
luarn  quain  rclribnisli  iiobis,  (A*sa.'.  cxxxvi),  dc  (ili:i 
Babyloiiis,  boc  csl,  dc  vo|iipu,ic  caniis,  conqiierii  - 
turdirenles  ci  :  Dc:.lus  esl  qi:i  tiignam  recoiiij  en- 
salionem  (ibi  cxbibueril,  ul  sicul  lu  spiriiiim  in 
carne  morlificasli,  sic  el  tu  pcr  spiriiuni  in  cariie 
niorliliccris.  Abjiciunt  ergo  gregoni  porcoriim,  qiiem 
pascftbant  in  rcgione  dissiiiiililiidinis,  cl  in  doiniim 


operibiis  non  varbis  decanlanlur,  ut  l.irgitio  elee-  ^  Patris  siii,  ubi    m;iiisioiie.'.  niiiliae  suiil  redciiiil,  e' 


niosyna;,  pcrcgrinonim  susci-plio,  vcslirc  iiudum, 
visil:ire  innrmum,  scpelirc  moriuum,  el  liis  similia. 
Hor*  spirilales  sunl  virUiles  anim.T,  quap  ipsam 
nioveiil  .td  beiie  agcndum,  n!  bumilitas,  cbariias, 
pax,  palienlia,  loiiganimilas,  bonil;!S,  bcnignilas, 
nuiiicstia,  coiilincnlia,  castilas,  el  caelerae  in  buiic 
inodnm.  In  liis  viruiiibus  in  prjescnii  jugiier  cxer- 
ceKi,  cl  in  fuiuro  carum  frticlum  feliciler  apprc- 
licndcre  nobis  concedai  Condiior  nosler  Jesus  Chri- 
suis,  Doininus  iiosicr,  cujus  rcgnum  el  impcrinin 
pcrnianct  in  secuia  sccniotum.  Anien. 
SERMO  XL. 

IN     DEUICATIONE   ECCI,ES1;E. 

'■  jpiVnfia  CBdificavil  sibi  domum,  excidil  columnas 
teptem  {Prov.  ix).  Kon  cat,  Imires  diicclissimi, 
doinus  ista  malerialis  sed  spiriialis,  in  qua  sponsiis 
spoiisam ,  dilecuis  diiectam,  speciosus  speciosnm, 
spiriiali  srbi  neclil  matrimonio,  despondens  eam 
uni  viix)  virgiiieni  castam  exbibere  Cbristo. 

Ne  igiUir  per  vicos  el  plaieas  qnaererel  eam  qiiam 
anima  sua  diligit,  prxcepil  domum  bibi  lieri  in  qiia 
snlemnia  nuptiHrum  fiant,  ubi  filiae  Jerusalein  regeni 
Salocioncm  »n  decoie  siio  conspiciant,  ubi  deniqne 
laudcnt  eum  in  clioro,  in  lyinpano  el  psallerio 
psallanl  ei.  Nec  ad  boc  opns  coiisnmniondiini  sa- 
pieiilem  aliquem,  scd  ipsam  sapieniiain,  qux  esl 
Verbum  Pairis,  yirius  el  forliliido,  direxic,  ul  vcr- 
bum  operelur  velocilcr,  forliludn,  sapicnlia  clegan- 


convenlioiie  facla  cx  donario  diurno,idest  pio  vi  ai 
a'lcrn;p  pra?mio,    opcr;irii   fiiiidanit^nli    in  domo  Dit 
coiistiliiiinlur.  Prin.o  ergo  terrain  cffodiiinl,  posl;-3 
ordinc  iriparlilo   lapiduni  funilaiiienlum  dispo^iun  , 
Tcriam  cfTodiunl,  duni  qiiidquid  tenenilalis  lalci  iu 
coide,  pcr  confcssioncm  oris  manifeslum    farlnni. 
Fiiiidamenliim    tripariila   distinciioiie   lapidniii  or- 
n.nnl ,    diim    primo    pcr    coippunclionem    aiiimi, 
seciindo  per   delcslaiionem  niali,    (citio  pcr  cau- 
lclfiin   mali    fuiuri    se    in   proposito   boiio   coiilir- 
niaiil.    Coemenluin    de   lacrymis   cl  fervore   <'cvo- 
lionis    conficiunl,    nc     ininiinenle     tcnialione  ei 
spirilu  procellarum  sibi  disjiingi  possil  tanli  operis 
arliliciuin.  Allende  Caineti  qiiiaetlioc  funilamenliim 
lerroB  profundius  infixiim,  a  terra  liinc  inde  colli  i- 
lur:  qnam  isqui  a  consuetudine  prava  iii  noviialcm 
vilae  evadere  niiilur,  cxlerins  per  mundi  oblecia- 
nicnia,  intcrius  per  illicita  desideria  freqtientissinie 
piilsalur.  Istu;  sunl  aquse  exteriores  ei  inlerioes, 
qiiac  nosira   doiiiui  frequeiiter  allidnnl,  qii:e  tanicn 
ad  spirilalcm   ingressiim  Dei   ad  cor  hoininis  me- 
liiiiniei  rccedui»l.  Videruni,  iiiquii,  te  aqu.-e,  Dcus, 
videruiit  le  aquae  et  linjucnint,  el  tuibati  suni  abys- 
si  {Pitil.  LXXvi),E6l  abyssus  inlerior,  cl  est  abyssns 
ctlerior.  Inierior  abyssus  esl,  abyssus  cordis:  exie- 
rior  abyssus  esl,  abyssus   muiidi.  Aquae  abyssi  in- 
lerioris,    vana;   cogilaiiones,  pravae  delectaiiones  ; 
aqu:f  abyssi  exierioris,  vaiia  gloria,  coiicupisceniia 


lcr.    Sapientia    iRhur  aedificavit  sibi  domuni.  Do-  D  ocwlornm  cl  supeibia.  Istac  eigo  aquacpriino  vident 


nlum  istam  sapieniia  sibi  x'difi<;avii  ,  qiionian 
quidquid  proprielali  Spoiisi  accedil  a  possessione 
suae  sapienliac  iicquaqiiani  lecedit :  qiiia  ciim  ipso 
gciiita  cjiisdcm  csseniiae,  pari  voluntale  et  polcnlia 
scinper  ei  assistil.  Domus  h.cc  triplici  inaiisionc 
dislinguitur.  Prima  csl  laboranliiim,  secunda  dcsi- 
deranliuni,  (erlia  vcro  frueniium.  Ul  autcm  de 
priiiia  niansione  primo  dicamiis,  laborantium  alii 
siiiii  inleriorcs,  alii  supcriorcs  {l<^xod.  iii).  Primi 
suhl  qui  ad  siiniliiudincni  Moysi  a  filia  Pliaraouis 
adoptali,  ct  iii  numine  ifCgypli  reposili,  poslmoduin 
adoplioncm  ejnsdem  deleslanlnr,  el  ./Kgyptios  re- 
linqucntes  ad  filios  Israel  rcveriuntur.  Pcr  carnis 
cniui  coiicupiscculiani  in  fluininc  viliorutn  cnuliili, 


Deuin,  qiiando  judicium  meluunt,  el  lioc  esl :  V  - 
dcriint  te  aquae,  Dcus,  viderunl  le  aquac  ei  limue- 
riiiil.  Tuibanlur  abyssi,  dum  pace  vanilatis  inler- 
rujita,  cor  retrabi  incipit  ab  amore  tnundi. 

Suiil  ct  de  alio  gcncre  laburantium,  qui,  etsi  non 
giadiuntur  per  viam  universu;  carnis  {Gen.  vi),  Ik)« 
cst,  univers:e  carnalitatis  (  <|uippc  oninis  caru  viam 
suam  corrunipil),  pcr  scnsum  lamcn  csierioreni 
dclcclaiioiics  bauriunt,  qiiae  inler  sensum  exicrio- 
icin  el  scnsuni  inlcriorem  posita: ,  aniinaiii  us  |ue 
ad  invisibilia  Dei  ascendere  non  per:niiuul.  .Audi 
Hierciniam  conqucrcnieni  de  ilU  seusus  ilciecuuio- 
iic  :  Oculus  ineiis,  inquii,  dcpriedalus  ost  aniiiiain 
meam  in  cunclis  liliaibus  urbisnicx  {Tlinn.  iii),  uec 


,,,  \B5AL0M5  AUBATIS  SmiNCKmSBACENSIS  8;.2 

soliim  vlsii».  vpniin  eiiam  qullilict  aliijs  sensua   in  A  et  incensum  dcvolionis  8upernr»m  oor.iis  sui,  igoc 


!.i>  (iclcdaliir.  Siqiiiiloni  visus  rtricimr  in  cnrsii 
fiumi:iiii!i,  risii  caniporum,  condeiisis  iicmorum,  el 
c.vtcris  htijusmodi  qmfi  ad  noslrac  niorlalilalis  spe- 
ciaiil  s.ol;(lium.  Audilus  in  liymnis  el  canticis,  in 
viil.is  (|u;.ndo(iuc  oiiosi»,  in  lyris  ct  lympanis,  cl 
c:\:t(.Mib  miisicis  iiisuumenlis.  Ciislus  in  oll.»  tar- 
niiiin  fiim  .f.gypiiis,  in  niimero  volalilinm  nim  Ile- 
I  i,-«is.  Cum  tlsan  in  eiiulio  lcnticnUr,  cnm  Loih  in 
s.ipore  vinc;p  r:\ro,  cuni  Kli.i  nppelil  convivium  pnnis 
sulcincri.-ii,  iuiiiqi:;im  fiim  filiisproirheiarum  ollam 
Klis<M  Similiiorelniri  seiisus,  ulpo'.eoiloram  redolcn- 
lia,  laclii  su:ivia  cl  lcnia.  Secundum  antem  vanilalcs 
scnsuum  circcius  dirigatur  operalionum.  Yull  enim 
npcrari  visiis  quod  recrcat,  aiidiius  (luod  delectel,  gu- 


charilalis  accendiinl.  Omni  nuoquecrcaliir.Tpropier 
Dcum  scsubjiciunt,  et  in  hniniliiate  spiriCus  ambu- 
lanles,  alieno  imperio  seniper  addicli  proprirevolnn- 
laii  niliil  relinqnunl.  Ea  ilaquc,  qwx  sursum  siint 
s.npicntes,  taoquam  forlcs  armaii  atrium  suum  cii- 
sloiliiiiil,  et  in  cquis  siiis  ascendfiitcs  in  arcu  el  s.v 
gitla,  iii  fiinda  el  lapide  inimicis  suis  praevaltie- 
runi. 

Qiiorum  viiUori.im  el  forliiiidinem  Joannes  in 
.Apocalypsi  dcscripsil,  cum  Jicerol:  El  eicc,  inquil, 
equus  aibiis,  cl  qui  s(idebal  super  eum  habebal  ar- 
ciini,  et  dalacst  ei  corona,  el  c.iivii  vincens  lU  vin- 
cerct  {Apoc.  \).  Iii  cquo  sensualilatcm,  in  sessov« 
raiioncin  ac(  ipe  :  qurc  raiio  snper  cquiim  sedcre 


sius  (piod  s;ipiai,  odoraliis  qiiod  alliciat,  lacuisquod  K  dicilur,   quolics  ncc  caro   advcisus    spiriium,  nec 


mulccat.  Ilujusmodi  dcltxtalio  scnsuiim  quandoque 
animam  oniiiino  dojicit,  quandoa  gradu  perrectionis 
cx  parlc  rctr;ihit.  De  primo  habemus  cyernplum  in 
D;ilida[s»c]il!ade  lerra  Philislhiini,  quic  Samscnifor- 
tissimo  crincm  fortiliitliuis  abscidil,  qui  supcrvcnicn- 
tibiis  iniinicis  caplivatus  et  privatus  esl  oculis  {Jitdic. 
yvi).  Dalida  ciiiii)  iiiterprclata  pauperciila,  hoc  csl, 
dolectatio  brcvis  ct  Inmsiloria,  Samsoni,  hoc  cst 
Cdilibet  viro  forii  crincm  foriitudinis  abscidit,  dum 
quosiibel  virilcs  aoiiiii  inoi.us  ad  cxscciHioncm  per- 
fccii  operis  asceiidcrc  iion  permiliit.  Undc  el  su- 
pervcnienlibus  inimicispriv;uur  oculis  :  primooculo 
rationis  nc  possit  vcrnm  cognosccrc,  pcslmodiim 
ocuio  coiitomplaiionis,  no  possil  Dcum  dili^^eiC.  De 


spiritus  adversus  caniem  conciipiscil.  Scd  (,u;dqiiid 
animale  est  In  homine,  imnerio  ralionis  nsquequa- 
que  subjiciliir.  Et  qiii  sedebat  super  illiim  habebat 
Hrcurn.  Iii  arcu  dtio,  lignurn  scilicel  el  chorda  invc- 
r.iiintiir.  Iii  iigno  ergo,  qiiod  pcr  sc  non  fleclitur, 
propriam  accipe  voliinialem:  in  chorda,  oDedicnliac 
necussilalcm.  Por  chordam  lignum  intendilur,  ditin 
ex  piieccpio  obi-dienlia!,  liberi.s  voliiniaiis  a  fini- 
biis  siiis  iTCiirvaiur.  Iluic  arcui  Ires  sagittac  siinl 
necessaria^ ;  prinia  cst,  obcdirc  hiimililer:  sectiiula, 
obedire  vclocilcr;  tcriia,  obedircsapienler.  Obcdien- 
tia  enim  hiiniilis  viilneral  siiperbian»,  velox  dcsi- 
diam,  sapiens  maiiciain.  Hoc  :«icii  non  quiiibet  obc- 
diens  uiiliir,  «cd  tanlum  ilie  qui  iii  hoc  oLediendo 


secuniio  habcmus  cxciiiplum  in  Gcnosis  iiisi.oiid  de      Simonem  Pelriim  imitaiiir 


3uda  {Cen.   xxxviii),  quia,  ctim  vcllel  in  TliamnaE 
asfendcre  ad  londemias  ovcs,  Tiiamar  ei  in  via  oc- 
Ciirrit,  ct  dcposilis  viduilaiis  vcslibus,  lioni!:  oniat;i 
indumcniis   ipsnm   in  aniorem  siuim  iraxit.  JiKlas 
confitciis,  Tliamar  am.^.ritudo,  Tli.imir.is  sigiium  v-l 
(•perliim  inlerpretalur.   Dum  ergo  quilibei  cordo  ct 
ojicre  confitcns  vnll  ir,  Thanin;:3  ascendere  id  csl, 
pnifcclu   virliilnni   prioies   esccssns  opcrirc,   lona 
cojncrsationc  sigiiiim  ct  cxt^iiipliim  sc  aliis  pr.i^be- 
re,  jiiollii  iom  rcnim  tcinporaiium  ab  opcribiis  iinio- 
ccnliaR    scparare,    T!i;iiiiar   iii    Livio  occurn  ns    iii 
anioreni  suum  tr;iliil,  qiiia  dciectaiio  rerum  lcmpo- 
ralium,  qiix  ve:e  esi  aniarilndo  animx,  inter  sensuin 


Tri<i  eiiim  oliedicniium  gcnera  Siinonis  nomine, 
qui  obedicns  interpretatur,  nobia  in  Evangelio  de- 
signantiir.  Legitur  ^enim  de  Simone  Cyrenaeo,  de 
qiiodicilur  :  qnoiiiam  Imiiic  anguriavcriint  ul  tollcroi 
crucem  ejus  {Maiik.  xxvii),  Lcgiiur  eiiam  de  S  moiie 
leproso,  in  cujus  domo  Jcsus  discubuii,  cui  d  ciunn 
est:  Oieo  ca|)i:t  meiiin  non  unxisli,  aquam  peddius 
mei.s  noii  deilisii  (Malth.  xxvi).  Le;;ilur  cliaiu  de. 
Simonc,  qiii  coguominalus  esl  Peirus,  qiii  propria 
passioiie  passionem  Chrlsti  esi  imilaius.  De  prinio 
ol;edic!itiom  gciiere  sunt,  qiii  poriant  quidem  (ru- 
cem  Douiiiii  iejiiiiiis,  vigiliis  et  cacteiis  disciplinje 
insiilulis,  scd  ad  oninc  id  qiiod  lieri  oporiet  iiihil 


exierioreiii   ct  scnsiim  inlcriorem  mcdia    inicrvc- .j  faciunl  voliinlarie,  sed  quasi  scrv  enles  ad  octilum, 
niens,  a  gradu  perfectionis  reiraiiit.  Ili  tamon,  clsi       noti    spirilns   !il)crinlc,  sed  sola   fcfuntur   ordinis 


vaniiatc  reruin  tcmporalium  delectantur,  pcr  opera 
lamen  pictatis  el  niiscricordiae  de  his  qii«  cilra 
pcifectioiicni  e^crint,  Dco  recoiiciliaiiliir. 

becunda  vcro  niansio  mirabili  quodam  dispo- 
nitur  arlificic,  secunduin  Ezeciiioiis  diserlionem, 
qnanlo  prima  maiisio  est  altior,  lanto  eadem  est 
humiiior.  Viri  enini  conicmpialivi  quanto  caelcris 
suni  clnrilalccxccllcnliorcs,  t.mlo  paupcrl;'.le  spiri- 
ttis  oninibus  siint  humiiloies.  Exccl&i  siijuidcm 
chariliii  \acaiit,  sanclae  mcditalioni  sludent,  imo 
dcsidcranl  cum  qni  salvos  se  fccil  a  pusilianimitate 
Epiriliisel  lenipesiale.  Hi  tuntqui  pliiolas  odoramcn- 
lonim  plcnas  anlo  conspecluin  Dci  semper  oflorunl, 


dislriciionc.  Undc  cl  dicilur:  Et  huiic  ;iiigariave- 
ruiit,  iil  csl,  coct;cruiit,  ut  tollcrcl  cruccm  ejus. 
De  sccunilo  obedicnliiini  gcncic  suni,  in  quoriim 
domo  disciibuit  Jcsus,  pcr  insiiiraiioneiti  convcibji- 
nis,  scd  adbuc  icprosi  ajiparcnlcxemplo  pravac  coii- 
versaiionis,  minus  liabenl  devolionis  ad  Dt.um,  pa- 
rnm,  imo  nihil  dilcctionis  ad  proxiir.uiit,  cl  quod 
apud  Dcum  ci  homines  cst  dctcst.ibile,  liicem  in 
tcnebras,  boiium  in  maitim,  bonis  ctiam  insidianlcs 
cperibus  sludenl  coiivertcre  Di;  qiiibus  Psaimista 
iijqtiiiur  :  Quoniam  peccatorcs  intendcntes  arcnm, 
paravermit  sagillas  suas  in  piiarcira,  iil  sagiticiii 
in  obscuro  rcctos  cordo   {Pmt.    x).    Dc    pharcira 


233  SEUM0NE5.  —  SERM.  \L. 

eieniin  iniqiii  corilis  sagiltas  mitliiiil  n)ordaci.s  de- 
traclionis.  Aiidi  qnaliicr:  Ut  Siigitlcnt,  inquil,  in  olj- 
tcuiis  reclos.  Uecle  dicii  in  oliscuiis,  quia  iluin  atli- 
liiinveriC  reprdiensionis  nwi  invcniiinl,  f.lsataineu 
inurmura  quasi  palpiiando  componiinl.Caveat  ergo 
unusquisqne  ne  eiTiciaiur  siniilis  viris  Sodoinorum 
pessimis,  qni  Lotli  habitautcm  in  domo  subvertere 
cupiunt,  scd  percussi  cxcilate  Tores  labernaculi  in- 
Tenire  non  possunt.  Viri  siquiilcm  iiiiqui  dnm  Loili, 
hoc  est  decliiianloin  a  mulo  expii^jnare  moliiitiliir 
{Gen.  \tx),  fores  labernaculi,  boc  e&t  atlilniii  le- 
preliensionis  non  inveiiinnl:  qiiia  cnjiislibel  lionesli 
honacoiivcrsatione  cxcaecali  ad  ipsum  iiilro  re  non 
possunt.  Timoat  nnusquisqne  noslruin  el  caveal 
iilam  Isaia:  seiiicniiaiM,  quu;  (licit:  Quia  ilibuavit 
inferniis  animam  sitam  ct  apcruit  os  suiiin  absque 
ullo  terniino,  ct  dclrarlores  dcscendenl  ad  iiJSuin, 
Ct  sublimiiim  uciili  deprimcnliir  {Isa.  v). 

Du  tatibus  enini  dicilur:  Olco  caput  mcum  non 
unxistis  ,  id  e^t  desiderio  devotioiiis  ad  dulccJineni 
divinitatis  incu;  noii  ascciidislis.  Oleo  capul  meunt 
iion  unxisiis,  est  oieum  qun  iios  Cbrislus,  et  cst 
oleuin,  qi:o  nos  Cbristum  inungimus  {Maitli.  xxvi). 
Olculn  quo  nos  Christus  iaungit,  dulcedo  csl  divinuc 
iiispirationis,  qua  aniina  pcr  sc  sicca  el  ariila  sagi- 
naiur,  d<iin  gratia,  qna  prius  carebat,  sola  Dci  bo- 
iiiiate  ei  infundilur.  Sicut  adipc,  inquani,  et  pin- 
gucdine  replcalur  aniiiia  mca.  Dnplex  csl  olcuin, 
quo  iios  Cbristnm  inungimus.  Primum  csl  olcum 
exultalioiiis,  duiii  quxlibel  aniina  jam  perccpta  };ra- 
lia,  iii  spe  fulurx  glori.x  exuitat  et  la.'iatur.  Scciin- 
duiu  esl  olcuin  devolionis,  duii:  loto  nientis  dcsidc- 
rio  oratio  iiostra,  sicut  incensum  in  conspectu  Dc4 
dirigitur.  De  quo  maximedicitur  :  Oleo  capiit  meuni 
iion  unxisli,quasi  oralionis  dcvotiotie  ad  ccisludi- 
iicin  diviniuitis  niex  non  asccndisli,  etsubjnngitur  ; 
Aquam  pedibus  nieis  non  dcdisti  (Ibid.).  Sicul  ca- 
put  inuiigcre  spectat  ad  dcsiderium  conleniplaiivi, 
sic  pcdcs  iavare  ad  rcconciliatioiiem  peccatoris  : 
Duobus  siquidcin  pcdibus  Deus  ad  peccatoies  veiiit, 
sciiicel  pedc  niisericordiic,  ct  pede  justiciye.  i'cdc 
miscricordix  veiiil,  dum  gratis  iinmcritnm  impiuin 
justifical:  pcde  jusiicix  venit  duin  uniiniquenque 
promerilo  juslicix  dainnat  aut  coronat :  quos  pedes 
aqua  illi  non  pcrftindunt,  qui  nec  pro  coniinissis 
suis  Dci  misericordiam  impiorant,  nec  fuUir.x  exa- 
iiiinatioiiis  judicium  rcrnrmidant. 

Dclcrliovoroobetlicnliunigciicre  sunl  qui  incorde 
bono  ct  optimo  verlium  obcdienlix  audiuni,  et  qitx 
de  his,  qux  sccuudiim  Deuiii  siint,  imperata  fuerinl, 
solo  amore  justiiix  iiiiplcnl  ct  pcrficiunt.  De  tali 
auiem  obcdienli  rccie  subjnngilur  :  Et  dala  est  ei 
corona,  et  exivit  viiiccns  ul  vinceret  {Apo.  vi). 
Tres  siint  coronx,  qiix  vero  obedienti  donantur. 
Prima  est  corona  viotori.T;,  sccunda  est  dignilatis 
el  poieniix,  icrtia  cst  glorixcorona.  Prima  liabetur 
dc  iriumpbato  hosic,  secund.i  pio  imperii  adep- 
lionc,teriia  pro  bcaiitudinis  consecutione.  Primain 
babeiH,  qiii  pngnaverunt  conlra  boslem  cl  vice- 
Patkol.  CCXI. 


IN  DLDICATIONE  ECCLESI^.  JS4 

j^  riiiil.  Scriindam  liabcnl,  qiii  seipsos  rcgunl,  sc  jii- 
dicanl,  sibi  imporant,  nc  aliqua  caiisa  vcl  occa- 
sione  iiiiiiiicus  possit  de  cordibiis  coriim  p.iccm 
loticrc.  El  exiil,  inquil,  vincens  ut  vincerct. 
Fiitno  siquideni  cgrediunlur  vincendo  inimicos, 
postmodo  egrediunlur  el  vincendo  seipsos. 

Terlia  vero  mansio,  quam  frucntiuin  diximus, 
eoruin  esl  qui  replcnliir  in  bonis  domus  ojus,  cl 
servo  iiii  bono  ei  lidcli  anniimerati  jaiii  inlravcrunt 
iu  gaudiuin  doniini  sui.  Lt  aiitem  gaudium  eoruo) 
sil  plcnuin,  agr.us  qui  in  medio  eorum  cst,  dupiici 
cos  vcslimciilo  iiiduit,  quorum  prinium  csi  spiendor 
xlernx  ciarilaiis,  secundum  jocunditas  divinxcon- 
leniplaiioiiis.  Si  illuminarentur  sine  jucnndilale, 
boaum  e.-set   imperfecluni,  si  jocundareiilur  sine 

B  iiluminalione,  el  iioc  quoquc  boiuiin  minus  pienuni 
cssel  :  el  ideo  utrunque  dalur,  aUenim  ad  gloriaiii 
corporis,  alteriim  ad  jocundilatem  mentis. 

De  refectione  coriim  Psalmisia  loquilur,  diceiis  : 
iiiebriabuiitur  ab  uberlale  domus  tux,  tl  iorrenle 
voluplatis  lux  potabis  cos  (Psal.  xxxv).  in  pray 
senii  quidem  viia  sancli  renciuniur,  sed  non  ine- 
brianlur  :  in  fulura  el  rciiciuniur,  ei  inebrianlur. 
Ilic  refcclio  particularis,  ibi  rcfcctio  univcrsaiis, 
cuni  prxcinget  se  et  facict  ilios  discuinbere,  c» 
transiens  ministrabil  iiiis  {Luc.  xii).  Est  nni  rc- 
fcctio  aiiinix  ia  sacrameniis,  secunda  iii  Scripturis, 
tenia  in  virlutc  oralionis,  quarta  in  iiealitudine 
glorificationis.  Iii  prinia  retectione  vitulus  sagina- 
tus  occiditur,  in  secunda  liiier  signalug  seplcm  si- 

^  gillis  apcrilur,  in  terlia  scala  Jacob  crigiliir,  iii 
quaria  cocna  ntipiiarum  agni  insiauratur.  in  priina 
refcctione  anima  in  sacrameiita  passionis  deponit 
vetustatem,  in  secunda  pcr  cnnsolatioiiem  Scripiii- 
rarum  spcs  accipit  forlitudincm ,  in  leriia  quasi 
per  scalain  gradilur  dc  virlute  in  virlutem,  in 
quarla  xicrni  illius  convivii  coiisoquitur  bealitu- 
diaem.  Beatiiudinem  dicu  in  corpore,  ei  beatiiii- 
dinem  iii  inente,  ulraque  cniiii  substantia,  scilicet 
corporea  ci  incorporea,  sua  ibi  liabet  boua.  Duo 
sunt  autein  ibi  bona  prxcipua,  vidclicct  cogniiiu 
vcritatis,  et  perfeciio  cbaritatis.  Siaiililer  et  diio 
corporis,  quoriiiu  unum  csl  decor  pulchritudinis, 
reliqiium  est  integritag  sanitatis  :    priinum  esi  iii 

p  glorilicaiionc  corporis,  secuudum  eat  in  abjeciiono 
corruptionis.  Isix  aolem  virtules,  etsi  ibi  inler  se 
sint  diverbX,  iii  usibus  lanien  lortassih  nullx  suiit 
diffcrentix.  Qiiia  singiilx  viriuics  usiint  omnium, 
cl  omnes  usum  singiilariim  habeitiini,  ul  im|ilc:itur 
iibid  proplieticum  :  Omnia  ossa,  id  est  omncs  vir- 
tuicsiiostrxdiceai  :  Domiiie,  quissimilis  lui  ?(P<rr/. 
XXXIV.)  Isti  forlassis  signiricati  suiil  |>6r  mulier«>iti 
iilam  amiclam  sote,  habenleiii  iunam  sub  pedibii« 
suis,  et  coronam  de  stellis  diiodocim  {Apo.  xii). 
Circumamicti  siquidcm  sole  jusliiix  iumen  inhabi- 
tanl  inaccessibilem,  ei  nullain  sui  partom  exlra 
ipsiHn  reiinquentes.  Lunam  sub  pedibus  calcini,  id 
est  vitxhujus  mortalilalem,  sive  rerum  muiuii.iliuni 
vanitatem  :  unde  et  coroaam  de  siellis  duodeciai 

8 


955 


ABSAI.OMS  ABBATIS  SPRINCKniSBACRNSIS 


Co'0 


liabere  dituiiiur.  1n  coroiia  ncqiic  principiiiin  nc    A  ar[)rcliondore,  iil(|tii  subiiliialciii  ingoiiii,  prdliitnlila- 


«|iie  finis,  per  qnam  polcsl  giuidiuin  inlelligi  inlcr- 
iiriuabiKs  Klcrnitalis.  iii  slellis  vita  cl  doclrina 
jposloli<:e  prj-dicalionis.  RcPtc  crgo  coronain  <ie 
«leliift  diiodccim  li»l)ere  dictinliir,  (|uia  ({uoriim  vi- 
tain  el  doclriiKim  iii  liac  vita  sunt  imilati,  ad  eoriiin 
Hiniililiidiiteni  coroiiati  suiit  iu  ccclis.  Ujhc  dc  ti  i- 
plici  illa  nuinsionc  sccuiuliim  serieiu  proposili  dixi- 
utus.  Muli»  :>li»  adiiuc  dici  possenl  de  sepleiii  co- 
itiittois,  d*'  oniulu  spODSX  ei  sponsi,  de  apparaln 
cnnvivti,  si  esscl  qui  auruin  dc  lerra  oducoiel,  et 
instanlia  Svjiennitaiis  pro  roverenlia  dcbili  ofiicii 
iion  urgerel.  lii^rim  igiiur  bis  omissis  iu  ill;i>n  ccr- 
tcf'en>  inapsic  em,  in  tiibcrnaculum  noii  manuiac- 
iU!n,,tolam  mentis  nosiree  inten'ioncm,  dirigamus,  tit 


icin  scincnliaruni,  piili  lirjiiidincni  cluqiiii  desiiierani, 
3C(clcr;ilo  Biie  oralionis  miiiiis  rustidire  :n<i|>i.iiit. 
Facla  ntiii.  inqiiil  evangclisia,  encenia  in  Jeroso- 
lijmis.  Kncenia  quanium  ad  ciyinologiam  iioininii, 
qiiasi  enceiiia  dicnnlnr,  qiiod  soiiat  iniiovalionem 
sivc  dedicalionein.  Il.cc  aiiicin  soIennit;is  a  Juda 
Machabeo  insiituia  esl  {//  Maclia.  viii)  quantum  ad 
veritatem  liistorir,  quando  ejcclis  idolis  el  coruul 
cullibus  dc  lcniplo  Domini,  divino  cullui  iltud  iie- 
rum  niancipavii.  Sciiis,  fralres  charisslmi,  qiix- 
cunque  scripla  siint,  ni\  nostram  doclrinant  scripi.i 
suiit  [Rom.  XV),  til  per  paUeniiam  et  consolaliouem 
Scripturarum  spcm  habcamus.  Vos  niaximoqni  no- 
vislis  viiulum  Libani  comminuerc,  el  quinqiic  do 


landem  ab  hac  scrvilule  corrr^ionis  iransfcrainur  B  panibus  bordeaccis  mulla  millia  hoiiiiitiim  saiiare ; 


iii  lilterlaiem  gloria;  jiliorum  Dci.  Iler  nostr.i!  pere- 
(^rin;itionis,  rral^cs  dilectissimi,  in  limore  Dei  et 
dileciione  prokimi  preftciamus,  iii  iii  illa  ccclesli 
pulria  mcreamur  tieri  haeredes  Dei,  eobxredcsau- 
i«  'ii  Ciiristl,  prxslanlc  Domino  nosiro  Jcsii  Chrisio, 
cujus  rcguuui  ei  imperium  pcruianct  in  secula  seeu- 
htrum.  Anicn. 

SERMO  XLI. 

I>    DEOICATIONE    ECCLESI/E. 

Facta  tuut  encenia  in  Jerosolymii  {Joan.  x).  Mul- 
tos  ex  vobis,  fralres  dileclissinti,  olavcm  acienlix 
accepisse,  ei  legein  Domini  imiiiacululam  cl  con- 
\erlenleia  aoimas  digilo  Dci  scriplam  in  cordibus 
vcslris  jamdudoin  agnovi.  Siquidem  illa  clavis  Da 


in  hujus  lempli  visibiiiii  slruclura  aliciijus  iuvi&ibi- 
lis  leinpli  invcstigatio,  ni  fallor,  nobis  propouilMr. 
Quod  acilificaiiduin  el  posl  subvcrsionem  muiidan- 
dum  uobis  iusifluaiur»  iii  kr  omotssedificaiio  coa- 
siructa  crescal  in  lempluin  s;inciuin  in  Doniino. 
Noa  iiiconvenienlercrgo  lenipluin  Dei  animam  jo^i 
diciinus,  qiix  iinago  el  siiniliindo  Dci  esl,  ei  sa- 
crariuiu  Spirilus  sancli.  rrimo  ergo  videamiuquo- 
luodo  lemplum  istud  iribus  modis  u^diricaliir.  lii 
&Uiim  surgil  et  consumm?.iiir,  scilicel  dileciiouc  vi 
bona  operatioite  :  cogitilio  in  fuitdamenlum  jaciiur, 
dileclio  iii  parietes  erigilur,  bona  vcro  opcraiio 
quasi  leclum,  paricles  in  summiiaie  ampleclilur. 
Sicul  enim  dicit  Augusiinus  :  Qiiantum  cognoscis. 


vid  quai  claudil  el  iiemo   apeiii,    aperil  et  nemo  ^  laalum  diligis,  lantuni  oporaris  :  non  cn^m  polest 


cJaudil,  profuiida  i)ci  el  mysleria  ScTipinraruin  vo- 
bis  apcrtre  vuitiit,  vubis,  inquam,  quibus  dalum  esl 
nossc  myslerium  regni  Dri,  celeris  aulem  iii  para- 
bohs.  Ue  iiaquc  scquenieai  ut  parvulum.sapieniem 
ui  parvulum,  lacie  a;'hiic,  non  solido  cibo  nutrien- 
duin,  limor  dissolvtt,  iguorantia  arguit,  verecundia 
deiiiquc  conluudii.  Uilcr  perfeclos  eniiu  loqui  sa- 
picnii:ii!i,  ei  spiriialibus  spirilalia  compararc  opor- 
tebai,  qui  corum  qua:  relro  sunl  obliti,  lolo  sensu 
cogiianl  circunspeclionem  Dei,  ei  in  lege  cjus  me- 
ditanlur  dic  ac  nocic.  Quoniain  ergo  lanlorum  vi- 
roruin  prxseniiam  ctiain  verbo  offeudere  &ununa 
iiijuria  cst,  in  vocem   iamcniatiuuis  poiius  quain 


quis  diligcre  quod  non  cognoscit,  vel  opcrari  quod 
non  diligit. 

Tribus  auicm  modis  ad  pcrfeciam  cogBitioneui 
perveaimus,  sciliccl  mediialione,  exercilaiiooe, 
erudiiione.  Est  autem  nicdiiaiio  frcquens  cogilatio 
aninti  in  dubiis  ad  invesiigalionem  veriuiis.  Exer- 
citalio  frequcns  usus  inquisilionis  sive  pei  seipsum, 
sivead  alterum.  Erudiiio  aulem  csl  sludiosa  animi 
informalio,  vel  ad  agcndum  quod  oporieat,  vel  ad 
scicndum  quoil  ignoral.  Cogniiio  aulemalia  est  Mib 
hominc,  alia  csl  de  hoiuiae,  alia  vero  supra  ko- 
miiiem.  Ea  qux  csl  sub  homine,  esl  de  rebus  crealis 
propicr  honiincm,   per  quam  cognoscil   Itomo  di- 


fcernionis  libel  erumperc,   paralus  quauluin   valeo  p  gniialcm  suift  condilionis.  Per  eam  vero  quae  esl  de 


luntc  lachrymarum  salislacere  his,  quos  accessilaie 
obedieiitiac  licei  invilug  cogor  offenderc.  Veruuu- 
nicn  qnia  viri  estis  niibciicordia:,  gens  saucla, 
popuius  ucquisilioais  (Osew.  vi),  scieir.es  quid  est, 
inisericordiam  volo  el  uoa  sacrificiuin,  miscricor- 
diam  vesiram  potiu^  quain  judicium  respicio,  ma- 
gissecurus  de  vcnia,  quam  formidolosus  dc  ofliensa. 
Libenier  eiiiia  sufferiis  ioaipienies,  cum  siiis  ipsi 
sapienles,  quia  vestrae  virlulis  esi  parcere,  non  pii- 
iiire,  cxcusarc  aoii  judicare,  in  his  maxime  quoruni 
evenium  urgei  necessitas,  ei  finem  exequeadi  pru- 
hibel  rei  imparaiie  difficulias.  Sed  oe  lum  per  ser- 
laojnis  iacuriam,  luin  urolixilaUs  vilium,  usque  in 
iasiidium  dccurrai  oraiio,  siudeamus  (inem  brevitalc 


hoiuinc,  cognoscit  homo  viliuin  proprix  inrirmiia- 
lis.  Pcr  cam  quae  supra  homincm,  gratiam  boniia- 
tis.  Perpriinam  cognoscisquiilacccpcris,  pcr  secun- 
dam  quid  perdidcris,  per  lertiaro  qnid  accepturus  sis. 
Posl  cogniiioncm  diicctio  quasi  sapiens  archi- 
teclus,  fundamenhim  crigit,  in  ingressu  poneiis 
discretiont^m,  in  capile  devotionem,  in  sinistro  la- 
lere  comp:tssioncm,  iit  dexiro  vero  mansueludincm. 
Primo  ponittir  discrelio,  ut  sciamus  discerncre 
mundum  ab  immundo,  saoclum  a  propbano,  aialum 
a  bOQO,  ne  cx  conjunclione  virlulis  el  vitii  propba- 
actur  in  terra  saactuarium  Dei.  Nam  mala  sunt  vi- 
cina  bonis  errure  sub  ipso.  Pro  vilio  virias  crimina 
sacpe  tulit.  (Omd.) 


27,7  SEflMONES.  -SERM.  XLl.  LN  DEDICATIONE  ECCLESL-E.  27,8 

In  omni  ergo  s.icrir.cio  luo  s;»!  olTens,  i.oc  c.l  A  Q>'3f^  vero  sunt  a.l  cnslodiam  virlulis,  ilchc.il  esse 
disrreiioncm  liabc-is,  sirul  prrccipii  libi  Ooimnns 
(Levil.}l),ac  »ioncra  inipoitabilia  alligaveri.s  cilius 


oneri  snccumbas  :  anlsi  nnililos  collcgeris  lenliscas, 
et  (J('f.iiliosns  fias  sicul  in  Apocalypsi  logiliir  :  Uli- 
nam  caliilus  esses ,  aul  frigitlus  :  sed  qnia  ne(]nc 
calidus  es  neqne  rrigidns,  incipiam  te  evoinere  cx 
ore  meo  {Apoc.  iii).  Posi  discrciionem  sequilur 
devolio  in  oratione,  compassio  in  pro.\inii  inOrmtaic, 
flevotio  qnanlnm  ad  Deuin,  coinpassio  qiiuntum  ad 
proximuin,  niansueiudo  qManiuin  ad  le  ipsiiin.  His 
qiiatuor  pariotibus  oninis  xdi(icalio  couslnitta  oon- 
crescil  in  lcmptum  sanctum  in  Domino,  qnoniam 
discrctio  aedificat  sapienter,  devotio  diJigcnlcr, 
compassiu  misericordiler,  niansneludo  decenler. 
Fructnm  vero  inansuetudinis  Piopbcta  nobis  apcril, 
diccns  :  Diriget  mansueios  iri  judicio,  doccbil  mitcs 
vi9s  suas  {P$at.  xxxiv).  El  iii  Evangelio  :  Duaii 
niiles,  quoniam  ipsi  possidcbnnt  terrain  {MaUh.  v). 
Et  alibi  :  Siiper  quem  reqiiicscct  6pirilu.s  meus , 
uisi  super  niitcm  ei  liumiicin  et  cxtem  [ha.  lxvi). 
Isli  $WMl  quatnor  annuii  aurci,  qni  erant  in  angulis 
arcae  teHlumonti ,  quibns  elovabatur  cum  cftstra 
«ssent  raovenda,  cl  deponebatur  cuin  essent  fijf^end.i 
lentoria.  Sancla  cniui  aniroa,  qux  arca  iojrlnmenti 
dicitur,  quia  legem  Dei  reiinet  corde,  ct  implct 
bona  operalione,  liis  qnatuor  suprtdictis  virtulibus 
a  lerrenis  afTectibus  sursnm  erigitur,  el  (!eviclis 
lenlationum  inotibus,  iii  tranqnillilate  mentis  quicta 


.<;impiicia,  casia  cuni  dcjcclione  sui,  el  contciiiplu 
scciili.  Siniplicia  ci  casia  qiiantiim  ad  cuslodiam 
boiniiii.s  iniorioris  cum  dejectione  .sni,  ct  contcmpta 
seculi,  qu.intuni  ad  caiitclam  lioniinis  exlcrioris  E:« 
qiiie  primo  loco  diximus,  refcruntur  ad  sacrificinni 
de  arineniis,  qnne  sunt  laboriosa  et  foriia  :  qu;e 
sccundo  ioeo  dicia  sunt,  ad  s.ncrificium  dc  pcco- 
ribus,  qiirc  sunl  man.>^»cta  et  innocenti.i  :  qmc  vcro 
terlio  loco  ad  sacrificium  de  avibus,  qiiod  esl  iii 
turlure  ct  cclumba,  qnia  sunl  siniplicia  ct  casta, 

iEdilicota  cst  domus  Domini  proiii  potnimur.» 
consoq;iciilcr  cjus  dedicalionem  Itreviier  pcislrip- 
gamtis.  In  matcriali  lemplo  tics  logimus  faclas  de- 
dicaliones.  Unam  sub  Saiomone,  secundam  posl 
B  caplivitalis  redttum  dc  Dabylonc,  lertiam  vcro  per 
Judam  Macbabcuin  in  tcmpli  dcsolalione.  In  buno 
niodum  ieinplum  nostrrim  spiritale  tubet  tres  dc- 
dicalioiies.  Unam  in  baplismaie,  secundam  in  re- 
nuitciatioiie  s.truli,  lcrliam  in  «icposiiione  cariiiti. 
In  bapiisinato  siquidem  Deo  dicai.t  est  auinia  ra- 
lionaiis.dum  por  dcposiiioncm  vetnstatis  mundadir, 
per  iiihabitaniein  gr&iiam  Spirilussancti  sanclitica- 
tiir,  p.3r  confessioncm  fidei  annatur,  pcr  unctionciii 
oiei  corrobor^tur.  Dc  secunda  lempli  dedicationu 
Psiulus  gloriatnr,  cum  dtcit  :  Mibi  absit  gloriari, 
nisi  in  cruce  Domiiii  iioslri  iesu  Cbrisli,  pcr  qneni 
milii  niuiidus  crmirixus  esl,  et  ego  inundo  {Gal.  vi). 
Videmns  qnosdam  babere  conieniptum  mundi,  qnos 


CHSlodKur.  Ad  devolioncm  nos  exbortainr  spoiisus  C  "^"  tontemnilmundu5,quosdam  cf.nlemni  a  mnndo. 


in  Canlico  amoris,  dicens  :  Comcdiic  el  bibite, 
amtci  mei ,  cl  incbriamini  cbarissinii  {Canl.  v). 
Coniedite  de  fruciu  bonx  operalionis ,  bibite  dc 
vino  compunctionis,  inebrianiini  in  gaudlo  sanclx 
devoiionis.  Compusstonis  cxenipluin  dedit  nobis 
Samariiani*s  ille  misericors,  qui  prTlereuntibus  sa- 
cerdote  ei  levita,  fecit  misericordiam  in  illum,  et 
aecuratis  plagis  ejns  iiifudit  oleum  et  vinum  {Luc. 
x).  El  quid  aliud  obslciticcs  llebrxorum  nobis  con- 
tulerunt,  nisi  compassionis  exemplum ,  qux  non 
inctucbant  mandaio  Pbaraonis  conlraire,  ut  filios 
ilebraeorum  de  morie  possenl  cripcrc  (Exod.  >)? 

Seqnilur  de  nltima  parte  spiriialis  a>dificii ,  Itoc 


qui  non  conlcmnunt  mundnm ,  quosdam  et  con- 
temnere  muaduni,  ct  contenifii  a  tnundo,  quosdam 
nec  contemnere  niundum  iiec  conlcmni  a  mundo. 
Ili  qn;  contemnnnt  mnnduin  et  iion  contemnuntnr  a 
mundo,  .sniil  qiti  et  si  corpore  soiit  in  mundo,  con- 
versalione  lainen  snnt  in  coelo,  qiiorum  vitain 
admiratnr  mundus  propter  dillicullatcm,  ct  vcne- 
ratur  propter  sanctilatem.  Qiii  vero  contcmnontnr 
ii  mundo  el  non  coiiteninunl  niundum,  sunt  qno« 
abjicii  mundus  propier  rcruni  paupcrtaiem,  pan- 
norum  vilitatem,  pcrsona;  dcjcciioncin  ,  ci  \it;e 
ciiormitatein  :  qui  ei  si  relinquant  muiidnm  iieccs- 
silale,  omnia  possidcnl  voluntalc.  Snni  ci  aiii  qni 
fontemnunt  mHnduni  et  conieinnunlur   a  inundo. 


est,  de  bona  operalionc,  legltur  in  bisioria  veieri  D  qnales  racrunl  sancii ,  qni  tudibria  ct  vcrlicra  ex- 


{Levil.  i)  tria  aninialium  genera  in  aacribcio  Dontini 

ofierenda ,   de    aninialibns »  de    pecoribus,  et    de 

avibus.    In  bis  iribus   animaliuni  geiieribus,  tria 

gcnera  operiim  insinuanlur.  Qu,-eda[n  eniin  agimu^ 

ad  niortificalionem  carnis,  quxdam  ad  oustodiam 

uriuU&,  quasdam  ad  ofTicium  cbarilatis.  Prinia  el 

iiitima   agiinus  propler  nos ,  media  vero  proplcr 

prttximos.  Ea  qu.x  sma  ad  moriiOcalionem  viiiorum, 

Uebcnt  ,essc  l.-«boi'iosa ,    et  aspera   in    foriiludine 

ajiimi,  et  buiniliaiione  corporis,  iu  faine  et  siti,  in 

frigore  et  i:ndilate,  injejuniis  mnliis,  in  tbarilate 

Don  flcta.  Qu«  vero  sunl  ad  ofGcium   charitatis, 

debent  esse  pia,   inoiif^ueta,   plena  misericordia , 

facta   in  bilaritatc ,  sttidiose   et  absqiie  diiatione. 


perti,  insnper  cl  vincnla  ei  carccrcs,  lapidaii  suiii, 
secti  snnt,  lentati  sunt,  in  occisionc  gladii  niorini 
sunt  pro  Cbristo,  per  qiicin  ninmius  ois  cruciriips 
crat  :  quia  propier  ipsum  minulum  conloninebaiit. 
ei  ip>i  iiiundo,  q.iia  propter  Chrislum  ninndus  eos 
abjiciebat.  De  bis  vero  qnl  non  conlcmnanl  mun- 
dum ,  rtcc  contemnantur  a  mundo  non  oporict 
exempla  subjicerc  ,  quoriMn  et  jn  misericordij  ei»l 
multiiudo,  el  manifesta  ronversaiio.  Haiic  seciin- 
dam  spirltus  innovaiionem  tribus  moilis  oportet 
comparari ,  scilicet  ai>jectioiie  proorine  voluntatis, 
paiieiilia  trilmlationis,  ct  desidcrio  pairt:c  ca»Icsti5, 
qnjc  iria  ei  ipse  Salvator  pr«scripsii,  diccns  :  Qui 
Tuli  vctiire  post  mc,  abnegct  scnietipsum  ci  tollai 


5j*) 


ABSALOMS  ABBATIS  SPIUNCKIRSnACENSIb 


m 


( rucem   SHani ,  e(  scqti;.liir  iiie  (Luc.  tx).  Abnegel  A  "uis,  qnam  iiobis  pr»slarc  «Jigncliir  Jesiis  C!:risiiis 


semeiipsniii ,  ileponcndo  [iropriain  voluniaiem 
l/ilal  cniccni  suaiii,  p.iiicnliain  Iiabeiido  iribulalio- 
iiis  :  cl  scii«alur  iiic,  iK-siiifrio  palri.v  cl  opcris 
iii.iialio::c.  Qiii  ciiiin  dicil  ac.  iii  Ciiii:>lo  iiianerc. 
licbel  sicul  illo  anibnbivit  et  ipsc  ambulare  (/ 
Jonii.  ii). 

Ulliiii;i   innovalio  spiri(us  csl  in  carnis  dcposi- 


Dcu9  cl  Doiiiiiius  noslcr  creaior  et  redcn>pii)r,  cdjii» 
regnum  ct  iinperiuin  peniinncl  iii  secula  scculoniiii. 
Aineii. 

SERMO  XLil. 

ly   FESTO   SAMCTI    VlCTOhlS. 

Is!i  sunt  qui  vcnerunt  ex  tnagi.a  tribuluiione,  et 
laverunt  stolai  suas,    et  dealbuvsruiit  eas  iii  saugnine 


lioiic,   nim  iiicbriabuntur  ab  ubcrlaie  doinus  sna',       AQni  (Apoc.  \n).  kh  \n\i\i)   nascenlis  Kcclesix,  qnaj 


el  lorrciilc  voluplatis  suse  polabil  eos,  cum  ingre- 
dionlur  iii  liimiiic  luo  ad  vidcnduni  Deum  deornm 
in  Sion.  Is!a  spiriliiiim  iiinovaiio  qiianlo  csl  exccl- 
leniior  caneris,  lanto  csl  cxlcris  magis  adinirabi- 
lis  :  tuiic  etiim  supcrvcnict  quod  perfeclum  esl,  ct 


in  sanguinc  juslorum  fundala  est  ct  plantala,  saiicli 
m.irlyre.'^  spcctaciilum  facli  sunlmundo,  et  angelis, 
el  liominibus.  El  quidem  speclacnluin  facti  sunt 
luuiido,  fiiiando  tyianni  el  persecnlorcs  Chrisll  in 
efiiisione  sanguinis  eoruni  dtlcctaii  siint  :  liomini- 


cvaciiabilur  qupd  ex  parlc  est.  Sive  cnim  sensus  bus,  cnni  justi  el  fideles  iii  p;itienlia  eoium  aedificaii 
destnicliir,  sive  inlcllectus  purilicabilur,  sive  dona  B  suiit :  angelis,  cum  spirilus  angelici  dc  eornm  vi- 
gralnita   pcrflclenlur  ci  confirmabunliir,  deposito      ctoria  pariter  cl  gloria  gavisi  suiii :  Ad  iioc  specta- 


siquidcin  corporc  morlis  bujiis  scnsuum  alii  de« 
slrucnlBr,  cl  quanlum  ad  usum,  ct  quantuiii  ad  lia- 
kilum,  ut  laclus  qiii  spirilali  crcaturx  non  conve- 
iiit,  cum  tantum  in  rebus  corporcis  ipstiin  oporieat 
exerccri.  Alii  deslruenlur  quanluin  ad  usiim,  qiiem 
nunc  habenl,  non  qiianlum  ad  li:ibitum,  iil  gustus 
el  odoratus.  Gusius  cienim  lunc  erit,  illa  sctcrna 
beatitndine  saliari  :  odoratus  cril  officium,  in  ca 
deleciari  :  visus  vero  et  audilus  destrucntur  quan- 
lum  ad  inslrumcntuin,  non  quanlum  ad  usum  vcl 


culum,  fralrcs  dileclissimi ,  nos  invit.Tt  angcliis, 
qni  Joaniii  loquilur,  el  in  joannc  omnilms  conger- 
vis,  el  fratribus  ejus  habeiilibus  (estimoniMin  Jesa. 
Invital,  inquam,  cum  dicil  : 

Isti  suiit  qni  veiterunt.  Vos  ergo  qui  ad  spcclacii- 
lum  boc  invilali  cslis,  intucainini  agones  inarly- 
rum,  virtutes  corum,  et  gloriam  eoiunK  Inluea- 
mini  agones  eorum  el  admiramiui,  quod  in  carne 
fragili,  in  vase  fictiJi,  in  corpore  morlis  liiijus,  lanla 
poluerunl   paii   siipplicia.  Intueaniini  viriules  eo- 


({uaiilura  ad  iiabiiuui.  Animx  siquidem   bcatorum  rum,  signa  ei  prodigia,  el  mirabilia  qux  Dens  ope- 

dcposiio  corpore  mortis,  et  vident  opera  hominum,  ratus  est  per  eos,  ei  in  sanclis  niaityribus  laudaic 

€1  audiuiit  voces  Deum  laudantium.  Ad  hoc  ul  vi-  Dci  bencficia.   Inlueamini  gloriam  eoruni ,  qwa  in 

dcaniiis  quoiiiodo  purgclur  inlellectus,  neccssarium  coilis  perfruiinlur ,   et  implorato  corum    snbsidia. 

csl  suiiii  de  lij^nis  Lybani  ad  a:dificationein  tcmpli.  Nec  estis  ad   boc  speciaculum  dc  longc  iiivitati, 

In  Tbiiiuco  Platonis  scriptum  asscrunl,  quoniain  quod  prope  vos   demonslralur,  ciiin   dicitnr   :  Isli 

iiileltcclus  soiius  Dei  esl ,  et  admodum  paucorum  sunl,  vere   propu  nos  e.>^sc   dicuntur,  qnos  ociilo 

honiiiiuni  :  sed  si  paucorum  hominuni  cst  intclle-  spirilali   videiis,   crcbris  oralionibus  alloquimini, 

ctns,   cuin  iiiulli  sint  lioniines  ,  conseqnens  est  ut  manibus  per  iinitaiionem  boni  opciis  qnoqno  niodo 

pliqui  siiit  siiic  intcllcclu.   Scd  inlcilecluum  alius  altrectatis,  cordis  dcvotione  finniier  retineiis.  Me- 

esicx  ciealuris,  aUus  ex  Scripliiris,  alins  cx  infu-  riio  propc  vos ,  quia  spirilales  cstis,  deinonstran- 

sioiie  siipcriiae  vcrilalis.  Primus  cst  vuljji,  secundus  lur  :  quia  spirltales  viri  ca  qnoe  spirilalia  sniit  do 

pliilosoplii,  lcrliiis   viri   religiosi.  Primus  omninm,  propc  vidciil,  ntpolc  quac  diligiinl,  qua;  afTectanl  ct 

sccundus  miilloruiii,  lerliusest  adinodtim  paucorum  habere  conciipiscHiit.  Temporalia  vero    dc    lon^e 

bominu;n.  Tunc  crgo  intelleclus  nosier  piirificabi-  videnl ,  nipote  qiine  non    concnpiscnnl,   cl    qnibiis 

tur,  cum  non    per  creaturas  inlelligcmus,  scd  ex  frui  in  hoc  nuindo  non  cupiniii,  taMqnam  slercora 

bola  iiifusione  illius  summac  verilatis,  in  quam  ct  ca  reputantes,  uiCIirislnm  liicrifariant. 
pcr  (luam   oniiiia    intelligentes  erimus,   sicut  scri-  p      lloc  est  qnod  quaiido  spirilalibus  viris   loquiiiir 

pluin  cfcl  iii  piophetis  :  El  erunt  omncs  docibiles  Deus  sive  angelus  ,  scparat  cos,  ei  seorsuni  ducii  a 

Dct   (Joan.  vi).  Scd  et   charitas  lunc  perficielur,  tumuliu,  et  voluptale  sccnli.  Sicul  Doiiiinus  Jesus 

quia  iicc  aliud  ncc  aliler  quam  debcat   tunc  ilili-  Christus,  Pelriim,  e(  Jacobuin,  et  Joannem  duxii  ia 

gninr.  niontem  excelsmn  solo3,  quando  traiibfiguratus  est 

Esl  auiein    duplex   pcrfectio    charilalis,  una    iit  coram    cis   {Malth.    xvii),    ita   Dominiis,    quando 
con$l:iiiiia  (iitigenJi,  aliera  in  inieniione  diicciions. 


l^rima  iierfcclio,  ui  ioriis  .sil  conira  adversaria  lo- 
lcrandi,  ul  paralus  quis  sit  pro  Christo  in  carcerem 
el  in  moricin  ire,  et  pro  proximo  animam  poiicre. 
Secun.la,  ul  l;inli»m  iiiccnsa  sil,  ul  an:p{ius  innam- 
inaii  iion  pi  jsit.  Prima  pcrfectio  csl  vi^-,  sccuiula, 
pitrise.  Habemus  tres  iiiiiuvaiiunes  spiriluuni  di- 
slinctas,  primam  jam  acccpiinus ,  in  sccunda  per 
graiiam  ambtilamus,  lertiain  vero  adliuc  expecia- 


Moysi  legem  dedii,  separavil  eum  a  turba ,  ci  in  1 
caligine  monlis  locntiis  csl  ei  (Exod.  xix).  Li>deiu 
modo  locutus  est  Deus  cuni  Abraham,  Isaac,  il 
Jacol),  ei  angeliis  cuir.  ilelia  in  soliludine,  qniliua 
oiiinibiis  docelur,  qnod  hi  qnl  spirilalia  prope  in- 
lucntur,  longe  fieri  debent  a  lcttiporatibus.  El  con'- 
tra,  carnales  homincs,  qui  carnaliu  alleclanl  et 
haberc  cupiunt,  ca  oculo  cordis  vicino  iaiutinlur. 
Sed  spiriialia  viilcnt  «je  longe,  quia  si  ciiin  c^hiuUi 


2il  SE[\M0NE!5.  —  SEIIM.  XLII. 

ItoMiine  ile  sanctitalc,  de  tcligione,  de  vila  ttituri 
fcciili  coiircras,  videris  ci  qnasi  in  soinnis  lofiui,  et 
oculum  conlis  ad  isla  non  (iirigtint,  qui:i  ainore  ta- 
lium  non  afficiuntur.  Legitur  dc  llcli  sacerdoie , 
ciijiis  oaligaverant  oculi  quod  noii  (lotcral  videre 
lucemam  Dei  .inieqnam  exlinguerelur  (/  lieg.  ii). 
Qiiod  ad  iiiterain  sic  accipieiKiUni  e&l :  Qui;»  nalura 
cjeciitientium  oculorum  est,  quod  namniain  lucerii^je 
propler  iiiiniam  claritalcm  iiitiieri  non  possiiiil,  sed 
cvtincta  flamina  lucern.ne  carlioncin  nielius  iniueiw 
lur.  lii  flaninia  vero  spiritales  viri  iiileilignnlur, 
qui  intiis  ordciil  cliaritale,  el  foris  lucenl  bona 
opcraiione.  Per  carboncm  vero  qiii  non  iucct,  qui- 
qiie  carnales  accipiendi  sunt,  Heli  ergo  pcr  qoeni 
carn  les  designanlur,  non  lnccrnain,  sed  carboiiem 
lucernac  viderc  pole.sl  :  quia  tariiales  lioniiiics  nia- 
gis  acntuni  liabent  visiim  cordis  ad  videndum  car- 
iialia ,  quam  spirilalia ,  propterea  qua;  diximus, 
sanrti  marlyres  .spirilalib!i.s  viris  prope  demonslran- 
lur,  cuni  diciliir  :  hli  sunl  qui  veiieninl. 

Sed  attriide  quod  spirilalis  visus  cordls  duas 
exigit  claritalcs,  ad  Jioc  nt  spirilaliler  sanctos 
I>ci  pos.sit  intueri.  Unam  extcriorcm,  in  qua  sancti 
Sunl  ciim  Clirislo  in  patria  :  allcram  inleriorem, 
quia  justi  viri  pcr  virtuiis  inlus  illuminanlur  in 
iiniina.  Illi  cnim  soli  qai  intus  per  graliaiii  illumi- 
Dati  snot,  illam  clariiaicm  per  conicmplatioaeni 
intucntnr.in  qiia  sancii  marlyres,et  alii  jusli  gloriosi 
pariler  el  iliuminali  cnni  angelicis  spiritibus  in 
Clirislo  vivuiii.  Qui  crgo  in  lenebris  esl  peccaio- 
riim,  sanctos  marlyres  in  clariiaie  positos  non  vi- 
det.  F'ertenebras  siquidcm  ncmo  clarilatem  videre 
poiest  :  imo  per  lenebras  nec  ipsas  lenebias  aliquis 
\idel,  co  quod  pcr  solain  clarilalem  non  solum  cla- 
i'itas,  sed  cl  lcncbrnc  videanlur.  llluniinatum  ergo 
iiccesse  est  nt  habeat  oculum,  qui  ad  spectaculum 
islud  admiititiir,  .id  quod  inviiali  suiit  illi  qiiibus 
(lietnin  est :  Issi  suni  qui  veneruntex  magna  tribu- 
latioue  cl  CTtera.  Lbi  et  rccte  appositum  cst,  suni, 
(tui  ad  vcruin  esse  pcrveneriinl,  quod  iiec  laboribus 
frangiiur,  ncc  iuriniiitate  corruinpiiiir,  nec  niuia- 
biliialc  iransit,  nec  aliquo  nne  deficil ,  sed  immii- 
labiiilalc  semper  idem,  aBlcrnitale  sinc  fiiie  siibsi- 
i\[l  •  l&li  ergo  sunt,  qui  vi-ncrnnt  cx  magna  (ributa- 
truiie.  Prius  lainen  venerunl  ad  iribulationem, 
postca  ex  iribulalionc.  Ad  tribulationem  venerunl, 
qnando  (orincnta  pa.ssi  sunl.  Congrue  dicilur  vene' 
riinl,  qnia  non  atlraoti,  non  coacii,  sed  voluiilate 
spoiiianea  veneriint  ad  supplicia  passionis.  Sancli 
eiiiin  mariyrcs  ad  hoc  spoiiic  nilcbaiilnr,  ut  in  hac 
vila  pro  Cliiisio  paliendo  cilo  ab  boc  secnlo  erue- 
rcniur.  Sivut  c  contr.trio  carnalcs  liomines  ad  hoc 
nituiitur,  u(  fii^iendo  Iribulalioucs  hujus  vitx,  diu 
in  lioc  $eculo  ladiceiilur. 

Vcncriinl  ergo  sancii  viri  iA  tribiilationem  vilUi 
istius,  fugiunt  carnalcs  liomincs  tribnialioncs  vilx 
huj<is,  ncc  tamcn  ciTuginnt ,  quia  ct  si  evadant  tri- 
liiii:iiioiics  magnas  hnjiis  .^cciili,  lamen  ad  maximns 
ill.is  iribulationcs  neieriii  snpplicii,  non   dico  \c- 


IN  FESTO  SANCTI  VICTOHIS.  £42 

j^  niuiit,  scd  fiinihus  pcccaloruni  suoriim  vcl  ihAiii 
perlraliunlur.  Primo  vide  in  luxuriosis  verum  cssc 
qiiod  dico,  elaticnde  in  eis  ardorem  libidini*,  in^lii- 
Yicni  ventris,  luxuriam  vestiuin,  resolutionciii  olio- 
rum,  qnx  vincula  qiticdam  sunt,  quibus  ad  tor- 
iiienta  inortis  sclcrna;  pertrabuntur.  Idcni  iiivenits 
in  avaris,  si  nltondas  rapaciialem  eoriim,  inhuma- 
iiitalem,  coiilempuim  Dci,  oblivionem  mortis,  qiii- 
bns  qiiasi  vincHli.'^  (|iiibiist!:>iii  ad  puenas  gchcnna: 
porlraliiiiilur.  Siiiiililcr  el  in  aliis  pcccalorilins, 
quia  cum  dixerinl,  pa\  cl  sccurilas,  liiiic  rcpcf.- 
linus  cis  siipervcnicl  iiilorilus  (/  Thcss.  v).  IJt 
aulCMi  exeiitply  vos  docoam,  quoiiiaiii  n.arlyros 
spoiiie  ad  lurniciita  venerunt ,  allendiic  iiivioti 
niurtyris  nosiri  Vicloris  iiiirain  vicloriani,  flagolliii 

B  ca:dilur,  suspcnditur  eculeo,  cquorum  rabie  per 
nicdiani  tiabilur  civitatem,  e!  iii  mola  pisturali  tuto 
coiifracius  coi^orc,  ad  uilimum  gladio  coiisiimni.i- 
tiis  osl.  Sed  h;i:c  omnia  spoiile  susliiiiiil,  ct  est  pro- 
balio  in  cvidcnti  ,  quia  manu  an}i;clica  Ciliittns  de 
liorrore  carceris,  sponle  rediit  ad  locum  passionis. 
Sic  Laurentius  insultat  cariiilicilius,  Yincentiiis 
invilal  lorlores.  Iloc  Dionysiiis  cl  alii  martyres 
foceriint,  qui  jier  iinniaiiitMlem  tormenlurum  pcr- 
venoriinl  ad  sociol;;lcm  anjjcloruni.  Venerunt  ciiam 
ex  tribulatione,  quando  superalis  torloribus  pariter 
el  lorinentis,  victores  ct  gloriosl  ad  coeleslia  regna 
migravcrunt.  Victorcs  plaiie  fuerunl,  et  lorloribus 
suis  buperiorcs  effecii,  qu.Tndo  ipsis  ad  gloiiain 
translalis,  illi   in  icicrnis  suppliciis  demersi  suni. 

C  Ubi  vero  el  Maxiniianus,  ubi  Dalianus,  Fecenninus 
ci  alii  martyrum  pcrsecutores  certe  victi  sunt,  cl 
exterminali  usque  adeo,  qiiod  ncc  intcr  mortuos. 
incmoria  eorum  remansit. 

Yenerunl  ergo  sancti  marlyres  ad  tribulationcm, 
vcneruni  cx  iribulationc,  ulrunque  isioruin  mcmo- 
ritcr  rciinenduin  cst.  Quia  pro  utroque  &oIennizat 
Ecclcsia.  In  vigiliis  sanctorum  mariyrum  recolit 
Eoclesia,  quud  sancli  mariyies  vencrunt  ad  (ribula- 
tioneni,  quando  vigiliis,  jejuniis,  et  aiiis  maceraiio- 
iiibus  carnis  passiones  sanc(orum  quodammodo 
imi(alur.  In  diebus  vero  nataliliis  eorum  iii  gaudio 
spiritali  recolit  Ecclcsia,  quod  venerunt  ex  m.^^gna 
ttibula(ione,  duin  solenniter  dccantal  ea  qux  spc- 

[)  ctant  ad  gloriara,  sicut  liodic  facimus  in  laudeni 
bcati  Victoris  marlyris,  quaiido  dioimus  :  In  vir- 
lute  tua,  Dominc,  la*iabitur  justus,  posuisli  super 
capul  cjus  coronam  de  lapide  precioso,  el  alia  hu- 
jusmodi  qu%  in  laudem  et  venerationem  ipsius  ho- 
dierna  die  decantantur.  Tertio  vidolicet  in  octavis 
eorum  solennizat  Ecclesia  pro  fulur.i  glorilicaiiono 
corpornm,  in  qiiibus  tornicnta  pertnlernnl.  Tripli- 
ciler  eigo  pro  sanclis  martyribiis  solonnijit  Ecde- 
sia.  Iii  vigilia,  in  iialali,  in  uctavis  eoruiii  pro  caii-^ 
sis  (luas  diximus.  Venerunt  ergo  ex  magiia  (ribu- 
latione. 

Magna  Irihulalio  marlyrum  appcllatur  ,  respettii 
aliariim  tribul.Uionnm  hujns  scculi,  qu;c  rcspcclu 
niariyrii  oinncs  pnrv»  non  immeriio  esse  ditunim  . 


S43 


ABSALO.MS  ABnXTIS  SPUINCKIIISBACENSIS 


ii4 


Dicitui-  aiilcin  pocna   ni.trlyrii    inagna   liibiiblio ,  A  cliaritalis  dilualur,    scJ  ul  per  fervorem  spiritns 


1)011  propter  Uiutnrtiil.-ticin  leinporis .  qnia  mulix 
alix  p()cn:r  lempore  loiigiorcs  sunl,  sed  (llcilur  ma- 
giia,  i»m  propter  acerliiiaiem,  qiiia  in  bac  vila 
fnill:t  poena  accrbior  esl  mnrlyrio,  luin  propler 
vfTecluin,  qula  nulla  alia  poeiia  scculi  hnjus  lani 
••(ncax  est  ad  pcccalonnn  pnrgaiioncm.  Qualiliini- 
<  uiique  enjin  criiniiiosus  quis  Iiierit,  si  contrilus 
1'orde  el  in  fide  4esu  Cinisli  marlyriuin  pertnlurit, 
staliiii  rosecnlo  per  gladiuin  martyrii  quicquid  iii 
co  purgaiidiiiu  fuit,  traiiikil  ad  gloriam  xlernx  bea- 
lituilinis,  qiiod  in  nulio  aiio  genere  suppiicii  gene- 
rarc  invenilnr. 

Scd  quid  caiisae  esse  potesl,  quod  in  poena  igiiis 
pnrgalorii,  iiure  incomparabiliter   major  csl  quo- 


sinccrior  el  purlor  ediciuiur.  Slobm  fero  trium- 
ptiaicm  sancti  martyrcs  sangiilne  iavenuit,  quando 
passionis  Chrlsti  imitaiores  effccli,  pro  ipso  san- 
giiincm  suum  rudcriinl.  Et  attende,  qnia  sicut  dl- 
ciiur  :  quod  Judas  lavit  in  Tino  stolam  suam,  ita 
dici  poiest,  quod  Jnrfas  lavil  tn  aqua  stolam  suain  : 
siiiiiiiter  et  qnod  Jadas  lavit  in  sanguine  slolain 
suam.  Cum  enim  Judas  oonfiiens  intcrpretatur,  tri- 
pticem  confessionem  disiingiicre  possumns,  confcs- 
sionem  crimiiiis,  confcssionem  taudis,  et  conf^ssio- 
nem  fidei.  Judas  ergo  qui  csl  confessor  crniinis 
luvii  in  aqua  stolam  suim.  Judas,  qui  est  confessor 
laudis  el  pro  acccpiis  viriutibits  Dt-um  laudal  et 
gratias  agit,  laval  in  viiio  slolani  siiam.  Judasvcro 


libci  niariytio,  cliain   illi  qui   minus  peccavorunt  B  qui  esl  confessor  fidei  nipoie  bcatus  Viclor  et   alii 


iinn  inm  ti.o  purg.tntur,  siciit  qui  plus  pcccaverunl, 
ei  tntncit  per  poeiiam  luartyrii  quae  muito  miuor 
0^1  purg:iiorio,  statini  liberantur.  Sed  altcndcndum 
quud  pa;ii.i  inarlvrii  purgaloria  est,  el  meritoria, 
jiOB.ia  piirijalorli  ignis  puigaloria,  ct  non  inerito- 
lia  :  poena  gctienna;  nec  purgatoiia  nec  incriioria, 
Pwna  inailyrii  putgaloria  csl  pnipter  passionetn, 
quam  niariyr  patilur  :  meiiloria  esl  propler  nclio- 
iient,  qita  sustiiiel  marlyrium.  Suslinerceiiiin  ag^re 
csi.  Ncc  cst  alia  aciio  tum  eflicax  ad  mercndutx, 
qiiatn  tioa.o  siatitn  iu  ipso  niartyrio  r^<>.relur  purga- 
ri,  ct  consuinmato  niartyrio  ad  gioria!r.  iransrerri. 
Scd  ignis  purgaioria  purgaiorii  quideni  csl,  quia 
pnrgaiur  q,iiis  eam  paticndo,  sed  non  cst  mcrtloria, 


niartyres,  qui  ante  reges  ct  praesidcs  ndcin  Christi 
confcssi  sunl,  laverunt  in  sanguinc  slolas  suas. 

Uirumque  notandum  esi,  qiiia  diciiur  lavenint 
siolas  siiaset  dealbaverunt  ens,  lavaiio  eniin  speclat 
ad  peccatoium  lemissioncm.  Siquidem  tunc  reinis- 
sionein  pcecatorum  cotisecuii  suni,  cum  in  passio- 
nibus  suis  corpora  sua  in  sanguine  suo  abiueruni. 
Dealbatio  vero  specut  ad  glorfficutionetn  co/poruin, 
quam  sancti  martyres  cxpeciant  in  fuluro.  llanc 
ctcnim  gloriDcaiionem  sanguinem  suum  firndcndo 
mcruerunt,  et  proptcrea  dcalbavcrunl  siolas  suas 
iti  satiguine  Agni.  illiid  foric  mcvere  potest  aliqncni 
qaod  dicilur  :  Laverunt  stoliis  suas  in  saiiguinc 
Agni,  cura  putius  in  proprio  sangnine  laverunt  et 


luianihiliiicrcturquis,quisusliiieieamageudo,cura  ^  dealbaverunt  eas  ;  sed  non  iinmeriio  sangiiissancto- 

rum  martyrutn,  sangitis  Agni,  sive  Clirisli  esse  di- 
citur,  qui  sunt  itienibr.i  Ciiristi.  Sicutenim  sangui& 
qui  fluit  de  inanu  tita  vcl  dc  latere,  vcl  quocunque 
alio  nieinbro,  vcrc  sanguis  tuus  diciiur  esse,  ita 
«t  sangiiis  itle  qui  fluxii  d«  membris  Chrisii,  scl- 
licci  bcalo  Victore,  et  aliis  mariyrtbus  vcre  saiigiiis 
Agni  csse  pcrhibeiur.  Vel  ideo  satiguis  sancloium 
ntarlyrum,  satiguis  Agiii  essedicilur,  quia  in  roar- 
(yrio  eutii  ChiisJOobtuIerunl.  Poiebt  eliamper  sait- 
gniiietuAgni  intelligi  vir:us  passionis  Chtisti  euiii. 
diciiur  :  Laverunl  siolas  suas  in  sanguineAgiii.  Me- 
rito  clcniin  passionis  Chrisli  abluli  sunt  sancti 
mariyrcs,  id  esi,  a  pec(  atis  suis  mundaii.  Ejusdein 


post  liatic  viiam  non  &ii  lucus  merendi  :  et  idco  ali- 
qucm  injerari  de  pocna  purgaiorii,  non  cst  de  me- 
viio  hominis,.  sed  de  sola  ordinaiioiie  divinx  vo- 
luniatis.  Quod  vcro  poena  geheiinx  ncc  purgatorii 
iiec  nieriioria  esl,  consiat,  qitia  nenio  qui  poenx 
illi  addicins  fuerit,  ab  ea  potest  ulira  liljcrari. 

Sicui  crgo  praedixiinus  :  Veneroniex  magna  iri- 
liulalione,  el  lavcrunt  slolas  suas.  Stola  genits  ves- 
limenii,  et  posbumus  iriplicctn  siolain  disiinguere. 
Quia  cst  sloha  pocniicolialis,  stola  iiuptialis,  stola 
triuinphalis.  Sioia  pocniiCQliulis  c$i  satisfactio 
peccati,  dc  qua  dicilur  :  Cilo  proferle  stolam  pri- 
inam,  ct  iiiduite  iilum  {Luc.  xv).  Slola  iiuplialis  est 


dilectlo  Dci  ct  proximi,  de  qua  stola  scriptum  est  |v  eliam  passioiiis  merito  dealbati  suni,  ((ui'i  per  eam 
*tc  Juda  :  L.tvabii  iu  viiio  stolam  s»am,'  et  in  san-  glorificaiionem  corporum  in  futura  viia  consequen- 
gtiine   uvae  pallium  suum  {Gene.  xlix).  Siola  vero      lur.  Et  hoc  csl  quod  dicitur,  lavcrunt  stolas  suas  el 


triuniphalis  iti  qua  sancii  mariyres  triumpjiaverunt, 
inditmentititi  est  corporis,  de  qua  hic  diciiur  :  La- 
veruni  .siolas  suas  in  sanguine  Agtii.  Stola  poeni- 
tcnlialis  lavatur  aqua,  qiiando  peccaior  peccata  siia 
plangit,  et  uheitaie  lacbrymaruin  prxvenil  futu- 
ruin  fletum  ei  stridorem  dentium.  Siola  nupliaiis 
lavatur  in  vitio,  cuin  sanctus  vir  diligetis  Dcuin  et 
proximum,  per  rcrvorein  spiriius  devotior  ci  tnagis 
ardens  eificilur  Fervor  enim  spiriius  vinum  illud 
cst,  de  qiio  chitrii  liiKis  in  Evangelio  dicit  :  Tu 
autein  servasii  vitiuui  bonutn  usque  adhuc  {Joan.  ii). 
Dicitiir  autein  charitas  lavari  vluo,  non  ut  macula 


dealbaverunt  eas  in  sanguiiie  Agni,  id  est  in  vtr- 
lute  passionis  Christi,  cujus  merito  el  in  praesenti 
pcccaiorutn  remissionem,  el  in  futuro  glorificatio- 
nein  corporum  assecuii  suot. 

Nemo  eniin  quanlumcuoqne  justns  fuluram  glo- 
riam  polcst  promereri,  el  ideo  tolum  illud  hotitini 
quod  in  alia  vila  sancti  expecianl ,  toluin  est  dc 
gralia,  cl  de  nicrito  passionis  Chrisli.  Nemo  quic- 
quid  boni  faciai,quicquid  supplicii  patiatur,  mereii 
poiest  futnram  gloriam,  iia  quod  ei  quasi  de  jure 
debeatur,  vel  quasi  Deus  ci  injuriam  facial,  si  non 
dedcrit.  Quod  l»ac  raiione  Oiiendi  potesl  ;  Oinnia 


2iS  SFJlMOiNES.  —  SEKM.  XLHI.  l.N 

hoisa  (jtix  iaciit.us,  liona    0«i  sum,  el  id«*o  per  ca 
iion  oliliKJiHir  t»o!)is   D«us,  sed  aos  niagis  Deo.  Naiii 
cum  aliquis  doiia  triliuil  ai.c  li.certuin  est  iioii  iliuin 
qiii  ilat,  scd  iiliim  (|iii  accipil  obligari.  Recte  crgo 
lavationeni  et  dealbaiionein  sancii  m.triyres  expec- 
taiil  de  nicrito  passionis,  cjuani  dc  propriis  incritis 
liabcre  noii  possunt  slcut  pticdiximus.  Scd  quid  spc- 
ciiile  uiariyribiis  af.ribuiitir,  cuin  dicitur  :  lavoriiiil 
Slwlas  .suas,  cl  dealbavcruiu  cas  in  singuine  A{;ii!, 
c<ini  non  solum  ipsi,  vcrum  eliam  virgiiies,  conlcs- 
eores,  ct  casteri  justi  nierito  passionis  Cliiisli  sint 
loli  a  peccalis,  el  glorilicaii.  Sed  aliud  esi  dicerc, 
Cliristus  lavit  stolas  eoniin   iii    sanguine   stio,  el 
alind,  ipsi  laverunt  slolas  suas  iii  sangiiine  Clirisli. 
Onines  enim  jubtos  viriute  passionis  suae  Clirisius 
lavit  et  dcalliavii,  sed  soli  inartyres  se  ipsos  lave- 
ninl,  et  dealbaveruul  in  san^uine  Agni  :  quia  s:iii- 
guiiicm  sunm  «inodanimodo  siignini  Chiisii  coin- 
«usciierunl,  cl  in  fide  passiowis  ejus  ad  ip»ius  simi- 
titudinem  coipora  sua  sanguine  perfuderunl.  Prius 
auiein  ditilur  laverunl,  posici»  dealbavcrunl,  qnia 
sicut  scripluin  esl  :  Tempora  rogaandi  non  possunl 
pravenire  tenipora  paliendi.  Et   proplero»  sancti 
marlyrcs  per  anguslain  viain  marlyrii  incesserunl, 
«t  co  ip«o  nobis  osietiderenl    quoniam  prr  inulias 
iribttlalioncs,  iler  iiobis  esl  ad  c<eluin.  Qmo  ilincre 
gradMRtes  si  in  bac  viia  eorum  fuorimus  iinitato- 
reis,  in    futura  viia  erimus  glorlai  ctnisoftes,   prae- 
stanlc  Doininoi.oslro  Jesu  Chrislo.ciijus  regnuin  ct 
iinperium  pep«i:wiet  in  secula  secuiorum.  Aiticii. 
^liltMO  XLIll. 
rw  ASSfMnrioNE  6Lonios.E  vinciMS  «Miiie. 
Quo!  esf  iiia  <jua:  progredUur,   quasi  nuroru  cou- 
turgem,  puUhra  ui  luna,  elccla  ul  sol  ?  (Canli.  vi.) 
Ordinem  rcpaiaiionis  nosliae  diligenter  adveiteiui, 
vjdentur  qii.TRdain  salulis  nosirae  radiasse  principia, 
cum  beala  Dei  Gcnitrix  velul  aurora  dieijamemi- 
nentis  prajnuncia,  orlu  suo  mnndo  illuxil,  el  iioctis 
praecedciitis  facia  «crniinus,  priniiiias  quasdam  spi- 
rilus,  cl  doiiagraliarum  singularitcr  accepit.  Ipsa 
eienini  me.Jio  quodani  noclis   el   diei    exorta   esl 
connnio  cum  tetra  mortis  cl  peccaii  caligine,  miiii- 
«lum  Involvenle  ante  solis  ortum,   id    est    Cbrisii 
adventum,   mundo  apparuil,  ul  panlalim  cie.«;cen:e 
lomine,  nox  anroram,  aurora  vero  solem  prodiice- 
rc»,  qui  Ciornis  non  solum  ca  qiiae  in   coelo  siint, 
scd  cl  qu.TR  in  lcrra  lumiiie  clariialis  illustiarel. 

Ccric  nox  adnioduiii  longa  ab  Eva  usqtrc  ad  Ma- 
riam  decucurrit,  qiiaa  licel  poccalorum  iciitbris 
csset  obscura,  suis  lainen  vigiliis  quasi  fulgoribus 
quibusdam  disiiiiguebalur  :  quanjm  prima  fuil  il- 
luininaiio  occultaj  inspiraiioiiis  :  socunda,  sanclio 
legalis  ernditionis  :  tertia,  certiiudo  pioplicticae 
prjcnunciaiioiiis  :  quarla  vcboinens  desiderium  jani 
adimplendje  promi&sionis.  Ilas  noctis  vigilias  ob- 
;"'vabant  sancti  ab  iniiio,  iion  dico  stiper  gregem 
suum,  sed  quando  banc  auroram  aspicerenl,  sicubi 
parcrel,  si  ustiuam  sui  prolerrct  judicia,  qtiia  banc 
Cl  rcbus  inyslicis  prarignraiam,  cl  propbciis  pro- 


ASSUMPTIONF.  B.  "VIRGINIS  MARI/E.  24G 

A  niissani  cssc  iiilclligebaiit.  r'riin:tm  btijiis  iiociis^ 
vigilain  servabaiil  Noo  el  c;rteri  illius  (emporis,  qtii 
occult.t  iiispiratione  riicriiiil  illuminaii  :  secundam 
Moyses  et  alii  saiicti  patres,  qui  per  legem  spiri- 
taliier  fuerunt  erudiii  :  teriiam  propbeiae,  qui  bea- 
lain  Virginem  nascituram  praedixerunt  :  qiiartatii- 
sancti  illi,  qui  vclut  in  puncto  jain  eriHmpeniis  »h- 
rorae  constituli,  iion  solum  ipsan»,  sed  ei  (niristuii» 
Je  ea  nascilurum  vidcre  ardenlissime  gestienini, 
sicut  Aiuiu,  Elizabel,  Simeon  ille  jnslus,  cl  CH:tert 
qui  cxpectabant  retlemplioncin  Israel.  Et  ui  illnm- 
liguiis  fuisse  prsesignatain  per  exoinpla  osienda- 
HHis,  quacnam  alia  fuil  cobiinba  illa,  qnx  de  nrra 
Noe  leinpore  diluvii  cgrcssa  ramiim  vircntis  oliv.n 
in  ilUiai  deiulii?  (Ceiiev  viii.)  CoIuiiiIm  L-tentui   de 

n  arca  Noc,  Maria-  es^  de  Ecciosia  orlaj  qtix  pauiuni 
olivic  temporc  diiuvii  io  illam  rctnlit,  quia  aqui;» 
viliorum  mundum  invoiventibus,  CbristHin  dc  sc 
incarnatom  iii  Ecclesia  efTtidit.  Oui  ramus  bene  vi- 
rcntis  oliva;,  qtix  sigiiuin  pacis  ct  concordi:s  essu 
dicilur,  quia  Cbristus  pocificavit  ca  qua;  in  coelo 
sunt  el  in  lerna,  si>l-veiis  ntcdiuni  pnrieteni  inimici- 
liarum  in  oariie  sua.  De  ipsa  qiioiiiic  J-jb  oracultim 
taxuil,  diccns  :  llabet  aigentiini  venarum  suaniia 
priacipia,  cl  auro  locus  esl  in  quo  connatur  (Jdfr. 
xxvin).  Argcntum  quippe  fuil  Cbristi  bunianitas, 
quse  a  sanctis paliibus  lanquam  a  vcnis  qiiibiisdatn 
sccundum  carncm  succcssive  descendit.  Auruin 
vcro,  Yerbi  fuil  divinitas  :  ct  ejus  connationis  lo- 
cus,  beata  DciGeuitrix  in  qua  Spiritus  sanclus  incf» 

C  fabili  operatione  divin.^vm  ei  h('manam  iiatuiam,  iu 
uiuim  personam  confiavit. 

Virga  quoquc    Moysi    per  quain    fecil    signa   ia 
4^gypto    (Exod.   iv),  Maria   est,   per   quam  Deus 
fccil   niirabilia    in    mundo ,    e    qiiibus    unuin    de 
niaximis    est  quod    versa    in  colubrum   dracoues 
iEgyptiorum  devoravil  :  quia  cum  dc  sc  Cbrislum 
in  similitudine  carnis  pcccati  geiiuit,  oinnia  cri- 
iiiina,  omnes  baircses  impiorum  quae  i£gypto  buju» 
mundi  iiludebant,  lum  virtule  prolis,  tum  cxeinplo 
siiae  sanctitaiis  delevit.  Mec  aliam  puto  pcr  aniygda- 
lum  illam  signiflcari,  de  qua  Salomon  loquilur  di- 
ccus:  Florebil  amygdalus,el  impinguabitur  locusia. 
dissipabitur  caparis  [F.ccl.   xii).   Amygdalus  cnim 
qua;  ante  ca-leras  llorel  arbores,  Mariam  significat, 
quaepr;E  caetcris  sauclis,  floiibus  virtulum  cmicuii, 
iino  cl  anie  cai;cros  florein  iliuni  spccie  et   udore 
excellciitein,  Clirisluin  videlicel  dc  se  prutuiit  qui 
dicit:   Ego  sum  flos  cnmpi,  et  lilium    convallium 
{Caiu.  ii).  In  biijus  ortu  impinguaia  ost  locusta, 
quia  insiabilis  geiiiilitas  f(£cuiida  esl  pcr  graliup.i : 
el  dissipatus  csl  caparis,  quia  Judxu  aciileis  pccca- 
luium  spuiosa,  a  piiigiiedioespiriiali  vacua  porniaii- 
sit.  Sic   in  arca  icslaiiicnli,  qua:  opericb:itur  nuro 
purissiitio  significata  cst,  ul  ita  loquai,   Maiia  et 
ejus  virgiuitas.  In  rubo  ardentc  ei  noii  aduslo,  Ma- 
ria  ei  cjus  fcecunditas.  Iii  ibrono  Salumunis,   cui 
alius  in  universis  regnis  compnrari  non  poierat^ 
si^uiUcata  est  M:\ri3e  regalis  subUmilas.  Tcii  crgo> 


D 


?17 


ADSALONIS  ABMTIS  SPllKNCKiaSBACENSlS 


H% 


reliiis  iiiysiitis    «l  valiciiiiis  «lcsig!i:>lani  S:tlom;ni  A  Mtria  inalre jiisla  cnicoMi,  el  pnr  l.iborcs  pociiiieii. 


vi«|fiis  iii  Spiiini.  iii  voccni  atlniiriilionis  ciwiiipii, 
<!iocii-< :  On.f  etit  iiia  (^na:  progredilMr,  olc.  ro.ss;i:ii 
liia  ista,  aiirora,  Itiiia,  sol,  M:iri;o  sic  ad:iplari,  tit 
:iiiro»j  ojiis  iiali\ii:ileiii,  luiia  illaiii  Spiriiiis  sancli, 
•]ii:c  iii  ipsa  rnil  oliiinil>r:ilionotii,  i-ol  vero  gloriosain 
fJHs  assuinpiioneiii  respiciai.  Iileo  anieiii  aiironi 
nalivilali « jiis  congriiii,  (|iiia  illa  surijcnte  iiuodain- 
inoilo,  cl  iiox  luciJa,  cl  •Jics  viJplur  obsciira.  El 
«oltfl  pieruiu|ue  per  nociein  morialis  vilac  fragiiitas 
ilesignari,  siciil  scripliiin  e.>l :  Ani.na  inea  dcsiiJera- 
vii  le  in  iioclc  {Psal.  xli).  i;i  per  «liein  «liviiiai  gra 
lia-  illtiiniiialio,  lesie  Panlo,  qiii  ili( ii  :  ?{ox  praces- 
bil,  tiies  aulcin  appr(»pin(|iiavii  (/iom.  .\iii).  Nasccnie 
ergo   Maria  qiiasi  aurora  qiiaidain  sunexii,  qiiia  el 


nox  liuniar.se  fragililalis  in  ca  riiliucida  pcr  graliain,  ^  ciiluros  conlidanl. 


i\jc  passionem  Clirisli  quanlnni  vales  iniilare,  a  le 
ipso  crucialibus  exigens,  qnod  inale  vivendo  cruci« 
fixiiin  denegasli.  Inluere  delicta  lua,  ct  momenlo 
uiile  eicideris,  sic  lainen  ea  respicc,  ne  tristicia 
vel  diffidenlia  absorbearis ;  sic  porta  cruccm  latro- 
liis,  utparadisum  expecles  de  promisso  Saivatoris. 
Sunl  enitn  noiinulli,  qiii  peccaia  sna  niinia  lucein- 
iiicnlur,  ei  hi  prx  tnagnilndinc  scclcrum  dcsperant 
do  vcnia. 

Alii  siinl  •iiii  miniina  ca  lucc  respicinnt,  el  duni 
prava  \d  niilla  cn  i-cpiiiaia,  scinpcr  duranl  in  cul- 
pa.  Sed  vcre  pccnitcntcs  leniperaia  iiice  debent 
pccraia  sua  inliicri,  ni  sic  per  laincnla  ca  dcflcant, 
iit  spciii  co:icipicn.lo  puenitcntix  prx'iniuin  se  asse> 


cl  dies  tlivinai  gralix  qiioJainniodo  oljscuralus  fuit 
per  fragilem  iiatu:ani.  rniclira  qiioqucul  liina  pro- 
ptcr  lioc  essc  dicilnr,  qu.xiiam  sicut  luna  in  se  na- 
luralitcr  obsciira  sus;  epto  in  se  solis  radio,  alicno 
luinine  accendilur;  sic  Maria  in  inorlali  adliuc  cor- 
|»«ne  conslilnta,  iusccpio  iii  se  Spiiiiu  saiiclo,  lan- 
qiiam  suininuc  illins  inajostaiis  radio,  vero  luininc 
Dci  Filiofocciindalur;  liina  liicel  de  hocIc,  ei  lene- 
biasejnsim:niiiuit,  el  Mara  Spirilu  sanclo  foecun- 
dala  lenebras  pcccaiornin  abstergit.  Sicul  anlem 
lurt;»  Inci  l  de  itocie,  ita  ei  sol  lucel  do  die.  Pcr 
diem  auicni  quandoque  tlarilas  fulurje  vil;«dcsigBa- 
liir,  nl   ibi:  Qiioniani  meliordies  nna  in  alriis  luis 


Ibiic  pcenilonliae  f.>rniaui  prxsignava  nobis  pa- 
iriarciia  Jacol),  qui  benediciioiieni  palris  volens  l)36> 
roditarc,  tulil  dc  grcge  dnos  buiilos  oplimos.  pclli- 
cnljsque  eoriim  circuindodit  nianibus,  ei  colii  nuda 
proiexit,  indutusque  vcslibus  tlsau  valdc  bonis,  ad 
palrem  ingrcs&us  est;  a  qno  aliiccialtis,  ettaiidoni 
beneilictione  esl  confirinalus  {Geu.  xxvu).  Iloidi 
quippe  opera  sunl  poLwiitcntia:,  qnibus  Deus  Paler 
libenter  vescilur,  qui  debcni  dccoqni  aipia  lacbry- 
inarum  el  ignc  iribublioiiis.  Peliiciilai  haeJuruiii 
suiil  uiorlificatio  carni.s,  et  abjectio  propiix  voluii- 
lalis,  quas  Jacob  Uebcl  circinubire  nianibus:  quia 
vcrus  supplaniaior  vitioruin  nibit  debel  babore  iii 


super  inillia  {Psal.  lxxxiii).  Rcde  crgo  ciccla  uis*i  p  opcril»u.s  poBiiitontiae,  qtioJ  carni  piaccat,  vel  quod 


esse  dicilur  beaia  virgo  Maiia,  quia  sicnl  sol  clari- 
tale  Inminis  el  inajoritatc  ca>tcris  syderibus  ante- 
fcrlur.sic  in  coeicsiis  vii;u  g.uidio  illa  sanciis  oinni- 
bns  jocuiiditate  ei  gloria  stipraponiiur.  Fuil  cigo 
quasi  aurora  coii:>iir<:eiis  in  naiivilale,  pnlciira  ut 
luiia  in  illa  Siiiritus  saiicii  obumbralionc,  electa  ut 
sol  in  siia  as.suniptionc. 

Scd  adiiiic  niodicum  aurorain  islam  inspiciaintis. 
Invcniinus  in  ea  tria  quaedani  qua;  nostiu;  aedilica- 
tioni  proHciant,  scilicet  terniinum  soporis,  princi- 
pium  o;jeris,  ei  indicium  sereni.  Soleni  enira  lortes 
operarii,  surgenle  awrora,  de  sorano  surgerc,  ei  quusi 
sereno  iliucesccnte  exire  ad  opus  suum,  nc  forte 
veniens  Patcrfainiiias  inveniat  eos  stanlcs  in  foro 


piopriain  delectal  voIunt;itein.  Proiectio  colii,  cau- 
lela  csl  fuluri.  Vesles  vcru  Lsau  id  esl  peccaioris, 
viiiis  criininu.ii  blspidi  et  pilosi,  quibiis  Jacob  del.iel 
indui,  sunt  bonesiat>  vii;o,  ei  niaturiias  discip!iii;i*. 
Qiii  enim  vere  >ult  supplauiarc  viiia,  oportei  ui  por 
lionesiatcm  vitx,  quod  carnaie  Cat  iii  se  occiJat,  ct 
ii;aiura  conversaiione  pioxiinorutn  ocnlos  furis  iioii 
ofleiidal.  Quibus  gesiis  ad  palrein  ingrediiur  affe- 
clu  dcvotionis,  attrectatur  a  patie  instiitciu  sccrei4; 
iiispiralionis,  landcni  beiiediciiur  ab  ilto  prxtHtu 
aetcrnae  reinuneralionis. 

Ilabes  nunc  iii  auiora  uoslra  leruiiiiiiin  sApurii;, 
vide  nunc  principium  operis.  Est  autein  principiiiai 
opcris  in  aurora  cxeinplum  viiaj   activ;E  in  .Maria, 


ociosos.  Unde  rcx  Salomon  tiac  aurora  ponit  rinem  D  idonenin  valde  liujus  rei  exenipliuH.  Iii  iila  esl  qn» 


eopori,  et  exit  ad  opns  suum,  intuelur  speciosam, 
niiralur  inimaculatain,  laudat  Mariani,  dicens:  Qu£ 
cst  isia  quse  progreditur  ei  caelera.  Ul  auicm  mo- 
raliter  iria  isla  intelligamus,  polest  referri  tenninus 
soporis  ad  poenitentiam,  principiuni  opcris  ad  acli- 
vain,  indiciuin  sereni  ad  conlempiaiivam.  Si  vis  ha- 
bcre  formam  pcenitcniis  in  Maria,  lege  eain  sianlem 
juxta  cruccin.  Si  vis  liabere  formani  activi,  lege 
i!lam  Elizabcili  visilantcm.  Si  vis  liabere  formain 
coiitciiipiativi,  icge  cain  cum  apostolis  oraiitem  in 
«oeuaculo,  ciiin  Gabrielc  colioqtienleni  in  cubiculo. 
Quicunque  ergo  criminum  sopore  jaces  depressus, 
excinploregis  Israei  pone  et  tu  llnein  sopori,  exper- 
fiactre  et  buc  usque  dormisse  sulliciii,  sta   cuin 


triplici  activai  vite  genere  invenitur  eniluissp,  t|uo- 
ritin  primuin  jociiiidiiin,  secuiidum  cnriosuin,  lcr- 
tiuin  lacbryinosiiin  polcsl  appctiari.  AJ  ptiinnm  per- 
tinent  opera  illa  qua;  beata  Virgo  infantix  Salvaio- 
ris  cxhiliuil,  qiialia  fiierunt,  illum  g<>Ktare  brac!ii's, 
lactare  et  pascorL-,  paiinis  involvere,  qtiae  omnia  et 
suavia  ct  duicia  ac  ptcna  joouMdilatis  extitcrtitil. 
Ad  seciinituiii  geiius  acliv;c  porlincnl  puriliiaiio  iii 
teinplo,  liosliaruiii  oblatio.  visiialio  Eiizabetb.  pc- 
regrinalio  in  AL'j,ypio,  ei  hitjnsmo.li  qu;e  pletia  fiiisso 
cnrje  et  laborii>  uemo  est  qui  anibi!,'at.  Ad  leninin 
psrtincnt  opera  illa  Maria;,  qu:c  plena  1'ueruiii  du- 
loris  ci  miscrioe,  ut  pula  aslaro  criicilixo,  plangcre 
mortuuin,  declinaiio  persecuiionum,  ei  cxteia  hi$ 


219  SERMONES.  —  SERM.  XLIV.  !N  ASSUMPTIONE  B.  MRGINIS  MARLE.  230 

Kiiiiili.i.  Tii  crgo  fi»ii  vi»  es&c  activns,  scil  noii  potes  A  fiiliir;i.    Prim.i  csl   in   creattiris,  seoiiiid.i   m   Scii- 


liriniiiin  geiiiis  .iclivae  viiae  aitingere,  fjui;i  si<pr.i  le 
C?',  in-fnie  lerliiiiit,  qnia  .tinaniiii  csl,  saliem  me- 
diiiin .  f|ii(Kl  ciniosniM  (lixiiiiiis,  veiis  allenlare,  el 
iiiin  leato  .loh  fslo  ocuiiis  c.tco,  pes  claiido,  paicr 
paiiperinii,  coiisolalor  piipilloriiin  {Job  xxni).  Vitle 
si  Clnisliiin  pcicgrii)iini  coinpulisti  inlrnre,  si  cae> 
ciitn  nieiidicaniem  juxta  viam  niisericordi(<;r  lospc- 
xi->li,  si  viilncralmn  qui  incidil  in  lairones  ciirn  sa- 
ccrdole  cl  Icvlla  non  pnelcrisli,  si  iii  curain  iliius 
crog.isli  ilcnarios  :  quia  hxc  sunl  itHirma  Ciitisli 
ifcnibra  per(]uoc  !)cus  vull  libi  upcrari  salulein,  cl 
illis  pcr  le  impcndi  coiisolationf.m.  Ccrle  pleruiiiiiie 
s«let  accidcro  ul  iiicmbro  quod  vulncre,  fraclura 
ji.laslionc,  vcl  livore  ailretlaluin  fucri;,    molliora 


pliiris,  tcrlia  in  sccretis  divinis.  Prima  esl  invosti- 
galioiiis,  secninla  illtimiu;ilIoiiis,  tcrlia  adniiraiii- 
iiis.  Prinia  csl  qiiaiulo  p(>r  ciealuras  Crealor  imjiii- 
vitiir,  el  invisiliilia  Dci  per  ea  qux  lacia  sutit  in- 
lcllccia  conspiciniilur.  Qiiein  modum  coiiicmplaiuli 
ciiain  philosoplii  genlium  liabiieruiit,  sicul  Arislo- 
l -les  (jui  i:i  llicologia  sua  causas  reruni,  imo  cau- 
sariim  causas  invcsligans,  unain  causani  siipicniam 
reperii,  cnjiis  nnlhi  alia  ca;isa,  sed  ipsa  omniuiu 
causanim  caiisa  fucral,  de  (|iia  iJcm  dixii  :  0  cansa 
causaruni,  fac  inc  libi  acceplabilem.  Sicitnda  qii;u 
csl  iii  Scriptiiri.';,  fil,  quando  aniiims  vel  legeiido  ad 
cogniiionom,  vei  orando  ad  devoiioiieni  illiiminaUir. 
Tcriia   vcro  fil   duin  ineffabilia    Dei    mysleria,  qudC 


foin('nl;i,  el  curain  racdicinalem  majorem  adhibea-  ^  aniinus  hiimanus  ralione  iion  valel  coaiprcbenJerc, 


inus:  Simililer  csl  in  Cbrislo  el  Ecclesia,  quia  itiUr- 
ma  iitembra  sna  majori  obseqnio  vuli  foveri.  Unde 
in  vauuin  jac:ai  sileniiuin  claiisiri,  pondus  diei  el 
a.'Siu.«,  oralioiics,  obsccraliones,  qui  alTeclu  coni- 
p<;ssionis  ncce.-fsiialibus  alioruni  iiescii  inclinari. 
Ncqiie  enim  dcdignaiur  esse  Anna  cum  Phenenna, 
iioii  Itacbel  cuni  Lia,  iion  Joannes  euni  Cepba,  non 
Maria  cuin  M;irilia,  iion  dexlera  cum  Vjiyi,  non  con- 
teiiiplaiiva  ciim  adiva,  qiianiin  ulraqiic  in  beata 
virgine  Maria  aurora;  noslrx  evcellenler  fu>l. 

Coiiteinplaiiva  siiiiiideiu  esl  sercniias  iila,  qnx 
cuiii  auiora  iioslra  ajiparuii,  idco  sevenocomparala, 
qiiia  lranquill.1  esl  el  (piieia,  quia  habilal  in  silen- 


siipra  se  f.icia  inliiclur  el  iclratlal  devoia  adinira- 
lionc,  qiiale  csl  qiiod  maneiis  Virgo  lilium  poperit, 
quod  Vcrljum  Dei  cariiem  assunipsii,  quod  inmior- 
lalis  csl  mortuus,  qiiod  lemporalis  faciiis  est  lelci- 
nus,  ei  litijusiiiodi  qux  ralioni  magis  sunt  admiranda 
quam  perspicua,  llunc  coiilemplandi  modum  beala 
Maria  babuisse  lcgilur,  ciim  ipsa  dixil  ad  aiigelHin  : 
Quoinodo  fiat  isiud,  ange!c,quotiiam  virum  non  co- 
giiosco  (Luc.  i).  Ne(}iic  eniin  hoc  dubilando  dixii, 
sed  ici  nK>giiiiudiiiem  admirando.  Quem  etiain  con- 
lemplandi  niodum  forie  iob  habuii  cuin  diceret  : 
Llogit  suspendium  anima  mca,  ei  tuortein  ossa  mea 
{Job  vii).  Suspendiuin  quippe  eiigeie  esi ,  sccretis 
coelesiibus  per  adiniraiionem    inliaerere.  IIuuc  e>i 


lio  a  perlnrbalionibus  seculi  ion;;e  esl  rcinola.  llnde 

et  dictutn  est,  quod  Maria  oplimam  paricm  clegit.  C  «Pi"»«  P^^rs  M.-,i.a  q,is  «ec  ia  futura  vila  aufe.elur 

qujDuon  auferetur  ab  ea.  Opiimain  dixii,  non  feli- 

ctorein  unte,  sed  suaviorcin:  quia  lionum  quaiido- 

que  suave  appellatur,  el  secunduin  hoc  nomeii  com- 

pa-aliuitisoleciivc,  iion  coinparaliveaccipienditmcsi. 

Sic  cnimcoptemplaliva  estsnavis  quod  non  aciiva, 

cuni  poiiuslaboriosa  elgravissil.  lllud  poiinsniovere 

puiesl,  quod  subjungitur,  qux  non  auftrelur  ab  ca. 

Sicul  cnim  alia  esl  afTeclio  aiiimi  reindesiderantis,  ct 

alia  affcclioaiiinii  ip.sa  rc  polieiili<,  sicaliits  est  senstis 

puiniduniodoraliir,elaliuS(lnmgustaiur.  Sicuialiaest 

visio  imaginaria  dormientis  el  alia  visio  pr3Psentari;i 

vigiianli.s  sic  alia  esl  contemplalio  hujus  vii%qua;IU 

in  enigmale,  el  alia  fulurx  qux  erit  in  spe.  Sicut 

ergo  iides  evacuabitur,  sic  el  spes  in  fnluro  non 


erit:  sicut  scienlia  destructur,  ila  cl  coiitemplaiio 
hujus  vitx  auferetur.  Quod  ergo  diciiiir  qiiod  iioii 
aiilorelur  ab  ea  ,  ad  staiuni  piu'seiitis  vi  :c  rc- 
spicil,  iioii  fiitiira;.  Cum  etiint  coiilcmpljtiva  ad 
beuin,  acliva  ad  proximiim  pcrlincat,  potcst  in  liac 
vita  auferri  acliva,  qiiia  deesse  poiost  f.icitlias  el 
possibilitas  bcnc  operandi  ad  pioximiiin.  SeU  in 
l.ac  vita  non  polesl  auferri  coniemphaiva,  quia  in 
quocunquc  slalu  hujiis  vitx  sil  hoiiio,  haliet  facnl- 
laleni  coniemplandi  Dciini. 

Vel  si  velimus  refcrrc  ad  siatum  futurje  vit.-c, 
quod  (lictum  est  non  aufere;ur  ab  ea,  ponamus  trcs 
spoties  (onleinplaiionis,  quaruin  du;c  primae  au- 
leruntur  in  liac  vjia,  lerlia  vero  manci  in  hac  ct  in 


ab  ca,  ubi  quanto  familiarius  secrelis  divinis  ad- 
initlilur,  lanlo  fet  venlius  ea  adiniraltir.  Pritna  qu.-c 
est  in  creaturis,  auferetur,  quia  esl  imperfeciionis, 
id  esi,  ex  parte  :  tertia  est  perfeclioitis,  qua;  in  iiac 
viia  inchoatur,  et  in  (uiura  perficitur,  ubi  erit  ad- 
iiiiralio  jocnnda,  el  jocundilas  admiranda,  praepa- 
raia  colixredibus  Chrisli,  qui  in  sancloruin  rcgno 
Eunl  ascripli,  quod  nobis  prxslare  digne4ur  ip.se 
Josus  CliiUtus,  cujus  rcgnum  el  imperium  pcnnaiiet 
iu  sccula  seculoruin.  Amen. 

SERMO  XLIV. 

IN    AsSUMPTlOISE   CLORlOSiC    VIRGINIS    UABI.C. 

Reverlete,  revertere,  Sunamiiis,  revet(ere,  reverteie, 
ui  intueamnr  le  (Canl.  vi).  Hodie,  fratres  dilectis- 
D  siini,  ad  comniunc  gaudiuin  ea  qux  iii  ccelo  cl  qna' 
in  terra  invenitur,  cum  beata  Dei  Gcnilrix  mnndi 
ngone  consummalo,  ad  consessnm  Dei  Patris  assn- 
initur,  cl  foslivus  aiigcloruni  chorus  ci  occnrril, 
inalre  Eccleaia  cuiii  laudibns  eain  proscqnente. 

M  igna  iiiiiiirum  l.eticix  inaleria  ubi  Filius  Dci, 
Vcrbiim  Palris,  illani  regiiiam  inier  cboros  virgi- 
nitm  sp(;tiusam,  iti  cnnclis  iribubtts  Israel  pr.i- 
el<'tlain,  iii  ccllam  suam  vinariam  itilroitiixit.  d  vi- 
tias  cadcsiis  Jerusalein  ei  coinmitnicans,  in  qua  re- 
gnal  Kcx  rcgum  cl  Doiiiinus  (lomiiiaitliiiiii.  Neipiti 
l:iincii  iiliiin  iiiipari  prxcunio  exlollon-ltini  liixcrim, 
uipolc  (liviiii.s  copiosuiii,  boiiilatc  b('nigti'tm,  sa- 
piciiii.i  diseilittii,  puiesiatt!  ciiiKtis  vivonlibus  tre- 
nictiduiii,   gciiLTe  illtiitrc.i,  rorio.i   dcsiderabiltfu) 


tlfl 


ADSALONIS  ABDATtS  SPUINCKIRSBACF.NSIS 


?!;i 


iiinnerisitale  inconmrelicnsibilcm,  :ctcrnil.\ie  iiule-  A  Seciinila  sessio  esl  in  mciUe  ralioiiali,  Dci  li;ibiiaUo, 


(lcient<-!ii.  cujus  iiii|ieriuin  aitiii{;il  a  niati  iisqne  ail 
nisrc,  ci  a  flaniine  usi|ne  ad  tenninos  (nliis  tcira- 
ni«i.  T;»li$  iiaqiic  talen»  alloqniliir,  ut  veniat  lior- 
t.nliir,  rogat  lil  iioii  iliffcrat  inlroire  in  cnbicnlinn 
Hinni,  ut  revcriatiir  «le  lcrra  ad  coeli  cniiani,  ile 
rxilio  ail  pairiam,  tle  morte  ad  vitani,  de  niiscria 
ml  gloriain.  Se«l  quaeesl  liaec  »irgo  singiilaris  ii.  (|iia 
ftuniniutiuajestatiadeocomplacuit,  utadaetcrni  Regis 
1'OMSCssuni  hodieassumalnr,  et  Uiadema  rogni,  imo  re- 
gnonim  diiideiii.ila  arcipial,  ne  solum  regina  jnumii, 
sed  cilam  icelorum  regina  merito  iJebtal  appel- 
iari. 

Ipsa  est  Maria  nirique  regno  adn?o.lnm  neccssn- 
ria.  El  lcrris  quidcni  rcgina  liaec  oniuiiio  appeienda, 


de  qna  in  Cjnticis  :  Cuni  cssct  ro\  in  acciibitu  suo, 
iinrdus  mea  odorein  dedit  {Cani.  ii).  Rex  qnippc  in 
accubiiu  suo  est,  cum  inenti  insidet  pcr  quielcn) 
cooieinpl.itioiiis  :  nardus  dttt  odoreni,  cum  ox  sua- 
vitate  boni  operi;»  pro\iinus  provocalur  ail  scmulif 
lionem  virlutis.  Tertia  vcro  sessiu  esl  Vcrbi  Incar- 
nalio,  de  qua  diciiur  :  Tu  cognovisti  ses&toneni 
menin ,  ci  resurreciionem  roeam  {Putl.  cxxxviii). 
Primx  crgo  sessionis  soiiuin  c:>i  fubrica  itiijus 
nHindi,  secuudx  seasioiiis  soliuin  esl  aiiiuia  ju»4i, 
lcriix  scsiiionis  soliuni  cst  uieius  Virgiiiis.  Primum 
soiiuin  cst  cxccUuni,  proplcr  dignitatem  condilio- 
nis  :  Eccimdiint  esl  cie^atuin,  pigpier  prxrogalivaui 
viriutis  :  lertiuni,  iioc  e&l   beaUu  Vir^Uiis  lUalainns, 


<|iiK  iu  via  hiijus  secuii,  imo  vitx  hujus  dispondio  ^  supercxallulnin  piopier  uiiiouein  Vcrhi  et  buinaai- 


iriplicl  seniiia  pocnilcnlcs  ad  Deum  converlil,  Tidc- 
licel  interveiitii  r»tconciliationis,  cxemplo  iinitatio- 
iiis,  ci  auKilio  proleciionis  :  qnatenus  peccalori  in- 
lercedeiido  iinpcirel  veniam,  ignoranli  cxemplo  bcne 
viventli  oslcndat  disriplimtni,  roriTtor  agendi  «peni 
impeiKlendo  prxstet  fldnciam.  0  Maria,  o  maris 
«teila,  qu;e  recle  vianles  dirigis,  erranles  rcdiici.-, 
pcriclitantes  ad  portiiin  salulis  rcsliiuis.  Juslc  ni:i- 
ris  siella  appellata  cs,  quae  ralione  qiiadam  siinll  - 
fu  iinis.  sicul  iila  niari  iia  et  tu  muiido  profMtma 
eras.  Piane  ipsa,  quam  diximus,  niaris  stella  iribus 
iiiodis  stellis  cxleris  praeeininere  fnveiiiltir,  vidHicet 
idtiuidiiic,  Immobiliiale,  iet  lumiiiis  conminnioix*. 
Aliifudiiic,  quia  in  vertlce  mundi  posita,  sicut  ca- 


put  menibris,  ita  et  ilta  csteris  slellis  super  exlol-      angeJoruui 


lalis.  llujus  lerlii  solii  aiiiludincin  prophcia  videi  s 
iii  spiritit,  dicebai  :  Vidi  Doniinniii  seiienleia  siipcr 
soiium  exculsum  el  elcvatuni  {Isa.  ii).  SubiiitcUigD 
ctiaui  supert^xalu-itinn,  et  assigna  lieatac  Virgini  tria 
iijuc.  >iuji  cuiui  dcfuil  ci  dignilas  coiiditioiiis,  pio 
qua  suiiuo)  ejus  fuit  cxccisuin  :  iiou  pra.'ruguliva 
virtuiis,  pio  qua  fuit  per  graiiam  elevatuin:  iioiiFilii 
Dci  iii  bc  snsceptio,  pro  qua  siipercxaltaluin  ct 
picua  crai.  dotnus,  boc  esi  Etxtesia  majestaie  cjus 
quia  de  plciiiiudine  e]us  omnes  aceipimus,  ct  ca 
quae  sub  ipso  &edenle  vei  soiio  erant,  lioc  cst,  aii^ 
geiica  el  bnmana  iiatnra,  repiebanl  leniplum,  boc 
cj>i  couiiuiiirQabant,  lemplum  iilud  luqiior  luinain 
p.issuni,  quod  priino  factum  csi  exiiovcia  ordiuibus 


lilur.  Uiide  el  poeta  dJcil  :  HIc  veriex  nobis 
eemper  snblimis,  al  illiini  (boc  est  ejus  opposltum). 
Sub  pcdlbus  siyx  atra  vidcl  mancsqiie  profundi.  lui- 
mobllitate. qiioniani  quasi  in  ccntro  linnamenli  toti- 
gli  uta  cxicris  vario  motu  modoadoccasuin  tendcii- 
tibus,  ips.')  iininobilis  persislit.  Coinniunione  liimi- 
nts,  quia  ccicris  vicissim  Iiimen  siiuni  prxbctuibus, 
liaec  siiie  vicissiludine,  seuiper  xqnali  radio,  qiinn- 
liini  in  se  est,  ctmctis  viventibus  clurit:ilcm  cfrndil. 
llaec  dc  sicll:i,  sed  illa  cadem  ditigens  iiiTcstigator 
invrnics  in  llaria. 

Universis  qiiippc  crcalutis  qux  in  cuilo  siint  cl 
qti:c  iii  lerra,   illa  cst   allior  :  quia  cxteri  saiicii 


Yi&  claiu  videre  imraobileu)  maris  slellani.  io- 
quor  bcaiani  virginein  M.arj:4ni?  Veiie  ergo  visuiu 
ad  cactcios  liiios  iiominujn,  qiii  sua  mobiiiiatc  oor- 
riierunl,  et  sic  viderc  ^ioleris  qujlitcr  inimobiiis- 
illa  immulitia  permansit.  Qiiudriparliloqtiippeinotu 
bonio  .'I  siia  siabiiiLtte  muliis  est  per  superbi.nn, 
per  inconsi.anliam,  per  impoeniteniiam,  per  iiiip<«- 
ticntinm.  Pi-r  siipeibiam  mouis  est,  quaitdo  pr.X'- 
ce,iiuin  Dei  prxvaricator  conlcinp.sii  :  pcr  incoii- 
stantiam,  quando  teuialioni  &erpcnliE  sijcctil:uii:pcr 
impoenilculiam,  quando  peccatum  suum  obstinains 
excusaviL  :  per  inipalientiam,  qiinndo  inter  fl:»;.iclla 
divinx  ullionis  rebeiiis  murmuravit.  Nonne  ab  iiis 


iiiigranics  secuiidum  ineriti  modum  recipiuntnr  in-  p  omnibus  unmiinis  libi  vidcbiinr  Maria?  Si  proposi- 

lum,  si  actiim  vel  animam  ejus  consiUeres,  iiisa 
dcinum  csl  immobile  illud  castclluin  quod  inir.ivit 
Jcsus,  c\im  niiilier  qn.cdam  .Marlha  nomine  excepii 
iilum  in  doniiini  suani  {Luc.  x).  Quadripartilo  planc 
robore  ca&ttllum  hoc  slat  iminobiic,  vidcMcel  foss:!, 
nuiiiiiie,  inuro,  ei  collc.  Hxc  enim  sunt  qux  omiieiii 


ter  clioro3  angclorum ,  Muria  vero  excellenii  qua- 
dain  ni:<jestate  glorix  cxaltatur  super  cboros  angc- 
ioruiii.  Vis  vidcrc  Mariani  cxteris  sanctis  aitioreni? 
Viili,  iiiqiiit  Isaias,  Doininum  sedentem  super  so- 
lium  excelsum  et  elevatuiu,  et  plena  erat  tlomus 
inajest:ilc  ejus,  et  qux  sub  ipsu  crant  rcpicbant 


tempiiini  (/««.  ii).    Ccrle   hoc  solium  excelsum  et      muiiiliunein   insuperata:ii   reddiinl  ct  imiiiobileiu, 


cicvaiiini  recle  videbor  intcrpretari  Virginisutcrum, 
ses.->ioiicm  sedctitis,  inysterium  Incarnaiionis:  Vidi, 
iiiquit,  Doiiiinuin  scdeiitcni  siiper  solluin  excelsuin. 
Advcrle  si  piaccl  trcs  Doiiiini  sc^sioiics,  cl  tria 
suiia  pro  iiunicro  sc^siunuin.  Prinia  ejiis  scssiu 
treaiurx  perfcuiu,  «lc  qn.i  dicilur  :  quia  rc^uievii 
Dcus  die  leptinia  ab  o(crc  qno I  j>alr;irat  {Gen.  i). 


multo  niagis  castclliim  illud  quud  intravil  Jcsiis. 
priiKiMciii  biijiis  miindi  ct  ariv.:.i"-  '"ortein  dcbclla- 
lurtis.  Iii  fossa  crgo  ubi  ejccia  bumo  iii  iinum  teii- 
diiur,  virltis  figuralur  buiiiililatis,  sicul  pcr  Isaiam 
dicilur :  Ingrcilcre  pelram,  abscondcre  in  fussa  a facit; 
furoris  Dumini.el  a  gloria  majcstatis  «jns  {Isa. 
11).     Ii)     n'iiniiic,     qnod     in    iatnin    se  diffundtt, 


853  SEUMONES.  —  SERM.  XLrV.  IN  ASSUMPTIONE  B.  VIRCINIS  MARI^.  8M 

];ifitii(los(uilio9xi)onxopcralionisiiilelitgiltir,  sictil  \  Fl  nieiis  qiiiilcin  saiia  rec-lc  proniinliare  vid«biM»r, 

quia  iii   pcenalilalij    exiliu    liabei  aiiquid    de  ,ho- 


4oti  ilicit :  Qiti  scrutadii  profunda  nuvioram,  et  al>- 
sion.lita  iniucemprmiucil^iofr  xxviii).  Muriliroiitas, 
iiitegri^s  virgiiiiiat  s,sicut  iii  Kzecbiele :  Vidi,inqui(, 
«t  ec-ceniHrusin  circuiludoinusui)di()He(f;2eri^.  xl), 
ciijns  donius,  nisi  illiusquani  supra  caitfiiru  ap- 
peliaviiiins  :  sicut  enim  Dei  virtus  virginalem  au- 
lam  Introivtt  quo  miiruni  rastiiatis  ejns  non  efTre- 
gil.  In  collt!»  ceisitudine,  subiiinitas  siiperni  de&i- 
derii  ac  devoiionis,  sicut  per  Isaiam  diciiur  :  Super 
monlem  eKCi^lsnni  ascende  tu ,  qui  evaogelizas 
Sion  (Isa.  xl).  0  ca:)trutn  forte ,  castruin  iinme- 
bile,  ubl  hutnitiias  8upeibiam,opt'ratio  desidiam 
expugnai ,  iniegritas  corrupiionein  ,  sancti  desi- 
derii  devotio  vanita(eni.  Multo  magis  tamen  fiet  tibi 


inine  jitmentuin  ainplius.  Dum  enim  jumcninn 
primo  vitx  iux  capit  iniiium,  seipsura  quodam<> 
modo  regit,  calcat  tcrram  ,  el  siiper  eam  graditiir, 
naiiiraii  vesiitur  habiiu,  sine  adminicuio  aheri») 
arcipit  siilTicientiam  nutura*.  Cuni  e  conveiso 
lioiiio  n:itus  dc  muiiere,  impoiens  sui ,  nudut  cor- 
pore  ,  alieno  indigens  auxilio  ,  peccatig  oniistus  , 
virlvtis  vacuus,  ei  otnni  pleniis  miseria  effundalur 
sitper  lerrani.  Scd  utiuam  buic  cxilio  Milficeret 
niulitia  sua,  ne  adhuc  niiaerabiiins  <)ejiccre(ur  iti 
exilium  voluptalis  ,  tanlis  enim  primi  exilii  vai- 
lalus  miscriis  votuptate  quxrit  reilimere  quoJ  pa- 
(ilitr,  nt  dutn  votupiate  inulcetur  corpus,  lolera- 


iitirabile,  si  hujus  casielli  incoias   vclis  advertcre,  ^  bilior  Hat  sarcina   pccnalitatis  quain  portat.  Vult 


Manham  scilicet  et  Mariam.  Mariba  igitur  civis 
hnjuj  caslelli ,  sollicitudo  est  boni  operls  :  Maria  , 
dulccdo  divina>  inspiraiionis.  Domus  Marthx  pnra 
conscieiitia ,  ut  nulia  sc  ingeral  simultas  in  opere  : 
domus  Marix  trnnquillitas  inentis ,  ne  amarescai 
aliqua  ettrinseca  perturbalione.  Iittravit  Jesus  hoc 
casiellum ,  qnando  !n  Vifjjine  cariiem  assumpsit, 
excipitur  a  Manha  in  domiiin  suam.dum  confor- 
iHatur  conscienlla  Virginis  sludio  bonje  opera- 
lionis. 

Videaiiius  niodo  lertium  illiij  inaris  stellse  pri\l- 
K*gium,  quomodo  cjelcra»  stetlas  praeeelHl  luininis 
conunitnioiie.  Et  hoc  quidem  primo  ad  id  periiiiere 


ila<|ue  preliosa  indui.  molii  strato  quiescere  ,  fcr- 
cub  habere  exquisita,  elQuere  iliieitis  desidcriis,  loqui 
scurrilia,  operari  (urpia.acsidicerct  cum  pagano  : 
Jupiicr  esse  piiim  siatuit,  quo.leumque  jovaret. 
Sed,  o  lu  sceleralissime,  qui  in  lege  Jovis  sic 
ineditaris  die  ac  nocte,  quid  dicis  de  mandutis  Jc- 
sn,  qux  probibent  oinne  dicldm  ,  faclum  ,  vei  con- 
ciipiluiu  coiUra  legeni  Dci  ?  IIa:c  esl  perverso  po- 
clorc  cura  minor. 

Sed  ecce  scqnilur  icrlium  exilium  ,  quoJ  ndhnc 
longiiis  a  Deu  projicil  homiiteiii,  videlicet  exilium 
variitalis  ,  quaodo  videiicet  iiicipit  exira  se  in  vo- 
nitalibus  hujus  mundi   quxrere  quibus  sutisfaciat 


videuir,  quod  caeifiri  sancti  diUerenti  niodo  iiupi-n-  f>  suic  voliipiali.    Accediinl  ergo  moi  lis  prxanibnli 


dunt  murtalitiu!;  sullragia  ,  quippe  plus  iliis  possuut 
prodesse,  qui  ipsis  jure  quodani  paironalus  specia- 
l.ier  iiunt  coiiiinissi,  ntpole  P^trus  Rom*,  Tbomas 
marlyr  Canluarix',  Massilioe  Vicior,  Turoni  Mar- 
tinus,  et  de  s  milibus  siiniliter.  Nain  prorege  siio 
quilibet  sanctoriim  plas  potesl  in  curia  Allissinii, 
quam  pro  alieno.  Maria  vero  sicut  est  omnium  re- 
gina  ,  sic  et  pairona ,  et  quaniHm  iii  se  est,  aeque 
exorabilem  se  pra;bcl  omnibus,  qua;  super  oinnes 
pleniiudini  ra  accepit  digniiatis.  Ergo  longe  posi- 
I08  illuminat  radio  misericordix ,  eos  qui  piope 
sunt ,  lioc  est  viros  religiosos  consolaiionis  siia- 
vllate,  c;c(eros  qui  secum  suiit  in  palria  excellcntia 
gloria;.  Sive  enlm  justi ,  sive  peccaioies  exoraiu 


>idcl>cel  possiJerc  superllua ,  ainarc  iransitoria, 
impelli  aina  populari ,  boitores  aiiibire,  pauperta- 
tem  couti:nuiere,  res((iin  furiunas  laudare  ,  cum  ta- 
nicn  Salomon  dicit :  Quia  melior  esi  puer  paup<'r 
et  sapicns  r^ge  stulio  {Eccl.  iv),eo  quod  Itic  do 
cnrccre  et  calbenis  qiiandoquoad  regnnmprogredi- 
lur,  el  qui  iii  regno  nalus  est  qnaiidoque  cousu- 
mulur  iiiopia.  Atieode  ergo,  homo  ambiiiose,  honio 
superbc,  quam  digiie  Salomonis  tibi  pnejudim 
seJilentia,  ul  vidclicel  puer  par.per  et  sapiens,  id 
esl  quilibcl  innoccns  paupcr  spiritu  etpacificus, 
de  carceie  subjectionisei  catlienis  obedientiu!  ogru- 
diatur  ad  rcg.ium  prxlationis,  vci  polius  ad  rcgniint 
consummaue  virlulis ,  cum   (u    iii  rcgiio  viruitum 


Maiiam  ,  slve  angeli  ,   sive  arcbangeli   rcspiciunt  D  naius  per  regencralionein ,  ?ponle  dejettus  consu- 

in  Mariaiii.  Talis  ergo  est  ddecla  ill.i  diUicti,  qitam 

vocat  in  amplexus  snos  Bummi  regis  Filius  dicens  : 

Kevertere,  reveriere    Bunamilis  etc?eiera.  Sed  ciir 

lotieiis  repciilo  reversionis  verbo  vocat,  aut  nntle 

vocat*  Videtup  cnim    vis  vcrbo  sonare  longe  in 

exilio   relegatam,  qitae  tanquam  ad   patriam  redi- 

tura,  considaliottem  accipiat  captiviiatis  paritcr  ct 

finem.  L'ndc  Sniiamitis  ibidcm  dieilur,quod  iiilci- 

pretatur  captiva. 

Ne  liicongnie  dicctnr  illain  ab  exilio  revocari , 
cuin  humana  milura,  quam  iliii  peregrinalnr  a  Do- 
iniiio,  quadripariiio  exilio  sit  damiiata.  Ei  primiim 
«luidetn  video  exilium  pocnalitaiis ,  secundum 
Voluplatis,  tertium  vanitaljs  quaiium  ciiriosiiatis. 


maris  inopia  vitiorum.  Nunqnid  cniin  si  spliitu 
paiipcr,  non  ideo  dignns  regno?Cerie  sicut  idem 
dtcit  Salomon  :  Sleliio  nitilur  manibus,  et  moralur 
in  domibus  regum  {Pro».  xxx).  Est  autem  Stellio 
vermis,  qui  pennarum  adminiciilo  non  pole&t  in 
altnm  exlolli ,  sed  lamen  rep(al  pedibus  ia  alturo  , 
ut  in  regum  turribus  faciat  sibi  inansionein.  Sic 
qniiibet  bumilis  e(  parvus  ih  ociilis  suis  dmn  non 
pcnnis  superbix,  nmbitionis,  veleiiamscientisesectt- 
laris  in  altuni  extoliitur,  reptando  tanicn  maailms 
biimiliter  opcrando  in  domibus  regutn  cst ,  id  eit 
in  coiisoriio  sanctorum. 

Quartum  et  uliiiniim  aniime  exilium  est,    maluni 
curiosiiatJ!,  quip)ic  inuUis  vanilatibus  animoalTecto 


235  ADSALOMS  AnHATlS  SPRlNCKir^SBACENSlS  256 

spqiiiinr  cuia  superflua,  cl  qiiod  apii.l  Salomoncm  A  sancli  reliquix  in  lcrris  mmiiua  vencnuione  voluit 


(li)iicjlliiuuni  iiiveiii:ur,  invo&ligal  moilo  vinm  aijui- 
Ir  vol:iniis  iii  cielo  ,  moilo  viam  colubri  super 
.lerrain ,  moJo  vi:im  navis  iii  ninri ,  modo  viam 
■viri  in  ai!<)li's«!cntia  siia  (Ibid.).  Circa  isla  qu:ituor 
pri!('i|iiie  curiosiialis  viiiuin  videtiir  occiipari,  per 
:ii|iiilaiii  vero  vohinteni  in  roclo,  virtuii  coiilcmpla- 
livuin  :  pcr  colubruin  supcr  lcrram,  queinlibci  lii- 
l;ri('Uiii  et  criniiuosum  :  per  navcm  in  mari,  nego- 
ciaiores  scculi  :  per  adolesceniiam  viri ,  Lon;B 
conversalioiiis  iiiitium.  Qnxnirit  ergn  lii  qni  sc- 
4|u:iiii:ir  cnras  siiperfluas,  siiniillates  in  rcligiosis 
nt  cos  in^licent ,  excusaliones  in  crimiiiosis  ul  illos 
j!isii(icenl,  uiilitales  in  sccularibiis  ncgotiis  ut  si> 
iiiilia  facant,  iiistabililatem   in   iiovilcr  convcrsis, 


balierl,  sed  bealK  Virginis  corpiis  nec  iu  terris  vcne- 
ralione,  nec  in  coclis  lionore  digniim  voluil  seslimari. 
Propierea  nonnc  Dci  Filius  dcilit  lioc  praiceplum  ? 
llonora  palrem  el  matrcm,  cl  magis  de  paire  el 
inatre  quam  de  cxlcris ,  quia  m;»jor  bonor  quain 
caelcris  dcbel  illis  cxbibcii.  Sed  ecce  secuiidiiui 
eos  qui  xslimanl  eam  non  inigrasse  cuni  corpore , 
ipse  suo  profcipuc  prxcepio  videtur  obviasse ,  qui 
inajorem  bonorem  voluii  in  lcrris  eibiberi  le- 
liquiis  manyris,  quam  sacrosanclo  corpori  su:e 
Malris.  Longo  aliicr  sonare  vidclur  illa  univer- 
salis  Kcclesiaj  oraiio,  iii  qua  de  ipsa  dicilur  : 
Nec  laiiion  morlis  iicxibus  dcprimi  polnit,  quui 
Dninimtin  iioslrum  Jcsum  Cbiisium  de  sc  genuit  iii> 


iit   everiant  ,  s-cquc  lit  iil  dum  se  lolos  impcndunt  ^  carnaium  :  quod  si   vcruni  cst,   conscquilur  quod 


curis  superfluis,  circa  ca  qux  furis  suiit  iiibil  sol- 
iiciludinis  sibi  ipsis  vel  Providcnlix  impciidunt. 
Piupler  bxc  igilur  (|naluor  aiiiiiise  exilia  quadri- 
pariilta  vocatione  revcrli  jiibctur  beaia  Dci  Geni- 
irix ,  ciim  dicilur  :  Revertcre,  rcverlere  sulamilis 
<>t  cxtcr.i.  Scd  nunquid  ipsa  supradiciis  modis , 
inaxime  volupl-ile,  vanitale,  curiositale,  adco  cre- 
(linda  csi  exuiaia  ?  absil.  Naiii  ab  bis  vocalur 
cxiiiis  iion  proplcr  coiiiquiiialiouem,  sed  propler 
coliabitaiioncni  qua:  quasi  unus  spiritus  per  coe- 
lcste  dtsideriiim  cum  Dco  cffacia  ,  captivitalem 
repiiiabat ,  bnbitarc  cuin  babitaiitibus  Cedar,  ci 
diffcrri  ab  ilia  corona  glorix  quam  tibi  reposiiam 
oogiioscebal. 

Vel  qualcr  ileralur  verbum  revocalioniS,  quia  si 
tliligeiiicr  aiiendiinus  bcatx  Virgini  cunveniunl 
qiialuur  gencra  assumplionis.  Primo  eniin  assumpta 
csi  por  eleclionem ,  sccundo  per  purificationcm , 
icr.io  per  coiirirmaiioiiem  ,  quarto  pcr  subliinatio- 
iicui.  Per  elcctiunem  assumpla  esl,  quando  mulie- 
rcm  rurieni,  diu  a  Salomoiic  quxsilani  Gabriel  in- 
venil  el  elegil  prae  caueris  omnibus  diccns  :  Bene- 
dicia  lu  iiilcr  uiulieres  [Luc  i).  Assuiupla  esl  per 
purilicalioiicm  ,  dnm  a  caieris  iiliis  botninuin  &c- 
questrata,  ab  origiiiali  cl  acluali  pcccato  Spiritus 
gancli  inundalioue  esl  purilicata  :  per  confirmalio- 
neui  assuinpla  esl,duin  candcm  viriuiiim coulirmatio- 
neni  acccpil  in  via,  quani  aiigelus  boiius  possidet 
iu  palrin  :  per  subiimalionem  assumpla  esl  bodier- 
naiu,  dum  super  onuiem  creaiuram  exaltaia  esl 
in  icgiio  ccelorura. 

Cum  corpore  dicam  exaltalam,  an  sine  iilo? 
Vcre  dicain  cum  corpore ,  quoiiiam  cl  si  bac  paric 
erravcjo,  ipse  error  esl  mibi  gralissinius,  qui  foiiti 
pielaiis  Matri  inisericordix  incumbil  cxcnsandus. 
Nuiiquid  enim  dicam  Uei  Filiiim  lionorcm  inalri 
d«'iii'eaist; ,  quem  servo  noluit  iiiipcndere?  Elias 
iii  cobluni  curru  levatur  igneo  ,  ci  Maicr  Dci  coin- 
putruil  iii  lumulo?  Praclerca  si  spirilu  migrante 
sacro  sancluin  ejuscorpus  lerra  dcliiiuil,  curFilius 
vciicralioiieiu  illam  denegavii  in  lerris  rcliquiis 
iiialris,  quain  cuilibcl  mariyri  vrl  onlessori  vidiiil 
c>.liii>tri.'P;aiic  capiii  Joaiinis  vcl  cnjusliljci  alieriiis 


devicla  inortR,  cum  corpote  glorilicala  ascendcrit. 
El,  ul  brevi  verbo  loqiiciiJi  fiiicm  faciam,  cuiu  so- 
lulo  inortis  debito  lerrae  coiisiel  cuiii  corpore  coui- 
meudataiii  aul  sepullam  reddanl,  aul  resurgenlcui, 
iiiio  sublimalam  cum  corpore  vcuorciuur  nobiscum 
oranies,  ul  ejus  inlervcnlu  merejiiiur  irausfcrri  ad 
eandem  gloriae  felicilalem,  quam  ipsa  Iiodierna  die 
ingressa  esl,  prx'Slaiite  Dominonoslro  Josu  Cln-isio, 
cujus  rcgnum  ci  imperium  pcrmaiiei  Iti  sccuiu  sccu- 
lorum.  Amen. 

SERMO   XLY. 

IN    ASSCMPTlOfiE    CI.OmOSiE    VIRGlMS    UaRI£. 

Pliiutaveral  Dominui  l)eus  jmradiium  rotiipt,iti$  a 
C  principio,  in  quo  potuii  homiium  quem  formaverat. 


D 


De  liodiern.T  solennilalis  prjeconio  multa  jam  ulim, 
fralres  clurissiini,  diligenler  perlractata  cognovi- 
siis,  qu.-c  ei  furis  verborum  flore  vernaniia,  ei  inius 
epirilnli  dulr.cJiiic  pleiia  suni. 

Tantis  ergu  laudibus  ali(|uid  niinus  idoneum  ad- 
jiccre,  videbitur  forsitan  quibusdaiai  derogaiio  po- 
lius  quam  cuinulus  laudis,  ul  si  quis  cimbalis  con- 
cordiier  Mnaniibus  fracli  liniinnabuli  sonum  adji- 
cial,  mebidix  suavitas  poliiis  coHiditur  qiiam  ju  veiur. 
Quia  tamen  aliorum  divilias  nostra  pauperlalc  sci- 
mus  foedari  iion  possc,  prxserlim  cum  in  labeiiu^- 
culo  Domini  quidam  aurum  el  argcntum,  alii  bya- 
cintlium,  piirpuram,  el  byssum  ,  noiinulli  ciiani 
pilos  caprarum,  quse  res  abjeciaj  suni  et  vilcs,  oi>iu- 
lisse  legunlur,  nos  pro  vili  purtione  oflcriinus  Do- 
miuo  quae  possuinus,  et  conlenli  bostia  paupcruui 
salis  nobis  arbilramur  cessisse  muncris,  si  quantu- 
lacunque  devotione  iuveniaaiur  occupali  in  laudibus 
Viigiiiis  matris. 

Ul  auiem  revcrtamur  ad  vcrbum  quod  praBinisi- 
nius  ,  ircs  paradisos  voluptali»  propter  bumiueiu 
faclos  sacrae  Scriptura:  mcminit  diligcolia.  Primui» 
esi  paradisu»  lerrestris .  dc  quo  scriplum  est :  Do- 
inine,  audivi  vocem  tuam  in  paradiso,  el  abscondi 
me  (Gen.  iii).  Secundiis  esl  paradisus  praBsenlis 
Ec(  lcsix,  de  qiio  iii  Canticis  dicilur  :  Emissiunes 
tuae  par.-(disus  inalorum  Punicorum  (Canl.  iv).  Ter- 
lius  paradisus  csl  fuiura:  gloria!;.  cujus  mcmiuil 
PaiLus  cuin  dicil  bC  rapiuin  in  paradisum  Dei,  ci 


m  SEUMONES.  --  SEaii.  XLV.  IN  ASSUMI-TIONE  C.  ViriGINIS  MARLE.  258 

i))i  .i'ii!i-^s(»  nrcnita  v(.;-b:i,  qTJ!  noH  Iic.;t  hoiniai  lo-  A  dui-i  scnii.i  osi  fiiyieMtem  in  /Eg^pium,  iliini  per- 

seccMoiifis  iiisiiiiuil  cinn  cajiciis  (pii  raeniiii,  i!iii;a- 
loros  ■.i.>nnii  ciM-i.  hi  liis  Oiimiixis  iViiciiini  :ii!i;innn 
piolulil,  qiiando  pcr  ii.is  el  alias  iniillns  Iriiiulario- 
nes  sccula  csl  pr*sonli:im  Cnjaloris  siii.  De  Iioc 
rruclu  afn;iro  gnslavernnl  omiics  saiio;!,  qiii  nioiJo 
regiianl  cuii»  Chrislo,  quoruin  vii.T  fiiji  inundum 
conteninere,  tolerare  nJversa,  crucillgcre  cameui 
soain  cum  viliis  el  coiiciipi.scenl!is,  Ojiprobriis  sa- 
lurari,  quce  oinnia  licel  plena  e.ssoiil  ainariiiidinc, 
tamen  in  liis  cxpeciab.inl  friiclDin  p.Tcaiissinnim,  id 
est  vi.sioncm  Dei  siii.  Sed  jarn  via  hocc  xrumnos.i 
videndi  Doum  per  amariliidiucs  vil.e  liiijus  in  so- 
liludiiiem  redacla  cst,  quia  nimc  fuijiunt  Iioinines 
a  facie   Doiiiinl,  ul  amara  efTugiant,  ne  invcniant 


qtii  (JI  C.or.  xm), 

lii  piiiito  panidiso  posiliis  csl  liomo  croai.us,  in 
Rcciindo  posiUis  esl  homo  rcparalus,  in  lcrlio  j>a- 
tieudiis  csl  homo  glorifioaius.  Suiilauieni  ires  para- 
disi  qiiasi  Ires  quidam  horli  dciiliarum,  ia  qiiil)U.S 
diviiia:  plantalionis  fructus  crcscuiil,  iiialurescunt, 
ct  coUigutilur.  Nam  si  Iiumani  gciieris  primordia, 
primos  scilicel  parentcs  ad  mcmoriaui  revoccmus, 
ipsi  fueniiit  quaeJam  divinx  plaulatiouis  virgulla  lii 
paradiso  torrcslri,  ad  hoc  posila  \\\  ibi  cresccrcnt, 
oi.  bcnc  operando  fructiim  facerenl  in  ubsequiuin 
Croaloris  sui.  Sed  postquam  virgulla  hvCC  priiu;ic 
pncvaricaiioiiis  ineriio  aruerunt  et  fruclum  fec«v 
niiil  noxiiini,  tratisplaiitala  sunt  in  paradisum  Ec- 
clesix,  ut  igne  charitatis  quasi  aestivo  quodam  sole  B  iribulationcs,  ul  dcloclaiioncs  el  bujiis  viifc  dnlci;» 


dcsupcr  radianlc  crcsccreiii,  ei  fructum  suiiin  pro 
ducerent  ad  maiuriiatcm,  et  sic  landem  permaniiiii 
summi  Iiortulani,  qiii  Chrislus  esi,  iti  tcrtiiiiii  para- 
disnm  qni  est  gloriK,  cuin  fructibus  suis  trnusfe- 
renlur.  in  lioc  etcniin  panJiso  Deus  a  prinoipio  po- 
suit  hominem,  id  est  disposuit  ponere  eo  loqiieiidi 
modo  quo  dicitur,  fecit  qux  futura  sunt  ct  aguus 
qtti  occisHS  cst  ab  originc  muiidi. 

Oma  lamen  siiie  humofe  virgulta  hacc  crescere 
noii  polcranl,acccsscrunt  qiiatuor  paradisi  flumina, 
quibus  irrigala  torlius  invalescerent,  ut  sio  lirmilct' 
radicala  nullo  tcniaiionis  vcnto  dcinccps  comuio- 
vi^ri  posseni.  rrinium  paradisi  flumcn,  accipe  mun- 


conseqiiantur  ,  paromquc  rcpulanl  vidcre  bona  Oo- 
inini  in  lcrra  vivenliuin,  dum  consolalionibiis  vit<c 
hujiis  perfruantur.  Annon  vcre  cst  a  facie  Doiiiiiit 
fugere,  repellcrc  mandala  Dei,  sequi  conciipiscen- 
lias,  laxare  frcna  pudicilla',  ct  a  niiila  prohibere 
animum  volupiale?  Et  In  bis  quidcm  oinnibHS  gii- 
stus  in  principio  dulcis  est,  sed  novissinta  coruni 
amara  sunl  lanqiiam  absyiithium,  qiiia  miiitas  dc- 
leclaliones,  mullx  sequunlur  niiscria;,  el  cMrema 
gaudiorum  liictu  et  dolore  commulaniiir. 

Tiinc  enim  homo  primo  vinum  boiiiim  posnerit 
et  co  incbriatus  fueril,  tunc  deinuni  s;;i|uiiur  quod 
Jeteriiis   cst.    Yinum    boniim    quod  bomo,  id   cst 


daiioiiem  sacraineiilonnii  :  secundiim,  sericm  divi-  -,  quilibel    carnalis  ponil,    principiiim   l.clici*    su.t, 


nariiin  Scriplitrarum  :  lertium,  siillicidium  spirita- 
lium  doiiorum  lacbrymarum  :  quartum,  grati.irum 
dona  in  bonis  confirinaniia.  Natura  siquidcm  hii- 
m;iiia  viiiis  infccla,  priiiio  opus  habebat,  ut  per 
sacraio.cnla  Ecolosiajapcccatis  purgarelur.  Secundo 
quia  viam  ignorabai  justiiijp,  itccessc  erjl  ut  pcr 
niandala  Dei  illuiiiinareliir.  Tertio  expcdiebal  ut 
accepta  verilatis  noiicia,  plaiictu  el  lacbrymis  bo- 
nis  opcribus  cxciccreiiir.  Qiiarto,  ut  pcr  dona  gra- 
fiantin  iii  bonis  oo;ifirniarctur.  Iiiler  virgiilta  aitlem 
paradisi  illiiis  iiid>ilis  qii;iedaiii  virga  exorta  csl,  vi- 
dclicel  ^iirgo  Maria,  iid  quam  fluvius  spirilalium 
thaiismaluin  abundanlius  qu;im  ad  cxtcra  deriva- 
vit,  uipoie  qu;t'   fniclum  meliorem  ct  subliniiorcin 


foncupiscenlu  carnis  cst  concupiicenlia  ocuiorum, 
ci  superbia  vita»,  et  caeterx  hujus  viia;  deleciaiioncs, 
sed  cum  istis  inebriaius  fuerit,  hoc  est  ciini  bibcrii 
calicem  confusionis  el  ignoniiuia;  usque  ad  feceni, 
lunc  sequiiur  vinum  quod  deterius  est  Qiioil  vi- 
nuiii?  slimulus  pravK  conscicnlia;,  limor  gehenn.T, 
horrordislricti  Judicis,  obduratio  meitiis,  dcspciMiio 
saluiis.  Ecce  «lulcia  viuc  hujus,  cccc  ainara,  for- 
inida  ergo  contingere  dulcia,  si  vis  vitare  ainara. 
Sic  eniin  [lisces,  sic  volucres,  sic  I)csii;c  capiuniur, 
quia  iitoJicus  cibiis  qiii  d<Mectal  hatno  aul  viiicuk) 
imponrtur,  ul  cum  illum  apprehenderini,  poslnio- 
duiii  fcrri,  aut  vinculi  ainariliidinc  leneanuir.  Cave 
crgo  iie  tu  fallaci  cilio  hujus  viiac  inescalus  capiivns 


cnclcris  cral  produclur;i,  quo  iii  tcrris  huniiiics,  cl  jj  lcnoaris  ;  quod  si   ila   esi,  solve  vincula   colli    nii. 


in  c«;lo  spiriius  angclici  pasccrentur.  Quid  eiiiin 
aliud  fuerunt  Spiriiiis  sancli  obumbr.tlio,  pleiiitudo 
graiije,  ferror  lidei,  castilas  virginalis,  quain  stiili- 
cidia  qiixdam  gratiarum  in  ipsain  descendcntiuin 
nt  cresceiel  el  faccrcl  fructuui?  Crcvil  itaqiic  el 
fructuni  fccil,  ct  in  tanlum  crevit,  ut  Jam  non 
virga  humllis,  sed  .irbor  sublimis  et  fruclifcra  no- 
niinelur.  Subiimis,  quia  supcr  coclos  nscendil ;  fm- 
ciilera ,  quia  fnictutn  focit  mnltiplicem,  scilicet 
fruclum  ainanim,  frucltim  dulcem,  frncttim  deli- 
tiosum. 

Si  vis  scirc  ubi  arbor  isla  fruetiim  ainarum,  pro- 
tulit,  recole  ainariluJines  illas  amarissimas  quas 
«ustinuit,  duni  aslitil  crucilixo,dum  vidii  morluum, 


pbiiige  miseiiam  tu.-.iii,  curre  ad  m,'dicina  n.  Quis 
demitm  lam  dogeueranlis  nauir:c  iitsipicnuam  in- 
currit,  iil  si  e  dttobus  concedatiir  opiio,  inoiius  iioii 
ffistimct  cligciidum?  Propoitattlur  itiodo  <luo  ba;o, 
vidclicct  amariluJo  liujits  vilae,  ci  deleclalio  ejus- 
dcm,  ducel  te  mundi  pbitusophus,  utrum  istoruiii 
inclius  debeal  :csliinari.  Juxta  docuinenliim  eniin 
Arislotelis,  si  dubitctur  utruni  meiius,  rcspicienduiu 
cst  ad  oonscqiicns  ulriusquc,  ct  ciijus  conse(|iici»^ 
fuerit  melius,  iliud  eiiam  el  nielius  .-vsiiinandum. 
Vide  crgo  quid  sequitur  aU  delectationcm  iiujus 
viue.  Certum  est  quia  luclus  sempitcrii;is,  uiido 
scriplutn  csl :  Extrema  gauJii  luc.iis  uccnpai  {i^iov. 
XI v).  Ad  amariludincm   vcro  lnijiis    vil:c,  scquitur 


2.>!)  ABSaLOMS  ABBVTIS  SPRINCUmSCACENSIS  280 

gaiuliinn  aclcrninn ,  mnic   diciuir  :  Trislicia  veslra  A  nim  cssc  qnod  diciiuiis.  AIi<jiii  ciiim  ex  ipsis  posl 


verteliir  i»  gnuiliim)  [Joaii  xvi).  Mclius  est  gaii» 
(liu:ii  liictu  seinpiienio ,  qiiare  atnariiiiJo  liiijiis 
vil]L>  poiius  qiiani  deico(.'.ti(>  cligcnila.  Oiuniiiindo 
crgn  diilcla  vilx  liujiis  ftigicnda  suiit,  qiioiuni  liiiis 
lain  anurus  cst,  aul  si  diilcia  deleclant.  miltant 
nianum  suam  lii  qui  lalia  dcEiilernnt  ad  rriiciinn 
illum,  qui  ad  edendum  Julcis  esl,  el  ad  rclicicndnin 
ncccssarius. 

Ecce  eiiini  arbor  nostr.t  fructifera,  scilicet  virgo 
Maria  rainos  siios  exiendil,  in  qnibus  Tructum  dni- 
cem  copiosissime  invcnirc  possint,  nisi  forie  Iftn- 
giicnlc  appclim  (aiiqiiain  .'Egrol'i*qiiac  siiavia  snnl  ct 
Julcia  fastidiant.  Sic  cniinplerunqiicsolel  acciJcrc, 
quod  palatu  non  sano  poenn  sil  p.inis.et  xgris  ocn- 


niiilia  forto  scelera  commissa  in  sociila  ad  Oenin 
convorsi  sniit,  alii  vero  cnm  ipsa  viiac  iiinoconli.i 
qu.Tm  lcniier;inl,  scipsoi  Rco  sacrifi(iiiin  olitulcrunt. 
Et  vidcmiis  aicidcre  qiioil  lii  qui  liiorniil  iii  seciilo 
pcccaloros  el  magni  peccatores,  frcqnenli>r  sunt  in 
vi<,'iliis  prompliorcs,  in  ahslinenlia  parciorcs,  iii 
oralione  inagis  devoti,  in  bono  operc  niagis  soli- 
cili,  et  in  omni  frnctu  vilae  spirilalis  magis  circun— 
specti,  quam  illi  qui  dc  puritale  conscietitins  siue 
gloriantcs  a  tramite  jnsticiae  nunquam  ceciderunl. 
Niillds  crgo  liincat  ad  fruc(umdii!c«;mspiritalis  viix 
inanuin  miltcre,  quoniam  bonuin  qiioJ  lardius  ap- 
prchcndilur,  quandoque  rervenlius  acqnisiluiu  tc* 
netnr. 


Iti  odiosa  lux  esl,  quis  puris  esl  anialiilis.  Tria  si-  "      Est  el  terlius  fructus  hnjus  arhoris  qucm  supra 


qnidein  beneficia  heula  Dei  geiiitrix  iiobis  coiiinlii, 
dc  quihus  velul  raniis  qnibusdain  omnia  respiciiiiil 
opera  ju$ticix,el  dcpcndenl  frnctns  totius  spirilalis 
excrcitationis.  Priinuni  aulcin  beneflcinm  esi.quod 
jiigiiui  anliqnx  caplivilatis  a  nobis  ahsluiit  :  se- 
cuiidum,  quod  iram  divinx  iiidignatiotiis  nobls  re- 
inisit :  tertium,  qnod  nolam  hiiinanx  iniqiiilaiis  de- 
levit.  Eccc  capiivus  tenebaris  o  lioino,  et  per  Ma- 
riam  libcralus  es  :  ofTensaiii  Dei  tni  incurrebas,  ct 
per  Mariam  reconciliatns  es  :  iniqiius  et  pcccator 
fuisti,  el  per  illam  jusliGcaiiis  es.  Qnid  csi  dtilcins 
libcrtate  post  capliviiatein,  et  rcconciiiatione  posl 
Impielaieni?  Huc  crgo   njwnis  vila  jusloruui.sancla 


deliiiosuiQ  appellavimus,  ct  ideo  forte  deliliusus 
quia  rarus,  quia  pretiosus  est,  cl  quoniam  fruclus 
istc  in  summitale  ramorura  colligilnr,  oporicl  euna 
qui  fructu  isto  vescttiir  sursnin  asciMidcre,  nt  qnod 
in  eo  mortalccst,  absorbeatiir  a  vita,  quod  buinile 
in  gluriain,  quud  iriste  est  inlslici  iin  cniniiiotetur. 
Cxteri  elcniin  fructus,  id  est  ain.irus  cl  dnlcis, 
qitos  supra  distinximuSf  riiiitimi  lerris  sunt,  uipote 
quibus  vescnntur  ki,  qui  adiiuc  indnuntiu'  corpore 
mortis  hiijus.  Sed  fructusdelil  osiis,  quo  soli  fniunlur 
bcali,  sursum  est  in  adcplione  siipcrn»:  fciicitalis, 
quem  nec  oculus  vidil,  nec  auris  audivit,  ncc  in  cor 
hominis  asccndit.  Et  quidem  his  qui   in   viia  isia 


dcsulcria,  medilalioncs,  bonae  operalioncs,  gra(ia-  q  morlali  adhuc   percgrjnanlur  a    Domino,    fructus 

rum  aciiones  respicinnl,  ut  in  his  omnibiis  praici- 

|»ne  hoiiorelur  beata  Dei  Geniirix,  qux  prac  caelcris 

tanctis  nobis  operata  cst  cjiusam  salulis.  Nunc  ergo 

age  tu  qni  in  laiilis  beatx  Virgiais  respiras  bcne- 

Ticiis,  ad  Ipsam  voia  lua  ei  desideria  converle,  et 

dulce  sit  libi  sub  unibr.i  illins  arboris  quiescere, 

quia  hactenuslongo  ilinere  prarss  conversaiionis  la- 

l>orasti. 

Tria  sunt  quae  viatores  ad  r.rboris  proieclionem 
fugerecotnpellunl,  videlicel  lEitus,  turbo,  et  pliivia. 
Similiter  tria  sunt  quds  ambatantibus  in  via  Deii 
quieleni  animi  aufcrnut,  vide!icct  concupisce^ilia, 
Biiperbia,  et  discordia.  Ct  respicit  aestus  ad  fervo- 
rcm  concupiscentiae,  Inrbo  ad  liimorem  snperbi». 


istc  futiirac  bealudinis  in  spe  repromissiis  est. 
His  vcro  qui  vilae  hujtis  ciirsu  convunim:ito  vicerunl 
seculum.jam  in  re  apposilus,  nl  seciinduni  rcpro* 
missionem  faclam  a  Doniino  in  coelesti  paradiso  sint 
lixredes  quidem  Dei,  cohanredes  autem  Chrisli , 
Chrisil,  inqiiam,  qiii  est  fruclns  bencdictus,  froitus 
singtilariter  deliliosus,  in  quo  sunl  omiies  deliliae 
sanciorum  qni  cum  bcala  virgine  Mariu  ad  paradi- 
suin  coeli  assntnpti  sunt,  cnjus  et  iios  panicipes 
facial  ipsc  Jesus  Cliri<>ius  Domiiius  nosier,  cnjiis 
regnuin  ei  itiiperitnii  pernianet  iii  secuia  seciiluriun. 
Amen. 

SKI\.MO  XLVI. 

CE   SaNCTO   AftiLSTIXO. 


pluvia  ad  jurgia  discordi*.  Protegii  ergo  beala  Dei  £)      Boves   arabant  el   aziuo;  pnscebantur  juxia  iUoi 


Genitrix  ab  aeilu  concupiscentiac  exempIocaslil.Tlis, 
prologit  a  inmore  superbi;e  exemplo  lniiiiililalis, 
protegil  a  pluvia  discordiac  exeinplo  raunsnctndinis. 
Cerie  mala  Roslra  quae  feciinus  docere  nos  possnnt, 
qtiam  jucundum  sit  sub  ramis  hiijus  arboris  quie- 
sccrc,  qiiam  ignoniiniosutn  sil  premi  scrvitutc  dia* 
buli,  el  quam  dulce  sit  obsequiuin  prxsiarc  Dco. 

Quoniaiii  iiauta  multis  jaclatus  fluclitras  in  rc- 
([cnda  iiari  sapientior  efficilur,  roites  posl  iniilla 
susceptae  vnliier;^  in  congrcssu  helli  cauiior  rcddi- 
tur  :  gratior  s«reuitas  poslimbrem,  qnies  post  labo- 
rcin,  el  per  experinienta  maloruiH  cresvit  atnor 
virtMtnm.  Uc6piciamu&  ad  oos  qui  ad  Irngem  dtikeni 
fcpiriislis  \ilx  inaniim  misenml,  ct  vidcbimiis   ve- 


(Jvb  i).  Iii  rc  familiarj  providc  giibernanda,  qti» 
agriculuirae  necessaria  sunt,  paterf.iniili.is  solerter 
acquirit,  ut  gieba  sludio  et  labore  ad  frucinm  cx- 
cnlia,  luluri  teinporis  inopiam  annua  fenililate 
possit  declinare. 

Iltiic  auiein  negoiio  boves  ei  aratira  praecipiie  ne- 
cessaria  sunt,  in  quibus  cum  lerram  operatns  fiieril 
exeat  qui  seminat  seminare  seinen  suum,  nt  tem- 
pore  opporiuno  aliud  referat  fructuin  iricesimum, 
aliud  sexagcsitnum,  aliud  ceniesimura  {Mtttt.  xin). 
Qnod  si  jnxia  verilaiem  evangclicam  scnico  est 
verhiim  Dei,  salor  aniem  Christus,  non  incongroe 
tcrrain  corda  hominnm,  dispensaiores  vcibi  Dei 
accipicmns,  m  Anguslinuin  ct  cxteros  Ecc-Iesicc  doc* 


m  SERMONES.  -  SERM.  XLVl. 

lores.  Qua!iior  ciiim  sunt  i«i  bovc  por  qua'  lioctori-  A 
Ims  E(  c'esi.B  rcclc  cuiuparalur.  Carnilius  ciiiin  pa- 
8(il,  peiie  inunit,  coriiu  pugnat,  fimo  lerraiu  slori- 
Iciii  impingiial.  Ll  esl  caro  csiiibilio  debil.e  hu- 
maiiilalis,  pellis  cuslodia  liisciplinaix  conversalio- 
iiis,  cornu  rigor  ecclcsinsiicc  severilalis,  fimus 
vorbum  juslae  iiicrep.Tlionis.  11j;c  qualuor  doclori 
Lcclcsix  necessaria  sunt.  Prinio  ul  alleciu  humani- 
intis  infcrioribus  condesccndens,  sUidcnl  eos  p.i- 
sccre  nou  prcmcre,^  regere  non  diripere,  el  quo- 
dnmmodo  carnalis  nffectus  parviis  ciuu  parvulis, 
iiiArinus  ciim  infirmis,  omiiibus  omnia  sit  ul  omncs 
Cbristo  liicrirnciat.  Custodia  cliam  (iiscipliuntx  coii- 
versationi.->  nccessaria  est,  pcr  quaiu  ct  scipsnm  rc- 
gere  et  aliorum  morcs  boiio  excmplo  informarc  pos- 
sit :  iit  sil  giaviias  in  vultu,  nieiliocrilas  in  hnbitii,  B 
maiuritas  iit  incessu  :  in  verbo  veritas,  in  opcri^ 
iilililas  eluccat,  nihihiue  fiai  iu  omnibus  qux  ad  ip- 
siim  pertincnl,  qnod  cnjiisqiiam  oflendat  aspcctnm, 
£cd  quod  ipsius  deceat  sanctitnlem.  Nam  et  healus 
Grcgnrius  dc  ipsis  doctoribus  dicil  :  Qiiia  nossc 
debent  ex  susceplo  oiCcio,  nec  peccandi  liccntiam, 
&ed  bcne  vivendi  necessilalem  sc  essc  asseriilos. 

Sunt  aulem  duo  cornua  quibusdoctor  Ecclcsix  |><i- 
gnare  dehet.  Primum  esl  auiorilas  divinsc  lcgis,se- 
cunduin  anslerilas  vindictx  pocnnlis.  Primo  cornn, 
id  esl  aiitoritate  diviiix  legis,  h.-erctici  extra  Ec- 
clcsiam  fcriendi  suiil,  qui  a  nobis  cxieriinl,  seJ  noii 
eraul  de  iiobis.  Socundo  cornu,  id  cst  austcrilate 
pGonali,  coniumaces  ci  rebeilcs  qiii  nobiscum  sunt, 
in  Ecclesia  debcnt  puniri. 

Verlium  etiam  jnstoe  increpntionis  nercs«;ar'uni 
csl,  pcr  qnod  vitia  et  excessus  inordinale  nmiinlan- 
lium  corriguntur,  ut  lerra  peccatrix  verho  increpa- 
itohis  qnnsi  fimo  quodain  foecundata  ad  facicndnm 
frncliim  honi  operis  magis  idonea  fiat.  Dc  hoc  cnim 
scriplum  fcst  :  Stercore  boum  lapidandus  est  piger 
{Ecde.  xxil).  Neqiie  enim  aliud  est  stercore  botiin 
pigrum  iapidare,  qiiam  per  doclores  Ecclesi;i;  pec- 
catricem  cnimam  contumcliis  afficcre,  viiia  ejns  nd 
memoriam  rcvocaie,  contraire  moribus,  vitam  re- 
darguere,  ut  sic  confusione  plena  a  lali  vcxntionc 
acripiat  intelieclum  el  formam  pariier  snnctic  con- 
vcrsalioiiis.  Isti  crgo  ad  aratrnm  doclrinx  cvange- 
iicae  viiicnlis  sapienlix  sunt  iigaiuii,  quihus  aslricii  j^ 
lorma  gregls  sui  eOecli,  neque  ad  dextram  iicquc 
ad  sinislram  declinare  possunt.  Sunt  autem  qii.i- 
liier  vincula  sapientise ,  qnibus  doctorcs  Ecclosiuc 
dcbenl  ligari ,  videlicet  amor  sanctitntis,  zelus  ju- 
Sticix,  huniiiiias  in  prosperis,  constanlia  in  adver- 
sis.  De  istis  vinculis  in  libro  Jesu  filii  Sjrrach  scri- 
ptum  est  :  Fili,  injicc  pedes  (uos  in  compedcs 
Pommi,  et  non  accidicris-  vinculis  iliius,  et  postca 
de  viiiculis  sapiontise  subjungil  :  Dccor  eniin  viine 
in  ilia  est^  et  in  vincuiis  iiliiis  alli^ainra  saiutis 
{EccU.  \i).  Prinium  vtnculum,  quod  est  nmor  san- 
ciiiaiis,  doctores  Ecclcsi.x  cum  bonis  facii  pacificos, 
et  hoc  vtncntum  stringil  suavitcr.  Secuudum,  quo<l 
eiii  zelus  jiisiiciae,  cuni  pcrversis  facit  scveros,  «t 


C 


DE  5.\NCT0  ALCUSTINO.  262 

hoc  vinrulnm  striiigil  forlitor.  Terliiiin  qwdd  csl 
iiumililas  in  prospcris,  in  tranquillitnte  facii  gra- 
liosuiii,  el  lioc  viuriilum  stringil  duioitvr.  «jnnrluin 
qnod  ost  consianlia  iii  advcrsis,  iii  lcnlntionc  facil 
prohalum,  et  linc  viiicnium  stringit  finnit<!r.  itcbus 
istis  ad  aralrum  Doinini  sic  oonjnnciis,  scqnilur 
Patcrfaniilias,  i>l  e^t  Chrislu^  qai  regil  ilios.  hilM^ns 
in  ore  suo  can<um,  Guin  dextora  sua  icnctis  aouleuiu, 
qnnienus  per  suaviiaieui  canlns,  proiuincndo  bona 
.xienin,  vitam  inimonalijm,  gioriani  inlerminabi- 
iem,  laborem  iliorum  minual,  hxc  esl  suavitas  ilia 
canius.  Et  per  aculci  punciionom,  id  est  per  cou)- 
ininalioiicin  a-tcrni  snpplicii,  gchcnn.T:  incxtiiiguibi- 
lis,  pigritaiites  magis  laborinsos  elBcial.  Videres  bo- 
ves  islos  ad  aratrum  Domini  sic  copulatos  lerram 
incultain,  inrruclunsa:n  fortiterexcolere,  ncc  retar- 
dat  eos  aliq'i3  tcrnc  spccics,  non  flos,  non  viridi- 
tas,  nuii  quaecuiiqne  alin  anuunitas  qnin  onini.i 
scindant,  umnia  evertant,  nt  frucium  faciant,  imo 
quanto  amplius  jociindn  apparenl  co  vaiidius  ea 
exiirpare  machinnnlur. 

Tu  ergo  lerra  in^^r.tctnosn  cl  slcrilis  ,  hom'^,  in- 
quain,  pcccator ,  vci  sero  ad  fruclum  le  proipara, 
bovcs  istos  aiantcs  libenter  susciperc,  ei  andi  vo- 
ccni  spcculatorum  luonini  dicenlium  libi  :  Omnis 
caro  roennm,  el  Oir.nis  gloria  ojus  tanquam  flus 
fflcni  {Isa.  xi.).  ^on  jam  dciectcl  lc  flos  teiren.r 
piusperiiatis,  iion  viriditas  rallaiis  ju^eiilutis,  non 
amoeuiias  digniiatis  h.;jus  seculi ,  qit:e  omnia  fre- 
quenier  acceduiil  pnlius  ad  cumniiim  damnalionis 
quani  ad  fructum  saiulis.  Si  quis  eiiim  in  lalibus 
color  foi  citalis  apparet ,  fallax  esl,  fucalusesl, 
nrtinciulis  esl ,  et  ciio  praeierit,  imo  non  pra>ter»t, 
nisi  prius  iiiimanilale  scelcrum  et  veneno  moriifcro, 
airiiiat  dilcclorcni  suum.  Recogitn,  qiiaiso.  et  rediic 
a;i  menioriam  quae  frequenler  audisii  ot  vidisti , 
qiiia  ioca  ilorida  ct  amoDna  freqiicnter  nd  fritctuni 
minus  iiiutiea  sunt  :  imo  suh  specie  nnrum  quan- 
doi|uc  lalent  scorpiones ,  lacerlye,  el  serpenles,  el 
dum  voliicris  capcre  fl!)rem  ,  calcabis  serpcntem. 
Si  etgo  delcctul  te  recreatio  Qoris,  lerreat  suspitio 
veneni  :  quia  admodum  fngiend.l  csi  dclectatio 
qnae  pcri  ulo  veuciii  coinparaiida  esl.  Qnod  bi  sub 
floie  isio  venenura  quaiidoquc  experius  es,  cavc 
tihi ,  et  soilicitus  esto  ne  quid  detcrius  oontingal , 
quia  et  piscicuii  curiosius  escas  declinant,  it*  qui- 
biis  quandoque  fallacis  lianii  cauterium  dcprphcu- 
deruiTl.  Si  vero  in  dclitiis  hujns  mundi  adhuc  in- 
nncenter  vivis,  doceani  te  excmpia  multorum,  qui 
pcr  taiia  abierunt  in  exter.iiinium,doce-.)nl,  inquam 
exempla ,  quoniam  pcstilenie  flagoliato  seinper 
sapiens  corrigilur,  ct  vcrbera  minus  sentiuntur  in 
dorso  alieno. 

Credisue  ila  osse  nl  dioo?  an  adhuc  tis  oxeinpla 
doceri  qnam  unibrnlilis  sit  feiicitas  hujiis  mnitdi , 
et  quam  miserabilis  consummatio  iilius  ?  Respice 
navem  onerariain  iii  mulia  superbia  mare  irans- 
volantein ,  vides  eam  mcrcibus  cl  dcliciis  opuku- 
lam,  velo  et  rcmigiis  diligenter  munitatii ,  naulu- 


«C3 


ADSVLOMS  ABBATIS  SPmNCKIRSnACENSIS 


«r.i 


riim    stiidio    prndcnlcr  giibernaiain ,  |iicc    aliqiiod  ^  nlia  speculaliva,  aiiii  ilisciplinalis,  |ioicsl  appcllmi. 


porirulniii  nicluenUMii  s:l)i  iinniiiicre.  El  eccc  vciilo 
irrucnle  lurbaluiii  csl  luari',  ei  |tiocellx  iiisurgcn- 
tcs  allisx  sunt  navi  illi,  e(  ab^urbuit  illnm  inare  in 
proriindiim  ,  nsqiie  aJco  quoJ  niilla  iiavis  illiiis  iii- 
dicia  supcr  racicin  rnaris  iiispeclanllhus  apparerel. 
ISoiiiic  rcctc  navi  huic  vidcnlur  libi  comparari,  qiii 
iii  voliiplaiibus  liiijus  viix  consuminali  suiil,  ei  lianc 
partem  suam  xsliniavcrunt  iili  deliliis,  el  frui 
Lunis  ,  non  cogilanles  intiiciuni  inorlis  el  aiiven- 
liim  glnrix  inagiii  Dei  ?  Ideoqiie  ubsquc  siii  nominis 
mctnoria  in  pronintliini  inferni  Ucscentlcrnnl.  Quod 
si  aliqua  ilU*rnm  snporcst  mcinoria ,  ccrtc  iion  in 
bcneiiiclione,  scd  in  niaiediclionc  rcmansit.  Qiio- 
ntjin  ergo  s|ieciosa     istiiis  miindi  ail  rrnclnin  viis 


Naluralis  ad  arles  liberales  pcrtinel,  qtia;  onims 
escepta  grammaiicn  el  rbctoricu  n:iluralcs  suni,  co 
quod  naluruli  quadani  rerum  connexione  sibi  colia,<- 
rc:int.  Juritlicialis  cst  rlielurica,  qux  ad  legem  loii, 
el  coniroversias  causarum  pertinet ,  pro  qua  de 
Augusiino  dictum  esl,  quia  discipulos  suos  sine  dulo 
docebal  dolos.  Speculaiiva  csl  per  quain  scbulares 
docuit  divinx  legis  vcritaiem.  Disciplinalis  csl,  per 
quam  claustraics  docuit  religionis  viriutcm.  Uux 
priorcs  sunt  ancilloe,  sequentek  vero  dux  smit  do- 
minx,  eo  quod  ill.-c  doceant  liominem  scir«,  islx 
vero  vivere. 

Ex  bis  autem  stuuiis  lam  diversis.  diversa  imil.i- 
toiibus  suis  studia  Aiiguslinus  reliquii.  Sunl  eniui 


non  pro(iciun(  ,  excintle  illa  cl   riinJilns  evcltc.  iil  B  ^lii  qui  disctinl  Lcne  yivtrc  etnon  scirc,  ^lii  seniper 


lcrra  liia  rructum  faciul  ,  nl  scgcles  mnllas  affinat, 
ei  in  le  clnccat  rortiindo  bovis  laboraniis,  qnia,  ut 
dicil  SaloiiK^n  :  Lbi  plnrim;c  scgelcs,  ibi  laaiiiresia 
foi  tiiudo  bovis  (Piou.  xiv) 

Vcruntanicn  cl  cuni  in  (crra  lua  fructum  vis  fa- 
ccrc,  considera  quem  in  ca  rrucluin  facias  .  quia 
non  omnis  lerra  uiti  ct  sidem  fructui  conTcnil,  sed 
lisec  fructuin  unum,  cl  illa  alium  mclius  facit  :  Est 
cnim  lerra  aspera  ct  inculta,  conveniens  hordeo 
qno  pascunlur  scrvi  :  esl  cl  lerra  delicala  conve- 
iiiens  frumenio  quo  pascuntur  doinini  :  esl  terra 
incdiucris,  conveniens  semilritico,  quo  pascnntnr 
illi  qiii  neque  ad  delitias  dominornni  ascciiderunl , 
iiequc  ad  conditionem  servorum  dejccti  suiil.  Sniit 


discnnt  scire  ei  nunquarn  bene  vivere,  aiii  ci  sciie 
el  vivere  di&cunt.  Qui  discunl  vivere  elnon  sciro, 
suiil  saucti  ei  simplces  viri,  magissaiictitati>  r.o.iiu 
scientia:  cupidi,  eo  quod  in  nnilia  scieiitia  inuUa  sii 
indignatio.  ideoqne  ciiscunt  ab  alio  biimiliialeu),  ab 
alio  paiieniiain,  ab  alio  inansuetudinein.  !Ue  ducel 
eos  sileniium,  ille  graviiateio,  alius  frequcus.uiini  • 
fiteiium,  sicque  in  scboia  virluium  exeiciiati,  le- 
gem  Domini  iminaculaiam  et  convertcnteni  aoiuias, 
virtuiibus  non  litcris  scribunt  in  cordibus  suis. 
Islx  ni  fallor  suni  asinx  de  quibus  dicluin  esl  :  liv- 
ves  arabaul,  el  aiina:  patcebaniur  juxia  illo$.  Asiiix 
siquidem  sunl  tales,  quia  priino  iiiane  inlnntes  vi- 
neam  Domiiii   portant  pondns  diei  et   asins  sii.e 


nntem   terra  aspcra  el   inciilta,  peccaiorea  sero  ad  C  ntunnure  ei  simulalione.  Asiiije  sunt,  qnia  paiieii- 


pceniteiiliam  vocali  :  lerra  delicala,  sunt  viri  con- 
tcmplaiivi  :  terr:i  mccliocris ,  sunt  activi.  liem  hor- 
dciini  ,  laborcs  accipe  pcenilentiai :  frunienlum  , 
rriiclus  vito:  contemplalivx  :  semitriticum  ,  opera 
ini.»iericordia2.  Tcrra  crgo  aspera  fructificare  debet 
liordciitn,  quoniain  pcccatores  laboribus  po^niten- 
tix ,  scilicei  vigiliis ,  jejnniis,  et  aliis  casligatio- 
nibus  oncraiuli  suiit  :  onus  eniin  el  palea  asino , 
virga  et  opus  servo  debenlur.  Terra  delicata  fnic- 
tificarc  debcl  fruinentuin,  quoniain  viri  conlcinpla- 
(ivi  fructns  dcbenl  facerc  vilae  conleinplativx , 
scilicet  orare,  lcgere  ,  medilari,  ct  bis  siinilia, 
tcrramediocrisfcrre  debei  semitriticum,  qnia  aclivi 


les  iii  itijuriis  susuiient  oinnia  pro  eo  cui  sc  prob  - 
verunt.  Asini  sunt,  quia  cxtrcma  viliiate  cunieuti 
gauJent  abjecli  csse  in  doino  Dei,  imo  iii  boc  acci- 
piiint  responsum  conscienlix,  si  omnibus  inleiiorcs 
vidcaiitur. 

Qui  vero  semper  scire  et  bene  viverc  iliscuiii, 
sunt  illi  qui  tumenles  inani  pbilosophia,  gau  cni  s^ 
iiiuUa  subliiiler  iiivestigasse,  scilicei  gciicr:i  pro- 
blemaium  ,  angulos  syllogismorum  ,  disposil  oncui 
oibis  tcrrx,  veriiceni  eleiiieniornm ,  iiniiiim  ct 
consummationem  temporum,  vicissitudiniiui  pcr- 
mulaliones,  :«nni  cursus,  lii^posiiiones  slcilainni, 
naiuras  aniinalinm,  iras  besiiaruni,  vim  veiitornm. 


debeut  fucerc   opcra  miscricordix  ,  scilicet  pascerc  p  dilTereiilias   virj^ultarum,  virlntem  radicum,   cl  his 


cgenos,  vcsiire  iindos  etc,  qn.T;  in  Evangelio  ilescri- 
buntur  {Maltli.  xxv). 

Liqnet,  iii  fallor,  qnomodo  ea  qux  de  proprietate 
hovis  dicl:i  sunl,  vcnerabili  Palri  Aiigiislino  coiive- 
iiiaiii.  Esl  .idliuc  aiind  inbovc  qnod  eidein  Auguslino 
specialms  ass'gnari  possit.  Bos  eiiam  escas  devora- 
tas  iteruni  in  os  rcvocal,  ei  rnminando  siibtiliuseas 
coniminuii,  ul  cas  niagls  nutritivas  ediciat.  ilac 
antem  niuliiplex  ruminaliomulla  ct  subtiliscst  Scri- 
ptnrariini  tlisqnisilio.  In  qiia  Aiignstmuscxteris  Ec- 
clcsix  doctoribns  prxeminuil.  Quadriparlita  enim 
Scriplurarniu  scrie  t:iiiqiiam  qiiatuor  paradisi  fln- 
iniiiiLus  faciem  tcirx  irrigavit,  qiias  si  nominibns 
vciis  dislingucrc,   alia   naturalis,  nliu  juridicialis, 


similiu  :  (iiicni  sludioruii)  siioruin  in  hoc  consti- 
lucnles,  ul  rcruin  cuu&as  perspicaci  menlis  oculo 
videaiitur  aitigisse.  Veriiin  cuusam  illain  caus:iruiii, 
qux  est  principiuin  et  linis  omniuro,  lippo,  inio 
cxco  oculu  potius  respiciuul.  iitpole  qiiaiu  non  phl« 
losophando,  sc«l  beiie  viveudu  uporiet  investigare  : 
4{uod  genus  stu.iii  solis  justis  reposituin  nonilum 
i&li  apprebeiidcruni,  ii'ni.\  forte  bcnc  vivcie  dica- 
inus,  co  niodu  quo  perditi  bomines  dicunl  iti  se- 
culo,  quonium  bciie  vivit  qiii  bene  se  pasi  il :  vel  eo 
ioqucndi  modo,  quo  rtli  dicuinur  hubeic  boiiuiu 
sxculiim,  qui  de  volu|italiljiis  bnjus  viix  in  <,uan- 
tiiiii  valenl  iiibil  oiiiittiiiit.  0  ulinum  tu  qui  multi 
dibcis,  qMandoqne  lc  ipsuin   duceas,  nec  u  .suninu) 


265  SERMONi:S.  —  SERAI.  XLVn.  IN 

coili,  se<t  poiius  a  lcipsu  philosophari  incipi.15,  ut  ^ 
Tidcas  qnid  es,  qiiiii  e.sse  (Icbucras,  el  quici  fulunis 
es.  Keque  enim  modica  sGioiiiia  est  seipsuni  co- 
giioscere,  eo  qiiodde  calo  descciidcrii  yvwOt  o-javTov, 
quod  esl :  Cognusce  leipsuiii.  Forle  si  qii3>ratnr  a  tc 
quid  sis,  philusophice  respondebis  aiumat  inorlalc 
ratioiiale,  qiiia  hsec  vera  honiinis  ditlinitio  est.  FjI 
ccec  animai  dal  tibi  peccali  velustalem,  morialc 
pocnaj  neccssilalcni,  rationale  coelcstem  dignilalem. 
Cum  ergo  audis  aaimai,  plangciiii.seriam  tiiam,  ijuia 
animai  el  peccalor  es.  Cum  audis  morlulc,  iormid.i 
i);nem  aetcrnum,  qui;i  in  hrcvi  moriluru.s  f-.s.  Cuni 
audis  rationalc,  recote  dignitatem  tuam,  qui;t  ad 
imaginem  Dei  factus  cs.  Audi  homo  ct  iiileiiigc, 
qiiod  ratitmatis  et  iiiorlalis  appeltaris,  siqiiidcni  ra- 
tionale  ad  vitaui,  inorlale  ad  moriem  perlioet.  Ergo  B 
si  tuam  i^siiis  ditriuitionem  inlcttigis,  iimr?  ct  viia 
circa  le  dimicant,  ciijiis  iliarum  polins  rnliirus  sis. 
Nuiic  crgo  sapienier  |>Kitosopharc  el  ciKUJispcclus 
eslo,  ulrum  potiiis  eligas,  an  filius  mortis.  .111  iUii!s 
vito:  esse  el  nominari  ?  (juod  si  magis  vitam  qurt;r! 
mortcm  cligis,  cave  ne  male  vivendo  ob  illo,  ([<n 
vera  vita  esl,  discedat,  ipso  dicenie  :  Ego  .sum  via 
▼eritas  ci  vila  {Joan.  x).  Quoniam  ergo  <;i  hoc  opor- 
tuiiraccre,ei  illud  noii  omiitere,  sic  disc;(.s  ut  ciiam 
bcnc  vivas,  sic  ama  sapiciiliamnepcrdasjiisliliiim. 
Nam  el  <i  discerc  l>oiuim  est,sed  ccrle  bcne  vi vere  ma- 
gis  ncf^ssarium.  Ut  crgo  iinem  loqueiidi  pariler  a«- 
diiimiis,  Dcum  timere,  ei  mandata  cjiis  obscrvarc, 
hoc  esl,  omnis  homo.  Idcoque  sludii  nosiri  propo- 
siluin  ct  vitac  progressum  in  lioc  conemur  consiim- 
marc,  ui  scicntia  vilam  noslram  regat.el  viia  scicn- 
liam  custodial,  ul  sic  in  utroque  proricienles  rccta 
vin  gradiamur  ad  iilaiii  beatiludiiiem  xternam,  iii 
qua  csl  plenitudo  scicntisc  el  iiiicslimahilis  j<;cun- 
ditas  viiae,  quam  iieque  oculus  vidil  nec  auris  audi- 
vit,  iicque  in  cor  iiominis  ascendit,  ut  Dcus  pra>pa- 
ravit  diligeiitibus  se.  Quam  itobis  pixsiare  dignclur 
ipse  Doiiiinus  nosier  Jesus  ChriMus,  cujus  rcguum 
et  imperium  pcrmauet  in  seciiia  secutorum.  Amen. 
SERMO  XLVII. 

IN   NATIVITATF.    bf.KTJE    VIRGIMS   HAniiC. 

QHa$i  oliva  speciosa  in  campis,  el  quasi  plutanus 
exnhatn  sum  juxta  aquam  iu  plaleis  {Eccli.  xxvii). 
Il()dicrii%  diei  restivit^s  di^inis  laudihiis  ci  otisc-  J) 
qiiiis  nos  moiiet  cssc  iiilentos,  in  qua  aulor  mira- 
Liliiim  Detis  abiernae  pr:ndeslin9)ioiiis  arcaiiiim,  ct 
proinissionis  siine  vcrilaiein  per  hcalam  Yirgincm 
iiiundo  voliiil  rcserarc.  Omnihus  ergo  animi  volis 
amplcctenda  f-utit  gaudia,  qu^  Munue  naii\ilalem 
festivain  faciunt,  ul  non  solum  porlemus  ea  in  cor- 
pore,  sed  el  mentis  afleciu  interius,  ac  foris  aite- 
siaiione  bonorum  operum  proscquamur.  ne  similes 
illis  inveniamur  qiiHudoset  gesiiis  Iheairales  liben- 
ler  aspiciunt  :  quos  lamen  judicio  rationis  impro- 
hantes  eo  qiiod  merilo  in  reprehensionem  veniunl, 
Itiinuii6  ouptuDt  imitari.  Et  qnx  poiesi  major  esse 
spiriiaUum  gaudiorum  materia  quam  nosir»  re- 
deinptlonis  arraui  su8cep)ss(>,  qnae  paierux  prxva- 
PATUOt.  CCXI. 


ISATIV.  B.  M.\RI/E  VIRGINIS.  ttC 

ricationis  d<;iiclum  ahluercl,  repararcl  iniiocentiam, 
p!acan'i  irain  ilisiricli  Jiidicis,  aperirel  porlam  coeli, 
et  captivis  conrcrrct  liherlateui.  In  ipsa  eiiim  uinnis 
gralia  viae  et  vcritaiis,  el  in  ipsa  omnis  spes  viiaj 
et  virlutis.  Non  talis  maler  illa  quse  super  laciera 
universae  terra;  deorclum  maleJictioiiis  ct  vae  qna- 
drir.irium  indu.xit,  quo  prcmunlur  omnes  fil  i  Adam  a 
die  orfis  sui  usque  in  diem  sepwliiiric  suac. 

Si  non  recolis  piimiim  \x,  quod  per  Evam  dam- 
nata  cst  humana  poslcritas,  suggeril  libi  iliud  t:in- 
giior  corruptionis  corporo;c.  Secundum,  finiMjr»- 
liam  picssuiarum  moUstise.  Tertium.  occulii  hoslis 
liisidi.e.  Qiiarlum,  cxlrcmx  uUionis  angusliiv.  0 
Eva  malcr  impia,  qux  lilias  tuas  ante  iieras  quam 
pari.is,  ul  q-iiid  hucfccisli?  Quare  iiiduxi>li  stiper 
le  cl  siipcr  illas  prccalnm  grande?  Sed  ad  le  beala 
Viigo  Maria  respiciunl  niina»  istius  levainiiia,  qux' 
jani  oiini  in  legc  ci  prophclis  repromissa,  signis 
muliiplicihits  praeoslensa  es,  iil  iu  tuoorlu  spcm  ve- 
nia;  pcccaiorcs  poiierenl  el  ex  promissione  jam  fjcia 
de  le  paiicniius  suaj  niiseriae  cumiilum  tolerareni. 

Vis  ergo,  0  pcccator,  audireMariamllbi  repromis- 
ssm?  llecoie  virgam  Jesse  de  qua  Esaias  loquilur 
{Jsa.  11),  ct  eccc  in  ca  promiltiiur  tibi  nativitas  Marix. 
Kecolc  arcam  icstamenli,  quae  operiehatur  auro  pu- 
rissimo  {Kxod.  xxxvii),  et  in  ea  figiiratur  tibi 
Marise  virginiias.  Recole  floieniem  aniygdalum,  de 
qua  Salomon  loquiltir,  et  ihi  libi  significatur  Marix 
f<£CUiiditas.  Rccule  rercuhim  Saioruonis,  citjus  co- 
liimnx  argcntcof;,  reclinaiorium  aureum,  ascensug 
piirpurcus  {Canl.  iii),  et  ibi  osiendilur  libi  Marix 
regalis  dignit:is.  lliide  etiam  et  olivae  comparala 
cst  propter  pleniludincm  gratiarum ,  in  C3pitul«> 
quod  prxmisimus  in  lia:c  verba  :  Quasi  oliva  spc- 
ciosa  in  campis  ei  caetera.  Si  enim  olivx  propric- 
latcin  in.spiciamus,  in  boc  prinoo  eleg:inter  saiis 
heaia;  Mariae  congruit,  quia  viret  hyeme  et  aestaie, 
nec  aliqua  frigoris  sive  lempestaliE,  uut  etiam  aestivi 
caloris  inlemperaniia  speciem  suse  viridiiatis  amit- 
tii.  i£st:ite  aulem  futurx  vitae  claritas  accipien<la 
cst,  sicut  in  Evangelio  Dominus  dicit  de  arhoribus: 
Cum  pruducunl  ex  se  fructiim,  scitis  quoiii:im  prope 
cst  atstas,  qua;  ideo  sestali  (Oinparatur,  ijuia  ea  ad- 
vciiienie,  el  mceroris  nosiri  nuhila  iraiisenni,  et 
viia:  dics  xlerni  sutis  ciaiiiale  fulgescut:!.  llyco:is 
vcro  nomine  pr.-cscns  vila  .-iccipiciida  esl,  qii.T  et 
morlalilolis  astringitur  frigore,  et  diversis  tenialio- 
num  ventis  impellilur,  de  qua  in  Caniicis  scripluiu 
est :  Jam  enim  hyems  Iransiit,  imber  abiit  el  re- 
ccssii.  Oliva  ergo  iiosira  et  aesiate  ei  hyeinc  viro- 
rem  suum  reiinei,  quia  bcata  Virgo  Matia  humore 
spiritaiium  graliarum  pcrfnsa  prcseniis  viia:  tor- 
pore  non  aruii,  et  :eleriix  viix  amocnitatcm  inter 
omnes  filias  Evx  gloriosa  suscepit.  In  hac  oliva  ra- 
mos,  fblia,  frucium,  ei  oleum  pariter  cnnsldera. 
Rami  siquidem  ejus  sunt  viri  justi,  quos  Domimis 
in  Evangelio  ramos  vocal,  nbi  dicit  de  grano  sin.t- 
piii,  quod  f.tcium  est  in  arborem  magnam,  el  volu- 
crcs  cceli  requie\crunt  in  ramis  ejiis  {ilanh.  xm), 

9 


iS7  AU.SAL">NIS  ABBATIS  SPRINCKIIlSBACENSiS  568 

Uami,  inqur\m,  sunt  sancli  viri,  qtii  intilalione  \ir-  A  respicias,  cl  sine  niil)ilo  possis  inCneri  Marinfn, 


lulis  el  STtnciilJlis  proposilo  bcat<e  Virgini  qnodiiin- 
ii>jiioinserti  sunl,  longiliidinc  spci  el  l.ailudino  ch:>- 
rilalis  <ircunqiia(|uc  UiiTti>i.  Foli;i  vcro  verLa  sunl 
evangdicx  veritalis,  qux  ipsa  aposiolos  <*t  alios  nn- 
scenus  Ec^  lesire  tilios  liociiit.  Ii%c  enini  sunl  rolia  li- 
{jni  vi(;r,  de  qnibus  in  Apocnlypsi  ili<  ilur,  ((iiia  $iinl  ail 
saiiilaltiii  l:ing«ienliuni  {Apoc.  xiii)  :  qiiia  in  vi^rhis 
evaiigerKa'  piwiliialionis  me<licina  est ,  et  saliis 
l.ingitcnliiiin  aniinarniii.  Friictns  aulein  otivae  i^tius 
Miiii  o{>ora  aciivu!  ct  cuiitcntplativx,  nlpotc  anrci» 
Dii  uraiiijnibns  iiiciinaro,  secreiis  divinis  intercsse, 
piieruni  Jcsuiii  lacte  pasvcre,  e(  liis  sitnili.i. 

I>e  liac  oliva  oleuni  ilivcrsi  {;eneri$einanavil,oIenm 
videlicel  efliisioiiis,  oleiiin  purilalis,  oleiin»  ixiiciae. 


Caiiipi  si(|nideni  iiicnlcs  linmiles,  et  a  iiininre  $<*• 
cularis  conversjiiiouis  metu  diuni  jiidi.  ii  .iihrqniitx 
iiilell  giinliir,  ul  ibi  :  Ascemlunt  nio  tcs  ct  lesceu- 
dunt  campi,  in  ■octim  qiient  ruiid.-<6li  eis  (l^sal.  cili). 
SeJ  fiirte  iii  (aiiipo  isio  nonduin  apparuisli,  eo  i|ito  I 
in  lenebris  pectaiornm  si.")  usqne  ailiiuc,  ct  iiiiin-n 
jiisticia:  non  iiloxil  libi.  Iit  ip^is  laincn  leocbris  niis 
eo  qiio  pulcs  re  pectu  hcaiam  Mari^un  tiitiitrc,  >n 
lectulo  liio  iliam  c<i^ila,  el  lciie  in  memoii  conls 
liii  :  q':oiiiam  e(  res  iii  quara  directe  radiiis  s<ili< 
iioii  dirijjiliir,  ex  reperi:uSbioiie  luniinis  quandoqne 
irradialnr.  ct  iiilirma  conscienlia  <|ux  ra<lio  aspi- 
rni:tis  (;raii:c  noit  t:!ngitur,  per  vitam  justorum  <l 
cxcniplo  Itoni  rum  oporuiii   quaiido(|ue  mututur  in 


oi(-iitti  iincuunis.  Oleum  elTusionis  (lie  qito  scripttim  0  nuliii-^.  Qtiid  enim  aliud  suiit  jusli  ciiiii  impiis  coif 


e  t :  Oieuni  efrusuu)  nomeii  luum  [Caul.  i])  innoceii- 
lia  esl  exierioiis  conversulicnis,  qua  ca  tcri  ad  vitani 
honaiii  iiivilaiiliir.  Oleum  puriiaiis  <le  <|uo  praecipi- 
lur  iii  E\odu,  qtio«i  puriseimiim  de  arhoribn<i  oliva- 
iiiin  anloat  iii  (abeniactilo  Domini  (txad.  xxvii;.  et 
esi  puritus  iMiiorum  operum.  Oleum  Ixiicix  (dequo 
scripitim  esl :  Unxileum  Dcusoleo  (atiicixprae  con- 
jioriiiiis  suis[P<a/.  XLiv])  fcrvor  cst  cliarilalis.Oieum 
iiiKtionis  nuo  juLciur  iiiuiigi  labruiii  iiluUxueum, 
in  giio  lavabant  se  saceniotes  iiigrebsiiri  t.ibcriia- 
ciiliiiii,  affecius  est  mis('ric0rUi:e  el  pictatis  (Exod. 
si).  L:ibriim  ci.im  xncnin  cum  aqita,  p<£nitentiani 
la  lirymis  iirigalam  siguiiicat.  Oliva  ij^itur  nostra, 
i(i  e)-l   lieaia  Dci  Ceniliix,  disiillavil  oleum  effiisum 


versantes,  quani  ful^ur  qtiidcm  lucens  iii  te  ehris? 
Fitlgebiiiii,  inquit  Scriptura,  justi,  el  tanquani 
srtiii  ill:c  in  arundinctu  Uiscurrcnl  {Sap.  iii).  Fulgor 
isle,  iU  esl  clariias  s:inctitaiis  cutii  aU  injusios  Ui- 
rigitur,  quanUoque  in  eis  cxcil.it  fuiiiunt,  quuiido- 
que  igiioro ,  quanUoiiue  cali(<inem,  Fumiim,  cuni 
cxcmplo  in  se  ipsis  conrundnntur ,  et  scclera 
sua  eiuhescere  iin  ipiuiil ,  et  sic  iii  laclnym»- 
s»m  cum|iuiiciionem  rcsoivunlur  (Cauf.  im).  FumiM 
eniin  sanctaruai  meniiuin  compunctio  <lesigiia> 
ttir,  ut  ibi  :  Qiix  csl  jsu  qu:e  ascendil  per 
Uescrlum,  sicnt  virgnla  ruini  cx  aromatibus  myr- 
rlue  el  lliuris?  Qitaitdoqiie  vero  iulgor  isle  igneniex- 
cilai  inpeccalorihus,  ut  qtianUo  audila  vita  iila  bcata 


sjinpitcit<ir  vivenlihus  :  oicutit  pn.^issimum,   rorliter  ^  iiivisibiliiiin   bonorum  aniore,   \eliil  ignc  qnod 


operantibus  :  oleum  Ixiicix,  ardeiiter  amaniiiius  : 
oleiiui  uiictionis ,  id  esl  miscricorUix  criminosis 
post  lapsum  reUeuntibus. 

Vides  igilur  quoniam  oliva  isia  spcciosa  est  in 
ramis,  spccioya  in  f<jliis,  spcciesa  in  germine,  spe- 
riosu  in  liquore.  SeU  quare  polius  speciosa  esl  in 
ranipis,  quam  in  sylvis?  lUcirco  quoiiiam  sylvx  spi- 
nas  cl  vcprcs  nulriunt,  ct  rronUium  densilale  uni- 
brani  raciunt.  qna  radius  solis  excluditur,  ct  oinni- 
inoUo  sylvcsires  arbores  utililali  hominuin  minus 
iiloncx  repcriiiniur.  QtiiU  ergo  per  sylvas,  iiisi  inen- 
lcs  ^ylve->trcs  pcccatoniin  «leiiemus  acLijiCie,  qii.TC 
cal  giiKi  vilorum  (enebtosj;  solem  ius(ic:;c  a  sc 
uxcludiini,  ei  a  rriiciu  lionoiumopcrum  omnino  slc-  |)  viros  sanc(ossii,Mii(icaul,  qiii  foris  luccnl  buno  opere. 


aiii 
nccenUiinliir,  de  qiio  ignc  Moysi  pnccipilur  (Le- 
vil.  VI.),  ut  in  aitari  Doitiini  jugis  &i(  ac  pcrpelmts. 
AiiqnanUo  etiam  fnlgor  isie  in  reprnhis  excitat  c:)- 
iiginem,  nl  Uum  visa  justonim  arUiia  conversatione, 
sc  ad  illani  ascendere  posse  diliiUuiit,  ei  sic  caligine 
tlesperalionis  excxcantur.  De  liac  caligiiu^  in  Psal- 
mo  dictuin  est :  liiclinavit  ca:los,  et  descendel  et 
caligo  suli  peUibus  ejns  {Psal.  xvii).  Ex  metiieniin 
oxtrcmx  ultionis  (qiiu:  per  pedes  Doiniiii  recic  acci- 
piUir)  in  reproborum  lucutibus  «ritur  cxcitas  Ue- 
speralioiiis. 

Fulgebuiit  igitur  jusli,  uttliximus,  el  tnnquam 
sciiitill:c  in  aninilineto  Uisourieul.    Scintili.u  vero 


rUcs,  vcpres  el  spiuas  nutiiunt?  Pravx  conscientiae 
mciucnlos  in  se  iniiii:initatcin  crimiiium,  super  sc 
|iulc.s(au;iii  Jiiiitcis,  siibtns  sc  crudelilaiem  tortoris. 
!ii  liui  isiuoUi  sylvis  pia-doii<'S  ct  sic  irii  ct  scrpeitiet 
c(  scurpioncs,  i.l  cst  vitiurutn  ttiul.iludo  niagna  i:i- 
niis  iiivciiitnr,  ut  iiuilus  possii  ibi  luciis  esse  jusiici.^e, 
aut  accessus  sanclit.iti.  Ne  ergo  in  loro  i>lo  Jiorro- 
iji  cl  v.ist:e  solilddiiiis  inveniaris  aU.vqua  sylvam 
ic.iam  iu  campitiii,  et  pra'ciile  prucer.is  iilas  vilio- 
riim  arboies  qux  surrexernni ,  fastum  vidclicct 
iiiuixiamc  claiiouis,  .tmhitionis  malum.  flamniaro 
)uxiiri:c,  invidi:u  t.ibem,  e(  cxtcra  geuera  viliorum, 
iil  cxciiis  viiiis  cnmpi  xqtialis  facics  ,  iU  cst  coii- 
tCi>)irM  pi:ra  :i^.|iai'cai,  cl  sic  iibcre  olivam  hl.in 


ct  intiis  arUent  cliaritatc.  Artindo  vcro  peccatnres 
designat,  qui  omni  virtiitutn  huntorc  siccati,me>'ita 
sux  iniquitalis  ignibus  a;;ernis  stint  prxparati.  Sed 
in  armiUiiicio  viri  sancii^  sicut  scintillx  discurrunt, 
quia  sicul  sciniillx  igois  arHiiUines  cunsumuiit,  et 
reUii^unl  in  favilJam,  sic  viri  saucii  exemplo  boii.e 
viix,  qiioJ  aiiiinaie  ct  veiustuni  esl  iii  peccatoribus 
Ucsiruiiiii,  et  slipuiam  vitiunim  aUhib.la  flainma 
charitaiis  exurunt.  Sic  ergo  mali  inter  l>oiiOS,  sicut 
arttndines  juxta  scintillas,  et  plateae  arenlcs  juxia 
aqiias  positi  sunl.  tmpii  eiiim  bomincs  platcu;  illx 
sn::l  Ue  quibus  in  planctu  Uiereuiiic  scriptiim  csi : 
Qoo!U(«ii(>  obsciirutunt  cst  auriiin,  niiilaltis  est  color 
Ui.tiiii;:^,  lapiilcb  ^anc.uarii  Uis]icr<>i  su::!  iu  ca^iitf 


u 


2G9  SERMONtS.  —  SEHM.  XEVIII.  IN 

«[i.niiiin  plaieaiiuii  {Jer.  iv).  Ek  liis  plalcis  <ni;oil;»m  A 
jHXl;i  :iqii.»iii  iiosil.u  siiia.  Suiil  cniiii  |tJ';ri(jiie  <  li- 
fiiiiiosi  l;ii«s  linins sccmIi  vias  leiientts, <|iii  uli(j»iJ»ii(la 
por  vt:rl>:«  saiici.'»:  exU'>rla«i'tnis,  ali«jiiaii<lt>  |ier  \ir- 
<iiiiiiii  (lona  (|ux  iii  ;tliis  as|iiciuiit,  ali(((ianclo  ad  l.i- 
cliryiiias  el  geinilus  vere  poeiiiledliuin  cordc  com- 
(iUiigiuaiir.  <Jiii  ergo  verWa  sacrae  Sciipini<i'  cKhor- 
laltnnis  ((cvoUis  snscipil,  eliaii»  vium  pr;«;l<>nlani 
noii  «lescrciis,  jimla  a«^nam  sacii  clnijuii  posiuis  <!Sl, 
\it  qua  «liciCnr  :  Cil'avii  iliuni  |>:iue  vil.-c  cl  inlcl- 
ie<()is.  cl  a()na  sapieniia;  snlnlaris  polavil  ilKini 
(KaU  XV).  Qni  vero  «iuna  graliaruni  ({iix  iii  m'.  iioii 
liabe»,  iii  aliis  v(;.'ier;iinr  el  diligil,  jnxia  acpiani  gi;i- 
li;<:  spirilalis  pusiUis  est,  de  qua  diciun  :  hnniuluui 
Kiiper  vos  a(|uaiii  niundani  cl  niundjbiiiiini  ;(b  oin- 
iiibus  ini|uinanieiiii>  veslris  (/:.'i«C''(.  xwvi  ).  Qui  ud 
lactiiyiu.is  |K£iiiU-ntiMni  iii  seipso  eriibescil  et  con- 
fnndiuir,  jnxla  pceuilculije  .iquain  posiliiscsl,  de 
qiia  scripUiin  cs( :  Anie<|uaiii  comedaui  siispiio,  eS 
(anq(i.aiii  iiiiiud:(nlis  atjiiu:,  sic  riigiiusnieus(Jo&.  lii). 
Sic  i^iuu  el  pbileo;  suni ,  ei  laiiieii  quudainuiodo 
juxia  aqiias  poiiiiiilur,  qnoniain  eisi  lat.is  linjusvita; 
vias  leiieaiit,  eo  (jiioi*  Dci  dona  veneraulur  in  aliis 
cl  (liliguiii,  &usci]iienJx'  graiix  iiabiliorcs  et  pruui- 
piiures  liuwl. 

Videre  jain  poles  qnaliter  Virgo  niatcr,  qti.c  prius 
coniparala  csl  oliv»;  specios<e  in  cauipis,  sil  quasi 
plaiahtis  exaliata  juxla  aqnani  in  plalcis,  suliiniel- 
lige  «oiisiiiuiis.  Plalaiius  siqii  doin  arbor  lata  esl, 
«^xpansis  rainis,  unibrain  faciens  uberiorein,  qu;c  ^ 
idnneiim  esl  unibracuiuni  liis  qui  calore  solis  iiitein- 
pcrato  luerint  fali„ati.  Unibra  illitis  platani  nihil 
aliud  coMlidcntius  accipiiur,  qiiain  incariiatio  Verbi 
<lc  (|iia  dicitnr :  El  virliis  Allissinii  obiiinbrabit  tibi 
(Lnc  I.).  Si  eiiini  uiubrje  naiurain  enuclealius  in- 
^piciaiiius,  cx  liiinine  et  corpore  cDiciiur.  Tunc 
ergo  plaianiis  liaec  uiiibraiii  copiosissiniam  reddidit, 
quando  liinicn  in(;orpoie:c  diviuit.iiis  in  beala  Vir- 
gine  asbiinipsit  corpiis  nostrx  liunianitatis.  In  pla- 
tcis  aiilciii  unibia  plaiani  liiijtis  difTusa  csi,  qMoniam 
oinnibus  criiiiino.sis,  ei  sub  peccali  oiiere  genienti- 
litts,  opiin  bii;jr  protcctioiiis  porrigit,  omnibus,  in- 
quain,  post  l.ipsiiiii  redciiniilius  cl  dcsiderantiiius 
viani  saluiis.  Considcrate  niodo  oiniies  planlas,  qnx 
<i«  radiit;  niiilrisEvx  prodiernnt,  si  aliipia  lain  sub-  D 
liinis  sit,  ni  Mari»,  qu;i:,ct  si  pro  conditioiie  nyliirx 
:i-qtialis  sit  c;iHeris ,  lanieii  donis  ct  nieritis  supra 
Oiiiiics  exallai.i  (*st.  Tribiis  plane  niodis  eam  siipcr 
oiiincs  iiiias  Evx  videmiis  exallari,  videlicct  per 
saiictilicationein,  qiia  exallala  est  ab  omni  afleciu 
tcrrena.'  corruplionis  :  pcr  cognitionis  picnitudinein, 
qua  exaliata  est  ab  onini  niibilo  crroris:  per  suin- 
inam  conieiiiplationem ,  qua  exaliata  esl  ab  omni 
tuniullu  innndana;  actiunis.  Nobis  igiiur,  fralres 
cbarissinii,  qni  ad  banc  viriniuin  emiiieiitiain  assnr' 
gere  non  possuinus,  sub  unibra  ejus  pausandura  csl, 
ulii  in  ;estu  viliorum  rcfrigeriuni ,  in  prcssiiris  se- 
culi  uinbraculum,  el  in  omnibus  laboribus  qu;c  buic 
vii*  f.isiidium  iiigeruni,  quiciem  assei|tianiur.    Fe- 


FESTO  OMMIM  S.\.NCTO!\UM.  270 

sliiiet  ad  uiiiliram  proleclionis  ejos  qtti  longc  cst. 
1'ueal  nec  dimiltat  qni  ja.n  apprelicnrlil :  quia  ipsa 
esl  dux  secnriialis  peregrinauiibds,  el  pcrveirKMiti- 
bus  ad  viam  porttis  salul  s,  qt:  m  ti«diir,  cjns  inier- 
venlu  largiaiiT  JesnsClirisUisDoniiints  i  osier,  cniiis 
regnnin  et  iiTiperiiiin  peniiatiet  iii  Sfctila  scciilo- 
riiiii.  .Aiiicii. 

SCnMO    XLVIIT. 

N   FiiSTO   OM>lt)V   '-XXCTOI.LM. 

Fiaul  luininaria  iufn~miinicnlo  (neli,fldhiJaiil(liem 
el  nuclem,  el  luccanl  in  firttmmeulo  cali^el  illnminent 
ienam  [Cen,  i). 

Sicut  cx  ScTiptiiris  sanc^is  crg  lovimtis,  oni- 
n°a  opcrn  Doniini  lencdi'Uiil  ci,  qion'ani  niilla 
(iTattira  tiin  «lespecia  est  qnx  non  alii|iio  siii- 
fuUri  beiicliiio  laudeni  fJei  vidirauir  coiilitierr, 
Exceilenlius  tamen  benedicUis  ost  in  nrnia  i:ei!to 
cORlif  non  soluin  qnia  ccpleris  croauiiis  snpiTcniinei, 
vernm  etiam  qttoniam  slellaniiii  nlioriimqite  Ititiii- 
nnin  omntii  mnliipliri,  mirani  Dci  potciiliam  niir.i- 
bililer  nstemlil :  qu£  in  eo  po^ita  &1111I,  non  laiilnm 
nt  i:>i  luccant,  sed  etiarn  nt  disiingtianl  iiitor  diom 
el  noctem,  el  illtiminent  terram.  Licel  crgo  iii  linc 
ririiiamenio  visibili  et  ornalu  cjiis  nobis  oocnrinl 
multa  inateria  iaudis ,  tarnen  vcrba  qiio' prxiiii»i- 
mus  ad  fintiamenlum  spiriiale,  ct  liiminaria  spiri* 
talia,  in  qiiibus  magis  elncet  Dei  virti.-s  01  Dci  sa- 
piciil:a,  libet  coiivcriere,  ut  et  fcstiviiaii  i!u:lierii;i: 
magis  congrnanl  et  proricianl  dc^vorioiie.  Firni:i- 
mcntiim  ergo  de  qno  loqui  volunitis,  bonio  Clirislus 
Jesus  cst  qui  sicut  firmaincnluin  aliis  opcribus  cou- 
ditionis  spccie,  niagnitiidino,  stibliini;alc  prxininci: 
ita  ipse  c:t'ieris$anctis  pra^niinelspecie.qnia  ipso  esl 
speciosnsformapr.Kriliis  lioininum;  in  inagn°tudino, 
quia  ntagniludinis  rjus  ipse  est  rinis ;  subliiniiaie, 
quia  ipseest  snper  oinnia  Densbenediclus  in  secula. 
Meo  ctiain  Cbristus  ririiiainentuni  appellaius  esl, 
qnoniam  siciit  rirniainenium  natiira:i)  aqii;c  tenei, 
secundum  beatuinGregoriuin  qii£  gelu  constricia  iu 
glaciem,  et  postniodiim  in  cryslalluin  soiidala  esl, 
ita  Christus  boino  aiilc  resnrroctioncni  vcliit  aqtia 
ftiit ,  qui  rame,  siti  ,  nuiilisqiie  aliis  iiifiriniiatibus, 
vidclicei  nasci-ndo,  patiendo,  morieiido,  vclut  nqiia 
«lcnuxil.  Unde  Psalmisla  ex  persoiia  ejus :  Sicnl  nqna 
cffusus  sum ,  el  dispi>rsa  siiiit  oiniiia  ossa  mca 
(i'««/.  xxi).  Post  resurreclionem  vcro  lainpiain  cry- 
slallns  rirmaUis  et  solidatiis  fiiil,  coquod  iinp;issibi- 
lis  et  iminort.ilis,  sicut  David  iiroplieta  dicit :  Fial 
maiius  lua  stipcr  virum  dexieix  itix,  ci  siipcr  filiuHi 
lioininis  qnein  coiifirm;«sii  tibi  {Psul.  Lxxix).  Unde 
Ezecbicl  proplieta  ipsiim  appcllat  firnianientitm,  ct 
cry.staili  speciein  dicit  iiabere ,  nbi  sic  loquitur : 
Super  capiia  quatiior  aniiiialiuni  similiuido  iiriu;i- 
nieiiti,  quasi  aspecius  crysialli  borribilis  exiendit 
siipiT  capila  ipsorum  qualoor  {Ktech.  1.) 

Luminaiia  vero  hiijiis  firmamcnii  oiniios  sancti 
sunl,  qui  in  eo  sunt  fundati.  Primo  in  bac  vita  fido, 
sp«^,  charilale,  cxlerisque  viituiibus,  qnns  ab  ipso 
acceporuut,  et  in  illa  ccclcsli  gloria  smit  in  eo  ra- 


271  ABSALONIS  AUUATIS  SrniNCKinSBACENSIS  t|t 

tlirati  tic:ita  illa  rniilinnc  vtsionis  ojtis,  uinte  ipsc  A  qnia  illnriim  iioctriii:«  riilgiiri   coinparaia  c4,  qiioJ 
DoiniiMis:  Qiii  maiicl  iii  iii^,  et  ego  in  eo,  liic  feit 
rriictiiii)    miiiiiiiii   (Joav.  xv.)   El  Joaniies:  In  lioc 
sciinus,  qiioiiiain  iii  ipso  inaiieniij.s.quia  de  Spiritu 


••jus  accopiiiius  {  I  Joun.  w.):  El  Apostoiiis:  Pcr 
i|isiimcl  cuin  ipso,  el  in  ipsosimt  oninia(/{om.  xi.). 
Saiicli  ergo  omnes  Iiiininaria  sivc  stcltse  liicnntiir, 
siciit  f'nuliis  liicil  de  cis:  Inler  qiios  luccns  tan- 
i|iiaii)  liiininnria  iii  lioc  inuiidn,  verbum  vim  conii-' 
licnles  {PUilip.  ii)  Kl  nlibi:  Slclla  (liflcrt  a  stelln 
iti  cLirilatc  (/  Cor.  xv  ).  Ct  in  Jol>  Doinit:us  loqiicns, 
?it:  Ubi  cras  cuiii  tiic  jubilareiit  oiiines  lilii  Dei ,  el 
laiidarciil  nslra  inalulina  ?  (iob  xx.wiii.)  Qiii  idco 
.<iiell%  nppcllaniur,  qiiia  sicut  sielln  aliam  inodo 
[luicliriliiJiiic,  niodo  ciariiaie,  modo  riil)ore,  modo 


otnnin  ciciiiiquaqiie  iliuniitial,  siciit  de  snnctis  aai- 
nialibus  dicitiir  :  Ibniit  et  rcvcrtebauiur  in  siniililu« 
dincm  ful;wris  coruscantis  {Ezech,  i). 

Slollx  vero  ardenliorcs  ct  igne  cbaritaii>  nngis 
iiitlniniiinlir,  suiit  npo$lo!i  ct  inatiyri-s,  qni  uii:o 
fi-rvorc  dilcctionis  Dei  accciisi  sunl,  ul  sicui  flauinia 
inalcrialis  subjecluin  siiuin  coiisiim:t  ci  redigii  in 
ciiittrcin  ita  el  eo::  flamina  cliaril:ilis  cotisunierel, 
qiiod  ulique  factum  est  qiiando  traililci unl  corpora 
sun  propler  Deum  ad  suppticia.  Postinodinn  vcro 
eadcin  fljinma  accineraii  suitt,  duin  morie  gtoriosi 
'viia:  biijiis  corrupliliilis  lcrii:i..'nm,  ciiin  (ibri  1 1  c<i- 
pienies  vivere  consecuri  sunt :  fervor  aulcin  cltari- 
tnlis,   qui   in  saticlis  mar.vribus   cminuil,    raliiuic 


|)urilalc  anicfcdit,  ila  ct  iiiier  eleclos  Dci.  Virgines  ^  simiiitiidinis  flainmx   comparalur.  Fl,intma  ct  Miin 

quandoquc  urit  ardnre,  qnaiidoque  itiMienles  se  ex- 
cascat  iiiinia  clarilale,  qnandoqiie  c  vicino  positos, 
ct  iiiustrnt  iutnine,  et  calcfacit  calore.  Siniili  iiiodo 
nd  fljinmaia  cliarilatis,  qii.a  ari!eb:>nt  apostoti  et 
tiiariyrcs,  U!>ii  suiil  perseculoics  el  lyranni,  qni  eis 


rnim  comiiiendat  species,'confessorcs  clnritas,  ru- 
bor  sive  flamma  clinriiatis  nposiolos  cl  muriyrcs, 
puritas  vcro  iialurnc  spiriius,  facit  excellenlinres. 

Virgines  idco  dccoie  coniniendantur ,    qu0i.i;im 
in  !):4c  vita   pudicitiain  cariiis  el  caslilatera  serva- 


verunl,  reiinentes  vesliinetita  sua  candidn,   iitilia      pii^nas  ei  tormenla  intiilerinit  :  quin   dmn  ens  viia 


cnrruplione  coiicupiscentia:  c;irnalis  ea  inqui- 
naiiies.  iliidc  et  sine  macula  sunt  ante  ibro- 
nuiti  D«i  el  sequuiilur  Agnuin  quocuiiqiie  icril 
{Apo.  XIV ).  Ipse  cniin  speciosus  est,  ci  speciusas 
iibeniiiis  aspicil,  alloquiUir,  tangil,  osculatur,  el 
aiiiplcxibus  slringii,  et  illae  spe<  iosi  desiilerio  sequun- 
lur  euin  quociini|iit'.  ieiil.  Videt  eas  in  linc  vila  ociilo 
eleclionis,    alloquilur  protnissione    fiititrse  Lealitii- 


privari  conali  stint,  piimo  iii  aniina  malil:»  ardore 
sunt  adusti,  poslinodnm  vcro  juslo  Dci  jiidJcin  ge- 
bciiiix  incendiis  mirabililcr  siiic  reniedio  i  ruciali 
snnt.  Alii  adaspecluni  flammic  illiiiscaCi:i  facli  suD', 
qui  diiin  videronl  sanclos  Dei  rescrarc  caiceres 
solveie  caienas,  sanare  iitru  iiios,  inoriuos  s;isc  larc, 
noii  lioc  divinx-  virluli  .se:I  m.igicis  artibiisascribe- 
liaiit.  ct  sic  orcasione  lumiiiis,  qiio   iiluininari   de- 


dinis,  taiigit  eas  taclu  diviiinc  aspirationis,osculaiur      iiueraiit,  luinen  perdiderunt.  C;eteri  vero  qiti  devote 


osculo  inierna:  dileciionis,   aitiplcxatur   largiiione 
supei-n«  contcmplatioiiis. 

Confessores  vero  slellje  siint  c.Tlcris  clariores.qui 
doclrina  sana  el  clariiale  vcrbi  Dei  iilunriiiave- 
rniit  cl  eos  qiii  crant  iii  icnebris  perfidix,  ad  lumen 
ecclesiasticx  fldfi  perduxcrunl.  Illiiminavcriinl  snr- 
suin  docendo  qtias  esscnt  in  co&lnjustis  praemia  re- 
posiia,  deorsnin  osiciideiido  qiiae  in  inlerno   in:pios 


illorniii  f:«cla  ci  dicta  veneralt  sunt,  pcr  eos  iliiini:> 
iinli  siint  nd  (idein,  el  iosorutu  excinplo  acccn>l 
Suul  ad  dilcciiiineni. 

S;inclos  aulcin  -.ingclos  slcllns  puriorcs  rcric 
liixerim,  qui  eo  quo  I  spirilalis  naiur.i:  sin^  sntiii- 
litate  cseicrissanciis  piseponunlnr.  Uiide  elnpostnta 
angelus,  quia  prinia  puriiaie  ci  siibiililate  Deo  erat 
sirniiior,    in  supcrliiain  clalus,  aliatn  siiniliiudinein 


cxpeciareiil  suppi  cia  :  a  dcxiris    inonstrando  vir-  qua:  Deo  eiai  ininiica,  bnliereconcupi\it  cum  dicit: 

luii-s.  el  boiia  opera,  per  qii;c  ad  vitain  lcnJiiur  :  a  Asccndnin  in  ccelitm,  pon;)in  sedein  ineam  ad  nqui- 

sitiisiris  qiiando  docucriint  vitare  scelera,  per  qux  loneui,  et  ero  siiuilis  Aliissinio  {Isa.  xiv).  In   lioc 

ail  siippliciutn  de&cendiinr.   Rciro   iliutiiiiiaverunl,  Deo  simitis  cs.se  volens,   nt  sicul  iilc  super  sc  iion 

doccndo  cavere  versulias  ct  fraudcs  diaboli  :  aiite,  babebal  ulicujns  poicsialis  doniiniuni,  ila  ci  ipsc  ab 

citiit  (Idciieruiit  nos  spernerc  niundnm  ciim  dclccla-  D  omni  einancip;itus  doniinio,  ad  Deum  notuit  iiabcrc 

lii.niltis  snis.  Isli  snnt  inonles  illi,   de  quibus  Pro-  aiicujus  obedieiitia:  respeclnm.  Proplcr  enin  anlcm 

piiela  dicil  :  lliuininaiis  tu  mirabiiiicr,  a  inonlibus  simililddinem,  qiiain  cuii!  Deo  liabent  angi-li  si;i,  qui 

a^iernis  ttirbali  sunloinnes  iitsipiontcs  cordc  {Psal.  inajorcm  puriiatcmassecniisiiiil.divinx  ronicmpla- 


L^xv).  bici'1  cnini  nioiites  prins  sotis  clnrilalein  ex- 
cipiiiiil,  ci  :ib  ip^is  nioniibnsin  vnlk-mdcscendit,  ila 
«t  Riontes  isli  ;elcri.i,  id  cst  viiam  xlernam  an- 
uuncianlcs,  ntirabiiiter,  hoc  est  iniracurtscomilaii- 
libus,  iliuxcriitit,  diiin  ipsi  vclut  aliiures  cxleris  viia 
cl  meriiu  (idci  Iuine:i  siisceperuiit,  ei  suo  postino- 
duir.    luiuislerio  iiiGriiiis  cl  igiioranlibns   id   ipstiin 


lioni  seinper  :issisiuiil.  Alii  vcro  qui  iii  coiidiiione 
sua|miiiussubtililaiisncceperunl,  quandoque  :)d  ler- 
rnsnd  c()nsuinn:anda  Dei  opcra  transniillunlur:  scul 
legiinns  de  aiigelo,  qui  revolvit  i:ipidein  ab  ostio 
monumcnii  {Haiilt.  xsviii),  de  angelo,  qui  desceu- 
dil  in  pisciiiam,  duin  inoverelur  aqua  (Joan.  v),  de 
aiigelis,   qui  operi>ii   sunt  incendiuui  Sodomoruin 


iumcii  co!iiniunicavcruul.'QuO  ruspersi  lutiiinc   liir-  {Gen.  xix),  ct  in  altis  >iiuilis  locis.  Aiii  ad  nos  dcsii- 

iiiti  sunt  iosipiciiles  cord«,  vitam  xlcrnain,  dc  qiia  nanlitr,  ul  gcraiit  cnr;itn  saluiis  nostrx,   suggcrant 

iion  audicranl,  slupeii.xvi  anQiintiari.  Ncc  soliini  iii  n.-iliis  boi.a  qiuei^.geredelieiiiiis,  pncscntent  oialioiics 

\iil!iuii->,  iitiu  ubiquc  locoiu:ii  iuineit  i  lud  radiabat:  nostras  ante  Dcuin.  Isli  suut  pnncipei  qui   ;istaiit 


275  SEl\MONES.  —  SERM.  XI. VIII.  I.N 

«iiiiiililitis  levaiilibns  (Hinis  iivaniis  aJ  Deiim,  dc  qni-  A 
Iins  pcr  r.salini^Uiiii  difrtiir  :  rrjevoiieruiit  piiiicipes 
coiijniicli  psallenlibiis  iii  medio  jiivencnlaruiii  lyiu- 
p:iiiistriariim  (l*sal.  lxvh).  Sic  crgo  propler  divcrsa 
eoriiii)ofli('ia,aliriscoiilcmpl:ilorios,aI;osopcratiM-ios, 
alios  ailniiiiistratorios  sjiiiilus  possiniiiis   appell.ire. 

llis  slellis  spiritalibus  <i<ias  iii  firinaneiilo,  (|(ioil 
Clirisliis  est,  posiljs  (liiiiiius,  iluas  alias  mirjDpul- 
cliritii«|iiiis  iilicl  ailjicere,  quaruin  un»  steli:t  inaris, 
altcra  stclh  iiiatu:iiia  nuiiciipaiur.  Stella  m:iris  est 
iienla  viigo  Maria,  qiix  in  inari  Inijus  seculi  nos 
rcgil  el  protegil,  et  incriiis  snis  cuni  preciUus  ducil 
•tt  porHims:iiiitis.  Siella  n):ituiiiia  Chrisius  est,  qula 
sicut  stella  matnlina  inuiie  oriliir,  et  sequentis  dici 
si((num  osl,  ita  Chrislus  manc  orlus  es<,duin  ipsc 
priinus  resiiiTexit  a  moitnis,  et  sequentem  dicm,  ^ 
lioc  est  nosiram  lesurrectionem,  ipse  resurgendo 
praesignavit.  Neque  cidrni  lirmainento  de  quo  lccu- 
lns  sitin,  lunam  et  solcn)  deesse  crediderim,  qux 
fiuiit  himin:iii:i  ill:i  magnn,  racla  ut  praesint  diei  et 
nocii.  Et  Iiin:i  quiilem  ipsa  est  Ecclesia,  de  qiia  di- 
citur  :  Snl  et  luna  slclennil  in  habilacuio  giio  {Habac^ 
iii).  Et  ;ilibi  :  Fecit  luiiam  in  temporo,  sol  cognovil 
occnsuni  suiiin  (P.sa/.  ciii).  Hicc  luna  in  firinnnicnt» 
posita  esi,  qiiia  iii  Cliristo  coiisiructa  ei  fiindal;). 
Rccteautem  saticta  Ecclesia  luna  appellataost,  quia 
sicut  liina  nun  nisi  a  su!c  luincii  accipit,  ita  Ecclcsia 
iion  iiisi  a  Clnisto  liabcre  poicst  lunien  virlutis.  So- 
lem  eli:iin,  hoccsl  virlutcm  div  inilalis,  in  firmamenlo 
jam  dicto  positaiii  csse  noii  aiiibi^iinus,  qiioniam  p 
in  Chrislo  boiiiinc,  secuiiduia  veibuin  Aposloli,  h;)- 
liilat  ptenitiulo  diviiiitatis  corpoialitcr  (Co'oit.  i\). 
Sed  licct  sancios  ciim  Chrisio  rcguantes  stellas  dixc- 
rim,  subt;Iiiis  eos  intuens  possuiu  verc  dicere  slcUi.<. 
omuibus  con  clariorcs  :  quo.iiain  sicul  lux  eos  illu- 
iiiiiians,  qiia!  n.iis  osl,  oiiini  aiia  luce  cst  clarior, 
itact  pcr  illaiii  iliuiiiinata  cu:ietis  luminibus  clariora 
sunt. 

Siquidcni  in  rcgno  illo  stipernoimplclum  estquoil 
dixii,  qiii  scdcbat  in  Ihrono  cuni  ait  :  Eccc  iiova 
tacio  umnia  {ha.  XLnO.Sancti  ciciiim  Dei  il)i  ici:o- 
vali  sunt  in  ralioiie,  quia  pcifecic  Deom  co^jiio- 
kcuiit.  ideoquesuntsincoiiiiii  crrorc.  ftcnovati  suiit 
iii  voluniale,  quia  p:iccm  plenam,  qoae  ex  Deoest, 
assecuii  sunt,  ideoq<ie  Deumdiligunt  sine  oinni  pi>r-  D 
iurbalione.  Ueiiovati  sunt  in  memoria,  ut  aOecium 
>uum  scmper  in  Deuin  dirigant,  idcoquc  Deuin  cogi- 
lani  siiie  interinissioiie.  Katio,  iuquam,  icuovata 
esl,  qiia:  soluii  illani  scientiain  ibi  tenet  per  qiiam 
ioieliectus  ad  cognoscondum  illuminatiir,  ei  nlTo- 
Ctus  ad  diSigendum  acce:iditur.  Viiicmns  in  bac  vit:i 
qiiod  siculi  qn:ed:im  claiitasest  sine  calorc,  ei  ill.i 
iUuminat  ei  iiou  calefacit,  alia  csl  cum  calore,  qu;c 
et  illuminat  et  caleracit,  ita  est  iii  scienliis.  Sii.  t 
cniin  quxdam  scientix  qux  illuminant  iiileliectum, 
el  uoii  accenduiit  nfrectum,  quales  sunl  arles  libe- 
r:>Ics.dogmata  ph.losophorum,  cthis  similia  :  et  is!a 
scieiitem  f^ciuni,  iioii  snpicntcm.  K.si  alia  sciciiiia 
qux  illuminal  iii!clli-cluin,  cl  ad  diligendum  acccn- 


FtSTO  ().M.NIIJM  SANCTOKCM.  ^7* 

dit  anecium,  qiialis  est  sricnlia  dc  Dco  habii.«.  »-t 
de  sintiicQeh-siis  viiae,  qiise  soI;i  iiilcilectu  sancioriiin.. 
tcnetiir  ct  coinpri;hendiliir  qiiaiitiin)  ad  iisiim.  Om- 
nis  alia  scientin,  secunduin  di-.  tum  Aposloli,  ibi  dc- 
slriieiur,  qiioniam  sccularcs  sciejitiaj  cl  si  in  cogni- 
tionc  ilii  forte  h;iben<):B  sunt,  nnlliiin  tanicn  in  scicn- 
tibus  habi-buiit  eirccluin.  Voliinlas  eiiam  in  Deo 
pacificata  cril  ab  onihi  pcrliiibntionc  aliena,  quia 
nec  prosperiias  seciilaris  iiiibahii  eain  per  ineptam 
la:licinm,  ncc  advcrsitas  pcr  in;;nienteiii  liiolestiaui, 
necciipidiias  afleciando  haherc  quod  ilcest,iiec  timor 
inetiiendo  pcnlere  qiiod  liahct.  De  quibus  qunluur 
passioiiibus  philosophui  di<  it  :  Gaudia  pcile,  pelle 
tinioretn,  spcmqne  fug.-)to,  uec  dolor  ndsit.  Nubila 
mens  est,  vinciaquc  frcniii,  li;c:  iibi  regnant.  Et 
poeta  : 

HUtc  mtlLunl,  cujiieniqiie,  dolenl,  giiuileiiique,  r.ec 

\uurrit 
Dispiciunl,  clauaai  tcnebrin  ei  carcere  ca-co. 

Sed  et  memoria  ibi  semper  iii  Dci  record.i^ 
lione  erit  continiia,  ul  qii£  inhac  vila  lougea  IVu 
relegata.percreniiirashiijiis  n)iiniJi,qu.einfi:iiliiesuiii, 
cogiiaiionibus  infinilis<listiahi.ur.  Itin;'  omiiibnl  quu 
iitijusinuiidi  suntiii  oblivioncni  irnditis,  solnin  Dcum 
uiiigat,  ideoqtie  Jesnm  solum  mcilitctiir.  Tiiiic  erg» 
.'idiinpiebitur  quod  diclum  cst,  quia  Deiis  erit  omnia 
in  umnibus  {Colost.  iii).  Erit  cnim  Dcus  iii  ratione 
clariuis,  i(i  voltinlnic  charitas,  iii  memori.i  pereniiilaj^. 

Unde  satis  evideiiler  colli^inir  inioil  s.mcti  Dci 
non  soliiiii  siellis  simiies,  scd  eiiaiii  sicltis  omiiibiis 
sutit  clai-\i>rcs.  H;ibemus  ergo  lutiiinaria  qna;  posait 
Deiis  iu  nrmaiiieiito  cceli,  ut  dividant  diein  et  iio- 
(tein,sicul  in  reruni  natura  vidciniis  qiiod  sol  dem, 
luna  ei  stelliS  iiociem  illiiniin:>iii.  Nox  autein  \\i.\ 
priesens,  diss  autem  fiiiui'a  viia  inielligiiur.  S'>l 
crgo  dicm  illuminat,  quia  Deiis  qni  est  verus  sol . 
vitain  illam  beaiam  snpra  prxsciitia  clarificat,  ci 
sicuii  ipse  lotus  lux  est,  iia  et  ilia  vita  tota  est  dics 
sine  omiii  iiulie  obscuriialis.  Noclem  vero  illani 
luna  cl  slcllai  illuniin.uit,  quum  iii  vila  prxser.ii 
sancta  Ecclcsia,  ci  saiicti  Dci  in  ca  mililantes  sivc 
li-inniphanles  niiraculis  ,  ernditione,  conversntionc 
eain  illuminnnt,  longe  taincn  alitcr,  qnani  <lies  illu- 
ininata  sit.  Cum  enim  nux  iliuiniuatur,  et  claritas 
videlur  quodammodo  obscnra  el  obscuritas  clara  : 
qitoniain  in  vita  pra?senli,  ncc  bor.a  sine  malis,  ncc 
viiia  siiic  virtutilius  oinnino  essc  possnnt,  ila  ut 
cliam  justi  qiioilaminodo  claii,  et  qiiodamniodo  tc- 
nebrosi  esse  videaiitor.  Sicut  euim  inacula  sempcr 
eslin  luna,  ita  et  in  Ecilesia.  Imle  est  quod  proptcr 
iiubcm  peccnti,  coclum,  et  ca'li  lumiiia  perspicaciter 
Don  possumiis  intueri ,  iino  qnod  plangeiidum  est, 
qiianiioque  ncc  oculos  ad  cojliin»  levare  possnmiis, 
ubi  noslra  spes  reposiia  esse  debiierat,  peccalorum 
iiuhilo  pr.Tpeiliti. 

Ecce  mulii  dum  oculis  corporalibus  cceliim  rt 
stcllas  corporalcs  voiimt  respicere,  non  valent,  vi<l 
(|uia  coiilracii,  vcl  quia  obstaciilo  pra^pediti,  vii 
qiiia    luiniiie  privatt'  sunt.    Conlraclos   illos   esse 


275  ABSALONIS  AUliAHS  SPUINCKmSUACKNSIS 

liixermi  ,  qiii  cii|>idilale  lerreiia  cinvaii   soia  ir.ias-  A  roltir,  «c   doceat   foriinm 


576 


iloria  ni|iiunl,  el  idco  ocolos  cordis  sciiiper  iii  lcr- 
i:iiii  rigoiiics,  tos  nil  cocleslia  etevare  noii  itossuiu  : 
pluiie  sicut  ;iiiior  a*l  racieat ,  liiiior  ad  uiaiiuni,  iia 
ciipidiliis  :iil  leiraiii  sein^ter  ocutuio  dirigil,  vcrLi 
^ralia  :  Filins  sciiiper  iiitndil  in  niciein  palrisquein 
•iiligii ,  servus  ad  maniiin  «louiiiu  sui   respicil ,  ne 


snncl%  conversaiioiiis. 
Olerici  eniin  noslri  (eniporis  ijui  cuin  ecclesiaslici» 
bcneliciis  ciiras  aniniaruin  susci|iiiint,  solo  qii:i's'M 
clcricos,  liabiln  nniiios,  sed  viveudo  el  prx.ticamlo 
neiitros  se  exliibenl.  quod  opera  i|)sornin  loqiiun- 
tnr.  Cnm  dc  eleeniusyiiis  paii|ieruin  regaies  eqnos, 
vesliiccnla  secularia ,  calcaria  el  fiena   deauraia. 


ll'gelictur  ;iro  exccssi}>ns  quos  conimisit .  avarus      s:el!.is  piciiiralas  compar.ire  non  erubescnnt.  niensa 
vero  cor  scin(U;r  appouit  diviliis,  r|uoniain  nbi  cst      ferculis.  (h:danins  jocis  iin|)ndicis  jocuodiis  esl  :  in 


llicsaurus  inns,  ibi  c^t  et  cor  tuniii  (Mitilh.  vi). 
l(>se  ctiani  Doiiiinus  iii  Kvangelio ,  nbi  loqoiliir  de 
scniine  quod  iu  spinis  cccidil,  avaros  siguificaKS 
ait  :  lli  suia  qiii  aiidinnt  veriiuin  et  a  solliciludiiii- 
i.ns  ct  a  vulujitalibiis  vilx  eunles  sufTocautur  nec 
r<  rcriint  finc:nui  (Mnttli.  xin).  Qui  vcro  obsiaculo 


p:il  ilio  ubiqiie  resonat  caiitus  dc  gcstis  Ikctoris,  el 
iii  s:incla  Ecdcslt  siicutio  daninaniur  vcrba  Saiva* 
torii.  Sic  crgo  evcnii  ul  iiiliruia  Cccirsix  inenibra, 
qnj'  pasioruni  autecedente  luiniiie  ad  Ueiiui  co:h!uu 
dcbueranl,  siiblracta  ei&  prxdicatioite  verilati»,  iu 
lenebris  pcrseverent. 


iiiipeiliiiniur  ne  coeUiin  vidoani,  superbi   siiiK,  et  ^      TuiJantur  igUur  uccessc  est  de  uicdio  coiilractio 

«.■laii  spiritii ,  qui  superbiain  ui(*iitis  (ipcrinKiitum  avarti.'e,  superbijg  operiinentuin,  cxcitas  ignoran- 

qiioillain  iiiicr  sc  ct  Deuni  slatucrui)!,  sicul  David  tije,  ul  Deuin  Deique  sanctos  nieniis  oculis  posst- 

propbcia  dicit  :  In  laburc   boininuni  iioa  sunl,  et  nius  iiitiieri,  el  tciidcre  ad  caciestcni  iilaiii  gloriain, 

cuin   boininibus  iion  fl:igellabunrnr  (Pint.  lxxkii).  quaiii  ronslat  nobis  esse   r<'proniissaiu.  Ul   latncu 

Ideo  ienuit  eos  superi.ia,  operli  suni  iaiquitaie  ct  fructnose  valeanius  visiiin  ad  coeliini  dirigerc,  opor- 

:uipleiate  sua,  Iioc  esl    dnplici  superbi.i,  nt  iuipic-  lel  ncs  non  rctrorsuni  vei  a  laiere,  sed  poiiiis  ante 


tas  dic.tur  siiperljia,  qua  bonio  iioii  liuioiijaiur  Uco : 

iniquitas ,    supei  bia     qua    lionio     cupii     anicferri 

|)ro\iiito.  Superbia  crgo  operinienluin  e:>t,  quo  iih- 

pedtur  boino  ue  Deuin  viile.it,  iu  quo  ei  .sc  I).ibere 

vidctur  ilia  bcneiicia,  quje  a  Deo  ptr  liuiiiilitateni 

ennl  inipcirand).  D:im  eniin  elati  cordis  bonio  de 

virlutibns  cogi:ai,  dictante  superbia,  iil.is  se  baitcre 

prarsuiuit;  cutn  descieiitii  iilaui,arroi;:int>M  sii>i  pr<c  ^ 

t:x:crs  ascrii.ii;  cuui  de  bonoribus,  aiiis  sc  ie.-tiuiat 

ouiiiibus  digniorcni ;  et  infiimitalis  suje  dt-fc(  tiis  uun 

uspicieus,  t>ona  etiaiu  quae  non  babei  iu  se  pondcrans, 

hciiiper  coiiteniptor  est  aut  xniulus  alienae  viriutis. 

<juare  boc  ?  Qnoi.iain  inipe:iie:ite  superbia  ad  Ciiri- 

^ltiin  respiccrc  i.oti  potvsl,  ut  in  ipso  videai  quain 

liumilis,  quaui  pa:iens,quam  suav  s,  quaui  bouus  cst 

itominus:  iil  sicadsua.s  inflriuiiates  resp  cieiis,  de- 

pliircl  buiiiilitcr  quod  sibi  iutelicxeril  decssc,  sicut 

iic.itus  Jub  fecisse  icgilur  cuin  dicerel  ;  Audiiu  au- 

ri&  audivi   le,  nunc  auiem  ocuius  meus  vidcl  le, 

idcirco    ipse   uic  repreliendo,  cl  ago   poDnileniiaiii 

(Job   \LU).   Superbia  igilur  quoniam  ad  Deuiu   nun 

rcspicit,  ui  in  luiiiine  ejus  tenebras  suas  agiioscai, 

ideo  iiiicr  oinnia  peccaia  dilGcilius  ad  poenilcntiam  D  boiia  t«uiporalia  et  voiuplates  vitai  isliiis,  in  quibus 

in<  linilur.   Siquidein   prima  est  iu  recedenlibus  a      quietem   «ibi   bal»ere  videniur,    Dcuin  vencraniur, 

J)eo  ct  ultinia  in  redeuniibus  ad  praeassumpias  vir-      largiunlur  cleemosynas,  et  ccclcsias  freqneiitant, 

luies,  sicul  Sciiplura  dicil.    Inde  est    eiiam  quod      magis  devoli  Deo  pro  eo  quod  acieperunt ,  quam 

iliab.tlus  piiiicipaliter   supcrbis    impcrare   dicitur,      pro  spe  viljc  xternae  quam  minus  diligunl.  De  quo- 

Sciiplura  alteslanle  qiix  dicii  :  Oinnc  siibiime  vi- 

(lel,  ot  ipsc  rex  est  supcr  onmcs  lilics  superbix. 

Sunt  aiii  qui  dcliciente  liiinine  oculoriiin  lene- 
broiit  coeiuiu  videre  non  possunt,  qualcs  sunt  sim- 
plices  et  idiolse,  oiunes  babiics  quidem  de  ratione  ul 
Dcuiii  <  nguoscaiil  cl  ditignnt,  ci  ainbulenl  in  man- 
«Uitis  ejus,  scd  dclicieiitc  hiniine  extei  iori,  boc  est, 
tioctriiia  elpixdicationc,  qux  pasloium  miuisterio 
t<;s  cxbibcri  dcbuenuil,  reinanent  in  percatorum  tc* 
M,  u:  is,  00  quod  noii  sit  qui  saiutcui  aniiuarum  ope- 


lios  dirc(  le  ociilos  ad  cceluni  levare  :  quoni:in)  a 
dursu  vel  a  l?iere  coelum  respicieiilca  aui  uiretidunt 
pedibi!'; ,  aut  errant  in  via.  A  doiso  vcro  roeium 
res|ii<iuiil  ilii,  qni  iu  vita  sua  prxieriia  ci  boiiis 
opcribus  qiiai  fecerunl ,  niniis  cuulidunt ,  cuni  lua- 
gis  ea  qux-  rclro  sunt  deiierent  ublivisci,  et  se  \n 
anleriora  cxteiidere.  Slaltienii;s  cnim  aiite  oculus 
6U0S  quoip.odu  viiia  reliqueriiit,  pii^uaverinl  coiilra 
tei;t.ilioiiC$,  iiia]oribiis  fucrinl  sociales,  quomodo 
deinum  disciplinain  teiiuerint,  et  |»ortaveriiit  pon« 
dus  diei  et  %stus ,  co  ipso  se  digros  xstiroantcs  iu 
cbarilale  tepere  iticipiunl,  et  dissoluti  esse  in  disci» 
pliiia  et  circa  vitx  lerntiiium  cuiii  fcrventiurcs  spi- 
riiu  csse  dcbueraiit  peiie  frigidi  et  siiie  virtule  iu> 
vcniuniitr.  Non  sic  cerie  exul  ({ui  tcudil  ad  pairiani, 
qui  senipcr  forlius  iter  agil  donec  pervcniat  :  noii 
operarius  diurniis,  qui  cuiitiiiue  laboral  doncc  upus 
dici  pcrfuiat  :  iion  sic  siiicns,  qui  fotitem  aqua'  de- 
sideiat,  qnousque  pervcniat  ad  i;liim.  Sed  neque 
aiiinia  Dcum  siiicns  ccssare  debet  a  ciirsu  bonl 
operis,  qiiousque  ad  eum  perveiiial,  qiio  frui  coii- 
cupivil.  A  latcrc  vero  cojlum  resp  ciunl,  qui  proptcr 


rnit)  iiniiiero  Satan  bealuin  Job  exisiimans  dixit 
Kiiuqi.iJJoit  frusira  timel  Deiim?  Operibiis  itiauuuiu 
ejiis  beiicJixisli .  ct  possesso  ejos  crevit  iii  tcna 
(Job  0;  quasi  diceret  :  Qui  tot  boua  a  Domino  in 
terra  accepii ,  iioii  est  niirum  si  pro  cis  innoceiiler 
se  geril.  Qui  ergo  sic  a  latere  Denin  respiciunt , 
nequaquam  visum  menlis  per  viam  dirigunl  (luje  :»d 
Dcum  conducil.  Via  eniin  rccta  cst,  ul  pcr  ilios 
labores,  iiKommoda,  perseculiones,  et  iiijiirias  su- 
sliiicamus  :  quia  a  dcliciis  ad  dclicias  lendcie  iter 


« 


277  SKIUIONES.   -  SERM.  XLIX.  IN 

nntiHiio  torliKt.siim  e&l,  uec  \iuloren)  aliquuudo  du-  a 
cii  :mI  iiieUin  s;ilutis. 

Direcle  er^o  anlu  raciem  nostrain  cu>lino  nos  rc- 
spicere  oporlel,  iil  faciein,  «cnlcis,  auros,  os,  ma- 
iiHS,  et  pede^  ad  Deiiin  convcriaiinis  :  faoieiii  ipsaiu, 
cogMOscenilo,  oculos;  menlis  iiilciiiione  in  ipsiiiii  di- 
rigendo,  aures  obedieiido ,  os  recla  et  bona  io- 
()oendo,  nianus  jusia  oper.mdo,  pedes  bona  cogi- 
laiido  :  nec  aliquod  inemhrnin  iiostrt  corpoiis  desit 
iii  niinisteriuiii  sui  Creaioris.  Ul  qnid  eniin  recia 
via  non  anibnlemus?Siquidera  ct  luboris  pr;eininm, 
ct  conlra  pericnla  siibsidinm  a  s:)nciis  Dei  nobis 
proposila  sunl.  De  ipsis  eniin  dicilur  :  quia  Intent 
in  rirmumenlo  coeli,  et  illuminanl  terram  :  lnccre 
respeciu  luminis,  illuminare  respecln  ilfumiiiati  di- 
citur.  Liiceiu  eigo  sjMcii  Dci,  quia  claritaiem  vi-  ^ 
tiuiiis  Dei  jain  asscculi  sunt.  Illuniiiiant  terrani , 
dum  iiiiraculis,  erudiiione,  cunversalione,  in  lerra 
pcrcgrinaiiles  informanl ,  ul  !>ic  eurnni  eveniplo  c l 
ceclcstc  spcreiniis  pr.£ii)iuiii ,  el  ab  Ipsis  hiibcaniiis 
sancia:  vil:c  ducunicnluin.  Quis  ergo  lam  inops  o<t 
recii  consiiii ,  ul  a  paiipcriaie  non  fesiiiiel  ad  sufli- 
cientiain.a  irisiicia  ad  lu;iiciain,  ab  angiisiiis  ad 
voluplates?  H^ec  eiiim  iria  sanclis  in  praemium  re< 
posita  sunt,  vidt-licel  aeterna  s.ieieias  dc  qua  dici- 
lur  :  S:iciabor  ciiiii  appariieril  gtoria  lua  {Psal.  xvi). 
Inicrna  jocuudiias,  de  qna  bcripiiiiK  e&t  :  Cxultiiit 
jnsli  iu  conspeclu  Dei  {Psal.  lxvii).  Jocnnda  vo- 
luptas,  de  qua  diciliir  :  Dclectatioiies  in  dexlera 
Dei  iis(|ue  iii  (inem  (Pial.  xv).  llt  qui  in  bac  viia  ^ 
pro  Cbrislo  fucruiit  miseri,  in  IHa.  vita  recipiniii 
omninm  lionoriim  suiricieiiliam,  qui  pio  eo  luxcruiit 
perreetani  consequaiiiur  laiiciaui.  et  qui  pro  eo  ca- 
iamilates  passi  sttiil,  ibi  delilias  possidenl  sempi- 
ternas,  pi'x>>lanlc  Duniino  nostro  Jebu  Cliristo,  cujns 
rcgniim  ei  iuipctiuiu  |  ermat.ei  iti  tecuta  seculu- 
ruu).  Auien. 

SERMO  XLIX. 
t.N  r«.3T0  OMi>iu;)c  s-a.nctouim. 

DiJrt'  fjentia;  iingulurum  jungcbanlur,  et  duie  lege- 
baul  ciiipora  eortuu  {lCzecli.  i). 

Veiiinmquoduu.iislis  Iraircs.ei  ixUicia:  tn  .teriam 
in  se  coiiliiu  t,  ct  doloris.  Quod  eiiiin  animaliuin 
illiiruin  coipora  peniiis  tcgi  ilicuutur,  indiciiim  est 
inliniiitaiis  :  qtiod  autem  rcliqux  jungebanlnr,  i^i-  D 
gniim  est  fulnrx  glorificatinnis.  Quoniam  ergo  in 
vita  prx^cnli  inens  pecc:iti  conscia  opus  babi.*!  pro- 
tcctione,  moneinur  uiiiversi  per  vcrbiim  islud  >ii- 
firma  no^^lra  legeie,  ne  nudi  appareainns,  ni  in  fu- 
tur:e  iliius  viluigluria  expuditi,  peniias  assuiiia:ti:is 
pr.Tpantas  iion  infirniitaii,  sed  consiimiiiata:  saiii- 
titi.  Aniiiia  igilur  adbuc  infiruia  pcniiis  opus  baliel, 
non  qiiibiis  volel,  sed  quibus  sc  legal  et  nuiniat,  nt 
adbuc  fiagilis  corpore,  mciitc  iubrica,  dissiJens 
moribus,  errore  implicita,  ad  sindia  incrs,  ad  vo 
iuptates  prona,  larda  ad  sapientiam,  velox  ad  im- 
piclatem  :  dc  prcetcriiis  nuda,  de  pncsentibns  «xi- 
gua,  de  fuiitris  incert?,  dc  naiiviiate  rca.de  viti  I.'»- 
bini  cl  dolori  addicta. 


FLSTO  OMNItI.M  SANCTORl.M.  278 

Daiilnr  ilaquc  ei  (iii;(*  aix  iii  liac  vita  stia,  riiiihu.. 
iinda  siia  possit  legire,  vidcltiel  inlelb^rlus  S>  rip- 
lurarnm,  «|uo  se  munial  per  cogiiilionem  voiii:itis, 
el  speculalio  crealitrariim  qiia  se  muni;il  per  viniu 
liim  cbaritatis.  Siib  bis  pennis  manus  baliere  dc- 
bei,  nt  el  cogniiioncm  Scripliiise,  el  dileclioneiu 
crealitrae  approbel  semper  lcstimnnio  boni  operis, 
prius  exercitio  et  laborc  ambuiet,  poslmodiini  vo- 
let :  qtiia  prius  laboranduin,  postmodnm  vero  bra- 
vium  accipiendnm  cst.  Sic  prius  occurrit  Domino 
Marlba,  qiiam  Maria  :  sic  priiis  dalur  lex  servitu- 
tis,  qitain  iex  iibertatis:  sic  prins  babitatur  in  Siuii, 
quam  in  Jcrusalem  :  sic  prius  nubil  Lia  qnaui  U:i- 
chel  :  s^c  prius  Petrns,  quain  Joannes  a  Doinino  vo- 
caiusesi:  sic  demum  a  laeva  transiiur  ad  dext'3- 
ram  :  qnibus  omiiibus  demonsiraiur  per  exercita- 
lionein  pra^seulis  vilx  ad  futura:  glorix  quielem 
csse  iraiiscunduii).  Pruponilur  itaque  liomini  diviiia 
lex,  iii  jiixta  illam  informei  vitain  suam,  et  anibu  - 
let  in  ea,  peiiiiaidupiici  ralionc  comparata.  Diio  el- 
enim  iu  penna  conaidcran!ur,  venustas  et  utilitas  : 
vennstas,  quia  ornal  :  utilitas,  quia  prolegil.  Eodeiii 
modo  niaiidata  Dci  venusialem  iiabenlin  luce  scien- 
tia>,  ntililatem  in  inandalorum  adimplelione. 

Diligens  ergo  scruialor  niandalorum  Deiprin:oiii 
iege  Doinini  debel  illuminaie  iiiteiieclum  suuin  , 
ulsdalqualis  sii,  quid  desit  sibi,  quanla  iniirinil.ts 
propria,  qiiis  defeclus  virtuluin,  quam  lotiga  mise- 
ria,  quaiii  bievis  consolatio,quol  deliet  Domiiiosuo, 
el  qiiam  panca  potcst  restitucre.  {sl^  enim  sunl 
divilia:  fiiiorutn  A<lain  .'x  die  nativitaiis  suoc  usquead 
diem  sepuUur.c  sua>.  0  quain  vilis  ibesaurus  isit;, 
quam  rcprobata  pecunia  ei  qui  decem  luilium  la- 
ieiitcrum  debllurcsl,  tiibil  iiisi  irain  et  indigiiatio- 
nent  sibi  oiiinibus  Jiebus  tbesaurizassc!  Quid  la- 
tiui-a,  0  misera  anima,quaiido  reJdes  rationem  ne- 
gcicialionis  luae?  Respice  adbuc  ad  iticsaurum  scicn- 
l  ve  tux,  si  (ortc  aiiquiJ  ibi  itivenias  quo  possis  boc 
debiluin  redimcre.  Est  ibi  forsilan  aliquid  tibi  ad- 
inodum  utile,  quoiiiam  scriptum  esi :  Qui  appoiiit 
sciciitiam,  apponii  dolorem  {EccL  \).  Hoc  piobnlx 
nio:iela>  denario  fil.us  itle  prodigus,qui  dissipaverat 
bona  sua  vivendo  tuxuriose,  dcfraudatum  pecuniatn 
patri  suo  rcslauravit,  dicens  :  Pater,  peccavi  in  cte- 
lum  et  coram  le,  et  non  suin  dignus  vocari  lilins 
tuus,  fac  inu  sicut  unum  ex  uicreenariis  tuis  (Luc. 
XV).  Ilitnc  denarium  doioris  repone  in  marsnpio 
conscie-iii:e  lux,  bunc  foris  ostende  per  studium. 
in:us  reratrectnm.eta  tcipsotormentiseicrucialibiis 
cxige,  quod  de  cuininissa  pecutiia  Domino  tuo  de- 
frauilasti.  Certe  si  rogas  iguoicii,si  dolcs  miscicttir, 
si  phiugis  ul  ipse  parcit,  si  apcris  ipse  iocuin 
comtnorabitur :  qiiia  cjus  dolilije  suul  csse  cum 
filiis  boiuiuur.i.  Et  in  lioc  pra'cipue  diviuae  iegis  lib! 
commendalur  nliliias,  ut  ipsum  qui  docet  illum  te- 
ciiin  iiabeas  (;o:ninoraiitoin. 

Qucd  si  diiigciiler  velis  intucri,  tripiici  via  tilii  di- 
vinic  legis  commcnd.-^.ttir  ntililas,  sciiicct  pcr  r.ebim. 
sludium  ci  .ifTocluui.  Z^luiii  iiilclligc  coinpuiictiotiik. 


479  ABSALONiS  ACUAriS  SIMUNCKIRSBACENSIS  »80 

sludiiim  operatioiiis,  affeclnii»  devoiioiiis  :  ui   per  a  tl'"»  leg»»!!»  Dci,  qiiamtoidc,  qiiasi  iii  arca  clausaiu 
Zfluiii  coiiipunclloriis,  quasi  glaitio,  vcicreiii  iiumi 


iirm  in  (c  occt'.l:is,  per  studiiiiii  boiii  salisl'a(  ias,  por 
aOecluin  vero  ei  sfmpcr  adliureas  ,  qnotn  expeclas 
in  pra-miuii),  nt  iiiiila  rernii!  leniporaliiiin  ambi- 
lloiie  retar.'eris  qiio  niiiiits  rcslines,  qiio  iiiiiiuf>  iin- 
pelre>,  quo  iniiins  deiii(|ne  cnrrasiil  coiiipri-Iieinlas. 
Sed  liaiic  diviiix  legis  pennam  qniilam  .bahent  tan- 
lum  ad  venuslaiem,  alii  vero  halienl  eam  ad  nlili:a- 
lem.  Ad  veniislatein  iilos  liabere  cam  dixerim,  qui- 
biis  niysteria  Scripliirarum  sunt  pervta,  non  latcul 
«os  prxcepta  viiliitum,  uon  pioliibitiones  vitionim, 
8ed  in  bis  omnibiis  mngts  vulunt  illuminaie  intcl- 
ieciitin,  qnam  affeclum  mundare,  nnn  se  legi  intli- 
iiantcs,  scd  polius  l<  geni  sibi  :  non  cor  in  lcge,  scd 


lcnct,  forls  opere  noti  vu!t  adimplcre. 

Sunl  alii  quibus  mandata  Dei  polius  ad  utiliiaiem 
libcl  iiitueri,  recte  comparati  columbx  rcsideati 
jnxla  fliienia  plenissima  :  quia  sicut  illa  in  aspectn 
fliiminis  pixcavel  accipiiris  insidias.  sic  et  isli  in» 
sidias  di.iboli,  delicias  nintidi,  carnis  ill(>cebr&s,  per 
niandala  D«;i  pixcaverc  utuiilur,  sludiosi  scmpor 
ad  prosequeiida  illa  .{hx  lege  Domini  vident  sibi 
impcrari,  et  ne  bostis  domcsticus  in  aiiquo  eos  re- 
(ardare  posstt,  corput  suutn  serviiuti  subiiciiinl, 
carnem  suam  crucifigentes  cum  viiiis  et  concnpi- 
sretitiis.  Vis  ergo  vidcre  exempla,  prxsto  sunl. 
Juxia  lixc  fliieiita  sedebant  illi ,  de  qiiibus  dicilur  ; 
qiiod  erant  incedentcs  in  omnibus  mandatis  Domiai 


legem  iti  corde  ictitienics  :  de  mandatls  Domini  fa-  "  et  jusiiflcationibus  sine  quercla.  Jutia  bxc  Oiienli 


cientes  non  medicinam,  sed  pecutiiam.  Ui  quid,  o 
anima  mi^era,  niensa  divinx  lcgis  coram  lc  in  la- 
qiieiim  faci')  esl?  Ui  quiJ  runteni  scalurirc  aspicis, 
et  aqiiam  non  bibis?  l!i  quid  f^vum  in  ore  tcnens , 
ccram  coiilcris,  abjictei>s  incllis  duicedinem?  Utilr 
tibi  cral ,  ut  juxla  inandalum  Domini  siuncrcs  li> 
Lruin  i;lum  el  dcvoiarcs  iliuin  ,  ul  faccret  amari- 
care  ventrem  tiium,  ei  in  ore  luo  rieret  dulcis  tan- 
quain  mel  {Apoc.  %).  Suiuere  ccrle  debticras  l.bi  (iin 
divinae  legis.  el  sancta  meditalio::e  devoiate  itliim, 
iit  in  ore  memorix  dulcis  flcret  di:n)  vcntrcm  in- 
firmae  consciontix  ad  amaritudinem  comjiunctioiiis 
provocarel.   Sicul  enim  speculum   iniueri  cl  non 


ciiatn  scdebat  Datiiei  propbeta  ,  cui  Babylotiii  oc- 
casionetn  inrenirc  nnn  poicrant ,  nisi  iantum  in 
loge  Dei  sui.  Sic  ct  ille  qui  divit  :  In  corde  meo  ab». 
cou  li  eioquia  lua,  ni  iion  pcccem  tiiii  {P^at.  cxviii)« 
Isii  comparantura  Joanne  ligno  airereiiii  rriiclnm, 
ciijtis  folia  sunt  ad  sanilaiem  gentium  :  Oslcndit, 
itiquil,  milii  flumcn  aqux  vivx  spk-tididuni  tan- 
qiiam  crysialium,  procedenlcin  de  sede  Dci  et  Agni. 
ei  ex  utraque  parte  fluminis  iignum  afi^erens  fru- 
ctiim,  et  folia  illius  ad  sanitaiem  gentium  {Apoc^ 
xxii).  Ligna  quippe  ex  utraque  parte  Quminis  po* 
sita,  sanclos  viros  designant  nieditantes  in  utraqiie 
pagina  Veteris  et  Nuvi  Testamenli.   Flumen  eniin 


componi,sicul  ignem  rcspiccre  et  non  GaiefK:;:,  aut      mandata    divinx    legis   siguincat,    fiucius    ligiii 


cerle  escam  prxparare  et  non  reflci,  nitiil  babet  in 
BC  uliic  :  sic  el  in  lcge  Doinini  nisi  bis  solis ,  qui 
memores  suni  maiidatorum  ipsiusad  raciciidum  ea. 
(Pial.  cx).  Iiiteilecins  enim  bonus  esi  facientibii& 
euin.  Sed  o  utinam  hi  laies  velint  mcminissc  Sa- 
ntaritani  iliius  misericordinm,  diligentiam  stabularii. 
lisum  duorum  denariurum  {Luc.  x]\  yKstima  qiiia  et 
ipsi  duos  veteris  ei  novx  legis  denarins  noti  repo> 
ncrent  in  pecuniam,  scd  potius  xgroto  apponerent 
inedicinam.  Noniic  profuiium  vatde  xslimares,  si 
videres  aliquem  aflectum  veneno  secum  porianteiii 
antidolum,  si  non  ulalur  illo?  Clamal  Aposlolns 
ontnem  lcgem  Doraini  eruditus  nibil  se  scirc  nisi 
Dominiim  Jcsum  et  eundem  crucillxum  (/  Cor.  ii). 


exempla  bonorum  operum,  folia  verba  exborta* 
tionum  accipiunlur.  Qux  lunc  sunt  ad  sanita- 
lem  geniium,  ciiin  ea  qux  per  verba  exbor- 
talionis  aliis  proponimus  in  iiobi.s  ipsisesempUs  bo- 
norum  operum  aitestamur. 

Speoulalioiieverocreaturarum,qHamsecnndamdi« 
ximusajam,  quiaoperiendx  inrirniitatinuslrx  neces- 
saiiam,iil  lamen  creaturxnoniiiiebomointclligatur, 
qitasi  ciijusdam  alx  expansioiie  ditobus  modis  nuda 
nostra  pr(>icgiiiius,vidolicei  vinculocbaritaiis.cxhibi- 
tionc  revercnliie  et  timoris,  quoruuiprimuin  ost  ad 
.siibsidium  nece.ssitaiis.alteruin  ad  custodiam  humili  • 
talis.Vincnlum  siquiilemcharilatis  adsulisi  lium  ne- 
ccssitalisideoesseiiixi.quia  niillusndcosibisufllciens. 


£i  Ezecliiel  dc  spirilali  lemplo  spiriialtter  loqucns  :  D  a.'e»  niillius  indigens  est,  qni  bic  cbaritalisvinculis 


Quaiiio,  inquit,  erant  aliiora,  tanto  eraiit  bumi" 
liora,  hoc  spiiitu  significaute,  quod  quanlo  quis  ai- 
liora  pe:cepii  doiia  gratiarum,  lanto  huiiiilior  esse 
debct  conversatione  :  ne  inde  oriantur  vuincra , 
unde  provenire  debuit  medicina. 

Sicut  cnim  qui  betie  vivit  el  bene  docel,  alium 
inslruit  quoinodo  vivere  dcbeat  :  sic  bene  doceiis 
el  niale  vivens,  Deiim  inslruit  qitomodo  se  condeino 
iiare  debeal.  Sic  olim  Urias  Eibxiis  a  David  dcsli- 
nalus  in  prriium,  epi>tolaa  morlis  sux  secuin  fe- 
rens,  ubi  fortior  erat  bclli  itripotus,  occubuil  :  quia 
quilibet  in  Ecclesia  Dei  qni  luccm  divinx  cognitio- 
nis  accepit  (sic  enin  inlerpretaiur  Urias,  Iwx  mea 
Dcus)  senlcnliam  sux  damn&lionis  sccum  portal , 


cxieris  nonegeai  copulari.  Nam  quamvis  primo  loco 
diligendus  sit  Deiis  per  afiecliim  dilectionis,  magis 
tanien  proximns  diiigetidus  in  muliissecundum  ex- 
hibiiiiincm  operis.  Adeo  quippe  cliaritas  nobis  erga 
proximum  servanda  est  per  exhibitionem  operis  ut 
cliam  ab  oratione,  a  sancta  medilatione,  ab  hymnis 
et  canlicis  spiritalibuscessare  debeainus  imminente 
proximi  nccessitale.  Ecce  anle  inensam  Domini 
oculis  nc  manibus  in  coeluni  te  intentum  constiitie. 
fii  videris  Cliristum  in  paupere  fame  mori,  nnnqnid 
non  pancm  dabis  iili?  si  fratrem  tunm  Iccto  dccum- 
Lentem,  in  agone  posilum,  non  visilabis  illum,  vel 
cum  cadentera  in  foveam  non  siistincbis  illum  ?  Fa- 
ciesntique,  quia  libt  alligatus  esi  charilatis  vin- 


281  SERMONES    —  SERM.  XLIX.  I.N  FESTO  OMNIUM  SANCTORUM.  «8« 

ciilo  :i»cc,  tc  pracsciiie,  corrucre  polesi,  nisi  lu  cnni  A  aquilae  in.ignae,  »1  v«ilarct  in  descrlnm  locuin :  per 


co  coiTuas,  maxinie  si  poles  cnni  suslinere.  iltijns 
cxcnipla  iiliiiima  sunt  in  sanclis  inarlyribus,  vivuin 
iiohisi-hari^alis  rolinqiienlibus  exeinplar.  Cnm  eniin 
sccuri  divihis  roll()(|uiis  tl  oraiioiic  sibi  soli  vivcrc 
posseiil,  elcgeriinl  lanitMi  prodes^e  aliis,  cxliorlari, 
(iorere,  sanguinpin  siiu  n  rmdere,  iit  vitam  iliain 
l>calani  rn.uii  sibi  solis  in  pace  pnlcrant  qiiaMcre.vin- 
ciilo  cliarituis  astricli,  per  tormenla  passiunisaliis 
coinninnicareni. 

Ex  liac  railice  rbarilaiis  eniannre  ileltetexbibiiio 
reverenti.T  et  lintoris,  ut  eos  quos  laolo  cbarilaiis 
atTcrdi  arnplecti  leneinur  exbibilinne  revercntix  et 
tiinorisoffieMiiereiiiiicatnus  Quoileiiam  iniilobcato- 
ruin  gpirilnuin  priuciputn  doceinur  facere.  ad  qiio- 


aquiiani  Christuin,  per  niuliercm  fidclem  animam, 
pcr  dcserluin  C(£lMm  vokns  significarc.  lia^c  aiitem 
nalnrae  innovalioqii.ne  cril  in  corpore.si  ail  iiainrain 
rurponim  resiticiuuis.  scrumliiin  rionienla  hujiis 
niiiiub  probaiur  atlcinlenda.  Viileiniis  ciiim  qiiotl 
lorra  in  prjcsiMili  poiiilprosiiaie  sua  rorpiis  ajsjira- 
val,  a<|<ia  huinoriiin  iirj>qiiali(aic  iiiiirnial,  aer  spl* 
randi  necessitale  ailli<i;il,  i>;nis  c.doris  ifn  i  oilemti- 
lia  consiiii  il.  Isla  eig'»  inhovat»  iiocrssc  crit,  noii 
toili  dc  niedio.  ut  iinn  itiiinniias  qu;v  aggravat.  si^d 
natnrap  VPritas  inlegra  leroriiieiiir,  sicui  Doiiiinus 
ait  :  Capillui  de  capiit>  vcsiro  noii  pcribii  {Luc, 
\t\),  Habebuiit  ergo  iiinr  curpi>ra  iiioriis  bnjiis, 
into  vci-e  inurlua  abcleuicutis  hnjus  iiiundi,  n.itiirx 


ruin  normain  prcscns  Eccltsia  disposha  est,  qni  se  B  vuritaiein.    non  corrujitioneMi,  viileliret  ul  siiil 


ipsos  secunduni  suinniae  illius  potestatis  disposiiio- 
uem  boiiore  prxveniunl,  iiifcriores  singuli  superio- 
ribiis  suis  obedicntos,  id  sibi  a  sumiiio  iHo  iinpcra- 
tore  iinperatuin  repuianle^,  quod  a  prxsidente  po- 
testale  aiigelica  sibi  fuerii  iinperatuni.  Nain  si  a:i- 
geii  dicerent  aicbaii({elis,  llironi  doniinationihus, 
antcerte  chcrubiii  ad  seraphia  :  Non  libi  obcdiemits, 
noluinus  te  prjeesse  nul>is,  puiasne  placeret  suinuia: 
illi  iiiaje.Ntaii?  ncquaquain.  Propter  boc  enim  piacci- 
piiaius  cst  rcx  ille  superbix,  qui4.  voiuit  e^se  similis 
Altissimo  (/«i.  xiv),  noii  parl  cipaiioue  dciuiis,  s<n\ 
siuiilis,  boc  est  sine  donii'iio  sicut  illc,  ne  aiicui 
FHperiori  exbiherft  revcrcntiain  debiiiesuhjectionis. 

Nnnqnainne   legisli     qnoniaiu   Uavid   Sanii  diver-       ,  _. 

tenti  inspeiuiicain.prxciilit  oramcblamydis?  Unde  ^  loiqiichilur,  ui 


lcrra  palpabiiia,  ait  aqna  uiobilia,  ab  acre  levia,  ab 
igne  vcru  spli  ndida.  Ma^is  taiiien  ab  aerc  cl  ignc 
accipiciit  qiiain  de  reliquis.  qiiia  icvilas  eoruui  le- 
vilali  ciigilaiiiiDuiii,  M  spleinlor  ipsoruiu  splenilori 
stcllaruin  coniparabiinr  :  diceitle  Aposlolo  ;  Sieila 
diiTert  u  siclla  in  clariiale,  sic  et  rcsut  lectio  nior- 
moriiin  {ICov.K\). 

Sirut  e  conira  reprobi,  qui  diiexeriinl  lcrrena 
super  utniiii,  ei  passiiniihus  concupisccnliaium  se 
siibdiileriiiit,  de  iiis  iiifcrioribns  elemcnlis,  (erra 
scilicel,  el  aqiia,  inagis  accipiunl  iit  in  bis  qu:!*  pas- 
sioiiihus  niagis  siinl  accoinmoda  corporuin  recijtiaiil 
passii  nes.  0  qiiani  inielix  iiia  atiiina  qnie  (riplici 
carccre,viileiicet  C(inscieiili:e,  coi^ioris,  et  gclieiinu) 
nec  iitius  si(   sii;o  atigusiia,   iiec 


ct  postea  seipsiim  veiienientissime  reprciiendit : 
cnin  euiin  in  Saulc  gradits  supcrior,  in  D.ivid  vcro 
infcrior,  et  in  chlaniyde  poicstas  intelligatur,  ora:;i 
chlauiydis  pra>eiiiei'e  est  debitje  reverentia*  sui  su- 
perioris  aliquid  detralicre  (//  Reg.  xxiv).  Qnam 
David  Sauli  aiiStulis.se  se  duluit,  quatido  in  euni  ciii 
revcrenli:c  bonorem  debebat  aliquid  prxsuiupsisse 
ptBiiitiiil.  Sic  uiiin  duni  arca  Oomini  a  Gahaa  de- 
ferrelur  in  Jcrusalcm,  duiii  arca  inclinatur,  Oza 
l^uviles  maiinm  appositit,  cl  ideo  a  Domiiio  peicds- 
sns  intcriit.  Uhi  per  at-catii  praslati,  per  Ozatii  suh- 
diti  aicipiunliir.  Arcx  vcro  inctinalx  Oza  inanuin 
ailbibct,  diiin  pr»'latis  aiioruin  xiaii  sive  iiifinni- 


(oris  sine  p<£na  :  ciii  imuiorlaiilas  in  essenlia  ct 
possibilitas  setiipi^r  durabit  in  pcena  :  ncc  aliquo.t 
itlitis  niuiicris  accijiiai,  i)iiod  saiictis  iti  iinpassitti-< 
Jilate  conlerel  siiperni  gratiam  lurgitoris.  Et  eril 
iiitpassihilitits  et  iiiiinortalitas  siipra  naiuram  niira- 
hiiis,  quibiis  vi(a  et  esseniia,  inio  lotiis  na(iir;c 
ctirsiis  erit  naliirali:^,  la  ipsa  nalura  lU  stia  integri- 
(ale  gaudcat,  et  in  co  qiiod  ainpljus  accepit,  iu 
amorein  iargitoris  ampiius  inaniescat. 

Scd  iiuic  rerorn:a(iuni  iiosira;  naluras  accedct 
conscssns  dexienc,  qui  cotisis(i(  in  pieiii(uiiiiic  co- 
giiitionis,  dileciioiiis,  el  joeiindilaiis  ;  iit  iiec  co^ni- 
tio  erronea,  tiec  dilectio  illiciia,  vci  jocundiias  tristia 


tali  condescendeiitibus  suhditus  ohviare  pi£suinit.  d  adinittore  possil.    Ihi    eiiim  scientiain    iiiformabil 


ld<>oque  a  Dotiiino  perculilur,  vei  in  pra:setiti  ad 
rorrectionein,  vcl  iii  ruluro  ad  dainnationcm  Expcdit 
c  go  mngis  ut  penna  cliaritatis  veleinus  iitnrma 
propria,  sustincaniiis  aliei;a,  nc  nudi  appareamus 
cuin  id,  qiiod  mortale  rsi,  in  nobis  ab&orptnin  fuerit 
a  vita  :  cl  pcnit9!  illx  atsumcndv  suni,  quihus  nun 
proiegi,  sed  subievari  necessc  erit. 

Et  videntur  isis  pcnn»  ipsum  capui  noslratn  ad 
coebis  cxiiilisse,  quas  si  cognoscere  desideras,  ipsx 
•unt  iiinovaiio  nature,  et  consessus  dexteise.  Ipse 
etenim  Rcdemptor  nosler  bas  alas  priiniisassutnpsit 
nobis  in  fuluro  eas  coilaturus,  quando  similcs  ei 
erinius.  Undecl  in  Apccalypsi  aiaeaquila)  iiiagu  c  di- 
cuntur,  ubi  sciipium  cst:  Oau«  sunt  muiieri  du:c  |la9 


justicia,  ne  sit  elatii  :  ihi  cburitaleni  dirigel  scien.» 
tia,  ul  sil  oniinata  :  ihi  jocunilitalcinproduret  intlo- 
ficieiis  a^tcrnitas,  iie  aliquo  doloris  nuliiloqiiandoqiio 
pussitoltruscari.Oinnia  ergo  hona  anitn:tt  in  se  nunc 
divcrsa  in  Deo  tunc  eruiit  uiiila,  iitcngnilio  diligut 
et  ciiaritas  c«gnoscat,  ei  uno  aircciu  iu  Dco  fiuian- 
tur  oninia,  quj;  ununi  fiiieni  Cbristuiri  sibi  consti- 
tuerunt.  lioc  est  quod  iiiundi  pbilusoplius  aiiiin.uu 
constare  di.\il  ex  dividua  ct  individun  stthsianlia, 
ex  eadcin  et  Jiversa  natura,  quia  cl  nunc  divisos 
affectus  habel,  ad  diversa  sc  appiicans  :  scd  iiidi- 
visx  sive  ejusdem  nalune  cril,  duin  cognilionc  e( 
amore  in  Oeum  tola  inlrn'lens,niio  viituiumafTcctu 
in  lllo  erit  iinita. 


?R5 


AUSALOMS  AbB.VTlS  SnUNCKiaSBACENSIS 


2&1 


lliul^  ciinm  el   Uoinim.s  on...c»  viri.iiofi  3f.iin.-«,  A  r.ihl  nsnoe  a.l  moilcm.  <;..a  cliam  saucii  omnesMu. 


q.iibiis  Dfo  rri.riiitii.il  esl.  |)tii|tliM'  itlvi.iiiaiei..  affe- 
('(iis  snli  ...10  ritg.iilio.is  iioi.iiiic  .iiiii|irelt(^iiilit   ili 
tens  :  Esi  ii.iie.ii,  iiii|nil,  vii.i  ;fier'<:i,ti(<'o);;ios('.:>i.l 
te  ^en.ii)  r))'ii..i,  ei    i|iii-iii  ....sisli  J.'sii.>i    (^l.iisi.n.i 
{Jouit.  xvii)  Ofei  <|uui.(lo  illius  scic.ili»;  «eHial  i'0))ia, 
ci.j.i»  tisiis  iioit  ad   iiivesliiJJlioiieii.,   sed  |toiiiis  iiiJ 
Itea  iliiilineiii  special  :  iioii  ciii.i.  iila  scie.itia     '|.ia> 
stiones  iiivolvii,  iiun  regulas   pro(>oiiit,  iiit.i  caiisas 
ren.iit  iiai.iraliuin.  vel  obscnra  i.i:<.<irr-.sl.i  f.uil,  quia 
iii  soluii)  ibi  le.iet  scieiilia  <|i.oil  facii  ad  fiuitiouein 
Jocninlx  i!iiu&lieati(u<iin'&  Tri|ilex  itcifecliu  sciciitiae 
ibi  est,  scilicei  Creaioiis,  iit  ptT  crcatu.x  ilignita- 
leii.   laiKte.i.us   Dci  Si.pii-nli.tiu  :  ri'S(:airauoiiis ,  ul 
pcr  ass.iinpiae  iiattiauiiatis    opera  iauileiiius  Dei  liO 


c;:iiat.t  cum  ipso  prxuiiati  suiit.  Vos  e.go  (\u\  iniiis 
vi>Uis<'u.i)  nliqiiiil  Itoiii  agiiis,  ci  propter  v«>rii»  1:.- 
b<  .ruiii  ejiis  c.i-iioililis  vi.is  iliinis,  itoii  vos  iiwui- 
teal  laltoris  litij..s:  i]uia  vila  brevisesl,  iaboris  veiiil 
(i.iis,  siipreiiius  iile  Jiiticx  imiuiiiet  ul  retiJa^  mer- 
cctleui  iiburuui  saiicioruin  stioruin. 

Mevredem^  itiqiiii,  labcrum.  Laix>r.inl  In  seculo 
ijuibiis  vila  isia  dulcis  esl.labnraiit  et  iili  quilius  viin 
isla  aiiiara  est.  Qitiiius  viia  isia  diileis  csl  laboraiii 
iigendo,  licita  operaliorie  ftrovitlt^.ttits  quid  (Ome- 
dai.l,  quid  bib.int,  et  eorpori  i|ito  imluanttir.  el 
lixc  oruitia  ul  sci  ulo  islo  diu  |M)ii:)Mlur.  Setl  iattur 
islorutii  repn-lieiuiilur  Domiiio  ulii  tticit;  Nolilc  so- 
licili  esKe  qiiid  manducciis  vel  qnid  bibatis  ,   anl 


nilaieintdeitaiisuuoqiie  perfecla    crit  ibi  cognitio,  ^  Q"»  iiidua.i.ii.i  (J/a/r/i.  .xv).   Siil  .Miim  Paier  vesler 


ul  in  illa  veMcreinur  Dei  maj^statoin.  Ecceaiidt^istis, 
fratrcs  cliarissitni,  qii:ilis  sil  iile  coiiscssusdeklcce, 
qui  saiictis  o.nMilxis  repromiliilur.  qiic.i)  accepit 
Cbrisius,  accepil  ct  heaia  virgo  Maria,  aicipiet  el 
niiiversal  s  sancior.im  Ecclesia,>o.l  diUereur.  moiJo. 
St-det  tMiiiii  Cbrisliis  a  destris  Patris,  sed  ipse  so- 
Ins  sedel  etiam  iii  ilevtris  Filii  be.da  Virgo,sed  ipsa 
sot.n.  Ceteri  vcro  sai.ili  eiiiiil  umnes  qnidfu)  a  de- 
xiris  ejus,  scii  non  sedebuiil  fi  dexiris  ejtis,  Sedtre 
e.iim  a  U'-xiris  P:i:ris,  boc  e.<;t  csstf  a^quaiein  vcl  esse 
iii  potiorib.isejus  Itoois,  quud  sutti^  FiJiiis  ejus  aoce- 
pit.  Sedcre  in  de&irisFilii  esl  prx  <;:cicris,  aniiicre 
cii.irismatum  ilonis.  qux  siiiguljnlcr  accepii  beaia 


qiioniain  bis  oii..iibus  iiitli^^ilis.  Quibiis  .tuie.ti  vil:t 
isla  am^ra  est  lal)oraiit  p:tticiido,  sicul  laliorave- 
ruiit  sancli  illi,  qui  ruoruitl  eculeo  Jisicu  i,  rigori- 
biisal^idi,  carceribus  sq.ialidi ,  sa.igiiine  perrusi, 
plagis  iividi ,  iiiedia  inarcrati,  aii  iittjntuii.  morlc 
coiisummati :  ei  bxc  omnia  ui  ab  boc  seculo  ciiius 
ex^^ipere.ilur. 

Ueddci  ergo  Dcus  mercedem  laltonim  sancloruni 
suorum.  illis  qiii  in  volnnlaiia  sui  aWictioue,  atit  iii 
violciila  pcrsec<Uioiie  impioriim  paiienliaoi  Doinini 
Jes:t  imilaii  sunl.  Noii  bla:uliau(iir  igitur  sibi  liouii- 
ncs  criiiiiriosi,  lanqiiain  ipsi  mercedem  s<.tam  rece- 
pluri  iioii  siiil,  quia   sicut  Dcits  rediii^t  merceilein 


Dei  G  iiilrix.  Esse  vero  a  dextiis  Dei,  es(  partic  pem  c  J"*''^'  ''*  ^^  injustis.  Imo  sccui.dum  ({iiai.ior  Kcm-ra 


e.<se  tlliiis  glorix,  situt  scripluu)  esi:  Tiiiu:  dicei  rcx 
illis  qui  a  dcxiiisejus  cruiit  (i/<i(</i  xxv)  iluc  autciii 
eril  <-o  itiiiiineo!>Miibiiseisi|ui  ad  lOCuaii.U.-gis  :L>lcriti 
voc:tti  suiii.  Frunl  ergi)  mnnes  beal.  a  dex  ris  Fllii, 
iuto  sedebiiiit  om:  es  adilextcr.imejiis.Mun  adcxtris, 
allftsiaiiti'.  qui  di<-ll  :  Sedere  ipsio  Filio  ad  «lexterain 
lueam  vel  ad  siiiistiam  iticain  no  i  Cbt  ii.ciiin  dare 
votds,  sed  quibus  paraiu:n  esi  a  Palrc  utco  (MaHh. 
x).  Sclerc  eniiu  ad  dexierau:,  ad  gloriam  spectai: 
srxlere  a  ilcxiris,  ad  gloiix  pra.M):iiieiiti:tm .  quam 
CiirislUb  bodic  M:itri  suu!  coiilnlii,  dum  cam  exiu- 
ru  siijter  poiesl:»les  Siigclic;is.  Cbi  i!la  sedet  re^jiii.') 
beaiorutu  spiriiiium,  et  mediatrix  peccatorum  sein- 
per  iiiterpeltaus  pro  nobis ,   ut  ct  nos  accipiaini:s 


hominuin,  qtiatiior  incrre  iutn  geneia  iiiveiiiiitiliir. 
Est  ciiiin  n>erccs  immodcrate  iioiia  iiujns  scciiti 
anuinliuin ,  est  mcrces  enoriniter  iiiaia  l.ui.ts  se- 
culi  co.iimiltciititim,  cst  merccs  juste  el  pic  in  Itoe 
scculo  vivetitiuni,  cst  et  nierces  cuiu  Deo  rcgiiaH» 
tium.  Prinia  merce»  est  lempomlis  Iteitelicii,  de 
qiia  ilicit.ir :  Iteceperuiit  icerceden:  siiaiu.  Sectiii<la 
esl  •fternisupplicii,  de  quadicilur:  Secuiidiim  opera 
nianuiini  coriim  Iribue  iiiis,  rei'de  r.>!ribulioiieni 
eonim  ipsis.  Teriia  cst  spiritalis  graiix,  de  qua  ipse 
Domiiiits  dicit :  Qiii  reliqiierit  doiiiiim,  vcl  agros, 
niius,  aiil  paretttes  propter  .ue  ,  iiuilto  pliir.i  acci- 
pict  iii  prxscnli  seculo,  ei  viiam  xteniam  in  fuluio 
{Mittih.  iix):  pcr    iiiulloplura,  dun.i  gi-ati.tiutn  quae 


ciindc:»  co.isessut.i  dex(er:p,  q.iem  ipsa  accep.t  bo-  D  '""^''  '"  ''^^  '''^  cotifcru:ittir,  voieus  signi/icaie 


riie.rna  die  niigrans  a  corpore,  (j»iem  tiobi.»  pia:siarc 
digi^ei.ir  Do:i;ii;us  irusier  Jesus  Cliri^ius.    Aine.i. 
SERMOCO.MMUMS  L. 

IN   DIF  OMMUM  SAXCTOUUM. 

Reddet  Deus  mercedeni  laborum  sanclorutn  tuorum, 
el  deducei  itloa  in  via  miraliili  (Siip.  x  ).  .\udiaiit 
vertiuiii  hoc  oiiiiies  qui  voiut.taric  pressuras  niundi 
l.uj.ts  sustiiieiit,  qui  pariicipes  siiut  pocintcniiui  cl 
tnbulaiionis  Jesu.  Audiai.t,  i.i((uam,  verbuiu  hoc  et 
coii.solctitur,  quia  flnis  l:>borum  pariier  et  merces 
vis  reprotiiilliiiir  noti  quaii^ciinque  ,  sed  qnam  pri£- 
l>aravit  Deiis  dJigeiitibus  se.  Qtiid  picciosius,  quid 
itppeiibiliiis,  quid  in:ijus  bac  nierceJe  promitii  po- 
tuii,  pio  qua  6:inc(i  niar!yrc>,  ci  alii  jusii  ccitave- 


Quaria  vero  merccs  est  ajiernse  gloriaj.  de  qua  dici- 
lur:  Eccc  eni.n  merres  vesira  mulia  est  iii  fociis 
(Maltli.  \).  Quani  mutii  liomiiies  suiit  in  boc  se- 
culo  vigilias  mtiltas,  orationes  ct  eleemosytias  ,  et 
alia  piciatis  opera  faciciites  .  qiii  di:;ii  piiicisMliuli- 
nem  crcaliirarum  bujiis  uiundi  el  eariim  dclecta- 
tioncs  aitendunt ,  siatiin  coi.cnpisceutia  ocuioruni 
suoruin  capiuiilitr  iii  eis,  et  velul  pairiaju  de  cxilia 
facieiiles,  lcmporalia  bona  supcromi.ia  appciunt  el 
diligunt,  quai  tanluin  ad  necessitalem  in  obsequiuia 
divinum  illis  coilata  sun(.  Quare  lioc?  quia  i.niigi- 
nem  Dei,  qui  suinme  pulcl.er  est ,  io  seipsis  nou 
vident,  el  decorem  amatiiis  suo  oculo  cxcaccalo  in- 
lucri  non  possuni :  qnem  si  aspicerent,  «(iiiue  om- 


?a5  FEIIMONES.  —  SEIIM.  L.    LN 

i>:a  isl.i  cxtcriftn  coiileiiinerciit ,  <\»x  et-iain  ex  siio  A 
dercctii  cil«)  prxtereiiiiJ ,  .iiil  iiovis  sii|>ervenicmiltiis 
illonim  comp:ir.ilione  rilesciiiii.  His  ergo  lioniitii- 
bu'^  <lal  Deiis  mcrietletii  iMina  teinp<>r:ili.i,  qii:c  snin- 
mo  stiidio  .ippeiiiitl,  ul  iii  ipsis  l)Oii:i  qit»;  r:iciiiiil, 
reniiiiierenlur.  Sed  vx  illi  infelici  a:iimnp,  qiiae  iii  fine 
iimnili,  sanctis  omiiihus  regnum  pcrci|iieiiiilMis,  pro 
consolaiione  auiiinra  esi:  Reccpisii  incrcetem 
tiiam.  Sed  el  iliorum  qtii  mal»  liujus  mnndi  eiior- 
miler  coinniitlunt ,  iitrinitus  est  niiincrus,  qiiorum 
excmpl.i  sunt  Inrcs ,  prxloiics,  fornicniorcs,  im- 
mumli,  S  moniari,  amhitiosi,  et  inulla  linjtisccmodi 
moiisira  iiominuin,  qui  toio  exiinc.ti  spiritu  festinant 
in  iflieriluni,  ut  scpulii  iii  vitiis  siiis  noii  adjicianl 
iiltra  nt  rcsnrgaiit.  Qiioinoiio  enini  rcsuii^crcnl,  qui 
sceiera  su.i  ncm  ;il>iii>rruiil  el  qiioilainniodo  iiiscn-  B 
sibiles  eirccii,  eiiani  seipsos  noii  ftenlinnt:  propier- 
ea  iicc  conipumiioiie  scinduiiiar,  iiec  confcsslune 
lavanlur,  nec  pieiate  inuliiiiulur,  noii  movenlur  prc> 
cibus,  non  ceduni  iiiinis  :  iino  si  uliqnando  eos  cor- 
ripias,  detertores  ciriciuniur.  Qux- creatura  propier 
liOc  iton  iiiiieiur?  Ecie  lionio  ad  iinagincin  Dei 
faclus  Patrem  snuni  in  coelis  non  agnoscil,  el  filij 
itidignus  noniine,  coclcslem  palriam  jnre  lixiedita- 
rio  sibi  debilaui  coiileniiiil  quxrere  ei  possidcre: 
et  toio  stuilio  iii  inrerniiin  deinergitnr,  ut  p.-trtera 
cuni  illis  liabeat,  de  quilius  scripitJin  esl :  Uoinina- 
bunlur  corum  jiisti  ia  niaiutino.  el  auxilium  eoruui 
velcrascel,  iu  inrerno  a  gioria  eoruin  (Psal.  xlvm). 

Piungiie  ergo,  oniiies  angeii   Dei,    eC  vofe  aniniae 

,.  C 

jiisuuum  concives   vesiros  perditos,   qm   in  regno 

Dei  doinestici  vestri,  et  coiiaiiedes  Ciiristi  esse  do- 
Luerant  :  qno>ii:<in,  reiicia  ierra  prouii6Sioiiis,  Pba- 
raoui  in  luio  el  iaiere  el  palea  servire  dc«-reveriint, 
et  lanquam  Inier  niortuos  conipui.iii ,  deleti  snnl  de 
libro  vivcniiiiin,  el  ciim  jusiis  non  scribeniur.  Rc- 
sipisfc,  aniina  !nisera,  et  vel  s«to  cotivoricre  ad 
Doniinuin  Duuni  luuin,  qiiia  sicut  inalorniis  aOeoiiis 
sortles  iiif:intuii  siii  nou  abborret,  ita  Cltristi  pietss 
lion  abliorret  scclera  Ina  duinmodu  ab  iilis  velis 
inundari.  Traiiat  te  snrsuin  signacnluni  n.ilura", 
qnia  ad  in:aginein  Dei  faitus  es  :  irabat  le  sursuin 
couiinissuin  fidei,  qux  in  spccie  bona  invisibilia 
tibi  reproniillii.  Quod  si  clausiralis  es,  traliat  ic 
(>iin>niii  tiliilus  iiix  professionis,  citjus  vincuiis  ad  q 
$i-rviiium  Dei  mancipatns  es.  Si  b:rc  oinnia  te  tion 
iiiovent,  respice  ad  corpus  (Tluiu  fragile,  vas  lu- 
lcuin,  dicei  enim  tibi  qnid  le  oporieal  farere. 

Lcce  enim  corpus  luitm  (lignitaieiii  coudiiionis 
siKc  servans  sorsuni  erigiiur,  ocnlof.  ad  coeluni  le- 
vat.  niaiius  utrasque  cktfitdit  ad  Diiniiniini,  ul  his 
oninUius  le  uioneal  desiderio  ril  coeliun  aspirurc. 
Obslupesciie,  cu-li  el  unincs  qui  babitalis  iii  eis, 
quoniaui  caro  infiruia  qundamniodo  dedignatiir 
coitsorlium  sni  spirilus,  quein  lantu  ignobiltiaie  a 
8ti:i  digntlale  videl  degeiierasse.  TrDtiseauius  niotio 
ad  pic  vivcnlcs  iii  lioc  seculo,  qui  el  ip'.i  geinina 
mercedc  «loiKinlor,  uiia  in  pr:rsei)ii,  alicra  in  fu- 
luiu.  Accipiuui  cniiu  viri  justi  iu  bac  vila  duua 


DIE  OM.NILM  S.\NCT()RLM. 


280 


irraliarum  pro  inerceile  ad  consolitionein,  iie  in 
Iribiilaiioiiiliiis  <lcrici:inl,  qno.l  (ii  qu.inlo  accen- 
diiiitiir  chnritflic,  q<i.iiiilo  tjingnniiir  dijbvdiiie  de- 
voiionis,  qiiaiHlo  snr^iim  r:ipiiiniiir  ad  eiiiinenlia 
conteinphilionis,  mnllisqne  :iiiis  moilis  qiiibns  ro- 
borantur,  ul  pressiir:is  iinjus  niiitnli  possinl  snsti- 
nere.  Qiiomodo  euiin  nisi  grati:i  Dci  conrrrmali 
saiK  ti  niartyres  ,  el  alii  justi  in  causa  Det  lam 
constanics  esse  potiiis&eui,  ut  gl:idio  iinuiinente 
cervices  flecterenl,  aperlo  carcere  uollent  evailere» 
morteui  ullro  appetereut  ,  persecnlores  provoca>- 
reiil  ?  Illud  intcrius  uiiiins  erii  <-nusi«lerare,  qni 
gratia  Dei  in  bac  [vial  prirveuti  sutit,  t|uil>us  iiiodrs 
vilain  su;iiii  regcre  debe:int ,  ut  aJ  iiierceJem 
apteriix  gloria;  posiinl  pcrvenirc. 

Oinnis  eigo  vir  liotius  recte  D<'o  niiliians  circa 
vitam  .Auaiii  (;n:Uiior  circunspeetiones  hul>c-rt.' debel. 
Priino,  ul  iii  expe<  (atione  riiii.s  sul  sit  suspensus  : 
seciindo,  ui  pro  &aiisraciioue  peccaiornm  snoniiu 
sil  liinor.iius  :  terlio,  nl  in  upeie  D«^i  sit  devoms  : 
qnartn,  ut  iii  niuitiplicatione  lalenti  sit  tioticiliis. 
Debct,  in«|u:iut,  esse  in  expcciationc  finis  sui  .siis- 
pensits,  et  quia  bora  tiiortis  nil  cst  iiiceitiiis.  dicere 
in  cordesiio  :  Kcce  dics  niei  pralcreuMl,  bo<lie  vcl- 
cras  iixoriar,  venit  jaiii  Jnilcx  iile  suprenius.  Vigi- 
iabo  ergo,  vi(;ilabo,  pra>p.irabo  me  in  occursum 
ejus,  tie  cuiti  veneril  iiiveni;<t  uie  iinparatum.  Vigi- 
labo  priin:\  noclis  vigilia  ,  nl  pr.i»lerita  peccainiiia 
dolore  el  poeuiiemia  tliitnnii  :  vigilaiio  serunda  no- 
clis  vgiiia.ut  per  bona  opeta  Deo  luco  saiibfaciaut : 
vi;;i'.al)0  lerliu  noctis  vigilia,  uicante  in  rulurosiniilia 
n<)ti(0iiinii!tatn.Q<i04|  si  veneril  iuprima  vii;ilia,  ei^i 
iu  seciiiida  vel  lertia  vciicril,  ei  ilu  iiivi<uerit,  bea- 
lus  cst  servus  isle.  Debci  crtain  vir  jiisius  prosa- 
iisfaciiuite  criininum  siioriiin  e.sse  lituoraius,  di« 
cens  inlra  se  :  0  (luoties  Denin  cnemli,  qnot  cri- 
niiiiri  conitnisi,  credo  (juia  itotnlntu  plene  confessus 
suii),  notidtini  salib  placxi,  adhiic  projiciam  iiic  Ad 
pedes  Doinini,  ct  cuiu  Fubttcano  penutiam  |)cctus 
nieuiii,  cuin  Pelio  ncgante  flebo  ainare,  ul  iiber- 
tate  flcluuiii  abliiani  niuculaui  peccali  uici.  Sit 
ciiani  vir  lionus  iu  opere  Dei  devotus,  ut  iii  oiuni 
actioiic  sua,  4|iiani  propier  Deuiti  facere  [dchet], 
aflectu  devutiunis  ad  ipsuiu  respiciat,  ne  opiis  Dt;i 
inaciilciil  prava  dcsideria,  ciiriositas  ct  vana  gluria 
confuiidaui,  sed  potius  ad  illum  «lirigalur  0|ieris  iii- 
lcntio,  a  qtio  expeclal  operis  reiriliutioiieui. 

Saiic  aflecfis  devolionis  oculus  auitn*  esl,  quo 
ad  Deiini  respicere  dcbel,  dc  qno  dicitnr  :  Mel.us 
cst  libi  cuni  uuo  uculo  inlrare  ad  vilam,  qu:iin 
duos  oculus  habciilem  milti  in  gehcnnam  iguis 
{hlutlh.  v).  Inio  pulius  duo  sutit  aniitia'  ociili,  vjde- 
li«  et  iiilelloctus,  ct  affeclus,  quoriitu  aliero,  i.l  esi 
iitlelSeciu  Deuin  videre  dcbet  pcr  cojiiitir.nem, 
aUero,  id  es'.  afi"cctii,  per  devoiioneni.  Prniius  erpo 
auiiiiui  oculus  illos  scandalizal,  qiii  cum  miilta  de 
Dco  cogiioicaiii,  prava  coiiversa'ioiic  ab  ipso  rcfe- 
dunt,  de  qualii>u&  scripluin  e&i :  Qai  cuiu  cujjihi» 


187  AliSALOMS  ABBATIS  SPRlNCKlRSBACEMSlS  tS8 

vissont  Denm,  non  siciil  Dcuin  glorillcavertint,  ot  A  "O"  usqiie   i»   finom  :  qiiia  omnis   <lel»'«l3iio   vilat 
iilco  sfiitti  facli  snnlet  evanucniiit  in  cogitalioiiilius 


»'jli{Rom.}) :  qniiiiis  iiliqiie  melin»  essel  uno  ocnlo. 
lioc  csl  siniplici  :inV-ctu  lievoliuiii»  ji(i  v*i9<»  ifilrare, 
QiiMin  (Iiios  nnilos  hahentes  inilli  in  (^ehciinam  ignis. 
MiiIii|ilic:ilio  etiaiii  talcnii  nerrssaria  esl  liis,  qni 
vnltint  :mI  vii:iin  iiilr;irc.  T:ileiitiiin  ('».t  omiie  Dei 
(lonniii,  sive  «oipoial»'  sive  5piril:ile.  qiio  Immo 
salmeni  siiain  potcst  operari.  qiinij  tar.qiiain  pr- 
4'tiiii.itii  siiain  Doniinns  nohis  coininiliit.  nt  cximle 
a  noliis  nsiir:is  boiiortiin  opcnim  rccipiai  :  sicitt  ile 
«ervis  fl.lrlihii^  iii  Evanpclio  loglinr  (i/a/f/i.  xxv), 
qntiniain  aliiis  qtiiiH|ne  talcnla,  aliiis  diio  snpcrlti. 
craliis  cst.  Scd  sicul  pccnnia  est  a  Dontino,  iia 
Cl   nstira   bonoruiii    esse  a  nobis  dehet.  Qiii  ergu 


istius  ain.iriliidine  termiHalur.  Sed  in  dexteri 
Dei  dcleclaiiones  stint  usqne  in  (inein,  ainariludi* 
num  consninniaiitcm,  non  delirienicin,  eo  qtioft 
niilla  aiiiariliiiline  snbseqnente  rtnianinr.  E.st  enin» 
finis  snb  iine  rl  fiiiis  cxira  finein,  siciit  scholares 
direre  snlmt.  Il:ilieiit  rtiain  sancti  inlcrnani  sacie- 
taletn,  qtiia  replcnlnr  in  boni&  ilonis  Dei,  et  onin? 
de!-idsriMin  snnin  in  so.ipsis  habeniem  niillins  rei 
defectu  an^nstiantnr.  De  hao  »(»('ieiale  Prnphelj 
dicil  :  Saiiulinr  cnin  appariieril  gloria  tna  (Psa/. 
XVI).  El  iii  Canlicift  :  Coinediie,  ainici,  et  iitetiria- 
niini  chari.ssinii  [C(in( .  v).  Laianliir  etiain  xterna 
jocnndiialc,  quai  nnllu  dohirc  vel  iristilia  niinui' 
vct  auTerri    possil.    de  qn»  Doniiniis  in  ETaii|(elio 


acccpii  diviiias  liiijns  mnn.li.  sit  solicitns  in  snb-  B  dicit :    Trisiitia    vcsira   verletur   in   ^aiidiuin,  cl 


veniendo  egenis  :  qui  potontiain,  in  stibveniendo 
oppivssis  ;  qui  accepit  jnsiiiiam,  in  c:iusa  Dei  det 
rc(  liini  jiKlicium  :  qtii  prndoiitian),  det  boiuiin  con- 
Eiliiiin  :  qiii  cliarilaleiii,  osli^ndat  e:im  pcr  exliilii- 
tioneinboiii  opcris  :  iic  si  in  aliquo  Dei  doiio  niulii- 
piiiando  minus  sit  sulicitus,  inipmperiuni  scrvi 
iilins  nci|u:iin  aiidiai  a  Domino  :  Qtiare  non  ds- 
disli  pocuniain  meani  ad  inensain,  itt  cnin  usnris 
mi(|iie  expgii;som  iliam  {ibid.).  Quoniam  ergo  con- 
linii:itio  t)oiionifn  operuin  necessaria  est,  nenio  in 
pr.-rterita  vita  sua  coiifidal.  diccns  :  Foniierop<;ra- 
Ins  sum,  niodo  quiescam.  Foriis  eiiiin  David,  qni 
iirsnin  ei  icoiiem  nianu  propria  intciTect-ral :  blan- 


{{aiidiiiin  vcstrnm  ncino  toHet  u  vubls  (/on».  xvi). 
Eril  aiilem  vulutitas  in  dnlccdiiie  nieniis,  satielas 
in  visioiie  Dci ,  jocniitiiias  in  pionitiidinc  divini 
amoris.  Una  laimn  nierces  onininm  Christus  eri!, 
qui  eril  voluplas  in  nicntis  dulcedine,  salielas  iii 
visitnic  Dci,  jocnnditas  in  plcnitndine  divini  aino» 
rls,  iit  sic  implealitr  quod  scriptuni  esl  :  Erit  Dons 
omnia  iii  oinnibns  {E\thet.  iv).  Ei  qnia  Deus  mir.i- 
bilis  in  saiicti.s  suis,  tutic  dcducel  illos  in  via  ti»i« 
raltiii. 

Via  ista  Ciirislusest  dc  i|na  diciiur  :  Viam  pacis 
non  cognovorunt  {Uom.  iii).  Et  alibi :  Ego  suin 
via,   verilas  et  viia  {Jonn.  xiv),  Si  enim  opora  re- 


ditiis  ninlicris  dejf;cttis  esl  Sainpson.qui  in  inanili-  r,  paialinnis  nostrx  altendainns,  Chrisins  in  omn  b:iK 

mirabilis  appariiit.   Qnod    eniin   Dcns   incarnatiu 

esi,  niirabile  fuit :  quod  iinpassibilis  passus,  iniia- 
bile  fnii :  qiiod  morluus  resnrrexil,  mirabite  fiiil ; 
ergo  dodnccl  iilos  in  via  mirabili,  (|iiia  a  fide  iii< 
carnationis  ad  iniiiaiioncm  sii.-e  passionitt,  el  ab 
imil:itiotie  passionis  deduoel  itlos  ad  prxmiuin 
rcsiirreciioiiis,  Fossninus  lainen  per  lianc  viain, 
transilnm  srinciorntn  ali  liac  vila  in  requ  ein  intelli- 
gcrc.  Si  cnim  ingressus  in  hanc  vitam  recte  dici- 
tur  via  ntiserabilis,  duni  ad  labores  el  miserias 
Iinjns  mniidi  nascimur,  cl  progressus  in  hac  viia 
re»ne  dicitur  via  didicilis,  in  qna  Deo  rcconciliamur 
(arcia  eniin  est  via  qnac  ducil  ad  viuim  [Maith.  vii]), 
non   incungrue    via  niiiatiilis  diciiur  egressus  ab 


Iiula  asini  miiie  viros  slravit,  ocnlis  orbains,  pri 
valns  virlulc  ad  nioiain  dnctus  est.  Fiiiiis  nin- 
lieris  viduu; ,  qiicin  ilclias  sus>;ilavii ,  in  innlia 
tanclir:iU!  iinirilus ,  in  sinu  inuiioris  dcfunctiis 
rst.  Qiiilius  cmnibns  signincalur  qtioniatn  nuil:i 
bcne  inclioanies  misenibilitcr  consninaniur,  ct 
proptcrea  niuUipIicutio  taicnti  usqne  iii  fiiicin  c\i- 
gilni'  Saloinone  dicenie  :  Qtiici|i:id  polesl  niaiius 
tua,  incossanier  operare  (Kfc/t.  ix),  el  iti:tximc  Do- 
iniiio  pncoipienie  :  Nogoiianiiiii,  diiin  vcniu  (Matiii. 
xxv).  Qni  i>tis  <  ircnnspeciionibiis  vilain  suani 
muiiierit,  sioul  a  laboribus  sanctorum  alicinis  iioii 
esl,  ita  el  mercedis  illonnn  particeps  eril.  Scd 
qtiid  cst  illud  gloriaf,  qiiod  in  nioroede  sanctornm 


|nsti  in  bac  vita  taninin  dcsideranl,  qno  in  fuiura  D  tiac  v4ta.  Minbilis  idco,  «juia  insotila  ci  nov.t,  et 


ianl,o  cumulo  folicitatis  beatificanlur. 

Tria  plane  snnimo  Iiona  in  illa  mcrcede  elcoli 
prxslolantur  ,  videlket  sunimani  vniuptatcm,  in< 
lornaiM  sacieiatem,  vtornam  jociinditatcm.  Tria 
dico  suinnte  bona,  proplcr  Iriplicem  fruitionis  ex- 
periei  tiam,  iion  proplcr  rei  essentiam,  secundum 
qnaiu  niinni  soluiti  sniiune  bonnin  esi,  secnndnm 
qnein  nioilum  soplein  dicuntnr  beatiludincs,  cnm 
lion  ni&i  una  bealilndo  sit.  Habenl  eiiiin  sancti  in 
ca^lcsii  patria  suniniam  volnplaletP,  ut  deliciis  Dei 
frnciiie:>  nuila  anipliits  aniaritndinc  c\aspereiititr. 
Sicul  scripluin  esl :  Dclectaliones  iit  dcxicra  Dei 
ns(|u.;  in  finein  {Psul.  w).  Iii  siiiistra  Dei,  boc  est 
tV  pr.cscnti  vii.i,  suni  qnxdaiu  ('.electationes,   sed 


omni  inorlali  bomini  in  hac  vita  incoinparaia.  quia 
dcmum  egressus  ille  fit  miris  cl  invisibilibns  inodis. 
Dedncel  ergo  illos  in  via  miiabili,  qua  a  mnndicia 
ecclestasiic^  pnritatis  ad  consorlium  angeiicx  snh- 
lilitati^,  el  in.le  deducel  illos  ad  visionein  incir-^ 
ctinscripix  deitaiis.  in  qua  sancli  oinnes  requie- 
scenl  a  laboribns  suis,  regnant  ciim  Deo  el  Agnus 
Dei  cutn  illis ,  ipso  prxstante,  cnjus  regnnin  ot 
iiiipcrium  pcrnianet  in  senita  secnlorum.  Aineu. 
SEKMO  Ll. 

IN    NON   rE^TO. 

Fovil  perdix  tfvia  non  peperit,  feiil  ilivitiat  ci  nou 
iii  jiidieio  {Jer.  xvii). 

bicut  invisibilia  Doi  a  crcatura  niii:idi,  pcr  ca  qnx 


«89 


SERMONES.  —  SF.RM.   L!.  IN  NON  FESTO 


230 


fiicla  s«inl  inlellccia  conspitiniitur  (Rom.  i),  sic  ei  A  lioiiihus  Pauli   sentenliam,   qiia  dicil  :  Qiioni.m)  s! 


fiunsin  creatiiris  figiiras,elsiinili:ii<lities  niiiispcr.ii- 
iioiiis  liabere  «liiioscitiir,  in  quibus  el  per  qii:ts 
exeiiipiuin  nialitix  ejus  de  aliis  aii  iiiiiiuiiontiu, 
nliis  vcro  ad  cautelam  Dci  sic  dispoiicnlc  judicio, 
prnponilur.  Quod  in  uno  perdicis  noiniiic  salis  da- 
lur  iiilelUgi,  qui  iialurain  ejiis  el  acliis  uioiali  aedi- 
firatione  velil  interprelari.  Sicul  eriin  aiuiil  lii 
quos  agilat  talis  lubor,  perdix  ova  aliciia  fiiralur, 
fovet,  cum  liiligniilia  nutrit  puilos,  ct  edtical  t:in- 
(|uani  suos,  non  metuit  conscieiitiaui  sccloris  :  quin 
potius  gloiialur  (iiin  inale  feceril,  el  exuli.il  in 
rebus  pcs^imis.  Scd  cum  usque  in  aniioaiii  viven- 
lem  ea  proiluxerit,  p:irvulique  alaiis  beneficio 
in  robur  evaserint,  coiisilio  natiir.-c  duiiim  fiirlivae 


vciiis  liomo  nosler  corrumpiiur,  lamen  iioviss  d« 
die  in  diem  renovalur  (//  Cor.  iv).  Qii:iiilo  inagi.»» 
cniiii  l:il)oribiis  ct  xrumnis,  f:ime  cl  siii  exloriti<t 
caro  ail«iilur,  tanto  in:»gis  pcr  con5olat'oi;eni  spi- 
riius  el  aiiginentnm  viriuium  aninia  sa(;>n:ila  iii 
Dei  amore  snlid:«lur.  Umii;  Propliela  noi)  veliisla- 
tem ,  sed  pntius  juvenlutem  renovandain  aiiiinx 
s»x  promillit  diccns  :  Renovabiiur  ul  aqiiil:(;  jti- 
vciitus  tiia  (Pia/.  cii).  Vciuslas  est  qiiin|iiid  cx 
czriic  coniraliiiniis,  juvpiitnsest  quicquid  :»  Doo  j»er 
infusionem  graiix  actipinius.  Ex  qno  iiobis  cvi« 
«lenier  signilic:ire  voliiit,  «|nia  non  ^ccuntlnin  car- 
neni,  qnae  de  lerra  et  in  lerrnm  ibil,  sed  poiiiis 
scciunlimi   spiritum,  qiii  de  siirsum  csi,  ambtilaic 


iliius    malris   dcprcbeiulunt,  eaque  dcrelicta,    na-  B  nos  expedil.   I3l  eigo,  o  boino,  ab  liis  It^n  aiionibns 


turalvs  quxrunt  parenteset  inveniunt  el  agnoscnnt, 
qiios  amplectanles  amore  ingenilo,  jam  ulira  vo- 
«ari  lilii  sub  nnmine  a«lopiionis  deiesiaiiiur  et 
eonleinuunl.  In  perdice  iia<iuc  ftliiis  illc  pi-rdiliimis, 
auior  morlis,  iiivcnlor  fraiidis,  «•apni  loiius  mali- 
littae  nobis  signiikalur,  Qiii  ovu  idiena  furatur,  el 
fovei,  nulrit,  ct  possidel,  duin  bumine  a  Ui;o  fa- 
cium,  nihil  sibi  dcbeuleni  franduli-nter  seducit  len- 
tatione  ,  fovet  deleciationc ,  nuirit  inalo  opcre , 
libere  possidet  «iespcratione. 

Fovit,  inquit,  perdix  qH<r  non  fieperit.  Duae  snnl 
alx  ejiis  quibus  nou  soluin  inipios,  verinn  ciiain 
tiibi  adnnarc  niliinr  cleclos.   Priina  csl  delectatio 


possis  eripi,  ad  ipsuin  reciirre  qiii  iion  periniiiii  ic 
tentari  snpra  id  qnnd  poteris,  el  dicas  :  Sub  ninlira 
aiarum  tnaruni  protcge  nie  (/'»«/.  xvi) :  prins  it^gc, 
ul  ininiicnm  laleam  :  posl«ra  prolfgc,  n»!  sn>tiiic.\in 
viuleutiain.  Tege  qnaiitnm  ad  mcain  iniquitiitein, 
prntege  qnanlnm  ad  luani  pieiatent.  Si  eiiim  lioti 
sulivenis,  rovel  perdix  qiui:  non  pepcril. 

Primo  fovet,  secundo  edncit,  tt^rlio  ntihit.  f)u:n 
fovci,  partus  adlnic  luici  *  duni  «'«lncii,  j.ini  appa- 
rel :  duni  cJitos  nutrii,  fieins  nianif<-sitis  est.  In 
his  si  sit  qni  atlend.it,  tria  ttintaiioiiuiti  gcnera  no- 
bis  suul  significala.  r.iina  enini  esi  ociiilt:!,  se- 
cund:i  ai>pareiis  teriia  nianiiVaia.   Prinia  (>st,  cnin 


pcccati,   scrunda  dcsperaiio   pa;iiilciidi  :  prima    a      oflenditnuH   et  ncsciinus  :    secniii'»  ,   cnin   p.iriim 


dexlri»,  secnnda  a  siuistris.  Primu  a«i  fnvcndum 
niiiur,  dum  vulnpl.itis  delsrtaiiune  auiina  inlra  sc- 
ipsam  qiiodaininoilo  deleclaliir  :  secunita,  cuui  d^ili- 
cultale  laUoris  et  asperitaie  pcenilcnli:c,  qnasi  <!c- 
spcraiione  victa  qiixvis  aniiua  lenctur,  ui  juxta 
verbum  Apostoli  :  Ira  Dei  veuial  iii  lilios  dillideu- 
Uw  i/ioni.  i^.  Et  alibi  Scriplura  dicil  :  M^lediclu» 
liomo  qni  pcccat  in  spe.  Prinio  pcr  delcclatio- 
nem  aDcclu  illicilo  intiis  corruinpititr  ,  poslea 
sensualila.s  ad  appoluiiduin  illicita  cxcilatur, 
ad  uliiinum  raiio  pcr  coiicupis«'cnlium  dcvi* 
cta  voinnlati  rarnis  snbjicilnr.  fJndc  Jcrcmias 
cunqueritur  diccns  :  Veiusiain  fccil ,  inquam , 
pellem   meain   el  cariicm  mcam ,    conlrivit    oiniiia 


culpam  cognoscimus,  partini  ignrirainutt :  ierli:i  csl, 
cuin  culpam  cognosce mcs  libere  peccainn:»,  el  la- 
inen  resistere  nun  possuinns.  Piiiiiu  igittir  teiililiotie 
circuHiveniuntnr  iili,  qui  zclnm  Dei  Inibeni,  seJ 
non  secundum  scicntium,  qni  liuni  nimio  zil  •  ol^se- 
quium  se  Deo  pni-staie  crednnt,  vincaui  in  labni- 
scam ,  aigcnlum  suum  in  sioriain  convt^rtuiil. 
Dum  etiiin  oiiines  homines  sibi  sitiiites  sccuniliim 
Panlnm  essc  volniit,  inlinnos  coiripiutit,  debiies 
iiiipellnnt,  ea  qux  charit;iic  stisliiieinhi  essenl,  per 
iinpalienliam  fratribus  suis  niijiciiint.  Audi  liind 
tibi  pruecipilur  (Exod.  xwii)  :  Si  viiieris  buvcin  aiil 
asiiium  fiairis  tui  «ccitlisse  in  vi:i,  tion  ilc^piciies, 
bcd  siiblcv:ibis  ctiin  co.  Iii  cn^n  :isini  iniini.ita>  cor- 


4i8sa    inca    (Thren.   iii ).    Peiiem    siquitlem   vetu- D  poris,  ei  in  ruiiia  buvis  dcrccttis  i>o^i:e    operuiiunis 


isiam  facere  est,  veieris  boiniuis  desiderio ,  sivc 
priiva  delectatione  alTectuni  aniin:c  corrumpere : 
carnein  vetii.stum  ficcre  cst,  seiisiiulitatein  qii:e  cx 
Carne  incst,  secunduin  vuiuntatcm  curnis  dirigore : 
0:>sa  vero  conteri,  \irlutes  animi  sive  viriics  niolus 
iralifliiis  per  desideria  prava  ud  nibiium  redigere. 
Eam  vcrn  qua:  a  sinistris  cst  alam  filius  perditioiiis 
extendil,  cuin  primo  poenitcntiae  asperitatem,  se- 
cuitdo  carnis  liinorem,  leriio  virinm  iinbecillitalem, 
qnario  coiisummationis  dcsperatiouem  anle  oculos 
(ionil.  Primo  excitat  iiegligotitiam,  sccundo  ingeril 
carnis  curam,  tertio  desidiam,  quarlu  pravi  operis 
Itcrseverautiam.  Statucre  crgo  debcl  bonio  ante 
acieiu  meiitis  qui  bujnsmodi  circuinvcnitur  teuta- 


potest  inlelligi.  Ne  ergo  «lcspicias,  scd  snbicvcs 
cuin  eo,  qnia  corporiiii  intiriniiali  fiulris  ttti  o.  sf- 
quio  et  solalio  debes  snlivenire,  ei  iiilirinilaiiin 
aiiiinx  exliorlando,  conrortundu  qiialiicr  poles,  el 
verbo  et  opcre  curare.  Sed  ncc  uliler  lu  ufferie 
potes  saciificium  Dco  graluitum,  cum  eliam  alio 
loco  (Deul.  xvii)  prxcipiatur  tibi  :  Nou  offcres  Do- 
roino  Deo  bovcm,  el  overo  habentcm  maculam,  aut 
quippiain  alterius  vitii :  est  enim  aboiuinaiio  Do- 
ntini.  In  bove  igitur  uperatio  studiosa,  in  ove  vero 
puri  cordis  innucenlia  inteUigitur.  Si  crge  ilum  tibi 
innoccns  in  oculis  lui.s  videris,  aiicnum  servuin  in 
aniina  tiia  judicare  pr:esumis,  jam  ovcni  li;«beiilem 
niaculam,  id  esl  iiinoceuliam  tuam  offers  Douiiuo 


291  AnSALOMS  ABBATIS  SrRlNCKmSBACr.NSIS  292 

Ih    <;.irrifiriiitn  .  et   lc   reum   InngrrssioJs  couni- A      Ksl  aliiis  leitl.ilionis   iufxlds,   (|iii  fil  qiinsi  :»  li- 


liiiMts.  iii  i|i«;i  iii:»  «ilil.ilionc  f.Kis  le  iifpn.w  (ilili- 
j»  liuii.  SiniililiT  si  «Inin  le  :ili(]n''l  forlil^T  aiiore 
,1'srni.as  .  Ii<»s  |>riiV'.c:iir,  iiiui  siMml.ilirire  volneris, 
j:Mii  obM-nr:iIiir  :iiniiiii  liitiin,  iiiiii.itiir  lolor (>|iliiiiiis: 
<|»ijj.iin  liio  saciiliiio  lia!  enlc  iiiacnl.ini.  Mun  est 
l:«le  ^a<  MliciiHii  qnoil  elc|;i,  itii-il  Doniiiiiis.  IJ(  si 
forl«*  aliiiiis  vevtriini  jngniii  r>otiiini  ali  niiniescen- 
(ia  sn:i  poriaveril,  forii*  robore ,  polens  el  |ioiiiliis 
litei  »•(  ifsdis  sii.slinere,  coiisilialiir  iii  lociitorio, 
liii(;-il  iii  rhiiisiro.  «laniat  iii  ca|)iiiilo  :  litinc  f|iic- 
riliir  «Mtiitis  psaltere ,  illiiin  pliis  qtinm  oporlet 
cl»iis(ro  alicsse,  uliirii  liorx  non  iiilerfnisse  :  et 
tan«|iiam  criininale  ali'|iiiil  coinniiserit,  siiliverso- 
reni  vocal  ontiiiis,  si  fdrte  processioni  iion  inlerfiiit. 


leie  :  «|iioil  :i  Liicrc  tinhis  es(  p  <rlii:i  vitietiMis,  p:ir- 
tiin  nnii  viileiiins  siiiiili  snsil  (|ii:t>(l:ini  ient»tione& 
(liaboli  qtias  i|tii(lein  aitverliiiins,  liiioiiiain  Viiiitn 
est  (alia  agcre,  sed  qtioniain  non  esse  iiiorlali:t 
arl>ilr:iniiir,  ncglixiiniis  ea  corri|;ore :  puiins  rt-spi- 
ciciitcs  Dei  fniserioonliain  qiix  reniidil,  qiiatii  rjint 
jiislici:tin  qiirc  pro  oflensis  jusit*  pniiil.  Ul  m  ruiie 
boinini  ahjicioiiti  .seciilnin  in  fiirore  nieiilis  sti:c 
gralia  itilellij^enili  Scripliiram  data  fitcrii.  si  acii- 
incn  in;,'enii  in  (livivioiH>  grattanini  acocperit,  fiK 
qiii-nter  pltis  appelil  revolveri;  i  iiinernui  (iiuHsiio- 
iiiiiii  (|iiatn  libruin  confessionuin  :  pliis  vi-rsutias 
sophi-matnin  iiiqnii-ere,  i|uaiii  riiiu:is  uieuiis  lir- 
ciiire  :  frequeiilins  dispiilaie,  qiiani  omre  :  plns  ie- 


sicqiie    eveiiil  ilnin  majjisier  ordinis  videri  sppelii,  B  gcrc  qiiaiii  caiiere,   ei  (»1  breviler   dicaui)  Ugciu 


cfriiifiir  turbo  el  auclor  iniirniHialionis. 

Meniinisse  igiliir  dubel  qui  lalis  esl  iliius  palris- 
faniilias,  ijiii  pengre  profeolns  (lirisil  siiis  servis 
boii;i  sii:i,  iinidrqiie  ki^ciiikIiiiii  propriani  virliiiem: 
iini  dans  qtiiiique  laleiita,  alii  iliio,  alii  vero  iinnm. 
Snul  ilnqiic  qiiin(|iie  lali>iila  qnx  Patcrf:iniili:is 
servis  suis  disUibiiit  {Matth.  xw)  :  Primnm  est  iil 
possis,  scciiiidnni  iil  velis,  lcriiiini  iit  dilig:is,  qti:ir- 
tum  tit  f:M-ias,  ultimtim  ut  pcrseveres.  Qux  omiiia 
iini  irilniit,  dtim  volu<i;aie  et  possitiilit:iie  bene 
opcraudi  c 'ncessa  beite  .oporalnr  qtiis  cx  dile- 
Ciioiie,  el  in  bono  perscveraiis,  iii  viriim  perfeciuin 
coiisiimmaliir  siiie  botii  operis  tiitermissione.  Duo 


vult  liabcrc  in  corde,  noii  cor  iii  lege :  vcrba  eju» 
hcstiali  more  riimiiiaiis,  saporem  sptritiis  iiitiis  ue- 
qiiaqiiam  sciiliens.  Cui  recie  iliciiur  :  fli<:  liomo  la- 
biis  mc  bonoral,  cor  aiiiein  ejii»  loiigo  esl  a  me 
{Maitlt.  xv).  El  alibi  :  Kt  cor  cjits  iioii  eial  reclnm 
cnin  co,  neo  fideles  liabiti  siiiit  in  testaineiito  ejns 
( f*sa/.  Lxxvii).  Nolile  ergo  err;ire.  fr:»tres,  Dcus 
iioii  irriiletiir,  sicul  scriplum  csl  :  Scrulaus  corda 
ci  reiies  Dctis  (Jer.  svii). 

Loqiii  enim  alitid  iti  corde,  ct  aliiid  ore  promere, 
falsitalis  csl ,  tanlum  Deo  loqui  dcvotioiiis  est, 
idem  vero  loqui  corde  qnod  ore,  verilalis  est.  D« 
eo  tcin  exenipliiiu  siibiiciam  :  r<)sl  olind  ncnits  bo» 


-vero  Iriliuit,  dum  quis  liabita   botia  voliiuiate  bona    ,  ininuin  qui  diim  bcnignilalis  favorcm  qiixrunt,  vi« 


qiiideni  opera  facit,  sed  dum  possibilil:i(e  viiiiim 
desliiuittir,  ad  perfeciioucm  coiisiimmatioirs  nc- 
quaquam  pervcnit.  Is  vero  qui  potesl  ct  non  viili, 
est  illo  qiii  accepio  uno  Utieiiio  abscondit  prcuiii:iin 
Do;:  iiii  siti,  qiiam  qtiia  ad  usuram  roii  exposuit, 
iigatis  itiaiiilius  et  pedibus  in  tenebras  exteriores 
relriidi  mertiil  (Matth.  xxv). 

Qiiilibcl  ergo  accept:im  pecnniam  studeat  n.ulti- 
plic»re,  ncc  ei  qui  minus  accepit  velit  onero^-us 
cssf  :  ne  si  nimium  curiose  aliedum  servuin  judi- 
rare  pncsumat,  sui  ipsius  immemor,  de  tilenlis 
accepiis  in  reditit  D  itnitii  sui  ralionein  reddcre 
iioii  valeat  Sed  ei  lioc  pot^ist  coniingcrc,  qnia  si  ille 
pst  fortior  corpore,   illc  (juem  caiisattir  sU  sanior 


C 


tiiiin  dis.soliitioiiis  inciirriin!,  pliis  amantcs  gatiiierc 
qiiam  plangere,  ridcre  qnam  lugere  ,  loqiii  qnam 
(acere,  plus  va^^ari  qtiam  coiitemptari  :  causaniur 
asperitaiem  vestimenti,  duritiam  lectiili,  1,-ediuin 
claiisiri,  dintiirnilalem  sileiilii,  prctixilaleiii  vi- 
giliariirn.  Aiunt  Lolb  e  Sodomis  ereptum  in  Segor, 
qna;  iiiterpreiatur  parviil;i,  salvaliim,  sic  et  sc  li- 
bcratos  dc  iitari  m:igno  biijiis  sccnli ,  mcdiocri 
convcrsaiione  posse  salvari.  Ergo,  fralres  dilectis- 
simi,  cuiii  talia  nobis  in  meiite  veiiiunt,  detiemns 
ill;im  Panli  senlentiam  ponere  aiite  oculos  mentis, 
qiia  iliiitiir  :  Qnoiiiam  tion  stint  coiidign:c  pass  ones 
luijus  lemporis  :id  fiiliirait!  ••loriam,  qii;c  icvela- 
bilitr   in  nobis  {liom.  viii).    Aiidiamtis  Propbeiain 


mciWc  :  si  liic  claino^ior  iii  ciioro,   ille  devotior  in  D  diceiiiem  :  Quouiam  propler  le  moriiricamnr  (ota 


C(  rdis  ciibictdo  :  liic  per  iinpaticnliam  iti  diversa 
SciiiiliUir,  ille  ii.ibeiis  palieiili:im  iii  innrmilalibiis 
&ui>  {^lorialijr  :  liic  per  snpcrbiam  oiniiibiis  se  aii- 
lcjionii,  ille  pcr  btiitiilitatom  omiiibtis  se  snbjii  it. 
rtolicmiis  i^iiur,  fiaties,  .«ipirilus  ulnim  ex  Deo  sinl 
aii  iion.  Si  vidcamtis  nns  babere  x>iiiulatiuiieiii  De-, 
a-lvcrt >miis  an  si(  seciindttm  scicnliaiii,  si  smgit 
caltitiiitiaudi  tiioius  iii  aiiimo.  consulcremits  origi- 
iicm  uiide  Mirg.tt.  atlenilainii^  lineni  ad  quem  leii- 
da(.  Iiivesligemiis  iu  nobis  an  si  in  stalu  illins 
qiiem  arguiitius  constituti  essemus,  nos  de  siuiili- 
biis  jnste  calumniari  possemus  :  Cl  sic  proprio  jn- 
(licio  animi  possiiiiius  dicere,  qnam  fraudutenta  sit 
isia  iuimici  tciilatio,qua  nos  impugii.il  tam  otculie. 


die,  Xatimati  sumtis  siciit  ovc>  occi.^ioiiis  {l*»>i{. 
iLili).  Si  ergo  inimicus  nosier  penusserit  iii  uiia 
niaxilla,  prx^bcamns  ei  ei  alterani  :  si  percusseril 
in  sinistra,  ubjiciamus  dex(craiu.  iii  sinislra  profc- 
c(o  maxilta  nos  percuiit,  cum  lcnlatioiiutn  midc- 
stias,vel  pcr  record.ilionem  Drxieriianim  delecl:itio- 
nnm,  vcl  suggestionem  prxseniitim  incommodorum 
iiiducit,  cui  debemus  dcxlrain  praebere,  id  es(  con- 
Ira  adversas  lentaiiones,  scilicel  delccladones 
trmsitorias,  gloriaiti  sanctoruni,  xterna  ill;i  dona 
quai  legitime  certantibns  promisit  Deits  {!l  Tim.  :-), 
conslaiili  menlo  objiccre,  nt  quaniitas  pra:inioruiii 
vincat  angustias  prxseiitium  doloruin. 

Rcvocenius  ad   meinoriam  quod  in  lege  rcieri 


295  SF.RMO  .E>.  —  SEr.M.  U.  IN  >0N  FESTO.  291 

(^'»/m.  vii\)  praecipilur  Levili-i  in  miiiisierio  i!ouui»n  A  l'"^-  Conlra   h.iiiC  leiil;ilionem   h:«c  fiiinl  pr?eci|»iic 


coiisecraiicii».  Juheiiuir  eiiiin  piirgari  a  jua  l«slr:i- 
lioiiis,  r;»ilere  oinnes  pilos  caritis,  vcsiinienla  sua 
liv;ire,  el  posie;i  iliios  boves,  aitcruni  pio  (>»;cc:ilo, 
;iU  ri)ii)  tn  lioioc:iiistiiin  ufTiM-re.  (jiii  ooiio  6V  ipsos 
s  nili<iniii  Di^o  iii  o:iurcni  snavit;iii^  uiri-ne  volunt, 
IMitiio  ili-heiil  velieiitenli  coniis  ciiiilritiunc  i-l  ilmio 
*;i(:ryiiianiin  iiiihre  piiores  excessus  tonigei\;,  el 
.sic  pcr  ;Hiiias  lusirationis  iltlueui  e(  !uv,il)iiiii  ma- 
cul  is,  (|ii;is  p' rc;inilo  conlraxeriinl  in  iiiimiIc.  Ou- 
iiii!e  (lclicnl  piios  cariiis  radero,  lioc  esi  (>iiiiies 
«iigiljilioiios   siipcrfliias   ct   iliicitas  a  facic   nicnlis 


i)ece'-sari.'> ,  Sciiicel  exerciliniu  opcris,  (tS«»liii.lo 
conversiU onis  ;  pcr  cxcnirnm»  cnslo  lilnr  aoitiins, 
ne  nil  |ira-icril:i  pcr  rcorlal  oiieni  lecinraiel  ptr 
soliiariani  convcrsalio^ieni  iie  xiisiis  exl-iiur  va 
iiilalcin  liani'i.*t.  Si  enini  Daviil  citni  lu;  <  ris  (ontra 
hosles  iti  licllo  (liniieassel,  i.on  in  ait.cn  tn  i<crsab«rc 
pcr  iiicci.d  iini  lilii  iitiS  exarsi^S"!  <//  lii-g.  xi  ). 
El  si  scnes  lUibylonis  visii  n  »  v:uii(ai*:  cotiit)  is 
scnl,  iu>n  spc(ie  Sns;iiiii;('  ikccpios  coii<:iipisi.eiilia 
cor  eoriini  siibvcnissci  (/>n».  xiii).  ()ii<uiia:ii  cr^(v 
iioslis  ilie  huiiinni  gencris  sn^ge.stiiine  sivt  teiii;»- 


pio  virib'is  aniovere.  Terlio  vesliuicnta  lavate  ilc-  1«""«  '"•<l"a  «n'"t:>s  innlioriini  suo  snliji.  i(  imp.  rio, 
bei.ins.  i(l  csi  boitae  opinionis  testiniuniuin  iiitus  el  ^*'^^^  '^^  ^  prophcia  dicit :  tecii  dici.im  ei  noi,  iti 
lnris  honesla  coiiver8;ilioiie  coinpararc,  ul  Iticcant  jiulicio.  Divilias  <lico  noii  pccnni.irotn  se.l  am^in. 
hoiia  <ipera  iioslra  roiain  honiiiiibns,  et  gloriliceiil  ^  '""'.  """  po.sscssioiium.seil  posscssorum.ei  n..nsibi. 


Pairciii  iioslrniii  (|iii  iii  coelis  csi  (Mutlh.  \i).  Pcr 
«liios  bdvcs  (|nonitn  aller  pro  pcccalo,  allcr  vcro  in 
liolooaiis.nin  ofT.-riur,  'hio  opcraiionuin  genera  no- 
liis  significaittur,  (|iiorutn  printiiiu  spectet  ad  luor- 
tilic:itiuiiein    rarnis,  alteriiin   vero  ad  (ievolioncni 


Qiian  !o(]uc  cleniin    libi  livilias  laiis,  o  liumo 

«juaitiloqne  sihi.  El  libi  (|niilciii  iliviii;is  l.icis , 
quaiuio((ue  cupidilalc  sivc  avanlia  dniniii;.iitc  pcr 
oiiiHia  iliicita  lc  disir;iliil,iit  vcl  si  gloria  douins  lnae 
co  stitDulaiite  innllipiicari  possit,  ui  aniniaui  iiidivi- 


meiiiis.  Cuin  euitn  corpus  nostrum  casiii^ainus,  el      lianiin  vanilale,  quasi  iiicarn;iiani,  toi.tni  possidwal. 


iii  scrviiuleni  reiliginiiis.  Dcoque  digtios  fruciiis  p(0- 
«iicini;e  offcritniis.  bovein  pro  peccalo  niaciantus. 
Cnni  veio  igiie  charilalis  inn.itntnati  per  coiiicin- 
platioiiis  affectuin  sursiiui  eluvatnur,  liiiic  boveni  i;i 
hi>Iocanstntn  Doiniiio  sacriricuuitis.  Si  crgo  Lc- 
viiis  qiiilius   iiondiiin  via   sanctnriitn    uoia   fiicral. 


qu;*in  a)isi|ue  diviliis  forsitan  ad  sntiii>  (aeaKinMii 
quando(|ue  rcspirare  cxisiini:il.  Hus  divKias  lilii 
coi:gtegas,  nt  lii.r.  delcctaiioni  in  illis  p.-r  oniitia 
salisfacias.  Si(|uidetn  luxurianl  aniini  rebiis  ple- 
runiqiie  .«ecnntlis,  iicc  facile  est  a-qiia-  coiiiiiio  la 
nieiiie  pati.   El  lixc  o;i!iii:i  ad  hitnc  (inein  i.-iidu  tl. 


qiK»s  adbitc  verilas  sub  iinibra  liguiarnin   lalcb;it,      ""^  '^""'  •"'e«'«?''S  •<n«»  sunias  oniiiia,  ucqiu'  dcbcen- 

isla  pr:i'cipiniiinr,  quaulo  iiiagis  uiinislri  Nuvi  Te-   ,  *'»'  '^»'"  ^^^^'^^  *"*  =  <?"'"  P"''"^  *"""'  ^'""' 

sla;ncuti  ista  servare  lenentur,  quibus  illud  sacra-  ^  ^*"'^*"     *'*=sl  luluiu      portioneni    libi   dcsJinet   ciini 

ni<-nluiii  ani;elis  et  archangelis  iretncnduiu,  oculis 

vi(U'rc,  ni:uiiliirs  ir.ictare,  orc  conliugere  peruiilti- 

inr?  Castigeinus   igiiur  viliiiin  securilaiis  per  flj- 

gclliiin  tiinoris,  quia  ucscit  hoino  iii  hac  vita  an 

;:tn<it'(;  an  odio  di^nussii  [Kccte.  ix). 

Tei  tia  esi  lctitatio,  (piain  niattir<*stain  dixintus,  eo 
i|uod  ijia.ofcsie  cognoscnnius  uiide  surg:il,  et  ad 
qiteiii  iinetii  qnasi  ail  consuinniatiuncin  luiidal.  Tales 
sunt  «hde<'t:iiioiies  carnis,  sivc  ciijuslibcl  ^illcrius 
inipieiatis,  ciini  cx  rccordatiuiie  peccati,qiiod  gessi- 
iitns,  vel  ciiaiii  illii  ilo  atTcctn  rci,  qnant  scnsti  oxle- 
liori  cotnpi-elicndiiiius,  inisera  aniiiia  afli.  iliir.  usque 
a.ieu,  ui  jocuiiduui  sil  ci  dc  lalibns   cogilarc  ,   c( 


dcsccndcntibus  in  iacuin,  ubi  absqiie  spe  iiiic 
raliotiis  possideat,  absqne  remedio  snppliciis  afli- 
ciat  :  sicqiie  iial,  ul  jam  tibi  non  faiiai  diviiias  ad 
consolalioneiu,  sed  sibi  ad  uialici:e  sti:c  (|italeui- 
cuuqiic  exectilioi:eni.  Quod  laiiieii  ad  iiujorcni 
datniialionis  cuniulinn  ei  ac<-idi!,  qiiia  h;is  divilias 
inii|uilalu  et  doln,  iion  in  jitdieio  sibi  facit-  Fecii, 
iiiquit,  diviiias  et  non  iit  judicio.  iudiciuin  piuie- 
clo  lenel  clcciionem  juslt,  et  abjcctioticui  couirarii, 
id  esi  injusti.  Qni  ergo  aiitor  cst  iii  qniialis  t-l  in- 
joslicia*,  <|t'.oii  odo  pol<'S(  jiisto  judicio  qtii'.'qti:ini 
vcndicaro?  Facil  ergo  diviiias,  c(  noit  in  jud.cio, 
cuiii  priino  caili.lc  iiiala  stig;>crii,  posttnoduiti  aiii- 


tJiHpuun  dclili:i5  voluptaiis  hxc  el  siinilia  ineino-  ^,  "»:'«n  dehxialione  cl<onscnsn  corrumpit,  e«  hiiic 


ri«  allius  itnpriniere.  Hiijnsniodi  aulcin  dclcct:itio 
si  sil  absque  couscitsii  et  cito  perlransierit  cst  ve- 
itialis  :  si  autcni  dinlius  iuunorciiiur,  lit  procul  du- 
kio  inorlalis.  Si  ergo.  fratrcs  dilccti,  per  deiectatio- 
iieui  pravain  iiiimicus  crigilur,  quasi  in  facie  ca- 
vcanius,  iie  pcr  coiiso!isuin....uobis  in  capitc.  ViJe, 


coiisuciudine  pravi  operis  lignt  cl  <oiisiiingil,  ad 
ulliniiiin  liberc,  ctsi  iiijustc  ill.nu  possi.lens.  iu 
lo(  o  horroris  cl  vast;e  soiiludiuis  secuiii  traiiit. 
liujus  douiini  taui  criidelis  ju^iiui,  fraires  (liiectis* 
simi,  stiuleamus  eflujjerc,  c(  seiupir  vigilames, 
aniino,  ei  qui   nos  clcgit  in  h:ereJiia(eni  sibi,  iu 


Doniiiie,  inquit    pruplicla,  ei  considcra,  quoiiiani  tiinoie   Dci  el  auiore   pioxiiui   nosnielipsos   coin- 

erectus  csl  ininiicus  nictis  (Thren.  \).  Eccc  conquc-  mcndare  :  ut  in  die   ultioiiis   iuipii>ruin    cvitanies 

nlur  qtioniain   iniinicus  ejus  erigiiur,   id  esl  per  scnteiiti.in),  cuin  liene.liclis  Dci  1'alris  in  vitani  ad- 

dclcclaiioncin   pravaui   in  consensuin  ;    ideo  auxi-  uiitlaiuur  .xltrnani.   Aiueu. 
l)u,u  D.^mini  postulii,  ne  ad  cousensuui  perduca- 


ANNO    DOMIitl   ■CCIII 


STEPHANUS 

ABBAS  S.  GENOVEFi^  PARISIENSIS 


POSTIirODDM 


TORNACENSIS  EPISCOPUS 


NOTITIA  HISTORIC\ 

(Edil  Opp.  Sippliani  Tornacensis,  ciiranle  R.  P.    CJanrtio  dii  Molinct,  canonico  r^gtilari  rongrfgnlionis 
Gallix.  —  Liiieti:c  Parisioruin,  suinpiibus  Ludovici  Billaine,  bibliopolae  Parisiensis,  1679,  cum  privi- 

Ipgio  rogis,  iii-4».) 


Slcplnniis  Aiirelix  in  Gallia  nalns  esl  (1),  .nnnn  A 
Doiniiii  ipillesinu)  ceiilosinifl  Iricesiinoqiiiiiio.  Ilaud 
Tncile  dictu  esi  qiianluiu  a  pritiia  %t:ile  prnpensiis 
fiierit  ad  pieiiitis  cxercitia,  <fiiaiitor)iie  siiniil  stndio 
viix  ccrlcsiasiicae  amplecleiidae  exarserit.  Hoc  lain 
piiiin  propnsilniii  pareiites  proiiioNeriinl,  cniii  eiim 
et  oplim.iriitii  ailiiiin  iiolitia  insiitii,  clo^nnium  vir- 
luiiim  prxtcplis  iinliui  diiigenter  curaruiit.  Ac  pri- 
miim  elenieiiia  grutmnatica^  a  viro  %:|iie  sapieitii  .ic 
eriidito  tlidicil.  Ilic  autem  monasteriiiiii  Cliarttatis 
.id  Ligerim  ingressus,  ul  ilii  Regulaiii  sancii  Bene- 
dicti  strit  tc  ohserv:it.->m  seqneietur,  Sieplianum 
coegit  cur«um  jam  sludioriim  iiica;plum,  iii  scliolis 
ccclesix<  aiiiedralis  Aureiianensis  ac  deiiiceps  Cur- 
iiuieiisis  pcrricere. 

Adeo  ipsius  fuil  in  libris  evolvendis  assiduitas, 
adcoqiie  iii  bnritin  scieutia  praMnalurum  ac  sublile 
iiigeiiiuiii  excoluit,  ul  brevi  itim  siricia  liim  soltita 
oiatione  loijui  ei  scribere  poliie  el  elegaiiier  didi- 
ccrU.  Non  :tliiid  biijusce  veriiaiis  arguuienium  af- 
feraiti ,  qiiam  oper;i  nostri  Slcpbaiii  .  de  (|ui!jus 
ips.emc(  «Miain  loquilur  iti  episiula  ^77  scripla  ;.d 
niiiim  :ilibaleiii  ex  ainicis,  a  (jiio  sibi  ctira  cotiiniissa 
fueralunieii  ad  boiiorfin  s.mcii  Gerartli  co:iipuiieiidi. 

T:ii>la  tiuiiiaiiioriiin  lillcraruni  iiolilia  inslructiis, 
ad  subliiniorj  se  coniiilil,  loiumque  se  pb.iosupbix 
ac  ilieolugix  sludiu  deduiil,  in  quibus  ntiii  minorciii 
fiiiiiaiii  crudiius  magister  :('i|iie  ac  doclor  celebris 
c«l  cunsccniiis.  'I  um  pcrl'ect:«m  bis  oiuiiibus  cuiici- 
liortiiii  <:aii'oruiiiqu(;  caiioiiuin  cogitilioneiii  ;idjuiixil, 
ul  Suuuiia  cuiuposita  canuiiuiii ,  edilisque  iii  Gra- 
tinnitm  Coiniiietiiariis,  banc  scit-iitiain  publice  cum 
magiia  gluria  ac  boininiim  plausu  edocueril.  Quiu- 
lliani  ciudiuile  esl  eum  jus  civile  iu  Acadctiiia  iio- 
iioiiieiisi  diditissc,  cuni  in  epislolis  siiis  appaieal 
quatiipluriinurum  illusiriuni  virorum  aniiciiiam  ct 
lavoreiii  bic  ei  alibi  silii  conciJiasse.  Inler  bos  prae- 
eipoe  noiiiinaiidus  esl  UrbanuslV  sutnniuspoiilifex, 
cl  cardinalis  Gratiaiius,  ac  Pelrus  u  S.inclo  Cbiyso- 


B 


gono.  Nnn  bic  equidem  silenlio  prxtereimdum  e4 
qiiaiiluin  cbaros  riicrit  Gnillelmo  a  Caiiipatiia,  ritin 
TbenbaldiromilisTrecensissiiniiletBleseiisis.  cujiis 
sornr  regi  Lnduvico  Jttniori  iitip^erat,  ad  arcbiepi- 
S(op3tnm  Sennnensi-in  et  Hcuieiisem  evectiis  cuui 
fuisset,  perspecta  xqtiali  virtule  nc  rara  nostri  Ste* 
pbani  eruditionc  cxploraia,  e.inisii)i  ab  eleemusviiis 
et  a  secretis  delrgii. 

Hniid  saiie  dilbcile  in  spem  banc  adduci  poiuiRset. 
ul  pariim  suis  merilis,  p>rlim  favore  sui  domiiii 
poieniissimi  ud  amplissiinos  Ecclesia:  hoiiorcseve» 
bcrelur,  ni  meiisab  onini  .iii.btlioneprursus  nlieua, 
et  avarili.-e  expers,  iiiii  Dco  qiiocunqiie  impelleret, 
inb:erere  ac  inservirc  slniuissel.  Ona  de  catisa  ctini 
rcscivissel  Gruisium  abliaiefi)  Sancti  Vicloris  non- 
nullos  e  siiis  Aureliani  misisse  aiino  Domini  uiille- 
siino  cetttesinio  quinqu:igeaiino  oclavu,  |iii  dijici- 
plinatnecclcsiaslicam  iii  inouasterio  Sancii  Evurtii 
petiiluscollapsam  rGstitiierenl;qiiique  rreli  auspiciis 
celeberrimi  viri  Itogerii .  priini  biijiisce  donius  ab- 
balis,  piiim  vivendi  morem  jam  iii  urbe  li.iigi-niiao 
coiisi  ci  Bleseiisi  stabilituin  suqiicreiitur.  Tiiui  divino 
quodiiiii  iiisliitciu  ex  attla  se  siibditxit,  liaiiiiuiiii|iie 
canunicoruiti  Hegitlaiiuiii  sivc  iii  abbaiia  S:4iicti 
Evitrlii,  sive  Sam  li  Vicloris  nssnmpsi;.  Id  porro 
contigit  aiinuin  circa  niillesiinuin  ceiite^imum  sexa- 
gesitiatni  qiiiiiium.  Vix  ac  ne  vix  <|uiilein  dici 
potesi,  quaiitiiiti  ipsius  viritis  adiiiirund;!  eutiiieril, 
cu^us  elniiu  radius  peispexil  sanclus  Tbuiuas  C.iii- 
tu:iricnsis  arcbiepiscopus,  qui  tutii  :ipud  G.<ilus  iii» 
vidia  iiiimicortim  stturiim  compitisus  cxsulab:il  : 
buic  adeo  sit  ictis  amiciiix  vinculis  Stepbanus  i  oster 
deviucius  iuil,  ul  in  epislol.t  scripia  ad  Juaiiiieii) 
Pict.ivieiisem  episcopum.  qui  ejustleni  gloriiiSi  iii:«r- 
lyris  discipulus  Aierai,  suuiii  mugislruiii,  patioiium 
ac  fauiiliaiem  auiicuiii  appellare  itou  dubiiurii. 

Kuberto  aiiteiii  Sancti  Evurtii  abtwte  viia  lunclo, 
StepbaMus  in  tps  us  locum  sullecttis  est ;  et  ke«;  haiio 
dlgiiilas:unplissiuia  novam  veluti  cortxiambltphauo 


(1)  Vide  episU  191,  ad  abbaiem  Evuriii  Auret.  :  Cmtaiis  uniiaM  quai  nobis  ei   vobis  natrviiutis  cotn- 
muiiionem,  clc 


437 


STEPHAiNUS  TOHNACHNSIS 

A 


EPISrorUS.  —  NOTITIA. 


29S 


B 


adjiciens,  hui;c  oiiiiiil)iis  conunondalial.  Inyisehaiii 
piiiu  ficqiicnler  qiiolqnol  viri  illiislies  Amoliim  adi- 
l>:»nl,  iiilcr  qiios  pnrcipiifi  cpiscopus  Aiiiciensis,  ju- 
cnudo  Sli^pliaiii  colioqiiio  (leiiniius,  ipsi  nioiia.sie- 
rimn  Dofciise  iit  siia  dioecesi  silmn  obmlil.,  ul  ilji 
emii  onliiicni,  qiiciii  a  .^iiis  ohscrvari  vidcral,  «lein- 
ceps  slabiliiel.  Il;ic  re  feliciler  pcracla,  pi:s<|iie  Uo- 
\n'iii  oonsiliis,  ciii  snccesserai,  ad  Jiiicni  usipie  pei- 
«litclis,  aninuiin  iniendil  ad  cctli-siani  SaiK  li  Eviii  lii, 
jaindiii  cveisain  el  collapsain,  pcniliis  icparand;iin. 
nncopiis  e<piidein  laiilo  vii()dij,'inini,  scd  ciii  ailini- 
plcndo  iic  siippar  qnidcin  vidi-hainr;  iiihiloniiniis 
Deo  inrejiole^li  ac  iininorlali  confideiis,  rem  ar.luain 
el  diflkilcni  a-grediiur.  Mequeo  vohis  salis  cxpri- 
inerc  (pianliiin  jHClas  in  liac  occ3sioiie  ingeniosa 
fiiciii,  qiiol  giaves  poMias  siisliniieril.  quot  laliorcs 
acerbosadicrit;  inodo  iii  iKniplis,  niodo  per  plaleas 
iirliis  Auriliaiicnsis  (oncionando,  plebis  opein,  aul 
potiiis  opes  iinploiabat;  modo  nonniillos  e  suis 
nrbeni  Turonen&cni  ac  alias  vicinas  civilaics  cuin 
reliipiiis  diinillebal,(|iii  clr^eiiiosynas  a  lidelilius  linic 
;edi(icio  absolvcndo  desliiialas  coiligerciit.  Interiiu 
Poirus  opiscopiis  Claroinoniamiseiini  iina  cuin  Maii- 
rilio  docli^sinio  Pai  isiensi  c|)iscO|io  consnluii,  utruin 
baptisini  sacrainonliiin  validmn  aiil  irriiiiiii  babert 
deberol,  quod  ruslici  boinines  ac  iinperili  in  sua 
dioecosi  boc  ii;0(lo  coiifcrie  coiisiicvoranl.  lafmi- 
debanl  aquain  supra  caput  piieri,  bis  vcrbis  uionlos  : 
/n  uomiite  Paois,  el  I''ilii,  el  Spiiiius  iuucti;  noc 
etiiin  adjiciobanl,  eijo  le  buptiio.  l'ia  fiiit  Mairilii 
^enienlia,  bapiisini  sacranicnlutii  i;0ii  valere;  buic 
Sioplianus  obslilil,  S(ul  lanla  citni  niodcslia,  til  se 
reiii  noii  taiii  dolinirc,  qiiain  ca  qiioisenlirel,  aperire 
fatealur;  qua:  eliani  judicio  Farisiensis  episcopi , 
erudiiissiini  sequc  ac  sapieniissiuii  viri ,  libcnlor 
subiniiieiet. 

Perid  leinpoiis  mors  criienia  Joannisdecani  iristo 
el  Iiicliiosuni  LcclcsiiuAiiroliaiiettsi  vulnusinniiLCral. 
Is  bona  a  nobili  viro  nsnrpala,  capiliilo  siio,  cujus  ^ 
eraitl,  lesliiucre  loiis  viribus  connixus,  iniiitici  fu- 
roroin  sciisit;  si  quidetn  ciudelis  ille,  iniincnior 
vilae  prius  a  decano  sibi  servalx.bunc  forroaggres- 
siis  est,  niullisquti  vulncribus  iii  capilc  confossMin 
inlerotnil. 

Tain  gravein  sibi  illaiani  injiiriam  Eoclesia  Atire- 
ranensis  nloisci  slatitil;  quapiupleromni  cloro  pro- 
viiiti;o  in  iirl)(;  Sonononsi  bac  de  le  coiivocaio,  ab- 
l.ali  Satrcli  Evurlli  ciira  coiiiinissa  esl  itt  ei  rausain 
agoiet,  01  coeliini  ainplissiniuui  ad  viiidtclain  ad- 
niissi  facinoris  excilarcl. 

^ec  bane  pariiin  iii  lioc  vis  cbiqnciitiyc  incrcdi- 
bil:s  oiiiiuil,  si  qnidein  Palrcs  tuni  veibis,  liiiti  alro- 
(iiate  rei  ;'d  vivuin  expiessa.'  coinntoii  siiiiul  viiidi- 
caiida,  jusioqitoilain  furoie  inccn^i,  aiixilimn  rogis 
inipiutaro,  f,l  causaitt  ad  ipsins  jusiiliie  Iribunal 
(loforre,  mro  ore  el  oonsonsu  cuintiiiiiii  judicarunt. 
Slopli;inu$  clectus  csl,  qni  litloras  nontiiie  oninimn 
regi  oHoiondas  scriberel  :  scd  ros  loiige  alitor  , 
cvasit  ac  doslinaimn  cst;  si  (piidcin  rei,  capialo 
cmiae  favoro,  via<iiit' jnsiiliae  puetlusa  ,  non  niodo 
iioi:  stolus  iiiuilmn  csl,  sed  oliani  iniioccnlia'  dcfon- 
sorcs  at  viiiditcs  iit  ottiiiin  regis  iticnrrtrmit ;  £C 
pra-seriiiii  Siepiiano  oLionsmn  sc pr£Slitil  ob  lilieias 
constripias,  qii;is  lainott  oinitis  coiius  iit  urbe  Seiio- 
iieiisi  ooaclus  poilogeral,  ao  suo  jiiditio  totnpro- 
b;iral.  Ila-c  injiisia  logis  indigiialio  furorein  at  ;iu- 
d;K-iaiii  Kc(  le.>ix  iniinicoruui  couliriiiavit.  liaquc 
Slopluno  direplionein  bonormn,  donius  eversioiiein, 
fot  rutti  ,  fatcs,  ac  iitorioin  teierriinain,  nisi  ab  in- 
cocp'.o  dosislerel,  iiilenlarunt.  Ad  quein  opportuiiins 
eu  inisoriai  el  calaniiiaiis  rcdaclus  coniui^tssel,  iii:>i 
ad  Gmtleltnutn  ;>  Canipania,  elecimn  Carnotensein 
epistopuin,  ciijiis  aucioiiiale  el  poienli;i  niunilus, 
&e  cuiiira  adversarioruin  iniiiua  tunsilia  el  neiarios 
coiiatus  obfirinavii;  ojusque  (leinuin  opera  se  rursus 
III  ainiciliain  le^is,  eu  inodo  (|(to  dtxiiniis  iinini^ 
uiiUni,  iiiio  puliiis  doperdiiain,  iitsi;tuavii. 

PATROt.    CCXl. 


Inleic:)  Sloplianiis  non  miniis  apii.I  siios  cclcbrn 
ac  v(»nerandiis  cxstiiil  :  bnnc  cteniin  ob  oximi.Tiii 
Tirtuloin  acsiiif^ularem  in  rebiis  agondis  priitlenti;.m 
ad  inaxiinos  siii  ordinis  bonoros  exluiormit.  Moriio 
Aiiberlo  S;inol;c  Gonovofo  Parisicnsis  al)i);ii(,'  am.rt 
Doniini  miilesitoo  coiilosinio  sopiii^igosin  o  scpliino, 
Sloplt;intis  S;iiitti  Kviirlii  abb;is  clctliis  osi,  rini 
looiiin  ipsiiis  in  adiiiinislraliono  ;ii:iiqua!  el  rogalis 
bujiis  abb:;ti:io  lonerol.  Ibind  facilo  diiln  rst  qiiaiii 
.Tfjie  a  priina  sponsa  (Eictesiain  AiirtIi;inoiisein  iu- 
lelligo)  ftioril  sejiiticins,  qiianioqiie  cinn  doiore  ol 
trisiilia  a  suoniin  niioriiin  aniplexu  obarissimo  el 
ainoeitiss'iiio  diviiious.  Al  ipsi  IjenerK  iointn  ab  arnan' 
tissiino  Pulre  acceptorinn  itaiid  iinnieinoivs,  ;iciis 
prnpiia  inaiiu  consignalis,  parleni  dimidi.iin  redi- 
iiiiiin  lorrai  lie  Condreviiia  qnotannis  iii  pensionoiti 
contesseiunl. 

Vix  doinnin  Sancioe  Gonovof;e  ingrossus  osl,  riii« 

omiiiiiin  animos  singuiari  la-titia  peifitdit,  ac  vcluli 

qiioddam  noviini  sidiis  ac  innsiialnin  motiies  illos 

siibliines  ac  ardnns  illiislravii,  parlitn  in;>joti  roi>n- 

iaris  obsorvanliae  jain  st;(bitil£  intrenteiiio,  iiariini 

aulilicioruin  tollabonliiim    iiecossnria  iO|iar;iiioiie, 

partini  cliain  bonarum  arliiim  slmlio  itilot  rcljgio-.os 

exciiaio.  y»  'Propter  scbolis  privaiiin  eiexil,  iii  ct 

iii   vcsiiliiilo  abLaliu;  piib!icc  doctreiui,  in  (|iiibii3 

nobiliutn   Jiiveituin   aiiinii    auspiciis  ipsius   I)oo  &e 

consecrnnlimr,  tnelius  ac  opportuniiis  opiiini^  luni 

stientiartiin  ,  luni  inulto  magis  oiniiiuti  viiiniitni 

pneoeplis   iinbueronliir  :  iiec  enini  siios  exiornis 

i^cbobisiicis  iintnistei  i  voliiii ,   :ie  /idcj  et  pieias 

p:irmn    iionesiis  inoribiis  et  (  xeiii|ilis  oilensa  ,   ei 

laittisper  itiiiiiiniii:i ,  aliijiiiij   deliinionii  paierctur. 

Hoe  apparei  opislola  80,  quain  ad  Absaloneni  aicliie- 

piscopuiii    Loiidoiihcin    iii    Daiii;i    scripsil.  Is   Ste- 

pbamim  olimxe  deprecalus  fucrat  ui  nepoicm  siiuin 

canoiiiciiiii    iC;i;iilaiem   etcli siiE  Sanctae   Gonovol;»; 

Parisioiisis.  «jui  posiea    opiscopus  ei  t.iiicoIiariii-. 

Daiiix  exstiiit,  in  Atadoiiiia  Pansien^i  sliidere  pei-" 

iniltcrel.  lluit  aiilem  suitjci  it  id  alictiuin  a  siio  it)' 

siiluto,  iniiiiincqtie  bottis  nioriiius  conscrvandis  ac- 

coniiiiodaluin.  Quod  unlem  de  ipso  tiobis  iier  liiicrui 

tiUimai.tis,  vel  tn  Manle,  vei  iit  Parisien&iiim  «bcu- 

larium   scholus ,   et   leuditvres   veiboram   miiiendo, 

iuiva  fjratia  re»/rr/,  uon  udmiltinius,  quonimn  in  liiw 

lioiii  uostrcc  repuyiial  el  consnetiidini,  ne  per  i[itunt 

prwieulibusfralribustiovum  I  roftoueielunpectiuu  um^ 

if.od   litturis   perniciosum    iridhalur   i/j    exemplum^ 

tiiibet   tn   ciiiusiris  supientia  reijnlas   suns ,  eiiyen$ 

siln  scliolas  inde  verilulis,  hiuc  vir:utit. 

Stopliaiiiis  non  solnin  aniniis  siioruin  e\(o'endis^ 
scd  etiaiii  ecclesix  sujo  ac  domui  exoritaiid:e  loiu^ 
iiitubuii.  lijecpurro  frequeittibiis  Nuniiaiiiioinin  iu' 
cursioiiibus  adco  cominotu  ei  labelattata  li.cial,  ut 
colcberrimi  letnpli  opere  ituisivo  conslrutl',  glo- 
riObU  vesligia  vix  superossenl.  Iiaqite  muroi  lepa- 
rari,  foniitein  ci  citlinen,  eo  inudu  qiio  iiiiiic  exi- 
siil  lirinaii,  ci;iusira,  eapitnimii  ei  doroiiloriuin 
'  erigi,  sacollumqiie  l,ejtx  Virgini  a  .MiMtntottlia 
iiuntupalnni  uidilicari  turavil.  Uoiecloiii  (|itoq(tc  e( 
lotoruin  bnio  adjaeenlimn  fuiidameiiia  Jetil,  el  ad 
fasligiuin  perduxit,  qux  deiitcops  opeia  sicul  alia 
(]uaiiipluriiiia,  tanio  suoruin  applauati,  ci  tanta  uii- 
iilate  perlotit,  ul  noii  iiiniieiilo  jio^l  legeni  t-loJo- 
va:uin  ai>batice  S.iiiila'  Conuvelve  tuiiiialor  po.ius 
qiiaiii  resiauiutor  dici  qiieai. 

Auspiciis  igilur  ciarissiini  bujtis  ac  sapicnti^siiiii 
abbulis  tionius  Santlae  Ceiiovcla:  restauiaia,  oiii- 
niuiii  boitoruin  abundaniia  ditaia,  a:qualiqiie  viriu-» 
luni  ci  sciettliaruin  exerttlio  docoi';iia,  ininini  iu 
inoduin  etUoniii,  nl  videre  esl  in  episiula  iiH, 
quaiii  scrip-^il  ad  Cuitleiiiiuin  abbateiii  iii  l)an.a,lii;i 
verbis  :  irospere  ^tr  Dei  yratiuin  lirca  uos  el  {rw 
Ires  agunluromnia,  el  non  ent  occursus  neqne  Sa.an, 
eum  tn  sHinma  irtinquilltlute  et  pace  uunn.iHts  iiabt' 
leiii  in domo Domtnisola  conteniione stnteudi  Doiuinit 
sese  iitvxcm   pra:c€dere,  ciim  otnni  humilnjie  cer» 

10 


29P 


STrPIIAMS  TORNACENSIS  EPISCOPL'5 


500 


innte^.  Soiritnntibu»  oeiiirruHl  Itnn^ornlia  pernrli»  A 
irT»ii»'  yy  ''insi.i  et  trerinsit  rfquliril)us  offidnis,  et 
yet  vHlna  riisMVi»  o  (lificiis  spa!i<)  simul  et  s,:rcie  cer- 
tduiihu^  cnni  urhnnis,  solliriiidiueni  rurinnque  tif>- 
ftrnm  romerlimiis  in  rcnoinnilis  et  fulc:e>i<lis  niHi- 
fivis  Vcc  es'(r  I  nrieiH  us  reli'^lnic  cl  incendio  putre- 
fnnis  .dissoluHonem  minnnlH  us  el  riiinniii.  Coiniw- 
rnviwtis  uovnni  liijnoTion  vmlerirm  nd  saruiiecln 
re(ici''ndn  qun'  el  superponnlur  jmrieiiOus,  vt  Inini- 
HM  pinnihei^  ^npyonatur.  Nrqnc  vrro  iniiti  viri  \ir- 
!ii<;  iimiKMis;»  liun  lirovibns  iiiomislorii  sui  Jcriiiiiiii 
<  ircnmsrrihi  poliiil,  neiiiio  ardor  illi»  oxi;i'iiis  qtio 
ordinrin  sniim  prosc^iMphalnr,  <liiiliiis  reliiiori  if«- 
l>nil.  (iniii  criim|ii'rpl  in  r.inonicos  crr!esi;c  cailic- 
«Irtlis  Rcmoiis  s,  rjni  r<  piil;irfm  »lisci|>linain  priws 
ohscrv.-iinni  nliilrrrc  consiiincranl  Ilnc  dc  le  (lccn- 
niini  iiioncl,  vril  isquc  pcrihus  ailliorl.iliir,  nl  l.im 
nnvo  nc  prrn  c  o«.o  ronsilio  impijjifi  nc  consianer 
nl)«i$l:il.  K;i<lciu  prorsiis   .tnimi  iii:ignlln<linc  iicfa 


SPfl  alioriim  anirmis  .'uleo  pcrvic.ni  .ic  olstiiaiis 
oiiiliiniii.  nl  al  cos  in  (Irbilixn  oliscqnin  n  rfdi- 
pendos  eliain  ;ai(  loril.iie  rejji;!  iiti  nec(sse  fu- 
erii. 

Rcx  Pliilippns  Aiipnsiiis  ;inni)  no!i'ini  iiiillcsiMto 
cenicsimo  nniiagesinio.  iliiicre  in  Terram  Sanci.iin 
snsrcplo,  rrsni  riir;im  Gnillclmo  n  Ciniip.ni.i  :»r- 
rI»ie|iisropo  Heine;isi.  dn  n  Hlicssel,  coininisii.  Hic 
cniii  «'pcr.n  el  «'otisiliis  virintin  siipieiiii^siiiioiniii 
:ii-  (iilrlissiiiioriim  in  ;iiliniiiistr<«iione  loliiis  G;il|inB 
difTiiillimn  indigeici,  ail  sorieiaicm  ei  cniisorliiiin 
iniiticiisi  laboris  abbnlem  Sam  l;c  Geiiovcf.i-  P;iri- 
siciisis  vo';ivil,  iilpole  ciini  ip-ius  j.im<lii(li  m  cssel 
iii  agcniiis  nc<;oliis  el  piivaiis  rt  pnlilicis  «•xiiiuJi  ac 
siiigiiliris  priideiilia,  c(  sagacitas  co»niia  el  rxpli- 
rala.  IScqiic  vcro  rcjri  ipsi  niimis  qnam  aviinciilo 
arcepliis  fdil,  siqiiideni  ejiis  fiilei  sa-piiis  ri-s  niaxiini 
niomenli  creiliilii,  pncserlim  ciim  ciim  ilomani  sc- 
nicl   lcguiiin    a<i    snminum  pontiliriin    iiils  t,   ciii 


rios  iidvcrsnrioium  ron;Utis  repressil,  qni  ant  liona  B  u}eril:\  iioslri  aldiaiis  impressi  tiis  liderariim  noiis 

C(insit;navil  :  Et  qnon  nm  inncjuum  et  curiti  nottro 
profunile  insilum  est  negoiium,  minimus  nd  vos  pia:- 
dilectim  et  fnin  liarem  iiosirum  Sleplianum  nbbnlcm 
SunclK  Geuovefcc,  discretum  et  Itdtlem  regno,  ifuem 
loco  notlro  henigiie  suscipiie,  el  ei  lanquum  nobis 
in  his  qua:  exparle  nostra  vobis  dixeni,  indubiliinier 
fidem  haiele. 

Mem  Pliilippns  AiignsUis  virlMlc.Ti  Siephani  ma- 
jnrilms  ei  amplioribns  glori.e  inonnmeints  decora» 
vii ;  eiini  niiiii  itiicr  omiies  Gallix  pra'sules  polissi- 
ninm  cicgil,  (|iii  sponsoris,  seti  iil  aiiint,  pairiiii 
oMicio  iii  bapii,>in.ile  iilii  prinioge:iili  inngcreliir. 
Hiiie  aulein  Ltidovici  iiomcii  iihii.\il,  qtti  ucluvus 
deinccps  appellalns ,  ngiii  priiicip.ilti.n  lenuil. 
Exsial  aillmc  nostri  alibiiis  liifcra  atJ  ip,nin  missa, 
in  qua  euiii  itlioiiini  iionunavit,  triaipie  prccipuc, 
niiiiinini  pieialem  tv^i  Deiim,  iioiiorein  ac  rove- 
reiitiaiii  pairi  debilam,  ac  ilUeraruiii  sl'idiuiu  cuta- 


■^noriiiii  dii  ;p!rl);ini,  aiil  coitim  qnicieni  pcrliir- 
i.:,h:n»l.  sitiili  Cfnilii^isso  canof-icis  ccdesia;  (Jc 
btirpnmoilo  in  nrbc  Rlrsciisi,  Saiicli  Sainsonis  Au- 
iclini:cnsis  Cl  aiiis  romperiitiiis. 

(iiiiii  anicm  qnolidic  Si(>phaiii  famii  inagis  inrre- 
i:rt^ft<cret,  nc^oli.T  n.axinii  i!icii>enli  qn:c  id  le  i  - 
\\[\\'--,  nt;o!iaiilt!r,  ipsics  rur.i;  «uulioqiic  commissa 
Miiil.  Conics  ciciiim  ailjiingititr  cariliii;ili  .Aibcrico 
li-.i-.-ili.  i!cs!in;ilo,  ad  fngandtim  x\!!ii{;iMiscs  cl  Cote- 
irllos,  qtii  (olam  Provinriam  ac  Tolosariim  partcs 
ri^ncfio  jH.t:  liaMCsis  inficirlianl.  iloc  ccrie  pericu- 
Josnn  I  iciHim  opiis  ale;i'  \i<!ebnliir.  Ilitiera  laiiones 
obsi  'thaiil,  pnrab;ii!li:r  insiilix.  Iiosles  Dei  ei  l»o- 
miiiinii  iii;inifesti,  oniiiia  fcrro  fi.iiinnaqiie  dev;isl;i- 
tK'ti)l.  Tcslis  |ii:jtiS(e  ici  Mrissunns  bicpliainis  in 
|iil'  ta  75  niis.sa  ad  Raiinuiidum  priorcin  Sanciae 
£cni«vcf;c  Pari.sie!isis. 

Fo('ciii  f(Me  lempore  !is  dndiim   oxorla  inler  ar- 


chvcpisiopiiin  Tiitoiiciiseni  el  episcojiuin  Dolei:scin  C  i"*^'"'''^'' 


:n  llrfiaiiiiia  rciiovaia  esl.  Ui<:  liliilo  arcl»iepisco|ii 
iissiMiipSii  sesc  cl  episcopos  Briuuiiix  sitniil  a  ju- 
fiisditiioiic  niclropolit.ini  Turoiiutii  Siililralterc  ac 
sisbdiiccic  niie!)ai!ir;  hae  de  ro  curani  sumino  poii- 
lifiCA  acriicr  ilisp<il:aiiii)  csl  :  Itiiic  dwn  Itrilanni.c 
j>ar!rs  cjiiscopi  noicnsis  luciialtir;  itide  Philipiius 
Aiigiisiu:!  icx  Gaiiix  ficr  icg.-slos  ct  lilteras  lotis  vi- 
lihus  coitioiiiicbat  lU  arcliicpiscopus  Titroniiisis 
piilMjiiiim  digiiilalis  snaj  iionoicm  rctiiieret.  ^iiii- 
luniiiiiiS  aiiiiiris  dikci  (^''iiaiiiii.c  lilcuDque  faveiili- 
\iM%  icx  <;.iiii;c  (ania  ira  nuciisiis  csl,  ul  iiov;is  ad 
|.apniii  pcr  Slephniiuiii  iiiicras  sciibcrel,  qniljiis  el 
tle  injima  silii  iUala  qnercielnr,  ei  ijcncficia  a  snis 
4iroa>;s  scdi  aposiolic^c  collocal;i  c.xpiol)r;'iei  ,  cl 
«(iiias  iiiriiiiicr  {;iavissiinas  iiile.')larei,  iiisi  avulei  - 
ilaiii  r':'t.ciii<li  (piaiiiciio  iiiipcr.Ttcl- 

KeQiio  sileiiti(ipr.clcieiit!.!i!m  esl  Slcplianiim  cun» 
«rpisci.po  Patisieii.si  cl  a!il>;ilil>iis  baiicii  Geimaiii, 
"'.iicli   \  ictoris,   Pjaiiili    Dionysii,  Ci>>leicieiiS!  ,  et 


At  aiino  1192  Stcphanus  ad  episcopaiiini  Torua- 
fctisem  clecius  csi,  co  fere  inoilo  quo  divns  Am- 
brosiiis  olini  ad  •irciiiepiscop^iui  n  .Me>ii»laiieiisetn 
assiiiiiplus  fuerat  ;  na;ii  posi  inoileiu  Erar;li  cpi- 
scopi  'loriiacciisis  populus  ciiiti  omni  clero  ad  eii- 
gctr.luii)  siiccessorem  coiivocains,  «(rIus  pars  ina- 
jcr  ocuios  coiijecil  \n  Psjiniiii  tcclesi.-E  Parisiensis 
caiiKircii),  virum  liiiii  r.ira  cruditionc,  tiim  iiiiio- 
cenlia  V!t  c  couspi'  uuiii.  Wequc  laiiicn  lioc  coiisi- 
liuiii  arciitcpiscopo  Reiiiensi  ai  risit,  qui  id  teinpo- 
ris  el  iiieiKipoiiianiis  ci  Galliie  loliiis  adininisier, 
eieclioiii  IVin  lorliicr  obslitit,  qtiani  illicilam  anue 
ac  invalidam  cciiscbai.  Ili.ic  iii  l.ivoicm  Peiri  C.iii- 
loris  siii  aiuici  Slcidiiniis  nosier  scripsil  adjiciens 
iiistipi  r  res  ad  eicciioncin  caiKjttic.im  vaiidaa  et  re- 
qnisiias  in  prxbenti  polissiinum  iiivciiiri.  Sed  ra- 
uOiiibiis  ailiUuiis  Gii!!lei!i:iis  iiiiiiiinc  cc.lciiduin  ra- 
ins,  abbiiiem  iidsIiuiii  lanlo  oiieii  iiaiid  impaicin 
iisii:iciido  proposuil,  <piod  alaliin  cuni  ingeiili  on- 


Ci.ir.THallciisi,  olccliim  fuissc,  qui  «oiilioveisias  iii  !> '>'•"»  «i'-""    coiilendeuiium   plausu    ei  iajiilia    fsi 

Stcphaniim  01111:11  cxcipias)  actcplnm  esi.  Idiiue 
icccnsel  iii  cpisloia  177,  aj  arci;iepiscopiim  Ttiio» 
nenfeciii  i»is  verbis  exaiaia  :  Occuiio  Dumiui  judi- 
ciu  ioCiilus  ud  Ecclesiiim  Tornacensein,  veitris  ora- 
tioir.bus  jne  cointutndo,  ul  ad  quod  uun  sufficw  ute- 
ntis  prupriis,  projicitm  sufffngiii  aneiiis.  Kl  qua» 
niinii  nescio,  Pnicr,  ntrum  dujiins  amoie  aii  odio 
e.''  innla  tocalivnc  .^uppticium  exspcclaie  debeam  vel 
pKvniinm;  ti.l  iirimum   l:ujui   ruiituris   sonitum 


ohiiiic  Graiiilt.-momis  c\or;as  dirimcres.  Fr;r.rcs 
ffiiim  cor.vcrsi  niMiiciuia  cleiicorum  litijuscii  rcitgio- 
Kis  eiccdenlcs,  co  qiiod  silii  cora  n  rum  temiior;i- 
lium  ccininilierclnr,  praHtiiaidi,  siinciionin)  jussis 
sr.iiiiijie  o!)iemjier.i'iaiit.  yumeliaiii  inm  picsbyieris, 
luiit  clericis  pcr  viin  c  (ioioo  cjcctis,  r/iiiiicin  poie- 
f.ialeoi  sibi  injusUo  alliibncbanl.  SleidiaiiUS  iiiuiil- 
nciiti  niaio,  cum  iUiis  a  suiiiiuo  |>o<i(ifice  <>eleg;ilis 
^onsylioiiis,  pjriim  prccilins,  pani:ii  :ii!li(irlai.o  li- 
iitrs.  paviim  \i  auctoni^itis  Siiic  <'iill!<iiiia,  nifiii  iioii 
ccrtiiii  otuisil,  qna;  a;l  j>acciii  oidini  Giaiidirinoi)- 
iciisi  fcoiicciiC!ui.«;ii  perf.nsr^-nl.  Ilaquc  jiid!<es  ii!i 
convfciscs  rebeiies,  ti!si(pi:!iiip«imi)iii  tcbipisceicni. 
fiiiali-emaj.;  porculieiidi'»  CiSc  cciisucniul,  oiiiui- 
ijii;iijiiC.  clcrici."!  iii  priti.ani  digiiit.jlcii!  icslilciis, 
jiiiua^  e>-cOH5tiiun)caliytiis,  sl  deiiucps  ;.li(juid  !iu- 
^usiciiiodi  per|;.cti:ir(;i!i,  inseiiianii.i.  !iis  iiilinini- 
i»uj  tjoiiiiuiii  pciic-isiti,  pcniiosijiie  coiiiriii  luoic; 


OhiAu^pni,  Hcif.ritntfjtie  conie,  v.'X  [aucibus  haail. 

Deiiiijue  Uniquiim  de  gravi  tomno  eeig.lnni,  toinn 
negoinim  cominisi  Ueo,  cnjus  giait.i  si  oeitej/iaciium 
fueiii  in  ejus  ocuHs,  loium  lerficiel  soiidubtiquc, 
.^rcliicjiisi  ujiiis  ToriiiiCiisis  niiic  liu.ii;iiiiicr  rcscii- 
psii,  ob  iligiiilalcm  ailcpliiin  giaiulatnnj^,  sm  ul- 
(jtie  diMiO   misil  iiiiiraiu,    eliiroihecas  ci  *aiid..liu. 

Itiic^rim  papa  Co-'!csiiiiu3,  rc  coinpcrla,  Sleplia- 


3»! 


NOTITIA. 


502 


mimfni'»  linni.inopoiiiisravoro  f(u:im  Dei  providentia  A  geiis  C.ifneraccnsem  arciiKMacoiiimi,  ;tiioqtii   nur.it 

A«i    ppisropiliini    Torii.nrpnsem    evelii    siispicnliis , 

b;inr  plprii<ni<»ii»  Tgve  isilil;  f|iioti  senliens  Sleplia- 

niiR,  roM  nioilo  aiiii!  iiin  snninii   poniificis  exiilcera- 

liiiii.  Iiis  voliis  «thspiiiiii  ac   revcreiilir  iKilam  piae 

s«-   fcipniiliiis  ;;!or:o';;un   (iclinivit.  «ed  oliini   anio- 

rciti  ;h' lipii.  Vrtlcnli  ini  iy-ins  sin?iil;irein  silii   coni- 

pnr:iV'i  :  Vorntus  od  Erclfiiitm  'J ornacenxem  loco  et 

aninio    remofus  el  ignnrns,   ni/iilffue  rtiinux  sffians 

qtinm  rniliedrnm,  rur  exressi,  si  accesu?  Quid  pec- 

cnvi,  si  nou  precaii?  An  dtUqui,  quin  non  drre'iqwi? 

birinare    rerle  non    f;olui.  placerelne  nn  displiceret 

fHiiinto  foniifici  ?  C.HJus  piacitu  snnt  jura,  in  cnjus 

derirn  igcrn  le.v.  Sed  qnoniam  bonarnm  meniium  esl 

ii:i  I  tdi^n.-i  .■■qiiosceie  ubi  ciiipn  non  esl,  el  peticiilosum 

tdiJe  ^fi  filio   srpnrnri  diutin:i   a  consjiecln  palris, 

txceprones  onivto,  veninin  peto,  gratiuin  qu.iro,  ini- 

serirordinm  imploro.  elc. 

Miniiii  (|iianliiin  (lolorem  reli^iosis  SnncLx'  GciiO- 


amiciim,  silti  velienicnliiis  ooslrepere  e(  oblucUr- 
sc  purg:ivil  pi^r  I  ttenis,  in  qiiilins  pr.cclarinn  cl  e\i 
niinin  (jnoilihini  viia?  cpiscop^ilis  speculom  ociii.< 
exiiiliuit.  Hiijii-  ejiislol  L-  -208  siiiiima  csl  :  Civilnleih 
raro  e^jrediur,  rcijnlares  hortts  cuin  a'iis  qunn  um  i 
tel  (requenlo.  Secuiidum  (jraliain  milii  collatnm  Dci 
verbHin  parocliianis  meis  nnivinio.  Contra  notnm 
hcrresitti  cwleraqnc  monsttn  id  genus  possc  meo  de- 
clainnns,  lanquam  od  beslins  depuijno,  S'icrnmetiia 
qnce  qralis  nccepi,  grntis  iniperiior.  Manus  meas  ti 
tion  fl/i  odiiji  munere,  s.illirin  ab  ilHciio  semper  excn- 
lio,  Venientibus  nd  me  in  confessione  coiisiiinin,  in 
poenilenlin  remediiim,  in  Iribulaiicne  solwium  qunn- 
ititn  Dominus  permiliit  exbibeo.  lloiii  viicun  el  a 
foro  feriulis,  in  loco  nd  hoc  idoneo,  sucra;  Scripturo: 
inlenilOf  lcgens  el  runimnns,  qnm  fusl  Lctioncm  de- 
coquo,  el  ad  mcmorio;  celluhnn  irajicio.  In  tnensa 
nec  Bolilarius  nec  obfcurus  csse  vo'o,  in  qua  fiialiut 


vefm    r^iiiseiivis  jacliira  lanti    viri     aliiileril,  qu!  [)  esl  tu  snprrpuilalem  acrusc:  naluru,  qnam  curiosilus 

■     ■  esuriem.  Iiii.triun  bus  rt  scurris  patriinouium  Cliriiit 

nondispergo.  Hwc  e.rterins,  ociullorum  nutein  cngni. 
lor  est  scrulans  coida  cl  reues  Deus. 

Cniii  semper  ad  Dci  lcmpia  ilccoraiiila,  et  ad  biias 
sponsas  exornandjis,  in(elli{;oeccieaiaiti  Sancii  E^t.r- 
tii  ct  Saiicise  CeiiovefiC,  aniinu"i  siiinii  ^ppiKuissel, 
noo  iniruiii  viileri  dcbet  si  iii  Etclosia  Tofiiacei.si 
los  opera  mirabilia  confecerii  ;  si  iomiceni  lieri , 
alLire  majns  exslrui,  lai)ula  arf^eiMea  decorari,  vu- 
sih  sa(  ris  el  prciiosis  orn;iiucnlis  ..Ijtinde  dilari  iij- 
raverit.  S.Xeilnm  i{iioqne  iii  palalio  episcopalj  Tyr- 
uaronsi,  Saiicii)  !:".vuriio,  el  S.iiicix!  Geiiovef;e  iio- 
tiiinccoiisccravil.viiris  picuira  ei  ini.igiiuljijs  coruiu 
dccor;itis  cl  le.idilibus  doiiaiis.ul  ipsornjii  feslu  ii  in 
Eccicsia  S'.ia  ceiebraietiir.  Ceiitum  (|iioi]oo  libr;»!. 
pro  anniversario  suo  cuin  sepleindecim  icrr;i.'  jn- 
geijhiis,  el  qinria  p:irle  juris  sui  super  fliniiiin 
Scaldiin  tegiivil  :  sic  bmio  sua  pr.osui  iiilegeninnij 
insiiinebal  i!i  iis  oiiiiiibiis  quse  ad  i)ei  liofiorein,  ;ii| 
EcclosKr  su;»;  cullnin,  el  3i.\  solcnuiilaleni  divini  td- 
llcii  adangiiidam  periineient. 

^uanuis  Slepbanus   iranqniilo   adnioduin  ei  ieni 
aniiiio  pratdittis  loivl,  lumc  l;iiiieii  iiiin:s  iiorrcndis 
Inrhinibus jycialuni,  pcficuiosissiinisque   lempesl;»- 
tibiis  conllictalum   corspiccre  esl.   l'iiitios  iiiijusce 
inotus  excil.irunt  iniiiisiii  siinuni  poiiiiJicJs  (qiiilni» 
impositmn  pecuiiiffi  sunimam  non  adiiuc  solvcrai). 
Coiicepliim  ex  iiijuriis  siin  injusie  illaiis  dolorcni 
iii   auciorcs  lion  ifliidll  vir  prudeiis,  sed  cianLiiinui 
ainicis  sisjs  deieiil,  et  pnpcipiie  episcopo  Sncssio  • 
nensi  iisdein  angiisliis  impiicito-  iii  ciijus  diccccsiru 
ses<i  leceperat,  sciiicct  ii>  viiiain  .M.insiaraiii.  qnas 
3ii  ablialiain  Saiicla;  GcnovefjB  percintbal.  m  biiiO;* 
sui  cpisoopaliis  provenius  annuos  ad  Ikijiis  dciiili 
soluiioiicm   diiaiticrcl.    II  ic    sedala   el  <Oiii|>ics>,» 
tciiipestaic  Toniaciiiii  rediit ,  cum   ccce   i!<Mpo!ito 
nova  leinpestas   cxoiitur.   B.iidniniis   «.vis   Tyiiin- 
ceiisis,  fundala  iii  ecctosi.'*  C:;lli8dr.iii,  liuiiiia  pra;- 
beiida.qiiae  sacerdotibus  miijoreiii  nus-saui  celebran- 
liuus  (Jestinarelur,  episcopiis,  rcgnanic  etiaiu  tsoi- 
lulo,iini  condiiii  ex   caiio.icis   S,  G.  qiios  sccum 
ailduxeral.  Post  anmini  el.ipsuin  iii  ir;iiiqi!iiL  Leno- 
licii  possessione,  iiescio  quo  pacio  in  udniui  capiluli 
inciirril,  ita  ui  eum  i.on  niodc  bctielii  io  privuvcrii, 
sed  etiam  ingicssum  ecclcsi«  pioliibucra.  Episco^ 
pos,  id  niintiiic  ferenduiii   raiiis,  aiciiiepisfopi  Ho. 
inensis  aiuiliiini  iiiiploravil,  tjiii   ^elicinctiiiliiis  lij- 
lens  adeo    canonicos   (omniovii,ul   eiciii^snni   fu 
piistina  dign  lale  resliliioriiii.  Cuintilnm  his  ;;iigu- 
sviis  cOiiies   Klandii^!  U^ddiiiiiii»  aiijocil;  p.ue  enr.ii 
qu;»n!  nim  /l.Minpo  Ai.gu;»{;  priiis  pcpi»{i-rat,  disiu- 
pia  anno  Donii:.    n  is^cbinio  «cMiositno  iion;.gesiiiio 
octaio,  cuin  iiigeiu,  cxertitu  piovinciiim   Camcr.i- 
ceiiseiti     iciro    Uanimai-uc    ^a^iai.iuiis     iuv.tsiiiu. 
Arciiit^piscopus  «'.e.i.ci.sis,  scdis  aposiolic^e  lCr;:itiis, 
liiaiiiiata  siimnii   ponlilii.is   siiiuil.ine    rcjjis  Galiiaa 
cpiscopo    Tyinateissi    luitii  ,    ul   i  uiii    ;<nKilieni3.« 


lain  niodcr.iic  et  piinienler  qMiinlccini  aniioriiiii 
»palio  doiiKis  cnrani  tiabneral.  N  iiiloiiiinus  id  mali 
fcrcndiiiii  ftiit,  s:mul<]iie  iiovi  abbatis  ele  lioiii  ma> 
tiire  fiioviitcndiiin.  Cccidit  sors  snper  /oainiem, 
qui  iion  l:iin  xi;i(e  (piani  nioriliiis  piovcciiis  viije- 
i>;iliir.  Iliinc  Slrplianiis  aii  episcoiiiin)  Meideiisenii 
(Uixil  boncdictioiiis  Cicreinoniis  iiiitiitndiim  die  Do- 
iiiiiiica  l'a  nnriiin,  niifni  ('ciilile  Luletiain  revcr- 
siiin,  monaslciio  S.tiici;c  Genovcl.*'  pi;r-lecil,  ac 
saliil:ili-  iiiiiinnni  siiis  rcli^iosi'-,  sccnniqiie  assum- 
plis  (Inobiis ,  Gcr.irdo  el  Marcello  scilicel,  viam 
iii},'ressiis  cst  ut  Toniaci  soleiimia  Pasclialis  ceic- 
biyret. 

Ah  arcliicpigropo  Rcmensi  doniino  suo  el  .arnico 
ronsecriitioiiis  iniinus  acccpil  :  liim  «>pcri  incum- 
bciis,  slaliiii  cicro  lam  legnlari  qiiam  sneciil.ni  re- 
roiiu.iniio  li  liis  fiiit.  Ilis  de  causis  convocala  synodo, 
iiiiilias  rcs  «liscipliiux  ecclcsia^ticai;  fovenJx-  periiti- 
lcs  iiisliluit,  pr.ccipiie  proliibilum  csl  c.iiionicis  c 
duas  pr;eboiiii:is  possiderc,  ei  reniinas  domibus  snis 
rctiiiere.  ac  nion:iclii.s  paroc!:ias  adminisirare. 

Ciiin  abJKiti.i  S;iiicli  MarUiii  Tornacciisis  a  rcclo 
vidcmli  niodo  deflexisset,  rcgiii.irisquc  discipl.iue 
anior  exsliiKins  in  c;i  .'iiisscl,  .ibbate  insupcr  lur- 
peni  ac  pcssimi  cxeinpli  vil;un  agenle,  pasior  vigi- 
laiiiissiiniis  btiic  ni;do  iii  (iies  succresccnii  maiurc 
coiisiilluriis ,  ielij;iosos  ad  viain  viriiilis  tediicerc 
Ll.indis  scrmoiiibiis  el  exliorlaiionibus  coiitendil  ; 
qiias  ciim  iniiiiles  ei  vaiias  csse  prorstis  sentirel, 
abbaicm  iiKigis  ac  inagis  obduiesce;i.'em  cxcommu- 
iiic;itioiiis  fiiliiiine  pcrcussil. 

Si  laiiiam  .scvciii^iiciii  paslor  vigilaniisjimus  aJ- 
vcrsiis  p;.slores  n  alos,  ct  sc  ipsos  potiiis  (|iijni  gre- 
giin  pasicf.lcs  eKi'r(.iiil,;qiiaiiiain  animi  magiiiti>di- 
I  em  in  dcfciidciidis  ac  tneinlis  iionis  cxcrcnii.  Abbas 
qiiid.im  S;«iicli  Aiii;iiidi  .ic  ordiilis  S;iiicli  Bci.edicli, 
coiam  ;ircliiepisciipo  Ueiiicnsi  a  siiis  rcli^^iosis  ac- 
«iisains  liiil,  vcliili  p.uiim  veisaius  iii  tcciesiaslica  rj 
discipliiM  ,  paniiiiqiie  sni  ordinis  insiructus  c;ere- 
iiumiis  vidcrciur.  Arbilcr  Imjusce  iitis  exorlije  Slc- 
plianus  cligitiir,  qiii  manaslcnom  Sjiicli  Amanvli 
iiigrcssiis,  aiidil.si|iic  iiliiusque  p;iriis  ralionibus, 
abbalem  jndicavit  cs^c  viruiii  oiniii  laudc  dignissi- 
Uiuin,  tcmpcraniiii, « liuiiialc,  parciinoniu,  paiieiilia 
ei  demiini  injii-^liljet  viriuiis  ^loria  coiispicuum  , 
Zelo  laiiluni  q.io  iii  \iliis  cocrcendie  Cl.r/epiiniendis 
Ulebatnr,  siiis  iinisum,  gr^ude  ipsi  crimen  iiiioii- 
deitant  ,  qnod  ne^ciret  digilis  enprimcrc  fabas, 
cabciim,  ova  ei  alia  iiujuscemodi ,  (|iia?  sigiiis  qui- 
bijsdain  expcli  ct  dc^iijuari  sileulii  leiiipuie  bolc* 
tanl. 

Liiel  cxiiuia  pieljs  ct  amci  singnlaris  qtio  erga 
lK'Uiii  el  Lt-ciesiaiii  .Slepliaiius  iiosler  luceiKlebalur. 
fxientiu  cl  prudeniia  ,  quasi  duolnis  validissimis 
piupiigii,i«.uiis  mcniretiir,  iiuni.ull!  lamcii  enm  vo> 
liili  jiMCiie:!!  cUciAcscciilcin ,  ncc  ciiru;  cpiscopaiis 
v.p.<t.ci:i  >  oiidcmiiabant.  Slc|j!iJ!ius  uultMn,  inicl!]- 


503 


pcrculerel,  ifrrasqiie  iiileiiiiclo  sulijicerei.  Res  pc- 
riculosa  «iiniiiin  videbalnr  ;  qiiapropier  episoopus 
cl^Tiiiii  liac  (Je  rniisn  coHvocaiiim  consulnil  ;  iit  co- 
miliis  ailfiiil  Uernardiis  Roliais  ,  inagnns  Flaiidriue 
balliviis,  (]iii  a  senleniia  jamjaiu  proiiiulganda  aJ 
siiiniiiuin  poiililicein  nppcliavit. 

Sie|»Iiaiiui  interea  Rcniensem  arcliiopiscnpiim  ea 
(|uae  jjereiianliir ,  cdociiil,  ac  laiilisper  ali  inler- 
dicio  proiiniiiiapdo  siipcrscdcndiiiii  cbse  cciisinl  ; 
sed  ciini  in  dics  principis  audaciam  iiicrcsccre  scii- 
liret,  fuliiiina  excouiniuiiicalionis  cnm  inleidicto 
iiiipi^re  ct  cousiaiitcr  iii  comileiu  ipsiiis(|iie  raniorcs 
litiravii.  Priiiccps,  hiijns  episcopi  lam  C|;rcgio  f.ici- 
iiore  ofTeiiSiis,  nilnl  u!iiis!l,(|iioiniiius  ab  ipso  pceiia, 
bniionim  (lircpiione  siimcrct.  llas  aiileiu  nialnre 
vita  urus,  Galliam  subiie  decrevit  ;  sed  cum  iiisi- 
diariim  nietu  iion  licncrit,  se  uibcsiia  inclusil,  sic- 
qne  (Oiilra  mtiliiplices  iiisidias,  vii^  siiac  paraias, 
aiixilio  diviiio  ac  popiiii   (idc    iiivicta  coniiiinnivit. 

Qno  gloriosins  laiili  pr:i'Siilis,  virtnlis  ciiiilrila 
diiris  laburilnis  vita  firmabaiur,  co  faciiins  vires 
corporis  iuliriiiilate  sciiectulis  ct  iiumero  auaornm 
(jam  onim  scpliia^csininin  alligcral)  cxiiaustx  dcTi- 
cicbaiit ;  id  arciiiepiscopo  r«einensi  lestaius  csl, 
CiiiM  se  per  lilteras  excusarel  qiiod  adesse  non  va- 
kret  inauguralioiii  episcopi  Calalauiietisis  anuo 
uiillesiiiio  duceutesimo  lertio  secuuduni  Ctironicon 
AJbcrici. 


;STEPn.4MS  TOftNACENSIS  EW5C0PLS 
A 


so* 


D 


Ciiin  igitiir  frc<|uciiles  morbos  vcliiti  inortis  pio- 
piiKpiO!  iiiinlios  cssc  seiilirel,  Aiignslinuni  in  morie 
pariier  ac  in  \iia  iinitari  voliiit.  :iiiiiuai>i  exlialando 
inier  liosiilcs  inipeiiis.  ei  lacrymas  jusio  pccniicn- 
ti.c  moiu  eliciias.  L'l  eiiim  ilie 'doclor  celebcrrimtis 
Vandaiis  Hi|t(»nnein  obsiilioiie  cingeiitiluis,  iie  siio- 
nim  ruinain  viderel,  e  viij  excoss  i  :  iia  episc<)|iiis 
Toriiaceiisis.  posl  liicliiosa  a  comile  Flainlria'  vul- 
iicia  Uibisu.T  iiiflicla,diulius  supercsse  uon  poiini; 
cl  ui  idem  Aiigiistiiius  nniinain  pceniieiiiix  flctibus 
oiti.niiio  ablutam  Dcoofrere  voluil,  ila  nusler  cpisco- 
pus  sub  vito:  lincni  ssppiiis  iii  viiiani  snain  se  rcci- 
pielial,  ut  oratioiii  el  prccibiis  assidiiis  vacarel  ; 
(jiioJ  pra:cipue  apparet  in  epialola  ad  episcopuua 
Uemeiisem  scriptn. 

Cuiii  aiitem  iiliimum  vilre  leinpu'^  adesse  prospe- 
xit,  palris  ullicio  ergn  siios  lnngi  voluit ,  n  oiiiia 
saliilis  diiaiius  lilleris  iiiterens,  qtiarum  una  ad  ca- 
noiKcos  Sancla;  Geiiovefj:  scripla  esl,  allera  vcro 
ad  caiionicos  Sancti  Evuriii  Auieliauensis.  Tan.leiii 
Slepiianus  tain  illuslris  vit;c  cursu  conrecio,  niut- 
tisijue  laboribus  perpessis,  liim  ad  ordinis  decus  el 
oriiainentum,  iiim  ail  ikclesix'  utiliiaieni,  ciim  se- 
xagcsinium  uciavuin  aeiatis  ageret  aniiuin,  rcpara- 
la:  salutis  millesimo  ducentesinio  teriio,  noiia  dio 
Sciilembris ,  in  cGeluin,  Deo  poliiurus,  inigravil; 
curpus  vero  in  ecclcsia  calbedrali  magno  cuiu  ap- 
paiaiu  sepuliuin  e 


R.  P.  DU  MOLINET- 

PRiEFATIO 

IN  SUAM  STKPIIANI  TORNACENSIS  OPERU.M  EDITIONEM. 


Mnjorui»  siiorum  monumenla  rcnovaro,  Lector 
erudiic,  rcs  est  non  niinoris  gratiiiidinis  quam  egrc- 
|{i;e  l.iuilabilisque  pictalis  plcnissiina.  Si  vero  iilius 
iinqiiam  gralitudini,  si  pielati  iiostraj  fnil  iocus, 
ccric  in  renovandis  ac  lecieandis  Stepliani  Torna- 
censis  Opcribus  niilii  tisus  esi  amplissimus  cl  orna- 
lissimn*. 

Taiiti  eleiilm  viri  niaxiina  nostram  in  doniiim 
Sangeiiovefeain  promerila,  qiiam  alibas  omiiinm, 
si  paiicos  excipias,  beneliccnlibsimus,  non  dicnin 
exoiiiavil,  venini  de  intcsro  rcsiaurnvit,  cnm  inilii 
janidudiim  iion  sintobscura,  ad  consccrandnin  aMcr- 
niiali  lam  cliari  parenlis  iiienioiiani ,  me  noii  me- 
(tiocriier  cxcilaniMl. 

liatMic  pliircsper  aniios  ejus  opera  sluiliosissime 
pcrscnilaiiis,  in  liiplicisgcncris,  nimiriim  in  Decre- 
lum.  Conciones,  ei  kpistolns  iiicidi.  Iiecrciiim  am- 
pliori  voiiimine  in  foiio,  ut  vocan!,  complexum, 
subininislravil  bibliollicca  Saiicii  Victoris  1'ari- 
siensis;  qjiod  aitentc  pcrlccliim,  el  a  viris  onila- 
lissimis  acciiraiiiis  perspectiini,  Decrcialitnn  Gra- 
tiaiii  mcram  esse  inlcrpretalionem  comperlnm  esi. 
At  cuni  siuiilcs  id  temporis  nancisci  intctpreies  non 
sit  larisbiiiium ,  veriliis  quoque  iic  pliis  aci|iio 
jusluiM  volunicn  infriictuosis  eritdiio  lcctori  (<jus- 
inodi  nolis  obruerelur,  de  iioc  operc  iii  bac  ip^a 
cdillo:ie  laocndum  salins  ciiin  amicis  exislimavi. 
Uiiicum  iia(|iie  selegi  Proceinium,  quoqui  noluin  id 
bibi   verml  ticri,  ct:rto  veliili  spccimine  iitantur. 

Venio  nuuc  ad  Concioiies  Slepli.ini,  (|iiarum 
trigiiila  gtiiiitiiatim  in  qualnor  niantisciiplis,  callie- 
Urali»  nenipc   Toruacetisis,  abbaliaruin  Samiae  Ge- 


C  iiover.iR  el  Sancti  Victoris,  necnon  ei  Regine  Na- 
varru:  laudaiiliir  ;  qu:e  qnidem  (|tia  o!itn  funa  flo- 
rncriiit,  cx  acciirata  earuin  colieciione  et  cniiser- 
valione  liqnii'o  constal.  Niitilominus  lamen  ciiii) 
alia  sil  yeialis  nostr.-c,  alia  suuerioris  Iiu;iis  elej^aii- 
tia,  siiis  ipsoe  Leeioribns  iia  insipiil.ne  nc  simpbces, 
ne  dicam  piicrilcs  iiiierdiim  appnreiit,  iii  iiicc  pu 
lilioa  neijuaqiiam  d:gn;e  vi.src  sinl  :  qiiippi^  qu^R  non 
inodo,  noc  enidiias  sancloruni  Palrum  iiotnilias, 
iipc  eoiuin  in  exponenda  sacra  Scr.piitia  iiifetii  el 
fclicitaiem,  ncc  Kravem  illa-t>  inoralem  docirinain 
punssimis  clu<inent!ie  color.hiis  |)er|ioliiam  redo- 
l.-nni,  Veriim  imo  Vi  1  ex  inlticatis  diviMOiiilnis,  vel 
cx  insnisis  ficlioiiibus,  argniius  quam  solidius  coiu- 
meitiatis,  vel  locis  Sciipturaruni  utcun(|ue  aceer- 
silis,  vel  deniiiue  ex  alliisiiinciilis  t|nibiisdam  ol 
actitniis  verbis,  vim  lolani  cl  ornamciilum  bau- 
riani.  Quapropler  nil  inirutn  si  \}rx  linmili  el  obso- 
lcta  dictione,  pia;  iloctriiia  morali    jejuna  el  arida, 

D  iiauseain  siii  el  (aslidiiim  pariant,  ciim  nec  ad  pla- 
ccniltitti ,  iiec  ad  pcrsuadt^ndtiin  nllius  fere  sinl 
succi  aiil  ponderis.  Dnabus  id  abiinde  prubabiiur,  «x 
quibus  cjcieras  (lijiidic.TC  iion  erii  obsciiiuiii.  Unam 
habuil  ad  canonicosdie  Pcntccostes  in  hiinc  Sapien- 
ti.elucuiii  (1.  4,5.) :  S\>irilus ditci}>lin(v effugie'  (iclum, 
el  non  habiuibil  in  corpore  subdito  peccaiis,  iii  oua 
Dxinonis  cuni  Malitia  et  liypocrisi  conniibium  eHiu- 
git;  spoiisas  ve.stibus.  pro  sua  dignitale  distinctas 
amicii  cl  oniat;  mcnsae  niipliali  varias  snpetimpo- 
nitepiiias;  pro  l.bcrisqiie  diversa  ninnia  eiargiiur. 
Qtiid  delicatis  iiibce  lemporibus  frigidius  dici  po- 
icsi  ?  AlieraiQ  vero  CUrisii   Naialitiu  dtcisuB  ia  huc 


50S 


DE  STEPIIAM  EPIST.  CODD.  MSS. 


r.ns 


0 


ar^Mimontum,  Verbum  abbreviatum,  iniisitnlis  liodic  A 
hiijiiscemodi  li.'poriI)iis  exiiiiarat,  qiiippe  qiii  graiu- 
niMlicc  loqiicihlo,  Verho  iliviiio  coiijngaiioiies,  tein- 
pnr;»,  ct  iiiodos,  lc?iiis  (pt.-Mii  vcgcliiis  assigiiare 
iion  (liihilet.  <  .'iiiTiiiii  graviorcs  liccl  iii  illis  qiiu!- 
<l;iin  reperiiiiiliir,  iiniias  (aiiicii  qiKe  Lertoreni  vcl 
s.ilis  eriidiaiil,  vo!  oblcrtenl,  probe  inlcllccliiiii  e-t. 
Qiiod  (|nidcin  ;i'vi  poliiis  inelegMiiliafi,  (|ii3ni  aiicloris 
impcriii.-«  asrrilxioilunt  osse  coitstat.  Ilis  igiiiir 
concioiiil)us  coiisitlio  snpprcssis,  unicani  iii  synoilo 
pronnniiainm,  qna  c:i'i(vrariim .  (|tias  liic  snl!  ol- 
cciii  operis  iiidico,  delnr  iiotili;i  ,  pta'slal  sevo- 
care. 

Iii  lcrtio  Slcpli.Tiii  opcre,  Epislolis  ncmpe,  lalio- 
ris  siinin).iin  postii,  (\ua'.  <|iii>!cin  in  qii;irio,  nt  lo- 
qiinniiir,  tina  cuin  sciipiis  Geiberii,  iK-cnon  Joannis 
Salisbnriensis,  a  Joan.  Bapl.  Mas>ono  an  liidi;i('Oiio 
Baioccnsi,  fiatre  r.tpyrii,  cj«s<k'iii  nominis  f;m>o- 
sissiiiii,  diidnin  cvitl{,Mi»>,  paiilo  posl  ciiain  inBiblio- 
llicrain  Patniin.  ita  deforines  ac  nbsi;nrat;e,  in- 
scrix  siini,  iii  ad  gorniatitim  aiicloiis  .seiisuin  vix 
nlla  lux  ycceilerci.  Insnper  ciiiii  inauis  inigisquc 
raiesccivni,  egoniet  loi  t.tnli  viri  inerilis  palrocina- 
ttiiiis,  noinenqne  cbirissiiniim  rcsiauraioiis  doniiis 
Saiii  lae  Guiiover;)'  Parisiciisis  posteris  inaiidatunis, 
ad  recetitioreinEpisiohirnm  cjiis  cdiiioiiem  schoiiis, 
pro  virili,  illnsi^andain,  stuJiuin,  curas  et  cojjiia- 
tioiies  conluli.  Sed  qnoiii:>m  siius  cuique  hoiios 
pl.inc  iribnendus,  faieor  nie  id  operis  eo  libcniins 
siiscepissc,  qiiod  doniinus  U.iiiizins,  publicu!  ntiliia- 
tis  valde  provjdns,  p:irtes  sibi  j;ini  a  se  propositas 
inibi  piranianicr  concesscril.  Qiianquam  euiiii  vir 
illc  (Miini  docuiiue  :ic  iaiidls  };eii)-ro  excellens,  in 
ipso  episinlariiinLiipi  FerrarieiiMS  liininc,  Slepliaiii 
Tornacensis  Opera  una  cuin  noiis  liicc  donauiriini 
spopondis.set,  ex  qiio  nieum  idein  insiilutum  inlcl- 
lexit,  edortiisqne  pliirima  niibi  esse  in  nianibus  c\ 
abbatiis  iiiin  San^eiiovef;ca  cum  Sancti  Evnitii  Au- 
reliaiiciiMS  deprompia,  qiix  ad  EpistoL.s  Siephaiii 
abbaiis  illiistiandas  pliirimuin  conferreut,  vir  iile 
«fliciosissiinns  coiifesliin  ab  incoeplo  destiiit,  i.iii- 
deniquc  uperis  niibi,  licct  ipsi  in  ca  re  lunge  inte- 
riori,  libcialissime  delegavit.  Iliijus  crgo  permis^u 
el  hurlaiu  factiis  audaciur,cum  in  cuiiscribeii(lis 
Episloluruni  prini^  ediiionis  scholiisincumberem, 
niillis  quoque  parcebain  curis  ut  iiondum  e  iitas,  si 
quie    esseiii,   expluralas  habcrcm.    Duin   id  (iiium 


pcrseqiior,  moncnt  amici  reverena^im  P.  Josf^piiinn 
Ignatium  a  S.  Anlonio,  Slrictioris  Onlini;  rarm'»- 
lilnm,  in  dnobiis  inaniisoriplis  B<;1girjs  lioiiniiiias 
offfndisse  :  iiiox  !.Tl;iliiin  ins,  ad  rfliLMoswiii  viriim 
lilteras  qtias  polni  sHidiosioros  ac  (lili!;(*!Uioie>  de 
meo  proposito  Toriinfnni  srripsi ;  nibil  illi;  ciiii- 
clando,  op[ioriuiic  iiiihi  ;ulfiiit,  cl  iit  libiTC  dicain, 
ofliiiosiorein  in  beiievoleiilia ,  vel  in  conrerenila 
gralia  proinpliori;!ii  reperiri  piilo  iicmiiiein  :  snam 
eiiiin  niihi  (>pcr;im  in  ea  rc  libcnlissiine  pollicilns, 
scx;igei;as  cpislolas,  qnas  e  diiobns  ndgii  ccciiobiis 
criiCMl,  propria  mann  cxscripias,  el  ila  congeiieics 
(oasciUieiiiesqtio  Sl('jiii;i:ii  slylo,  iil  ile  illo  ipso 
MiClorc  diibium  oninc  tollahl.  ocissimc  iiii^il.  Ununi 
antcii)  cx  liis  Mamlric  oianiiscripiis  a!)  illo  miniiii(^ 
(liscrep;il,  (juod  iiUislrissimiis  arcbiepiscopnsel  dnx 
Ueiiiensis  e  bibliolbcca  abbati;c  Sam  ti  An);iiidi  h.i- 
biiit,  ciijus  qiiidciii,  jnxta  el  aitcritis  el  biblioili'Ka 
Tbiiaiia,  liOn  mciliocii  siibsidio,  qtio  scilicci  iisus 
fucr.it  Joan.  H.ipl.  Ma!!Soiius,  qiiodqtic  fnrs.in  ipsiim 
doininiis  dii  Saus:iy  in  flistoria  epiHCOpornm  Aure- 
lianensium,  siio  X"vo  rcperuini  Ciirniili  iii  mona- 
sieiio  Sancli  Petri  leslalur,  nova  vcliili  macbina 
inunilns,  crroics  iii  primani  edilionem  illapsos  la- 
ciliOFi  ne^olio  emcmiavit. 

Obscrvatuin  vclini  nie  a  prima  Episloiarnm  serie 
nc  vix  quidem  pedcm  rcliilisse;  cuin  enim  sallxlle. 
iriparlitoe  viderentur,  in  eas  neinpe  qiias  S:inct( 
Evnrtii,  quas  Saaix  Genovefjc  abbas,  qn.is  dcmiini 
cpi.scopus  Tornacensis  scripsii,  lametsi  rcccns  dc- 
lccias,  habila  temporum  ralione ,  vclcribtis  cum- 
niiscere  coactiis  fticrim,  iilis  tantum  ad  discrimen 
asierisco  iiolalis,  enmdem  etiam  iiunc  inihi  serv;in- 
dnm  ordiiicm  oper;e  prelium  duxi;  Al  quoniam  ve- 
tcrnm  iinmerus  novortini  additionc,  cl  interposi- 
tionc  immiilaliiin  rcperics,  indicc,  quo  ciialioiitis 
olini  de  iis  allat.e  tibi  piu-slo  sinl,  uiiinc:n(|ne  cali- 
ginem  coinmodius  discutias,  consiillum  uc  pruvi- 
bum  csi. 

Oplimum  deiiiqiie  facln  ccnsui,  si  Vilam  auc loris 
pricponendam  ejiis  opcribus  lideiiler  ciirarem,  (|ii:i 
inelius  lanli  piicsiilis  virtulcs  ac  dignitalcs  mno- 
icscant,  Toia  porio  lidcs  sit  ejus  Epislolis,  ncciioii 
el  labulis  abbati;iriiin  Saiicice  Genuvcfa,'  el  Sincli 
Evurtii,  (|uas  sunima  cnm  laiide  parique  piuJeulia 
loiigu.s  pcr  i^niio.s  adniinislravil. 


NOTICE 


DES  MANUSCRITS  LATINS  DE  LA  BIBLIOTHJ&QUE  DU  IIOI, 

N*8030  A,856G  A,  2923, 

Contenant  les  lettres  d'Elienne,  succcssivemcnl   abbi  de  Saint-Euverle  d'Orleans,  et  de 
Sninte-Genevieve  d  Paris,  puis  6v4que  de  Tournai. 


PAR  M.  J.  J.   BRIAL 


d') 


I 

1"  Le  maniiscnt  8G50  A,  Colbert  4o()7,  Regius  iZoo,  csl  iin  peiil  in-i*  de  ccnt  fcuillels,  eciiliiro  dn 
XIV  siecle  siir  veliii,  dont  on  a  arr.idio  dcs  feuilleis  cii  pluiieurs  ciidruiis.  Cest  ce  maiiusciii  (|ui  a 
servi  a  la  premierc  edilion  des  lettros  (rElieuiie  de  To  iriiai,  pnhrKie  p;ir  Jean  Masson,  arcliidiacre  de 
Bayeiix,  a  P.iiis,  raii  lOH,  iii-'i'>,  a  la  suile  des  t^piiic.s  de  Gcrlicrl,  qiii  rnt  pape  soiis  lc  noii)  do 
Silvestre  II,  ct  de  Jean  de  Salisbiiii,  conimc  od  peni  eii  .jii.iicr  par  les  bicuiics  (|tii  exisleni  daiis  ceile 
^.lilion  aiix  oKimcs  ciulroils  iiue  daiis  le  maniiscril.  CeUe  ciliiioii  iic  coiiticiit  que  deiix  cciit  quarantr 
leilres. 


{\')  Noiice*  aes  manutcrils  dc  la  Btblioilieqite  Hoyale,  lom.  .^,  patlio  ii,  p.  56, 


'i^'1  STtPHANI  T01lNACt:^Sl.S  F.MSCOPI.  508 

2*  L«  nnmeto  83C6  A,  appiiriennni  originaircmciit  a  'u  biblio<'ieqiie  de  I*.tbl»nye  tle  S.tinl-M.iriin,  de 
Tmirn.ii,  .TViiit  j);is?p  <i;;i;;  i  c!lf  tle  Cli.irics-M.Mirice  Lv;f'llior,  ;.r; '•';^e(jiii'  ■.'.e.  r»i"iiiis,  el  (lc  lii  (i;M)S  l.ni- 
«icit  rnmls  ilo  1.1  Biblidllieinie  llny.ilo,  ii*  4083,  "2.  t".'«?sl  nn  in  V  sur  vc-Im»,  (iinie  iiille  ti(  riiiire  dii 
\iii*  SKicIc,  fonipose  do  cem  vingl-ctiuj  liMiillt  Is  oii  (lenx  eoiil  tiii>|ii  isile  piiges  ;  il  ii«  (onlieni  (|ii(;  deii» 
(«'iil  soize  lcilre.s  arranKeos  d.ins  iiii  ordie  loiil  ditfereni  de  cclni  tiuVlli-s  orcnpcnl  diiiis  le  iniiniiseril 
PKJcedeiil.  Ce  ii'esl  piopremeiil  (ji/un  t  lioix  dv  lcuws,  I'«hiI  on  :i  reirjnthc  les  sii.scriplioiis  oii  :Mli(s-es, 
poiir  y  Siibsiilner  dcs  .soioni.Tires  expliojliis  des  !i»  .iserc.  •. '  •letnies  ibiis  eli;itiiiie  ;  oais  oii  y  en  lioiiv^j 
pliisicnrs  de  ocHes  oiii  inanqiieut  mi  nMniisorit  (\cp  cue  •J'oHl  a  r;iiiio  de  oe  m:i(iiiscril  el  de  rouiiiou  do 
J-.';«ii  M;issoii,  corri^ce  de  1 1  :ii;iiii  d'Liieiiii(;  HjIiizc,  quo  Cliarhjs  dii  ftlolincl,  (  hanoin»'  reguli(;r  de  U 
toni;ret;;ilion  de  Kr  HiCe,  enirepiil  nne  nonvolb;  cdilion  dcs  lellres  (rKlienno  de  Toiiiiiai,  avec  iles  noies, 
qiiil  ihil  ;iii  jtior  in  8*.  I';iiis,  jJilhiiric,  1079,  conleicinl  denx  cciil  qii:Ur(;-vin;^l-six  lellres. 

On  iKiiivc  a  i,i  liii  de  ce  inamiscril  nn  iriil^  de  Guibeit,  stirn(»iiiiii(;  <ie  iwirnai,  fieie  inineur,  ayanl 
poiir  tihe  //V-  rt'j\irm(ilio>u  />«/:/.<;  ni.iis  tc  n'esl  j);>s  do  (jnoi  iioiis  ViiiiI'Mis  iioiis  oci  iijier, 

3°  Lc  iii.iiiiisi  iii  2J/'-25,  Jipies  avoir  appiirlenii  a  f  lan^tns  l*elr;itq(ie,  se  ironve  (Oie  dans  dilT^rents 
«oiiiis  i)i;  \.t  llib  icltlKJ.jiio.  iTfJi,  4553.  Cesl  uii  vohiinc  Jn  4°  de  ccnl  soixaiitc  iie<if  renilleis,  siir  veliii, 
(•(riiiirc  dii  XIV»  s.ecle  :  11  coniieiil,  1»  !es  !eilre.<;  do  Pierie  .Abcilard,  -1«  r;>pologie  du  nieine  pjr  Uoranger 
de  l'{tiiiers;  o'^  lcs  iellres  de  (^issiodore ;  4"  lcs  leilres  d^Llioiie  dc  Tuiiriiai,  dcpuis  le  lolio  U4  jus- 
()ii'a  !0y,  .Nolrc  Noiice  iiaiir;!  pour  olijet  qoe  ocs  derniercs. 

Ce  iii;iiius(  rii  esl  en  ioi-t  confoniie  ati  n»  8(>50  \,  n»;iis  il  csl  s:tin  ei  ciilicr,  cl  penl  scrvir  a  reinplir  les 
hictines  qtii  cvislonl  tl;>ns  lo  pioiuicr  :  il  conlienr,  liois  ccnls  lellres  ayanl  loules  les  suicripiions  oii 
;nliTSses  (|ui  nianqiieul  dans  le  iuitnero  8506  A. 

Cesi  daprt-s  ce  iHiimtstrit  (|irKiiciinc  Bahize,  pcii  conlenl  (Jo  redilion  tlu  P.  ilu  Moliiicl,  av.iil  congu 
lc  (nojel  dc  (loiii!cr  uiic  nouvclit;  cdilion  des  lcUres  d'L!iciiiie  de  Toiiniai  doiil  it  coiitiaissail  riiiipoii;iiite 
{sonr  riiisloiie  eivilo  cl  ecclesiisliquo  de  ^;i  iin  dii  xii*  sicc'e.  II  csl  ;i  regrcuer  qn'ui!  savanl  si  veiS(}  dan» 
I;»  liUeraunc  dii  inoyen  age  T>jii.p;(-  fail  jouir  !e  piiblic  dfi  son  irav;iil,  qiie  ron  conservc  a  lu  Uiblio- 
llKJ-iiiii;  dti  lioi  paniii  se>  niatiiiscrils.  \]tic  iiouveHc  eihlioii  (H.iil  ;r.oi|«iit  plus  iieoessaiie,  que  lijdilion  dii 
P.  <U;  iMolincl  ioiirniillc  de  fai;ies,  su!  toiil  d;ins  les  pieces  (|iril  a  puldiees  poiir  la  preniicre  lois,  doul  le 
jdus  gr:;nd  noiiibre  niaiiqiiuiii.  tic  liire  laisseol  a  deviner  a  qui  elles  sonl  adresstjes.  Ccue  eJdiliOii  csi  en- 
coie  '.iiconiplt^.ie,  soil  parcc  (|n'oii  y  Itoiive,  tians  les  aiicieiincs  lcllres  auss»  Lien  (jiie  daiis  lcs  nciivelles, 
«tes  htctiiies  coitsiddMalde.s,  uh  graiul  nonibrc  de  niols  cl  de  plir.iscs  esscniiels  eiiijerciitoiil  0'.»is  ;  soil 
ciuoio  pirce  (|ii';(vec  !c  .seconrs  dn  iiianuscril  de  Pelrarijue  b;  nontbie  des  lellres  peul-6ire  beaucoup 
:oigttie!iio.  Le  P.  dti  iMoiiiicl  iren  a  doni;(i  que  deo.v  ceiil  qiiaire  viiigi-si.v.  Nutis  avons  vu  (jue  ce  uuiius* 
cnifn  coitticiit  irois  cenis,  ct  Haluze  oii  svuil  rociieilii  piiis  de  irots  ccnl  viiigl. 

Lc  l".  dii  Midinet  av;!ii  a.ioptc  ou  plaa  (joi,  sM  eClt  eie  re.opli,  aurait  jete  iiii  gran:l  joiir  sur  ces  letlres. 
U  dev;iii  les  disltibiier  en  irois  pariies,  iihiQanl  dans  !;(  preniiere  ceiles  qirLiieiiiie  (jcrivii,  «jiani  abbe  de 
Sainl-Luvcrie  d'0!le:ins,  rieptiis  raii  4i07  jusqu'a  ii77;  daiis  b  sccondc,  cellcs  qu'il  tjcnvii  sur  iiu  piuft 
Ijiaiiu  Uieaire,  pendaiit  qu'i(  Kii  abbe  oe  aainie-Cenevieve,  a  P;iris,  dcpiiis  li77  jiis(iu'a  119:2,  el  dans  la 
iroi.sieine  celles  qi!'i!  coinposa  apres  (|n'ii  fitt  pourvn  de  r(*v<jcli(i  de  Tournai  jiisq(i'a  sa  ni(ni  ;(ni\(Jo  en 
120^-  Pour  60  coiiformcr  a  ce  pl.m,  riidileiir  a  en  raison  de  depl.icer  quehpies-uiies  de  ces  lellies,  qui 
visibleinent  iretaieni  pas  a  leur  place;  niaisconiine  dans  l;i  p'ti!»;irt  des  aniies,  depourvnes  Ue  la  fonnule 
de  siiSt.tipUon,  rauieur  iie  preiid  pas  dc  qualite,  ii  en  a  laisiC  a  leur  prciinere  plate  un  plus  jjrand  uoui» 
bre  qui  aur.iioiil  d(|.(iue  deplacees, 

Ce  ircsl  pas  loiil  d"avoir  dtiineltJ  a  laquclle  dos  trois  p.irlies  thaciine  ()o  ces  lelires  apfwrleiiaii.  il  aurail 
falJu  eiiiblirenUe  e:!es  uii  oidre  clirotKdogiqne.  et  c'esl  le  que  l'c(iiicui  n'.»  pa»  fail.  On  pcul  Oire  tjue, 
|<his  il  s'e!>t  (icaile  de  1  ordre  (iialili  daiis  les  iiKUiusciils,  jilu.s  li  a  inis  de  coidusion  dans  rarraiigeiuenl 
de  ces  Itilrrs  rclalivcinenl  a  la  cbronolo^ie.  Cesl  ce  quon  remarqne  p.iriictil  eieiiienl  daus  ki  iroiiieine 
jjariie,  oii  rediieiir  a  rtjeie  presijue  louie»  lcs  iiouvclles  leiues  qu'il  doiiiie;  on  csi  viaimciit  cbiMjuo  de 
vtiir  (jtrclles  y  soiil  presijtie  loujiiirs  placees  d;iiis  un  ordre  reiiograde  :  cc  soiii  poiiriaiil  tclli  s  aiii- 
•|(ielles  il  eiait  aisij  tlo  li.\er  une  da'.e,  (Jl.tMl  presque  loutes  relalives  aiix  (ivcncinents  coniius  ilo  ITiisioire 
pulibijtie. 

C'(Si  (rajjnjs  loiiles  ces  considerakioiis  qu'Elicnnc  Ualuze  avaii  fonric  lo  projol  de  doinicr  une  nouvellc 
tidilion  de»  lclircs  dLueiine  de  Touniai,  en  les  lelablissanl  daiis  le  niCiiie  oidre  (ju'elles  oiil  d.uis  lcs  loa- 
•iusciils,  parce  qu'!!  serail  dillicile  d'assigiier  des  dales  procises  a  la  pluj»ari  (reiiUe  tlles,  cl  ab.'»uitle  dc 
les  deiibicer  saiis  <iire  assuKJ  de  les  reiabjir  Uaiis  un  meilleur  onlre.  bon  iravail  existe,  et  il  seiaii  jiossi- 
ble,  cii  iiicilaiil  l:i  deniiere  main  a  ses  nolcs  (jui  nc  soiil  (i^rtibain  lici^s,  d'cn  laiie  jotiii  le  jiiiLlii ,  si  le 
^oiii  dt!  siccle  (ilait  favoiaijle  a  ces  soites  d^eiiirejirises.  So  jionvaiil  lirer  do  robseiinic  ce  nouveau  lia- 
vail  en  eiiiier,  iious  (royoiis  faire  iiiie  ciiose  ulile  etagieaole  aux  Siivaiits  dc  psiblier,  p.ir  loritie  dc  sup- 
pl(iitieiit  at;x  cdiUoiis  cxisiaitics,  vii  gi  lellrcs  qiii  ironi  pas  cncorc  tie  itiiiiriiitees. 

^oiis  aurions  ;iussi  beaiiconp  de  corr(,'tlions  a  f.iiie  ati  lexie,  soii  de  I  oiliiioii  ue  Massun,  soit  du  P.  <io 
ftloliiict,  mais  ce  niiiiuliciix  Oetaii  nous  meiierait  uop  loiii  :  nous  nous  toiiicnlcrotis  de  leimpi  imer  quel- 
qiics-iincs  des  iellrcs  lcs.plus  iiiallrisiltics  par  ie  P.  Uti  Molinet,  suilo..l  celles  oii  il  a  omis  dos  passa- 
jjcs,  el  (inelijueluis  des  p;iges  eiilicies  et  Ue  r(it.iblir  !cs  fonnules  oo  adiesacsqui  niamjueni,  a  son 
cdiiimi  (2). 

H. 

Eiieiine  Bahizc  ayaiit  01!  (OmmuiiiLalion  U'iin  mannscrit  dn  ciiancelicr  S(i6oier,  coiilenant  Ics  leilrcs, 
ou  une  pitnie  des  lcilics  o^Llienne  de  Tooriiai,  en  a  exlrail  douzc  ijui  !i'onl  {cis  encore  vn  lejour.  t^e  oe 
ser;}  p;is  nous  iic;iiicf  oe  robjii  quc  iioi.s  iious  soinines  propos^i  dfiis  cciie  ^olicc,  de  les  publier  a  la 
siliie  de  celles  (jU!  iroiil  pas  (iiitoic  (ito  rcnduts  pnbliqncs,  ct  quc  nons  vciioiis  dc  icctteilbr.  I.a  |i|(ij>iirl 
Ue  ccs  ieltrcs  cijiii  .«,aiis  adiessc,  iiOiis  avoiis  l.lcl.e  tie  tlccouvnr  par  des  conjecUires  le  nuiii  dcs  perioniics 
iiisxtinelles  raoicur  tjerivaii.  bi  lon  uouvc  qu'elles  ne  smii  pas  :..iigecs  d.ms  fordre  clironologujue,  ccst 
.jue  nous  iravons  vonlo  licii  cbanger  a  ceini  qu'ellcs  occupaiejit  d.ius  ic  manust  ril.  INous  eub&ious  uesite 
le  rctronver,  co  iiu  uscril,  qui,  tle  la  bibhoibcijue  Uti  chancclicr  Stiguier,  aur.iii  jiu  passer  dinis  cilc 
tlo  bainl-Germain-ui  ;-J'itis,  ct  Ue  ii  dans  la  Bibholbequc  dn  lioi  ;  niais  nos  icvbcrtbes  a  ccl  egaid  vui 
t;iti  v;iiues. 

(2)    Loc.-»    qii;c    cx    mss.    (odiii';!;   rv.sUluil    I).    Brial    i.i!cr    iiiic"s    iii    edii'.v^'i:e   iiosU-.i    jiosuimo». 

Lj-i7.  I'A1R. 


m 


triSIOL.t    --I'VnS   !.   AN  iHjo-im. 


U'} 


mAm 


TORNAGENSIS  EPlSCOin 
EPISTOLARUM 

PAUS    PIUMA. 

Conliuens  eas  quas  scripsilcum  essol  .'iblKis  S   livuriii  (2*)  Aurylianeus:s>  ab  auiio  circi- 

lor  1163  ad  airiuin  1177. 


1  EPISTOLA  PRiilA.  A 

Ptcnclus  Eccleiiie  AHrelvmemis  sniter  interfecitone 
Jodiinis  (3)  iliTiiiii,  qiiem  exiiosuit  Senonis  in  con- 
clio  ei)iscopo>uin  ac  clfri  provinciiv. 

Soror  veslra  (3*|,  s-.tiicla  (itia  scdis  hujiis,  Aiiro- 
liaiiciisis  E('clcsi:i ,  ror;iii)es  sangiiiiie  i^uiyiiiiis,  ri 
;isi»crs;is  .iiiKirilii  .'iiie  pieces  iiiinisUMio  iiosU;r  vo- 
cis  eiriiiitlii,  planclinn  iiiii;>enili  inovel,  niiuni  uleri 
bui,  <|Meiii  i;i>nuciat,  inalciiii!]  cjiualihiis  !C(|Miril, 
cl  ecce  noii  coiiipardi,  2  **'  'l'*-*  *!"<*  '^''''  Posil.i  esl 
(|ii:ibi  si^niiiit  ail  sa<>illatii,  facia  e!>l  opprobriaiii 
vicii  is  snis,  cl  i|ui  ei>tu  viiieiil,  iiiovciU  capila  sua 
s'i|)er  eaiii.  ipsa  aiiiein  genieiiri  el  conveisa  re- 
troisiiiii  claiiial  in  aiires  Doiiiiiii  S.ibaolh  :  Yindtca, 
Oomine,  tanguinem  levila'  tui  (i),  <jwi  eflnsuxeA.  El 
qiiis  eaiii,  iiisi  sii  dciiieiis,  in  fmiere  tiali  flcre  te-  I^ 
let?  q«i:s  vidcal  laciyiins  ejiis  iii  iiiaxiliis  ejiis  u( 
coiiieiunal?  quis  aueiidai  cruciilas  cjiis  exseijiiius, 
laiiieiiiabile  feieiriiin  siccis  octilis  iirosc(|a.itiir ? 
Pades  niei,  facluiii  esl  vcrbiini  iii  dieiius  nosuis, 
qiiod  qiii*  Hii(|ue  audierint,  linnieiil  aitibae  auros 
cjns.  Exiertiiit  iii  dolo  viri  saiigiiiiiuui  el  dolos',  el 
K\f.  fniliciiiii  latcbris  fniti''Oi>u:  nieiitis  houiines  itii- 
petuin  lcccviiiii  nuaniiniicr  iii  iniiMstruin  altaris, 
scrvuni  siiniil  ct  liliuiii  criicic  (S).  hi  iiKiiiibus  eo> 

(^').\bb  lia  fiindala  fiiil  iiv  lionnrciii  saiicti  Evui  lii 
Atitel  aiicnsis  |ioiili:i<'is  soMi,  iii  codetii  loco,  ubi 
|iriiis  capcila  siib  invocalioiie  1).  .M;iria!  coiis.Tr.ila 
01  al.  01  (lo  MoiitilMis  dicla.  iii  i|i!;i  s:ici:l>  poiilificis 
hujiis  reliipii,i;  coiulii.c  fiicraiit.  illius  Ecclcsix*  Su>- 
pliatti'S  cxsiilcrat  priitiiitii  canotiicMS  sa.'Ciilaris,  C 
(lciiide  caiioiiicus  regularis  cireclus  iu  abbateiii 
elicitis  e>i.  lii  oacilio  Soiioiiis  coiigrcguto  haiic 
oraiioiieni  liabiiit. 

(3)  I»  csl  Jo.iiiiics  de  Callicna  S  •Criicis  Aurclia- 
iiensis  dec.uiiis,  i)iii  saerilegis  siLaiioruu»  yiadiis 
oiciiluii,  ciiin  possessioncs  cl  jiiia  Ecclcsuc  sii  e 
coiili;.!  iioliirniiii  oc  auii'.'or»jiii  (juoruuidasn  injustas 
d<|ir  cdat  oiics  Itiiaselui'.  iiiUi»  liu.^S. 

['y j  Yocai  Aiircliaiieiise.il  Kccleslam  stiam  i\\\:n'.\ 
Soii(>iiensis,  cl  soroicm  ciciorariiu)  ctiiiiptoviiicia- 
liitiii  i(|u;iriiiii  pr;claii  el  dii^niores  tlcru  i  liiuc  ail 
«raiii  Seiionis)  (iiio.l  iitclisia  Aurcliaiitiisis  sei»ip.'i 
aiciiicpiscoiio  Seiioiieiisi  fueril  suiijccia  us(]uc  ;id 
aiiiiuiM  \iiit.  Tiiiic  ciiiiii  e(iiseopaliis  l*artsieusis  ui 
i.rcltiepi^copaiuiii  pcr  Gregonum  .\V  cieclus  e.-.i.  <'i 
;      '•    -i \'^rcii.ticiisis    (;.»riio;c:iisi-.  ei  Mei'U;ii- 


ruiu  vasa  inorlis,  cuiii  niliii  iiuaus  qnaiii  iiioricin 
ex.spcctabiil  ab  eis.  ipsuin  diicein  scclcsix  faciionis 
iliius,  qiii  alicro  sese  pollucral  huiiiicidio,  ile  iiiorii'. 
fauciliiis  ct  cxsilii  proscripiionu  siio  rodcmeral  iu' 
lcrvciilu.  Noii  linuiit  gt-iicratio  prava  atiiiio  pervcisi 
seinon  Cliaitaain,  ei  tion  Jiui.i,  progenics  vipwa- 
riuii,  noii  liinuit  sigiiiiui  l)o:iiiiiicj;  Passionis,  qiiod 
raso  desuper  verlictj  siagtili  iiosuuui  gerunl,  iit 
sacro  Dei  leviia  profiiiidis  arare  vulnoribus,  cl  fa- 
cicni  ad  cadcslis  pulcliiilndiiiis  simiiilitdiiio!!!  li;;'!- 
r;itam  iioUs  lurpiibtis  dcfoiiiiare.  Yiruui  ogrcjjiiiit! 
de  grege  iioiiiiuiini  exeineninl  (  arniiiccs  el  si.  ;ir;i  ; 
viruui  ipti  iii  ^clckia  a-iu  dis[kc:sa  coliigcis,  l.ip^a 
erigens,  fulig.ita  rcpar.iiis,  pussessioiics  Eccics-ij* 
.sic  rovocarai  pcr.iiiiis,  ut  uon  penlercl  levocalas. 
Joaiiiieiu  uostruui  iiiaiiyieiii  i>iiiiul  cuusa  fccit  et 
pdiiia ;  causa,  rigivr  ecclesiasiicae  juslili.r,  {loeiu, 
doior  pa^sionis  iil:it;c.  Qniu  cli\erat  Joannes,  iina 
domiiiu.s  papa  per  Joaiiiiciii  :  Noii  liccl  lil>i  habece 
porlioiiciu  frairis  lui  clerici ;  iiifreuiuil  !Ierodrs,  el 
f.icitis  iiise  spiculalor,  iii  capilo  Juaniiis  crudcic 
spc!  laciiliiiii  3  moiido  cxliibuil  :  at  si  quse  in  eu 
lcrreiii  coiKagii  niaculju  iiilKCSCtuni,  lotuai  delevisse 
croiliinits,  cl  abstcrsissc  doloios  inoriis  qui  cii:ii 
lircumdcucruiil ,   Duniiiiici    corporis   et   S3iigiiin\ 

sis  prx'!aii,  a  inotropolit  ni.)  Sciioiion^i  scgregsil. 
Parisiciisi  arcliicpiscopo  iii  siitrrjg.iuoos  conscriim 
siinl. 

(4)  Joaiincs  i!le,  (luamvis  «lccaiius,  eral  taiiiuiu 
diacniius  :  qiiod  laincii  pruhiliitiiui  fiicrat  in  ooJici- 
lio  Claro  iioiilu.iO  sub  Uwbatio  H,  t095,  el  iii  Loiidi- 
noMsi  stib  iloiioiio  lU  1127.  ui  inilius  ti  u  dci.iinis 
iii  Ecelosia,  iiisi  prosbylcr;  iiuilus  ardudiaciKou», 
iiisi  levita. 

(fJj' Oii>^  «^ral  dccansi*  S.-Cn:cis  Aurelianerisss, 
quiiii  iil  iiialrciii  colebal  ei  r.iebaliu'.  U.cc  a:UCiii 
ciclosia  in  liwuon-ui  S.  Cnuisa  lioalo  Evnruo  ej»is> 
dein  cirbis  antisti:e  ciuislrucl.i  l;.>erat.  OX  tnu;;il:- 
(.(■niia  Coiisiaiitiiii,  vel,  uv  iii.igis  placel  S;iU3i/?o. 
i>l>.  11  .^nnni.  Eciici.  .\uieiiaii.,  n>tiu.  ii,  Coiisi:(U'.il 
iiitpcr.iloris.  iJ;i;c  '.uiii  posU;a  iaccmlio  co;is.iii).ila 
fitissel.  ab  Ar,:ulplio  liujus  sedis  cpiMopo  cl^gaii- 
liori  opcre  ai.iit»  cirtiler  niil!e.si'no  icsl.iitialu  esl. 
E.varsil  ilenitii  sacrilegis  Caivitiisliriiiii  liicibussx- 
ciilo  pr.»;ieri!o.  nuiiv:  vero  iii  piibliiiain  lo:'!iiatti, 
i.ao  veiiu.siioicai ,  rcguiii  iio^troimii  lii;er;i!ii.it.j 
cvs!'H5il. 


311  STEPIIANI  TOaNACENSIS  EPISCOPl  512 

sacramcnlum ,    qiioil   ea  ,    ijua    potuil   rcverontia,  A  »crp,  nou    multum  aul  a  sncrilegio  receaiC,   nui  a 


fiiiscrpit  Inlcr  prormulos  geuiiliis,  inlcr  ;il(-j  suspiria 
rontriu  conlis  et  liuiuiliati  spirilus.  Piisl  susceptam 
•  ii«;liarisli:un,  pr.csentihus  noliis,  r.ili  luuniis  expic- 
\it;ci  qiii  viilii,  tebtinioiiiiini  pc-rliibuit,  ct  testi- 
inoniiiin  ftjus  veruin  cst.  Vcstr.j  inicresl,  speculalo- 
ics  «lonuis  Isr.'kel,  cisiodes  nuirorum  Hicnisalein, 
pasiorcs  oviuin  Cliristi,  vcslra  interesl,  ct  rcme- 
«tiuin  ailliibere  prxtcritis,  et  proviileniiam  fiiliiris. 
Ei  lictt  scro  vobis  olT.M-Uiir  illud,  MeHiis  est  in 
lemjiore  occurrere  ,  </iaim  ]iOil  exitium  vindicari, 
lamen,  Deus  ultioiiHm  Dominus  {Psal.xciu)  ;  Deus 
^emilibus  inenarrabiHbus  interpelletur  n  vobis{I{om. 
viii).  Ciumabit  vobiscum  vox  santjuinis  (ralris  vestri 
Abel  (lc  terra  (Cen.  iv);  cUimubit,  et  commofebil  nntt 


crimine  inajcstalis.  Iliijus  culpx  simulacrnm  limens, 
doiniiio  meo  prei  iim  inultiluilinein  compendio  ser- 
monis  accitigo.  Iiijuncluiu  est  inihi,  ul  nostis,  do- 
niiiie  mi,  a  domino  arcliiepiscopo  (9),  ut  lamcnlahi» 
les  Ecclesia*  Aurclianensis  preces  et  coiniiiuiieiii 
cpiscoporum  querelam  super  iiiorlc  Joaniiis  (10) 
domino  regi  (11)  scribcrem,  quo  el  movcielur  a«l 
miscricordiam,  ct  acccndoreliir  ad  viiidiclam.  Scri- 
psi  braviicr,  el  iii  auribus  onmium  vestruui  litleras 
iraiiscurri,  qux*  inissu:  Q  sunl  regi.  Qu;esivtmu8 
jboiia,  et  ecce  luibalio.  Moleste  tulil,  ct  adversum 
me  cnnem  niortuum  cl  pulicem  vivum  commotus 
cst.  Cujus  iiKligiiaiiouem  et  irain  immissioncs  per 
aiigolos,  vel  per  interpreics  inulos,  nec  aiiiuKf.  nicae 


«o/r(mffrra>N,<r(/eiiamca;/i<t»(/l[/j]|.ii).Profcctocnim  ^^  pusillaiiimitas,  uec  Ccclesia!  nostrx   paiiperias  po 
f]uis  luiiis  tiitus,  aiit  qiix  caiisa  poieril  psse  eicii-      lerit  suslinere.  Prccur  crgo,   domine  mi,  Clirista 


K.tta,  si  vcnerandi  miiii<;lii  aliaris  X'$limeiiliir  .<iicut 
ovos  occisioiiis?  Qiicm'  niuriiiii  inlcgriiati  aut  val- 
lum  fiji-i  |)ro\idemiis,  si  ferri  rabies  cxsecranda 
penetralia  veneranda  cnicnlalT  Quid  deniipie  cau- 
tiini  .niit  seciirnin  esie  poleril,  si  rolnmnas  Ecclcsiae 
sacrilega  manns  iinpiinc  confringii?  Ilabemiis  ct 
CiPS.Trcm  qiii  conJolere  possit  et  velil  infirmilati- 
bus  nostris,  ciijus  loiigas  maniis  noii  elTugicnt,  qui 
non  soliim  oiTendcrunt  Corncliain  dc  sicariis  (6), 
scd  Juliam  majestalis  (7).  Cdu.\il  gladiiim  (livinitus 
sibi  commissum,  per.sequeiiir  et  comprehendel,  et 
non    crit  qui    erual  eos.    Faciilime  enim   iii   bo<; 


Domini  mei,  ut  qiioniam   iii  litleris  illis  simplivein 
ociitum  habui,  apiid  doniiniim  meiim  v«stro  me  ix- 
cuselis  liilcrvcntu,  ct  impelretis  mihi  gratiam  quaiii 
sine  mea  culpa  doleo  pcrdidisse. 
EPISTOLA  III. 

PONTIl  CI.AREMONTENSIS  EPISCOPI  AD  HAURITIUH  Pk- 
RlslK.NSEM  EPlSCOPtlU  ET  STEPUAMJU  S.  EVOBTll 
ADD.1TEU. 

Quaril  ab  ipsis  an  baptismm  cujusdam  e  suit  dicece- 
satiis  (uerit  calidus. 

Reverendis  in  Chrislo  domi.iis  et   Pairibiis  suis 

IIauhitio  Parisiensi  episcopo,  el  Stephano  S.  Evurlii 


summiNuminis  speialur  vcnin.per  qiiod  salus  el  r  ^^^'"''  P'^'*^"»  «adem  graiia  Clarcmonlensis  epi 

_  *-<  .„1... ».  •„!:..-   .i:i....i:^-:..   „i. .-«,...: 


incolumilas  miiltorum  piociiralnr.  Iiisiirganl  siiiiul 
legcs  ecclesiasiitje,  a.*menuir  jura  coelestia  ul,  con- 
ciirrentihus  «luohus  gladiis,  qiios  in  «lefcnsionc 
Chrisii  passuri  sulTecisse  icginiiis,  diiplici  coiifu- 
sione  4>  conteraiitur.  Movcant  vos  iacryaiosa  vi- 
«Itialx  criicis  siispiria,  commune  discrimeii  oniniuin, 
rausa  propria  siugulorum ;  cl  sic  remcdiiim  con- 
ferie  iiostro  «hilori ,  ul  honcsiati  vcslrx  simul  pro- 
videatis  cl  saliili. 

5  EPISTOLA  II. 

ad  cuillkluum  car.notensem  electlu  (S). 

Rognt  eum  ut  ijratinm  reqis  in(ensi  sibi  concH-et, 
qui  episiolam  de  morie  Joaunis  ilecaiii  Aureliauen- 
sis  scriplam,  in  mulam  parlem  acrerentt. 

Sncris  ct  mnjoribus  negotiis  occupatas  aurcs  le- 

(fi)  Lex  CornelD  a  Lucio  Cornelio  Siilla  dii  tatore 
lata  csl  iii  lioinicidas,  <|iii  forro  csilunl.  Sicarii 
enim.  leste  Josepho.  Anliq.  Judaic,  lih.  xx,  dice- 
l>an!ur  lalrones  ciili«>irt>  uteiiles  nagiiiluiline  siiiii» 
libus  acinacibiis  Persicis  rccurvis ,  ct  siniilibus 
iis  qni  a  Koiiianis  sic:i!  «iiciiiitur ;  iinde  ct  qiii  latro- 
ciiKiiiliir,  noiiicii  siiinpscruul.  Ilujiis  lcgis  inemiiiil 
Senrcn,  lib.  i  De  l*Tovid. 

(T)  Lex  Julia  n  Jdlio  C;«sarc  «liclatore  l.iln  esl  in 
«■os  <]iii  coiiira  itnperalorciii  vel  leiiipuiilioani  ali- 
(|iiid  nioliebnntui  ;  (|(ix  quidein  lcx  varin  capila 
«-oiiiprehciidebat,  l)c  ea  Taciiiis,  lib.  i  Aniuit.  Ilis 
niitetn  dnabiis  lcgibns  coiitendit  auctor  prolmre 
<-:((lis  hiijus  coiiscios  duplici  titiilo  reos  esse,  el  ra- 
lione  pcrsoii%  iiiterfecl:c,  qux  magistraliis  miinere, 
(h-canaius  scilicet  in  Ecclesia  fungebalur,  el  geneic 
inuriis,  qttae  ipsi  prodiioric  a  sicariis  fitcrai  illaia. 


scopiis,  salitiein  ct  tolius  dileclionis  obscquium. 

Vobis  diiobiis  specialiier  iiAStram  duximttsquae- 
stionem  referendam,  quos  et  spiritalis  7  coinineii- 
(lat  aQectus  dileclionis  ,  quem  ergn  vos  habemus,  el 
spccialis  inteiligentia  Scripturaruiii  famosos  reddil, 
el  coiiimcndabiles  apu<l  omnes.  lioino  iste  pra:sen- 
tium  lator  quamdam  olim  feminam  amabal,  quam 
qnidein  dcsponsaveral,  sicut  ipse  dioit ;  sed,  priiis* 
quam  eani  accipcret  uxorcin,  fecundavil  eam.  Cutn 
igitur  puer  nalus  cssct,  nec  posset  sacerdos  ad 
baptizandum  cum  congruc  repcriri,  pater  ejiis  itn- 
niersit  cum  aqua,  diceiis  :  In  nomine  Patris,  et  Fi- 
lii,  et  SpiritHs  sancli  {Malth.  xxviii),  et  hxc  est 
pcssima  con.suetmlo  in  lcrra  iiustrn,  iit  in  lalis  nc- 
Ci^ssilalis  articulo  ^'icani,  In  nomine  Patris,  et  Filii, 

(8)  Hxc  epislola  scripla  fuit  circa  nnnnin  1164, 
qno  Giiillelmus  a  Campania  prxpositus  Treccnsis 
clecltis  P5.I  iii  f  piscopiiin  Carnoteusem,  post  ileces- 
stini  Kobeni.  I)e  co  scribit  Alcx:titiler  ll(  ad  Liido- 
vicuiii  jiin  orom  liis  vcrbis  :  Dilectum  filiuinnosirnm 
Cuhlelmiim  Carnotensem  eleclum  ad  nostinm  privsen' 
tiam  reneniem  lum  inw  maqnificeniico  obieuiu,  ttim 
toiiiis  siiiiguinis  stti  re^pcciu,  ei  sna:  honestutis  uc  pro- 
bilnlis  iiiluilu,  pa.erna  heiiignilaie  suscepiiiius. 

(9)  Hiigone  scilicel  cogiiomiiie  Do  Toii.ssy,  .Seno- 
nciisi  tiiiic  arcliipixsiilc. 

(10)  Consiilenda  episloln  i  el  qnae  ail  rjiis  elu- 
cidalionem  diximtis  de  iiiterreciioiie  Ju:iiiiiis  de  Ca- 
ihena  decatii  S.-Cmcis  Aureliancnsis,  •ie  qtio  iiic 
seiiiio. 

(11)  I.iidovico  scilicet  scptimo  ,  Pio  el  Juiiii^ri 
diclo. 


513  EPISTOLiE.  —  PARS  1.   AN.  11C3  1177.  -'i 

ei  SpiiUut  lanc/i,  nec  lotam  exprimaiil  verborum  A  in  suhmersione  filii  siii  ego  le  bnptizo  siliiit,  cl  (m:- 
roniia  n  qurc  dcl)et  exprimi  iii  baplismo,  quod  uii-  lum  in  nomine  Paliis,  ct  Filii,  ei  Spiritm  iuiicti 
dei.rc  vocaiit.  QuaBrinius  ergo  ulrum  isiud  baptis-  prolulit,  bapiismus  iion  fuit,  el  ideo  pucr  iile  lia- 
nius  sit,  vei  uliuin  ptier  postea  debeal  baplizari  ?  plizaiidus  csl,  quia  b.iplismum  nequaquain  siiscepiU 
Uirum  eliam   IiOino  islc  mulierem  illam  accipere      llaque  de  reliquo  nulla  snpcrcsl  quje^lio.  Yale. 


valoat  tixoreni,  qttoiiiam  boni  satis  essc  (estimonii 
perliibetur?  Et  rogamns  dignalionem  veslram  ul 
per  iiiteras  vcstras  dc  his  omiiibiis  certiiiceiis  iios. 
Valcte. 

EPISTOLA  IV. 

«AUniTII   PARJS1EN-!IS   EPISCOPI  AD   PONTIUM  CLAnEMON- 
TENSEM. 


EPISTOLA  V. 

STEPRANI  AD  PONTIUM  CLARCMONTENSF.H  EPISCOPUM. 

Mentem  suam  pTolerl  tte  eodem  bapiii>mo, 

Saiiclissimo  Palri  el  domiiio  Pontio  Cljremon- 

teiisi  (12)   episcopo,  fraler  STEPHAiNUS  de   Sancto 

Evuriio,  saliKeiii  ct  ciiiii  uiiiiii  dovoiioiie  leverenliara. 

Pieiiiit,  fati^or,    iiiiperiliam   iiieani  ct  quxreiilis 

QuKsitii  respoiidet,  el  aperit  seiileniiam  de  vatidiiaie      aiictorilas  el   noviias  qux-stioiiis.  Accedil  moles  vc- 

liujus  baptismi.  recundiu:  nicx,  Patcr.  quud  iit  laiita   coiisiiltalione 

ncvcrendissim..  Patri  el  domino  Pontio  Chire-  p  vesira  domuio  Paiisieiisi  (13)  me  juiigiii».  cauielo 

mnnlcnsi  opisropo,  Maijritil-s  Parisicnsis  Ec  lesi«      culicem,  cedro  carduuni,  Hyl.ini  licrculi  comparan- 

bumilis  miuisier.   salutcm    et  obsequii   plei.iiudi  •      tes  (14).  Scriba  doctiis  in  reguo  ca:lorum  pioferens 


nem. 

Snper  quo  cclsiiudo  veslra  no^^tram  consuliiit 
parvilalcm,  broitcr  respondcmns,  qtiia  in  quem 
iiKidiiin  fornia  biiplisini  tradi  vel  recipi  debeat  Scri- 
pliiranini  diviiiariim  .'iuctorilale,  el  sanctorum  Pa- 
Irtim  (eslinionio  traditum  habemtis  in  hiiiicmodum, 
sc.I'cet :  9  Ego  le  baplizo,  in  iwmine  Palris,  el 
FUii,  el  Spiritus  sancti,  el  t.\ii(a  esl  horuui  verbo- 
rtim  vivacitns  ut  niliil  immtitari,  nihil  innovari 
oportoat.  Nisi  vero  loia  lixc  vorba  siinul  a  qnociin- 
q:ic  et  qiinctiiir|ue  liiigtia  profer.iiitur,  baptisinum 
esse  ;ion  rrcdiititis.  Qnia  e;go,  siciil  iilierarum  ve- 


de  ihesauro  suo  iiovu  et  veteru,  qtiasliotnbus  ve- 
slris,  iu  profundilatc  sensiis  ct  subliniilate  scieii* 
li;e,  rospoiidit,  et  coeleste  oracuium  suuiu  facili  vu- 
bis  absolvit  epislola,  felix  liiigiiu.  Diviiium  cjtis 
respuiisionein,  ut  Thebais  iEiieida  (15) : 
...  Louge  sequor,  et  vestigia  semper  cdoro. 
Ilovcrcr  iii  coiitrariuui  (10),  si  absqiie  sacris  ejus 
apiciiius  in.bi  quxslio  moveretur.  Qui  sacramenluui 
iiisliluit  baptismi,  furmani  tradidit  bupiizaiKli  :  Ite, 
iiiquil,  docele  omnes  0  gentes,  baplitanles  eos  in 
nomiue  Putris,  et  Filii,  ei  Spiiilus  sancli  {iiatih. 
xxviii).  Qui  bapiizandi  sibi  poieslateiii  reiii.uit,  iii 


sirarum  lestiinouio  cognovimus,  prxseniium  iaior  C  hac  forn.a  ministerium  aliis  concessit.  Noiuo  dixeiil 


(12)  (>orrisenda  est  antiqna  hiijiis  epistolae  epi- 
Rfapbe,  el  legendtim  Pouiio,  non  Pciro.  Ilic  eniin 
Poiiiiiis  ex  abbate  V  Claievalleu.^ii  elecliis  e.st  epi- 
scoptis  Claiomonlaiius  iu  Arvcrnia  anno  1170  llen- 
rit|ticz  iii  Fasciculo  sauciornm  ordiiiis  Cislercieiisis 
albo  beatoriiiii  ipsiim  ascribit.  Per  ituiKium  coii<u- 
Itierai  Maiiriiiuin  rpiscoptini  Parisienseiii,  et  Ste- 
pltaDniii  tnnc  abbatein  b.  Evurlii  Aureiiaiieiisis,  an 
niintster  baptisini  <)ui  fuiidii  aquaiii  pioferens  lan- 
luiii  bacc  verba,  in  nomine  Patiis,  ct  Fiiii,  el  Spi- 
rilus  sancti,  ei  rclicciis  ista,  eyo  te  baptito,  valide 
conlerat  baptismtin),  iitcognosciiur  per  epis(olam3. 
Episiola  aiiieiii  i  Maiiritiiis  iiieiitciu  su.iin  de  hac 
qii;L>st.  ajierit,  et  pt^eseiilt  cpis;ola:  5  Slopliaiius  quid 
scnliat  exponit. 

(!«)  Fuii  is  Mauritius  LXVIII  episcopus  Parisien- 
sis,  Pe;ri  Loinbanli  successor,  viriuie  el  crudilione  | 
cbiissimus:  scrips  t  eiiiiit  Sennones  ud  populum,  et 
Iractaluiti  De  cura  anininruin  ad  tiresbtjteros.  liasi- 
licaiii  beuia:  Maria:  Pansiensis  fere  iiue^raui  con- 
slruxii,  ct  siib  linem  vit;e  apud  S.  Vicioioiii  scces- 
sil,  ubi  lumulatus  est.  De  illo  Kigonlus  sub  uiinuiii 
lliili:  Eodein  uuno  tii  Idus  SepteinUris,  Mauritius 
venerundtu  incmorice  Puriaiorum  episcopus,  puler  pau- 
jieruiH  etorpliunorum,leiiciier  iniyravn  ud  Ouininum. 
tltc  tnler  innumera  buua  qua:  (ecu,  tiuuiuor  abbatius 
(unduvii,  et  propriis  sumptibus  devitiis-iiine  diiavil, 
videlicet  tterivuileiii,  Uerinerius,  titdnuuu  ei  Gi(,  et 
ulia  qiia'  Itabuit  paupertbus  erogavit.  ilaiios  iii  epi- 
stolj  2l5i  ejus  epiuipliiuiii  a  Siephaiio  iiusiru  in  ejiis 
|au(k'iii  exar.iluiii. 

(ii)  llac  coinparauonc  sarpius  uliiiir  aticlor  no- 
slcr,  ui  signiliccl  (|uaiiia  sil  dispariias  iuier  Ituiiii- 
iteiii  (ttib.lem  et  rubusiunt,  parviiiii  ei  iiiagitiim,  igtu- 
lU.ii  et  duciuiii,qiialii  cia'.  iiiier  Mvl  ni  ci  llei  ciilOiii. 


Fuit  enim  Ilylas  puer,  qiiein  peregrinaiionuni  sua- 
rum  coniiieui  llercules  liabuii. 

(15)  Siaiitts  Pupinius  poeta  scripsit  diiodeciin  li- 
bns  poeiiia  epiciuii,  ut  uiiines  iiuruiii,  qttud  The- 
baideiii  appcllavii,  Virgiliuiti  iii  sua  i£iieiilesecuius, 
iiuii  tauieii  assecuius,  uucioris  tiostn  juilicio.  QuuU 
etiain  ipse  Siatius  verc  agiiuvit  Itis  versibus  : 

Nec  lu  divinam  jLneidn  tenta, 

Scd  loiige  sequere,  el  vestigia  semper  adora. 

(IH)  lii  hac  episiulu  senieuliam  suuiii  circa  bapii- 
sma  prulert  S.epbaiius,  diciique  h£C  verba,  eyo  te 
bapttio,  noii  esse  de  iieccssitate  s.icrauieiiii;  quaiu 
lameii  opiiiioiieiu  detendere  et  asscreiti  nou  iuteu-r 
dil,  sed  tautuiii  «atn  prupuiiere  :  Optniones,  iiiqiiil, 
prolundo,  non  asseriiones.  Uuc  auieut  urguiiieitlu 
c;iui  videtur  aslrucre^Ad  vulidiiatem  sucruuteiili  id 
taiituin  rcquiritur,  quod  Chrisius  ptxcepit  lioii;  sed 
'  pra:cepil  bultiiu  bapiizare,  seu  iaiiiigero  pueiuiu  tii 
uquaiii,  >/<  iiomine  fairis,  ei  Filti,  et  Spinius  sancii: 
ergu  qiii  iiiliiigil  puerum  iu  ;i<|uaui  cu>ii  liis  verbis, 
1/1  nointne  Puiris,  el  Fiii,  el  S,itrilus  suncli,  lauit 
quoJ  pra:cepil  Chnslus,  et  vere  baptizai ;  iibc  opus 
est  ui  expnmut  verois,  eyo  te  bajittzo,  cuui  expri- 
iii;il  :acti!>.  S.  Tliuiiias,  parieiii,  Qtixsi.  (iti,  un.  5 
al  1  el ::!,  liuic  ai-gumeiiio  rospuiniet.  Coiiiluuaiiduii) 
cst  auiem  liuic  aucluri,  si  quudauiiiiuiiu  iii  liaitc 
seitlciiliam  propoiidere  videalur  ;  iiundum  04iiii| 
claie  ct  disiiiicio  luerat  dociaraluui  qux  verli.t  es- 
sout  dc  iiocessiiale  baptisiui:  quod  ijiiideui  ciica 
lijec  tempora  ^eorolum  lutt  ab  Ale\aiidio  lil  lus 
>erb;s  iii  Decrei.,  Iib.  iii,  (ii.  42,  Ue  bapii»iiiu, 
cap.  1:  ^ii  quis  pucrum  ler  in  aquam  immerierit  in 
numine  Pairis,  ei  Filit,  et  Spirtlus  sancti,  amen:  d 
non  dtxerit,  ego  lebapitio  in  nomine  Putns,  et  Filn, 
fl  Spiritu*  sancli,  amen,  non  est  puei  baptitalui. 


315 


STK['n.\M  TOIlNACtNSIS  KFiSCOP) 


5tfi 


ipii;i  qHOtl  diciliir,  Ite,  docele  owuei  (jenies,  \ol  s;>-  A  icgo:  Lgo  ic  iaplizo,in  iwiinntPiitiii,etFilii,e!S  ir: 


cramcnli  ol)linp;il  iiiljslaniiam,  \el  oxpriinal  fur- 
ni:mi.  TiMicainiis  <|iiu>l  se(|uiiiir :  Bniilizanlcs  eor,  in 
nonJne  Vulrls^  el  /'«/t/,  ei  Sfnrilus  iuncti.  Noiitiuiii 
il.i  li';,'i,  Baptiznnles  eoi,  ei  Jicentes:  t'go  baptizo  tc 
in  noniine  P-itrh.  ei  Filii,  et  Spiriius  sancii,  Si  ba- 
pli^aiT  iiiiiiigcie.  ei  hiiplisiiiiib  iniinclio  cst,  i|uiti 
aliii  i  siiiil  bupiiz  iiites  iiisi  inliiigciles?  Iiiliii/eiis 
crj^o  ciiiii  iiilemiuiii;  hapiizaitdi,  si  piufor.it  i|uo(l 
Vciit;is  jiilicl,  i.i  est,  in  mmine  Pa<ris,  et  Filii,  et 
Suiritus  sancti,  liupiizasse  viilciur,  cl  lormain  a 
Clirisio  traililain  complcv  ssi'.  Kliaiii  li;cie(icos,  si 
li;cc  treii  eiiiia  iioiiiiiia  proliilcriiil,  ciitliulicain  for- 
niatn  ienui!>se  tlicciiius.  yooutiuni,  uu\m\.  Iiiiiuci^n- 
liiis,  Iremendis  noininibus  Pairis,  el  filii,  el  Si>iritrs 
sancti  baiJtizunt.  ^ec  Uj  ud  eos  <e  unilaie  polettali» 
divinK,  hoc  est  Patris,  el  Filii,  el  Siiiiitus  tancii, 
aliquanJo  qnaslio  mota  esl.  St;(]  eiP.itiT  Aiit'iisiiiiiis 
ilc  cttlcsia^  icis  legulis:  Si  qui,  iinjiiii,  (/;;«r/  illos 
hareticos  bapiiiuti  sunt,  qut  :n  ianaui  Trinilulis 
Confesfioi.t  buptiziiut,  et  veniunt  ad  cuiholicam  fidem, 
TtciiniinUi.r  qnidem  ul  bapiitali,  tie  tttncUe  Triiiiiatis 
imocaiio  vet  cvnlessio  annulleiur.  Si  ab  hxreiicis 
bapiizaii  iu  cuntcssioiic  Trnilaiis  ab  licclosia  ic- 
cipiiiniur,  ne  Tiiniialis  invoc.aio  vel  coiilcssio  aii- 


B 


<ȣ sruii7i,sc(llaiiliiiii  HArTiZANTEsiti  nomine  Pw.ria  et 
Filii,  el  Siiiriius  sancli.  Sdl  ol  Z;i(  liari;is  pap;i  Uoiii- 
(jcio  C|il.sc»)po  :  Insynodo  Anqlorum  dccrelum  el  fir- 
misshne  prccceplum,  el  iliHijcn!rr  ilcmonslratum  esse 
dignoscilur  quod,  quicunqne  sine  invocnlione  Triniia- 
tii  mersus  juissel,  sacramcnlum  regeneralionis  non 
liaberel,  quod  omnino  verum  esl;  quia,  si  mersiis  in 
fonle  buptismalis  qnis  fiierit  sine  invocilione  Trinila- 
lis,  }'erlecius  Clirislianus  iion  esi,  uisi  in  nomtnc 
Pairis,  ei  Filii,  ei  S;>iritus  sancli  fueiit  mcrsus,  Non 
ail,  nisi  qni  bapiizal  dixeril :  Bapiizo  ie  in  nomine 
Pairis.  IMuia  possciii  colligcrc,  Patcr,  qiice  iii  liac 
parie  iiie  niovciu,  ct  inot.c  (iii;csliuiiis  solniitjiieiii 
proniovcnl.  Vcriiin  quia  tiiiicu  ei  piolixilalis  aigui, 
cl  procacilalis  iioiari,  parco  cliartiike,  parco  ei  fa- 
niu!  ii;ex.  Opiiiioiics  proriinJo,  iioii  asscrlioncs, 
paraliis,  ut  dixi,  siimiiii  ct  c.illiolici  viii  (loniiniPa- 
risiciisis  scqiii  vesiigia,  noii  tamen  aildictus  in  ali- 
ciijiis  jiiraro  verba.  Claiisuiaiii  taiueii  qii.x  a  bapti- 
/.aiiiilius  sotcl  et  debci  <Jici,  scilicet,  ego  te  bapiito, 
siiniina  rcvereiiiia  d<'oscuIor,  suiiinio  stuJiu  aiiiple* 
ctor.  Cain  inaler  Ccctesia  sic  iiiduxii  ul  esset  de 
soiemnilate  iiiiiiisteiii,  noii  '.'c  subsianlia  sacra'- 
tneiili.  N;iin  si  aliiid  dixcriiniis,  absijiic  ineJio  con- 


niill<'iur;  qnare  iiun  bapiizaius  diceiur,  qui  a  laico  rDeliimiir  dantiiatus,  qiius  iii  nccessitalis  artculo 
cailiolico  dicrfiiie:  In  uomine  Pairis ,  et  Filii,  el  H  a  laicis  iioviniiis  bapiizalos.  liuc  eniiii  soluin 
Spiriius  sancti,  lertio  iii<:;rsiis  esl  (I7j?  Nain  si  dicere  solent  qni  liileras  ijinor^iiiles  p;irviilos  uud.ti- 
lioc  iM)ii  adiiiiltilur,  conftjssio  vcl  invotatio  Tiiniia-  laiil  (18),  En  nome  Putres,  ei  FiUs,  el  Esperites 
lis.  (jiue  ibi  factj  csi,  laiiqiianj  qiia;  nilnl  <oiitull,  C  *""'f*»  '»  qnibus  vcrbis  ejiinJcm  viriuiciii  iiicsse 
aniiiillalnr.  idcni  ad  •  Orositini :   Idem  bapii.^ma  est      qn^m  in   Latinis  syllabis   idcni  siijiiilitantibus,   el 


et  linre.icorum,  scilicet  qai  in  nomine  Pulris.  el 
Filii.  el  Spiiiius  sancli  baptizant  et  luclesicF  callio- 
liew :  et  ideo  cos  Ecclesia  non  rebaplizni ;  \Q  quia  in 
nomine  Trinilulis  bapiiiuti  sunt,  et  ipsa  esl  profecto 
forma  sacrumenti.  Ecce  quia  foiniani  sacrameiili 
baiic  etse  dicii,  iinincrgeie  scilicet  in  nomine  Pa- 
tris,  et  Filii,  el  Spiiiius  sancli:  non  adliliir,  etjo  te 
bapiiio,  \cl  iinniergo.  1  icni  de  uuico  bapiismo  :  A'f- 
qnuquam  dubitarem  eos  habere  bupiismuin,  qui  ubi- 
cunque  vel  a  quibuscunque  illud  evunrjcHcis  v:rbis 
cousccratum  sine simulutione,  ei  cuin  aiiqiiu  fide  aae- 
pis  ent.  Vides,  l*alcr,<|iiia  solis  verliisevaiigcliciscoii- 
se^r.ilnr  baplisinus.  Nusqiidin  uutein  in  loloLvangclio 

(47)  Trina  iminersio  olim  iii  baplismnoliservaba- 
titi  :  it^^iliii' ciiiiii  in  caii.  apost.  49  (l  5U :  <Si  ijuis 
presbijler  aui  ejiiscoijus  nou  irinam  mersionein  uiinis 
vnj^lerii  ce  ebret,  seU  scmel  weryut  in  bnjitismaie, 
qiiod  duri  a  quibusiUnn  dicnur  in  morie  Doinini,  lie- 
poniiur.  Posiea  taiiiiii  in  ('Cclcsia  usns  fiiil  iinlilli:- 
rens,  ul  nioilo  lriii;i,  niodu  iiiii<a  iiiitiicrMoue  l>3- 
pii;>m:i  vonri  rreiiir,  «jiiud  ail  jS.  Grcuoriiis  cpislola 
a.l  l.eaiiiJiuiii  lil».  i,  cpist.  4:  Rei.rehen*ibile  esse 
liul  uleiins  I  o  esl  infanlinn  in  buptisiuuie  vel  ler  vel 
Sfinfl  minergere.  T;imleiii  iii  cuiicilio  T<iii;l.  Ii^.bitu 
siib  lliiiiorul  :iiinu  ()35.  caii.  b,  snbltla  iiiii  liiii;i 
liKTSiO,  cl  ;iil  uiiit;iiii  rctl;icia:  Projtler  qu^id  in  liis- 
paniis  (veiba  siiiil  concilii)  quiduni  s^tccr  ^oies  iri- 
u.im,  quidiim,  ut  dicitur,  itmiilam  mcri>wnein  fucie- 
bunt  a  nonnullis  scliisma  esse  ronspuiebaiur,  ci 
uni'as  fidet  icmi  videbamr  ;  (lecreium  juii  ui  d,'in- 


ciediinusel  faleniur.  Velicnieiiicr  tamen  aiguendos 
el  p<£nileniia  afTiciendos  dixerim  saccrcioles,  qui  vel 
per  negligentiam,  vei  per  iiiipciiliain  aiiqnul  oini- 
seriiil  (le  vcrboiuni  solcniniiini  tlignit.iie.  ^ui  pije- 
iiiissis  ratiuiiibus  rideni  adiiibueril,  bapiiz.iluiii  taii- 
ler,  in  nomine  Pulns,  et  Filii,  el  Si,ir,ius  stancti, 
non  iteiuin  baptizabii.  Ilaqiicqui  sic  ciiin  bapiiza 
vil,  et  spiriialis  piicri  paler,  cl  i:i;ilris  cjus  ct/mpa- 
ter  ellecius  esl  Undc  el  si  uxur  ejus  pri>is  nun  eral, 
iinpcilienie  cunipaiernilale,  jndii  ionieo  cnni  ca  noa 
coiiiiaiiel  iiiaiiiinuiiiuin,  ciiiii  iiua,  ci>i  prius  con- 
liaxissel,  secundum  (luod  DeU:sileJit  papa  J9)  asse- 
I  it,   iiulio  niodo  scsc  iii  cunjti^io  cuin   ca  rccipicl. 

tcps  in  baplismo  nna  luniuin  ficret  mcrsio.  Q  lod  qui- 
(Jcm  si.iiuium.  noii  bUiUiii  icccpiiiiii  liiil  iii  omiiibus 
Lc>le:>iis,  siquideni  e\  bac  epi.tiola  patcl  bis<e  tem- 
poiibtis  riium  baplizaiidi  cum  iriii.i  imii.cr^iuiic  a  I- 
iiiic  \igiii&!»e  pcr  Galli;is 

(IS)  iJiiii  c^l  ac  qiiod  G:illicc  iliciiiuis,  Ondoyer, 
ciiiii  baplisni.i  |irivaiiiii  ctHileiliir  absqiic  ca:ie>»o- 
iiiis  ti  iiiiciiuiiibus  :ib  Lcclc^i-i  j)i;c^ciipi;s. 

(li.t)  Scilicel  iii  t'pisioi.1  ;iil  Uurdi.tiiom  ejtiscopiini 
Ilisji.iL^iisem,  \.i  qua  li.ec  ail;  jShHus  Llirnininus 
suuin  ioniinuiiiin  in  covjuijcin  i.iibC  j.erc  UCjci  .  et  qni 
prifiumjiseiii,  aiiaihemuin  viucuio  rciige,ur  m  i^eipe- 
tuuin,  nisi  icsnilen.xain  egcrit  Uigne.  iUulierts,  cuoi 
.sc/;.'ra/ic  fueitni  pro  liac  iliicilu  ic,  a  proprtis  vins 
lu.aui  reciineiit  Uoieiu,  (luain  in  die  nuptiuH  lecepe' 
rvnl.  ei  poai  expletum  nnuum  rccipiant  alium  virum, 
stnnlilcr  et  vtr  uxorein. 


5<7 


EPISTOLiC.  —  PARS  I.  AN.  4163-117" 


518 


Ncc  obloquiturquod  Joann<»s  papa  Anselinoepiscopo  A  preces  nosine  coiiiinciii,  qiiod  affcciiis  dcsiiferni. 


scribit,  capimlo  Ad  Limina  bcati  l*e(r'i.  Ibi  iiiniiine 
de  coiijiiiiciis  ,  liio  agilur  de  modo  coiijiinf,'eiiilis.  El 
cerle  Hiiilia  inipediiiiil  in:ilriitioirniincoiilr:i!iendiiin, 
qiix  iioii  diriiiiuiit  coiilraciiiin.  Nam  et  iiteiii  papa 
iei  eodein  c:*piiulo  raliotiein  snhdii,  qnare  (Oiijoiicli 
ob  Uiieir.  caiisain  non  sepaieiiliir,  qiiuil  fii^ri,  iiiqnit, 
niillaienus  delict,  dicenie  Si  riplnra,  a  Doinino*jiin- 
Clan»  essa  viro  nxorefn,  el  quoU  Dens  conjutixil,  tio- 
tno  iion  separei  (ilullh.  xix;.  lllii  planc  loquilnr  de 
fonjniKtis,  qni  forie  aliler  dicerei  de  conjiingendis. 
Valeat  sanclilas  veslra. 

12-14  EPISTOLA  Vi. 

A.D  ALDERCKTUM    MfHATeMSEM  BPtSCOPCM. 

Puraat  fe  de  quibuidam  dictis  quw  ipti  falso  fueraiit 

reiulit.  B 

Aloeberto  Uimalcniii  (2U)  cpiscopo,  in  advcrsis 
constanliain,  iii  prosperis  xqnitatem. 

Comiunnis  fcre  principuiu  et  nobiliuni  morbus 
esl  (21)  cito  crederc  el  coiKieinnare.  Priinuin  leve, 
secunduin  cruJcle  est.  tUrmnque  vobis  aiienuni 
r^ciat,  qni  in  adventii  sua  fecil  utraque  nnuin. 
Qiio^i  de  nie  credidistis,  non  racilitaii,  sed  innocen» 
liae,  qinc  oaini  verbo  credit,  veslrai  liller.c  depnla- 
runi.  Pioptcrea  qui  me  voliis  detiilit,  niajiis  pecca» 
inni  li.ibct.  V(.btr£  voiunt.ilis  iudicia  pleiiis  dcoscii- 
lor  lahiis,  piciiis  viscerilius  deamplecior.  Benelicio- 
rnni  niemor,  (\u:»  niiiii  cxliibuistis,  d<-puiio  mcnio- 
riain  querelarum,  offero  nie  doinino  ineo,  et  in 
cjus  ob.sequiniii  totiis  ibo;  el  quia  laboris  ot  stndii 
niei  primtlias  noiuislis,  dccim.is  vobis  reservo.  Non  ^ 
diibiiel  doniiiios  inens  vcl  jiibere  qnod  volueril,  vcl 
quod  jusserit  oblineie.  De  reddita  niiiii  gratia  ve- 
stra  graiias  ago,  si  Incus  et  tempus  occurrcril  gra- 
(iam  pro  |;raiia  rcddilnrns. 

15  EPISTOLA  VIl. 

AD    GODEFP.IDCM    ABBATEM    S.    SATTRI.   ^ 

Jlogal  ui  quenidam  iuum  cononicuni  apud  se  retineat. 

(..iiarissinio  ainico  suo  Godefrido  abbali  S.  Sa- 
lyri  CiS)  fraler  Stephanus  miiiister  S.  Evuriii,  ple- 
niuidiiicni  saiulis  in  obseqiiio  sanilatis. 

Aux  iinin  a  poientc,  consiliuin  qu-.trilur  .t  pcrito. 
IIxc  diio,  si  volniitas  aiirncrit,  spei  rcniediiim  pol- 
licentur.   Posse  scire,  et  velle  vos  credimus  quod 


(20)  Fnit  caiioniciis  regnlaris  secnndiim  S.  Au- 
giistini  r'';<iil:iiii,el  pr.ipiisilns  Ecclt^sise  Mimaieiisis, 
viil(;o  Mande,  dcinUe  ad  scdein  banc  cpiscopalem 
evfcuis  atiiio  1151. 

(21)  Pcr  b.TC  vciba  iiinnii  bnnc  episcopnm  fuissc 
noliiii  ^nMioic  oMuiii,  iicc  iiniiKMilo;  sii|nidcin  ab 
iUitslri  01  anli()ti:t  iainilia  dc  Tornello  apud  Caba- 
|il;in(>s  iluccliat  oii;^inem. 

{'ii)  lix  caiioiiKO  S.  Eviiviii  Anrelianensis  e!e- 
Cliis  liiil  in  ubii:ile(n  S.  S:iiyri  jnMa  nrlicin  di- 
ciaiii  Sa<ruiii-ta;sai is,  vnli^o  Sancerre,  in  ilioecesi 
niiiiricen^i.  Fnndaia  :iiiieiii  fiil  b;i'C  ubbatia  aiino 
1115  a  Malbildc,  liiijns  loii  doinina  iii  boiiorein  S. 
Peiri  <'l  S.  Satyri,  pltiiimoninKine  .socioiuni  ejiis 
mariyintn,  ad  o!li  iuui  (iericornin  iiiibi  canonicc 
vivtMiiinni,  ul  lei^iliir  in  cliaria  ■fnmlalioiiis.  Ifi  C 
n:C!i  s  ciiiiin  ui.ilnm  •  st  poslea  roiif^rcgatioai  Viiio> 
liii.T,  rtijiiserat  caiio  i  ns  <;oiie''ri(!u-,  ad  f|iioi:i  b.cc 


D 


qiiod  desiileriiim  cxspcclai.  f.barissittium  nobis  el 
vobis  fiiinin  ac  fraireiti  nobtiitin  Gislflicrlnm  niilti- 
mns,  nt  in  necessiiale  sna,  i]iix  et  nostra,  Patrem 
vos  seiitiat  ct  patroiniin.  Morbo  langitur  occnllo 
nobis,  cui  si  non  occiirrilnr  iii  priinis,  mclueiidnin 
esl  in  eitremis.  Excitetur  aircclns  et  elTeclns  vester; 
cbaritas  opereiur  et  pictas,'^  itl  ci  prislina  .salng 
ve^tro  niinisteiio  restantelnr;  ct  quia  pusillaninii- 
tatem  cjus  scimns,  eliamsi  properc  reverti  volnciit, 
rogamus  nt  cnni  lcncalis  vobisctini,  donec  aut  nos, 
aul  nuntium  iiosirnm  videalis. 

16  EPisTOLA  vni. 

AD   DECA.NliU   S.    IIARTINI    TtRO.^IENSIS. 

Qucerit  eletmo$ijnas  pro  eccltsia  Saitcli  Evurtii 
reparanda. 

Soliicilaro  compellininr  amicos  nostros,  et  iii 
preces  assnrgerc  neccssilas  iins  conipellit.  Conibii- 
slam  Palris  Evnrlii  (25)  rcno\aiuns  ecclesiam,  nbi, 
qiiia  noslra  non  suEricinnl,  aliena  stipendia  inoiidi- 
camns.  Exinius  in  pnblicnm,  nec  sine  ritbore  rubo- 
rem  abjfciiiius,  per  vicos  ct  plutcas  dCTOtionem 
ple4iis,  ul  possumus,  excitanles.  Indc  est  quod  bos 
fratres  noslros  ciini  sanctorum  pigitoiilnis  mj.^iniu!), 
quibns,  obsecro,  pcr  ancloriialem  vestram  el  ope- 
ram  detur  copia  itt  ecclcsia  S.  Marlini  elecmosynas 
devoti  popitli  corroi^aie.  Non  inaiguabiinr  pins  cl 
misericors  confessor,  sacerdoli  sno  vel  praisiare 
obstqniiim,  vel  bospilium  prjcparare.  Qucni  eiiiin 
habet  iii  coclis  coiicivem  et  socium,  i;ctu9  in  tcrri» 
bospilein  snscipioi,  et  amplexu  gralissinio  cotifo- 
vebil.  Cum  sanciorum  pijjnoribns  luisimus,  nl  de- 
votioniim  popult  per  aliqnas  e«-clesias  iiat  ublalio, 
qnx  offerenlibus  in  nieriinm,  accipientibns  in  sola- 
tium  convalescat.  Gramle  est  quod  pcti  mis,  sed 
binc  nostra  compellil  neces&ilas,  inde  testra  nos 
beiiigiiilas  invitat. 

17  tPlSTOLA  IX. 
Scribit  amico  iuo  de  ejusdem  eceletitv  restnuruiione. 

Inler  fumanles  ecciesioe  noslrye  cincrcs,  el  .^m- 
bosla  reiiasceiitium  paritliim  ligna,  llcnics  ei  aiio- 
nili,  prodire  cogiiniir  in  pnbricuin,  cl  ailriia  ronte 
stipis  exlerac  snffragia  meiidicare.  Erigilur  nova 
confessori  Evurlio  fabrica,  qux  sic  nosiris  inciioa- 

epis'ola  ei  plures  aliiB  scr  piae  sunt. 

(25)  Cum  abbalia  S.-E\uriii  Anrclianensis  esscl 
cxlra  mnros  urliis  sila,  brllornm  paluii  ini;iirsiliiis, 
unde  clailcm  maximani  perpCisa  esi,  pii*serlim  a 
Norinannis,  qni  caiii  ferro  el  fai  e  peiiitiii  delcve- 
raiit.  Ciini  Sloplianns  abbaiis  iii  ea  oilitio  circa  an- 
niiin  1174  fiingeuiur,  iclo  doiiius  Dei  rcpjraudae 
inceiisns,  nl  sninpuis  ad  taiilum  optis  iKUCssarios 
coiiipar:iret,  inisii  ipiosdam  e  suis  canonicis  ad  vi- 
cinasnrlics.  qni,  nl  umc  nions  ciat.  sccniii  dclcr- 
rcnl  reliqnias  beaii  bujits  Ecclesi;c  ponltlicis  cl  pa- 
iroiii,  qnariim  intnitu  iidelcs  clecuiosynas  siias 
largirenlnr,  lcinpli  sni  rc>iauralio::i  impcndciiii.is. 
l)c  hiijusniodi  roliqniarum  deiatione  aguur.  ran.  12 
com.ilii  Piclaviciisis  bis  vcrbis  :  Vi  saiictorum  )£li- 
qnias  causa  pecuniic  ei  (jwrtuJu»  circunifiiiutet^  ad 
fincilienlionem  noi(  arimillant'ir. 


31!) 


STi:rH.\M  TOK.NACKNSIS  EPISCOPI 


520 


tur  impemliis,  ul  periici  desiilcrcl  alienis.  Misimns  \  debiia,  cum  uec  ainpnantur  reddilus,  ncc  augcaiur 


hos  rr:urcs  uo^lros  cuin  s:iucloruni  pigiiorihus,  m 
devutiiiie  po|iu!i  pcr  aliqiias  Ecclesias  vcl  luodi  a 
fiul  cttllalio,  (|u;e  ei  ofroreulibus  iii  merilum,  el  ac- 
ripieiilibus  iti  solaliuiii  convalescal.  Graiide.  esl 
<|uod  peiiiniis;  scd  iiiiic  noslra  nos  conipellil  i>c- 
ces^itis,  iudc  veslra  biuigiiit.is  itos  invitat. 

EliSTOLA  X. 

AD    Cl.fMACE.N   EM    ABBATKM    (24). 

Moiict    ut    (iiuoieiil    yiior.iit  {'i-j,  moruisierii   Pontis 
moiiiiciwrniii,  qiii  cccleiia:  sucv  boiui  dilupidulxil. 

Qiia:  pi'»  octilis   li.>beiiius   faciliiis   iiiuolCbCiint; 

loiijje  auloiii  poslta,  qiiia  rarius  oiTeriinlur,  et  lcpi- 

diiis  inei:lem  moveiit.  Iiidc  est  quod,  rcinotis  dumi- 

bus  veslris,  Paii-r,  si  qua  iniiius  idonec  (ieri  cou- 


iiumerus  rratrtim,  nec  vetustate  consumpla  .xdiflcia 
rcslaurentur.  Txdel  audila  referre,  quae  vicini,  de 
qiiorum  pntrimonio  niouasterium  sustiiiciur,  niise- 
rabililer  nobis  replicaiitel  frcqiieiiter.  Videal  paler- 
iiitas  vestra,  ul  loco  in  desolalioneni  vergciiii  pro- 
vide.tlis  laleiii  prioreiu,  qiii  el  bouorcm  Dei  el  or- 
(iiirs  diligai,  oi  locuiii  ipsiim  in  mcliorein  staium 
reformel. 

19  EPISTOLA  XI. 

XD   CU1LLCLML'M    (2t))    SE.NOiNt.NSEM    ARCIMEPi^COPUlt. 

Commendat  ecclesiam  S.  Siimsonit  (27)  Aureliiiueimi. 

lu  tc,  Paler,  lespiciuiil  ocnli  toiius  Israel,  ul  eri- 

pias  paiipcrem  a  poiiMitc  el  cornua  peccaloriiiu  coii- 

friiigas.  Iti  biijiis  constaiilia  clamat  iii  aures  Domiui 


tingai,  tan.iii  voiiis  exciisalioiiem  prx-slant,  quan-  B  Sabaotb  «lia  Sion  (28),   ecclesia  Sancli  Samsonis, 


«Jiii  nescialis  :  ai,  rei  veriiale  (oinpcrta,  iion  est 
locus  cxius.iliDiii  18  qiiam  excludit  togniiio.  F.sl 
iii  lerriiorio  nosiro  iiMinasteriuiii  qiioddam  veslriim, 
cujiis  prior,  iil  dicitur,  non  seciindum  ca  qua:  coii- 
veniuiit  ainliiilat,  iiec  restaurationi  domtis  hiUn- 
dens,  iiec  utililaii  fiatriim,  aut  (ju-eti,  crobras  a 
viciiiis,  cl  quibiis  (ides  liaberi  del)Ct,  coihiiie»tioucs 
au  "iivimus,  el  ipso  ge  tu  siio  licgotia  perbilieni  ve- 
ritalciii.  Excrcverunt  in  iiumcnsum  brevi  teinporc 

(24)  Cluniacum  releberriinum  toto  oilic  nionaslc- 
rinm  iii  di<ece-<i  M.nisconen.-i,  qiiod  capiit  aniplis- 
6im:e  congic...at  onis  .si;  tipcr  exsliiil.  Fiiiidaluin  fnii 
siib  Ucgiila  S.  Ceiietiicli  a  ntirnoiie  abb.it ',  f.iveiilc 
G.iilelino  pri  i>o  coiniu;  Arveriiiui  cl  Atpiiiiuiinnu 
t*'ji:e,  aiino  1)10,  dc  (|iio  Glaier  lib.  iii,  //  si.  !•  ytiiic, 
c:ip.  f),  ail  :  Moiiii^teiinni  coanomento  Cliinidciim, 
qnod  ex  iiin  ejusilcm  loci  ucclivo  iiiqne  litiinili,  tule 
toriiium  esl  nomen,  vel  eti(-m  ijuol  ajiliiis  illi  con- 
Hruil,  a  cluendo  liicliun,  fjnonuim  clucie  crescere 
diiinins;  ins  (jne  iinijipe  tiii  reinentnm  iliier!,orum 
doii'>iiun  II  iui  jiiiiiciiyio  lorns  idein  oOiiiinil.  Con  iru- 
xii  i  liliir  iirivdiduin  cvenobiuiii  priiuiius  Puier  mo- 
tiiicltorum  Bi^liiieiiais  uioimiilerii  lierno,  jubeule  Gnil- 
lelii.o  ])iis.-,iiuo  Aquiiauorniu  duce,  in  pago  Muliico- 
iie-..si  buier  Crnonniu  lluvioluin. 

(20)  Poiis  iiioii:icliiintiii  est  prioratiis  ordinis 
Cliiiii.HCasis,  dti(.i.^(;im  circiter  niilliaribus  aburbe 
Aiiiili  I  di^lins. 

(2U)  Kdil  iiliits  Tbeobaldi  Campanioe  coinitis,  pri- 
mnm  Treccnsis  EcclesiiC  pr:»posiliis ,  deiiide  iii 
C:(inoteiise  II  cpiscopum  ( i(c:us,  iit  di.timus,  anno 
tlOi;iiide  assiiiiipins  ad  uietropnlidi  Senoiien^sem 
1  lt)9,  et  a  Mauiiliu  Partsii'nsi  episcopo  cousecralus ; 
dciiiuin    ad    lleuieiiscin    :ir(-bi(-pisc(ipaiuiii    vocatus 


cl  contra  miilierem  iinprobam  qiiasi  ullerani  Jezabel 
stib  umbra  alarum  veslraruin  qiia<rit  requiein  et 
solameii.  lnjiislc  possossioncm  ccclesiae  civilem  el 
jiistam  non  solum  lurbat,  sed  el  auferi,  ciim  toiius 
fere  civiiaiis  testiinoniuin  ejus  niiretur  imprubila- 
lcm,  cjiis  impndentiam  dctcstclur.  Seulentiam  illara 
qiiam  Cccle.->ia  Sanciu;  Crucis  in  eam  proliilil,  ca- 
iioiiicam  credinius  atqiie  jusiam,  cl  eam  siciit  di- 
gnum  paleriiiiali  vefHrx  videlur,  comniutii  ciim  eis 

lunn  e:ipediiionc  in  Galliam  reiiieiis,  adduxerit  sc- 
(iim  qiioslain  cannnicos  icgnlaies,  qni  iii  ec(  lesia 
p:(lriarcli:iii  Moiilis  Sioii  diviiiis  vacabanl,  iil  iiotat 
Jacobiis  de  Viiriaeo  Hiil.  orieiiUil.,  cap.  18,  <|ii(>i( 
iti  a>deiii  Saiicti  Sanisonis  AiiielaneiiSis,  luco  cano- 
niconitu  ilii  saicnl.iritcr  cl  singubiritcr  viveniium, 
iiidiixif,  cb.irtaini|iie  don:itioiiis  Itujtis  aiillieitlicaui 
conlici  cutavil,  qtiaiii  refeil  Saussaius,  lib.  x  Hitt. 
cccles.  Aurel.,  ii.  4. 

Ilinc  esl  qiiod  in  ciiarla  di)u:^tio)iis  cujiisdain  loci 
dicli  de  Frameer  ciim  oiniii  doiuinio  siio,  facl:c  ec- 
clcsiu:  Sancli  Saiiisoiiis,  biijus  ecclesi;e  fralres  di- 
tiiiuiir  Jerosolydiilaiii  Saiicl;e  Marix'  de  Monlc  Siou  : 
<)u.ipr'ipier  (tpei';ir  preiium  du.\i  bic  eam  recensere; 
sic  igitiir  baliet  : 

A  et  Q  priiuiiiium  el  fniis.  Ea  quce  tacris  Dei  ec- 
clesiis  pia  iibernliiale  douuutur,  diijno  debent  robore 
coiivalescere,  ne  quies  ei  oliuiii  enrum  ecclesiurum,  et 
jiemouaruin  quibus  conjeruiitur,  ab  aiiquorim  mole- 
iliis  seu  vexuiiouibus  nliquuieiius  valeunt  penurbari. 
Ex  lioc  erqo  ego  llerteus  de  Virsioue,  uotum  fieri  volo 
tuin  pTa'ieiilibus  qunm  fuinris,  quod  iocum  de  l'ru^ 
amer,  qui  situs  est  in  coufiiiio  de  Clmuin  ei  Drienuuin 
ecclesiarum  cum  appendiciis  tuis,  pro  salute  progeni- 
torum  meoruin  el  luea,  Jerosolijmituriis  Siiuclw  Mn. 


;<iiiiu   117.5,    purpura   cardiiialilia    laiideiii   donaius  D  na*  Je  Moiiie  Sion  ei  fialribns  ecclesia;  Suiicti  Suin- 


esl    Pliircs  ad  euiii  bic  iii-cribiiutiir  cpisiobc. 

(27)  iiuic  ecclcsia  iii  urbe  Aurelianensi  aborigine 
fi:in  10  Sysi  plioriaiiu  inartyri  luil  dicata,  et  abbaliali 
dignitate  (iecurala.  Al,  cun:  canoiiici  Didenses  iiietu 
Normanitot  iim  corpus  beali  S:iiusoiiis  ex  Briiaiinia 
;ninori  Aiuelias  deporlasseiii  sub  auiMiin  i)3U,  llugo, 
foiiies  Pari&ieiisis  el  Aureliaiieusis  inarcliio,  dedit 
baiic  abbaiiam  cuiii  aiiis  cccle^iis,  prxlaiis  canoiii- 
cis  Diileiisibns,  annneiite  Aiiseliiio  Auielianeiisi 
aiiiisliie.  1'oslca  Pbtlippus  I,  l*  raiicoruin  re.\,  iiuno 
^libaliaiti  S.  Syuipbon  ui  ac  S.incti  Sainsoiiis  tuiic 
iinncupaiaiu,unacuiii20i"^*''el3it^:'ui*i.  qiio.lstattiu 
1)1  loco  ip>iu.^  inuiiastcrn,  ascripsil  canoiiicis  Sancli 
Mariini  a  C:iinp.s  prope  Parit^ios,  iu  die  (ledic:iliouiii 
cjiislciii  ccclesi:e  die  1  ^uvembiis  IUb7,  iuslruincntu 
Miper  bis  confeclo. 

(28)  Voc.ii  ccclesiain  Sancti  S:«msonis  filiam  Sion, 
eo  quod  Liidovicus  VII,  aniio  1152,  ex  Jerosolymi- 


soiiis  Aureliaueusi.i  sub  lali  lenore  duxi  coiijerenduin, 
ui  Hcc  prcEdictus  locus,  i  el  cjus  potsessioues  sine  us- 
iensu  meo  aul  liwredum  meorum  qui  mea  harediime 
fuerinl  decorali,  alienari  posbint,  distraliit  veiidi,  vel 
quoiuvdoibel  obliyari ;  nd  liac  udficieus  :  ICisdein 
fiatribus  niliilomiuus  iiidulgeo,  ui  liis  libere  poisiut 
uli  q^io:  de  feodo  meo  ad  ipsius  loci  augiueiitum  po- 
tuerint  adipisci,  prcesentem  uiique  pagiiiam  sigil  i  msi 
aucloriiiite  prwcepi  corroboruri,  ussisieutibus  iestibu$ 
.Aao  Liioiuo,  litiiio  prcefecto,  llembuudo  Cuinbuslo, 
el  Venundo  jralre  ejus,  Mauberto  Suiicia'  Cruiis  cu- 
nonico,  lliumerico  presbytero  de  1'elra  ficia.  Acluin 
publice,  Lulovico  rege  regnuiite,  anno  ab  Incaruu- 
lione  Domini  1175. 

Hic  locus  de  Fraamcr  tilulo  prioratus  gaiidet, 
quem  bodic  pos.sidet  unns  e  canoiiicis  regularibus 
iiusirx  cungregaiioiiis  Gallican^,  qui  uiibi  baiic 
chariam  snppediiavii. 


3ii 


EPISTOL^.—  PARS  I.  AN.  !  163-1 177. 


5i2 


desi(?erio  snppliciicr  a  Tobis  roKamws  el  pcliinus  A  faciillatos   qnopsieiit   libcralcs ,    fjcnllaiis   amiliai 


leinporales.  Plaecl  vobis ,  Palcr,  in  lioc  aninilo 
consiliiiiu  el  auxilium  dare,  noii  liuic  laniiini  cle- 
rico,  sed  ei  Oinnibus  aliis.  quoiii:iiii  cl  connniinis 
raiisa  esl  ouiiiiiiin,  ct  propria  singnloiuin.  Uene 
valeai  saiictitas  vcsira. 

23  EPISTOLA  XIV. 

AD  ALBERICUU  BONOMENSEU  LECiSPERITtJJI. 

Supplicat  j>r0  Hugone  Atireiianenii  clerieo,  ul  ei 
pra'Sio  sit. 

Domno  Alberico  Bonoiiieusi  loRisperilo. 

Abseuiiau)  vesiraiu  supplel  iiiilii  frequcns  nomi- 
nis  vcslri  memorin,  et  suavis  morum  vesiroriim 
reconlalio  jiicnudum  aniinoe  iiiese  plausinu  excil:if, 
Jociiodaiu  celebral  llieatriiliutu  aciiouein,  In  lc  est 
qiiod  aiuicis  el  domeslicis  ineis  nouien  veslrnm  frc' 
queiiter  iiisiuiio,  magnifico  et  cxtollo.  H:ic  dc  c:iiisa 
mihi  securiiis  ad  vos  cbarissimnm  aiuicnin  meum 
barum  praeseutiuin  laiorcm,  iil  eiim  ransa  uici  be« 
nevole  simul  et  benefice  vobi^cum  baheaiis.  Dignum 
euiu)  credimus,  cui  el  bouorem  exbibealis  cl  fa* 
vorem. 

EIMSTOLA  XV. 

AD   CUILLELMUH    BONOMENSEX. 

Commendal  eumdem  clericum  Auretianensem 

Domiio  Guillelmo  Ronoiiionsi. 

Hilaris  opiiiio  tua  relalii  coiumeanlium,  seipsam 
laloris  couipaiiens,  ei  revereor  clericuni,  el  piiupe-  p  in  dics  excedcus,  gralum  milii  pra;bet  spcclnciiluiii, 
rem  deaniplccior.  Ad  beslias  depngnal  iii  laicorum  gratam  refeclionem  utinisirat.  Crescal,  obsecro, 
foro,  contra  laicum  de  paterna  baeredilalc  liligans,  el  siint  Oilor  agri  pleni,  cui  beuedixil  Doiuinus, 
judices  babens  cos,  qiii  cl  iion  novcruut  liliera:^,  ioiiKc  laloqiie  diirusa,  in  adjutoriiiin  tuuiu  reinoias 
cl  l:llcralos  odcriint.  Vestra,  Paler,  sciiiciilia  uoii  cxcitel  iiaiiducs.  Iloc  et  coiitiuiium  de  le  volum 
iniiius  acqiia  quain  jusla,  corain  vobis  agenteiu  cie-  meum,  bx'C  deprecalio  jiigis.  Ii.nec  iiidcfessa  vobiii- 
ricum  iu   illius  reinisil  ciiriain,  cujns  aiiiuia   fuii-      tas.  Inlcriin  dileciioui  Inae  coinmenilo  buiic  amiciiin 


roiifiriiiari. 

21  EPISTOLA  XII. 

AD    ALEXAISDRUM    111    l'APAM, 

Hogat  ut  se  propitium  prtebeat  Joanni  clerico 
Aitreliaiiensi  Cild). 

Sanclissiino  domino  et  Palri  Alexandiio  sununo 
poniifici,  Stepha.nus  diclus  :ibbas. 

P;irala  sedcs  vestra  ,  Paier,  ut  de  pleniludine  ejns 
omues  acripianl.  El  profeciiim  parvulis,  el  stalum 
provci  lioribiis  pollicetnr.  Ilcc  de  vestra  mispricordia 
pra'sunieiis  jnveiiis  qnidam  boiix.  ut  iiobis  viibuur, 
indolis,  Joannes  in  Aurelianeiibi  uulrilus  EiCiesia, 
ei  eriidiius,  devoic  a  vobis  ei  consilium  expetii,  et 
auxiliuiu  ex*peciat.  Scimus  eiim  de  legiiiiiio  malri- 
monio  et  bnnestis  parcutibus  iiaiuui,  qiii,  clsi  iioii 
sint  lacullaiibus  diviies,  luoiibus  snul  insigues. 
Crediuiiis  eum  idoncum  qni  vel  in  Aurcliaueiisi,  vel 
in  alia  Ecclesia,  slipeudia  canoiiica  luereatur. 

EPISTOLA  \m. 

AD  CUILLELMUM   SENONENSEM   ARCUIEPISCOPUM. 

Rogat  pro  quodam  clerico  tclivlari  ut  ei  tua  potseaio 
conserveiur, 

Cbarissimo  doinino  cl  Pairi  Guillelmo  Senonensi 
arcbicpiscopo,  fraler  Stephanus  abbas,  saluiem  el 
cum  ouiiii  veneraiione  reverenliamc 

22  Professioni  simul  el  conditioni  pra;scnliuin 


nieitin  cbarissiintim  Uugoiicm,  iil  eiim  cansa  uiei 
bciiigne  siiscipi:°iS,  et  ei  consiliuin  et  auxiliuin  tuum 
libcuicr  impeudas. 

24  EPISTOLA  XVI. 

AD   QUEHDAM    PntOREM    KEAP<  LITAKUM. 

Commendat  quenidnm  ranonicum  suum  Seapolr 
commoraiiiem. 


' 


Clionc  censuu)  possessio  profitetur.  Eo  salvo,  pro- 

lala  cst  definiiio  vcstra,  ul  causa  siudioruin,  <iiia 

coiitingit  cum  alifuisse,   non  dcbueril  obluisse.  Iii 

conlrariiim  uititur  juiiicare  lurba   m:iledica,  ne  di- 

cam  maledicla,  qiiac  iiescit  legere.  Qu:trio  conve- 

ncniiil  liligantes  coram  judice,  et  quarlo  filti  liomi- 

ntiin,  qui  jndicant  terram,   ut,   vii!g:iriter  loqtiilur, 

judicium  t-espcclaruut.  Pro  cerlo  didicimiis  eos  non 

niiiius  impudeuter  qnau»  impnuicnier  primo  con-  D      Cliarissimo   auiico  suo  loiis  pr.iecoriliis  anipiir- 

sctisu  jiidicaturos,  causam   studioriim  noii  essc  jti-      ctendo  Neapolitann  priori,  fiaicr  STtrnA.NUs,  salir- 

slam  abseiilix  caiisain  :  ob  qiiaiu  aul  ipso  jurc  iion      lem  et  muiux  charilalis  obseqniiim. 

Ea  jucunditate  simul  ei  bititia,  fiater  aiuaniis- 
sime,  nominis  lui  recorilor,  qi);e  a»im;f  Ter.iu» 
aniicitiam  deguslaiili  iioti  miiius  alTer.it  (iileclinuis 
cominotlum,  quain  deleciaiiouis  condiinrnliim.  liii'« 
cst  qiiod  si  qwos  vi-dero,  qtii  ic,  ant  qui  lecuni  sunl 
viderint,  frequenter  interrogo  qtiis  locus  babiialio- 
iiis  vesirx  ?  qtii  viveudi    modus  ?  quae  domiiii  car- 


fuerit  Incsus,  aut  rcstitui  mcrcaiur,  ciijus  abseitli^ 
el  stiideiUis  b:i;reditas  distract:i  csl.  Si  sic  rcos 
profcrre  contigcril,  el  )uri  comintini  conlriiriiim, 
et  senlciiii;e  qiiam  dedisiis,  ut  iiiiniioum  refraga- 
Litur  et  iniqiium.  Sed  ad  coiiseqiienliain  irabi  poic- 
rit  iii  causis  cousimilibus,  Paler,  u(  jam  iion  sit, 
qui  causa  scbolaruui  palrios  larcs  exeat,  ne,  dum 


(29)  Cotnmendat  bac  cpistola  queuulam   ailolc- 

|6centein,  Joiinuein  iioinine,  Alexandro  snmmo  poii- 

ttlici,  ul  pra:l)endam  in  Ec<  lesia  Aureiianeiisi   ip^i 

iubcai  tribui,  quod  fuctuui  fuisse  diseimus  ei  epi- 


slola  iiiferiiis  script:i,  ac  diplomiita  pontifiria  aJ  i<l 
obiiuuisse,  guonim  esscruiio  btepbaiiu  nosiro  de- 
mandnia  osl. 


j^,  STEiMIAN!  TOnNACtNSlS  tMSCOPl  «4 

(ii..;.lis(30)circavossoIlicU.ulo?  q.i.-c  .loiiiq.Ki  fra- A  fue^''.  <'>JSCcro,  nssii.lali5.    ne  f.a.rei  ej.is   pnr.io- 
Jriim  :ioslroriim  voliinlus,  :.iil  ilii  coin.noraiuli  <l.u- 


iw<,  aiil  lili.is  leverlomli?  Il;«r  aiaciii  .liligcolius 
iniiiiio,  non  iil  .'\<lversi';,  nnod  absii  !  <ong;iudeain, 
sc  I  iil  pi<»sporis  coiulclccior.  Inler  oniiii:i  ol  snper 
o!iini:»,  «liie<«issiino,  frairem  nostrniii  R.  libi  com- 
nion  !(.,  maiias  agons  .lc  pr.olcrilis  a  lc  ci  exliiliiis 
lioiuli.  ii^,  ptcres  poriiiiens  tle  fiilniis.  Mcnnnio, 
I».tler  01  fraier,  illiiis  filii  noslri  coinmiinis,  el  jn- 
vciiliiloin  ipsi.is  salnljrili.is  inforina  moniiis,  fovc 
roiisil.i».  robora  documciUis.  Qitiilquiil  oi  boni  fe- 
f  ci  is,  tnilii  collaium  el  in  plaliit  cl  iii  angnlis  prac- 
dicabo. 

25  EPisTOLA  xvn. 

AD  ROOERIUII  .KBBXTEM  S.  EVtRTII. 

Scribil  se  revermrHiii  in  monQtteriumt  ul  abba$ 
mandiiverau 

Domno  Rocerio  {31)  abbali  S.  EvurUi  AurcUa- 
ncnsis. 

Trinis,  Paler,  cdiclis  el  eo  aniplins  accingor  ad 
rediliiin.  nc  coiilmnaci.r  poenas  Iiiain;  pert;mplorio 
dciniiin  nnsso  niunn  sulTicercl  pro  onuiibns,  eiianisi 
nnlliini  aii.nl  prrcessissct.  Ne  crgo  iilenlilaion»  26 
ipso  jiire  noii  liabeain,  vel  reslilnlionis  aiixilimn 
noo  inerear,  vcl  cxspeclalioiiis  ope  non  adjiiver, 
advolvor  pedibns  vesiris.  ut  necessilalis  indncias, 
quas  baclonus  objcci,  conliimacije  non  ascribatis, 
ne  conlrabainr  bercmodiliiim  super  me  (52),  nc 
procedal  calcuhis  in  absenlem,  cnjiis  absenlia  no- 
tlrs  reipiibli.  as  cominodis  elaboral.  Moraioriis  ex-  p 
ceptionibus  abjcciis,  «ioinine  Paler,  id  proiitil:G, 
qnohiani  iii  Pasclia,  Deo  volciiic,  Iransilum  f:iciaiii 
ad  vos  in  gre^c  Dooiini,  es  si  non  .ignas,  sniicin  ul 
bxdus  pasrua  ejus  bumilitor  ingrcASnrn.s.  Pr.-e.iiisi 
puerum  liunc  ad  meciio  rcvcrsurum,  cui  si  ncccs.^e 

(30)  liiicUigil  Joan.  Pinziiliim  prcsbyurnm  car- 
dinai''m  S.  Aiiasiaviap,  nalione  Ncapolila.iiiin.  p'o- 
fe.shione  vcro  caiionicmn  rcfjiiiarcm  ap'i(l  S.  Vi- 
Cloipoi  :  (|i!i,  (•iiiii  orc!c>-ia  S.  Peiri  ad  Arinn  Neapoii 
rcslaiirassct,  duos  c  siiis  (■iiiiraiiniiicis.  Pc.rnm  vi- 
delicel  Pei.  agoricniii  ei  H.igom-ir»  a  S.  Ccnnaiio 
a  GViiisio  iiiiic  S.  Vlcioris  ai-lKile  ob  innii ,  iii  eos 
in  novani  siiaiii  ccclesiam  iiidiKcrci.  Ai  ium  aitcr 
eoriim  (ao  Iniiciiis  fnissei,  alier  vero  graM  dpprcs- 
sii»  inliriiiiiae  vix  rospiryre',  l»is  iiialis  (omiiioliis 
Giiaiitiiis  abiiai  S.  Vic:oris,  Grnlsii   snciessnr,  cpi- 


iicin  paieriisc  snbslanliflc  qii.'c  ci  conligciil,  vi  aiil 
pviivo  jndicio  sibi  iisnrpcnl.  Jam  maiinassem  rcili- 
liim,  sed  siibvoctoria  non  babcliam.  Piovidc:»!  mibi 
Dens,  nlciiin  libris  moisad  vos  gcniiin  possim.Tqui- 
ttiiira  reverli.  Tcmerit.ilis  csse',  Pa!e  ,  i'  lioc  ar- 
licnlo  a  vobia  ;iiir|iii.l  peiorc,  seJ  pietaiis  essei,  rc- 
recuiidix  non  poicnlis  oflcrrc. 

27  EIMSTOL.V  XVIil 

AD   GUILLELMlll  SE.^ONE:S»F.M   ARCHIEPISCOPUJl. 

Raiioiiem  reddit  cujusdam  nfijotii  tihi  comminsL 
Difliciles,  el  aut  siiam,  aul  rogis  Angioniin  gio* 
riain  qnxrentes,  ui  crcdo,  Turoiiensis  provincia 
cpiscopos  iuvciiimus.  Primae  diei  con^rcssn  usque 
ad  vesperam  protracio  poiius  qiiain  iiaciaio,  suffi- 
B  cere  .sibi  ad  satisfaciioiiem  |uilab:inl,  si  canmiici 
sese  offcndisse  dirercnl,  ut  veniitm  postnl.iuies, 
proinitlercnl  se  lale  al.qiiid  de  c.eloro  nou  faclii- 
ros.  Sed  quoniam  iii  bis  paucis  veibis  niagiia  niali 
maieiia  l.itcbat,  et  d  guiialeui  rogni  Ixden:  in  poi. 
Icruin  posse  videbalur,  iicc  nos  prx'biiimiis  coii-i- 
li:im,  nec  illi  pra"biieninl  assensu  ii.  Scqiicnti  dic 
jam  nibii  proricicnles  erant,  laboribiis  ant  sutrtpii- 
bus  snis  parccnles,  aul  perso'ix,  ul  ipsi  dixerunt, 
(icfcrentes.  liirainque  nianus  itnpo.'>ilioiiein,  ordi- 
Datoriam  scilicet  elcoiisecratoiiam,  saivo  jure  suo, 
proniiseruut. 

EPISTOLA  XIX, 

«D    AMCIENSEH   (33)  EPISCOPtil. 

liognt  eum  tit  promissum  leiient  et  complent. 
k  Beuedicliis  Deiis,  qui  post  tempoilateni  sciemim 
facit,  et  postlacrym.ilioncm  et  fletiim  consolalionem 
iiifnndit.  Et  rtuiic  qnoniam  reddita  vobi«  iranquilli- 
laie  et  pace,  in  bis  qiKC  ad  bonorem  et  augmeisliim 
Ecclesi?e  Dcl  soliicitum  vos  esse  crcdimus  ei  ticvo- 


prccilms  ct  sunimi  pnnlificis  Alps^indii  iiiaiidaii^ 
(ail  qiiem  rcbcripsit  c|risiol;im,  liiiam  inibi  :ipii<i 
Qdercclimim  videie  e^i)  misit  novos  c  it:)i  i os 
apiid  Neafiolim.  iiiierfjuos  fuil  R.  c::tion  'us  Si>'ict:T! 
Gei.ovof:c,  dc  qiio  in  b.ic  eiii.slDi a.  Noii  dm  laiiiei» 
in  Ifali:i  pcriiiansil,  morte  ciiiui  suiil  tins  Csl,  mtdo 
ejtist.  29  Stcplianiis  couuiiendat  euin  pret  iijiis  a!)- 
balis  S.  Baribolumaei  iSoviomensis. 

(51)  Lcgenilum  csl   ilog.crio   iioii   Robcrlo  itt  in 

p.iori  ciiit.,  enore  sc:licei   iiolarii,  q  n  liiici  mii  U. 

Uobcr'..!m  pro  Stogciit)  pcriierai.i  iiiletprcliiins  c^t. 

elolam  Ji):intji  CiirJiiiiiii  sripsil,  qnam  ex  codiii.iiis  D  Fiiil  auiem  Rogeniie  caiiomci>s  icgi.Iiiris  S.  Vicio- 


Bibliotlici  a*  San-Vit  loi  in;e  lieptdinpliim  Qiiciecla- 
iiits  itiscriiii  io'n.  IV  Sciipior.  bisi.  Fr<«ncnrttm, 
|»:ig.  74'J,  in  qiia  bac  log'ttiittf  :  Taudem  humnnum 
dtciitn,  iccieia  iHfnnulalum  npciiens,  moriem  vnldc 
et  pro;'ler  fcrr,"  |)/.\/(l'/,7ih  tir.peiiiui.iui,  et  luris  .'jiui' 
li:aiem  conupinm  fytnres  jintescnnl.  Qnuiiiaiii  si  no' 
tlrutct  '.ai,i  ciiiu  illiic  vndiinl.  qnive  tpntioHdi,  eundi 
(l  ie:eiin,ii  li.ibiiit  libeittitiui  oiuiir.nodum ,  ni  icl 
modtcum  vivcc  posiuni  isti  cluni.ru  coi,clu.<,i.  (juu- 
titodij  viveri:  pos^tai,  iiii>  cauins  el  occatione^  fruiret 
pruieadun.  ,  uiult  ei  uinviasinium  duco  injnu^eie: 
ijiio  i  ii  1:1 ,  cuiilra  iviuniulent  tuscipitur ;  ti  eitim 
noi!  f\'.  :  er'cu!ose  lu-de  neffilur.  i'aicai  igiiur  nuiic, 
doiniuc,  iiiliimiuUibiii  noMvis  veslra;  cleinenlUL'  nia- 
gii.iitdo,  «(  i.ccieihc  iiis!aiiiet  aHendiie  necetsi.nles. 
t.yo  euiui  in  ijuibuicuuque  poieio  let  ris  tum  puralut 
ob,j:re  viuiiiialis.  Qn  tnvjs  ;'ii(|iiati(liu  resiilisscl 
nin.Hi   5>.  Nicloiii,    vitiuk    Uuicii    bujiis    car.liuiilis 


rts,  a  Giiiiibcto  e,u  deui  cuiiiobit  aliiiaie  mi^sug 
cuiii  sociis  iii  i!ion;isieriutn  S.  Evurii  Aiiicii:uicn« 
8is.  itt  ibi  collapsam  regiilarem  tiiscipliiiam  tesl:iM- 
laiel,  aiib.iiistpie  in  eo  digi<ii:iie  piimiis  in^t^iiittts 
Csi.  S.ib  ci)  Slcphantis  iiubier,  uiuiai:i  voslc,  caiiu» 
iiici  tcguiaris  :iii!mnitt  cl  b.itiiliim  iiidnit. 

(7)if  Mem  cst  iiiiot!  dicimiis  Uaiiiic,  delaul,  et  ne 
ideo  calciiitis  frocetlal  in  absenleii»,  hoc  cijl,  iie  ul 
coiiiuniax.juditcliir  :ic  damne  nr. 

(3,'ji  l*c.i.is  Anicieiisis  ep.scopiiS,  viilgo  Le  fuij 
en  ^'e!(ig,  cu\\\  Aintlis  ver.s.iicli.r,  donavil  blc 
pliano  abliati  S  t.vtirlii  iiioi...s!criiJiti  de  Doi,  dt 
Due,  iti  bua  tiioeccsi  sil!!!ii,  :ii  ilind  per  suos  ca:io- 
tiicu.s  regulaies  in  Miciiorem  slaltnn  leformarcl; 
(piortm  ope  lamiem  u.iilum  csi  congic^.iliinii  S. 
Nitloiis  Parisieiisis.  ^iuiiC  vcro  caiiomcoruiii  INaj 
iiioiistraleiisi-.im  Ke;:ulu:  siibjacci. 


Itr,  KnSTOl./E.  —  P 

luiii,  rogrtinus  et  peliniiis  til  donirii  qiioil  in  cji))!- 
(iilo  28  nosiro,  pi:esciitii)ns  <|iiil)iis(lam  clericis 
nostrifi,  LcclesifO  noslr*  el  iioitis  focislis,  sine  di- 
|;il''>iip,  si  lilxU  el  lioet,  coinp!e;»lis.  Piopiere.i  misi 
ad  vos  i;:inoiiiciini  nostrnm,  vcnliirus  et  ipsc  si 
niaiMliiveriiis,  et  obsei|niiiin  meniii  vobis  et  Eccle- 
$i.T  vestr.T»  ionge  ac  prope  scmper  cxinltitiiriis. 
M;iiiilcl  tiiiiii  iloiniiiiis  mciis,  si  qii:e  siitil  coiitradi- 
cliones,  (|ti;«!  vcl  anforie  iiolns  doiinm  vi-sirum  pos- 
sint,  vcl  diflene.  T:iniuui  cnim  iios  l.ihoreiu  fnis- 
ira  siiscipcre  iion  iioliis  expedii,  ncc  vos  decel. 
Vaieie. 

EPISTOLA  XX. 

AD   B.  AMIC.EN>E«  CAfioNMCJI. 

Pe'it  ul  beniyiinm  erga  suos  se  prarslet. 

Ilcnior  aiitiqtiae  iiber:iliiutis  et   amicilix  vcslrx, 

dieni   et    locuiii  ^idcrc  dcsidcro,  quaiiiio  ct  ulii  ju- 

cutido  aspcclii  vcstro  frui  mercar  el  alT.iin.  (junsa 

prxslo  csi,  si  eain  promovcre  volneritis  et  fovcro. 

Ciclo  vos  ul)  aliifiio  aiidi.sso,  qtiod  doiniinis   epi- 

soopus,  conseiisti  qitoruind.iin  caiionicontm  vcstro- 

riiin,  doiniini  Doe    ecclesi.ne  iioslrx  concessit,  iit  in 

ea  regularis  ordo  ad  iionoiem  Oei  el  prufcctam  loci 

fctvetiiiiis  obscrveiur,  el  ego,  qtii  vester  siim,  pos- 

siin  vubisciim  frequciiiiiis  conversari.  rroiiulc  prc- 

cor  incl)-(:ini  beniguiiatein  veslram,  de  qita  plenc 

conrulo,  iit  siiie  dilalionc  rcin  faciaiis  ad  cfroctiim 

perdnci,   el  si  qujc   conlradicliones  29  ortac  fno- 

riiii,   per    vos    et    per   ainicos   vesiros  siudcaiis 

cxsiingui. 

EPISTOLA  XXI. 

kD  HUCONF.II    ABBATEU   S.    BABTHOLOM.tl    NOVIOMF.NMS. 

lioqal  ul  queindavi  cauvuicum  profugnnt  ailmi.lnt, 
Qiioiiiam  ovis  qii;»>  e.vlra  gregein  cst,  IrTHUtim 
niors ibus  p;ilcl,  nisi  cititis  redticainr  ad  caiilas,  ct 
pecudis  siiiiul  perictiliini  est  ct  paslorii.  Id  at  en- 
deiJles  impracscnliiiui  latoic  I.  (|noiidam  c:inoiiiro 
cl  fralre  vcslro,  bonain  ojiis  rcverlon;li  :n\  (Ini'»- 
truin  siiscoplinus  ct  approbaviniiis  voliiniatein. 
Precamur  miscricordiani  vesiram,  iil  adiius  stip- 
plicnnti  pandatnr,  colligatur  vagus  et  profiigus 
super  terram,  slolam  priniam  el  annuhioi  rcdonel 
Palcr,  ne  diulius  aut  porcos  cogaUir  pas<crc,  aui 

(34)  VdC.atiir  alias  Goiho,  vci  Jolcius  in  Ciirouco 
Turononsi,  vcl  eliaut  Gucius  apud  Maltlix-uin  Paris, 
anno  1 1  (>t>. 

(3o)  (•nde\  inqiiil  Pliiiitis,  lil)  iv,  cap.  22,  sunt  dua' 
itisultv  ulira  (iues  iStioiiciV  proviiicuv,  el  in  eitreuio 
nosfii  vrbis  versHH  octiddiilein,  exl-a  /";<•/•  nuyuslias, 
quibus  Afriai  tib  Kuro})ii  dirimiiur.  Il:iruin  iiiajor  di- 
citur  Erilliia,  a  Pomponio,  pronler  Tyru»-  ah  Kry- 
tlir;(>o  n;ari  Oiiuiidos,  (|ui  in  ii;u  insiiia  iiil-.oiii  roii- 
lilidoruiil;  iiniic  Lntanus  Gades  Tyii;is  appt^llii. 
lluic  adjacct  aii.cra  insul.i  iiiii)or  G.nlis  appcllaia, 
Uuiiis  lintiim  siadii  Kiiripo  iiiicrialteiiic  uh  aitcia 
itirein|iia,  pascna  li.ibfiis  pinpuissini.i.  Ihi  lenipiuin 
ranio^isbiniiiiii  iierciili  ci-.iscci.itum,  libi  coiuiiiiias 
pobuissi;  diciliir,  vocalw-(|iic  est  mdo  llfrciilcs  (ia- 
diiaiius,  ul  vidcie  Cbl  in  uuniuio  liureu  Adriaiu  im- 
iporaluiis. 

(oO)  Aujjiislinus  eloctiH  opiscopns  Coiiscr;iiiciisis, 
de  nuo  nicnunil  cpiil.  18  iiis  voiliis  :  L>i iimi^ve 
tiiiinns  vnpusiiiuuein,  ordinuloriiin  ^cilicet  it  coiiic- 
irui'jiiixm,  scrlicct  leceniiii  episcopi  prcviiicix  Tu- 


\nS  I.  \N.  II63-IIT7.  5«6 

A  ooriim   siliqtias  csurire.  .Movil  nos  ej  i$,    pro  qno 
supplicamns,  stipplicatio,  qiii   nt  ev;idal  stipplicJa, 
supplet  desidcrio  (|uod  opcre  mintis  fecil. 
KPIST<)L\  XXM. 

AD  JOTHONEM   TURo.NENSEM  AltCHIFPl«COri'!l. 

Iptius  grnlinm  deinecwur  pro   Contrrnneusi  e'eito. 

Veiicrabili  Patri   el  diHnino  J  tdni   {   i)  Tmo 
noiisi    arcliiepiscopo  fralor   Stkphvmj-  buin  lis  S. 
E\tirt'i  minislcr,  plciiiiiidincm  s  diiii^  ct  ^audii. 

Niliil  iiotieslius  cbari  aio,  (|u;c  ei  iu<  ogniti>sli^:<l, 
et  conciliat  scparaios.  Il.cc  Scplciitrion)>m  30 
Oriciiti,  Gades  Occaiio  (35),  L;iiiiiis  iiiirbaro»  s:il.i- 
lis  coininercio  ficdcravl.  Ilnjiis  olKcio  d  iiiiiiiiis 
Con.scmnensis  (o6i  elci  liis  nobis  aicc8>ii,  coMCur- 
dia;  niius,  nianstieludinis  ba'i cs,  viriuuni,  iit 
B  credo,  non  iti(|uilinns,  sed  civis;  non  a>sliitiator, 
sed  jmlcx.  Iii  eo  priidcniia:  scriiio,  lenipcrant.x  ri- 
siis,  slatns  fortitiidinis,  jusiitiic  inotus,  «|tia  Irutuin 
meiiuniur  exetnpliiin.  Noii  ini  us  n  li^'iosc  (|iiain 
studiose  niorani  fccit  nobisciim,  iii  hUcio  cp  sco- 
pus,  iii  aliero  pbilosopiius,  iii  iiliO(|iic  inaiuriis, 
in  neuiro  dissoltiiits.  Pio  t;iiiio  ^o  is  viro  preccs 
ofleric  Itim  cbarit;Ui  convenit,  ttini  cxpedil  bone- 
stati.  Si  quid  graiijc  Slephanus  ve^ier  liabet  iii  ocu- 
lis  vcslris,  abiindel  iii  viro  pr:cseiiti,  ei  ublul:it 
cuniinuiiis  ainici  picccs  sibi  seuli:it  profuisse,  iiec 
soiuin  pro  co  de  fitturis  pieces  porri^;iiins,  scd  el 
dc  prjeteritis  plenas  graiiarnni  referiinus  aclioucs. 

31  EP.STOLA    XXIIL 

AD    GUILLELHLIM    SENONF.K^nii     ARCUIEPISCOPUM. 

Rogat  ul  tueaiur  cnntorem  el  archidinconum,  nt  ad^ 
versiis  eos  privvuleat  ijisorum  iunnicus. 

Solcl  itinoccnliam  aslulia  S(ipplaiil:ire,   ei  Teri* 

iali  doliis  insidiaiis,  couscientias  sinipiii^cs  aggre- 

dilur,  iit  qii;e  noii  rapticriiit  cxsoivaiil.  isla,  Puler. 

aliciKlit  el   viuilical  vciiiails   et  jiisiili:e   niinistor, 

quotics  aul   conilciniirii   siihdolos,    atit    ii)iio(ei>t'.'S 

absolvii.  Hxc  mc  vobis  preccs  fun.lerc  pio  c:iiilure 

e(  archidiacono  compelliiitt,  qiiorum  (ideni,  ct  ve- 

rilaloin,    el  inlegrilatcm   niores  prie.liiant,  fama 

clamal,  et  sincera  rcligiosonim  cotiimendant    (e- 

6liiii0nia,.et  quod  noii  inodicuin  csl,  inagnipalriar- 

cli.ip  pracfert  auclori;as  (j7),  ctijus  consiliis  el  ob' 

ronetisis,  ctim  ciini  onlinarunt  in  prcsbyteriim  el 
n  toiisecrarunt  iii  episcopum. 

(57)  Kx  episiola  sc<iiionii  saiis  tnanifcsle  npparet 
bunc  patri.ircbai)i  noii  esse  aiiiiin  i|iiam  Poiriini 
de  lii  Chaslre  arcliiepiscopiiin  cl  pali  iarcliam  Diiu* 
riiciiseiii.  qiti  ialo  funcius  esl  amio  1<7l;  ciijtis 
olisc<|UiO  addicti  fueraiit  c;inlor  el  aiciridi:icoiius 
B  Inriccn.scs,  iii  (|Monim  graii.im  vcnbilur  b:('C 
epistiila  :id  aicli  e|iisco(,uiii  Ser.onenMin,  ac  se- 
qucns  :id  siiinniiiin  pon.iii  ein.  Aiciiipcc-uloin  ati'- 
lcm  iMuricensoiii  pHiri:ircli:s  lilulo  ah  antiqnis 
leinpoi  iltiis  dccoralnni  io>,iiiii:s  :  s-iim  lus  cniio  De- 
sidcMiis  (hiditriei.sis  cpiM<>|.us  scribcn^  ad  Scve- 
ruiii  Siiipliiiin,  eiiin  j:iiii  p:i(ri:ucb£  iioniHio  :4ll.>cit, 
Scd  h;s  lcniporihiis  si)lL'h:>til  metiopiil.l.mi  oiiiii<.>s 
p:ilri;iri  ti;c  nu  liiic  i'esig(iari,  iit  l.qiiLi  i!e  Prmro 
ci  Niiolio  Liig  !i:iioiis!'.>tis  Hicbiepisco|iis  a|>iid  Gro- 
guiiuiii  1  iirwiioiisem.  Nicohius  pajia,  scril.eiis  ijuo- 
quo  ;ut  Rixliilpliuiu  ■ircbicpi-copiiin  BiliuicciKoiii 
aiiiio  c.rciier  81)0,  agnoscil  cuni  priinateiu  Aiiuiia- 
Kicutn,  ac  ujiriarcliji:  tilulo  afllcil. 


C 


327  STEniAM  TORNACENSIS  EPIS  OPI 

!>rqiiiis  iisqiie  ad  exilum  \it:B  fitleliier  aslileriiiii.  A  EPISTOLA  XXV. 

Pro  liis  lolo  uicntis  affeclu  rogo,  ul  ei  vos  pro  ipsis  ad  JoxrsNEM  k.  s.  lecatuii 

(loniiiio  papai    bciiigiift   scriiiulis,   nc  adversus  eos 

pr.Tvaleai  lioiiio ;   iie  iiiciulacinm   veiilali    virluli 

\iiiuiii,  (loius  liilei  pru:rcr.iliir. 

32   EPISTOLV  XXIV. 

AD    DOUINUM    TArAW. 


s:8 


t^recet  fundit  npnd  summum  poniificem  in  gratiam 
eoriimdcm  canlorit  el  archidiaconi. 

Insiar   sncrilepii   crciliniiis  csse  vcslram,  Palcr, 

vellc  faliere  saiKliiateni.   Se«l  nec  impiinilam  sibi 

forf  niPiiliendi  licciiliain  nossc  (l'-ljet,   qui  iniinim 

fidei,  aiii  iiilcgrilalis  vcslr.T  valliim,  siin  possc  cre- 

dil  niaciilitie  mcnilacio.  Qiiisqiiis  illc  cst,  siinc  reral 

3Siini:c  pccnas,  et  qni  iniiocens  esl  absolvaiiir.  Ex- 

plorale  viros  lidei  ei  boni  apud  nos  leslimonii,  can- 

torem  cl  arcbidiaconnm,  non   viilgari  modo  rela- 

lionc  diilicimiis,  scd  sagaci  inqiiisilione  perccpimns 

el  prajseiitia  corporali.  Nam  el  in  civilaie  ipsorum 

lot  accepimiis  tcstimonia  pro  ipsis,  lot  indicia  vir- 

lulis,   tol  innoceniiai  consonas   voccs,  nl  de  fide 

ipsorum  maximi;  tirca  pecnniam  I)eat:B  meinoriae 

Pclii  palriarcli»  siii,  vel  dopositam,  vcl   rcliclam, 

qiiasi  ncfas   sil  dubilare.  Omiiia  sub  Iiice  fecil  ille 

prudens  testameiili  sui  condiior,  cl  in  abscomlito 

lociinis  esl  nibil.  Per  manus  rcligiosoriim  abbaiiim 

et  cleiicoriim  bonx  opiiiionis,  quorum  nnllus  nisi 

fidelis  cl  prudeiis  circa   peciiiiiam  domini  siii,  ei 

excliisa  siiiii  omnia,  ct  ecclesiis,  ac  monasicriis. 


B 


Cratulaiur  de  fausto  rediiv. 

S:inciissimo  el  Patri  Joanni  (38)  Piclaviensi  apo- 
sl<di€ c  sedis  k-gato,  saltitem,  clquam  mundus  dard 
iioii  potest  paccin. 

Pcregriiialioiicm  vcstram  abseniia  tanti  Patrts 
inihi  fecerai  gravem,  dcvolio  tanli  m:iriyris  (39) 
gratios.iin.  Kcdcuiili  summa  graiiarum  aciione  i%- 
lus  occurro,  quem  summa  orationuni  insianlia  tri« 
siis  fueram  prusrculus.  Uediiuin  desiderabam  co  n- 
iiiuiii  salute,  pro  pacc  principis  minus  soliicitus, 
quia  miniis  solitus  cxorare.  Cumulaiius  accessit 
votis  iiieis  saliiiaiionis  ollicium,  ci  pacis  .«ignum 
osculo  oris  sui  vobis  a  priiicipe  daliim  (40)  levis 
mibi  miniiavit  cbarlula,  gravis  lingiia.  Crescal  in 
dies,  obsecro,  graiia  ;  qiiae  laioen  gratiarum  noa 
displicealauctori,  iiec  dulia  (41),  qiix  iii  qiiibusdant 
iioslri  temporis  sacerdotibus  lalriam  exclusit, 
vestram  audeat  opiiiionem  tentare. 

34  EPISTOLA   XXVL 

AD    PRIOREU  ET  tRArRES    CONVENTUS    CHAniTATIS. 

Supiitical   pro   quodam  moiiacho  fvgiiivo,  qui  tuu$ 
prwceptor  exstitcrut. 

Cbarissimis  doniiiiis  el  Patribus  snis  priori  do 
(42)  Cb.\ritaie,  el  sanclx  coiigregalioni  ejiisileiii 
Ecclesine,  fraler  Stiphamis  S.  Lvurtii  minisicr. 

Movelur  usqiie  ad  tcmpora  nostra  cribellum  Sa- 
tanae,  dum  e.\special  cl  e.\petit,    iit  frequenter  ex- 


el  pauperilxis,  siciit  illc  magnus  sacerdos  eornr»  c  cuiiai  Hiios  exoussorum.  Ai  non  dcficiei  fides  Pe 


lidei  commiscral,  erogata.  Si  quid  dolo  acluin  est, 
omnes  illos  allaminat  bccc  culp:t,  nec  esl  qui  se 
abscond;a  a  dolo  isio.  Sod  cos,  Paler,  sicut  laiito 
scclcie  iiivolvi  rcligio  proliibet,  sic  opinio  crndi 
\elat.  Pioiiide  fancu*.aii  veslrae  preces  fiindinius, 
nl  eorum  laboribus  cl  pudori  parcat  palernii:is 
vcstr.«,  ci  qui  a  fraude  siint  cxtranei,  a  pocna  sim 
33  ••  ieiii.  Iii  Iioc  cxamine,  Palcr,  noc  scverilatcm 
seniiat  verilas,  nec  lionestas  siicciinibal  oneri,  nec 
ignominiosa  suspicio  absorb'?a!  bonum  iiomen. 

(b8)  Joaiines  diotiis  de  Uellemains,  vir  magnoe 
littcraliiri;  ct  eloqucnii:?.  ul  vocaiiir  a  Uoberlo  de 
Moiile  iii  (.br.niico,  in  episcopiini  Piciavieiisem  de- 
signalur  aniio  ll()'2.  Qnam  qiiidciii  Ecclesiam  san- 


tri,  qui  in  casu  suo  nostram  metiens  inririniialem, 
conversus  aliquando  fraircs  confirmat  ,  sanal 
iEiieam,  Tliabilam  susciial  (43),  bases  el  plarila» 
consolidat  elecmosynam  postulantis.  IIui:c  imiiare 
qiii  pr.TCS.  qiii  subes  ninpli-ctcrc,  ul  tu  dispersa  re- 
voces,  lu  colloces  revocala.  Exivil  a  vobis  qiii  de 
iiobis  eral,  olim  nobter  cliarissinuis  A.  et  a  lanlo 
scparaliis  collegio,  miniis  probanda  m'ssione  rolu- 
tus  est,  ncc  lamcn  seculus  est  viam  Balaam  et  lio- 
sor  (44),  sed  ad  giegem  albi  (43)  velleris  35  **^se 

defeccraut,  iil  rcgis  voli.s,  cliam  iiiiqiiis,   f;ivprcnt. 

(i^)  Cliaritatis  iiisigiie  moiiasicrium    siib  Ri-gnla 

Benediciina  roiigrogauo;iisdiini:icensis,  ad  Li^'eriin 

siliim,    inclioaliim  fiiil  anno   105(i  seciindiim  Clito- 


clissi.nc  lexil  por  ^O  fnmo  .nnno..  nam    an.  1181  D  „ieon '  Viz.-liacc.isc.    vrHOG!)ex    Cbronico  M^llea. 


in  airliirpistopiiin  Nailionensem    assiiinptns  esl. 

(39)  Scilicfl  .S.  Tlioinx' C;inliiari('iisis ,  ad  ciijiis 
tnmnliitn  pen>griii;iiionciii  sii.s(eper;il.  Joaiines  iste 
Piciaviciisis  epis('(i|ins,  cnjns  oliiii  :i'.iiicnscxsliieral, 
sicnl  et  SleplKiiiiis  iiosicr.  Eral  aulem  Aiiglns  ii;i- 
lioiie,  et  caiioiiitns  Eboracensis  ac  ibesanr.iriiis 
riier;il  iiiitoqiiain  ad  cpiscopaium  Piclavieu:>em  vo- 
careiiir. 

(40)  Videliir  qiiod  princcps  ilii;  fueiil  llenrirns  II 
An{^li:K  rex,  Joaiini  q.iond;ini  inftMiMis,  qiiod  p.irles 
S.  riioiii:i;  ((icrctnt ,  scd  modo  ipsi  iccoiicilialiis,  iit 
palel  ex  liac  epislola. 

(il)  ('.iiiii  dulia  sit  lioiior  qiii  oxhibetur  rcgibiis 
ci  pniK  ipiinis  lcru-,  l.ilii;i  anloiii  dic;iliii'  cullns 
i|iii  ieddiliu  I)oO,  Rogi  logniii  :  aigiiil  (|iioi'Uiiid.iiii 
saCLrdoiiim  igiiaviaiii,  (|iii  ciilliini  principiini  iiiundi 
Dei  obsequio  pncpoiiebaiit.  El  noiat  pr.L-c:pii(;  cle- 
ricos  cl  pra>sule3  Aiiglix',  qui  a  pariibus  S.  Tlio  ii:«j 


coiisi,  fiiiiil.iliini(|)ie  a  Ciniuito  iiobili  qnodam  ul  piu 
viro,  qni  ibi  viluin    roligiosnni  :iniplexus  osl, 

(43)  Agit  de  iniracnlis  a  C.  Peiro  perpclralis  ut 
Iialiciiir  Actuiim  cip.  iii  cl  ix  :  bx'C  repelil  episto- 
la  9(i. 

(44)  Alliiilii  ad  id  qiiod  dic  tiir  //  Petri,  rap.  li, 
seniti  \i;im  l<:»l.i:iinex  liosor.  Id  esi  iioii  decliinivil 
a  via  re.  la  ei  jusia,  ul  setincrclui'  obliqnani  eipei'- 
veis.ini. 

(45)  liilelligii  moiiacbos  Cistcicicnses,  ad  qiios 
ilic  i!e  qiio  bie  agiiiir  coiifngerat,  perreclioiiis  slit- 
dio  :  at  i  iim  l.iboriosum  ei  durum  iiiinis  vita;  ilio- 
rum  geiius,  qui  cullbrie  agroruiu  propriis  iiiaiiibns 
vacabanl,  experiiis  esset,  ad  pi  iinain  Cliarilalis  dO' 
mum  revcrii  leiiiavil,  ei  iil  in  ea  bencvole  adiiiit- 
tereiiir,  iienim  preces  Stepbaui  qtiun  iam  discipnli 
sui  adliibuii. 


529 


EPlSTOLiE.   -PARSJ.  AN.  HGS-11T7. 


r.50 


coiiftrens,  diniciles  ei  dissirniles  viasprioribus  ob-  A     1»  prxlalis  gn^l^S,  In  subjechs  linnHliias  con»- 


B 


vias  cxpcrliis  esl.  Laudanda  in  lioc  viri  devolio, 
qiii,  cuin  exissct  ab  Jcrusaiem,  nnn  desccnilil  ifi 
Jericho,  sed  in  Ikllilclicm  maliiil  commorari.lbi  la- 
nien  linguam  quain  non  novcral  audivil,  nec  divor- 
leruiil  ali  oneribus  dorsum  cjus.  Occurril  ei  novi- 
tasignola,  el  a  primse  conlemplalionis  olio,  iti  se- 
ciiri  ct  falcc  dejccernnl  eum  ;  et  qui  nulritus  fuerat 
in  croccis  eloquiorum  sacrorum,  manus  ejiis  in 
copliino  scrvierunt.  Movet  et  monel  cum  conscien- 
tia  mordax,  ul  ad  sinum  redcal  Cliaritaiis,  cl  su- 
tie(ur  ab  ubcrihus  ojiis,  qui  cum  scandalizaiis  nri- 
lur,  cuni  inrirmanlibus  inlirmatur.  Confiieiur  er- 
rorem,  culpam  persequiiur  ci  abjurai,  el  purgaiu- 
rus  cxccssuin  trahi  desiderat  ad  viciimam  disci- 
plinie.  Occurrat  patcr  filio  rcvcrlenU,  deoscnieUir 
wiscrum,  slolam  primam  ct  annuhim  rijformel,  ne, 
si  adversum  liomincm  obduravcrii  homo,  Dominuin 
sibi  senlial  ubdurari.  Sed  nec  in  fralribus  oi)mur- 
murel  reverteniis  abagro  senioris  frairis  crijdclitns, 
quominus  pracveniani,  in  bciicdiclionibus  duifcdiiiis, 
euni  qui  perierat  ct  esl  invcnlus.  Cogit  nos  in  lan- 
tas  assurgcre  preces,  a  primis  lilterarum  rudiincn- 
lis,  prisca  viri  notitia,  municipium  commune  (4G), 
quod  ambos  edidit,  el  aluil,  ei,  quod  esi  majus,  ma- 
gislcrium  ejus,  quod  inlcr  ipsa  artis  granimaiicx» 
auspicia  sorlilus  sum.  Conciliant  sibi  precum  in- 
staniiam  mores  hominis  suavcs,  liuerarum  cuniu- 
lus,  pocniteniia  quam  praelendit.  Si  quid  suin  in 
oculis  veslri.<;,  prcccs  meas  admiuile,  nl  de  collalo  q 
fralri  bentficio  vobis  in  plenam  gratiarum  aciio- 
uem  toius  assurgam.  Impendelur  mihi  quidquid  ci 
feceritis,  cujus  ci  adversis  compaiior,  el  prosperis 
cocxsuUo. 

36  EPISTOLA  XXVIL 

AD  SUBrniOROI  DE  CUARITATE 

Rogat  pro  eodem  fugitivo,  ul  denuo  admitlatur. 

Charissimo  domino  ct  amico  suo  A.  subpriori  de 
Chariiaic,  frater  Stepuanus  de  S  Evurlio,  oralio- 
nis  mutuje  commercium. 


mendalur.  Primam  lemporat  misericordia,  sccun- 
dam  obedienlia  magnam  facil.  Ulramque  vos  ani» 
plecti  considero,  qui  gralo  religionis  ailificio  ct 
praeesse  nostis,  cl  subesse.  Inde  csl  quod  lanlo 
conriticniiiis  preces  vobis  oflcro,  quanio  conveniea- 
tius  iisiclligo  vos  et  crrores  corrigere,  el  infirmita- 
lein  poriare.  Amicus  isie  meus,  el  aliquando  ma- 
gister  nieus.  post  37  exitum  suum  a  vobis^^lura 
cxperttis,  et  suavium  expcrs,  in  spirilu  Innnililalis 
ei  aiiiino  conlrito  revcrlitur  ad  niatrcm  Cliarilaiem, 
qu;c  nulli  reverlcnli  grcmium  suum  claudere  coii- 
suevil.  Dolet  sc  collegium  sacrum  dereliquisse ,  el 
poeniicnlioe  nolas  indices  lacrymas  prodil  tain 
confusio  supplicis  quain  confessio  supplicanlis. 
Prccor  affcciione  qua  possum ;  eflundile  corda 
vcsira  super  illum,  ei  a  lenebris  inierioribus  indu- 
citceum  in  candorem  lucis  aciernae.  Senliat  niede 
vobis,  eisi  non  aliquid  ineruisse,  obiinuisse  tamen  ; 
ir.e  suscipiie  in  illo,  cui  quidquid  impensum  fuerit, 
mihi  inipensum  reputabo. 

EPISTOLA  XXVIII, 

Amici  sui  (avorem  deprecaiur  pro  eodem  mo" 
nacho. 

Iniercedcre  pro  amicis  et  necessitaa  urgei,  et 
charilas  persuadet.  Ipsam  aute.m  chariialcm  dixe- 
rim  neccssitatem,  quae  quamvis  sit  paiiens  et  be- 
nigna,  fortis  tamcn  ut  mors,  qiiae  diilicilia  ad  laciii- 
lalcm  reducere  consuevit.  Inde  est  quod  pro  prao- 
seniium  iatore  amico  quodani  ei  inagistro  ineo  sup- 
plicare  cogor  et  scribere,  ul  qui  lapsus  cst,  et  er- 
roris  sui  vcniam  postulat,  si  non  sibi  suflicit,  prc 
nobis  mereatur  audiri.  Toius  in  preces  assurgo, 
toius  in  graiiarum  actiones  assurgam.  State  pro 
me,  ohsecro,  in  hoc  confliclu  precum,  ei  ut  malris 
reducatur  in  gremiun»,  mecum,  obsecro,  postulaic; 
Meum  aestimo  quidquid  el  prome  heneliciuruia  ef 
miscricordix  conferelis 


(46)  In  caden»  urbe,  scilicci  Aurelianeiisi,  nati,  communein  patriam  soriiii  fucraato 


Patrol.  CCXI. 


II 


S5I 


STEPIIAM  TOn.NACKNSIS  EPISCOPl 


3» 


STEPIIANI 

TORNACENSIS  EPISCOPI 
EPISTOLARUM 

PARS  SECUNDA, 

Conlincns  cas  quas  scripsit  cum  esset  abbas  S.  Genovelae  Parisiensis,  ab  ajino  1177    ad 

annum  1192. 


38  EPISTOLA  XXIX. 

AD  ABBATEU    S.  BAnTHOI.OM.Ci. 

Nanalquid  agntur  ay.ud  canvnicoi  yeapo'ilanos. 

Abbati  S.  Baribolomxi.  salutcm,  prosperii.tiem 
*t  paccm. 

L'l  implealur  quod  dicilnr  :  Qui  audii ,  dicat 
eeni  (Apoc.  xxii);  et  audisse  nos  diciiis,  et  iil  vc- 
iiiam,  me  rogalis.  Volum  percgrinationis  iinllum 
f^ci,  quam  lamen  non  diflerrem,  si  occasio  so  offer- 
rei.  Occasioncm  .tuferunt  occupaliones,  39  1"^- 
runi  malili:)  diei  sufTicit,  quarum  mali  strcpilus  non 
Koluiii  Mariain  meam  impediunt,  sed  ei  Mnriham 
coiifundiint.  Inlerim  boras  capto,  momcnta  consi- 
dcro,  si  foric  furari  possum  negoliis  otium,  qiiic- 
tcm  iabori,  faciem  amici  confabul.iliunibMS  xmu> 
lorum.  De  Neapolilano  noslro  nibii  aliud  didici, 
tiisi  quod  inler  abbatem  et  priurem  ncscio  qiiod 
tnoiistruosum  prsclaiioais  genus  cxpriinens,  sic 
utrumque  portendil,  ul  neutrum  exbibcat ;  sic  de- 
clinal  iu  neutrum,  ul  allcrulro  non  ornctur.  De 
doino  cardiiialis  in  nunicro.et  pondere,  ei  mensura 
dispcasatur  eis  ;  uiidc  merccnarii  potius  qwam  filii, 
slipendiarii  quain  mililcs,  praibendarii  qiiani  cano- 
iiici  rcpmaniur.  Fraier  II.,  quem  cum  eis  luisiinus, 
uUiimim  apud  eos  diem  clausit,  et  eo  nos  redditlit 
irisiiores,  quo  canlicuin  Domini  in  lerra  alicna 
t.ititans,  frairum  suorum  non  oblinuit  sepuliuram. 
Ce( idil  funiculus  sortis,  Imo  morlis  liiijns  super 
iios,  cl  super  filium  noslrum.  Videat  quid  fecerit 
<47),  qui  tanlis  nos  impulsionibus  adegit,  ul  de 
sinu  iioslro  ialemjuvenem  cripcret  violenier,  quem 
in  alieno  solo  solum  practer  aiios  scpclirei.  Roga- 
Kius,  Paier,  nt  animam  ejus  corain  Domino  Jesu  et 
coinmcndeiis  oraiionlbus ,  el  oblaiiouibus  adju- 
vetifa. 

(-47)  Loijui  videtur  de  Cuarino  abbaie  S.  Victo- 
ris,  qiii  pro  en  auctorilatc  qua  pollebat  iii  omnes 
congregalioni  Victorinac  ascriptas  domos,  K.  can, 
Hcg"  S.  Genovofac,  de  quo  episl.  10,  misii  Neapo- 
liin,  coeo'ilt|uc  Slephanuin  abijaicin,  eun.  tcliutre 
cupiciiieut,  iAviluui  licei,  diuiitlete. 


B 


A  40EriST0LAXXX. 

Preces  apud  iviutn  fundit  pro  quodam  arnico  tuo  gui 
ejtis  ope  indigebat. 

AD     MACISTRIJM     ROBERTtM. 

Cliarissimo  amico  suo  magistro  Ruberlo,  saluti« 
plcDiludinem,  et  gaudii  pcrfcciionein. 

Jucundo  fruor  speclaculo,  qiioiies  aut  tui  nominis 
audio  sonum,  aut  tuae  recordaiionis  ingredior  co- 
gitatum.  Facil  bocet  prlsca  siudiorum  nostroruoi 
communio,  ct  moriim  tuorum  communi  graljae  con- 
Yeniens  babiiudo.  Inde  est  quod  in  negotio  prxseii- 
tis  aniici  mei  secura  libi  supplico  conlidenlia,  ui  ci 
pro  amore  meo  consilium  ct  auxilium  iiupeudas, 
quo  ei  preces  meas  sibi  seniiat  profuisse,  el  in 
curia  domini  mei  aliquem  me  amicum  babere  co- 
gnoscat.  Causani  babct  coram  domino  meo,  in  qua 
quoniam  mei  copiam  facere  ncn  possum  ad  eum- 
dcm,  absentia,  precor,  mea  per  tui  prsescniiam  sup- 
pleatur.  Opinantur  aliqui  de  ine  supra  mc,  et  alio- 
rum  seslimatio  sic  exc;dil  conscieniiam  meam,  ut 
exosani  Iiabeam  quan  oqiic  confideniiam  alienam. 
Taiium  csl  unusprjiSf  ium  lator  amiciis  meus  ,  et 
in  curia  domini  irei  (48).  in  qua  negotium  babel, 
me  posse  aiiqnid  confilcns,  el  confidens,  ut  vos  el 
cajtcros  amicos  mcos  pro  ipso  sollicilem,  sollicite 
rae  coinpellil.  Dileclioni  vestrae  preccs  fundo,  ut 
ei  pro  aniore  nieo,  el  in  agendo  dicieiis  consilium, 
et  in  postulando  pairocinium  praebeatis. 

41  EPISTOLA  XXXI. 

G  AD    REKEJiSEM    AUCHir.MSCOPUM  ,    PRO    ABBATE  SAKCTI 
BARTUOLOM.£I    NOVIOME.NSIS. 

Rogal  ul  benignum  se  prcebeat  erga  hunc  abbatem, 

Hurailes  vobis,  Paicr ,  porrexer.im  pieccs  pro 
abbatc  Sancti  lianbolomaei ,  viro  simplici  elrccto, 
cl  limcnie  f.  ominum,  quas  i>aicrno,ul  cousuevistis, 

(18)  Ise'2iGuilIeImus,  archiepiscopusScnoncnsis 
ac  deinilc  Lcnicnsis,  cujus  obsequio  aliqiiando  ad- 
dicius  f!ieral,ejiisque  clericum  se  fuisse  prolilelur. 
Curia  aulciii  suiuitur  liic  pro  foro  ia  quo  causac 
agiiabaiitur,  ct  judicia  rcddebauiur. 


533 


EPISTOL^.  —  PARS.  Fl.  AN.  1i77-!192. 


334 


anlnio  benevole  suscepislis.  Homosenex  et  infirums  A  ac  iahorum  voiunlaria  palientia  ,  dc  ipso  prseHimi- 

>o»s  fidci  fruclu.m  et  salulis  ac  laboris.  Capicerins 
sanctae  Cniois  (32)»  cum  ad  Sancium-JacoJxjm 
iret ,  in  capilulo  Legionensi  conversionis  ejus  bo- 
num  audivii  tesJimonium ,  quo  el  ipse  iiii  benela- 
cerei,  ci  nos  ad  beneficium  ei  devotius  inviia- 
rei. 


•cdebilis,  el  quem  mulla  circumvenerunl  incom- 
nioda,  si  viain  advcrsac  peregrinatinnis  fucril  ag- 
gressus,  viam  nniversse  carnis  facile  est  ingressu- 
riis.  Parcile,  obsccro ,  canis  ejus  ,  cl  ne  lionio  Dei 
injusie  vexetur,  auctoriiatein  vestram  opponiic, 
niolestanlem  comprimiie,  molesliascohibcie.  Con- 
fisus  de  benignitate  vestri  responsi  virum  reiinui, 
\!am  distuli,  securilatem  promisi.  Agile»  Pater, 
Obsecro,  ul  tanius  altaris  minister  altare,  dc  quo 
conlendilur  (49),  quicte  possideat;  episcopum,  qni 
contendit,  pacatum  sentiat;  auciori  pacis  ei  fun*^ 
datort  quietis  sux  graiias  agat.  Scio  enim  quia  nec 
lantx  gratix  vesirae  ertt  ingratus ,  nec  lantis  be- 
tieficiis  tndevotus.  Vaiele. 

42  EPIStOLA   XXXIL 

AD  EI.EEUOSTN\BlUU    RECIS    (50). 

Rogiit  eum  ut  regis  eieemostjnarum   beneficw   frui 
facial  Judceum  ad  ddem  convenum. 


tlaro  accidit,  til  de  plebis  tncircumCisx  duritia 
in  novam  Ecctesix  renatus  inruDliam  ndeliter  ali- 
quis  conversetnr.  Quod  si  praeter  exetnpla  qua;  vi- 
dimus  occurrerit,  eo  carius,  quo  rarius  amplec- 
leodum.  Pauper  isie  de  Judxis  orius  parcniibus, 
Judse«rum  scandalum,  crucem  Chrisli  non  erubuit, 
etab  episcopo  Legionensi  (51)  baplizalus,  dc  massa 
perditionis  intcr  cailiolicos  ct  Ecclcsix  sux  cano- 
nicos  traiislalus  est ,  disciplinis  ct  minislcriis  ec- C 
clesiasticis  legendi  simul  el  caniandi  plurimHm 
edoclus,  in  scholDsiicos  sudorcs  sese  dedit,  ubi 
vestris  parilert  quoniam  ei,  Dco  volente,  manum 
iseUiel  aperuistis',  et  aliorum  eleemosynis  sustenta- 
tur.  Precamur,  Pater,  si  placet ,  ut  in  numero 
pauperum  iilorum  qui  pro  domino  vesiro,  doiiiini 

regis  noMri   filio,  aluntur,  eum  computari  facia-     <^^a  Genovefa  diclus  abbas,  loiusque  fjusdera  cc^le- 
tis,  quonian)  et  ipsius  verecundia  ,  et  paupertatis     &><£  bumilis  conventus. 


43  EPISTOLA  XXXIII. 

AD   ABBATEM  SASCTI  BABTItOLOMiCI. 

De  contempiu  temporalium  pie  di$serii. 

Grata  psioccasio,  quae  ad  correciionem  \iC'j.nm 
dedit  mibi  maieriam  rescrihendi.  Salutaiionis  loea 
formara  notavit  diligeniia  vestra,  liuerarum  siiper- 
B  ficiem  aliendens,  non  medullam.  Profiieor  t.ic  sane 
spiritualibus  pauperem,  temporalibusaburulamem, 
in  utrisque  tamen  nibil  tn  nobis  tanquam  v.x  n  )bi6. 
sed  sufficientia  noslra  ex  Deo  cst.  Nunc  t.n.idem* 
•iber  a  jngo  sollicitudinisct  cur»,  q.,.^  cor  uiit  ct 
solliciiai,  oraiione  delecior  et  ;oclio«c,  sdeus  ei 
ruminans  quia  erit  lempus  quando  nihil  i„*^nienf 
omnes  viri  diviiiarum  in  manibus  suis.  Ego  .lutcrn 
videiis  paupertatem  tneam  ,  cum  Paulo  d.oo,  qui* 
divit.;s  facii  sumus  in  iilo  (/  for.  vj,  t-ii  dut 
omnibus  affluenter,  et  non  improperat  {Jac  <).  Nec 
ajtatis  nostne.hcc  pi^oposiU  est,  ut  illos  :,m'emus 
diviiias,  quas  arugo  et  tinea  dernolitur,  qns  fure» 
effodiuni  etfurantur.  Idem  ei  de  vobis  ;'stimo, 
vcsiram  considerans  prudeutiam  ei  «taiern 


44  EPISTOLA  XXXIV. 

AO  REGEM  HUNGARIiE   (53). 

Quemdam  adole$eeniem    Hungarum  vita   funrium  ■ 
pte  Paritiis  degitte  letlalHr.  * 

Nobilissiino  B.  Hungariae  regi,  Stephanus  de  San- 


(49)  l!ac  vox  aliafe  non  sumiiur  hic  pro  mensa 
in  (|iia  offeriur  sacrtim  et  inciiicniuin  missac  sacri- 
ficiiiin,  sed,  iil  usurpalur  a  veleribiis  scripioribiis, 
pro  sacerilotio  scu  parocliia  ,  dc  qiia  eral  conlro- 
versia  iiiler  qnemdam  episcopum  el  abbalem  Sancti 
Barllioloinsei  iNoviomcnsis  Ihigonen),  corain  arcbie- 
piscopo  Remcnsi  metropolilauo. 

(50)  Eleeiiios)'n;\rii  regis  dicnntur  illi  clerici, 
qiiibiis  rex  iiiilur  iii  diviuis,  sacrorum  minisleno 
cl  eleemosyiiaruin  largiiione.  Fit  aiilem  meiitio 
eleemosynarii  regis  in  capiliiiaribiis  Caroli  Calvi, 
apud  Curisiacuin  condilis  aniio  877  ,  iii  quibus  t-ex 
sic  loquitur  :  Si  nos  in  Dei  satutorumque  iptius 
tervitio  mors  praoccupaverit ,  eleemotynarii  noitri 
secundum  quod  comniendatum  habemut,  de  elee- 
moiyna  noslra  decertent.  Noniinantur  auiein  ilJi 
eleeinosynarii,  quorum  quidam  erant  praesules,  ut 
Hincinarus  arcbiepiscopus  ,  Franco  episcopns , 
Coslcnus  abbas  ;  quidain  etiam  coiniles  saecnljires, 
ut  Arnulphus  ^el  ({eriiardus.  liivcnilur  cliam  quod 
sub  regibus  secunda:  slirpis,  ille  clertcus,  qui  potior 
apud  e08  minisirabat,  archicapellani  tilulo  deco- 
rabatur.  Nec  eleemosynarii  priinarii  dignilas  in- 
ducla  inveniluf  in  palatium  rcgis.anie  Ltidovicum 
lunloreia,  cujus  Rogerius  SagiMisi»  episcopu»  vo- 


Catur  eleumosynarjus  a  Sigeberto  an.  H60.  Illum 
autem  ad  quem  hanc  miiiit  epislolam  Sienhanus 
arbitror  esse  praelatum  aliquem,  siquidem  eum 
patris  noraine  interpellat,  quo  episcopos  lanium 
et  abbaics  afficere  consueverat,  utin  caeieris  eois- 
jj  tolis  licei  adnotafe.  ^ 

(51)  Legio  urbs  est  ceteberrima  Hispanlije,  vul«o 
L^on,  eicaput  lotius  regni  Legioiiensis. 

(52)  Munus  capicerii ,  Caliice  Chevecier,  in  ec- 
clesiiscatbedralibus  ac  monastcriis  est  ut  res  sa- 
crascuret  ei  custodiat,  quem  quidem  alio  nomine 
sacrisiam  non^Miamus.  Dicitur  auiem  eapicerius 
quasi  capiens  ceram,  quod  ejus  officii  sit  ceros 
qui  a  fiiielibus  aliari  et  sanctorum  reliquiis  pio 
culiu  tJfferuiitur,  lecipcrc,  cl  ad  usum  Ecclesi» 
prseparare.  Quidam  eumdem  fuisse  capicerinni  ac 
prtmicerium  arbilrautur,  ob  parem  fere  norainis 
signilicationem,  quibus  tamen  non  asseniior  ob 
officiorum  disparem  ralionenu 

(53)  In  epistolis  cdilis  lilnlos  cst  R.  Hungariaj 
regi  illuslri,  sed  male  posuit  R.  pro  B.  per'quod 
Bela  Hungariae  rex  designalur,qui  hnc  regnum  ad- 
minisiravii  seciindum  Kanzanura  in  lipiiome  rerum 
Uungariarumf  «  1172  ad  115J0. 


E35 


STEMIANI  TORNACENSIS  F.I-lSCOPl 


.-,6 


Manifosiis  ad  nos   vcnietiliiim    Indiciis  cxpcrli  A      Conlrislari,  siciil   «l  ccoleri   qiii  spein  non    h.v 


«nmns,  c^\;\n  jnsiiiiam  diligiiis,  cl  cnlilis  verila- 
lfm.  IIjtc  esi  snlilimiias  rcgni  vcslri  ,  Iiscc  vesfri 
{ilori:t  prinripaliis.  Iihlc  csl  fiiinil  cvcelitinliam  vcs- 
inim  Kciie  voliimus,  (iiiia  Uonx  mcinoriac  atioles- 
rcMs  r.ctliii-licm  (51),  qni  npuJ  nos  in  Dnmino 
roqniesfil ,  in  sancta  confessionc  cl  riiic  callioIicT  , 
coraiii  oninilMis,absqnc  coiiIr.urictionc  scu  qiicrola 
rrcilitoriiin  aiit  fidcjussoniin ,  in  occlcsia  nosira 
.«."piiKiis  csl.  Sed  ei  cum  nuper  oh  iianc  c.iindem 
fansMin  nnnlii  parenUim  ipsius  ad  nos  venissent . 
«liligcnicr  inqniri  feciinus,  an  aliqno  (lel>i!o  ,  sive 
rpnd  Clirislianum,  sivc  apiiii  JudPMin  oldigalns  P;i- 
risiis45  teiK^relur. Facla  cirritcrfiecemdiohusliac 
inqnisilionc,  non  est  iiivcnlus,  qiii   vel  piincipali- 


Ijcnl,  snpcr  filio  vcstro  honx  meinoricc  Beililclielii 
non  dehclis,  qnoniam  in  sanola  confcssione,  in  fido 
calliolica,  in  spe  comimini,  in  cliaritatc  non  ficta  , 
iii  mann  Domini  spiritnm  suum  commcndavil.  Iii 
occlcsia  nostra  coram  clcricoruin  cl  laicorum  mnl- 
tiindinc  ndeli,  missis  poractis  et  oblaio  pro  eo 
vivilico  sacrificio ,  sepiillus  cst.  Crcdili  anl  debitl 
niilla  mcnlio  ,  niilla  46  commemoraiio  querelaninr. 
Occ.isione  rumorum  qnoruindam  ,  quos  poslmolnin 
f;<lsos  didicimiis,  vcnenint  ad  nos  nnntii  veslri, 
i:l,  sicnl  diximus,  nihil  oorinn  qua:  dicta  fueranl 
invciiernnt,  diligenler  a  nohis  inquisilionc  facta 
pcrdecom  circiter  dies,noc  Cliristianns  ncc  Jndjt^n» 
nppariiil,  qui  sihi  pr-Tcdictum  filium  vesirum  aliijno 


ior,veI  so.cundario  pr»dictum   adolcsccnicm  sihi  '' dehiio  dicercl  ohlig-Jium.  Ihec  vidimus ,  Iixc  tesla- 


dicoret  oliligalum.  Parali  erant  pra?dicii  niintii 
.«iolvere ,  si  qiiis  sibi  pro  eo  l'.iloreinr  daheri.  Ve- 
riimiamen  ficnt  non  comparnit  crcdilor,  sic  et  de- 
fiiil  fiilcjiissor.  iiis  inierfueriiiit  clerici  de  regno 
vcstro  Jacohiis,  Michael ,  el  Adrianus.  "Valeal 
sanctilas  vcslra,  el  rcgnnm  vesirum  coram  Do- 
•nino  roboreiur. 

EPISTOLA  XXXV. 

AD   L.  ET  EJCS    L'X0REM. 

Consolatur  parenles  affiicloi  de  (ilii  morle. 

L.  ct  Clirisiianxejus  u\ori,.saIuiemeifreqiienlem 
m  oraiionihus  mcmoriam." 


miir.  I)ec;ctev()  vohis  qnotidianas  el  uheres  gratias 
agiiiMis  siiper  hcncficiis  veslris  ,  qui  primis  secunda 
innncribus  addidislis.  Aliulerunl  nobis  xenia  (55) 
devDi  o:iis  vcstrjc ,  daas  casulas  (56)  scricas,  ct 
uniim  vexiiium  (57) ,  cl  marcam  argenli ,  cuiii 
numino  aurco,  ct  quinquc  soiidis  (58)  ad  facien» 
duin  calicem,  ct  equum  aibnm  ad  convehendo» 
lapidcs  tn  opus  sedificii  nosiri  liberaliier  oblule- 
mni. 

Rctriliuai  vuhis  Deus  in  vita  sclerna,  ct  pro  tan- 
lis  hcneficiis  vcsiris  benefaciai  {vohis  in  xlcroun>. 
Vaicte, 


(hi)  Nomcn  proprinm  nohilis  Ilungariae  adoles- 
roiiiis,  qiii  e  vivis  Parisiis  suhluins  in  ecclcsix 
Saiicifo  Gcnovefno  sopiilliis  osl,  cujiis  ohilus  notadir 
in  Necrotogio  ojnsdem  in  K:il.  Di^ccinbris,  liis  ver- 
his  :  Obiil  Ucthlclicm  clericus  quidam  de  Hungaria, 
pro  quo  Tpai.er  cju$  ^el  maler  dederuiit  ecclesics  nos- 
tnt'  jiretiosa  ornamenta. 

(55)  Licei  |>roprie  xenia  somaiiinr  pro  donis  qnac 
amui  silii  niiilere  consueverunt  in  anni  primor- 
dio,  accipiiiir  tamen  in  hoc  loco  pro  miinere  qno- 
lilioi.  Lcj^iliir  in  C(ipilvilaribus\A\A()\'\i:\  l*ii,  cap  5  : 
Videani  uirum  episcopi  in  ciicnmeundo  parochias,  si 
indfhiia  Aenia  a  prasbyieris  exiqantnr.  Do  liis  xo- 
iiiis  .soii  iiiiincril)jis  nientio  habcinr  in  Necrologio 
SaiictiR  GeMovef.e,  iil  siiperins  relulr. 

(h(>)  Casiila  esl  vosiis  illa  cxlerior  qua  ulilnr 
sacerdos  (hiin  saoriim  niisssc  saorilicium  pcra;jil, 
;iiio  nnmiiie  planeia  dicilur,  nl  Icgore  esl  in  coii- 
rilio  Tolet.  srb  Hoiiorio  I,  canl.  127  :  Presbyier , 
.si  tt  ijrudii  suo  dejcclus  in  sancta  stjnodo  rccifiialnr, 
uccipiul  dc  mauH  episcopi  ornrium  et  .planclnm. 
Legiiiir  (|ii0(l  pl;iiiei:i  S.  Petria|)osloioriiin  priiicipis, 
«h  Antii)clii;i  Pai  isios  allala,  iii  ecclesia  Saiicl;e  Ge- 
novffx'  qnundam  asscrvala  fucril,  nhi  paraiyliciim 
sanavil,  pia;seiite  Hugoiie  Ciuniaociisi ,  iil  rcforlur 
in  ipgius  Vila  :iptid  biirium  ,  de  qtia  eiiam  nientio 
liuhclur  sul)  iioiiiine  Casulae  S.  Pctri ,  in  epislolu 
Suggcrii  ad  Eugcninm  papain  apud  Uuerceianum , 
tom.  IV. 

(57)  Vexilliim  apiid  Ronianoseratsignnm  milifare, 
de  quo  Vegeiiiis  ,  iih.  11  ,  ;iit  :  Cnm  centcni  mililes 
sequerentur  non  solum  vexiUuni  suum ,  sed  cliam 
cenlnrioucin  ,  qui  signum  ftabebul  in  rjnlca.  Pliniiis  , 
'ih.  X,  inter  ea  notai  ^iquil.-^n),  hipHin ,  eqiiurn  , 
apnim.qiKt  singuios  ordines  militares  anieihanl , 
liu&iis  alli.<ka.  Caius  Marius  aniio  consulaius  ii ,  ro^ 


C  liqnis  signis  ablatis,  aquijam  tantum  r\omanis 
loglonibns  dicavii;  qnain  qiii  gesiahat ,  aqiiilifer 
dicius  est.  l^oslea  lempore  impcraiorijni  coruia 
iiomlna  vexillis  impriinehantiir,  ac  imagiiies  sigiii» 
iinponcbatiiur.  Sneloiiius  in  Vespasiano,  cap.  G,  ait : 
Nomen  ejus  sinemora  vexillib  omnibus  inscripserunl. 
Kl  Taciius  :  Quorum  iiudgincs  pro  vexillis  seculi 
{oreni ,  cos  impcraiores  deligerenl.  IJnde  Constnn- 
linns  Christi.iiins  effecius  ,  nouien  Chrisli  ve.villis 
suis  iiiscripsii,  ul  notal  li^usebius  ,  et  nuiinni  ejus 
ac  lilioruin  ridi'm  facinnl ,  ([uod  in  Consiantin;  nu- 
niisniaieex  nosiro  iiui.^ieo  deprDinpto  videie  est, 
el  hiiie  sacroruir.  vexilloruin  lonna  inanavit ,  in 
qiiiiins  pict:i;  ucu  Clirisli  ei  s:incloruin  imagincs  u 
Clirlsiianis  (leforunlur ,  cuin  ad  siipplicaiutum  .aii- 
tiihi  procedunt,  ul  nolal  I'ni(!eiiiiiiS ,  lih.  ii ,  'v.\ 
Syiiiiiiachiim  ,  vexiliunupie  aniiquu  vocuhulo  laba- 
ruin  ;ippeitut  ". 

n       Chrislus  purpureum  (jeinntalo  lexlus  in  auro 
Signabal  laburuni. 

(58)  Nummi  ;jnrei  apud  fanliqnos  Romanos  li' 
plane  craiii ,  qiio.s  i;ii;ini  luinc  servaniua  in  cime- 
liurchiis  noslris  nnniisiiialuin  duplo  Ilispanico 
m:<gniiudinc  et  pomlere  non  muliiim  dispares, 
n»;c  excediiiil  v:tlon:  liedeeiin  aut  xivhbras  Tnroni- 
cas.  bolidi  vero  aiirei  i|n;«ies  ii  /utTunl  de  <|uibu9 
hic  ssrmo  (siquideiii  nonduui  argcnlci  in  usu  er.ini 
per  Galliam)  iiiimini  nosiri  anrci  poodns  aliquan- 
luhiin  excedehaiu  ,  acccduni<|ue  ad  valoiem  sex 
librarum  Turonensiuin  aut  circiler.  Sohdi  aiirei 
ejiisdein  inodi  a.^iiniantur  iii  l<!ge  Salica  ad  valo- 
rciii  XL  dcnarioniii».  Servatur  cxagiuni  solidi^aurei 
aniiqui  in  codcm  aniclio  Sangenovela-o. 


537  EPISTOLi*:.  —  PAHS  II.  AN.  1177-1192.  3o8 

47  EPISTOLA  XXXVI.  A  ros,  uiiJe  jura  suniunlur.  Speci;ililcr  co.s  diligiinus, 

A»    POIITUENSEM   l.PlStOPfM  {.o9). 


Bogat  ul  petiiiojics  decani  et  succeiitoiis  Curnoteusis 
admittat,  et  curct  (idiii:;ueri. 


et  diligiiiiur  al)  eis,  qiioriiin  antiqiix  sociclalis  et 
(iiiituriii  coiivictus  rcliquU»s  sub  iioiiesla;  rccorda- 
lioni.s  incinoria  retinemiis.  Preces  fundiinus  saiicii- 
lali  vestra',  ul  eoruin  (lcsidoiia,  pctiiioiics,  vota  et 
suscipialis  beijcvola,  et  benelice  compleatij.. 


Ecclesia  Carnolcnsis  (CO)  iiitcr  comproviricialcs 

ct  longc  posilas,  sicut  eslaucioriialis  pixcipiue,  sic 

ct  eril  opinionis  prxclar».  Nain  lanlo  profundius 

lencinur48  ^J'1'Kerc,  quanto  prolnsius  al)  ubcribus 

consolalionis  ejus  el  blaiidinieiita  siiscepiinus,  et 

fonier.la.   Collidunlur  viscera   cjiis,  ei  in  quibus- 

dani  filiis  stiis  reperit  praviialcin.   Hnjns  coiupas- 

sionis  zclo  pennoli  dccanus  el  succentor  Ecclesiae 

Carnotcnsis,  domini  papye  misericonJiain  el  expe- 

innt  e(  exspcctant.  Ainici  nostri  suiit  ex  diuiurno  „  ,.     .  ...  ,•        , 

■^  n      Keliqniae  cogitaiionis    iiicae   uicin  lestuin   agunl 

inilii,  qiiolies  rccolo  iiie  fuisse  iociuin  vestruin  in 


50  EPISTOLA  XXXVIIL 

AD    CRATIAMil   CAnDIN.A.LElI. 

Ilogat,    iic  (juemdam   caiionicum  (juin(juies  ejectum 
recipere  cogainr. 

Venerabili  domino  digno  Dei  graiia  Guatiano 
cardinali  (02)  sanclae  Roniana  Ecclcsiae,  Steph  v.^Ui 
dc  Sancta  Genovefa,  saiuleni. 


convictu,  ei  Itoneslie  conversationis  suk  lcstiina 
niuin  prisca  «obis  eorum  socieias  reprjeseutau  San- 
Cla;  palcriiilJ»!i  veslrx'  prcces  fuiidiinus  pro  utrj- 
que,  qiiorani  nculruin  jusio  desidcrio  .siio  fraud;iri 
voluinus,  et  alierum  in  allcrulro  coiilidimus  adju- 
vari.  Eornm  peiiiiones  sicut  nosiras  siiscipiie,  et 
iii  oculis  domini  papse  commendabiles  faciat  e«ts 
gratia  veslra,  qui  de  nobis  confideiiics  mendicare 
sullragia  nesciunt  aliena. 

49EPIST0LA  XXXYll. 

AD  PR€.\ESTI.NCM  EPISCOPUM. 

Causam  decani  si  succeiiloris  Carnoteiisis  ipsiiis  cv.rpf 
conmiitit. 


aiiditorio   Oulgari  (Cri),  quem  inodo  loblus  suspicio 

doiiiinum  meuin  iii   miiiisterio  Petri.   El  quoniani 

(jr.ilia  vcslra  nierila  nuilloruin  cxccdil,   cl  voia, 

<|iiemvis   erga   vos    aliqiiid    videlicci   nierucrunt, 

pietcr  ut  qucm  benevolum  viderc  nierui,  bencfi- 

cuni  mercar  invenirc.  Qoidam  diiscnsionis  ei  scaa- 

dali  filius,  olim   canonicus  nosier,  qui  proplcr  iii- 

lolerabiles  et  enormes  c.xcessus  suos  quinquies  dc 

ecclesia  noslra  ejeclus  est,  doiiiinuin  papain  suo 

iticndacio  circumvenire  perlcntat.  Mandaio  domini 

regis,    qui  pervcrsa  iilius  iiominis  opcra  novcral, 

rcgni  fines  abjuravit,  verberavit  plures  e  frairibus 

iioblris,  ct  ad  uUiinuni  priorem  noslrum  virum  re- 

Prxnesimo  cpiscopo  (51)  Stepiianus  de  Sancia  q  ligiosuni  et  iionesluin  repetiiis  iciibus  pugno  impis 

Geiiovefa  percussit.  Mibi  quoque  multas  et  acerbas  conlume- 

Carnotensem    Ecciesiam    in    regno   Francorum      lias,  postquam  a  curia  rcversus  est,  irrogavit.  Ma- 

commendabiiem  c!  communis  opiiiio  pra;dical,  et      niicstavimus  domino  papsc  per  liileras  capituli  no- 

anliqna  dignilas  rcpraesenlat,  Ejus  quielem  et  pa-      slii  qualitateni   bominis,  quem  ignorat,  ul,  agnita 


ccm  (aiito  arctius  dilrgere  debcmus,  qiianlo  altius 
beneficia  ipsius  el  sensimub,  et  sentimus.  Moven- 
Inr  in  ea  (iiii  conteniionis  et  rixiC,  ct  minimas  oc- 
casiones  usqiie  iii  maxima  sc.uid^ila  prolendere 
inoliuniur.  Compaiicnies  mairi  suaj  pra»  caeleris 
decamis  cl  succenlor,  ad  doniinum  papani  supplices 
{iccedunl.  ul  inde  injuriaruin  punianiur  pracsuinplo- 


veritate,  et  ipse  mandei  quid  voluerit,  et  nos  qucd 
mandaveril  laciamus.  Malumus  eoim,  si  domino 
papae  placuerit,  peslein  illam  cum  periculo  noslro 
suscipere  qutini  inobedientes  apparere.  Prccor  be  • 
nignitatem  vestram  ut,  pro  Dei  amorc  ei  EcclcsiiE 
nosiroe  51  conservanda  concordia,  a  laiilo  incoru- 
inodo  libereti 


.  (59)  Porliicnsis?  aiilisies  unns  Cfit  cx  scx  cardina- 
libus  episcopis  scdis  Komanae  siillijgaiieis,  Pnrius 
anlem  civiias  iion  Imige  ab  Oslia  qiiJL'  ab  Lrbc  x\iii 
miHiaribiis  distal.  llanc  oliin  Claiidiiis  iiiiperator 
sedificavil  ad  iiavigaiuium  comiiiodiim.  GalliMus 
?ero  sccundus  ponlilex  max.,  aiino  1120  liujus 
urbis  scdi  univil  episcopaluin  Silvaj-Candidaj.  ISo- 
incn  autem  Portuensis  poniificis,  ad  qiieni  hjec 
epislola  dirigihir,  videlur  iuisse  Tlicodiim.';,  qui 
scciiiidiim  Ughellum  haac  sedem  lenebat  lemporc 
Alexaiulri  lil. 

(GO)  Ccleberrima  esi  hcec  ecclesia  el  omniiim 
Bacrariiin  sediiim  non  soliiin  per  Gallias,  sed  ciiani 
loto  orbc  Cbrisliaiio  anliqniiate  priiiiaria  :  quippe 
quie  iii  honorein  virgiiiis  paritnr^e  dicala  fuerii  a 
Druidibus  hujus  genlis  sacerdotibiis,  diiceiilis  aii- 
nisantcquam  B.  Virgo  Deipara  nat.ceicHii-.  Ac  po- 
sic^  Clirislianis  ritibus,  cum  fidcs  in  Gailias  fuil 
invcola,  consecrata  est.  Fulbertiis  cpiscopus  iu 
cain  qiiam  modo  cernimiis  clegaiiliam  anno  circi- 
ter  1020  iilam  reslauravii,  largiiionibus  praeserLim 


Cnuionis  Anglix  regis,  ut  leslatur  Malmcsburgcn* 
sis  lib.  II  Dii  yestis  Anglorum  :  Hex  Conut  ad  Iraus- 
ry  )iiar(;/«.<  ecclesias  pecunias  millens,  viaxinic  Car- 
notum  dHc.vit,  ubi  tiinc  florebat  Fulbertus  efiiscojms 
in  snncliiate  et  piiHosopliia  nominatissimus. 

((Jl)  Esi  Pr.ciiCsiiiius  episcopus  uiius  ex  scx  papac 
suHragaiiois.  Pr;eneslc  aiilein  uibs  est  anliquissiina 
Latii,  quac  x.w  miUiiiribus  aljcsl  Uoma.  Episcopus 
autoin  ad  quem  dirigiiur  b:ec  opistola,  fuit,  ul 
colligitur  e\  eodent  Lghello,  Boriiarodus,  quondani 
abbas  S.  Crispiiii  Suessioncnsis,  ad  quem  scribit 
Pelrus  Cellcnsis  epist.  21,  iib.  vni. 

(62)  Magister  Gralianus  Pisaniis  cx  subdiacono 
et  scriploie  apostolico  facliis  ost  diaconus  cardina- 
iis  SS.  Cosnue  ot  Daiiiiaiii  ab  Aloxandro  111,  et  S. 
K.  E.  CanccUarius.  In  ejus  devenit  aniiciliam  Sie- 
pbanus,  cuiu  ainbo  sub  codem  niagisiro  lideris  opo- 
ram  dareiit. 

(fio)  Fuil  Bnlgarus  cciebris  juris  doctor  in  aca- 
douiia  Bonoiiiensi,  dc  quo  alibi  fusius  agctur. 


r,9 


S TKPriAM    TORNACENSIS  EPISCOPIJ  340 

mSTOI.A  XXXIX.  A  liens,  fto  rclenio  causain  abseiiliae  jusiissiiiiani  do- 


»L    f.UILLEI.MUM    I\r.Mt>SKM    AHCMEPlSCOrnr    (6i). 

Anti  ile  celebvi  controverxia  inler  Turonenitem  arrlii- 
cfiiscopum  ei  Uolemeux  epitcopum,  quoii  Doleuais 
arcliiei>iscoj)i  et  metropolitam  tilulo  et  jure  (rui 
jinfiuiuehfit. 

CiiLLELMO  Rcmcnsi  archiepiscopo,  Stepiunus  de 
S.  (iciiovefa,  prosi.cnnn  cum  salulc,  elc. 

Aliscnlia  vcslr;i,  Paicr,  iiiaijis  intorim  nobis  esl 
letl.alis  quain  ljfl;i,  gravis  qiiain  grala,  formidabilis 
qnam  formosa.  Qiiod  siippresl,  quoiiJianas  precr.m 
j)ro  vobis  cl  snciis  nostris  irnmolamiis  hoslias,  ut 
qui  de  rccessM  veslro  meritn  trlsles  fiiimus,  dc  re- 
dilu  vcstro  vel  subilo  gaudcamus.  Dominum  et 
fainiliarem  veslriim,  et  qui,  ut  credimus,  intiino 
vos  diligil  afTeclu,  Turonensem  archiepiscopum  ad 
sncrutn  concniuin  enntem  Parisi^is  vjdimus  (85), 
segriludtne  cbronica,  plusquam  credi  pnssit,  aflli- 
cluin,  cl  quasi  in  inngine  pertranseuntcm  hominew, 
sine  viiibus  virum  procedere  volentem,  nec  valen- 
tcni.  Certabat  contra  natnram  suam  bomo  impo- 
tens,  ceriabal  oontra  suorum  coivsiliuin  et  voltm- 
tatem,  ut  proficisceretur  sine  profeclu,  52  '••«'"e- 
reinr  sine  mora,  parerct  cuin  periculo,  cum  obiiu 
obedJret.  Ejns  tam  evidens  incommodum  dominus 
re,\  aspexil  neo  despexit,  et  metropolitano  siio  com- 
passHs  infirmitatem  cjos  jiire  metiens  ei  non  nien- 


B 


mino  papac,  sicul  delniit,  cl  eum  dcciiit,  inliinavii. 
Milii  quoque  parvulo  fideli  suo  Clirisliaiiissiiniis  rex 
iiosier  dedit  in  mandalis,  ul,  sicui  oculala  fiiie  per- 
coperam,  pro  praidiclo  archiepiscopo,  domiiio  pap.i; 
scribcrem,  quod  el  fcci.  Scribo  eliam  palcniilali 
vcslrae  fidelis  ac  devolus  famiilus  vesler,  obiiixe 
rogaiis  el  siipplicans,  ul  in  sacro  conciliu  cxousa- 
liim  habenlis  ilhim  amicum  vcstriim,  qiiem  innnui- 
las  relinet,  non  vol;inias.  De  Dolensium  auiein 
causa  (66),  quae  auclonlatc  sanctne  Ilomana»  Eccle- 
Rix  sopila  est,  miraiiir  admodum  doiuinus  rex,  ft 
eam  moveri  sic  moveiur,  ul  non  toieret  pronio- 
veri.  Satagat,  obsecro,  paicrnitas  veslra,  ul  Eccte- 
sia  Turonensis ,  qiiie  usqiie  ad  .senectutcm  sanclis- 
simi  regis  nostri  (67)  super  iiac  quaeslione  tran- 
quillilatem  habuil  ci  quietein ,  quasi  cxlrcmis 
diclui^  cjus  non  amitlal,  qtiam  habtiit  dignitatem. 
Voluntalem  ipsius  et  mcritem  novi;  quia,  quicunque 
in  hac  causa  Turonensi  Ecciesia;  adversati  fue- 
rint,  siios  sestimabit  advcrsarios,  quicunque  pro  ea 
steterint,  sibi  asseret  astiiisse.  In  fine  loquar  ad 
dominum  meum,  cum  sim  pulvis  et  cinis.  Sic  ergo 
habeat  sc.  precor,saacta  discrelio  vestra  in  negotii» 
qiix  dominum  regem  contingunt,  ui  et  in  Laudunensi 
vos  laudel,  et  non  doleat  in  Dolensi  (68) 


(6i)  Roo;at  nomine  rcgis  archiepiscopum  Remen- 
seio,  qui  r»oniiim  nd  coiicilium  generale  Latera- 
pcnse  anno  il"9  profectUF  fuerat,  ut  apud  summnrn 

ponlillcpm  Alexandrum  11!  excusei  Banholomacum  />  lerminaiam,  quo  tempore  BariholomKus  episcopa 
•uohiepiscopiim  Turonensem,  quod   Romam   pro-      l»ni  Turonensem  gubernabat.  Cum  ergo  Chronicoi 


miiltas  altercaliones  papa  dedit  senlentiam  pro  Turo~ 
neusi,  et  Doiensis  sublatus  est  arcfiiepiscopatus,  Mal- 
thseus  Paris  ait  anno  1199  controversiam  hanc  fuisse 


lepiscopiu 
fici.sci  per  infirmltalem  ipsi  non  licueril.  Agit  eliam 
de  controversfa    archiepiscopi   ejusdem  curo  epi- 
scopo  DoLensi. 

(05)  Ponit  Parisius  pro  Parisiis;  quod  vocabulum 
«rai  maxime  in  usu  apud  antiquos,  cujus  quidein 
iiifinita  proferri  possent  etenipla,  primo  in  antiqna 
inoneia  fabricata  tempore  CaroliCalvi  :  Parisiusei* 
vls,  ciijus  typum  accipe.  Secundo  de  Uulboldo  Leo- 
dtens»,  qu»  degebal  lempore  Roberii  regis,  dicilur: 
Dum  adolescertlulus  e  scJiolitri  disciplinn  confugittet 
Parinus.  Terlio  in  Diplowate  Engenii  III  papae  : 
Odoni  primo  abbali  Sancta  Ceiwrefa;  qute  secus  Pa- 
risius  est.  Inveni  in  antiqiia  epigr.-iphe  sepiilcri,  qiix 
inille  annos  exceriit,  aunus  pro  annis,  Januarins  et 
Julius  ditsi>ro  Januarii  ev  Julii  die,  lalis  est  inscri- 
ptio  :  Leudelinus  hic  requiescit  in  pace,  vixil  annos 
ho,  defunctus   est,  vbi  (icil   Genarius  dies   15.   Ex 


ironicon 
Alberici  loqualurde  causa  hac  Joannis  seu  Joscii 
episcopi  Turonensis,  supponendum  est  ab  eo  fuissa 
lantnm  molain,  sed  non  finilani.  Hxc  enim  babet 
Muttli.  Paris,  sub  annum  1199  :  Hoc  anno  decitu  est 
causa  vetutliisima  inler  Ecclesias  Turonentem  et 
Dolensem.  Roma  a  papa  Innocenlio  per  sententiam 
definitivam,  arcfiiepiscopo  TuroneKti  ab  episcopo  DO' 
iensi  subjeclionem  exigente,  et  episcopo  Oolensi  con- 
Iradicente.  Deinde  seriem  totius  historiae  prosequif 
tur,  aique  originem  et  causani  isiius  controversia 
exponit,  lum  subjungit :  Inier  epitccpos  Turonentem 
el  polensem  lis  conlinua  et  contenlio  perdurcvit, 
donec  anno  prcKSenli,  ul  pradictum  est,  a  papa  pree- 
fato  senienlia  definitum  est,  ut  tam  Dotensis  quam 
c(eieri  Brilannio}  episcopi,  arcftiepiscopo  Turonenii 
subjaceant,  ei  iti  perpetuum  prcecepiis  ejus  canonici* 
afquiefcant.  V^ide  papa  memoratus  in  pronuntiatioM 
senlenlics  defiuilivcE,  ul  qui  scieniia  tral  magnui,  aum 


adveisa  parte  eius  uxoris  coenolapbium  le^nw  U\s  j.senienix(B  aeftuitJvw,tu  i^  ■     r>  ,      -,.  ,     , 

^erbis  :  Valdolma  fiic  requiescit  in  pace,  vixU  an-  "  dax  el  jurtsjeritus,Uaexortus  ail :  Doleot  Dolentis, 
mtZO,  defuncia  estubi  ^cil  Jutiui  dieioo.  hai  dux 


iiiscriptioiics  habenlur  in  labula  qnadara  lapide& 
iiivenia  in  sepulrro  Ambiaiii  prope  monasteriiim 
S.  Aclieoli  effosso,  ct  ad  ine  transmissa,  cujus  cba- 
raceres  pMiloriini  judicio  regum  priuiac  sUrpis 
aevii».!  prje  se  ff^runt. 

((iG)  llc  hac  sic  loquitur  Clironieon  Alberiei :  iloc 
tempore  cftusa  Ecclesiiv  et  JoanHtf  epiiccpi  Turor^en- 
tis  {vcl  rectius  Jouii  Bartftolomai  decestoris)  venli- 
labatur  coram  papa  de  episcopit  Briiannio!  qui  fia- 
bebant  archie^iiscopum  Doleutem,  quos  archiepiscoput 
Turo  riisis  dicebnt  ad  se  perlinere  de  jure,  et  cum 
processum  esset  ad  seiilentiain  delinitivaiu,  procura- 
tor  Turvneusis  Oaufiittus  arcliidi-  Jirjs  obtulit  arctii- 
episcopo  Duteusi  coram  papa,  c<  u^a  puris,  ul  ti  vellet 
aiiieqiiam  darelia  seiiLcniia  mediante  pacc  sempe*^ 
(ssct  iirchupiscopus,  ei  seiniici-  ;  j;ok»  hnberet  ep:sco- 
faium  quo  recusaiitef  ventnin  esi  adjudicium,  el  yoH 


et  gaudeat  Turonensis.  Consule  epislolas  sequentes. 

(67)  Ludovici  scihcel  VH,  qu:  erat  lunc  nalus 
69  annos.  Hxc  enim  epij^lola  scripla  est  anno  1179, 
qno  liabitum  est  concifium  Laieranense,  et  seqnenti 
1180  sepluagenarius  e  vivis  excessit,  secundum 
Guillelmuin  Arnioricum  ,  licei  Kigordns  viiam  ejns 
ad  annum  1181  prorogei.  Sanclissimum  eum  appcl- 
iat  aiicior  nosler,  siquidem  Pii  cognomeii  prae  cae- 
leri 0  Ji  t^lris  regibus  sortitus  esl.  Pieiatem  ejus  erga 
Dei.mcl  .-ubdiios  his  paucis  vcrbis  exprimit  Guil- 
lelmu^  rseubrigensis  lib.  iii,  Hi*t.  Aug.,  €ap,  5  : 
Homo  .tlrepidce  devotiunii  in  Deitm,  et  eximia-  teni- 
ta..i  in  iubdilos,  sacrorum  ifuv^ue  ordinum  ptiBci- 
puus  teuerator. 

(68)  Cum  Guillelmus  Remensis  archiepiscopus  ad 
fc  tciliuin  Laierauense  pergerei,  dno  dli  pr»!seriim 
rcx  1  xsequonda  mandaverat,  alterum  scilicet,  iit 
aixbiepibcopum  Turonensera  contra  Dolenbcm  epi- 


m 


EPISTOL^.  —  PARS  If.  AN.  H  77  11 02.  34« 

53-55  EPISTOLA.  XL.  A  «'jiis  ct  q>i'i(tl\ ;  pai.;iie  rcgno  Francorum,  quod  sa" 

A.  suMMUM  PO.VT.F.cE«.  c, .s::ncl:..  Uoma,,^  Ecc!c.i.x  ...  on.ni  pe.scculiunc 


Ttoiin:  ut  excHiiitum  hnbeat  Bar:holoma'nm  Tiironen- 
siun  arcltiepiicopttm,  quud  liumain  se  conjirre  non 
valiierU. 

Siiminn  ponlir.<i  (69),  Stf.piianus  de  S.  Geiiovef;., 
s.iliitom  et  devolain  obedienlia.n. 

Doineslicum  nobis  ac  cxieris  f.liis  veslris  g.iii- 
diiiiii  est,  Pater,  qui.i  !)eaue  paierniiaiis  vesirx 
sii.iis  sic  exlcndilur  ad  sinfsiilos,  t.t  siiscipinl  iiui- 
versrts.  A!)  ulieribus  consotaiionis  ejns  el  jiivaniiir 
pijsillanimcs,  el  nebiles  refoveiilnr.  In  In.ji.s  spei 
viriute  devolus  filiiis  vesier  B.  Turoiieii.sis  arclii- 
opisropns.  liccl  lonija  .Tgiiludine  afflicUis,  ei  supra 


siia  lidelc  so.ijpcr  exsliiii  ac  dcvolu.n. 
EPISTOLV  XLL 

AO   BAnTIIOLOM«UM   TtRONENSEM  ARCHIEriSCOPDI. 

Se  excusnt  «b  (cgriludinem  a  concionibus  habendit. 
Post  tenwes  diseias  et  noctes  insoinnes,  quas  in 
doloribus  H.eis  aegrittido  cbronica  coiiccpit  el  pe- 
pcrit,  modicuin  «luielis  et  refrigcrii  minus  inslanlia 
mea  quotidiaiia  sollicitudo  Ecclcsix  mc;c  mil.i  pro- 
inittil  el  |ieriiiiitit.  Hippocratis  et  Galcni  discipulos, 
ui  niilii  Qonsulai.t,  consulo,  ii.cetia  seniper  ab  eis 
orucula  .cporlans,  qui  iu  vase  vilreo  coloris  'et 
eubstantlie  pccoata   discernn..t  (70),  57  ^"'"  *^^ 


hiif.ianom  cbar:^eieni  exlem.aius,  ad  sacruni  con-  rj  rum  opcin  ci  opciani  cxpelens  exspeclo,  dum  artem 


ciliipn  veslrum  iier  arripueral,  et  qnac  non  poier;<t 
corpore,  a.iiino  salagcbal  iinplere.  Is  cu.n  venissct 
P;)risitis  locuttiriis  iii  traiisilu  siio  cti.ii  doinino 
rege,  recidiva  correpius  i.i(innilale,  sine  periculo 
niortis,  ut  crcdiinus,  iter  i.icaeplum,  56  ^'-^*  opor- 
tiiil,  non  lanieii  potuit  consummare.  l.ifinitts  iu- 
finno  lesliinoiiiuni  perliibeo,  dc  conscieiilia  niea 
loquens;  quia,  si  :»bi.''el,  obirel;  si  proficiscerctur, 
non  prolicerct;  si  no»  inorarctur,  rnoreretur.  De 
caRlero,  Pater  sancie,  super  ncgotio  Turoitcnsis  ct 
Dolcnsis  Ecclcsia;  volo  vos  voluniaietu  do.niiii  regis 
nossc,  ciijus  inerila  et  opiid  vos  eilicaciter  vivuiit, 
ct  sui  meir.oriain  vesiris  successoribu.s  pcrpcluo 
dcreliiiquunl.  Qui  lacserit  Turonensem  Ecclesiani, 
pdpillam  oculi  ejus  I.^^del ,  et  diminuiio  ejus  vcl  C 
modica,  coronac  suoe  maximum  afferent  deirimcn'- 
liim.  Dolel  adinoduni  de  Dolcnsium  dolis,  qui  litem 
sopitam  siiscilare  conieaduiit,  ct  sanclam  rcligio- 
neui  vestram  circumveniro  perlenlant,  Parcile, 
Paler,  obsecro,  filio  vesiro  regi  sancto;  parcile  paci 

scopum  dcfendcrel  in  r iiri;i  Romnni» ;  altcrutn  vero, 
iil  paries  suas  tiie.eltir  iu  con  iiio  conlra  cpisco- 
puni  Laiidiiiicii>oiii,  Rogeriun.  de  Itnseio,  qni  cum 
praescns  illit  adcssot,  conqtierebaiur  quod  rex  epi- 
scopati.m  per  injusiani  vim  (le^oiero  cocgissel. 
Causa  aule.n  rogise  iu  ipsuiii  otle.nsionis  l.;ec  eiat, 
(|iix  noiatiiv  in  Chronico  Lauduuensi ,  :i\\no  \  {11  : 
Uomines  de  Lauduuesio  in  {irifiudiciuiu  cpiscopi  et 
KcclesioB  Laudunensis,  duia  reiji  L^ulovico  nsiima- 
tionc  pecuuia',  comntuniam  ordinaveruut  iiabere,  et 
sic  perperam  cogilanies  a  jugo  servilutis  cervices  suas 


arctus  altendo,  duin  ago  ut  aegtiliidinis  nieac  nodos 
incidant,  tpsi  nodosas  incidiinl  quxsriOiies,  dum 
mibi  quasi  sub  periculo  saliiiis  inl.ibcnt  siudium  ac 
laborem.  llxc  sunt  qi.:c  in.pediunl,  ne  i.npendani 
si.pra  posse  velle,  ne  si  volucro  quod  noii  possum, 
sic  in  alteriitro  noii  proficiam,  ut  deftciam  in  ntro- 
qtie.  Hjco  siinl  quse  in  sennouibus  conscribeiidis(7l) 
et  dcsidcrio  desidiain  aiTerunt,  et  auferunl  volo 
vocem.  Parcat,  obsecro,  mibi  paiernitas  vcslra,  et 
usque  ad  pleniludinem  salulis  et  convalcscetiliiae 
pcrfeciae  snpcr  iis  quui  poslulaiis  inducias  indul- 
gelc.  Yalcle. 

58  EPISTOL.\  XLI!. 

AO    SIjM.MUM    PONTIFICEK. 

liogat  ul  patrociiietur  causa:  abbatis  S.  Vicloris, 
eumque   benigne  suscipiat. 

Suinmo  poniifici,  Stephaints  de  Sancia  Genovefa, 
saluiem  et  devoiam  obeilienliam. 

Eam,  Pater,  ignoraniiam  facti  credimus  cxciisa- 
bilcm,  iion  quae  supinx  simul  ct  crassx  meuiis  l.o* 

i/»  eorum  auxiHum  conveiierunl.  Apparatis  itaque, 
hinc  inde  copiis  armatoruni,  loia  illa  rusticana  mul- 
titudo,  solo  nomine  ntiUtum  qui  convenerant,  territa, 
jugani  consutuit.  Cwsa  fuit  ibi  viulliludo  non  modicOf 
seJ  eorum  qui  in  aquis  perierunl,  iacerlus  numerus. 

Scquenti  vcro  a;slate,  rex   Luduvicus  ire  paral 

slragem   illorum  de   l^udmiesio in  fratrem   epi- 

scopi  liainaldum  domiuum  de  Roseio;  peneuii  ud 
caslrum  comitis  de  iloseio,  cui  uomcn  JSisi,  ubi  a<ni- 
cis  dicli  domini  de  lioscio  sutisfaciemibus  regi  pro 
eo  intervenil    reconciliaiio ;   iiii   tamen    ut    castruni 


el  hcerfdum  suornm  excutere,  arbitrati  suiit.  At  Ro-  *^  suum  ab  eo  deinceps  recognosceret  teneudum.  Yene- 


gerus  egrcgius  Laudunensis  episcopus  ,  per  sc  et  per 
umicos  regis  proisentiam  adiil,  ei  ul  Ecclesiai  suiv 
tiiisereretur,  communiam  servornm  suorum  defleudo, 
vtodis  omnibus  exoruvil ;  rex  vero,  ut  dicitur,  spon- 
sioni  pecuniw  hwrens,  episcopum  el  suos  non  audivit ; 
episcopus  vero,  ut  eral  magnanimus .  videns  se  apud 
regem  sa.'pe  requisitum  non  prcficere,  proprinin  genus 
suum  solliciiavU,  ui  per  eos  de  servis  sibi  incjralis  et 
rebellare  voientibus  ulciscereiur,  con/lueniibus  ad  eum 
uiidique  sui  geueris  principibus  ,  ciim  aliis  amicis 
necessariis,  scHicet  domino  de  Avennis  el  comile  de 
Rostolio.  I'ars  autcm  adversa  non  ignara  eorum 
adveuium  ciim  suis  adjuioiibus  prmstolabatur ,  a>- 
mala  vetierant  eis  in  auxitium,  et  tiliis  communiis 
plurimi,  Galfrido  Silvanectensi ,  tunc  Laudunensi 
prieposilo  procuranle.  Sex  ex  r.cgis  prwcepto  homines 
S.  Medardi  Sucssionensis  ad  eorum  aitxilium  conflu- 
sciuni ;  coinmunia  d:  Criipcto,  coiumnnia  de  Yclli 


rubilis  vero  episcopus  iram  regis  declmans,  apv.d  (iut- 
terum,lunc  Lingonensem  episcopum,  latuit  in  bur- 
gundia. 

(69)  Hx'c  episiola  videtur  esse  ea  de  qna  sermo 
babelur  in  praecodenli  ad  Guilleln.uni  arcl.iepisco- 
]>uin  Rcmeiisem,  quam  scrtpsii  ad  summum  ponti- 
liceui  rogis  i.on.ine. 

(70)  It.lelligil  ineJico.s  nui  pcr  inspeclionem  urinye 
in  vase  vilreo  co.iienlK,  morbonan  quaiilatcs  ct 
sympioiiiat.»  cognoscunl,  oosdem  vocai  llypocralis 
ot  Gidciii  discipulos.  H.cc  ctiain  repelit  alibi. 

(71)  lnier  concioiiaioies  sui  aevi  cl.irissimos  et 
i.omiiiaiishimos  lepuiabaiur  Slcpbanus.  IJnde  cj<.s 
sermoncs  exquisiio  undcquaque  collecti  fucruni,  iil 
ab  injuria  teiiiporum  vindicureritur.  ISon  mirutu 
ergo  debct  videri,  bi  a  ini.liis  prxlaiis  ad  inunus 
prx'dic;iiioiiis  e.vpeiitjs  fueril,  ui  liic  ab  arcliicj»i- 
scopo  Turoiieiiai. 


3it?  STEPFIAM  TOUNACENSIS  EPISUOPI  8U 

iniovhusaccldere  solet,  sed  quam  pciTcciis  eti:)in  el  \  Valcai  sancia  vesira  pntcrnUas,  et  dlc  bono  in  tne- 
vcrc   p!iilosopli3nliLiis  viris  invidia   loniponun  in-      liiii»  proficiens  augcalur. 


gciii,  aut  locorum  Hiijus  insidias  pcrpessus  inno- 
(ciilia;  filius,  el  obcjicntic  cuslos  abb.^^s  Sancli 
Vicloris  (72),  sacrum  aposioialus  vestri  niandaluin 
ncc  cvilasse  crcdcndus  cst,  nec  eliisissc  diccndiis. 
Ciiin  cnini  divinas  illns  iilicras  vcstras  Kaleiulis  Ja- 
iiiinrii,  ut  ex  carum  subscripiione  consial,  nunlius 
liusccpcril,  secundu  posl  ociavas  Penlecosics  feria, 
prajfalo  cas  iniiocenti  cl  siinplici  viio  delulil  ac  por- 
rexit  :  indnstria  an  incuriaciijusqunin  facluinrueril 
nesciinus;  factum  lamen  nullaienns  dubilamus.  Et 
qnoiiium  vir  ilie  religiosus  ac  limens  Dcum,  ad 
nnius  eiiam  jussionis  vestrx  vocem  paraius  csi,  et 
jn  carcerem  et  in  inortem  ire,  excusabilem  lacial 


D 


EPISTOLA  XLIV. 

AD    ARCIIIEPISCOPUM    YOI.F.TANUM. 

Agil  de  quodam  tmonince  ordinalo. 
Eain  pr^lalis  immincrc  sollicitudinem  decct, 
ut  subdiiorum  errorcset  doclrinacorrigant,  et  cor- 
ripiaiit  disciplina  ;  nec  debet  deesse  severiiali  sere- 
nilas,  nbi  profert  sacerdos  scnlcntiam,  Pater  pcenam. 
Teniperctin  vicario  Christi  rigorcm  dispensaiio,  jiii 
strictum  a^quitas,  polestatem  judicis  sinus  pairis. 
Sacrificium  ex  adipe,  simila  oleo  lila,  misericordia 
siipcrexalwns  judiciuni  commendatur.  Ilaec  sunl. 
Patcr,  qiix  circa  pauperem  spirilu  pr.isenlcm  filiuni 
vestrum  nos  inovent  :  el  ut  ad  compassionem  vos 


cum  apud  vos  innocenlia  propria,  quem  accusabilen»  "  iavitemus,    non  invltos   invitant.    Delictum    suuni 

forsilan  reddil  temerilas  potius  aliena.   Claniat  in-  cogniluin  nobis  fecit,  el  in  suscipiendis  sacris  or- 

tcrim  iniirrjitas  viri  ;  clamat,  et  virtulis  corporca;  diiiibus  aliquid  de  labe  etCl  nube  Simonis,  quam- 

tlc(ecium  praeiendit,  ul  in  hac  vocatione  vesira,  si  vis  siinplicitcr,  sese  bibisse  confessus  est.  Muiius  ab 

jilacel,  ei  parcatis,  nenonpossii  proficere,  si  ca*pc-  obscquio  quod  per:£qiie  ac  munus  a  manu  in  hoc 

rit  proficisci.Quia  tamen  idoiolatriam  el  inobedicii-  sacro  conlraclu  reprobatiTr.  Cuidam   qui    manum 

liam  aequis  passibus  ambulare  non  ambigit,  tam  dc-  fecit  ei  imponi,  ct  proinisit,  et  cxliiliuii,  aiinunm  ei 

forme  simulacrum  59  cl  enormc  abhorrei.s,  spirilii  ex  pacto  scrvilium  impendens,  et  quasi  non  ingra- 

quidem  prompto,  quaioyis  carnc  infirma,  ut  mai»-  tus  graliu', ;  quae  lamcn  si  gratis  non  dalur,  gratia 


datis  veslris   mereainur  obedire ,    non    veiebiiur 
obire. 

EPISTOLA  XLIII. 

AD  PETRUJl  TLSCULA?<UM  EPKCOPUM. 

PottHlul  ul  in  tuam  clienlelam  suscipial  abbalem  S. 
bariliolomai  Noviomensis. 

>*     Sanclissinio  Domino  magisiroPetro  Tusculano  (73) 

episcopo,  Stepuamjs  de  S.  Geaovefa,  saluiem. 

Injunctum  a  vobis,  Pater,  obsequiolum  prout  po- 

tui    complevi,  qnasi  in  silvam  ligna  ferens,  quasi 

soleni  certans  facibus  adjuvare.  Rogo  ul  pucrilia 

Jnea  qnamvis  digna  sinl  risu,  benevolo  tamensusci- 

piatis  aspecln.  Juges  orationum  hostias  offeruntpro 

vobis  in  ecclesia  Beatae  Genovefai  filii  vestri  (74), 

lanquam  pro  salule  vesira  labiorum  vitulos  et  cor- 

dis  immolanies.  Memor  et  ego  beneficiorum  vestro- 


non  cst.  Fidei  contrariam  pollicitationem  inipleiis, 
erravit  ex  ignoranlia,  qiiac  forlc  in  philosophuin 
noii  cecidissol,  sed  excusat  simplicilas,  quem  Igno- 
rantia  juris  accusal.  Prcces  fundimus  pielali  vestrae, 
utqiiia  poteslatem  snpcrcum  ligandi  alquc  solvendi 
rj  acccpisiis,  siiscipiatis  innrmum,  et  ei  vcniain  prae- 
stelis  de  miscricordia,  qiiem  fortassis  de  justitla 
damnarc  potestis.  Valctc. 

EPISTOLA  XLV. 

AD    ACBATF.M    SANCTl    SAVTRI    (75). 

Rogal  ul  remillal  quemdam  ex  suit  canonicis  decum- 
benlem. 
Importunus  est  qi:i  pclil,  bencficns  qui  largitiir. 
Priiniim  excusai  necessiias,  sccundum  libcraliias 
commendat.  Hanc  importunitatem  ineam  vestra, 
quatso,  supporlet  amicitin,  el  prxsentem  palrem. 
rnm,  quae  supra  omnem  morlalem  mihi  conluUi  quem  ct  vo»  in  Cbristo  gcnuistis,  salubri  consilio 
Lenignilas  veslr.»,  memoriain  vesiri  fixam  in  meis  juvcl,  opere ,  el  opcra  consolelur.  Causam  ignora 
visccribus  gcsio,  cum  ea  confabulans  et  colludens,  mus  morbi,  elcaiam  nescimus;  acutam  passus  (7<J) 
cnm  ca  delcctationis  meae  primitias  ac  decimas  diu  docubuit,  ncc  po$t  crisiin  convaluil,  quia  prajva- 
dclibans  ac  dcguslans.  Pro  abbaie  Sancti  Bartliolo-  D  luil  .■Egriludo  :  leniis  adliuc  urilur  febiibus,  pulsu 
in.Ti  viro  honesio  cljusto,  p.iternitatem  vestramgO  veloci  ei  febrili;  freq.uenter  surgit,  el  rccidil,  faci- 
tleprecor,  ut  in  necessilatibus  Ecclesiae  sua;  benevo-  lius  tamen  a?gioiare,  qiiain  tonvalescere  vidclur. 
lamei  coiisiiium,  et  beneficum  auxiliura  prxbealis.      Si  quid  poles  adjuva  illuin,   iniserlus  noslri.  Quid- 


(72)  Is  est  Guannns,  qiri  fuil  Y  abbas  S.  Vicio- 
ris  Parisiensis,  vir  pietaie  et  doclrina  insignis,  in 
atibatcm  assnmptus  anno  H7-2,  ad  quem  epislolam 
gralulaloriam  de  ejus  eleclione  scribere  digiiatns 
cst  Alex.iiuler  III  ponlifex  maximus.  Sennones  elc- 
gaiili  el  polito  satis  siylo  exarnvit.  quae'  adliuc  iii 
liibliolieca  Vulorina  asscrvantur.  Faio  functus  est 
aniio  1180. 

(73)  Peiriiscnrdinalis  episcopiis  Tnsculanus  crea- 
tus  ab  Alcxandro  III  aiino  1178;  ad  eum  scripsit 
epistoiam  6  lib.  ix  Pelrus  Blcscnsis.  Bogerius  vero 
lloveden  vocat  illum  Peirnm  Papicnsem. 

(74)  Noa  video  cur  nuacupet  canonicos  Sancl% 


Cenovcfce  Parisiensis  cjiis  filios ;  nisi  forte  quia,  ul 
noialur  abllglicllo.snbLiicio  III  in  Romaiia  Ecclesia 
adiiiiiiislranda  vices  poiitificias  gcssil,  idcoqnc  ca- 
noniii  liiijus  abbalia;,  qui  ad  scdem  aposiolicain 
speciali  lilulo  periinebant,  eum  Patremappellanint, 
ejnsque  filii  dici  poiiierunt.  Nolatur  auiem  ejiis  obi- 
lusin  !Secroloyio  S.  Oeiiovef.e  bis  verbis  :  Obiil  vief 
memoria:  Peirus  Tusculanensis  episcopus,  (jui  iledit 
nobis  XXX  libras  ad  emendum  lerrns. 

(75)  Godefrido  scilicel,  de  quo  snpcrins. 

(76)  liiiclligii  febieio  coniinuaiu  ct  veheiiienlio- 
rem. 


545 


EPISTOL.C:.  -  PARS  H.  AN.  H77  1192. 


m 


qiiid  ei  Ijomini  factiim  fuerit,  meum  repiKabo.  Con-  A 
silium  vcslriiin  scribile,  el  miaile  nohis  62  'psum. 
Alihi  quam   apud  nos   nec   iiiorari    volumus,  nec 
moi  i.  Morem  noLis  geret,  si  morum  non  feceril  apuj 
vos 

EPISTOLA  XLYL~ 

kO    PETRVM    S.    CUItYSOCONI    rUCSBVTEHUll    CARDI- 

.ruLEM  (77). 
Cratulalur  de  ejus^ad  cardinalalum  promotione. 


EPISTOLA  XLVn 


D  ARALDUM  AUBATEM  S.  BENEDICTI  (78). 

Comniendat  ipsi  quamdam  viduam  el  ejus  filium. 
Insianlia  el  importunilale  sollta  commendo  dile- 
ctioni  vcslraj  viduam  nosiram  el  orpliamim,  quoriiin 
res  (enuis  ct  substanliola  modic.i  de  vesiro  pt-ndel 
bencficio,  de  vcslio  palrocinio  sustcnlatur.  Inbiat 
super  eos  credilorum  voracilas,  ut  dc  sinu  vidua 
pupiilum  lollant,  el  absorbeanl  scinliliam  ejus,  ciiju» 
Jucundiim  mibi,  fateor,  speclaculum  praebct  re-  viia  in  amariluiiine  esl,  victiis  iii  penuiia,  in  frigora 
cordatio  vestra ,  dum  quasi  per  graduum  canticum  el  nuditate  vcstitus.  Rogo,  Pater,  ut  de  sequilate  po- 
asccndenlcm  suspicio,  dum  a  minoribus  ad  majora  l<"s  quam  de  jure  slriclo  judiciiim  veslrum  prodeat, 
Pclrum  noslruin  hinc  virluics  sibi  rapiiini,  binc  el  ejus  64 '^'■^'*"'.  H"' pro  sororis  (ilio  orpbano  sa- 
honoics.  Ciaiia  gratiam  invocat,  gloria  gloriam,  ut  lisdedit  ei  saiisfecit,  lanqnam  poiior  in  pignore 
cortina  coriinam  irabit,  ct  jam  plc;ielucct  omnibus  B  auctorilatc  vcsira  ca;teris  crediloribus  pra-feratur. 
qui  in  domo  Domini  sunl,  quoiiiam  de  pleniludinc      Isenim  el  pcr  manuia  veslram  naturalem  feudi  de- 


6ua  vobis  gratiam  elgloriam  dcdil  Deus.  llxc  sunl 
quKainicorum  veslrorum  cxbi'aranl  facieip  in  oleo, 
corda  lx'tificant  el  confirmant.  Hujus  festi  me  par- 
licipem  gratulor,  bujus  glorior  me  consortem.  Nain 
elsi  inlerveslros  modicum  oblineam  locum,  scdnon 
modicum  tant.f  dilcctionis  slmul  el  delcclaiionis 
vindico  mibi  fruclum.  Amplector  scbolarem,  prose- 
quor  archidiaconum,  deosculor  abbatem,  assurgo 
episcopo,  revercor  cardinalem,  his  gradalim  ascen- 
denlibus,  ct  sibi  accodenlibus  potius  quam  succe- 
dcntibus  arliculis,  arridenl  honores  moribus,  mores 
hoiioribus  coexsultant.  Vival  in  aliis  illud  vulgare 
proverbium  :  Honores  tnulanl  mores.  \i\  vobis  id 
tanlum  precor  obiineai,  ulsi  muionl  aut  moveant, 
oam  moliis  spcciem,  quae  augmentum  03  diciiur, 
lionexdiidant.  htterim,  Paler,  immolo  pro  vobis  , 
quales  possum,  hosiias,precum,coliimbasgemiiuum, 
vimlos  labiorum.  Coiilido,  quia  quem  dilexistis  pri- 
valns.  non  dediligetis  promolus.  Meipsum.siplacct, 
in  hoiocaustum  obseqiiii  vestri  suscipiie,  quem  ad 
libiium  veslrum  (oriis  ut  mors  dileclio  mactet ,  et 
ilamma  cbarilalis  accendat. 

(77)  Cardinali.screatusest  ab  Alexandrolll,  aniCii 
eciscopns  Mcldensis,  ex  abbatc  ct  archidiacono  : 
sed  ciijiis  ordiiiis  ei  monasierii  fiierit  abbas,  ant 
cujiis  Ecclesix  arcbidiaconus  noii  tonslat.  I)e  ejus 
anlem  legalione  ad  Henricum  Aiiglia;  regcm  luec 
l.:ibci  Kojierius  llovedcn  aniio  H7U  :  Peiriis  lituti 
S.  Cliiijiogoni  presl^yler  cardinalis,  aposlolicte  sedis 
letjnlw^,  quondum  Meldensis  Ecclesia'  eleclus  ,  venil 
in  tranciam,  el  ab  Alexnndro  papa  in  mandatis  rcce- 
pit,  qtiod  tola  Normannia,  et  omnes  ternv  regis  Cis- 
if.arina;  el  Transmarino;  sub  inlerdicto  ponereniur, 
nisi  iise  periuiserii  [iicardum  filium  sniim  comitem 
Piciavia:  ducere  in  uxorem  AUsiam  /iliam  Ludvvici 
reyis  Francitc,  quam  ipse  rex  AnijHte  landiu  el  ulira 
q:tniii  inlcr  cos  convenerat,  in  snu  custodla  relinueral. 

(78)  Uujcepistola  dirigilur  AraUb»  abbali  Floria- 
censi  scu  Saiicli  Bentdicti  ad  Ligerim,  iu  dioeiesi 
Aurelianensi.  Illud  auicm  monaslerium  celeberri- 
mum  fundatum  dignoscilur  a  Leoboldo  S.  Aniani 
abbale  circa  anniiin  6i3,  iii  eoque  rcliquioe  S.  lieue- 
dicti  ci  coenobio  Cassiiieiibi  ab  Aigulpliu  inoiiacho 
a>portal:c  suiitaiaio  6U0:uiide  poslea  nomen  S.iiicii 
Btnedicii  sorlilum  cst,  cum  Floriacum  priuiitus  vo- 
carelur.  Possidet  aulem  abbas  bujus  loci  omnimo- 
dam  jusiiiiam  temporalem  lam  iu  villa  Floriacensi 


teniioncm   habct  (79),  et  sacramenlum  fideliiatis 
prsstare  paratus  cst,  ui  convenil. 

65  EPISTOLA  XLVIIL 

AD   ALEXANDRUM   Ul  PAPAM. 

Cerliorem  facit  se  ejus  mandatum  ,  de  cujusdam  cU- 
rici  pen^iicne  implevisse, 

Saiictissimo  doinino  et  Patri  Alexandro  summo 
pontinci ,  Stepjiaisus  de  Sancta  Genovefa  ,  saiutem 
ei  cum  omiii  dcvoiione  ei  revereniia  debitam  obc- 
dieiitiam. 

Ad  iiiiiiis  jussionis  vocem  vestrae,  Paier,  obtem- 
perans,  filio  Laxii  de  Archerio,  sicut  pra?scus  coraui 
vobis  promisiiram,  absens  exhibere  curavi,  quan- 
quain  sit  vobis  alitcr  per  cjus  viciiios  inlimos  inli- 
iiialiim.  Fruiiicnlo  cl  vino  slabiiivi  eum,  iit  allero 
coalirmarclur  cor  honiiiiis  (80),  rJiero  lx'iificalio- 
nem  senlirei,  Supcrveniente  nuniio  muiatum  est 
raand.ilum,  et  aggravaium  prKcepto,  ul  quolidia- 
mmi  vicium  iii  menslruam  pecunia)  summam  con- 
verierem,  et  decem  solidos  Parisienses  per  singuLos 
menses  puero  numcrarem.  Factum,  ut  imperaslis, 
cum  et  hxc  et  alia  qu.xcunque  jusseritis,  ego  et 

qtiam  in  variisprsediis  eldcminiis  circumjaccnlibus. 
Mullos  tiomines  habcl  domiitic;cclienlela;el  jusliiia; 
addicios,  de  quoriim  iiumero  illo,  in  cnjus  gratiam 
scripia  esi  ii3cc  epislola,  ceiiscri  dcbol. 

(7!l)  Fendtim  quoil  aiiliquilus  vocabalur  benefi- 
ciuiii  secunduin  Oiijaciiim  ad  lib.  i  Feud.,  lii.  1, 
D  part.  X  :  Est  jus  in  jirwdio  alieno,  in  perpetuum 
uteudi,  frucndi,  quod  pro  beneficio  doniinus  dat  cx 
lege,  ul  qtd  acciiiil,sit>i  {idem,el  miltda;  munus  aliudve 
seivili iim  exlubeat.  ¥c\n\nm  i^iUir  proprie  non  esi 
praedium,  sed  jus  in  pracdio.  Feudum  auiem  pepcrri 
rei  mililaris  necessitas.  Laboraiilibus  enim  priscis 
sa;culis  bellis  gravissiiiiis,  imperatores,  reges  ac 
principcs,  ducibus  ac,  ul  vocaui,  capilaneis,  regio- 
iies  iiucgras,  pi;£seriiin  .hosli  linilimas  disiribue- 
runt,  non  lamen  ul  cas  soli  possiderenl,  sed  ul  iu 
iduneas  portiones,  singulis  miliiibus,  habito  perso» 
narum  respeclu,  feuJi ,  id  esl  siipendii  nomiiie 
dislribuereiit,  lide  iliorum  accepla,  ul  patriam  lue- 
reniiir,  ei  militanti  principi,  in  auxilium  vocaii , 
accurrcieiil. 

(80)  Alludil  ad  id  quod  scribitur  Psal.  ciii  ;  Panit 
ior  Itominis  con/irinet,  et  vtnvm  Uvtificet  cot  hu^ 
minis. 


K7 


STEPIIAM  TOKNACCinSIS  LPISCOPI 


S48 


fralres  noslri  parali  sirous  ei  libenier  siiscipcrt',  ei  \  acceplor  cxistain.  Uiv.Ie  sciat  sancta  palerniias  ve- 


Jlberaliier  adimplerc.  Scial  inleririi  palcrnitas  vc- 
sirii,  nos  qiiibusJam  cieriois  aleiidis  (81),  per  ali- 
«jiios  dotriiiios  meos  cardinalcs    coiisiujilia   oneru 

kiiili;  cr-O. 

6S  EPISTOLA  XLIX. 

AD    A.    R.    E.    CVNCELLAnitM. 

Iliigal  ul  ttegolium  siium  cpquis  judicibus  curet  com- 
ntiiii,  cnmhucclausula,  tremota  aiipellalioite,*  m- 
terenda. 

Sanr^-lissiniodoiiiino  ci  Palri  A.  P.oman*  Ectlesiui 
car.ccllario,  rrnlcr  Stephanus  de  Sancla  Gonovefa, 
&aluteii)  el  cum  onini  devolione  sincerani  obedicn- 
liam. 

imporluntis  esl,  ct  ab  iir.probo  non  rccedens,  ({iii 
scrmonibiis  vacuis  dominum  suum  vel  ofrcndil  6 
iranquiiluiii,  vel  impedil  occupalum.  Id  iie  milii 
accidal,  oro,  el  iinpelrata  veaia  ioqiiar,  cum  nec 
opportunii!»  tomporum  voces  explorare  valeam,  nec 
ad  exploranduhi  longc  posilus  excubare.  SoUicilus 
eril  in  hac  parte  pro  nobis  dericus  vesler,  aiiiicus 
ilidcm  noster  Alvardus,  qiieiu  experti  sumus  lione- 
slo  consoriio,  ei  moribus  gravcm ,  et  sumplibus 
iiOR  gravaniem.  DitjTium  eum  credinius  tanto  Paire 
vel  sanguine  jiingi,  vcl  famiiicrllaie  vinciri.  Si  quid 
ci  pro  vobis  contulimus,  jucundum  fecii  tum  acci- 
pientis  liuiiiilitas,  tum  auciorilas  impcrantis.  Peli- 
tiones  noslras,  obsccro,  paierne  admittalis,  ei  ad- 
jccto,  «  reinoia  appellatione,  >  articulo,  faciaiiseas, 
£1  placei,  limcntibus  Dc.um  judicibus  demandarl. 
Valcai  sanciiias  vestra. 

67  EPI3T0LA  L. 

Kt>   iLEF.P.TCM,   DOMINI    PAC/E    CA.NXEMARIUa    (32). 

Ccrlum  facil  se  (jui  iniuitu  pensionem  cuidam  clerico 
perfioivisse. 

Ih  consuminandis  precibus  vcslris  pro /Ernaudtt 
cl^ico  vestro  niilii  quandocunque  obialis,  nec  dis- 
siinulaiio  mc  iecit  desidein,  nec  siciulatio  deccplo- 
rcm.  In  itla  aegriliidinc  mea  dironica,  quoe  plus 
luinus  aniio  (iiniidio  me  rerinc  iiaque  ad  extreina 
confecit,  seinel  eum  vidi,  el  cum  ut  reveriereiur  ei 
Llaiido,  non  blaeso,  sermone  dixissem,  usque  ad 
reiiietosten  niibi  nec  comparere  voluii,  nec  parere. 
Extunc  per  initia  singulorum  mensium  intuitu  v& 


stra,  qiioniam  iii  pclitionibus  nostris  ,  quac  nec 
miillai,  nec  magnx  doiuino  papx  ofroruntur,  diffi- 
ciles  expoitiis  siini,  lam  cos  qui  pelitoria  porrigiint, 
quam  cos  qui  admiltcre  deLui.ssoiit  coinmuncs  lit- 
U-ras  illas ,  quas  de  juslitia  nppclianl,  in  qoibus 
Gixcus,  elLalinus,  et  Carbarus,  et  Scylha  adje- 
ciioiicnMiciiiola  jppellaiionii,>sc:^econsequi  gralu- 
laiilur;  nos  inii  specialcs  lilii  Uomanaj  Ecclesiye  di- 
ciniur  (Sr»),  noii  poluimus  oblincre.  0  inodica  adjc- 
ctio  (lemota  appeilaiione)  quam  spetiosa  facla  es, 
qiiac  sic  es  dinitilis  filiis,  sic  facilis  alienis  l 

68  EPISTOLA  LI. 

AD  niATr.EU  JOAMNEM  OE  SANCTO  SaTYRO. 

lici!etit  ab  ipso  muluo  datam  pecuniam. 

Si  communis  pcrogrinalionis  ct  graiix,  quam  iii 
ter  eunduni  el  commanendum  habuimus,  meminis- 
fies,  cerie  graiiam  pro  gralia  reddere  debueras.  At 
vero  cuin  ingrutum  ic  cxhibueris,  ut  pacc  tua  lo- 
quar,  sut  dissimulalio  tc  facit  desidem,  aut  simti- 
l.itio  dccepiorcm.  Nosii  quia  cum  ab  Urbe  rccesse- 
rim,  XL  solidos  Parisienses  ,  quos  el  ego  muluo 
accepcram  ,  libi  plurimnm  roganii ,  et  ut  diceb&s 
indigenti,  non  niinus  uenevole  quam  beneGce  nu- 
ineravi.  Eiapsus  est  annus,  ex  quo  pro  te  crediio- 
ribus  saiisleci.  Si  compulaveris  usuras,  ut  de  cen- 
tesimis  taccam,  eiiam  quinconces  sorlein  fucila 
consequciiiur.  Nondum  super  hoc  abbatem  tuuiii 
conveni,  iionduii!  cxposui  causam,  iiondum  quere- 
C  lam  proposui,  parcens  verecundix  tuae,  parcens 
frtmx.  Ucdde  quod  debes,  ul  quia  pa.tientiam  habui 
in  te,  de  mea  putientia  pocnam  non  patiar  aul  ja- 
ciuram.  Vale.  Fraier  Guido  repeiii  a  le  v  sol.  sub 
qusesiionesimiii,  sub  indignaiione  pari* 

6S  EPISTOLA  LII. 

AD  GODEFRIDUM  ABBATEM  S.  SATYRI. 

Se  excusat  quod  euin  invisere  non  possit. 

Sanctissimo  ilomino  et  Patri  Godefrido  abbali 
Sancii  Saiyri,  fraier  Stefuanus,  saiutem  cl  coiu- 
niuues  orationcs  in  Domino. 

Festum  est  mibi,  quoiies  fesiiva  memoria  veslra, 
vel  per  nunlium  mihi,  vel  per  epislolam  renovaiur, 
Si  quis  liof,  festum  tiirbare  voluerii,  vel  auferre. 


slro  V  solidos  Paiisiensesei  conferri  facio,  nec  dif- "  mihf,  faleor,  esl  infesius.  San*»  quod  ad   fcstum 
ferii.  Ei  hxc  dixerlm,  non  ut  improbus  mei  com-      oiarlyrum  vestrorum  me  charliale  benevola  invi 
uicudator  appuream,  sed  ne  ingratus  bencficiorum      tastis,  coinmunem  Ixtitiam  non  recuso,  sed  ab 


(8t)  Solcbant  summi  pontinces  et  cardinales 
|)r»F!bendas  quasduin  ,  quas  qiia!Sluarias  vocabant, 
pa'iperil>u«  tlericis  el  aliis  quibiis  placebal,  ii:  ec- 
closii.s  taihcdralibus  conferrc,  pensioiiesque  annuas 
In  cclcbnoriitiis  moiiasloriis  assignare. 

(82)  Fuit  nalione  Bcnevcntaniis,  de  Mora  dictus, 
roligioiic  vero  Cisteiciensls,  diaconus  cardinalis  S. 
Adriani,  ab  Adi  iaiio  IV  crealus.  Legnius  in  Angliam 
niissus  o^t  ad  imperticiidum  absolulioneiii  Hcnrico 
J',  posfqijrim  dc  nece  S.  TUomae  se  purgasset.  Can- 
cellarius  S.  U.  E.  institnlus  est  ab  Atoxaiidro  III. 
Ail  euiiulcm  plurcs  scripsit  epislolas  Peirus  Cel- 
|i;iisis- 

i<H.)  Fctlciia  S.  Gcnovclx  Parisi«n&is  dicta  esi 


aposlolica,  ul  legitur  in  Vita  S.  Guillelmi  apud  Su» 
rimu  ad  diem  6  Aprilis,  sedique  aposloiic;e  immc- 
diatc  fuil  subiccla,  eliain  anlo  tcmpora  canonico- 
riiin  regulariuin  deiiuo  in  eam  iiuluclomm  anno 
lii8:quoJ  quidein  palet  ex  Diplomate  Pasclialis 
poiilificis  daluin  Meldis  ar.iio  H08,  his  verbis  ? 
Ejusdcm  Eccleaiie  cterici  cum  patrocinio  regis,  etiam 
sedis  apostuliae  tuitione  coiignudeant ,  claustrum 
quoijue  ipsoriiin  in  ea  quam  hactenus  habuil  tiber' 
lule  servetuT.  El  \n  Builn  Eiigeiiil  111,  anno  HSO, 
ha'C  habeniur  :  Cons.ituimvs  quoque  nl  nutli  archie- 
piscopo  vel  eii^copo,  nisi  tauium  fiomano  pontificif 
Ecctefia  vcHia  subjnceul. 


EPISTOLiE.  —  PARS  !!.  AN.  H77-11W. 


350 


«ctiiiaiii  excuso  singularem.  Illa  die  Keniis  corain  A  fueral  nobis  intiinarunt  conlra  sacraroenlum  de  so 


B 


tlomiiio  arcliiepiscopo  pro  negoiiis  Ecclesix  noslrae 
sl.ire  mc  oporiel,  et  conlra  qtiosdam  raptores  no- 
«iros,  el  advcrsarios  cxpcriri.  (laeterum  communls 
P;tier  ct  abbas  noster  R.  (84)  me  pariler,  ct  cha- 
rissimuin  senem  bonum  abb:itcm  S.  Uartliolomaei 
pateriio  rogavil  alleclu,  ul  in  ociavas  Purificalionis 
ci  iiostram  exbibeamus  prxscntiam.  Credo  quia  et 
\os  taniuin  lilium  suuin  in  bac  vocalione  noii  oiiii- 
kil.  Et  quia  tanto  Palri  praeseiili,  in  necessitalc  sua 
non  obedire  uefas  est ,  rogo,  consulo,  nionco,  qua- 
teiius  endem  die  nobis  frairibus  vestris  occnrratis, 
ul  funiculo  Iriplici  liiiorum,  qui  diiTicilc  rumpiiur, 
conlirmctur  imbeciliitas  seiiis  Palris,  cl  angiisiia, 
si  qua  fuerit,  relevetur.  Valete. 

70  EPiSTOLA  Llll 

AD   EliMbEU. 

Agil  gralias  pro  cotlaiis  cuidum  canonico  suo  benC' 

ficiis. 

GoDEFRiDO  abbali  S.  Saiyri 

Pix-ter  alia  qu3e  inibi  s^pe,  Pater,  e.\bibuisl>s 
beiiericia,  annuuin  el  gratifisimum  in  fralre  iioslio 
(85)  Ccclcsix  noslrx  «olalium  contulistis.  Coudignas 
in  eo  vobis  offerinius  gratias,  ui  qui  forle  in  pt* 
slulando  fuimus  imporluni,  in  obsequeudo  iion  iii- 
veniainur  ingrali.  Ct  quia  tempus  miserendi  ejus 
Tenit,  dileclioni  vestrae  preces  porrigiiaus,  ul  eum 
ad  commune  Patris  nostri  Cruriii  domicilium  fa- 
ciatis  perduci,  quatenus  a  sacrario  martyrum  (86) 
transeal  ad  moutem  virginis,  per  cameram  confes-  q 
loris.  Valete. 

71  EPISTOLA  LIV. 

AD   DOMINUII    PAPAM. 

Ipiiut  patrociuium  pro  Ecdesia  Corbeiensi  (87) 
implorat. 

Zelum  domus  Dorciini  vcs  babcre,  et  discipliiiam 

ia  Ecclesia  Dei  sic  observari  vos  velle  credimus,  ut 

lempcrala  discrciio  vestia   cl  superbos  buniiliel, 

et  humiles  amplectaiur.  Proinde  sanciitati  vesiroe 

complaceat,  ut  coiitra  quosdam  rebelles  et  inobe- 

dienies  conleniionis  ct  discordix  filios,  qui  de  Cor- 

Lcia  cxierunt,  accendalur  fervor  vester,  moveaiur 

indignatto,  uUionis  gladius  educatur.  Sicul  a  rcli- 

giosis,  et  quibus  Gdes  baberi  debet,  viris  aniiivi- 

iiius,  et  qui  prxsentes  adcrant,  et  rem  ui  gesta 


ct  a  toio  Corbeieitsi  conventu  coram  comite  Flan- 
driae,  qni  cx  parle  domiiii  regis  cum  oclo  abbatibui 
ibidem  aderat,  super  sancta  Evangelia  praestitum, 
prjedicii  nolabiles,  et  non  audiendi  inonacbi  in- 
ceniivum  scliismatis  et  liligii  seminarium,  in  ino- 
nasterio  Corbeieosi  suscitare  contendunt  tam  ma- 
nifesle  per  viros  et  promissx  fidei  corrupiorcs, 
qui  in  matris  su^e  jacturam,  cl  irreverentiam  pa- 
tris,  illicite  discurrunt  :  sacrosaacla  Roniana  Ec- 
clesia  nec  in  patrocinio  debet  suscipere,  nec  iii  ne- 
golio  suslinere. 

72  EPISTOLA  LV. 

AD    SVLVANECIENSEM    EPISCOPUM. 

Pro[crl  lilterns  lestimoniales  et  dimifsorias  pro  ca^ 
uonico  tuo  in  presbtjlerum  ordinanclo. 

Ad  rediluui  veslrum  (88),  Pater,  i;»  tripudiis  ex- 
suliant,  el  Ixtanlur  in  jubilo  filii  veslri  fraires 
iiosiri,  assumenles  sibi  coronam  pro  cinere,  gau- 
dium  pro  luctu,  pallium  laudis  pro  spiritu  moerons. 
Duplicata  consolatio  noslra,  Paracleti  consolaioris 
in  fcslo,  et  generale  gaudium  adventus  Spiriius 
sancii,  speciali  Ia.'iitia  veslri  ad  vestros  adventus 
cunuilaliiis  adimplevit.  Interim  sanciee  paternitati 
vesirae  mitiiraus  frairem  noslrum  Ricardum  diaco- 
num  honestale  viiae  et  ialegriiate  fama  apud  noa 
commendabilem,  ut  eum  pro  amore  Dei  et  beaiae 
virginisGenovefae,  ipsius  servilem,  in  presbyterum 
ordiiictis.  Valeic. 

EPISTOLA  LVI. 

A»   GUILLELMUM    BEUENSEM    ARCHIEPISCOPDM. 

Cenqueritur  de  monachis  Lougiponiis,  qui  sibi  erant 
molesti  et  injeusi. 

Festum  raihi  est,  quoliss  sic  infestor,  ut  ad  ju- 

dicium  vestrum  compellari  compellar,  cui  tutius  esi 

^^  ad  ipsum  appeiiare  quam  appeliare  ab  ipso. 

Uuus  e  patribus  de  Longoponte  (89)  (nec  enim  saii- 

cliim  illud  collegium  iiide  arguo)  quasi  sub  nomine 

niei.'»tis,  pugno  impie  non  impugnat,  ei  tanquam 

loio  nic  iraiiere  credens  ad  judicem,  proverbii  vul- 

garis  ignarus,  securum   me   reddit ,  quia  visurus 

sum  Paireni.  Dubium  me  facii  nomen  bominis  et 

opus  ejos,  Droconem  uescio  eom  reclius  diserim 

an   Draconem.    Tanta    sese    pra^ditum    chariiate 

prscdicat,  ut  non  suinciat  ei  sua  paupeiibus  erogare, 


(84)  Exislimo  csse  Rogcrium  primum  abbatem 
6-  Cvurtii  Aureliaiiensis ,  sob  ciijus  rcgimine  regu- 
larem  vilam  didicit  el  du\it  cuiii  Hugone  abbaie 
S.  Bariltolomaei  Noviomeiisis,  eiGodefrido  S  Saiyri, 
ul  patebit  ex  cpislola  28S  ad  alibatcm  S.  Evurtii,  iu 
qua  ait  :  De  gremii  tuo  assumpserunt  Patres  et  pa- 
ilores  Ambrosius  HUuricensis,  Sunjrus  Sancerrensis, 
Uariholomcettt  Noviomensis  ,  el ,  ut  minus  sapiens 
4icam,  GenovefiK  Parisiensis. 

(85)  Is  esl  Gislebcrlus  caiioiiiciisSanolx'  Genovefa» 
Parisiensis,  qucm  iniseral  iii  monasierium  S.  Sa- 
lyri. 

(80)  Per  sacrarium  marlyruin  intelligit  eoclcsiam 
S.  Saiyri  et  socionnn;  per  inonleui  Virginis,  abiia- 
liam  S.  Gciiovcf;e,  ci  pcr  c:»mi'r;im  coiifessoris,  mo- 
nasteriiiiti  S.  Evurlii  Aiirelianensis  ,  qua  transiie 
debebat,  iit  a  S.  Siiiyio  Parisios  ac  domuia  S.  Gc- 
novcfaj  iciDcarei. 


D  (87)  Corbeia  ad  ripamSomon»,  Icucis  iv  ab  Am- 
blaiio,  siia,  insigne  Inbel  moiiaslerium  ordiiiis  D. 
Beneilicli,  a  beali  Baibilde  Francorum  regina.  et 
Cloiario  ejus  filio  i»  hoiiorem  SS.  Petri  et  Pauli 
aiiuo  60i  fiindalum. 

{3S)  Mejcrus,  Annttl.  Fland.,  lib.  vi,  dicil  regom 
PliilippiMH  AugusUMu  coiiJDgem  siiam  dimisisso 
oiiiniiiin  epi.i^^i^orum  coiiseiisu,  pi?eler  qua.m  Hen- 
rici-Silvaiiecleiisis,  ;»d  quem  rngijia  confugii.  Ideo 
forte  a  rogc  sibi  inteiit>o  in  exsiiium  pulsus  est,  atf 
deiiide  revooalus. 

(8y)  Il.ec  abbaiia  sila  esi  iu  (iioecesi  Suessionensi, 
ftiiulaia  a  Josleiio  ejusdcm  urbis  episcopo,  annu 
1131,  qui  e  divi  Beriianli  fiiiiilia  col<>iM>!n  ••'«« 
iiiihixit.  Coinitum  aiitoin  Veromaiiduonnn  sepnloris 
pluribus  nobililalur.  Cbarta  subsequens  ex  i;ib!ii2- 
rio  abbalia'  S.  Ceiiovel;o  ocproiiipta  b"ic  ei^islol;^ 
luccin  pr.vbobit.  H^nricui  Dei  yraiin  Silvanec^tirsis 


55i  STEPIIANI  TORNACENSIS  EPiSCOPl  55« 

uisi  ei  adjiciai  aliena.  De  iiosiro   ooniciKiit  elce-  A  viiaiis.  His  acccdil  sniicla  conversailo  fralniin  re- 
iiiosyiiaiii  faccrc.   FrucUim  cujus  sibi  nobisvc  coa-      gularilor   inibi  Duo  serviciillum,  qui  vila  sic  ciiii- 


ccs!.uriim  dum  nou  concediunis ,  jiou  ccdcmus. 
Credo,  rator,  qiiia  Cislcreieiises  de  numcro  suiii 
coium,  qui  vi<»lcnii  dirijuuiit  caduin,  scd  iiiru:» 
violenier  eis  terrain  raiicre  iiLCal,  iionduiii  iigi. 
Dic  dala  Remis  corant  officialibus  vcslris  rcsponsu- 
Jiis  aiiclori  co|iiani  mei  feci,  scd  quia  paicriiam 
faciem  vcslram  non  viili,  limiii  sub  allerius  exi- 
iiiiiic  jiiilicari.  Cialias  ayo  saiicl.-B  iialcriiilali  vc- 
slrx',  quia  qr.i  pro  vobis  sedcbanl  ad  iuvocationcm 
noiuiiiis  ve.slri,  milii  usquc  ad  oclavjs  Naliviialis 
beatai  Maria;  virginis  inducias  iiidulseriiiil.   Iloso, 


iiciii  iiiier  suos,  ul  fam.«  etcilcnl  alicnns.  Tciiiporc 
sxcuiariuni  canoiiicorum,  anle  quadragiiila  jaiii 
aiiiios  canoiiiciis  simui  cl  caiitor  cjiisdciii  Ccclcsia; 
tui,  ol  itiuiato  ipsius  st.itii  iii  regulaiciu  foriuam, 
(iosliiiodiiiii  ci  ipse  .Vii^^iistiiii  discipuliis,  iiabiliiiii 
ii!  ea  pajiiiteiiti*  suscepi.  Scio,  Piier,  cl  iii  vcri- 
latc  tcsliticor,  quoiiiam,  quanlum  cx&lat  iii  incmo- 
ria  lioiiiiiiuin  lidbiic  vivcniium,  liac  libcrtatc  el 
Knmiiinitale  r.cclcsia  iila,  et  tres  ali;c  clericoruiii 
al»l)3li;c.,  qua;  iii  cadcin  civilale  suiil,  scilicel  San- 
cli  Pelri  viroriim,  Sancti  Petri  puoilaruin,  ei  Saii- 


Palcr,  iit  lalcm  nubi  pucro  vesiro  dicn»  assigiieiis,  ''li  Aviii,  usqiie  ad  dieni  hanc  gavisic  suiit,  quod  iii 
qua  vos  Reniis  ndiuiiirum  non  dubilciis  el  scsmi-  iiuiia  earuiii,  (|uicunque  fueril  Seiionensis  arclii- 
ruio.  Si  corani  aiio  liligarc  mc  contigerii,  tlebilitfr  ^^  ejiiscopus,   procuralioiiem  suscepit.  Iloc   lota  ci- 


dicam  nic  landcm  expcrtcm  gratiae  vestije,  quain 
jugiier  siim  exporlus.  Valeie.  Commendabiiem  vo- 
iiis  faciai,  ol)secio,  Joanneni  noslrum  Aurelianen- 
sem  et  ad  serviendum  Idonea  persona  sua,  el  ad 
obscqueiidiini  devoia  supplicatio  iioslra. 

74  EPISTOLA   LVII. 

AD    HUGONEJI    ABB.iTI    S.  BABT1I0L0.M.€1    NOVIOMENSIS. 

Excusat  ie  ob  vnrias   occupnlioues   in  jnre  dicendo 
(fiiominus  ad  enm  accedat. 

Somma  celeritaie  accederem  ad  vos,  si  desiderio 

iiccessilas  lion    obstarel.    Relinel    me  mandatiim 

.ipostoiicum,  ciij  non  parere,  perire  csl;   noii  obe- 

(!irc,  obiro.   Hsc  75    inslante  Dominica,  de  man- 

daio  ipsins  triplicem  habeb  neccssitatem  scdciidi, 


vilas  iiovii,  lioc  76  ^l-  <^leriis  simul  et  populus 
atlestaiur.  Lt  quoniam  Senoncnsis  archiepiscopus 
conlra  consuctudinem  ci  Ecclesiai  liberlaifm  in 
exigcnda  piocuralione  prjediciam  Ecclesiam  fati- 
garc  iiileiidii,  saiiclx'  palernitati  vcslrcc  prcce» 
fuiidiinus,  ui  alicui  personae  religios»  el  discreiai 
cogniiionem  causa:  liiijus  comniiltatis,  quoniam 
jion  cst  facile  pauperi  Ecclesiae  illi,  icsles  suos  anle 
pixseiiiiaii^  vestrain  duccre,  et  liberlaiein  siiam  in- 
slruincntoruiii,  el  leslium  approliaiioiic  coiifirmare. 
Si  «(iia;  ej:iiii  siint  onera,  quae  in  exigendis  procii- 
rationibus  suis  Senonensis  arcliicpiscopus  prj^diclis 
qualiior  abbaiiis  velii  iiiiponere,  Aureliancnsis  epi- 
scopus  do  coiisueludine  miiliis   lemporibiis  appio- 


fii  in  triuin  cogniiione  causarum  judicis  oliicium  ^  l^'"^»  quoniam  de  nieiisa  ipsius  esse  dicuiilar,  ea 

exsequciidi.  Non  recipiunl  causaj  dilalioiiem,  quae      debel  suscipere  cl  iinpiere  Vaie. 

ei  per  litis  conteRlaiionem  incboalse  suiil,  el  ad 

poslulalioiiem    panium  ,   die  proxima   assignala;. 

E-\pIctis  negotiis,  qnando  vobis   piacueril,  lam  !i- 

hciiter  veniam  ad  ^os  quam  licenier. 

EPISTOLA  LVIII. 


EPISTOLA  LIX. 

AD  EUMDEM. 

Ideni  perfert  testimonium  pro  eudeni  S.  Evurtii 
eccletiu. 


Domino  papx',  Stephanus  de  Sancia  Gcnovefa. 

Iii  ecclesia  Sancta;  Crucis  Aurelianensis   a  piiero 

niilritus,   ct  postmodum   in   ecclesia  Beali  Evurlii 

coiifessoris  sub  regiilari  discipliiia  religiosam  vitani 

jEcclosiam  Suiicli  Evurlii  Aureliancnsis   in  con-      professus,  ulriusque  ecclesiae  meinoria  digna.s  con- 

epcctu  angeloriim  et  boininum  coinmendabilem  fa-      suetudiiies  sic  recolo,  ut  in  eis  nec  me  falli  a'Sli- 

ciunl  et  merilum   confessoris,  ei  lestimonium  ci-      mem,  nec  aiios  fallere  me  proponam.  Inde  esl  qiiod 


AD   DOMINUU    PAPAM,  SUB   PERSONA  AISCATIS   S.  BAaXHO- 
KJtl   HOVIOMENSIS. 

Ecclesxam  S.  Evurtii  Aui elic.neniis a  procuratione  epi- 
scopi  liberam  esae  testalar. 


fliclus  episcnpus,  omnibus  ad  quos  litterw^islce  perve- 
nerint,  in  Uomino  salntem.  Cum  ex  mnndnto  domini 
papce  cognoscerernus  de  causa  fjuadnm  qnte  verlebatur 
jnter  ecclesiuni  neatoc  Ceriovefu',  el  Droconem,  Ascelini 
presbijieri  jratrem,  de  (irmitate  ^tHonis,  et  Ottonem 
clericum  ipsius  nepolem  ,  y.uper  terru  ifuam  idem 
AsceUnus  ad  Cnrrucam  suarn  colucral,  tundein  facia 
Iransactione  inler  eos,  in  liunc  modum  pacis  et  con- 
fordite  convenerunt ,  eic.  11  oc  autem  addcndum  esl 
(juod  aliam  terram  (pKmdani,  (juantum  nno  modio 
!.en'.iuari  potesl ,  praulictus  Ascelinus  prcvnominalis 
Droconi  et  Odoni ,  nt  diceban! ,  siib  ea  condilione 
telitiueral.,  ut  sinyulis  annis  XL  solidi  ad  arbitrium 
abbaiis  dc  Longoponte  minulis  panperibu.s  dislri- 
buerent  Slcplianns  autem  abbas  Snnclie  Ccnovefa: 
id  ei  non  licuisse  asserens,  et  lerram  ecclesice  tati 
onere  premi  uon  posse  dicens,  lcrrain  ipsam  vindi- 
cubat,  et  ecclesia  reslituendam  csse  uipote  propriam 


rv  asserebat.  Cum  aulem  pradicti  Droco  et  Odo  aclores 
laadarent  abbuiem  el  monaclios  de  Longnponti',  el  eos 
die  sibi  nf<sigiiiil(i  defensores  promilierenl,  diein  n.s- 
signavimus.  Venientibus  uutem  nd  diem,prccdiclo  ab- 
bate  et  canonicis  bealce  Genovejoe,  jnm  diclus  Droco 
el  Odo  vcnerunl,  sed  neijue  abbas  de  Longoponle  nc- 
que  monaclii ,  qni  eo^  defenlereni,  ndfuerunl ;  nos 
autem  auclorilute  mundaii  domini  pnpw  de  praiio- 
minnta  ierra,  qnnnlnm  scilicet  uno  modio  seminuri 
voiesl,  volenlibus  idipsnm  Odone  el  Drocone,  in  mnnu 
ttbbatis  ecclesiam  S.  Cenovefic  investivimus ,  ct  ei 
terram  uipolc  suam  reUdidiinni,  eic.  Nec  niiniiii  vi- 
deri  debei  si  Dioco  ille  ,  de  quo  agimr  in  liac 
charta,  el  (|ui  diciinr  nionachus  Cisieicicnsis,  iii 
pi:csenli  cpistola  praidia  aliqua  iKcrediiario  jure 
possedcrit  :  iicituiii  eiiim  ei  (reqiieiis  erat  apud 
iiionacbus  anliquos  paterna  iixreditate  gaudere, 
canique  monaslerii  facuitaiibus  ascribcrc. 


B 


553  EPISTOLJi:.  -  PARS 

jam  sccnra  rotjscienlia  in  vciilalc   lesUficor,   qiio-  A 
niaiu,  r]U3iUiiiT)  exstal  iii  uiemoria,  etc. 
77  EPISTOLA  LX. 

AD   r.KMENSEM  AKCHIEPiSCOPUN. 

Commendat  causam  cujusdam  Simonis,  qucs  in  ejus 
curia  agilahatur. 
In  ocnlis  -vestris,  Pater,  nec  lionestas  meiuliral 
gloriain,  nec  verilas  intervenlum.  Il>i  viruis  esi  pre- 
liiiin  8ui;  el  qiii  sibi  morilo  siio  sutticil ,  sulTrogio 
Don  indigct  alieno.  inde  esl  qnod  maglslro  Siiiioiii, 
viro  intcr  scliolares  catlicdras  egregio,  non  ncrcssc 
rst  aiii  verbosas  eniendicare  itreces,  aiit  huclum 
veii.-ilium  coram  vobis  prxronia  corrognre.  Cralio- 
sum  01  comineiidabilcm  iaciunleutn,  liinc  auriorilas 
moruin,  hinc  perilia  litteraruni.  Talcs  consiievii  il- 
luslris  clomentia  vcslra  vocare,  diligerc,  proinovcre. 
Cl.imat  lioc  qnasi  ab  orlu  usque  ad  occasum  loius 
orbis,  cum  Elniscos  el  Ligures  suos  ilalia,  brilaiinia 
nLijor  Aiiglicos,  ulraquc  Gallia  Relgas  cl  C<'iiicos  in 
cnria  veslra  videant  auloncrari  divitiis,  aul  digni- 
tatibus  bonorari.  Implcliir  ad  cnmuliiiii  gloriyc  vesliae 
«juod  voiiiiinl  ab  Orienle  et  0(  cideiilc,  ct  recumbunt 
in  sinum  veslrum,  Videiil  et  invideni,  quibus  libc- 
raiiias  displicet ;  quibus  odio  simu!  el  laidio  virlus 
esi;  quibus  el  lioncsli  cacbiniios  provocant  et  nau* 
scam  liucrati.  Sed  nc  peccaioris  oleo  caput  veslrum 
videar  impiriguarc,  proslralus  ad  pcdcsvcstros,  cum 
sim  piilvis  cl  cinis,  loquor  ad  Doniinum  nicum,  pro 
niagisiro  Siinone  pieces  fundens  cl  suppiicans,  ul  in 
negoiio  quod  habet  cum  cpiscopo  suo,  et  cum  ca-  C 
nonicis  suis ,  tani  benevolc  suscipialis  cum,  qiiain 
bcnefice  susicnlctis.  Causam  quam  promovii,  iia 
promovcalis,  si  placet ,  iit  si  qiiis  promoius  esl  in 
iiijuriain  canoiium,  canoiilce  simul  amovealur  el 
jure.  Cacleriim  78  Q'"<1  d^  pr^cdiclo  viro  sil  agen- 
dum  nobis  ziiimus  vesier  melius  ct  plenius  provi- 
debit.  Vaieie. 

'  EPiSTOLA  LXf. 

AD    DOHINUM    PAPAH. 

Conquerilur  de  rebellione  canonicorum  Sancli  J oannis 


11.  AN.  1177-1192.  3!,>4 

Snesiionemis  in  parochiis  commoranitum,  qui  II u- 
rjoni  abbuti  (90)  morem  gerere  detreclabanl. 

Tcrribilcm  ,  Paler,  et  compassione  flignam  io- 
leninis  olim  disii()!iiia  reguiarium  siii  vobis  oIHm 
iimigiiiem,  per  conlradictionis  el  inobcdicnli.c  fii  os 
aflcclam  pariler  et  aniiclam.  Gloriosam  jllani  ci 
aiiream  Regulain  ,  quam  ab  aposiolis  Aiigiislinus 
qiiasi  nuiliio  acccperal,  el  ut  (idciis  dispcnsator 
lanquam  pecuniam  domini  sui  aliis  ad  usuram  dc- 
dcrat ,  furantur  liodie  coiisories  Acban  filii 
Cbarini  (91)  :  cl  non  tiiiieiilcs  anaibcma  Jericlio, 
peruliare  corrogant  auruiii  ,  ut  atiram  colliganl  po- 
piilareiii.  Id  in  canonicis  Sancti  Joai;i)is  Siicssio- 
ncnsis  trisli  simul  et  lurpi  pradicatur  exeinjilo,  qiii 
conlra  commiincm,  quani  professi  sunl  viiam,  coiw 
tra  tami  magislri  sui  doclrinaui,  contra  sacri  con- 
cilii  Lalcranensis  decrctum  (92),  iii  piiv^tis  sarci- 
nuiis  el  scriniis  furliva  congregantcs  peculia,  hic 
antistiii  suo  placercel  cum  placare  intcndunt,  ul  cl 
Deo  inobcdienlcs,  et  abbali  suo  invenianlur  rebeilcs. 
Armal  cos  cl  aiiiniai  ad  ii)obediciuIuin  liim  pociini,! 
illicilis  arlibus  quoesila,  quain  copiose  cffunduiil ; 
lum  coriini  aucloritas  qiii  ab  eis  eam  stuiiiosc  su- 
scipiuut.  Obviet  buic  ignominiosie  pesli  sevcrilas 
vestra ,  Pater,  et  occasiones  anipuiet  sinbieiidi, 
unde  sibi  matcriam  pra-bunuiiU  ambiiiosi.  E'.»  usque 
niorbus  invaluii,  ut  sccleris  mrrcaiiir  po(?!!aiii,  nisi 
coelestem  iiivenial  mediciiiam.  79  Objecil  seso 
tanlis  pcricuiis  devolus  filius  vrsicr,  biijus  prae- 
ilicUBabbas  Ecclesiffi,  vir  aput!  nos  boni  teslinion::, 
Ct  opinionis  saiiie  :  el  duin  corripere  iulendil,  qwod 
corrigere  neqiiil,  opeiain  prrdil  el  inipeiisam.  Eos 
maximc  sibi  expcrilur  advcrsarios,  quoruii)  ope  et 
opr.j  deberel  coinpriinere  coiUuuicliosos  ei  su- 
perbos.  Valeie. 

gO  EPISTOLA  LXIL 

AI>  DOMINDH  JVIVIANUH    S.   ItOMANAl  ECCLESliS 
CAUDINALEM    (95). 

Suum  ipsi  devovcl  obsequium. 
Jucundum  milii  iiicatruni  proposuit  epislola  rc- 


(90)  Celebre  monasterium  ordinis  canonicorum 
rogulariiim  rundaliim  anno  107G  ab  liugone  casiri 
Tbeodorici  toparclia,  primario  vocabatiir  occlesia 
S.  Joannis  in  Moule  :  ai  cum  muilas  vincas  circum- 
jarentes  idein  llngo  ad  canonicoruni  sustenialioiiem 
«rogasset,  ab  ipsis  nomen  S.  Joaniiis  in  Vincis  mu- 
tuaium  est  aniio  1181.  Oria  est  aulein  gravis  rixa 
iiiter  INiveloiieni  opiscopiim  Suessioncnscm,  et  Hii- 
goiicm  abbalcm  S.  Joannis,  qiiod  iiic  pio  arbilrio 
suos  canonicos  de  riiralibus  jfjiocbiis  rcvocarel  ad 
ciauslrum,  oaiionici  vcro  qiii  id  .'cgre  ferobaiit,  ad 
pr.-esidinin  cpiscopi  conli!giobaiit,  ut  in  eis  etiam, 
rcluctante  abbaie,  remanoronl.  Eoque  progressiiin 
esi,  ut  iis  adsummum  ponliricem  Liiciuin  lil  defcr- 
retur.  Uomani  iiaqiie  profecii  sunl  ulerque,  el  cansa 
in  ciiria  Komana  diutiiis  agiiata,  iandem  elegeiunt 
arbitros  quoriiin  starenl  judicio.  Qiii  cum  rei  mo- 
meiita  omiiia  perpendissent ,  sciilciitiam  lulerunt, 
qiia  amoti  suni  canonici  a  parocbiis  siiis.  Posioa 
vero  iiitcrvenit  compositio  mediante  prxscrlim 
nostro  Stepbano  iiitcr  Mveloaoin  opiscopiiin  ct  Hu- 
gonem  abbatem  ,  per  qiiaiii  iile  oiiinein  liberlalom 
suaruin  ecclesiaruiu  parocliialium  abbati  resiiuiit 


liis  verbis :  Nivelo  Dei  gratia  Snessionensis  episropns,- 
oninibus  iu  y.erpeiuuni.  Novcrit  Miiivrrsiins  vcsira  , 
qnod  nos  in  prn-ienlin  muiji.stii  Steplinni  SancUv  Ge- 
noveja!  abbatis,  ei  mngistri  Petri  canloris,  ct  mnqishi 
D  lioberd  l^aujenli,  Ambianennis  canonici,  reddniimits 
ecclesias  suas  paro.liiales ,  ut  eo  slolu  quo  canonici 
eas  priv.s  tcnucrant,  sulva  dignitate  ct  potcitate  naslra 
et  salva  liberlaie  ecclcsiiirnm,  de  assensu  noslro  nuit; 
prius  fnerai  tcmpore  antecessorum  noslrorum  antisti- 
lum  ,  el  aniHcessorum  llugonis  qnondum  abbatis. 
Aclum  anno  Verbi  incarnati  1 186.  Coiisule  opisl.  95. 

(91)  Vidc  cap.  7,  lib.  losue,  id  quod  dioiiur  de 
Acban  lilio  Cliariiii,  qiii  conlra  priecepluoi  Josue  fu- 
ralus  fuerat  iJc  spoliis  urbis  Jericlio. 

(92)  Habiiiim  cst  boc  conciliiim  anno  1179,  dici- 
turqiie  Laieranenso  tertiuin.  Parie  xxvii,  cap.  5, 
Iixc  leguiitur  :  Nullns  propnum  habeat ;  si  quiU  ac- 
quisierii,  reciori  suo  assignet. 

(93)  Viviamis,  vcl  iit  Ciaconio  piaccl ,  Viiiianus 
Tomasins  prcsbyter  cardinalis  tiliili  S.  Slepbaiii  iu 
Cailio  inonle,  creatus  est  ab  Alcxandro  lll,  aiino  1 175. 
Vivianum  vocal  Rogerius  Ilovcdcn  ,  dioilqiie  enni 
aiwio  tl7()  lcgaliim  a  Laicre  missuui  iii  Hibcrnium. 


855  iTEPHANI  TOn.NACENSIS  EPISCOPf 

sim,  qxix  desldlam  meam  tl  rcfccH  spectaciilo,  ei  \ 
excila%'il  exemplo.  Debiierani  laiilum  (lominuin  ci 
»micnm  iiiciim  lum  solliciUssc  lillcris,  lum  iiiu- 
niisculis  visita$$«.  Purgabil  cliligeniia  mor.im  ,  de< 
lcliil  obliTioiiem  mcmoria,  ul  domiiio  nico  nec  in- 
gratuB  ap|Mream  ,  ncc  indevoius  cxislam.  Eadem 
ferrae  Iioia  qua  liucras  vesiras  nunlius  porrcxil , 
quasi  qui  moram  feccral,  abiit  el  reccssil,  vix  licuil 
inilii  rcl  soh  Lrcviiaie  rcscribere,  vel  ad  ea  qiije 
poslulavcrat  a  iiobis  vestra  palcrnilas,  respondfrc. 
Invideba»  anguslia  icmporis,  nc  recessuri  festinaii- 
tiam  nuntii  aliquo  scrviiioli  prxparatorio  rctar* 
darem.  In  proxiino  ,  Dco  volcntc,  pcr  aliqiicm  dc 
traiiseumibus  ad  vos,  non  vacuo  salutaiorio  vesirx 
supplicabo  benevoleniix ;  vestrx  graiia;  coroplacebo. 
Bene  vaieat,  et  vival  dominus  mcus  Virianus. 

81-82  EPISTOLA  LXIII. 

4D  ItERiCLIUU  CiESARIENSEMEPISCOPUll. 

Commendat  consanguiiieum  suum,  qui  in  PaleB$linam 
yroficiscebatur, 

Sanciissimo  doauiio  ei  Patri  lleraclio  Caesariensi 
episcopo  (94),  frater  Stepbanus  S.  Genovefac  Pari- 
Ciensis  dictus  abbas,  cocicstem  Jerusalcm  babitare. 

Jocosas  olim  confabuiationes  nostras  frucluosls 
oro  ssepius  oraiionibus  expiari.  Togaiorum  advo- 
cationcs  ,  merciinonia  ,  litiganlium  confliclus  ,  cx- 
corum  pugnam,  BonoDiensium  audiioria,  fabrilcs 
dixiirtus  ofllcinas.  liilcr  hxc  divcrsa  secnti  studia 
ijumus ,  cgo  quod  irriscram  carpentariam  Bul- 
gari  (95),  vos  calvariam  Crucifixi.  Deata  peregri- 
natlo  vcsira,  quae  et  culpas  expiat,  el  ad  sublimia      le  contentuni  fortuna  crederem,  si  ad  itiajora  qiiam 


356 
83  EPISTOLA  LXIV. 

AD  EPISCOrUU  LIDbF.I^SEM. 

Eidem    commevdat   consanguineum    suum ,    </iji  «d 
ianclum  tepulcrum  properabat, 

Sanctissimo  Domino    et  Pairi   Episcopo  Sancti 

Ceorgil  (06),  Slcplianus  de  Sancia  Cciiovcfa,  lem- 

poralem  salutera  et  jcternain. 

Coiifldenlius  vobis,  Pater,  pro  prscscntinm  lalore 

scriberem,  si  dc  vobis  aliquid  meruissem.  Ai  lioc 

solum  supcrest  abscnti  solatiiim ,  qiiia    si  rcpulsam 

paiiatur  incassum,  non    nibci  si   non  exaudiatur. 

Epislola   vcrecuiidiam    non  incurrit.  Imporluiius, 

sive  cum  muliere  inierpcliante  judiceni,  sive  cum 

aniico  Ires  panes  posiulentc,  modtcum  quid  fursitan 

impeirabo.  Prxsentium  laiorsanguine  simul  ei  ser> 

B  viiio  niihi  junctusi  sepulcrum  Domini  gloriosum  vi- 

sitaiurus  abccssii;  rogo,  ut,  si  necesse  fucrit,  bene> 

vole  simul  ac  benefice  vestrum  ei  consilium  et  auxi* 

lium  iuipenduiis. 

84-85    EPISTOLA     LXV, 

AD  JOA.^VNEM  PAPiE  NOTARIUa. 

Rogat  ut  pelitionet  suas  ad  e/fectum  perdutat. 

Dilecio  suo  Joanoi  Aureliancnsi  (97),  domini 
pap»  scriplori ,  Stephanos  de  S.  Genovera. 

NatissubAwrelianensi  aerc.etLigeris  aquaperfu* 
sis,  asslivo  leinpore Roraxinorari  niliil  aliud  est  quam 
mori{saiiusest  aurea  paupertaie  frui  cum  salute, 
quam  periculosam  corrogare  prconiam,  quae  el  sol- 
liciludine  pulset  aniinum,  et  corpus  agitct  cuiu  la- 
bore.  Indc  esi  quod  ad  rediiuni  te  horlarer,  si  tua 


voS  exlollit.  Inlerim,  Paier,  obsecro,  mementote 
Siephani  vestri ,  qui  sic  mcmoriam  vestrani  rclinet, 
ul  qi!:isi  jugt  speclaculo  vcslram  pricscnliam  am- 
pleclalur.  Pro  piaesenlium  lalore  prcccs  vohisofTcro, 
qui  el  sanguiiie  milii  conjunctus,  et  in  muilo  sci  vilio 
iion  exsiiiii  indevoius.  Valeie. 

(94)  Ilcraclins  fuisse  videlur  Gallus  natiori'^,  oliin 
sodalis  ac  familiaris  g'.cphani ;  qui  cum  in  parlcs 
traiismarinnsprorertusriussei,  arcliiepiscopns€a?sa- 
ripnsis  efTecuis  esl.  Qnimjue  invenio  urbes  Cirsareas, 
scilicel  Plioeiiicia^.  Ciiiciac,  Cappadociae,  Ar!iiciii;B  ct 
PaLcsttjM',  deqna  liilima  hic  agilur.  Siia  aulPin  est 
non  procul  a  monle  Carmclo,  iii  littore  maris.  Priino 
vocabaiur  Turris  Stralonis  :  at  ciii»  Herodcs  iilam 
in  meliusrestaurassel,  iii  lionorem  Angusii  dedicavit, 
ac  Cacsarcam  appollavii ,  eiqiie  magnincam  doiinim 
marniote  uiidiqne  niieniein  (onsiruxil;  tuiidcin  ar* 
chiepisrop;ili  sedc  decor.iia  est. 

(9S»)  His  verbis  inlcndll  piohareqiiod  divit,  sci- 
licet  eos  diversa  setuius  esse  suidia.oiotcupaiiones 
dispares.  Ileraclius  eniin,  piciatc  diictiis,  iter  J<to- 
solyinilunum,  ei  ad  nioniem  Calvaiia;  peregriii.i- 
tionem  susceperat;  illo  veio  jurisprudenliic  operain 
dabat,  qiiaiii  oliiu  spreveral  el  irriseral,  cuin  diceret 
logaloruiii  advocaliones  csse  forum  seu  mercaliim, 
quod  anliquo  vocahulodicebaliir  Coua,  nuiicC'o/iu«; 
iitigantiuiu  conllictus,  esse  cxcorum  pugiiam  ;  Bo- 
iioiiieiisium  acadetiiicorum  scholas  el  auciiloria  csse 
insiar  oflicinae  fabroruin  lumultoaritium  el  obstie- 
pentium ;  liasquc  per  derisionem  vocabal  carpeii- 
i'^riam  Bulgari.  DeUulgaro  aulem  dicii  OihoMorenn 
in  Chronico  Laudensi  i\uoi\  cum  Guarneredus  celebris 
i//«  academia:  Bononiemis  inniluior  in  extremit  la- 
turarti,  autniernnt  aii  rnm  sui  sctiolarts  dtcenUi  : 


liabeas ,  successus  prisiinos  libi  prxsumcrem  noii 
blandiri.  Intcrimdileciionem  luani  rogo,  iit  petitio- 
nes  nosiras  adeffccium  pcrdcci  faclas,  si  polueris, 
ei  maxinie  super  conflrmatione  Cxcommunicailoni» 
comrauniae  Meldensis,  quoniam  episcopum  eorum 
in  excom.muiiicatione  scnicuiix  a  bonx  memori» 

Domine  ,  quem  vultis  post  morlem  veslram  doctovem 
uobis  couiiiiuere  ?  Quibus  ille  respondii  duobus  car- 
minibus  infra  scriptis  : 

Dulijarus  os  aureum,  Slarlinus  copta  lcgum, 

Uugo  mens  legum,  Jacobus  esl  quod  ego. 

De  eodein  Bulgaro  suhjungit  ideni  auctorquod, 

cum  Friderictis  imperalor  eqnilarct  in  medio  Bulgari 

el  Marlini  ,  qua'sivit  ab  eis,  uirum  de  jure  essel  dn- 

^  minns  mundi,  el  respondil  Bulgarus ,  quod  non  eral 

"  dominus  qunnlum  ad  projirieiatem.  Marinius   vero 

respondit ,  quod  erat  dominus.   Et  luiic  imperalor, 

cum  deicendisset  de  palefrido  super  quo  scdebat,  fecil 

eum  prwscutari  Martino.  Bulgarus  hoc  audieiis,  dixit 

liac  ludens  in  verbo  :  Auiisi  equum,  quia  dixi  cequHm. 

Verisimile  esi  Sltpitaiiun;  .operam  dciiisse   siudiis 

j.tris  lani  civiiis  quam  cdiioiiici  iit  hac  ceiebri  itaiise 

academia  cum  licraclio;  ci  ibi  eliam  banc  scienliam 

fuisse  professuiii. 

('JO)  Liddeiisis  episcopus  vocalur  in  edilis  episto- 
Iis,qui  hic  SunciiGeorgii.  Est  auiem  Lidda  ve!  Lyda 
secundum  Ptolomxum  lih.  v,  cap.  16,  urhs  Pal£- 
sliia)  Judx,  alio  numine  Diospoiis  dicla  ac  eiiam 
Hania,  iii  qua  luit  sedes  episcopalis. 

(97)  Multi  Aureliaiienscs  odicium  scriptoris  apud 
sniKinos  ponlitices  tunc  exercehutil,  pr%ler  liuiie 
Joannetii  invenimus,  epist.  85,  Uoberiuiii  ei  Guil- 
ielmum  ex  urbe  Aureiia  ortos  pap»  iuiB&e  scripio- 
res. 


EPISTOL/E.  —  PAnS  il.  AN.  H77-H92. 


557  :i.iX.l.  . 
Joanne  Carnotcnsi  episcopo  (98)  in  pr  fifntam  com-  A 
mnniam  i.iiae  negligonlemj^xpcrii  sumus.el  rnandall 
apostolici  conieniplorem.  Qusere  si  poles  domini 
pnp.-c  litleras  ad  ipsiim,  ut,  sicut  prxdiclu!:  Carno- 
lensis  cpiscopusexcunimunicavil  auctores  cominu- 
rii.-e  (99),  ita  ct  ipso  in  Ecciesia  siia  excommtinicaios 
ftcnuniiet,  et  fuciai  .tb  omnibus  deviiari.  Pro  latore 
pncsentium  ramiliari  meo  et  amico  noslro,  tibi  sup- 
plico,  ui  in  ncgoiiis  suis  quanium  polucris,  eum 
juves.  Valeie. 

8(g  EriSTOLA  LX\I. 

AD   ALEXANDRtJH   lll   PAPA. 

Supplicttt  ut  luealur  canonicos  S.  Marix  Bletensit. 

Sanciissimo  domino  et  Palri  Alexandro  siimmo 
pontifici,  fraier  Stepuamus  ile  S.  Genovcfa,  saluiem 
et  perfeclam  m  omuibu.s  obedicnliara. 

Chariiati  dcbituin  rcddit  pcnsuni,  qui  cum  scan- 
dalizalis  urtl'jr,cum  innrmaiitibusinfirmatur.  Causa, 
Patcr,  movet,  ei  monei  exiguiialem  nostram,  ut 
frairibus  nosiris  canonicis  SanclaE  Marix  Blesea- 
sis  (100),  in  adversilatibus  suis  compassionis  expo- 
namus  atTecium,  miscrationis  expandamus  siiiunn  , 
opis  et  opera;  bracbiiim  exlei)(lamu.s.  Ei  qnoniam  iu 
liac  parie  minus  siifricicnies  suinus',  ad  vestram 
recurrimus  plciiiludincm,  ul  filios  iiuper  orbatos 
patrc  .nb  ubcrlbus  consolaiionis  vestrse  benevole  si- 
mul  ac  bcnefire  saiieiis.  Bonum  sui  lestimonium  , 
iiis  qui  cos  noverunt,  illud  rcddit  coHegium,  ut  et 
aniicus  indc  gaudcal,  el  invidus  confundalur.  Ori- 
tur  juxia  eos,  et  iitinain  non  contra  cos,  qu%dam  n 
plaiitaiio  siiigiilariuir)  seu  sxcularium  canonico- 
rum  (1),  quos  utruni  Patcr  coclestis  plantaverit, 
necdumsciiTius.  Piaccaloculis  benevolentix  Yeslr<e, 
Paler,  uljura  reguiariuin  non  miiiuant  sseculares', 
ui  filiorum  panes  non  comedant  alieni. 

87  EPISTOLA  LXVIL 

AD    F.UMDEM. 

Rogat  tlerum  ul  jura  lueatur  canonicorum  regularium 


m 


Btenenvum,  qua  a  KPCularibut  cnnonieit  uturpa* 
bantur. 

Qtioiics  ve!  pro  nostris  vel  pro  alienl«  ncgoiiis 
vobis  aiideo  scriberc,  Pater,  limet  animiis,  Iremit 
maniis,  limor  hinc  ei  iremor  veniuni  snpcr  mc,  et 
igiioraiitiae,  ncscio,  Deus  scit,  an  dubiclatis  tcncbrx 
contcguni  mc,  ne  vel  offcndam  quictum,  vel  impe- 
diam  occupaium.  Excusabilem  oppono  charicitem, 
qux  sic  non  quxri!  quac  sua  sunl,  ut  non  minoris 
propriuin  qiiaeslum  apslimel  quara  alienum.  Charis- 
simus  in  Domino  fnter  nosler  el  conimuncm  nobi- 
Siuiin  ordiiicm  sub  PafrisAugurtini  regula  professus, 
Nicoiaiis  abhas  Sanclce  Maria)  Blcscnsis,  inter  quo- 
tidianas  aiigiistiasordinisinEcclesiasua  rcrurmandi» 
et  dilapidatae  ferme  usque  ad  desperalioncin  doinus 
ruinas  per  cjus  indnstriiim  renasccntes,  iiovi  niflc- 
roris  calicein  H  inopinalx  tristiti^e  gustum  haurir« 
compeliitur,  el  ad  moiiem  usquecum  toia  silti  coin- 
missa  deproperat  Ecclesia,  isisi  sanrta  scdcs  apo- 
stolica  vivas  coelcsiis  antidull  tanto  mnlo  repcrccs- 
siones  opponal.  Comniuiaveratgig  dexiefa  Excclsl, 
tempore  sanctae  niemorioe  comiiis  Tbeobaldi ,  iii 
oppido  Blesensi,  per  xternx  recordaiionis  liino- 
ceniium  papam,j  lubricos  sxciilariuin  canonicoriim 
gressus  in  regularium  disciplinnm.et  sini^ularitatem 
illam  restrinxerat,  ut  tanqua;n  aposiolorum  disci- 
puli  de  comniuni  vivercntin  communi.  Acuiius  in- 
tuentes  et  inielligciiies  asiuiins  poniifices  ei  pi  in- 
cipes  lcmporis  nostri,  planlationem,  qunin  ncscio 
ulrum  Paler  coelcslis  npprobel,  inJiicunl,  ct  clerl- 
cos  liiijus  modernae  via;  viros  coriogant,  qui  domos 
el  viiicol.is  suasad  informeni  proebendaruin  fonnani 
conferant,  qui  quasi  altare  coiilra  iiliarc  erigant, 
qui  sanciis  in  via  Dei  gnidientibus  oitjiciant  ct  of- 
fendiculum  in  verbo,  el  l.iqucuin  in  exeniplo.  Hissi- 
inulari  forlassis  liacc  poterant,  ci  qiio(|iio  niodo  to- 
lerari,  nisi  ad  niajora  inanus  cxiendcrcnt,  ei  in 
labores  aliorum  rapaci  pariter  ei  voraci  violcniia 


^98)  Fuit  ille  Joannes  Salisbericnsis,  scripiis  cc- 
lebris.qui  faiofunctiis  esl  il82  :  poslcujus  obituiu 
lixccpisiola  fuit  coiiscripla. 

(99)  Hoc  sacciilo  urbes  Gallisecceporuntiiisliluere 
majoies,  prxposilos  et  scabinos,  (iiii  icrnin  pulili- 
caruin  adsninistralionem  gorereni,  ct  hoc  cocplsse 
iu  prxjiHliciiiin  episcoporum,  ad  qiios  doniiniiiin 
eii;iin  icniporalecivit.-»tuni  suaruin  spectabal.  Quod 
qnidemfusius  viderecstdccommimiaLaii.liinensi  ad 
cpisiolain  59.  Legiiniisapud  Rigordum,  Pbilippiim 
Augwstum  anno  1190,  cum  in  Paljestinam  profici- 
scereiur,  Parisiisscabinos  instituisse  •  Civitatem,  in- 
qiiit,  Parisieusem  guam  muUum,  (iiliyebat,  muris  et 
turribus  tapideis  per  ambilum  ciiigi  prwcepit,  quod 
opus  teptem  viii  quibus  regimen  viliw  commiserat , 
^iit  tcabini  vocabanlur,  de  substanlia  civium,  brevi 
temporis  elapso  spatio,  dHigenlissime  complevetuut . 
Remcnscs  litteras  ad  commuuiain  crigendam  a  Lu- 
dovico  Juniore  impetrariint,  vacanie  sedc  arcbiepi- 
scopali,  aiinu  1157,  qiiibus  obslilil  Sanson  cum  ad 
liaiic  sedem  pervcnissei:Guillelmusque  a  Campnnia 
ejus  succcssor  promisil  capilulo  sc  cominiiniam 
ejusmodi  erigi  non  passiirum,  his  verbis  :  Deo  et 
prtestnSi  cupiiulo  vovimus  in  verbo  Domini,  prasentit 


srripti  testiinonio  coiifirmantes,  quod  quandiu  vixeri- 
iiius,  nec  comnruniam,  nec  aticujns  jrateriiitntis  vin- 
ciduin,  nec  uliquod  juramentuni  inier  pra:dictos  ciiet 
fieri  vcrmiilemu».  Bclvaceiises,  diiiloiiial:j  regia  ad 
iiistiluendani  inler  sccominnniaiii  !iiipf-lr:uunt  attno 
1141.  Insulenses,  tcstc  Buzclino  auno  1195  simI»  nns 
D  primum  elegcrunt,  et  Tornaceiiscs  eodcin  fermo 
tcinpore  communiam  suain  crcanmt.  Siinile  quid 
alteniurunt  cives  Meldenscs,  qnnin  oU  cnusani  cx- 
cominunicationis  vinculo  fuerunt  constricti. 

(100)  Abbalia  B.  Maria;  Blesis  ad  Ligcrim  sits, 
de  Burgo  mcdiu  vulgo  dicta,  caiionicae  reguloe  •cin- 
per  siibjacuit.  In  slrictiorem  autcni  observaniiam 
rcslilula  est  hoc  aevo,  quae  teste  Jacobode  Viciri.ico 
cap.  "li  llist.  occidenlRlis,  maxiiiic  in  ea  viguit. 

(1)  In  Ecclesia  enlm  S.  Salvatoris  in  rastollo 
Blesensi,  comes  Theobaldus  fundavit  collegiuiu 
sxcularium  canonicorum,  ut  in  ea  divina  pcragc- 
rct.  Cuin  his  conlroversiam  habuerunt  canojiici  rc- 
gularcs  B,  Marisc,  pro  ecclesia  S.  Carilephi  ab  Ipsi» 
pendeiite,  qua  quidem  crai  prioraius  convcniuali» 
canonicorum  regularium  inlra  muros  cjusdcm  c«- 
slelli  constilulus,  undedixii:  OriiMr  juxtatos  noviUa 
planiath.  Consule  cpistolam  scqucnicm. 


3'9  STEPIIA^il  TORNACENSIS  EPISCOP  jfiO 

no»  »nir.ircni.  Novum  slbi  ccemelcjium,  novos  ma-  A  lissjc  d«  Sancio  Cirico  (i)  dedimus  in  mandaiis.  tii 


Risiralus  scli<)l;»riiiii,  iiovas  occ;>sioiies  vcnaiuli  |»a- 
rorliiiinos  aliono>  silii  conccdi  posliilaiil,  iil  (iiiod 
aiils  dcliaxcriiil,  iinprubitaii  su*  gauilcanl  acccs- 
sisse.  Provide.il,  Palor,  sancia  soliiciludo  vcslra, 
110  quod  bcali  Palrcs  ct  decessores  vostri  pia  rcli- 
gione  rcgiilaiibiis  coiiccsseniiit,  sibi  siibicpiionc 
a!i/ju3  novi,  qiii  siiperveniuiit.cxlorinic.ini  sx>cula- 
rcs. 

EPISTOLA  LXYIII. 

AD    JOANNEM    PICTAVlENSEM    F.PISCOnjM. 
Ilortnlur    ad    coiisltntlinm    in    ailvcrsis. 

Saiiclissiiiio  doniiiio   ei  Palri  J(»as.\i    Piclaviensi 
cpiscopo,  spirituin  consilii  et  forliludinis. 

In  aniiciioiie  vcslra  (2),  Paicr,  coelum  ci  lcrra  pa- 
rilcrcominoveri  deiient.clainanlcs  in  aiiribusDomini  B 
89  Sabaoili  :  [tedde  uUioticm  lionibm  luis,  el  his 
qui  le  odcrnnl  rclribue  {Denl.  \\\\\).  Sed  el  nos 
ininima  porlio  Lcciesix  Dei,  coinpassionis  vobiscum 
caiiccm  bibiinus  cl  mcrroris;  iii  ligno  viiidi  b.T.c 
ficri  gcmenlc;,  ei  limcnlcs  iii  arido  dclcriora  com- 
pleri.  Ncscio.  P.iier.an  complcli  snni  illi  miilc  anni 
quibus  soivcndus  eral  Satanas  ;  cjns  salcHilcs  iia 
solulos  vidcmiis,  ut  ligare  incipiant  servos  Dei.  Al 
non  deficict  fides  Petri,  cujus  in  ccclcsia  sedciis  (3), 
cnjus  soiiiciliidinem  pasccndi  grcgem  Doniini  ct 
oflicio  simii!  ot  beneficio  tenuislis.  Absit  ut  qui 
conlirmarc  fratrcs  debuil,  quasi  ad  anciils  voccn* 
iicrum  ncgalurus,  ad  minas  lyranni  juvenis  infir- 


pr.Tdictnm  prodigium  a  praenominala  donrio  cl  aliin 
doiuibiis  suis  amoveal,  nec  ad  aliquam  suarum  do- 
nioruin  de  c.xlero  rcgressum  liabere  pcrmillal ;  ik» 
sinipliccsovcs  foiidus  birciis  inficial  et  iniquitatis 
filius  sancliiarium  Dei  sacrilcga  convcrsationc  pro- 
ranct.  Inde  csl  quod  sicut  dileciissinio  filio  et 
amico  noslro,  tild  mandanins  alquc  priccipimns,  nl 
auctorilatc  noslra  pcr  domiimm  arcbiepisropnm  cl 
pcr  solliciludinem  luam  abomiiiabilis  illo  pcrseciilor 
virginitatis  ct  bostis,  a  pra;diclc  collogio  spoiisa- 
niiii  Clirisli  soparotur,  cl,  si  opns  fneril,  pcr  cx- 
communicalionem  recedere  compellatur. 

91  LPISTOLA  LXX. 

An  GIJILI.ELMLM  SF.NONENSEll  ARCniEP. 

Arguii  ejuidem  sacerdotis  vilam    miniine  pudicam, 

Hcvercndissimo  domino  el  Palri  Guillf.lmo,  Se- 
nononsi  arcliicpiscoiM),  Stephanus  de  S.  Gcnovefa 
saluicm. 

Vostra,  Paicr,  inleresl,  ca  qn:e  ad  Iiouorem  Dei 
ci  rcligionis  augmcnlum  speclant  dcfcnderc,  el 
aucloriCile  vcsira  inrpiiudiiiiset  ignoininiac  scan- 
dala  de  domo  Domini  pro  viribus  amovcre.  Inde 
est  qiiod  .sanclilati  veslrac  pro  virginibus  Clnisti 
apiid  Sanclum  Ciricum  Deo  servicntibus  inclusis, 
lireccs,  qnas  possum,  secundum  cbaritalem  qiix 
cst  iii  Cliristo,  fiindo,  nt  iioncslatis  ct  pudiciii:c 
ipsarnm  lioslcm  Manerium  non  admillatis,  iiec  iii 
aliqiio  crodalis  ei,  qui   per  doininum  Tuscuianum 


mctur,  Absil  ul  in   adversis  arnillat  ('Onslaniiam , 

qui  in  prosperis   lenuit    »quil3teni.  Consnevil   bis  ^  «'l'''*^^!"'"^    i^)  •iposlolio.ie  sedis  legalum,   propter 

ailrilionibus  Lcclesia   crescerc,   el  quaiilo   magis      ^''«'■'"cs  ct  inlolciabiles  sna;  Inrpiiudiiiis  excessus. 


iniiiislri  morlis  ia  lilios  vilatj  desaeviunf,  eo  ampiins 
matcr  Sioii  filiam  Babylonis  miseram  subjicere  di- 
dicit  ct  fiigare.  Crescal  in  dies,  obsecro,  foriuna 
▼csira,  el  ab  ubcribvis  consolalionis  divincc  non  so- 
luin  lacle  qiio  parvuli  egent,  sed  et  solido  cibo  , 
pane,  qui  cor  bominis  connrmal,  longnniinitalis  et 
perseveraiilia;  qnolidianum  sumalis  augmentum. 
90  l^PISTOLA  LXIX. 

PETHI    S.   A.  LCCATl   AO   E.    DECANCM  ROTIIOM. 

Uonel  vtl  atuoccutur  sucerdos  a  moninlibus  S.  Ciriii, 
quod  mmus  casle  se  gereret. 

Petrus  divina  dignatione  Tnscuianus  episcopus, 


a  oonsoriio  sanciimonialiuin  remolus  esl  et  ejcclus. 
Cicilat  nobis  sanclilas  veslra,  credat  abbali  Sancli 
Vicioris,  crcdal  fralri  B.  de  Vicena,  et  aliis  vicinis 
religiosis  viris,  qui  nec  discrelioncm  vestram  cir- 
cnmvcnire,  ncc  vobi.s  falsilatem  asserere  volumus 
aiit  dcbcnins.  Crcditc  lesiimonio  noslro,  qiii  ox  vi- 
ciiiitaic  loci.dc  inbonesia  convorsatione  illiussacer- 
dotis  Haal  esse  possnmns  certiores.  Omitiat,  si  pla- 
cct,  rcligipsa  discrelio  veslra  qiucslionem  de  illo 
recipiendo  a  virginibus  Cbrisii,  qui,  si  rcceptn» 
fuerit,  inimacnlatnm  grcgem  Domini  lanquam  bir- 
cns    fctidus    mortaliter  92    inqninabit.   Qnod    si 


seuis  aposi.olicae  leg.ilns,  dilecio  filio  R.  decano  ro-  j)  oinnino  siipcrscdere  nolueiilis  el  cx  mandato  veslro 


tbomagensi,  salutem  et  sinccram  dilectioiiem. 

Relaluin  csl  nubis  quod  quidam  Mancrius  apud 
Vilerccl.  cuni  sacris  virginibus  degcns,  turpi  et 
jnlionesta  convcrsalione  siia  grcgcin  Domini  cor- 
rnmpere  el  maiularc  intendil.  Et  quoniain  viiam 
ejus  Deo  et  Iiominibus  crcdimus  displicere,  abba- 

{%  Persecntioncm  passus  est  Joanncs  episcopns 
Pirtaviensis  proplcr  Ecclesiae  siiae  jura,  qnaeacriler 
lueri  conabaiur  adversus  quosdani  invasores.  Vide 
epist.  182  Joaniiis  Saiisl)erieiisis,  ubide  bi.s  agilur, 
asseriturqiie  iii  altora  cum  fuisse  veneno  infoclum, 
uon  lamon  inicremplnm. 

(3;  Erclcsia  cailiedralis  Piclaviensis,  divo  Petro 
ilicaia  esl. 

(4)  ALbaliamonialium  r5.'.Cirici,  GalliceSainlCyr, 


nocesse  fucrit  abbatissam  et  sorores  ojus  inclusas, 
causain  cum  prsedicto  moiislro  Veneris  intrarc, 
placcat,  obsecro,  vobis  Iianc  cognilionem  comniii- 
tcre  domino  Parisiensi  episcopo,  qiii  per  vicinos 
clericos  et  laicos  plenius  poleril  rei  invesligarc  ct 
qnarere  veriialom. 

in  dioecesi  Carnulensi  xv  ab  urbe  Lutelia  milliari- 
bns  distal  :  bnjiis  fundator  exstilil  Uoberiiis  epi- 
scopiis  Carnnlensis  anno  circitor  IIGO  :  quie  pri- 
oraium  babuil  nomine  Villocellum  in  dioecesi  Ko- 
tbomagensi,  ubi  aliqnol  moniales  (iegebant. 

(o)  is  erat  Pelrus  Papiensis,  de  qno  superius  aj 
epislolani  43,  el  ad  qnem  alia  epistola  diricitur.  ¥i% 
ejus  menlio  in  ^ecrologio  Sancia)  Genovelse. 


3G1  EPiSTOL.£. 

EnSTOLA  LXXL 

AD    UOnr.RTlJM    rONTIMACtN.CM   SIO.NACnilM. 

Agilat  et  solvH  qua'stionetn,  an  liceat  novitiis  ordi- 
uis  Ciniidimontensis  liabiluin  Cislerciensein  su- 
scipere. 

Dilecto  Deo  cl  liomiiiibus  Roserto  Ponliniacensi 
nioiiacho  (6),  genere  siinul  el  conversalione  illu- 
slri,  SriiMi.vNus  de  S.  Gcnovcfa,  consolaii  pnsilla- 
nimes,  cl  uiianimes  in  donio  Domini  cohoiiari. 

Comniendahilem,  Robcrie,  sollicitiidincin  geris, 
ei  affeclionc  rralcrna  novitiorum  inoruin  ul  iiovam 
niovcs  quseslionem.  Mallem  quaesisses  ab  alio,  qui 
el  perilior  essel  ad  discnticndiiin,  el  proniplior  ad 
solvcndum.  Milii,  fateor,  imperitia  silciiliuni  impc- 
ral,  el  ab  audaci  prop<)s'.lo  nianum  rcvocal  Gran- 
dimontensium  graiide  nomen  (7).  Si  qn.cslioni  luse 
de  consrienlia  inea  respondeam,  oITendenlur ;  si 
eos  offendero,  in  commuiicm  opinioncm  peccavi. 
Ilominibus  placcnt,  ct  btTvi  Chrisli  sunl,  Boniho- 
mincs  appellaiitur.  Nam  33  bonilatis  illoruni  lostis 
esl  el  cxclusa  cupiditas,et  inclusa  paupciias.  Porio 
ambilio,  quae  fcre  omnes  impugiiai,  cl  plures  cx- 
pui;nat,  lam  remota  csl  ab  eis  (juani  longe  csl  ab 
hominibus  qui  iiunquain  se  adepiuros  Cisicrcium 
certi  sunl.  Cuniquc  tcrram  dedcrit  Dcus  liliis  lio- 
miniini,  ipsi  riiniculum  :»iium  cl  sorlcm  in  coelesli- 
Jius  exicndunt,  viros  evangelicos  expiimunl,  nec 
sollicili  sunt  quid  mandiiccnl  cl  bibaiti,  aut  quid 
iiidtianl,  quonian)  a  Pairc  siio,  qui   in   coelis  csi, 


PA»S  !L  AN.  1! 77- 11 02,  3(2 

A  saliibi ius  (lemoreiiiur.  Si  prioi i  proposil(^  i;oii  psnc- 
|0suissenl  uliimuni,  ncc  cgo  pr<ipoiicr!'n!  iit  pr:c- 
fcrreiil.  Si  sleli.ssenl  iii  finibu'^  prioris  voli,  styrLMii 
forsilan  el  ego,  nec  ad  aliud  animarein.  Nuiic  vcru 
94  0"'^  nieliora  ct  viciniorn  .saluli  qua-sicriinl  cl 
de  Siio  iii  Hierusalein  asccndcnlos,  iianstnlerunt 
tabcrnaculum  suum,  quis  audeal  iii  eis  liberialem 
Spiritus  Doinini  impedire  ?  Nani  revera  ubi  Spiritus 
Doinini,  ibi  libertas  :  Spiiitum,  iiiquit,  noliie  ex- 
stingnera.  Exslinguiintautem  quaiituiii  in  se  cs',  qiii 
ejus  operibus  contradicunt.  Ccrtc  Spiritus  sancliis 
columba  e&l,  quia  in  specie  coluinbu;  supcr  Domi- 
«uin,  dum  bapiizarelur,  visus  est  dcscendisse.  Iiilcr 
alias  coiumbx  proprictatcs,  quas  admitlil  Eccle^ia, 
ei  mystice  rcpraesentat,  columba  mcliora  gran;i 
eligii;  i!on  spernil  boiM,  iiuoniani,  si  meliora  noii 
occurrerent,  bonis  uliquc  vesceretur;  bonis  lameii 
meliora,  mclioribiis  oplinia  praifert.  Imiiantur  eam 
qiii  ex  parij  ejus  sunt.  .^inulaniini  ci  vos  meliora 
charisniata.  Beatus  eiiim  est  non  lanltiin  qui  judi- 
cat  inier  diciii  cl  iioclem,  sed  qui  juiiicat  inier  oiii- 
nem  diem.  Cisterciensium  ordincm  quasi  lucernam 
supra  nionlem  positam  quis  in  Ecclesia  Dei  ma.vi- 
mum  et  prsecipuum  culmcn  non  di(.at  allingere? 
Evangelium  implentos,  monaslicam  regulam,  qu.im 
snpererogavit  Benediclus  Palcr,  fidelis  Samariiani 
slabularius,  sic  obscrvanl,  ul  nec  ununi  ex  eo  iola 
praitcrire  videanlur.  Beala  pauperlas  eorum,  qu.-p. 
licet  eos  fame  premat  ei  frigore,  non   taineii  aiii 


B 


pascunlur  cum  volucribus,  el  cum  liliis  vestiuiiiur,  Q  iM^ndicare  compellit,  aui  diviiibws   aduiarj.   Suis 


Orationes  eorurn  nec  balantes  greges  impediunl, 
nec  inugienlia  turbanl  armenta,  iiec  univcrsos  fa- 
iiiili.'E  strepiiiis  inlerrumpunt.  Fiigerunt  sacculiiin 
ucati,  si  eos  s.icculum  non  scqiiatur.  El  quoniam 
radix  omnium  malorum  cupidilas  intcr  ccs  aruii, 
reccssit  ambilio,  liligandi  materia  siiblala  ost, 
solitudo  claudit,  paupertas  prcmil;  humiliiac  ligai : 
hi  cum  disciplinam  qiix  cst  in  morum  ordiiiita 
corrcpiione,  apprelienderiiit,  profecto  iicc  irasce- 
lur  eis  Doiniiius,  ncc  peribuiil  de  via  justa.  Vide- 
riiit  ipsi  quid  iiitra  doaiesticos  parieies  agant  et 
teslimoiiia  secretoruni  intus  operuin  suorum  iiivi- 
ceiii  accusaiiliuiii,  aut  dofeii.Ieniium  ci  puhlicciit, 
citi  oiiine  cor  palcl  et  queiii  iiiilliiin  laiet  secieiuin. 


aut  snorum  manibus  vicium  cxqiiiriint  et  vestilitm, 
noii  verili  sequi  Pauluni,  qui,cum  licite  posset  de 
Evangelio  vivere,  ac  spitituiilia  seminans.  carnalia 
meiere,  maluit  lainen  manibus  suis  operari,  ne 
quod  olTendicuIum  darel  Evangelio  Christi.  Ilono- 
rani  Dominum  de  sua,  non  de  aliena  substanlia  et 
de  primitiis  fnigiim,  non  ailerius,  sed  suarum  dant 
pauperibiis  :  quaiiqiiani  reciius  iioii  stia,  sed  om- 
itium  dixcrim,  qiiie  universis  secundum  gradus 
ordiiKUae  cliaritaiis  quasi  iii  conimune  deserviitiil. 
Nec  enim  buccellain  suam  comedunt  soli  el  non 
cotiiedit  cum  cis  95  pup.lliis  cx  ca  ;  non  despi- 
ciiint  pnelcreuiitcin  cl  absqiic  operimcnto  paupe- 
rcm  sed  bcnedicuiil  cis  lalcr;i    pauperuiii  cl  di;  vcl- 


Nobis  igitorare,  quibus  iioii  licei  iiilrare.  Crcdimus  ^  leribtis  ovium  suaruiii    caleraciunt,   ci  corum   qui- 

dem  1atcri!);is  pannos  circuuidant  sicut  despicabiles 
preiio,  sic  inapplicabiics  ornamciito.  Conqiieriliir 
ipsa  if.itura,  qiut  modico  sulet  essc  coiiteiiia,  quod 
legiiiiienta  eorum  ei  iion  sufficiant  in  liicme,  ct  ofli- 
ciant  in  xslale.  Osiium  eonim  viaiori  patet,  nec 
foris  remanel  percgriiius.  lu  sudurc  vuUiis  siii  ve- 
scuiitiir  pane  suo,  nec  eos  lascivire  aiii  rixari  fa- 
ciiint  otium   el  alicniis  cibus.  Taiita  in  cibo  parci- 


auiem  quia  iiec  iabor  eorum  sine  mercedo,  i:ec 
certamen  eril  sine  victoria,  nec  cxerciiium  siiie 
Iriiciu,  cuin  inter  alios  oonsolatioiiis  niios  habiliiii 
sinl  el  ipsi  coronain  pro  cinere,  gaudiiiin  pro  ly- 
ctu,  pailiuin  laiidis  pro  spiritu  moeroris.  Qua.'sisti 
de  fratribus  qui  exicruiil  ab  cis  ct  ad  Cistercienses 
transitum  fccerunt,  ulriim  obligaiioiie  voti,  qnod 
priiis  leceraul,  rcvcrli  debeanl  ad  eos  an  Pontiitiaoi 

(6)  Ponliitiacuin  ,  Gallice  Ponligny,  insignis  csl 
abbalia  crdiiiis  Cisterciencis  ,  fiindata  in  dicsccsi 
Aiiiissiodorcnsi  aniio  1114  a  Theobaldo  magiio 
(ianipaiiiie  comite,  in  (|iia  post  inorlem  sepulius  esl. 
Cclebris  fuit  B.  Tlionutt  Canlu.-jriensisexsulis  hospi- 
tio,  el  S.  Ediitiiiidi  roliquiis. 

^7)  Ortlo  Graiidiiiioiileiihium  inslitutus  fuit  in 
Patuol.  CCXI. 


dioecosi  Lcnuiviccnsi  a  Slcpitano  dii  to  dt;  .Miiieio. 
lloi  iim  vilnc  sanctiiaiem  discrie  aiuiur  liic  exiull.t, 
el  fusiits  ipsa  dcsoriliiinr  a  Jacobo  dc  Vilriaco,o;.p. 
19  Hisioyio'  occideiitalis  :  Est  ultera,  iiiqiiit,  re.i-jio 
seu  regiihris  iiistitnlio  ,  qva;  de  Grandimo.ile  numi- 
natuy,  qucruin  cnvnl  etoriginale  monastcrium  iit 
parlibus  Aiiuilania',  elc. 

1-2 


305  SrmiAM  TORNACE.N5I5  EPISCOPI  5C4 

monia,  ut  (]uoi)iis  (anlum  piilmcnlis   ulacliii,  <\ux  A  ni"^!  ^'^'  l>oslin  sna  Doiiiinus  factiirus  sit,  cuni  sileti- 


aiil  aper  ex  leguminiluip,  anl  ex'  nloribus  liorius 
ofTerl.  Ipsi  pisre  tanlo  rariiis  ultiiiiiir,  qiianto  Ire- 
fjueiilius  npud  eos  audiri  solct  qiiam  vidcri.  Ter- 
ram  (lisrumpiinl  voluiuarli,  et  violciiti  diripiitnt 
tQ^Jum.  Si  ntimercs  iinoi  ab  eis  bencliiid  protliiaiu 
in  populiim,  plnra  coiifcrunt  univcrsilati  qiiain 
niiivcisitns  i|>sis.  Parva  siinl  h.Tc,  ct  qua;  terrcnos 
vcl  aliiciani  vel  occiiponl  nppcliliis.  In  cis  ncc 
recunililali  Liae  Haclicl  invidei,  ncc  Racliel  pul- 
cliriiiulincm  Lia  niinuit,seJ  miinil.  Non  murmurat 
r«l;irth'i  de  silenlio  Miri.-x»,  et  niirum  diclu!  Maria 
sedens  ad  pedcs  Domini  Martliam  snlam  minislrare 
»!on  rclinqiiii.  Inter  eos  juge  gaudiuni,  communis 
cxsiiltalio,  ubi  niliil  exlra  disciplinam,  niliil  coii- 
ITA.  Mirautiir  liotiiiitcs,  deiecianlur  liis  angeli, 
fugiunt  parlcs  a(ivers:e,  quoniam  sancta  ilia  con- 
gregalio  tcrribilis  est  iit  castrorum  acies  ordinata. 
Illicnecbobus  pr*ferlurarairiim,  nec  a  capiie  deo:- 
siim  pcndel  dominus,  nec  idiola  docei  clcriciim,  nec 
l.ncns  imperat  sacerdoii.  Ibi  m.njores  minoribus, 
prndentiores  pr.-esunt  indoctis,  qui  ei  vil;e  sanciiiaie 
prxeniiiicnt ,  et  iincliigentia  Scripiuranim.  In  arca 
illa  non  est  virga  sine  Moysis  labulis  lesianienli ; 
quia,  qui  poteslatem  habet  corripiendi,  liabet  et 
scientiam  corrigendi.  QQ  Diviua  oiricia  cum  tanla 
solemnitaie  et  devoiione  celobrant,  ur  in  eoruin 
concentu  voccs  angelorum  sonare  putes;  psalmts  et 
liyinnisct  caniicis  spirilualibus  ad  I..Hdes  Dei  invi- 


lio  paiiciiler  exspecla.  Qiiid  tibi  cuni  rumoribiis, 
'l'.ii,  iiiit  •A(:  iicgoliis  principuni,  aul  dc  proiiioiioiti- 
biis  clcricorum,  aut^y^^^  vanis  opiniuriibits  vnlgi 
dicuoliir  ?  Oiiid  libi  niiii  oliosis  verbis,  de  quibiis 
raliotiem  rcdJiliiri  suiit  Iiomines  in  die  judicii?Et 
5iu;c  si  iii  alii|nibus  claiislris  frequerilaniur,  lii  vi- 
deris.  Yiri  illi  cvangclici  et  angclici,  non  siinl  filii 
noclis  ncc  tencbraruin,  qiioniain  sic  lucel  lux  eoruin 
corani  hominibus,  iil  videntes  opcra  eoritm,  glori- 
ficcnt  Paircm  stiuin  qiii  in  ccclis  csl.  Speclacolum 
suiilci  angelis  ct  homiiiibus,  ul  ex  eorum  manifcsta 
coiiversalionc  et  angcli  congratulaiionis  gaudium  rt 
homiiies  sumani  imilalionis  exempliiin.  In  iilo  sancio 
collegio  de  fermento  Pbari>a;oruin  vcl  simulatio  vcl 
B  dissiniulaiio  niliil  peiiiius  intcniiiscel.  Nec  enim  aul 
simulare  quae  non  suiil,  aut  quae  sunt  dissimulare 
voliiiit.  scionles  qnod  simulatores  ei  callidi  provo- 
canl  irain  Dei.  lnlral  qiiilibot  quaslibel  eoruni  oin- 
cinas  et  singulorum  officia  ceriis  dislincta  finibus 
atlrcctare  manibus,  oculis  curiosis  iuspicere,  xsli- 
inarc  aiiinio,  lingua  dljudic;\re  polcsl.  Nec  etiim 
declinaiil  liurnanum  judicium,  qui  solum  liment  di- 
vitiuni.  Vcritas  angulos  noii  liabei,  scd  angiili  sor- 
des  habont.  Memenlo,  quisqiris  es,  qui  jugum  I)o- 
mini  proposuisti  porlareab  adoiesceniia  lua,  qiiid 
aliquaudo,  do  qitibiisdam  qiios  novcras ,  lu  ei  so- 
cius  luus  scripsislis  et  dixisiis  :  «  Si  qnis  quod 
scdilicaveril,  destrucre  iiitendit,  prrevaricatorcm  se 


tant  liomines  el  angelos  imitantur.  Laicorum  fabu-  ^  consliiuil.  »  Estosimilis  negoliaiori  qtiareiili  bonas 


lis  inlcresse  noit  deiectanlur,  ei  lanlo  remo:iussiint 
a!)  eis,  quanlo  Cbrisio  devotus  lamulantur.  Eiira 
oralorium  aul  operi  matiuum  dant  operam,  ul  sem- 
per  cos  diabolus  inveniai  occupatos;  aul  legendo 
contipiunt;  aut  sauctis  medilalioiiibus  coelos  pene- 
lr;iiil,  .-il  iii  paradiso  audianl  iiia  arcana  verba  qus 
non  licei  bomini  loqui.  Regressi  a  superis  lanlam 
ori  siio  pouuiit  citsiodlani,  lanluin  ostiuni  iabiis 
stiis,  ul  cuUum  juslitix  sileiilium,  ne  ariiculaiis 
quidein  vocibus  inlerrumpant.  Non  bini  aul  tcrtii 
scorsum  per  angulos  clauslri  fabulis  vacaiit,  qui  iicc 
iraer  sc  seria  serere  perniiliunlur.  Teneul  nieiiio- 
riler,  quoniam  in  multiloqiiio  iioii  effngieiit  pecca- 
iiim  cl  (|uasi  iiaturDe  beiluin   indicenlcs,  modicum 


margaiiias.  Boiiam  inveiiisti  inargarilam,  ciii  sinii- 
lem  non  habent  vd  rcgiim  diademaia,  vel  monllia 
reginarum.  Veiididisli  omnia  quae  habueras  et 
einisti  eam  ;  qnoniam  priiiio  parcnies,  palriam, 
reddilus  ecclesiasiicos,  divitias  el  delicias,  lubricos 
adolescentiae  moius,  voluplalcm  pariler  et  voluii- 
laiem  rcliquisli  canialein.  Secundo  ab  iis  quae  pro- 
posueras,  ad  meliora  iraiisitum  /aciens,  consum 
maius  iii  brevi  explebis  lempora  muita.  Vidc,  ne 
margarilani,  quam  tanti  einisli,  porcis  concuican- 
dain  exponas.  9g  Nemo  miilens  manum  suam  ad 
arairuiii  el  aspiciens  retro,  aplus  eril  regno  Dei. 
Nunquid,  inquies,  hoc  est  relro  aspiccre,  si  ad  bo- 
iium  quod  proposiieram,  et  propter  quod  aliud  for- 


illud  mctnhrum,  nuod  magiia  exallal,  noii  tnodica  ^  sitan  majus  bonum   interiui  oniiseram,  rcdituin  la- 


disciplina  coercent.  Attcnde,  qiiisquis  es  bon;K  iii- 
dotis  adolescciis,  qiii  ciiin  Isaac  in  holocaustuni  Du- 
iiiiiio  super  uiium  mouiium  offerri  desideras,  quia 
lam  faitcto  et  coelis  proximo  nionte  isio,  muulem 
iion  invcnies  grandiorem.  Vere  iiions  isie,  mons 
cuaguiaius,  moiis  pinguis  :  coagulatus,  per  uiiiuncm 
«ipiriius  iii  viiiculo  pucis;  piiigiiis,  per  infusioneui 
graliae  ccelestis.  Quis  grainlis  nums  granJior  isto 
monte?  Nubes  peiielral,  coiios  altingit,  loiige  inie- 
rius  moiiie.'>  aiius  et  colics  rclmquil,  dc  rore  cceli 
desuper  et  de  pinguedine  terr;jc  plenam  accipit  be- 
nediclionem.  llic  eniiii  a  disciplinis  rcgiilaribus 
coiiigalus,  impusiiis  tibi  lignis  Doniiiiicae  crucis, 
baiicli  fervoris  ac  charitatis  ardentis  ignc  succenso, 


ciam  ?  Noli  mihi  credere,  sed  saticto  Patri  Grego- 
rio  crede;  non  tc  fallei  ille  doclor  egregius,  qiii, 
sicut  fallere  noluit,  falli  non  poluil.  t  Qiiisquis, 
iiiquit,  botiuin  majus  subire  proposuil,  boiium  mi- 
iius  iiliciium  sibi  lecii.  Neiiio  eniin  miiifcns  manum 
siiam  ad  aralruin,  etc.  Qui  ciiini  fortiori  studio  in- 
londii,  rectius  re.spicere  convinciliir,  si  rclictis  bo- 
iiis  ampiioribus  ad  niinima  retorquelur.  >  Haee  ille 
successor  Pesri,  coluiiuia  Ecclesiie,  inslrumenluin 
Spirilus  saiicii.  El  tu  dubiias,  ubi  lanius  vigilalor 
monel,  consulit,  docei?  Audi  quid  eiiain  dicai  idem 
Paier  sancius  supcr  Ezechielem  :  <  Sunl  nonnulli 
qiii  boiia  quje  novcrunl,  oporantur,  atque  haec  ope- 
rantes,  meliora  deliheranl;  sed  relracianteit,  me- 


365  EPISTOL.E.    -  PAUS  II.  AN.  (177  il92.  5GC 

liora  quae  (lcliljeravcraitl  ininiulanl.  El  iiui.lcn)  boii;»  A  pr.ocsl  cni  siibessedebiieras    si  habilus  itnnuMclnr, 


agnnt  qna:  cocpcrant,  scd  a  niclioribus  qnai  dcli- 
!(cr;tvennl  suocniubnnl.  iii  nimirum  anlc  humaria 
ju<!icia  slare  videnlnr  in  opere,  seil  anle  oniuipo- 
lenlis  Doi  ocnlos  cecidennit  in  dciiberaiionc.  Si 
adlinc  duliiias,  adbnc  limcs;  argue  le,  cl  slaHie 
conlra  facicni  Uiam.  Manifesla  siint  lucc,  el  niiiuis 
oxposilorc  indigenl,  qiiam  exseculore.  »  Cocpisii 
ciirt  pennalis  animalibus  volare  snbliinius ,  el 
85'i'  facicm  luaui  aiiibularc,  noli  revcrli,  noli  aspi- 
cere  ro  T!.  llia  enim  sancla  animalia  nou  revcrie- 
banlnr  ciim  inccderenl,  sed  unumquodque  eortim 
antc  facifciu  suain  gradiebalur.  Et  ccrle  oculaia 
crant  anie  el  retro ;  sed  reiro,  ul  quae  transierani 
despicereul ;  anto,  ul  ad  ca  quae  nondum  atligeranl 


el  Jiisliluiiones  aliam  formam  receperini;  si  prio- 
rcs  non  obbCrvaveris ,  "eris  reus  voli  quod  feceias. 
Vidcs  quoniam  ba  c  onmia  accessoria  sunt,  el  coni- 
mulai.ioiiein  recipere  possunl;  sola  voli  snbstanlia, 
sciliccl  aiiiina.comniuialioncmnon  recipil:  iiic  non 
liabcl  locum  dispensaiio  ,  quia  non  invenilur  re- 
conipensalio.  Eleeniosyna,  jejunium,  vigilise,  pere- 
grinaiio ,  magna  bona  sunl  inicr  filios  hominuni. 
Si  qiiis  boriim  a!i(|nid  voveiit,  commendabile  ,  scd 
comniuiabile  voiuiu  fccit  :  pro  jejiinio  elcemosy- 
nam,  properegrinalione  conversioncm,  pro  vigiliis 
jfjuninii  aul  letlionem  solvcre  libi  licei.  Unum 
(iunlaxai  alteiide,  ut  si  majiis  voveris ,  niiniis  non 
S',)lvas;  si  miuus  pro  majori  commiilavoris  ,  acce- 


rvenirenl.  Similis  eral  cis  pennalis  qiii,  a-quc  ul  '^  P  ""'  eril  acccptoii.Propbcia  dicil  :  Malediclus  qni 


pc 

ipsa,  iisquc  ad  lcriium  cotiluin  volaverai,  Paulus. 
Unde  inquil  :  Quai  retro  sunt  obliius,  in  ea  quce 
slant  aiite  exlcndens,  sequor  ad  pulmam  superna  vo- 
eationis  {Philip.  iii).  QQ  F.ccc  ocuialuin  hitbesPau- 
lum  ante  ct  relro;  sed  anie  ul  proficial,  relro  nc 
(lelicial.  Poeta  geiiiilcm   instruens  viaiorem,  ail  : 

Nec  quol  transieris,  sed  quot  tibi,  quaue,  supersinl 
Mtltia. 

Ergo  in  anieriora  eslcntus  sequere  ad  palmam  su- 
pcrnse  vocalionis  :  Inslruet  te  Diiminus  in  via  iiacqua 
gradieris  {Psal.  xxxi),  el  profeclo  firmabit  siiper  le 
oculos  sucs  {ibid.).  Seil  »oium,  inquies,  feci ;  vo- 
iiim  vovi  DfcoJacob.  Nunquid  non  compeilor  red 


Itabel  in  grcgc  suo  masculnm  ,  et  volum  faciens  im- 
molni  Domino  debileni  {Malach.  i).  Quid,  si  debileni 
vovcrii,  el  foriiorcm  offeral?  Audacler  dico  quia, 
qiii  posi  volum  laiitcr  irnmolat ,  nec  iransgressor 
Cii ,  nec  dolosus;  cl  ideo  nec  maledicins.  Vovisii 
prius  liosliaM) ,  non  dico  debiiem  ,  scd  iortiori  itii- 
nus  rorlem.  Ecce  nunc  pro  mcdiocii  quam  voveras, 
maximam  ei  foriissimam  immolasli.  Ovein  vovisti, 
reddiilisli  bovem  ;  securus  esio  quia  iiboralus  es. 
Benedicla  adoloscenlia  lua  a  Doniiiio,  qiia:  nianuni 
suani  niisil  ad  forlia  ,  qiia',  sic  accinxit  fortitudine 
liiinbt-s  liios,  et  roboravii  bracliiuin  luuin.  J,Deiare, 
juvenis  ,  in  adolescenlia  tiia ;  beatiis,  qnoniam  ab 
dere  vola  mea,  quse  distinxerunt  labia  iiiea?  Et  hoc  C  ^^  J"^""'  ^^'"'"'  POii^^-ti  cojpisti,  scdens  amodoso 


praecipuenie  lenet,  qiiia  terribili,  el  qiii  aiiferl  spi- 
rilum  principum  voliim  vovi  :  si  non  reddideroquod 
vovi ,  limeo  ne  ille  qui  aufert  spiriittm  principum  , 
auferat  et  spirilum  meum.  Sed  quid  vovisli '/  aut 
animam  luam  vovisli ,  aut  aliud.  Si  alitid,  commu- 
tationem  recipit  voluin  luum;  si  argi-ntum  ,  si  au- 
nim  ,  si  vestem  ,  si  quodiibi:!  VLwisii  siinile,  com- 
rnuiare  niaxime  poies,  si  vel  inelius,  vel  majus 
solvas  quod  vovisli.  Sola  aitiina  ,  si  eam  voveris  , 
coinmutationein  non  recipii :  Quum  enim  commuta- 
iionem  dabit  honio  pro  anima  sua  ? (Matth.  xvi.) 
Respoiide,  si  potes,  ei  cum  potueris,  dicas:  nullam. 
Animam,  iti<|uis,  incam  vovi,  sed  in  loco  certo,  sub 
inagistro  cerlo,  sub  forma  vivcndl  certis  inslilulio- 


litarius,  cl  lacens,  el  levans  te  supcr  tc.  Hjec  rom- 
mutaliovoli,commuiaiio  esl  dexierae  Excelsi.  Ceria 
qui  pocnileniialem  canonem  didiceruni,  frequonie» 
volonim  comrauialiones  circa  ptBnitentes  suos  fieri 
p«rmiitunt.  Novi  ego  saccrdotem,  qui  cum  a  qoa- 
dam  101  »obiIi  muiiere  secundum  sxculuni  coi:- 
suleretur,  quia  votum  fecisset,  quod  solvere  non 
poierat ,  quid  ei  faciu  opiis  essei,  et  si  qno  modo  id 
commulare  po.sset ,  comntutalionem  idoreani  per- 
niisisse.  Voveral  eniin  mulicr  illa,  nescioan  propKjr 
dolorcm  denlium,  aul  ob  aliani  causam,  sesc  deiu- 
ceps  in  ecclesia  spuium  non  emissuram.  «  Non 
possum,  inquit,  observare  (|ti3e  vovi.  Vade,  inquii, 
et  spue  in  Ecclesia  quando  libi  necesse  est,  sed  in  ea 


nibus  ordiudla,  siabilitateni  loci,  obediontiam  prae-  D  «'«^  caeleroue  loquaris.  Nam  spuere  quidem  non  est 


lali,  commuiiioneiu  vivcndi  propter  salutem  animx 
mex  vovi ;  commnlare  non  licet.  Aliende,  puer 
limorale,  el  noli  liniere  ubi  non  esltimor.  Voium 
quod  comniulaiioncm  non  recipii  ,  qaasi  subsian- 
liale  esl  et  principale  vuverc  aniinam  siiain  Deo. 
Cxtera  ,  sicul  est  iocus  ,  prafialus,  habitus,  forma 
vivcndi ,  tanquam  accessoria  sunl,  sed  ab  homini- 
biis  voventibus  apponuntur,  non  quia  sine  bis  sai- 
vari  non  possit  aninia  qua;  vovelur,  sed  qiiia  por 
lioc  expcdilior  lit  ad  salutem  via.  Quid  si  locus  de- 
struatur,  siab  hisqui  inhabilanl  vcl  peniius  desera- 
tur,  vel  transferatur?  100  Nunquid  non  alibi  sal- 
vari  potes?  Si  prajlalus  moriatur,  si  recedai ,  si 
nolit  praecsse,  quid  faclurus  cs?  Peribis  ,  quia  nuii 


peccatiiin,  sed  in  multiloquio  non  deesl  peccafum. 
{Prov.\).  »  Sana  voti  comniuiai.io ,  qua;  vovenlem 
liberavii ,  Deum  piacabilcm  reddidil.  Sed  quid,  in- 
quis,  {■iciiim  de  obedienlia  quam  prcrlalo  promisi? 
Si  prai;dicta  non  snniciunt  ,  accipc  ei  lioc.  Paro- 
chiales  presbyieri  obedienliam  quam  piomiltunt, 
debenl  episcopis  suis  ,  et  sacr.imenlaliier  alligali 
sunl  Ecdesiisqiias  reguiil,  tanquam  uxoribus  pro- 
priis.  Lcgc  aniein  coiiiinuni  ranonuin,  sine  liceniia 
cpisc(»poniiii  suonim  ,  quibus  obedicnlcs  essc  d*^- 
benl ,  ncc  ipsi  recedcre,  iicc  alii  recipere  eos  de- 
benl;  lege  autcm  privaia ,  quac  insiinctu  Spiritus 
sancii  in  corde  scriitiuir,  si  ad  nionasleriiiin  veloi- 
noiticain  rog.ilaroni  transicriot,  tales  etiain  coiura- 


5G7  STEPIIAM  TOllN 

(iicciilibiis  episcupis  rcLijti  possiinl.  Aii  eniiu  Ur- 
I131111S  papa  -.  Si  (fui6  iti  Ecclesia  sua  sub  cplscopo  po- 
pulum  reiinel  ,  si  nj^latus  Spiiilu  sancto ,  in  aliqno 
iiionasterio  vel  rcgulcri  canonica  salvare  sevoliieril, 
cpiscopo  suo  conlradicenle,  eal  iiber  aucloiitnte  no' 
slta.  Jnsio  enim  noncst  lexposila.  Sed  ubi  Spirilus 
Domini,  ibi  liberlas;  et  si  Spiriin  ducimini,  non  estis 
sub  lecje  (II  Cor.  111).  Eccc  qiioniam  iiec  oliedicn- 
lia  opiscnpo  promiss.i ,  neqiie  Ecclesia  commissa 
prcsliytcro,  ad  friigem  mclioris  vil:c  transirc  volcn- 
teiii  polcruiil  iiiipcdire.  Forte  olijicies,  et  dices 
ilc  clcricisct  prcsliyieris  s;cculariter  vivcnlibiis  isla 
dici;  do.  rcligiosis  aur^m  ct  in  commiini  vivenlibns 
sccns  csse.  Cerlc  sacrin  \irgincs  in  monasierio 
102  dcgentes  leli^iosx  suiil ,  dc  iiis  tamen  in 
coijcilio  Triburiciisi  (8)  sic  siatuliim  esl  :  Virgines 
tacnv  si  pro  lucro  animx  succ  ,  et  propler  dislrictio- 
reni  vilam  ad  aliud  monasterium  pergere  disposue- 
rint,  el  ibidein  conimanere  decreverint,  synodus  con- 
ccdil ;  si  vero  fu<ja  disciplina:  aliud  (juwsierint ,  ad 
locuin  redire  cvijentur.  Ecce  in  line  capiluli  causa 
cxprimilur :  Quia  qui  de  monasterio  admonaslerium 
triinsierit ,  redire  iu(jeitdus  est ,  fuga  scilitet  disci- 
pliiKp.  Tu  videris  ulruni  pro  lucro  anim.ne  tuse,  cl 
pioplcr  dislricliorcm  vitam  iransiium  istuni  fcccris, 
an  fiiga  disciplinx;  scd  ,  lcstc  conscienlia  tua,  fu- 
gisli  disciplinain  ,  ut  nppreliendercs  disciplinam. 
El  qiioiiiam  pro  iucro  anunui  luai,  el  propter  di- 
Slriclioieni  viiam  saltumtoelo  proxiisiuin  fecisli,  age 
qiiod  agis  ,  operare  qiiod  operaris.  Quod  aulcm  de 
virgiiiibus  sacris  dicliim  est  ,  consoquentcr  ct  de 
nionacliis  intelligendiim  esse  asseril  niagniis  illc 
caiionum  iiUerpies  Gralianns.  Sed  aliter  diccs  de 
c:!iioiiicis  regulaiibus  observaii.  ISam  et  Edueiisc 
loncilium  (9),  el  iJein  Libanus  papa  (10),  cujus 
.siipra  mcittio  facla  est ,  id  afTirmare  vidcniiir.  Sic 
eiiiin  in  concilio  Ediiensi  legilur  :  Nullus  abbas  , 
vel  moniiclius  nanonicos  regularet  a  proposito  pro- 
fessionis  canonicce  rcvocare  ,  alque  ad  monaslicum 
liabitum  suscipere  audcal,ul  monaclii  fiant,  quandiu 
ordinis  sui  Ecciesiani  invenire  qucant ,  inqua  cano- 
nica  vivendo  Deo  servire  ,  et  aninuim  suam  salvare 
possint.  Qnod  si  teincrariu  ausu  id  agere  tcntaverint, 
unailieiiiatis  vinculo  obligcrUur.  Idcm  Urb^inus  papa: 

(8)  C(  lebraliim  fiiit  Iioc  conciliiim  Tribiirise  iii 
Gcrmania  ad.Mogiiiili:im  an.  8'J3  sub  Fornioso  p;t|>a, 
iii  qiio  acuiiii  csi  dc  ecclcbiasiica  disciplina  rcfor- 
ji;uiida.  C.iii.  auteni  2G  b:cc  babentur  :  Si  quis  mo  ■ 
naclius  pro  Itcro  aninur.  sux  vel  unimarum  a  sno 
inomislerio  cxire  ,  et  in  uliud  proposueril  inlrare  , 
consenlienlibus  episcopo  ,  abbate  et  frairibus  ,  con- 
ssntimus  el  concordamus  ,  quia  id  fecisse  inulios 
sanclos  legimus.  Si  vero  fuga  regularis  disciptinai 
elapsus  proposiium  sanctilutis  calcuverit,  omnmodis 
coerccndus.  lliC  a;lverle  111  lextu  coiicilii  uomiiiali 
iiiciiaciios,  in  epistola  aiilcm  isia  iiioniales. 

'/j)  Diio  cuncilia  babita  ulim  in  urbe  .^diia  sen 
Aiigiislodiiiiensi  iii  liurgiiiidia  legimus ;  primHin 
hcilicel  sub  Adcodalo  siiiiiiiio  poiitificc  aniio  670, 
s;iiiolo  Leodcgario  ejiisilcm  urbis  pr;tsule  ;  alteruiu 
\cro  coiigregaiuin  aiiiio  IO.j->,  Aganoiic  hiijiis  tivi- 
tfalis  calbedi uiu    leneni.e  ,   <ie  (|i»o  niig)   nioiiacliiis 


B 


ACENSIS  EnSCOPl  568 

j\  ilatulamus  et  universaliler  inlerdicimus,  ne  quii  ca- 
nonicusrcgulariler  professus,  nisi,  quod  absit !  pu- 
hlice  lcpsus  fuerit,  monaclius  e^ciatur.  Quod  »i  de- 
creto  nostro  contraire  prasuinens  ngere  lentaverit  , 
ad  ordiuem  canoiiicum  prwcipimus  ul  redeat ,  et 
dcinceps  monaclialem  cucullam  deferat ,  ei  ultimux 
in  clioro  sedeat.  Iiem  :  Slatuimus  ne  professionis 
cunonica:  quispiam  ,  poslquam  103  Dci  vice  super 
caput  sibi  liomitiem  imposuit  ,  alicujus  levitatis  in- 
slinclu,vel  districtioris  religionis  o!ten'u,  ex  eodem 
claustro  audeat  sine  Palris  tolius  congregationis  per- 
missione  recedere.  Discedentes  vero  nultus  abbalum 
vel  episcoporum  el  ntillus  monachorum  tine  communi 
litterarum  cautione  suscipiat.  Ad  Iiaec  ,  impetrata 
venia,  salva  reverentia  majorum  ct  graiia,  respon- 
demns  :  Quid  caiionicis  regularibus  el  Grandimon- 
lensibus  eremiiis  ?  Ipsi  certe  ncc  canonici  appel- 
lantur,  ncc  canonici  volunl  appellari;  el  quomodo 
cnm  cis  pariicipabunl  re,  quibus  parlicipari  dedi- 
gnaniur  cl  nomine  ?  Nec  eos  canoiiicos  esse  credi- 
dcrin) ,  quorum  et  plures  numero  ,  ct  praDlaiione 
m.njorcs  ,  non  clerici ,  sed  laici ;  non  Jilterai»,  scd 
sinc  litleiis  cxistnnl,  nisi  forle  qnis  dicat  clcricos 
eorum  esse  canonicos,  laicos  autcin  eremiias.Quod 
si  ila  esl,  invenimus  ordinem  aul  cuin  Jano  bicipi- 
tem ,  aul  cum  Centaiiro  biformern.  Si  ab  eis  quae- 
sicrisciijus  ordinis  sunt,  respondcnt  :  Pecciiloics 
siimus;  si  ab  aiiis,  Bonoslioniines  essc  dicuiil.  Nam 
ciin  provincia  illa  unde  originem  Iiabent  ,  iibi  esl 

C  caputet  sedes  eorum,  cellulip.  ip»oruni  bonhominu! 
appellantur.  Sed  et  canonicos  regnlares  nostri 
lcnipoiis  siib  Regnla  beali  Augustini  Cluislo  dc- 
servire  sciiniis  ,  ct  siib  ea  in  donio  Domini  unius 
inoiis  b.ibil.'ire.  Ipsi  auiem  non  Augustinum  ,  sed 
quenuhiii,  ul  dicunf,  bonum  bomincm  Stepbannm 
(je  iMurcto  magisjrum  Siium  profitentur.  Libellus 
eliam  qui  coruin  coiisiilnlionescoiilinet,  non  Uegula 
appcllaliir  ab  eis,  sed  VJi^a.  Indc  esl  qnod,  sicul  a 
Uegiila  qnain  observant  caiioiiici  iioslri ,  dicuniur 
regubires;  sic  etiam  ipsi  necesse  esl  a  viia  quam 
piofitcntur,  dicanliir  clerici  j.cn  laici  vitales.  Ur- 
banus  papa  dc  reguiaiiicr  professis  ,  id  est  de  his 
qiii  subUegula  D.  Aiigiistini  miliiaiit  Deo,  sic  ail  : 
<  Nam  ct  abbati  Sancli  UuITi  (11),  ([ui  procul  dubio 


I> 


in  Vita  S.  Hiigonis  Cluniaceiisis  lirrc  scribit  :  Dux 
Burgniidia:  Robcrtus  Aganonem  /E'liioruin  episco- 
pum  viva  infestntione  gravabal,  eopropler  (Jaufiidus 
Lug/luiiensis ,  Ilugo  Ijisuntinensis  ,  Agcardus  tabil- 
ionensis,  et  Drogo  Matisconensis  JEduam  convene- 
riinl,  eic.  Exislimo  aiilein  liunc  canonem  a  secun- 
(lo  puiius  m:inasse  quain  a  piiiiio,  ciijus  a:vo  non- 
diiin  inenlio  canoni;^  regularis  habebatur.  Iiijuria 
tamen  lemporum  depcrdita  hierunl  acia  ei  caiiones 
(;jiisdeni  seciiiidi  concilii  ./Eduensis  ,  cujus  tantum 
meiiiiiiit  pr:>fjiiis  iliigo. 

(10)  Sciiicel  Urb;iiius  II,  cujus  canoiies  hic  citaii 
rcferuiitnr  apud  Gratianum  in  decrelo,  part.  11, 
qii;csi.  00,  c.iusa  iy. 

(H)  Munaslerium  S.  Uufi  fundatiim  fuit  priiiio 
jiixia  Aveiiioiiein  circa  aniium  1000  per  qiiaiuor 
taiionicos  legularcs  ecclesioc  caibedraii^  ejiisdeni 
viii.is,  ((iii,  c;etens  vitani  communeiu  cl  regulareiu 


B 


369  EMSTOL.Ii:.  -  PARS 

Rcgiilajn  beali  Angnslini  sequunliir,  104  ci  ca-  A 
noiiicis  r.^giilaril)us  «l  cofisiiiiilibus  priviicgiurn  lioc 
iiiilulgel.»  Crcdinius  qtiia  ne<duin  iradila  eral  a  do- 
niino  Siepliano  de  Miirelo  Regub  islorum;  au;,si  tra- 
(lita  eral.s.inct.Tt!  Romanae  Ecclesiae  iiicognilaeral.Et 
qiiomodo  poterul  siimmuspoiilircx  privile^iiiin  dare 
liis  qui  necdiim  crant ,  vel  in  notitiam  suam  non- 
dum  vener.inl?  Qiianqii.irn  ipsi  canoiiici  rcgulares 
si  liodie  ad  celsiliidiiiem  Cislerciensis  ordiiiis  as- 
ccndcre  vclleiil  ,  decrelis  illis  Urbani  papiE  non 
posseiil  rorsilaii  revocari.  Ccrte  cgo  indignus  ca- 
nonicis  regularibtis  prxsum,elcum  a  doiniiio  p:ipa, 
non  miilliim  tcmporis  iransiil,  privilegiuin  quaire- 
reni,  ut  canonicos  nostros  nobis  iiiviiis  nuilus  reli- 
ncre  auderel,  addidii  in  privilcgio ,  ubi  causa  di- 
tlriclioTii  vii<c  ad  arctioremordiiieinlratisierinl.EccA) 
nc  longe  exempla  pelanlur,  videtur  quia  privile- 
gium  Urbani  resiringitur  privilcgio  Alexandri.Vcro 
si  aliqiiis  iioslroruin  ad  Cisiercienscs  transire  vel- 
)et,  anic  traiisiliiin  dissuaderem ,  posl  transituin 
non  revocareni.  Nollciii  Spiriiui  sancio  rcsister'* , 
nollcm  Spiriluin  exsiinguere  ,  noilem  iiberiatem 
SpirilHS  impedire,  Quidpeccati  bellator  lortis?  Si 
non  iil  in  plano  pugiiarcs,  collem  ascendisii  uilio- 
stein  nicliusferiies.  Non  Iransfugadiccnduses,  iniles 
Clirisli ,  quia  ad  bostes  non  fugisli ;  nec  descrior 
niililije  ,  quoniani  a  signis  noii  rccessisli.  Pos.suiil 
hiiec  libi  stifficcre ,  ncc  esl  unde  proplcr  voltini 
diibilare  debcas  aut  timere.  Sed  adliuc  obnturmii- 
ral  cogilatio  lua  dicens  :  lieverlar  in  domuin  menm  q 
iinde  exivi  (  Mallli.  xii )  :  proposui  enim  el  dixi  : 
Hcec  requies  mea  in  sa^-culum  swculi  :  hic  hubilubo 
(jiioniam  eleyi  eam  [Psal.  cxxxi).  Tiiiieo,  fralcr.quia 
ne,  sicut  serpens  decepil  Evain  asiuiia  sua,  ila  cor- 
riimpaiilur  seiisiis  lui  ,  el  excidant  a  sinipliciiate  , 
qna?  esl  in  Cbrislo  Jesu.  Transfigural  se  iioiinui!- 
quam  Salanas  in  aiigelum  lutis,  ci  vesicam  pro  l.t- 
terna  (12)  simplicioribus  vendit.  Blaiidilur  libi  me- 
moria  pravye  quielis,  105  'oqucndi  iiccnlia  locis 
el  boris  indulta,  sonuius  prolixior,  vestis  niollior, 
cibus  delicalior.  Adolescenliam  luam  rcvocare 
contendiiiit  plura  ibi  fercula  ,  pociihi  pliira  ,  qiiae 
nonnunqiiain  cilra  esurieni  silimqiie  capiuii- 
lur,  el  ulira.  ibi  lomciila  pellium  rigoreni  frigoris 
expellunt,  lini  aul  canabis  occulta  blandities  lanani  ^ 
teinper£il  superjeclain,  ibi  salulationcs  principum, 
visilationcs  regiim  ,  occiirsus  populorum  ,  dona 
omiiiuni.  Ibi  dicilur  aquiloni  :  D.i ;  cl  aiistro  :  iNoIi 
probiberc  :  cis  conferunl,  affcriml,  oireruiit,  infe- 
ruul  omnes,  quiijuc  terrigciiu:  ct  filii  boininiini  si- 


H.    AN.     1177-1192.  ZIO 

nuil  in  unum  dives  et  paiiper.  IIoc  solenine  ibc.i- 
truni  forsilan  erigil  libi  cogilatio  uia  ,  el  qiioties 
bsec  recogitas,  reliqui;c  co^-iialioiiis  tiia;  diem  fe- 
sium  agunl  libi.  Delicata;  tibi  siini  cl  tcnei-ae  jnvc- 
iiilcs  manus  ,  el  laborem  refii^iuDt :  vigiii;c  pioii- 
xiores,ct  nociurna  synaxis  io  liiccm  usque  proiliici» 
maliilinum  soporem  non  adiniltunt.  Ruslicanns  ci- 
bus  ei  sale  lantiim  conditus  nobile  adolescentis 
palaliim  ofrendiinl  ,  ct  ad  siiigulas  oblaliones  iiaii- 
seatn  movenl.  Rcgiilare  silenliiim  prurieiitcni  inci- 
tal  lingtiam,  el  ad  quemlibet  soniim  p.itulas  awres 
inqiiieiat  avidilas  aodiendi.  Obsccro,  fiii,  pcr  mc- 
dicinam  vulnerum  iioslrorum  pcndenleni  in  cruce 
Jesum  Cbrislum,  'non  te  niovcant  isia  ,  non  tc  itir- 
bent;  vana  sunl  baec.  ct  qua;  priino  quidcm  a£siili;i 
ciirrcntem  impcdiunt,  scd  ad  solinn  crucis  signacii- 
iiim  ct  invocalionem  Doniini  Jesii  ciliiis  evancscunt, 
El  quoiiiani  inajor,  iit  audivi,  conflictiis  csl  libicon- 
tra  voii  memoriain  ,  qiiabi  fidem  priinam  irrilam 
fcccris,  constanler  rosponde  :  ISon  vcui  volnm  s<>l- 
rere,  sed  adimplere  {Mnilh.  v)  Cocgit  me,  Robcrte 
charissime,  laliim  Domini  inandaliim  ,  loi.gain  la- 
lam<jiie  formare  epistolam;  eicum  tiiti  scribere  iii- 
cocpisscm  ,  raptus  novitioruni  liiorum  cbarilatc  et 
limore  rcdiius  ipsorum  ,  siyluni  vcrli,  anslimans,  si 
cos  directo  vel  arguerem  vel  moncrem,  fidcle  106 
pioposiUiiu  mcitm  in  cis  facilitis  oblincrein.Gratiiis 
enim  mclil  agricola,  qnod  nianu  piopria  seril,qii:iin 
quod  alicna.  Inferiin  tu,  cliarissiine,  circa  noviiios 
liios  solliciluj;  cslo;  pcr  le  et  per  alios  doclorcs  cx- 
bortarc ;  monc,  aTgiic,  inercjia,  obsecra,  quoniam 
planla)  dc  loco  ad  iocum  traiislaix-  facillime  are- 
scunt,  nisi  saipius  irrigcnlur.  Dcus  aulem  meus  im- 
pleal  omne  desidcrium  meum  iuumi|iie,  scc.iihliiiii 
diviiias  glorix  suae,  in  Clirislo  Jcsii  Uomiiio  nostro. 
Amcn. 

107  EPiSTOLA   LXXII. 

A.D   i'CTRiIM  A.   S.  LECATUM. 

Agit  de  iisdem  novitiis  Grandimontensibus. 

Renevolo  ct  benefico  domino  suo  cl  Pairi  Pr,  rno 
TuaC.ilano  cpiscopo,  aposlolicae  sedis  Icgalo,  salu- 
lcm  ot  cum  cinni  devoiione  plcnam  obcdienliam. 

Risiini  movel  iiilueniibus,si  accesserit  ovisad  ca- 
pram  (15),  iil  ex  ea  sibi  lanam  assumal.  Ita,  Paler, 
accidit.  Placuil  vobis  aliquiJ  a  me  pctcrc  quo  plc- 
iiiiis  abundatis  ;  fcci  qucd  poliii,  nc  si  nibil  focis- 
scm,  iiidevotus  exislorem  ci  ingratus.  Misi  vobi» 
cpistolain  novitis  108  Pontiniacensibus  nuper- 
scriplam.  Quxsieral  vobis  fra;er  Jloberlus  de  Ga- 


abjiccre  voienlibiis  ,  non  conscnlienles  ,  pelieruiii 
sibi  donari  capellam  jiixta  Avcnionem  divo  Rufo 
sacram  ,  iil  ibi  pairias  lcgcs  ct  regiilaria  iiisliiiila 
:!)>ervareiil.  Qui  quideiu  viriiilis  su:c  odoie  plit- 
rinios  ad  se  aMicienles  ,  brevi  iii  lanliim  cxcreve- 
luiit,  ut  in  vicinas  provinrias  ad  ordiiicm  caiioni- 
ciim  insiauraiuliim  |)ropagai:dumque  colonias  emi- 
serint.  Diide  origo  cl  capui  coii,mcg.iliniiis  claris- 
siiiuc  Ikcc  abbaliaclTecia  esi.  Sed,  ciim  posh^ji  All)i- 
geiisitim  bucrelicorum  liuoic  cl  iinpiciale  lunuiius 


dirula  fuisset.  canonici  S.  Rufi  alio  migrantcs,  ;»d 
iirbem  Valenliam  conlugerunl.  ,  iibi  noviim  niona- 
sleriiim  cxslnixcrc  sub  prisliiu»  noiiiine  S.  hufi. 

(12)  Triltim  ac  vulgaie  provcrbium  quod  non- 
dum  obfolevil. 

(15)  Tritum  et  viilgare  fuit  apiid  illiiis  niiyi  scri- 
ptoies  boc  adagiuiii,  quo  sigiiiricarciil  divilem  cl 
locnplelem  ab  egeiili  aliqiiid  miiliio  pet«  re.  Sic  D. 
iJctnard.  iii  qiiadam  episi.  qtix'  Cbl  87  ad  Oscruiii, 
ait  :  L(n:<.im  qnierii  ovis  a  caiirii. 


571  STKPHANI  TORN 

iarduu  (14),  nic  praesenle,  qnid  noviliis  i-llis  facien- 
tliiin  or;\l,  i|iii  lin)ore  prioiis  voli  lcnlab.titlnr  2<i 
roililuin.  Milti  luiw:  injunxisli  sarcinani  respondeinli. 
Mcmores  bennliciuruin  veslroruin  quolidianas  pro 
vobis  i)co  precuni  liostias  iniinola.iius.  .\ngelns  l)o- 
inioi  boiiiis  contiielur  iier  veslrum. 

FnSTOLA  LXXill. 

AD   BAIMUNDUM   PP.IOREM    S.     CE>'OVEF«. 

Narra(  varia  pericula  quw  subiil. 

OiiiirissiniO  siio  H.^dilindo  priuri  S.  Goiiovefje  (15), 
.'^  TUI>HANUS  3!)l).is»  saiiiteni. 

Levioretn  ul  tninus  rortni(!ai>ilcm  facil  suscepiuni 
la  liorcin  liinor  perlculi  gravloris  :  ci  laineii  iniie  li- 
in  crc  »io!>co,  cuin  el  peivgrin.ilio  sil  longa,  el  peii- 
ciilis  Otuninum,  periouiis  ialronum ,  periculis  ex 
Cofercilis  (16),  Dasculis,  Arragonibus  (17),  via  su- 
ijjocia,  magis  sil  leihalis  qiiain  Ixla.  Seqnor  Aiba- 


ACrNSIS  EPISCOPI  572 

\  nutn  episcopnm  (18)  pcr  moiilcs  el  valles,  per  va- 
si;ts  soliliuiiiies,  pcr  prxJonum  rabiem,  cl  inorlis  ■ 
iinagincm,  pcr  inccnJia  villarum ,  el  ruiiias  donio-  1 
runi,  nbi  niliii  lulum,  nibii  quietum,  nihii  qiKxi  noii 
miiiclur  saluli,  el  non  insidietur  viisp.  ■nter  lixc 
siipplic.ire  suppiico  ciiin  (lile<:iis  fratribus  noslris 
I)fO  el  bealx'  Virgini,  ul  si  Ecclosi;e  sii,'c  ulills  fii- 
turiis  sum,  incolumcm  me  reducal.  LMtra  Tolosam 
propc  llispaiios  iioininent  illum  (11*)  invetiiam  109 
sicut  dicunl.  Si  quid  inter  vos  circa  exierioia  iie- 
golia  natuin  fuerit  quxslionis,  prop(»silum  ad  it. 
olim  prxposilunt  referte,  cui  doniinus  U(>beri!is  (±0) 
ex  purte  domini  regis  injunxil,  ul  qtiidquid  in  nc- 
gotiis  vcsiris  postiilaveritis,  ope  el  opcra  ejus  lial 
vobis.  Quare  ad  dosniiium  legalum  vado,  liCscilis; 
0  siiia  causa  csl  quain  ea  qtiam  mandavcram  vobis  : 
dc  illa  lamcn  Oitiniiio  siicie,  ne  uliquis  iii  contra» 
rium  interpreielnr. 


{l\)  Es  nobiii  fantilia  dor-iinonim  dc  (jaUndon  >n 
asro  CariMiiciisi,  qitorum  casie!!i  rninjc  adluic  spc- 
claMlnr  cinimis. 

(iri)  Prioris  oltlcio  funcltis  c.sl  IJaymiindns  in  iiio- 
naslcrioS.  Cenovef;p,  (hini  illiid  rcgebal  Sicplianu.j 
abb.is.  Inde  vcro  iranslains  csl  ad  moiiasieriinn 
Sa'.'C!i  Joaiinis  Siicssioueiisis,  nl  tiiccniiis  inririn^. 
iii  eoqiie  abbaiis  digniiale  potiliis  csi.  .\d  eum  !eni 
scri!>it  cpisl.  i04  ei  115. 

(1C)  I)ivi:s   Antoninus.  lom  11,  lil    17.    f.  17.  do 

•lis  ait  :  Anrro  118^.  iii  provvic:!>  Biinriiemi  selein 

millid  C<)leri-!loru7u  et  amplius  ititerfecli  sunt  iib  il' 

lius  !errai  iiicolis,  in  unum  xonirn  iniwicos  Oei  cou- 

fihlerniis.  Isti  euim   leiyinii   regix  vrotlando    pradiis 

dncebnni,  homines  c  p'os  secnm  vHis'iine  tralieboni.  C 

Sdcerdoles  aulein  et  viros  religiosos  cnplos  secuin  du- 

cenlcs,  c!  in  ips.i^  toriuenlis  inisorie  dicenics  :  <  Can- 

lorcs,  canlaie,  caulaie,  >  confestim  ipsis  alaas  du- 

bant,  el  firossis  vir.yis  cos   civihbant,  ex  quibus  cjui 

duni  sic  flmjeHaii ,  bealos  iniimas  Deo    rcddideiunt ; 

alii  longa    carceris    cuslodia    scmimnrtui,  diiln  pro 

redcniy.tione  ]  ecunia  od  proprin  redierunt.  bem<jne: 

fiecciiiis  liominum  exitjeiiiibus,  iidem  Colerelli  ecde- 

tiiis  siioliabnn!,  el  corpiis  Doniini  de  vnsis  anreis  et 

argentris,  in  qnibus    prv  nccessiinle  infirmorwn    re- 

ecriitbantnr  ,  extrulienles,  et  pvoh  ddor  !  in   lerrani 

vilitrr  i  Tojicicntes,  pedibns  conculcabiiul;  cnlices  vevo 

f.ccum   irrevcrenter  portnbanl,  et  malleis  ei  lnpidibus 

confringeni.es  (lisirnliebant,  de  corporalibus  tero  coU" 

ritlijna'    eoriim    pepla   capilibus    suis    conipvnebanl. 

Cuillclinus    vero  Ariiioriens  De  yeslis  IMiilippi  Aii- 

i,'ii8li,  aiino  1  185,  ail  :  Kodein   anno  inlerfecli  sunl 

in  pa<lo  Bilurueiisi  ColdielH,  qui  vulgo  dicuntur  Bii' 

piarii,  uno  solo  die  seplem  miliia.qui  invaseranl  fiues  " 

rcjni  ,  tieinini    parccnles,    aut  proptcr   a:tniem   aut 

prcpler    sexum,  vel  rcii(f,ionem,  ant  proptvr  sacrum 

locuni,  quiu  onnies  ocriderent,  aiii  diversis  lonneniis 

nd  re  nndcndirn  lis   prntniam  pro  redemptione   sun 

compellerenl  :  qvo  nndito,  a  rcije  misso    ex^  rcilu,  in 

iidjiitorium   ud  domiimm    illius  prorinciiv,  omnes   a 

iummo   usque  nd  minimum   irncidiiti   sunl.   lirroics 

amciii  Coteidloriiin  lci  rciiconiin   craiil  qnod  dice- 

icnt,   priino  B.  Mariani   virglncni  fuissc    aiigciiim; 

Secnndo,  corpiis  Cliri^ii  non  cssi^  slijriosiiin  iii  <  a.'!o  ; 

tcnio,  ainnias  saiictoiuni  anle  diciii  juditii  in  glo- 

ria  iioi)  fiiliiras. 

tlT)  Basculi  <'i  Valilenscs  li;«Tciii:i  errQicm  cl 
nomcn  .^niiin  acccp«;riiiil  a  Valdoiic  qnodaio  civo 
Liii'diine!isi,  viro  iliviic,  (jni  dcgebal  aiino  ciiciler 
1170.  tlii:  f.iciiltatilai.s  suis  iii  egciios  dislribnlis  , 
)>a!lio  |):ui|KMta|i>!  «"iioies  sniis  coiil"'gci)al.  Oc  Vid- 
ileiibilnib  ait  r.:'.!U-,  Dioiiaclius  N.dlij  Sciiiaii  ir  btia 


Al!iigen<;iuiii  iiisloria  ,  qiioi!  ciini  sandalia  ninrc 
apobloloriim  porlarcnt,  solilos  diccre,  (|tieni!ib«H 
ipsuiiiin  in  itecessilale,  diiiniiiodo  iiabcrcni  sainla- 
lia,  abs(|iie  ordinibns  ab  cpiscopo  siiscepiis,  posso 
coidifcre  corpus  Cliristi.  .Mnlla  ejnsino  li  ip.sortini 
coitniiciiia  tiarral  Giiallcrns  in  sua  Chronotofjin. 
Daniiuti  siint  iii  coiicilio  Latciaiicnsi  m,  caji.  "11, 
liis  vribis  :  Quia  in  Casconia  Alhegesis  ei  pnr^ibnti 
Tolosanis  et  aliis  loris,  im  hmreiicorum,  quos  niii 
Calltiiros,  alii  Puirinos,  aiii  Publicanos,  alii  uliin  ho- 
minibus  vocnnt,  valnii  dmnnala  percersitus,  ul  jcm 
noH  in  occullo,  sicul  uUqui  ,  neqiiiiiinn  suim  exer- 
ceunl,  sed  suum  erroreni  publice  manifesteni ,  et  ad 
sui:m  coiigsnsum  simpUces  altrah  tU  et  inli'niiis  : 
eos  et  defen  ores  eornm  et  recep  ores  anatheviali  de- 
cernimus  subjacere.  Postpaiica  snbjiiiigil:  De  Brnbim- 
tiv>iibu:>  ei  Arngonensibits,  Mavarriis,  BascoHs,  Cu- 
terelli.>  et  Triaverdiuis,  qui  lanlain  in  Chnstianos 
iiiimnnnaiem  cxerrent,  ui  nec  eccLesiis  nec  monasle- 
riis  dc feri! nl,  tt.c.  Votaii  sniii  auleni  cjusmodi  li;»! 
iciiiji  Aragones,  Navariii,  Bascnli  ,  Albigeiiscs, 
(|'iod  c\  Aragonia,  Navarra,  Vascunia  ci  lcrritorio 
Albigeiisi  prodierinl. 

(18)  b^piscopiis  iile  ranlinalis  Albaiius  fnil  Ga!- 
teiiis  dcccssor  Heinici  albalig  Cl.inevallensis  :  qiii 
quidciii,  cuiii  ad  lia;rcscs,  quai  per  Tolusanas  par- 
lcs  giassabanlur,  pruiligandas,  una  ciiin  Sicpliaiio 
ubbiile  S.  Geiiovcfa;  ci  al.is  vciiissel,  a  Kogero  do 
Bedier^  coniite  S-  jtlgidii,  eoruin  faulore,  capius, 
in  carcerem  triisus  esl.  Dc  iiis  ii.TC  scripsit  Petrtis 
S.  Ciiiysogoni  presbyler  cardinalis  legalns,  iit  cpi. 
Slola  aiind  Rogcriiiin  Hovedcn  anno  1188  ;  Lkhj 
itaque  }>ra;dicti  Roijmuntlus  ei  Uemardus  uique  alii 
venerabili  frntri  nostro  Beginuldo  Baithoniensi  ept- 
scopo  ei  nobilibus  iiris,vicccomiii  de  Turena^ei  Haij- 
mundo  de  Castro-Sovo,  qid  de  consilio  nostro  iit 
tcrram  Bogeri  de.  Ucdiers  pro  tiberudone  venerubilis 
frniris  nostri  Albancnsis  episcopi  veneranl,  occurris- 
seni,  ric. 

(10)  iiogciium  coiuileni  S.  iEgidii,  qnein  quaste- 
bal  Gallcrus  ciiin  suis  se([iiucibiis,  iit  ipsc  iccital 
liis  veibis  :  Ingredienlibns  etgo  nobis  uau  cum  dicto 
Banhoriensi  episcopo  iltam  regiunem  perditissimamf 
quw  velut  lolius  senlina  malitia;  iolam  in  se  collu- 
viouem  ha;resis  illuc  defluentis  excepii ,  privdictus 
Bogerius  in  ultimos  et  inaccessibiles  lernv  sutv  fines 
nude  desperauts  ;  odorut  enim  lucem  veriialis  uucior 
malitiiV,  ncc  tusiinere  potcrat  nostra:  colloculionis 
accessuin,  qui  toius   recesserul  in  ojiera  tcnebrnrutn. 

(20)  Arbitior  esse  Koberliini  Clenicniein  icgni 
itiiiiiiliuni,  dc  quc  alibi  iatit  nicnliouem, 


373  jjisroL.i:.  —  PARS  n.  an.  wiiim 

110-111  mSTOl.A  LXXIV. 

AD    EPIbCOHIIM    ET    DECVMM    BAlOCL^iKM. 

A(jU  de  quodam  negotio  arcliiepiscopiTuronensis  {2\) 


cuni  episcopo  Dolensi,  de  quo  superiut. 

Mcverendo  Patri  et  (lomino  Bajocensi  episcopo 
el  docano,  fraier  Stepiiamis  tle  S.  Geiiovcfa ,  salu- 
lem  01  dileclionciii. 

Risuin  movel  inluemibus  si  accesserit  ovis  ad  ca- 
|»r;im  iil  iiide  sibi  lanah'  assuinat.  Sub  hoc  viilgari 
proverbio  coiisuluisiis  Iioininein  etperilia  niotlicuin, 
cl  auclorilate  non  n>agniim.  Sed  quoiiiam,  ul  Ily- 
Ijin  Ilerculi,  non  xqwh  pnssibus  iiiceJenlein,  so- 
cinni  me  vobis  in  negolio  Turoiieiisi  et  Doier.si 
doininus  papa  coiijuiixii,  dicain  quae  scnlio,  et  liis 
const-niiain  quje  dicf-.iis,  ne  fortc  altcriiira  parliuii 
tle  noiiis  jusie  conqneri  possit.  Looo  el  tempoie 
r.omlicio  debenius,  ul  sesliino,  convenirc,  el  ntniin 
iti  negolio  procedcndum  sii  vcl  cedcndum,  connnu- 
lii  siniul  coiisilio  •oiironc.  Valclc. 

112  EriSTOL.\  LXXV. 

AD   JOANNEM    A.  S.  LEGATUM. 

Graluiatur    de   ejus   irautlaCwne  ad    Narboticnsein 
Ecclefiam. 

Revcrendo  domino  et  Pniri  Joanm  Plctaviensi 
cpisiopo,  apostolicae  sedis  logaio,  fraier  STePHANus 
(le  S.  Geiiovefa,  salulem  el  ciin»  siiiceia  devoiione 
fnlele  obseqiiium. 

Jiicunduin  niibi  ihealrum  piopoiiii  recordaiio  ve- 
slra,  ciijus  cl  reficiar  spcclaculo,  ei  afficiar  blamli- 


\  Conlrcmiii,  laieor,  cl  expdvi,  cum  ad  ea  loca  \<  » 
iitvitaii  audirein  113  >"  •|»ibiis  ctsi  contiiig<:i  i 
vus  prjeesse,  facile  csset  non  prodcsse.  Audilo  l;  n- 
deni  quod  Uodanusia  Sidoiiii  (2!))  vos  vocarel.g.- 
visus  sum  gruidio  iiiagno,  el  piimateni  iioslruni  in 
gloria  videro  dcsidero,  qiiein  prius  aflectione  Pa- 
trein,  liberalilaic  bcnevoliim  simiil  ct  bciien<  iuiii 
siiin  experliip.  Ncpoti  veslro  arcbidiacoiio  bonx'  i:t- 
dolis  adulcscciili,  sicMi  niiiii  inaiidavislis,  paraiu.s 
suni  et  consilio  ct  auxilio  providerc. 

114  EPISTOLA  LXXVL 
iD  GOI)£rlUDUil  aDBATEM  s.  satvri. 
Roijat  til  aiuico  suo  prcesto  sil. 
Venerabili    Patri    cl  doniino  GoDEraiDO  abbaii 
S.  Saiyri. 

Acceplum  dcbcl  essc  lestimoniuni,  qiiod  pro- 
fortur  dc  const  icnlia  liOiu  ,  et  fidc  non  ficia.  Is  cst 
tiicsaiirus,  dc  qiio  uova  piofcri.  ct  velcra  qiiisqnis 
.scriba  docius  essc  volueril  in  regiio  ccjeloruni.  Kx 
co  i>oiiae  vobis  opinionis  jiivcneni  fitiwm  vcstrum 
Tli,  (  oniriiciKlamus  ,  qiii ,  etsi  ad  tenipiis  a  Pairc 
rcccsseril,  imn  tamcn  ant  pavit  porcos,  aul  ven- 
ircii)  coruin  iiliquis  siib  aliqiio  civiuni  saliavit. 
Kgressus  a  J<;rusalcin  non  dcscendit  iii  Jc-richo, 
scd  in  Silo  fij^ons  liilicniaculuni  siuim ,  aut  operi 
manuuin  opcian!  dcdil,  aui  boticslis  siudiis  occu- 
pavil  animuin  ,  tiuibus  dccel  adoplioiii.s  lilios  edo- 
ceri.  Oemoralus  apud  nos  non  miv.as  honorificc 
quain  hoiieMte  coiiscieiiliam  scrvsviiet  faniam  ;  iri 


B 


mento.  Concerlaiil  iu  idem  caput  diversarum  pro- C  alleio.   sii)i   providus  :   in  a.itero  ,   proximo    iion 


vinciarum  ponlilicales  iiifiilae  (22)  ,  ei  dum  Pitta- 
vicnsi  cathedr;e  sacerdotem  suiim  Naibonensis  co- 
iiatui'  eripcre,  rcligioso  saltu  prrcambula  Narbonen- 
sein  elccturn  prinia  scdes  Galliarum  sibi  vindicat 
Lugdiiiiensis  (23).  .4dmirabilis  ct  air.abilis  est  ec- 
clesiarum  ludus  isle,  ubi  superior  infcrioreni  spo- 
lial,  etxinulatione  sancia,  voluntate  pares  apparent, 
quie  siinl  impares  dignilate,  Absili  Patcr,  a  nian- 
suoludiiie  vcslra.  iil  ad  Gotliormn  barbariem,  ad 
Ifcviialem  Wasconum,  ad  crudcies  cl  elforos  mores 
Septiniaiii;e  decliiictis,  ubi  siipra  fiueni  iiiiidelilas, 
supra  famam  fanies,  dolus  el  dolor  plusquam  va- 
leai  xstimari.  Vidi  iiupcr  in  transilu,  cum  dominus 
rex  Tolosam  me   milieret  (24),  frequentem  el  fer- 


inolestiis.  Devotas  vobis  ct  frairibus  vcsiri.'^  pro  eo 
preces  fuudimus,  u(,  sieul  Patrem  dccci  et  filio 
cxpCiJit,  boncvolc  sinuil  ac  bciicfice  suscipiatis 
revertenteiti ,  et  ci  non  tam  patris  verbera  quam 
inati  is  ubera  porrigalis. 

115LPIST0L.\  LXXYil. 

AD  FRATRES  S.  KVURTll  AUHEL, 

Repelit  annuam  pensionem  quw  ei  concessa  fuerit-. 
Gharissimis    aiuicis  cl  fratribus  D.  priori  el  S. 
collcgio  B.  Eviirtii  Aurelianensis,  fralcr  STEfiiANts 
de  Saiicla  Gonovefa,  idein  operum  el  verborum. 

Odiosuin  mihi  est  odissc  quos  aniaver;im.  Hujns 
culpa^  simulacrum  iic  vel  ad  horam  adorem,  logo 
Filiuin  Dei,  qui  lilios  hominum,  ut  se  inviceni  dili- 


voiilem  in  ill;i  lcrra   terribilcm  mortis  imagiiiem,  ^  gant,  vcrbo  docuit  cl  exemplo.    Sed  eccc  cogor 

iiidicerc  inviliis  belluni  visceribiis  meis,  el  quasi 
oculoruiii  meoriiin  orbibus  iiijiccre  digilos  elfos- 
soros.  Si  enim  pulsalus  lacuero,  si  non  ingeinueio 

tximittnt  e.rudiilovan,  ab  eudcm  In  rcgno  trcnciiC 
cretinis  es:  apostt^hca'  ■seiiis  leiinlus. 

(25)  F>nIoin  ii(u!oii!.s  giiiiur  t;oc!es.ia  Lugduiicns..; 
iii  •iioaeia  Liidovici  Pii  et  Caioli  (.?lvi,  cujus  {y\-i 
exst.tl  iii  oimoii^iicbio  S.ii.;;iMiovofj.'o. 
•  (-•'»■)  Consule  cpisloijni  73. 

(2u)  Id  esl  iirbs  LiigJuiimii,  quam  Si>!ius  Sidonii;s 
Apoliiiiaris,  cpistola  j,  vocat  KhodjiiusiaiTi,  qu.nl 
ad  KhuOai;iim  siia  sil.  Kgieiiso  mihi,  inquil,  /•/;..- 
diinusiiV  Hosira:  mwnibus,  pubiicus  cursus  usui  juil, 
uipoie  sacvis  apicibus  uiclu.  Atlrcii*us  rciigiouem 
ipsam  iiacluii)'|ue  ciica  lUiodanum  conanriKTiflr.»  at/- 
p(.liavil. 


seminiios  ecclesiariim  muros,  ambusla  sacrorum 
xdiiiciorum  loca,  fundamenta  effossa,  et  ubi  fiierant 
habilacula  bominum   inculla  doniiciliu  besliarum. 

[V)  Neifolium  illud,  quod  papa  ''pisccipo.  ac  de- 
cai:is  Bajoconsibiis .  nec  iioii  Stfpbano  abiiati  S. 
Geiiovef.c  oxaininriiuium  oominiseiiit,  cril  de  erc- 
ctione  (;piscop;itiiS  Dolonsis  ii.  ar<.i!io(uscop;iVuii*  : 
(piod  (iuitl(;(i;  Tiiromiisis  aroliiepiicopiis  tolis  v.!'!- 
biis  impediebai. 

(^'^)  Joanncs  episcopus  Piciavicnsis  clecttis  cst  iti 
arobiepiscopum  Narboiup.sem:  tlciiide  in  priinaiem 
Ltigtluiienseni,  tie  ijuo  li;oc  leguiinir  :  Aiiuo  1181, 
ir:  ur<.hiipisco]>uni  iSuibonciiseni  eiectus  csl  Jaaniies 
Pic  nviensis;  ijui,  cum  Homain  penjeret  ul  a  sumnw 
poniilicc  Lucio  couttrmntclur,  ab  eodein  (actus  est 
iiriiiifpiscoi^us   et  piiuius  Luijdiinensis ,  ct  ob  rjus 


37'} 


STi:rn.vM  TouNAcr^sis  KiMscon 


373 


l.rsns,  si    mavinns  injnri;»s  miniuio  «jn;«sln  <oni- A  onini  (jHiji ,   si   ropulsam  pniialnr  incassnm  ,  non 


p<M»scni,  pat  cnliani  cxliiltui,  sed  noii  p;»cem.  /IDquo 
animo,  fiatics,  accipilc;  si  po^Uiloquod  csl  .Teqnnni, 
olisocro  pcr  Kcclcsi;c  vcstr:c  ,  conimuiii:>  inalris 
itostra,  qurc  iios  laclavcnml,  iihcia,  per  gloriosani 
conftssoris  l^vurdi  mcmoriam,  pcr  ndeni  qiiam  cl 
vcrljis  el  opcribus  vcslris  inossc  decol,  ui  toiices- 
sioiicm  veslram  in  capilnlo  voslro  milii  a  vobis 
fnciam,  vcrbo,  sciiplo,  cl  cxcommnnicatioiiis  vin- 
( iild  sulmixam,  cl  coiiscrvclis  fi(icliier,  ei  feliciier 
coiisiimmelis.  Qnid  iii  promissionc  veslra  lam  so< 
lemnilor  cl  terribiiilcr  milii  Cacla  dcbeaiis  agcre, 
sic  oonsnlile  consiicniiam  vc.^lram  el.  famam,  itt  cl 
conscicntix  consulatis  ci  ranuc.  Malicm  inierim 
sccroliiis  inler  nos  agi  verbiim,  cl  quod  mibi  de- 


riibci;  si  non  cxaudiainr  epislola,  vcreciiiidiam  non 
incnrrii.  Si  de  relribulione  cogilclis,  iios  ct  iioslia 
vobis  oflerimiis  ;  el  cum  in  simili  casu  rcsponderc 
suHicienles  iioii  simus,  in  aliis  per  Dei  graliam 
polerimiis  compeiisare.  Ciimiilabiiur  bcneficiiim',  si 
cl  dator  Iiilaiis,  cl  laiia  moilis,  el  fortes  lucrint 
asccnsores. 

EPISTOLA  LXXIX. 

AU   X.  I,0.>II)ENSEM  \RCH1EP. 

Certum  (acil  Pctriim  tiepoiem  ejits  apud  S.  Gene- 
vefum  }iyo(ef,$io)ie}H  canonicuvi  emisisse. 

Venerabiii  domiiio  cl  l*a(ri  A.,  Londensi  arclii- 
cpiscopo  (^28). 

Placcl  pariicr  liolocausliim,  cl  pl.ical  qnodoffcrliir 


iKjliir  sinc  scandalo  recipcri.',  qnamin  piiblicocoiani  B  dc  consciciilia   bona  el   fide  non  ficia.  Ll  in  qiia- 
iiibunalibtislegafornmclpricsdbim  repelere.  El  ne      ''1*^1  .Tlale,  condiiioMC  el    sexn  Dcus  non  respiiit, 


('oric  dical  aliquis,  110  ntc  v<^l  noiKliim  rcpeliisse, 
vcl  vos  dobiluni  noii  iiegasso,  per  pr.TCsenlium  lalo- 
rein  iiiillilc  milii  porlioncm  provenlunm  lerrse  dc 
Codrcviiia  (^G),  qu.c  ex  proniissioiie  veslra  me 
rontitigil ,  aiil  per  cunideiii  ininlium  qnij  iiidc 
facliiri  cslis,  ccrto  signilicalc  responso.  Mitlo  vobis 
rescriplnm  constilnlioiiis  vcslroe ,  coiiccssione , 
coiiscriplioiie,  consigiiatione,  cxcoiimiunic  lione, 
per  vos  in  capiiulo  vesiro  confirmai;e,  ui  si  fidem 
fuani  aliqiiis  noslrnm.qiiod  ibsil!  sorvare  noliiorit, 
charla  mula  argiial  eum,  cl  slatuat  contra  faciem 
SHam.  Vale. 

EPISTOLA  LXXVIU. 

AD     ARBATEM     CAROLILOCI. 

Ab  i;)so  pelit  arieles  pro  grege  sno. 

Venerabili  Palri  cl  dom.  abbaii  Caroliloci  (27), 
Stepiianus  abbas  dc  Sancla  Genovela,  salulem  et 
dilectioncm. 

Risiim  movei  inincntilms,  si  accedal  ovis  ad 
rapram,  nl  ab  ca  sibi  lanam  assiimat.  Cap(?!Ia  id 
postnlanle,  lanigeri  gregis  eril  gloria,  si  exainlieris 
inendicantcm.  Snb  liac  forma  ,  vcibnm  Iiumilc , 
rogo,  poirigcns  vobis,  iit  de  fcciindis  ovium  vcstra- 
riim  canlis  ires  aut  quatuor  arielcs  nobis  commo- 
dari  poslnlo  vcl  donari.  Imminet  (cmpus  asoen- 
deiiHi,  cl  balanics  ovium  voces  rude  malrimoniiim 
in  proximo  sibi  coaptare  117  fcslinant.  Abscns 
scrilicre  maliii,  quod  praescns  limui  poslularc.  Scio 


<|iii    in  jiivenibns  inaliiiinnm  saorifioium  approbaf, 
ct  in  scnibus    vespcrtiiiiim.   Circa   bunc  olTorenili 

riliim  sollicilus  ,  cl  sednlus  boiia)  indolis  adote- 
sccns  Pelrus  vester,  et  ainodo  nosier,  super  inoii- 
lem  virgiiiisCcnovef*  viiiciilisobedieiiliaicolligatus, 
qiiid  (Ic  sc  placabili  Iioslia  Dominus  facinrus  sil, 
palieiitor  exspoctal.  Arctins  cl,  ul  oredimiis,  altius 
pioposiuim  (29)  aggressns  118  rneral.  Sed,  ne 
labor  insolitiis,  cl  rigor  aiisieriis  lener.im  iflatem 
revcrberarel  ct  dejioerel,  satins  est  ci  salv.iri  in 
Scgor  qiiam  periditari  iii  Excelso  sine  sni  ac  suo- 
rum  igiiominia.  Licilc  simnl  el  liliere  divcrtil  ab 
Q  oneribus  dorsum  suum,  el  iic  maniis  cjus  circa 
liorlos  et  agros  in  copbino  descrvirent,  lecliuni 
s.Tpius  vacaturns,  factiis  esl  nobisciim  cleiiciis,  ul 
Clericis  coiiformetnr.  Gaudeat  snper  co  sancla  pa- 
terniias  vcslra,  ct  parcnles  eju.s  in  Domino  oonso- 
lcnlur,  qnoniam  in  Eoclcsia  Dei  cx  tali  flore  fru- 
clns  iiberes  exspeciainus.  Ego  .'inlem  et  fratrcs 
tioslri,  qiiidiiuid  iiistriiclioiiis,  dilcclioitis  ct  do- 
ctrime  polerimus ,  parati  siimus  ci  iiiipendere , 
maierna  sa-pius  iibera  quam  patcrna  verbera  por- 
lecturi. 

EPISTOLA  LXXX 

AD  EUMDF.M. 

Petrum    nepotem    inlirmum   (50)  nd  natnle   soluin 
ceiisel  remilteudum,  ut  melius  habcat. 

Hilarcm  sui  prsobcl  opiiiionem  adolesccns,  ciijiis 


(2())   Godrcvilla    cst  pnrocbia  dioccesis  Aurelia-  D  a  Saxone  grammaiico,   bujiis  gonlis  liislorico  elo- 


iicnsis,  viilgo  Gondreville^  nbi  nbbaiia  S.  Eviirlii 
lcrras  ct  pr;edi:i  possidel.  cx  qiiarum  provcnl» 
capiloluiii  bujiis  moiiasicrii  conslitnerat  Stcpbano 
aimiiam  pensionem,  in  siirc  gtaiinrliriis  moinimen- 
inm,  cfini  ad  coclesiam  S.  Gcnovcfye  Parisieiisis 
regoiidam  vooatiis  esi. 

(27)  Caroldocus,  velCarlilorns^vnlgo  C/inj/(/,insi- 
giiis  est  alibaiia  ordinis  Cisicrcicnsis  iii  dia-cesi  Sil- 
vaiiccieiis',  jnxla  i|iiam  siia  cu  vill:»  el  lerra  dc 
noriclo,  viilgo  iyo/rr.s<,  dominio  lompor;ili  Saiict.T 
G-Miovofc  aiidlcla.  Ilanc  l(;ir:im  siiis  siiniplibiis 
colcbal  Sicpbaniis  Inncabbas,  nMmerosis-iimiiir.qiie 
ibi  gic/Cin  oviiim  aloliai,  pro  (jiiibus  arieies  qu;c- 
lebara  pr.Tf;ito  Carliloci  abb  lc. 

(28)  Loiidomim,  viilgo  Luiiden,  civilas  Dania» 
spccl.itissinn,  arcbiepiscopali  s<Hle  ac  primniiali 
lolius  reg-iii  dignilate  nobilis,  cnjiis  praesiii  vocaliir 


g:)ntissimo,  poiilifex  Maxiiiiiis.  IUe  aiilcm  adqiiem 
dirigiliir  lioec  epistola,  eral  Absalon  vii  oximius,  el 
apud  aiiciores  laudatissimiis. 

(29)  Per  luvc  verba  iniiiiil  Pctrum  liiinc  ordinem 
S.  Hencdicli  vel  Cisiercicnscm  fiiissc  iiigrossiim  : 
ciijiis  rigorem  fcrre  non  potnit,  idoo  ad  canoiiicos 
S.  Gcnovef;x'  migravil. 

(50)  Erat  nopos  Ab-alonis,  qiii  iii  Galliam  mis- 
siis,  apiid  S.jiiciain  Gonovof;im  <  .iiionirus  rcgnbiris 
cireotns  esl,  nbi  sindiis  opcram  dedil  :  (leiiide  iii 
Daniaiii  icversus,  o|»iscopiis  Uoscliildeiisis  ct  loliiis 
rcgni  caiiccllariiis  conslilnliis  esl.  iil  (liscinius  ex 
Necrolo.jio  Sanct:c  Geiiovef.c  v  K:il.  Decenibris  : 
Ainiiversurium  pia!  memoria'  Petri  ]ioscltildens!s^ 
episcopi,  caiicellurii  regis  Ducicf;,  canonici  nosiri 
pio/fiii. 


577 


EPISTOL/E.  —  PARS  11.  AN.   1 177-1 192. 


'.78 


inlcr   rr'lalis   inilia  ,    viriiilis     indicia    coalcsciint.  A  nolis  mcis    nolo,  (loininnm  mciim  rogo,  ui  qni  pro 


Rcs|>i<iuiil  hcEcPeinin)  nostrum  parilerac  vcsiriim, 
(|ni  iiolnsciiin  regnlaris  professiis  obedientcr  siisce- 
l>ii  cl  docuinam  in  sluJiis,  el  in  moribus  discipli- 
iiani.  Et  qiioniam  iii  co  spiiilus  quideni  promplns 
osi,  caro  antein  infirnia,  scctmdum  mandalum 
vcslrum  vobis  commendaiiiiis  113  cum  cl  com- 
miilimus,  salius   xslimanles  el  graiiiis  ciim  apiid 


!pso  nic  rogavcrunt,pro  ipso  me  gaudcanl  logassc. 
Conqneriliir  de  episcopo  suo,  qiii  iiijiistc,  ttl  .'is>-c- 
ril,  ccclesiani  suam  absqiie  oidine  jiidiciario  aiifert, 
iii  iiiviliis  cxtia  Ecclesiam  pancm  alicnum  meiidi- 
caro  120-121  compollalur,  qiii  panes  propusitio- 
Tii";  debcrcl  in  Ecclesia  manducare.  Apcrialsir  super 
eum,  obsccro,  vesirse  pictalis  oculns  ;  misericorvlia? 


vosmorariqnamapud  nosmori.  Infcstasquarian.-c      sinns    Eqiandainr,   ul  qui   cpiscopum  suum  non 


molcstias  crebio  senlil,  el  illius  infeslationis  reli- 
qui:e  diem  moestum  agunl  sibi.  Soli  natalis  ct  na- 
liiralis  acrisbcneficio  possc  juvaii  crcdimuslencros 
snlatis  aniios,ct  liumores  matcrnis  nbcribiis  infusos 
paterno  simul  ct  materno  solatio  confoveri.  Unuin 


cst   qnod    ci ,   sicul  filio   cbarissimo  consulimiis, 

niandamus  et  pracipimus,  ul  quandiu  in  terra  illa  ^    canonicorum  ipsi  nalnlium  defeclus  objeciandum 


soliim  mcrccnariiim  e\pi'rliis  est,  sel  ct  Itipum; 
mctropoliiaiium  suuin  Palrem  scntial  cl  palro- 
num. 

EPISTOLA  LXXXU. 

AD  LUCIUH   ill  PAPAM. 

Commeiidal   Francicv  cancellariHm   conlra  repulsas 


moram  feceril ,  vagari  non  incipiat  posl  greges 
sodaliiim  suorum  s.xculariiim  ;  scd  aul  in  clauslro 
regularibiis  discipliiiis  inleiidat  ,  cum  fratribus 
stiis  sub  vencrabili  fr:ilre  noslro  Willelino  Domino 
serviciitibus,  aul  qiiolics  el  qiiando  volucrilis  vo- 


Sanciissimo  domino  ct  Patri  Licio  sumiiio  poii- 
lifici ,  STEPiUNts  de  S.  Gcnovefa  ,  salutem  ct  cuiu 
omni  scrvitute  ct  siibjcctionc  devolam  obedienliai», 

Communis  oinnium  mater  Ecclesia  Uoinana  po- 
tcstatis  ei  gratisc   pleniludincm  habcns  a  Domino, 


iiiscuin  in   curia   veslra    religiosc  ,  sicut  decet  cl      sic  cxleiidilur  ad  singulos ,  ul  suscipiat  nnivcrsos. 


cxpedil,  convevsetur.  Quod  autem  dc  ipso  nobis  per 
iiitcra»  vestras  inlimaslis ,  vcl  in  monte  (31),  vcl 
in  }'arisiensium  sxculariiim  scholas  (o'^),  el  vendi- 
lorcs  verboriim  millendo,  salva  gralia  vesira  non 
admilliinus,  quoniam  inslitiitioni  nostr.i;  repugnat 
cl  consueludiiii,  itc  per  ipsum  pr.iesenlibus  fralribiis 
iiovum  proponalur  speciacuhiin ,  qiioil  fiiiiiris  per- 
iiiciosuiii  Irabatur  in  excniplum.  Ilabcl  in  claustris  ^ 
sapieiitia  rcgulas  siias ,  crigcns  sibi  scbolas , 
indc  vcritatis,  liinc  virtiilis.  Qinul  si  foric  consiriu<n 
veslrum  in  lioc  dccliiiaveril ,  nt  dc  rcgulari  b:vcii- 
larem  facere  contcndatis ,  aliani  qiiaiii  Parisius 
civitatem,  in  qua  siiideat,  eligitc,  nc  iii  ociilis 
noslris  pro  malulino  el  vcsperlino  sacrificio  qnod 
nobiscuni  offeiTe  debuerat  Domiiio,  vcrborum  strc- 
pilus  el  disputaiionum  anfiaclus  offeial ,  ci  iindc 
spcravimus  fruclum,  vertatur  nobis  in  opprobrium 
e;  contcmpiiim. 

EPISTOLA  LXXIX. 

AD  QUEMDAM    AncmEPISCOPUM  (55). 

nngni  pro  freibytero  injuile  oppresso. 
Pio  laloie  pra;sciitium  presbylero  mihi   ignolo  , 


Vasa  di.scretionis  in  pondcrc ,  et  numero ,  ct  ineii- 

snra  gcrens,  pro  singnloriim  merilis,  aliis  vinii!» 
iiifiiiidii  et  oleiini,  aliis  alierutrum  ab  altcro  sepa- 
ratiim;  rrcqucnliiis  tamcn  el  libentius  in  aiTeclum 
filiorum  lotam  sc  cfriiiidens,  inalernco  jpitiatis  ubera, 
qiiam  palcrii;ic  verbcra  seveiilaiis  desidibus  sicpe  , 
desidcraniibns  scmper,  et  cxpriinii  et  exponit.  Iii 
liiijiis  spc.i  rcliqiiiis  et  odore  currentes ,  ad  sacii 
aposlolalus  vcstri  gcnua  procidinins,  magn»  indolis 
j;:vencm  ,  ni:tjoris,  iil  crcnrunus ,  122  virlulis  vi- 
I tim  niox  fulurum,  doinini  regis  Fiancorum  cancid» 
biriiim  (51)  vcstra;  gralia*  commeiidaiites.  In  loco  ct 
gradii  posiiiis,  in  quo  nonniilli  niagis  obessc  solili 
sitiil  qnain  prodcssc ,  sic  iu  nei;otiis  ecclesiarum 
sollicitiis  oxislit  ac  slrcnuiis.ul  cis  ct  in  p:\lalio 
coiisni:iI,  cl  eas  exlra  palatiiim  consoletni-.  Et  qtio- 
ni:im  in  rcgno  Fiancorum  nliqnac  ccclesi;e  qiiadain 
scrnpulosa  nob>iitaic  gloriosam,  iil  .'cslimaiil,  sibi 
coiisucliiiiincin  assuinpscruol ,  ne  aliqiii  nisi  cx  li- 
cim  coifplcxii  genili  promoveanlur,  in  els  nicrito- 
rnm  cl  viilutis  cxccllenliam,  origini  puslponenlcs, 
prcciliclo  cancellario  supcrbc  polius  qiiam  siipcrne 


(51)  SclioliC  S.  ri<^n()vef:c  in  monlo  lociilitio 
ftieriiiil  antiqiiissim:»!  Cl  cclcbcrriin;«,  iii  ijii  bns  noii 
pauci  viri  docir  iia  illusircs  aiil  do  110111111,  aiit 
suidii.s  operam  deilcninl.  Inlor  alios  Htilboties  clo- 
ricns  I.oodiciisis,  lompore  Kobcdi  rcgis  ,  dc  qiio 
Rcribilttr  ,  qtiod  dnm  adolesteiiluhis  e  srliolnri 
iHscipliiw  conlngis$el  Vnrisios ,  S.  (>niinreja;  ciiiio 
iiicis  adinvsil,  el  in  breri  mnllnnvi  scliolarnm  in- 
Klrnrtor  liiit,  ubi  cum  aliquiindiH  a  domino  Notijero 
Leodirnsi  episcopo  ipnornrrtnr ,  taiidem  canonica 
efiiscopnlis  senlen.itv  eisecndone  coiiipnhn!>  esl  rcdire, 
phnibns  ibi  reliclis  siuihornm  ar  inoraiiltilis  i/i.sij/ii/- 
biis.  Aliailardiis  ciiain,  nt  lci;iiiir  in  Vilii  Gostiiiii 
abbalis  Aquiciiiclit;iisis  ,  mnltis  sibi  swcularibus 
nqiirejaiis  in  clauslro  S.  Cenoiejii'  acliola  pnblira 
uiebiiinr.  E;c  aniom  craiit  s<  boho  «■Merii;c  s;ccula- 
ribiis  dopiitatic,  ilo  (|nibui  liic  inonlio.  Sod  pi.olor 
cas  iu  oodcm  mouivblerio  consliltil.c  eranl  wbolx' 


I)  inlcrnre,  in  qnilnis  canonici  rcgularcs  biijiis  domus 
liUcris  opcrani  navabanl  ,  quod  paiel  ox  hac  epi- 
stiila. 

(Ti^i)  Inlelligil  schnlas  cxlcrnas  S.  Goiiovof;i; ,  iil 
dixiniiis,  vol  v(  liolas  15.  M:iri:i»,  vol  i|uas  in  doniibus 
priv;itis  s;vonlaios  ,  cliain  (■oniiigali  rogobaiil,  dc 
ijiiiliiis  \\'\c  Jacobnm  tlo,  Vilri:ico  ,  cap.  7  llist. 
orcidenialis ,  qui  ail  :  //1  una  et  cndcm  domo  sclioUv 
erunl  snprrius  ,  et  proslibula  infcrius;  in  parle  sniie- 
riori  mafiislri  lerjcbunt,  in  injeriori  mcrelrices  ol/iriit 
lurpiiuiiinis  excrcebanl ;  e.t  aiia  parte  disputanies  el 
cuiileiitiose  aijtntcs  clerici  proclamnhant.  iHc. 

(55)  Viilctiir  script:i  b:cc  cpi;4ola  Guiliolmo  Uo- 
niensi  arcbiopiscoiio,  siiiuidcm  vocal  cuni  Uominuni 
siinm,  III  :;libi  passim. 

(5i)  (JaiKellariiim  illuni  csse  aibiiror  Ilugoncin 
(!o  Piilcai  o  ,  qui  l:oc  nuincro  in  G:iilia  luiulUb  cst 
hibtc  (ciiiporibiis  ,  obiiiqitc  aniio  IISU. 


579  STErnAM  TORNACENSIS  ITISCOri 

liliilum  naiiviiatis  olijiciiint,  lu' vel'ad  cos  acccilal,  A  EPISTOLA  LWXIV. 


380 


vcl  iiilor  eos  asceiulal.  Eoruin  ,  Paler,  legilus  Ro- 
niaiia  Ecclosia  non  siibdilur,  polens  si  volueiil  vel 
els  (lerogarc  in  partcm,  vel  eas  penilus  abiogare. 
Et  cum  niagni  pro  co  viri,  ut  creilinius,  precesvo- 
his  offcraiit,  rogo  cl  ego  n»inim;i  porlio  gicgis  vestri, 
ut  qiiod  hiiiiiaiia  consliliilio  conleiidil  aiiferre,  di- 
vina  veslra  consolatio  conferre  sic  inlendal,  ne  ma- 
gis  possil  in  eo  scvcrilas  (jiiam  uberias  {ZH) ,  mi- 
iHis  gralia  quain  nalu'a.  Solvaliir  in  eo,  si  placet , 
.')|  o>lo!ic;i  luanu  vinciiliiin  ;  ([uod  exclusa  viriiite  na- 
liviialem  includil,  uliii  p:'.u(is  ccclesiisquai  idobser- 
vant  privileginni  merealur  accipcrc,  pcr  quom  iii  pa- 
lalio  rcgis  mulurj  Ecclesise  privilogla  conscauuniur. 

123  EPISTOLA  LXXXIIL 

AD  REMENSCU  ARCHIEP. 

livgat  pro  preibylero  ,  cui   ej>iiCopus  Suessioneniis 
bcueficii  pariem  mblraxeral. 

Sanciissiino  Pairi  ac  domino  liementi  archiepi- 
scopo ,  Stephanus  de  S.  Gcnovefa  ,  saluiem. 

Difiicile  pielas  expugnaiur,  quam  hinc  graiia 
promovel,  hinc  natura.  Hoc  nlroqiie  bencficio  ju- 
valur  in  vohis ,  ul  nec  deficial  cum  imploralur  sin- 
gnlis,  et  proCciat  aniversis.  Eam  niihi  seinper  pro- 
pitiam  pro  G.  paupere  clerico  iatore  praesentium 
sollicitare  pnesumo  ,  non  tinieos  a  vobis  vel  rcpro- 
bari  ut  improbus,  vel  exspui  ui  expulsor.  Serenila- 
tem  veslram  veretur  in  sevcritaleni  s:bi  versam;  el 
quia  dominum  suum  sequ.i,  el  ei  in  via  ohscqui  ob- 


B 


AI)  HEMtlCUM    (57)    ANtiLOriM   UtCEW. 

Piitit  ut  ron/irmet  et  exsequi  fiiLini  teslntiienUim  ne- 
potis  summi  ponii/icis  ,  cterici  ejus. 

Henrico  ,  Dei  gr.iiia  regi  Aiiglfirum,  Iraler  Stb- 
PHANus  dr-  S.  Genovcla  abbas,  salutcm  ct  cuin  omni 
piosporil.ilc  gloriam  scinpilernani. 

Posl  liigubres  exsequias  (58)  et  laincntahile  fere- 
trum  ,  residiiuin  lacryniurnm  noslraruin  cornm  vo- 
bis,  inclyte  princeps,  cffuiidlnuis,  de  copiosa  clo- 
ineiiti:»  vcstra  iristiti.Ti  iiosirae  solatiiim  exspectan- 
les.  Sancia;  recordaiionis  Alcxandri  papx  nepos 
ideinqiio  clcticus  vesicr  Geniilis,  inrhatoqiioad  pa- 
rentcs  supersliies  ordinc  morialitalis,  diem  clausit 
cxiremum  ;  bonsc  indolis  adolcscens,  laudahilem 
conversatiunem  suam  ndeli  Sne  concludens,  inler 
extreina  sanctac  confossionis  calhclicse  verba  ,  sana 
nienle  sunoqiie  consilio  de  rebus  suis  lcgitiinc  dis 
posuit;  tesiamenluni  solemne  condidil;  in  caus:is 
pias  dislribuit  el  iegavil.  Et  qnoniam  125  "'hil 
ti&t  qnod  magis  hominiiius  debcalur,  quain  ut  ul- 
tinue  voluniatis  liber  sit  siylus,  et  iicilum  qnod 
ilorum  noii  redit  arbitrium ,  cxceilentix  vestrae 
preces  effundimus  ,  ut  auctoriiate  vestra  testameii- 
lum  praedicti  clerici  veslri  confinnelis,  et  res  ipsius 
qiisu  iii  rcgiio  veslro  de  rcddilibus  suis,  per  vos  ei- 
deni  collatis,  supersunt ,  (ideli  dispensaiori  el  ina> 
gistro  suo  Alberto,  per  cujus  manum  dislrihucndae 
sunt  eleeniosynas,  sitie  diCTiculiaie  ei  mora  faciatis 


staiilc  innrmiiaiis  incommodo  non  est  ansus,  nc-  C  a^sign-"''  •  "^  ^x  liberaliiaie  vcstra  noinen  vestrum 


cessil:ttissux,  non  voiuiitalis  culpam  coram  pedibiis 
vesiris  tiinens  e*.  iremens,  sibi  supplicai  non  ad 
suppljcium  iinpulari.  Gondonet  illi  saiicta  palerni- 
las  vestra  hanc  offensam ,  ut  qui  vestras  ulcisoi 
p;irre  consucvislis  injurias,  ex  ciiinulato  cleiiienii:je 
vcsirae  ibesauro  puiiialis  parcius  aiionas.  Beiieli- 
ciuni  illud ,  qutjd  ideni  G.  per  Lauduiienscni  arcbi- 
diaconuni  Melioreni  (56) ,  niolioris  in  proximo,  sic- 
ut  audiviinus,^  iortunx  fuiuruin,  n  doniino  Sues- 
sonensiepi.^copo  obliiiuil,  idem  episcopus  ex  magna 
parte  delruncat,  niessem  hiijus  aniii  uuferons,  ul 
qui  de  aitario  manducarc  debuerai,  ju.\ia  aliarium 
mendioare  coinpellalur.  [\ogu ,  si  placel ,  ego  mi- 
Ditna  porlio  124  clericonini  vesironim,  ut  is  (|ui 


clarius  rosidendeal,  el  defuncii  voiunlas"elfeclum  ob- 
liiieat,  ei  lain  vobis  qiiam  ijisi  nierces  aeternae  re- 
tribuiiunis  accrescal.  Rcfundite  tunli  palrui  menio* 
riam  in  nepole,  el  a  mortiio  ne  proliibealis  graliani, 
cui  viventi  beiievole  simiil  et  benefice  regiani  con  ; 
lulisiis  el  operain  el  itnpeiisani. 

126  EPISTOLA  LXXXV. 

Af;   GlIILl.F.L5:L'r.!   ET  ROBEKlUil  NOTARIOS  PAP.C. 

Agil  de  uegotiis  ^uis  iii  liomana  curia  promovendis. 

Charissiniis  suis  CiiiLLtLMO  el  Roberto  ,  Po- 
miiii  papsc  scripioribus ,  fraier  STEfHANUs  do  S. 
Ceiiovera. 

Commune  vobis  commoniiorium  offero  ,  congaii- 
dens  peiegre  profectis,  si  profeclio  vestra  profeclum 


per  cuiiam  vcsti;iin  beiielicii  tilulum  obiinere  nie-  D  vobis  pariier  pariat  ei  provcclum.  Lirumque  vobis 


rueril,  per  curam  veslram  nienstirain  bonam  et 
coiiferiam  ct  coagiialam  el  siipercinuenicm  messis 
qiiain  postiilat,  non  ininus  benevoio  quam  beiielice 
reoipere  merealur. 

(3:^)  Hoc  verbuni  eral  in  usu  iipud  aniifinos,  nl 
vtdoie  est  in  iiinnmo  argenteo  Decii,  cx  iiosira  penu 
iiuiiiniaria  depiompio,  iiiforiiis  descriplo. 

(56)  Forsaii  iioii  iiberralio  si  hunc  Moliorein  ar- 
cliidiaouiiuin  ,  euiii  tsso  dixi  riiii ,  qui  poslea  S.  R. 
E.  cai(liiiaiis  creatus  csl,  ad  qucm  episl.  115,  ciini 
praeseriini  add:a  i:i  proxiino  molioris  fortun;e  fulii- 
ruiii  ,  subiiitolligeiis  caidinaliliain  dignilatom  ,  ad 
quaiu  vocabalur,  iit  vuldc  e^t  protialiile. 

(57)  Ifenricus  II,  sub  quo  B.  Tiiomas  Cantuarion- 
sis  ratsus  esl  aniio  l!7l  ;  ipsc  vero  e  vivis  excessit 
libS,  «l  nolal  tlnonicou  Normanniae  :  Obiii   rex 


faeile  comparabunt  diiae  diviiii  paialii  virgines  ,  hu- 
miiii.as  ei  honosias;  si  vel  alter  vel  uterque  veslrnm 
alieruiram  cxcluserii,  quisquis  ille  fuerit  exclude- 
lur.  Soleiil  plerique  Auiolianensium  aurei  inler  alie- 

Iljnrirus  Nonis  Juiii  apud  Chimnem  ,  seputlusque 
apud  Foniem-Ebrav.di  in  abbaiia  inonialium,  cui  suc- 
ccisit  RicharduH  flii'ti  ejus. 

(58)  Videlur  inuuere  liis  verbis  quod  ni  liac 
Sanci.aB  Gonovef;a  ecclesia  sepiiltus  fueril  qiiidain 
Alexandri  Ul  nopos  ,  noiuiiie  Genlilis,  clericus,  soii 
ul  vociuiHis,  elccni(»syiiariiis  regis  Angliae  ,  de  qiio 
afilur  in  hac  episloUi.  Obitus  auloin  cjus  menior.i- 
lur  in  Secroloijio  ejusdem  abbali;e  x  Kaieiid.  De- 
coiiibris.  Obiit  Genti'-i>i,acolijius  S.  Bomuace  Ecdeiiof, 
nepos  boncc  memorice  Al€.xandri  pnpie  II I. 


382 


38!  KPISTOL.E.  -  PARS  II.   AN.  li:7-il9-2. 

nos  csse,  qm  nec  argcnlei  fucraiil  inler  stios.  Me-  A  LINSTOLA  LXXXVH. 

lalla  moruiii   iiiciior,  qiiannvis  uon   nit-mi.-ir,  si   tle  ad auijaium  s.  ic.idHui.oM.ci  noviom. 

pecuiiia  faciam  iiiODiionein.  Aiigeal  voliis  Doiis  gr,i-      Uoijal  ul  quemdam  canonictiin  ['•giiivum  beniyne  s«- 

liaiu  s<i;im,  nt  qiii  in  cnria  sunl ,  graios   iios  ha- 


hcanl,  ci  iios  «lc  vobis  raciinil  grainlaules.  Quasdain 
pctilioncs  nostras  llerveo  dc  Uocliis  comnubiiiiiis  , 
Ecclesiae  iKislnc  iiof^olia  coiuiiienli'S.  Rogo  vos  ul 
per  vos  cl  anticos  vcsiros  ,  quaiila  sctliililalc  et  sol- 


utpiaty  et  ergu  ipsum  misericordem  se  prmbeut. 

Domiiio  cl  Patri  ahbali  S.  Bartlioloniai  Novio- 
iitcnsis  seiiiori,  jain  seiicsceiis,  dics  Ijonos  etexilum 
fciiceni. 

Unus  ex  ci«,  (|iioriim  infinilus  csl  numcrus  (40;, 
licilutline  poteiiii.s,  opein  el  opcrain  impeiKialis ,  Robeilus  alitinamlo  veslcr,  iii  (orina  tlciormi  vc- 
qitatends  peiiliones  illa:  iiosiriB  a  (loniino  papa  el  uieiis  ail  nos ,  iniser.iltilc  simiil:icruin  rialritjiis  no- 
ilomiijo  caiiccllario  ct  exaudiaiiliir  bcaevulc,  ci  be-  sti is  exliibuil,  129  mjus  cl  afliceieliir  spcciacuio 
iieficccomplcaniur.  Si  tle  retribuiioiiecogiiotis,  pa-  el  eriidireliir  c.xeniplo.  Opcrtiis  aniiciilo  vjji  ac 
ralus  sum  loco  el  tempore  praestilo  miiii  a  vobis  be-      brevi,  quod  nec  vosligiuin  vestis  iniueiiii  pr«ferre« 

iicc  opem  aul  operaiii  opcrciili  confcrrel  iiidiienti  , 

errore  .suo  iioliis  incussit  liorrorein  ,  forluna  i'iovil 

"  formidiiiem.miseria  misericoidiam  iiivitavil.  Aiiiina- 


«lelicio  responilere. 

127EIMST0LA  LXXXVL 

AO  I.t'CI(;H  111  P.APAtl. 


Rvgul  euui  tit  sertei  anliqna  jnra  capellani   S.  Pe- 
ncdicli  Parisicnsis. 

SanC.issinio  domino  el  Pairi  Lccio  summo  pon- 
tifici,  fraier  SiEPHAMis,  saiiiiem  ei  cuin  omiii  devo- 
tioiie  vigilem  et  sinceram  obedienliam. 

Antiquas  Ecclesiarum  consueindiiies,  quae  nec 
ralioni   nec  legi  obviaiit ,  s.mcia  Romana  Ecclcsia 
aul  approbare  consuevil ,  aul   noii  ceiisuil   impro- 
Lare.  Ea  confidciiiia  duiiusnd  misericordiae  vestr.'» 
glnum  reciiirit  tievoltis  filius  vesler  Simon  capella- 
jiii.';  Sancli  Benedicli.  qui  a  qiiibusdoin  ejiisdein  Kc- 
clcsiai  caiKUiicis  inquieiaiur,  ul  'jontra  consueludi- 
nem  anliquam,  lam  siiis  quam  prsedecessorum  siio- 
nim  lcmporibus  observalam  ,  ab  ailari,  iii  qiio  pa- 
locliialia  diviiin  liaclcnus  populo  celcbrafa  siinl  of- 
(icia ,   reccdal,  el  ahare  noviim  iii  aliquo  ecclesiae 
ijisiiis  ai:b'ii!t)  eiigero  coinpeiialur.  Ecclesiaj  iliiu» 
forma  dissimilis  (39)  el  disiideiis  ab  aliis  ecclesiis  a 
parle  saiicliiarii   rcspicil  occidenlem ,  ab  inlroitu 
oriciiiein  ,  iion  permiuat  in  alio  loco  convenienler 
oflicia  parocbialia  celebrari,  quam  iii  eo  quo  priscis 
diebus  usquead  lempora  nosira  priores  celebranial. 
IMaceal  sanc^iiali  veslrae,  si  condignum  vobis  fiieril, 
ui  obscivciur  consuetudo  quae  baclcnus  invaluit, 
sacrificia  pro   popuio  offerendi ,  maxime  cum    non 
oflicial  ofiiciis  clericorum  ,  cum  aliis  horis  sua  ce- 
lebrent  128  divina   clTicia ,  aliis  capell-iiius  paro- 
chialia  conliciat  sacrameota. 


lishoinonoiipcrcipjens  ca  quse  Deisnnl,  cuinec  ve\a- 
lio  dai  iiilelleclUMi ,  nec  labor  lingitur  in  pixcepto. 
llanc  soiain  sibi  sunkeic  credit  aliegalioiiem,  si  vel 
misericordes  gratis  invenerii,  vei  calamiiatem  suam 
inspicieniibus  non  occuliei.  Pio  eo  vobis  ,  Paier 
opiime,  compassionis  ardcnles  preccs  offcriinus,  ut 
miserum  islum,  arborem  auliimnalem,  sal  iiifaliia- 
lum,  canem  morluum,  culicem  vivum,  leviiatis  m£ 
dolos  experium  ,  nec  dolorum  experien; ,  beiievole 
recipiatis  ac  reficiaiis  Lenefice,  ne  in  eo  per  vos 
calamus  quassalus  conleralur,  aul  lignum  funiigans 
exsiiiigiialur.  Molesiiim  vobis  me  creilerem,  si  sen- 
sissem  vos  aliquando  moleslaium.  Coiifido ,  qnia 
Q  iiec  lnijos,  pro  qiio  supplico .  deinentia  veslram 
cleiiientiani  minuit,  nec  imporluiiiias  mea  vobis 
iitiporlal  tiffcnsam. 

EPISTOLA  LXXXVIII. 

AD  PRIOREM    ET  FRATnES  DE  CHARITATE. 

Prcces  Itindil  pro  quodam  momchofugiiivo. 

Priori  et  S.  collegio  dc  Cliaritate,  Stepha.nos  de 
Sanciu  Gcnovefa,  salulem  el  spiritualem  ciim  exsui- 
talione  proveniinn. 

Jucundam  vestri  memoriam  duin  recuio,  friictuo- 
sam  reporio  conscieiiiiam,  cum  inier  vesiro-.  130 
iiumerari  me  noverim,  el  a  vobis  merueriin  mujie- 
rari.  Addil  amplissimus  charilaiis  veslrs  siiius  loii- 
fidontiaiii  voiis  meis,  ut  a  vobis  audeam  peicrc, 
quod  ei  impetrare  debel  pielas,  et  cbarilas  iiun  ne- 


(59)  Cum  apud  Cbristianos  siiperior  pars  eccle- 
siarum  in  qua  ponitui  altare  lespicial  oricnlem , 
a-iles  I).  Beneditto  sacra ,  olini  in  suburbio  Luletiae 
Parisiorum,  nunc  vero  vi.t  Jacoiiiea,  prcler  morem 
aliaitim  c<ii!vetsa  erat  versus  occidenle:i! ,  his  til 
reor  tlc  causis,  ut  poila  ejusdein  ecclesiie  secus  vi;im 
publicam  staluireiur,  qua  facilior  ad  eam  ,  pra;ler 
fuiiiibus  paterei  ingressiis  ,  el  nc  stiepiui  oflicia 
diviaa  tiirbareiiiur.  At,  tempore  Francisci  1,  tum 
li*c  a:dcs  silu  tt  veuislate  coUabereiur,  paiochiani 
eatii  in  meliiis  resiatirarunt ,  pr;ecipiio  occli'siue 
adiiu  iti  parteni  opposlam  consiiluto,  ul  iii  modtim 
ca;lerarum  ccciesiaiiiin  isla  tlciiicops  versus  orien- 
tcm  cotlocarcttir.  i\3os  anlem  fiii;  seniper  apud  Cliri- 
Slianos  oiarc  aJ  iiiieiiieiii  convcisos  :  .lil  oiiim  Jii- 
sliiius  inariyi,  qiia-sl.  118;  OraUouib  limiwie  nd 
oiiculciH    vultiii    uinuts   concenunHb    Ll   Oiig'':it-'S  , 


D  lib.  Num.  Iiom.  ^  :  Ex  omnibus  roeli  plaqis  ud  solam 
orienit  partein  couverti  oraiionem  funilimns.  Tres 
atileni  hiijiis  ritiis  caiis:is  affeil  $:iiicliis  .\!hanasiiis, 
lib.  i\,  qii*sl.  14  :  l'rimo  qnia  icriplum  esl  :  i  Ad- 
orabiiiius  in  loco  n!ii  sletertiitl  pedes  ejtis  (Psat, 
cxxm);  >  per  Zachuriain  tiuiein  :  t  iii  die  i!!a  slalniiit 
pedes  ejiis  supra  ihdiiIciii  oiivariim  ad  oriemem 
[Zacli.  xiv).  •  Secuiido  :  <  yttia  Deus  liix  csl  (/ 
Joan.  i)  t  Respicimus  erijo  oruntes  ad  liniic  pr.viem 
uv.de  lux  venit.  Tertio  quod  ,  cnni  paradisus  unde 
piilsus  esl  homo  ,  sil  al  urien:em,  eo  rcverieudi  mens 
cupida  ocuUis  iUitc  diriqil 

(lO)  .\l!u(lil  :ul  id  quod  tlitilur  Ecclcsiasi.  (x) : 
Stiiltorum  infinilus  ?.'•?  itumerus.  Agil  aiileni  de  quti- 
(i.im  caiioiiico  S.  Barlholoiiwi  Novioi»>ensis ,  qui 
aiii  i:i   lcviialc  ditclus  ,  elatisniim  descrueral. 


583  STEPIIAM  TORNACENSIS  EPlSCOri  584 

garc.  Latorpixsenliumcauonicusquandoqne  no^lt-r,  A  »us  Ecclesiae  Roman»  sinus  [expandalnr,  ui  qni  iii 

suscipiendis  ordinibus  minuribus  deliquit,  ad  ina- 


liihrico  consilio  diic(us,  cum  ex  noliise:>sei,  a  nobis 
cxiil,  ei  posl  gregcs  sodalium  snoruin  vagari  inci- 
piens  ul  insipicns,  post  inodicuin  ad  se  reversus, 
Bcdato  frisculo  (41)  venit  plor.ins,  vciiiam  implorans. 
A!iquos  ex  no^lris  pieiaiis  non  expertes  experius, 
clausuni  sibi  redilum  niulioruiii  precibus  atlcnlans, 
reverti  in  domuin  unJe  exivii  iion  poiesl;  eta  nobis 
ad  iniKericordi*  vestrae  viscora  ini^sus,  ah  u!ictil)us 
taiii;e  coiisolalionis  satiari  cl  expetil  et  exspectal. 
Uogo  pro  eo  ego,  si  rccoliiis,  aniicorum  veslrorum 
qujedjiii  porlio,  ul  cuinqui  ad  arciiorem  et  aliiorein 
ordinem  veslruiii  coniciidit  asceiidcrc,  pro  amorc 
Doi  ei  iiostio  bencvole  suscipiatis  ac  bonefice,  iic 
precos  incassum  ciriideriinus,  qiii  de  gratia  vesHa 
majora  sperainus.  Ne  autem  conversaiioncm  ejiis 
oncrusam  vobis  cl  inuiilem  ciedatis,  divinis  cum 
instriictiiin  caiitandi  el  lcgoiidi  lcsiatuur  oUiciis, 
cl  cruiiimm  regularibus  discipliuis. 

131  EPISTOLA  LXXXIX. 

AD  DOMlNtM   PAPAM. 


jores  valeat  liumiiiter  promoveri.  V.ile. 
132  EPISTOLA  XC. 


AD  LUCIUM    PAPAM. 


Rugat  ut  Hervaum  ctericum   beneficio  gaudere  (0,- 

cial. 

Laudabilisest  juvenlus,  cui  testimoninm  praebenl 
et  bonesias  morum,  et  peritia  lilierarum.  H*c  in- 
praiseiijhum  lalore  Hcrvneo  subdiacono  per  Dei  gra- 
liam,  qiianluni  inielligimus,  sic  coiiveniunt  el  oc- 
currunt,  ul  ei  sufiiiiant  m\  iiierilum,  el  aliis  ad 
exemplum.  Indeesl  quod  pro  eo  confidcntius  vobis 
preccs  oflerimus,  ut  quia  nulliim  iii  Ecclesia  bene- 
g  ficiiim  babel,  bcnevolum  siniul  ac  beneficuni  ape- 
riatis  ei  sinum,  cl  ab  uberibus  consolaiionis  vcstr.ie 
desiderato  spei  suae  solalio  satielur.  In  diviiiisofti- 
ciis  idoneum  reddit  enin  usus  qiiem  a  piicro  conibi- 
bil;  et  (ie  sacrario  plene  vivere  deb.l,  qiii  plcnc 
ncvii  sacrario  deservire.  Scripsit  pro  co  felicis  re- 
cor.jaiionis  Paier  Alexandcr  dcc;<:;o,  et  canonicis 
Supplicat  pro  acolylho  ab  cpi^cojio  sc^iismalico  ordi-      S.  Aniani  Aurelianensis.  Scripsistis  ei  vos  piinio  el 

""'*'•  secundo.  Sed  neque  preces,  iieque  proeceptum  ve- 

Excusabilis  est  ignoranlia,  quam  vel  infirmitas  strum,  quanivis  tres  prxbendae  vatareut,  voluerunl 
ietalis,  vel  innoceiiliae  siiiiplicitas  iiiducere  consue-  audire.  Absit!  Pater,  ut  inaDCs  siiil  prcces  vestrac, 
vit.  Ea  sic  a  maliiia  recedii,  ut  ad  m.^nsuetudinc»  conteiiiptibilis  133  aiK^iorilas,  ehisoriiim  prajcc- 
accedat;sic  accedit  ad  veniam,  iii  sevcrilatem  non  plum,  et  niinc  deinuni  tanta,  si  placcl,  virtuie  in- 
accendat.  Eam,  Pater,  sive  de  infirmilate  procedat  tonct  snpcr  eos  majestas  vestra,  ut  qui  bknditiis 
aetaiis,  sive  de  innocenlia;  simplicitalc  nascatur,  jnvari  non  poliiernnl,  imperio  discant  vinci.  Peii- 
communis  mater  Ecclesia  liomuna  levare  semper  et  ^  tioiies  noslras,  qn.is  per  eum  vobis  offcrimus,  et 
juvare  sic  sluduit,  ut  et  rigorem  dispensalio  tempe-  Implendas,  si  placel,  adinitlilc,  et  reiniltite  periiii- 
lel,  et  dispensationem  jusliiia  non  rclinquat.  Ha^c      plelas. 

EPISTOLA  XCL 


eunt  qu.x  nic  niniimum  servnin  vesirum  moveiil  et 
inonenl,  iil  pro  Odone  clerico  prxsentium  latore, 
cum  aliisqui  pro  ipso  vos  rog;;iit,  saiicta'  paternitati 
ve.strjc  prcces  offeram,  qnse  el  de  charilatc  pro- 
dcunl,  ct  proderunl  cbaritati.  In  puerili  a^tale  ab 
llerbcrto  Bisuniiiio  scbismaiico  (42;  gradum  aco- 
lytbi  qu.^litercunque  susccpit,  cum  prius  a  Calbo- 
lico  clericus  factus  fuissel:    nescieiis  miser,  quau- 


AD  IIENRICUM    SILVaNECTENSEK    EPISCOPUM. 

Parutum  se  exhibei  ejus  mandaiis. 
Crata  esl  oceasio,  qua;  aut  praeseiitiam  vcsliani 
nillii  prucsiat,  auliriemoriam  repraf^seiilal.  Eam  sein- 
per  et  oblaiam  deoscnlor,  ei  oflerendam  amplector. 
Verum,  quia  capitulum  Silvaiiectense,  et  abbas  San- 
cti  Vinceiitii  (43),  nulla  vcstii  ineniione  facla,  miiii 


lum  periculi  manus  illa  leprosa  sibi,  vel  ad  pryesens,  pcr  Petruin  dc  Valle  niandaverunt  ul,  omni  occa- 
vel  inposieruni  iinportarei.  Apcriatur  super  eum,  sione  et  dilationc  poslposita ,  in  octavis  Epipbaniac 
obsccro,  paternus  apustolicx  pictutis  ociiius,  maler-      ad  borain  capitnli   ad  ipsos  venirem  pro  quadain 


(il)  Frigusculiim  dicilur  apud  Lllpianum  levis 
dissciisio  qux  oriliir  aliqiiainio  iiiter  conjugatus, 
aul  eliam  amicos,  qiiud  ballice  dicimiis,  froideur  : 
liic  niKem  acciptiiir  pro  qnad^un  aiiiini  niurositale, 
qiiasi  dtcerei:  moios;c  niCntis  sedalo  motii. 

(li)  Heibcrtus  a  rredcrico  im|»eralure,  qiii  :ib 
Alexandri  ill  legiiimi  poiiiifi(is  pattibns  dtfi-cerai, 
iii  seilcm  Bizuniinain  iiitrnsus  est,  qiiani  pcr  octo 
circitcr  aimos  occupnvii.  Legilur  in  Dii.<lom(Ue  quo- 
dam  Giilllclmi  II  cjiisdem  sedi.s  arciiicpibCO|ii,  pii- 
vilcgia  ab  lliimberlo  monasterio  S.  Vinceniii  con- 
cessa  per  longiim  icmpiis  mansisse  incogiiila,  pro- 
pler  inhibiiionem  llcrbcrti  scbismatiii,  qiii  lan- 
quam  aposiaia  pro  aicIiicpiscDpu  Bizuntino  do  facto, 
iion  dc  jurc  sc  gcrcbat.  Iiifaustaiii  ejusdem  moriem 
6ic  dcscribit  anclor  Viix  S.  Pclri  Taieiitasiacensis: 
4  Cum  co  lcmporc  banctissimiis  illc  pra;sul  Vesoii- 
lionem  advenisscl,  ad  cum  mullitudu  liiidique  con- 


D  fluxit,  qiiibus  inter  c.Rtera  de  praedlcio  hxretico 
scilicel  Ilerberto,  verba  f.iciens,  nec  ipsius  nialiliam 
verilus,  iicc  pneseniiam  imperaioris  pcr  quem  erat 
iiitensus,  orationem  omnibus  indixil,  ut  manus  du- 
iiiiiii  iiccelerarel,  Ecclesiam  ab  illiiis  tyrannide  li- 
beraic,  vel  niutaiido  bominem,  vel  mulciando,  ul 
convcrterctur  ad  pcenilenliam,  aiit  de  niedio  lolle- 
retiir.  Oratum  est,  el  iufra  quatuor  aut  quinqiie  dieS 
miseram  idem  scbismaticus  animani  exbaiavii.  » 

(43)  Consirucla  esl  byec  abbaiia  Silvanecli  in 
bonorem  S.  Viiiceiilii  ab  Anna  regina  conjngc  Ilcn- 
rici  I,  Erancorum  regis,  aniio  1059.  «  IJt  ibi  quicti 
eltranquilli  viii  religiosi  Dominoservicnies,  muiido 
lenunliantes,  regularem,  id  est  sancloruni  aposlo- 
lurum  el  B.  Atigustini,  quM  scripla  cst,  vilam 
canoiiice  aiiiplectenics,  vjvere  valcaiil,  >  ul  icgilur 
iii  insirunieniu  ad  id  confeclo. 


\ 


38S  EPlSTOLyE.  —  1'AllS  11.  AiN.  I177-H92.  580 

compositione,  qiiae  iil  niuiil,  inier  vos  ei   ipsos  ex  \  pioinisso  libi,  ad  preces   doniini  papae,   bfneficio, 


conipromisso  ea  die  fieri  debet:  iniratus  ?um  pari- 
ler  et  moralus.  Nec  cniin  sine  maiidato  vcslio  fesli- 
nare  deliui,  ne  aul  inofiiciosus  a|>parram,  aiit  oiio- 
sus  exisiam.  Qiiolics  auiem  vcslrye  paierniiati  pia- 
cuerit,  paratus  siim,  tam  in  iiis  quam  uliis  neguliis 
apparere  vobis  el  parere.  Si  mc  inviiaveritis,  iioii 
iiiveiiielis  invituin.  Absit  enim  ut  iam  ciiarissinius 
Patcr  meus  invilum  iuvcnial,  si  (]iiaiido  ul  veniain 
ine  invilat!  I.iceiilius  lamcn  et  iibcniius  in  seqiienlis 
Iicbdomadie  quana  vel  sexta  (eria  meam  vobis,  si 
placueril,  prxsenliam  cxbibcbo. 

134  EPISTOLA  XCII. 

AD  eUILLetMUM  AURtLIANKNSEM,  DOMINI  VWJE  SCBIPTO- 

neu. 


siibseqiicnler  cl  cunslanier  aiKloritalc  maiidati 
niilii  injuiH  ti  eiileiii  proliibui,  ne  alii,  aii!ci|uatn  libi, 
benelicium  in  Ecclcsia  Jlagduiiensi  toiiferrel;  el 
canoiiicis,  ne  alium  quam  le  iii  concanoni(  um  leti- 
perent,  aiit  iiivestiri  permitlerenl:  et  si  quam  epi- 
scspus  fecisset,  vel  faciurusessct  de  nondum  vacante 
prx>benda  135  piomissioneni,  coiicessionem,  vel 
inve.slituraiii,  loiuin  aiictorilale  domini  papa;  irri- 
tum  esse  et  fore  denunliavi.  Homo  ille  obedienter, 
utsolct,  respondil,  el  m;indalum  doniini  pap;e  sese 
coiiiploluruiii  piomisil,  canoiiicis  miirmiiraiililius  el 
objicienliims  tle  qiiodam  pecuiiio.so  arcliipresbyit.ro, 
cui  ul  diccbaiil  ixx  solidos,  quousqiic  piabenda  va- 
caiet,  nominc  prsebenda;  assignaveraiit.  lii  poliiio- 


n  ,.  jj-,  j  I      ■.         I  tt    j  n  iiibus  nostris  per  tc  el  per   amicos  tuos,   si   quid 

Balionem  reddti  de  eo  quod  egit  apud  Mtigdunnni  pro  "  "^  '  "  >    •"    i 


potes,  adjuva  iios. 

136  EPISTOLA  XCIIL 

AD  do>iim;m   PAPAM, 

Rogal  ut   nutitium  cauouicoriun   de    Salicosa    (iG) 

benigtie  fuscipiat. 

Iiiconsuiilis  Cbrisii   tuiiica  d"soper  texta  per  lo- 


beneficio  illi  a  pnpa  collato, 

Felices  adolcscentiae  successus,  ciii  laborem  indi- 
cil  necessitas,  el  fructum  educit  ulililas  de  laborc 
In  bis  libi  condcieclor  el  coiigau<lco,  qni  fories  cl 
fortunalos  animos  scqnens,  el  lascivos  xialis  annos 

ad  speclacula  iion  proponens,  sed  expouens  ad  pe-  tum,  univcrsa  Ciiristi  membra  sic  contegit    ut  iiec 

ricula,  qui,  quasi  cum  propbetis  non  ac<  eptus   iii  ininora  rejiciai,  cl  inajora  suOicientcr  admiital.  Hoc 

patria  ,  sanclai  sedis  aposlolica),  in   sudore  vulius  exsullationis  el  saliuis  operciilo  conlecti  quicunquo 

tui,  bencficiuna  et  expeiis  et  cxspeclas.  Pronioveat  sub  AugUbtino  rogiilarium  Palre   (47)  co:>iinunem 

Duminiis  et  compleat  desideriiiin  luum,  «l  iii  au-  professi  sunt  vitam,  spcciali  sese  charitale  lenen- 

gmento   gialiae  luie  et  aniici  {j-audeant,  el  aniuli  Imdiiigere,  elia  neces.silatibusfraterais  alieriusone- 

coiifundantur.  Secundum  maiidalum  domiiii  papx  ra  supporiare.  Iiide  est  i^uod  saiicta;  pateriiitali  ve- 

|uo  negoiio  tuo  secutiis  siiin  usque  Magduiiuin  (44)  sir;e  pro  fratribus  de  Salicosi  Dco  regularilcr  ser- 
dumiuum  Aurclianensem  episcopuro,  ct   ibi,  coram  C  vientibu*   picces,   quas  possuinus,   eflundiniiis,   iil 

canonicis  illius  Lcclesix  (45),  posl  sacios  .ip  ces  le-  corum  nuntium  el  admittaiis  beiievole,  el  benelice 

tlos,  reddita  prius  graiiarum  actione  episcopo  de  remitlatis.  Sanctae  conversalionis  eoium  bilaris  fa- 


(il)  Mag<luniim,  viilgo  Meung,  urbs  ailLigerim  iii 
dia>cesi  Aiirelianensi  siia,  famosa  nalalibus  piieUe 
clarissiiiii  Joaiitiis  Clopiiiet,  a  ()ua  Joaiiiies  ile  Ma- 
gdiino  dicliis  est.  Seribiiiir  autein  iii  llisi.  episcop. 
Anlissioitoreiisiuni,  qiiod  i  Maiiasses  Aiireliaiiensis 
praisiil  apiid  Maijduiiutii  caslium  epibcopale,  ubi 
episcopiis  propriuiii  noii  babebat  qiiod  couipeieus 
Cissel  doiiiicilium,  magna;  iiobilil.ais  cxstiuxit  pala- 
tiiim,  cum  luriilius  el  propugnaciilis,  pra'sidiuiii 
videlicel  muuicipii  iuexpiigiuibile,  el  nobile  epi- 
scopi,  cum  ad  caslruin  illud  delegaveril  niansio- 
iieiii,  ibidcm  et  apud  Jargulium  supra  Ligerim  la- 
pideos  poiites  lecii.  i 

(45)  Collegiala;  scilicel  S.  Lipbardi  Magdunensis. 
Diciiur  uulem  in  Vila  isiius  sancti  apud  Suiium, 
quod  <  crat  in  pago  Auicliatieusi  luons,  queiii  iii- 
cula;  rcgioiiis  Maj,diinum  iiomiiiaiil,  iu  quo  :iiiliipiis 
leuipoiilius  liieral  coiislriiclum  casiri  a;dibcium. 
quod  Wandali  sotoietiits  diiuoiaut,  iia  ut  ueiiiori[>iis 
biuc  itide  rudera  oxcresocntibus  locus  ebset  soli^uilo, 
ibi  Lipliardus  collulam  sibi  e.\  virgis  coiilexuii.  Iii- 
leiea  Marous  Aureliaiieiisis  anlibios,  cum  viri  Doi 
virtules  aiidissel,  iUum  ui  presbyioium  urdiiiuvit, 
exiguum  illic  louipiuai  exblruetis,  <|uoJ  oiiaiiiiiii.ii 
ex&tal  ad  iiunc  usque  dicm.  <  Loquoiis  voiu  de 
iiioiie  ct  sepultura  b.  Lipbardi  ail :  «  iMaious  cpi- 
scopus,  audtla  viri  itiurtc,  celernme  ad  ejus  luiius 
accurrii,  aiijue  una  cum  Irairiuus  cuipus  suuai  re- 
ligiosu:  iiadKJit  sciiullurai;  Yoriuum  ipse  sua  beiie- 
Utciiuiie  fulurum  cuiiliriiial  in  monabierio  Magdu- 
iieii:>i  successorem,  qui  exinde  iUius  slruciuiaiii 
lcoii  excelsioiem.  k  Fuil  ergo  bxc  ecclesia  piiscis 
leniporibus  itionaslerium,  quod  clam  legiiur  in  Von- 


slituiiowbus  Tbeodulplii  Aiirelianensis  epis'0pi. 
Monaclii  vcro  liujus  caMiobii  jugo  legiilaris  discipli- 
nx'  excusso,  iii  caiionicos  sa^cularos  nuilHli  sunl, 
eodem  pl.iue  modo  (|uo  ajiud  Aureiias  moiiasloria 
bS.  Aiiiaiii,  Aviii,  Petii  virormti  ei  |iuellaiuiii.  ll;jjo 
autem  S.  Lipbardi  ei:clcsia  cum  diruia,  el  belh.rtim 
incursibiis  bolo  ada;quaia  fuissel,  douuo  resiaiiiala 
est,  ct  stdoiiini  riiti  iiiaiigurata  anno  11U4,  pix'seii- 
tibus  iladulplio  'lu.uii>:iisi  arcliiepiscopo,  Galutic 
Pai  isioiisi,  Joaiiiie  Aui elianeiibi  episcopis,  Cln  ibUaiio 
alibate  b.  Maxitiiini,  et  aliis.  bunt  in  ca  \igiiiti  ca- 
nonici  el  quaiuor  digiiitaics,  scilicel  docaiius,  cau- 
lor,  siicceiitor  ci  tapiocnus. 
(4l>)  Monasierium  dc  balicosa,  Gallii  e  Sausseuse, 
p  es.  pi  loialus  oriiinis  c.itiomci  iu  liiujcosi  luAlio.i.a- 
geii.si,  iioii  loiigi;  a  civilaLC  Vornoiieiisi.  Coiidila  esl 
auiom  Ikcc  canoiiica  aniio  il55a  Kicbardu  qiiuil.iiu 
paioclio  Tilliaci,  qui,  otmiibus  suis  1  tculiaiilnis  iii- 
ibi  ciogaiis,  cum  quibiis  lain  ojiisdem  voli  piib  viris, 
canoiiioam  regulaiii  atnplexus  csl. 

(-47)  llegulaiium  seu  c;!iioiH(orum  in  commuiii 
viveiiuum  Faier  ei  pattiarclia  dicitur  S.  AiigtibUiius 
diiplice.n  obc.iusam,  vel  i|uia  coiiiinunem  iliant  \i- 
luiii  iiiiar  cicricos  liijipoiionsis  Lcclcsix',  apoalolo- 
ruiii  tnote,  coitsliuiiiei  iiu.vii,  tracuttimqiie  de  cum- 
muni  vila  cloricurum  aJ  eurutu  Ubum  oi  Kogul..iii 
cotibcripsil ;  vol  quod  Caiioiiici  illi,  iiui  rogularos  ab 
ipso  dicialaiti  iti  vil;e  sua;  iioruiaiii  assumpscruiii. 
Llirum  ;iutom  vins  an  n.uiiciibus  fuorit  pMmiius 
scripia ,  uirum  Socculis  inillcsimo  prionbus,  nu 
posierioribus,  luerit  apud  eos  rcccpla,  nou  esl  iiic 
uisscreiKli  locus. 


387 


STi:ril\M  TOUNACENSIS  EriSCOPI 


388 


nin  iesliiiio'\iun»  pi.'»'I'et,  ol  Mil('t;ri  (Vnchis  ojMiiio  sic  A  fonirn   sacram   (|ii:iin    profossi   smit     il  scipliiiaiu 
alios  iiMitai,  ul  el  uiniciis  gaiidcut,  cl  iiivi:Iiis  lur-      :irinnl  eos  el  aiiiinat,    iie   uijijuli    siio   rcvcrciitiiuo 


({iKMliir. 

137  EnSTOLA   XCIV. 

AT>  IIF.MIUUM  SKLVAMICTF-Nsr.M  £l'l.-COPrM. 

l'recct  fHnitit  pro  llubeito  capellano  ejus,  vl  offtn- 
$ant  ei^dtgnetur  remittere. 


e\liib«:iiil,  qnat»  ei  inlor  priina  siise  conversionis 
Diispici:i  ( orai»  Deo  ot  s.tik  tis  ojiis  roliqiiiis,  l:iiiqiiaiii 
ra'lesiis  rviinihlic;!!  jiirati  inililos,  139  promise- 
ninl.  fliiic  iiiorbo  soia  nic*li<  iuaiis  inanos  vestra 
romedimn  afferre  polest  el  <  onlerrc,  qiioiiianti  iuler 


Non  esl  angiistus  oliarilolis  siiuis,  qni  sio  cxton-  coilros  Libani  nec  iinain  invciiire  potest  iiiiserabijis 

ilinir  ad  siigiilos,  ul  susi  ipi:»l  iinivcrsos.  Aiciir:i-  aiihas,  qtuK   conlra  qiierciis  Basan  cx  adverso  velit 

liiis  sese  ad  (ioineslitos  oMciidii,  qiioriiin  coinpas-  aiii  valeat  violentos  impelns    siistiiicre.  Aiictorilate 

sioiie   el    oiiin    scan(lali/.alis  nritnr,  et  oinn   iiifir-  vestra  reslilulionein  meruer.il  per  doiniimm   Pari- 

inanliJHis  iiifirmalur.  n:ec  ost,  Pater,  quic  affectmii  siorum  opisoopuni  et  decaiiuni  SaiictiGoniiani  (49), 

«lovol   ci   inoiiei,    nt    pro  Craiic    noslro    Huliero  sed  nec  sententiam  eorum,  iiiio  veslram  observare 

o.ipollimo  vcsiro  (i8)  jiiiiac   apud  vos  exousalioiiis  voluil  opiscopiis,  noc  canonici  contradiclionis    filii 

politoriiim  oiroramns.  Iiifirniitatis  suae  caiisa  venil  mandalis  judiciiim  obedire.  liisurg;U,  Pater,  vestra 

ad  nos,  uj  sibi  oonsiilons,  eos  coiisiilorcl  qni  ven;i-  severiias,  imo  eseiat  se  verilas  contr.i  lanlx»   inso- 

libiis  apliorismis  soJncunl  u»gros,  ei  in  vase  vineo  lentiu?  beslias  contumaces,  et  eripite  panpercm    a 

ooloris  ol  sul)sianii;c  peccaia  discernuni,  Excnsab;-  potenlo,  cui   praeler   sodem    aposiolicam   non    ott 

lis  esi   loviias,  qiiam  iniqiiilas  iion   iiidmiit.  Susci-  adjiiior,  iit  exemplo  islonim  discant  alii   snb  obe- 

pi-.ii,  obsecro,  veslrro,    leniiatis  intniius,  ((iieni  siiSD  dienlia  prxlatorum  discipiiiiam    susciuere  piirilor 

Jevitatis  iiii|toin.<;,  el  jiisl.x  necessiiaiis   iiMpiilsus,  el  doctrinani. 


ad  iios  venirc  cocgit.  Absil  ut  gratiam  vcsiram 
siiii  seiiiial  imminnlam,  qiiam  tanlo  lempore  bene- 
ficam  halicrc  moruil  el  benigii.ini.  Si  qnid  ciilp-K 
luerit,  vel  in  lingu*  lubrico,  vel  iieg!igenli;£  scan- 
dalo,  doiiale  nobis,  ut  g;iudeamus  de  venia,  i(ui 
iiiciuimus  dc  offensa. 

138  EPISTOLA  XCV. 

AD  DOMINCM   PAT-AM. 


EPISTOLA  XCYI. 

A»      COWIMM       r\rAM. 

Commevdat  abbniem  S.  Salijti,  cujiis  viiam  el    vir- 
lutes  laudibus  extoUit. 

Movetur  usque  in  tenipura  nostra  cribrmn    Sa- 

Iaii2e,dum  e.vspectat  et  expeiii,  nt  per  oonteiitionis 

filios  freqnenter  exculiat  filios  exf  iissorum.  Al  non 

defjciet  fides   Pelri,  qui  conversos  confirmai    fra- 


Itoiiil    ut  inobedientiam    reiirimnt    cnnonicorum  S.  C  Ires,  Tbabitam    suscrt;a,  ^nearn    sanal,  bascs   ct 

Ji.unnis  Suessioneiisis  in  purocluis  commorannum.  planias  140    consolidat  eloeiiio?yii;is  posiiilanlis. 

Piscier  communes  Ect!esi«  Dei  presPtiras,  qiii-  '"  biijus  spirilu  el  virliite  confidiiniK  s:inc!iialcni 

fcus  nova  monslra  Uiebus  no.slris  Cbrisinm  ilcrum  vestram,    Paier,    scire,    velle,  posse  et  conipere 

i  riicifigiint,    cl   de    patrinionio    ipsins    aniinaruiB  inquietos,  ei  pusillanimes  consolari.  Rccesseriinl  a 

tribula  in    delicins  lascivientcs  cfrnndmii,    cliimil  venorando  collegto  San<ti  Salyri  exeimles  ab  eis, 

reg'ilariuin   Pali^r    Augiislinus,   Regulum   amoam  <!'''  no"  eiant  ex  eis,  duo  filii  nequam,  ci  qnilms- 

quam   ab  apostolis  mutiio  acceperal,  diripi,  fiangi  dam  rebus  ecclesice  furtim   sublalis  maniis    impias 

01  pedibus   concnlcari.  Inlcr  Iiiijus  oorruplionis  et  sacriiogio    poiluentcs,    aiisi    sunl,   ut   audivimns, 

insania'    filios    laiiquam   inorliforx' colinrlis   duccs  sanclo  vestro  comparuisse  conspeaul,  el  loligionem 

origiiKl  capita,  cl  malignandi  liiterlaiein  sibi   inisc-  vestram  circiimveniro  attenlanlos  Jabiis  iniqn's  ol 

tabiiiier  usiirpaiil  canoiiici  S.  Joannis  Siiessioiicn-  lingua  dolosa,  nec  falsilatem  vobis  inlimare  limidi, 

8is,  regtilarem  in  se  prscferenlcs  h;ib«t>.iin,  el  saccu-  nec  lacere  verili  verilalem.  ijtnntur  auclore   quo- 

larcni  <jbitum  infereiilcs.  In  patrem  armaii,  moriali  dain   Raimundo  excommunicalo,  ei  .t  fr.ilribus  ob 

viiliicrc   m.ilreiii  confoditini,  el  enm  qiiasi   signum  enormes  exccsstis  el  seditiones  ijiobedienti;!;   filias 

ad   sagiilatn    txponentes,  dum  fainam  suam  nogli-  ^  ojoclo,  qni,  ul    pleue    agsiyvimus,  saiiciam  illam 

gunl,  eiiam  in  alios  ejnsdeiii  profcssionis  oonsooios  Ecclesiam,  inlcr  filias  Sion  apud  Deum  ct  liomines 

crudeliorcsexistiiiit ;  per  obedientias  inobedientor  gloriosam,  sempor  pacis   iinpaliens   lurbare   c«n- 

vivuiil,  iiec  abbati  revooanli  respondcro,  iiec  cor-  sucvii,  ei,  ul  vtilgo  dicilur,  sorpens  ialer  angrnillas, 

rigenli  volunt  acquioscero,  nec  crcdere  corripiciili.  niilvus  inter  columbas,  verius  malitiae  et   tiequiliaf 

lliijiis   nequiliic   suflc  velamentitm   el  excusauoiiis  su.ne  fermento  rraiern;e  sinccritaiis  elveriialis  azy- 

npponual  caiisain    aucioritalorn  cpiscopi  sui,  qui,  »ia,  quantnm  in  se  est,  aliaminal  etaueulal.  Vero 


(48)  Non  csi  novum  qiiod  opiscopi  asoisoant  sil/i 
«iiiioiiioos  rognhircs  in  oltseqiiinm  ad  ininislcri;! 
coolosiasiica;  eoijue  liibenlins  id  pra;siitil  Henrions 
Sil vanoctensis,  qiii  llugonem  cnnonioiini  regiil;irom 
S.  Gcnov(ila?  sibi  capellanum  vel  cloricum  clegeral, 
qito  ipse  canonicam  viiam  apud  S.  Qninlintim  Bel- 
v.iceiiscm  professus  fuorat. 

(49)  Canoiiici  S   Gfjrmani  Piirisiensia,  olim  P»o- 


lundi,  nuric  .Anlissiodorensis  dioti,  ad  Regiant  Lupa- 
rain,  rogebanlur  por  abbaies,  sii|<iidein  abbaliiili 
litiilo  gaudobal  ba;c  ecclesij,  uliegilur  in  bulla 
Aioxaiidii  III,  relata  a  Cliopino  in  lib.  iJe  sacra 
polilica.  Al  cum  sxculari  toga  donaii  siinl  caiionici 
illi,  abbulcs  corum  transierunt  in  decanos.  u(  aiiis 
perrniiliis  Galliarum  Ecclesiis  regiilaribiis  conli- 
gisso  cx  profcsso  alibi  dcmo.isiravi. 


389 


KlMSiOL.E. 


PARS  II    AN.   1177!  19-2. 


:^90 


vol)is  lcsliinoiiio,  Pnlcr,  asserimus  personani  a|jl)j- ^^  placet,  ticu!    semper  oonsuevislis,    serenilas  rion 
tis  icligiosam,  liotieslaiii  ao  provitiani  essoel  fuiirs«,       ailiiii.lal. 


»!i  per  XXXV  el  .iniplius  ancos  Uiiii  iii  ccclesia  iiia 
(]iiain  in  occlesiis  sancli  Aiiibro.sii  (50)  el  Saiicli 
Eviirlii,  iii  (Hiaruni  altera  prisis  subprior,  iii  aliera 
postnKidiini  abbas,  Deo  serviiise  fulelilor  iii  oculis 
lioininuin  et,  ul  crediiiius,'aMgeloruni.  Exlorbel  et 
exierrcai  a  con.^peclu  suo  sanclie  patcrnilalis  ve- 
clrx  ^evcrilas  pradiclos  iniquilatis  fllios,  iil  noii 
npponaiil  nocere  liuuiiiii  innocenti,  ncc  praevnleanl 
sub  aliqno  mendacii  sui  vf.lanienlo  adversus  Ecrle- 
siain  illam  lerribiiem,  ul  casiroruni  acieni  ordina- 
lain,  qux  usqiie  ad  dicin  islain  preecipiio  religionis 
lilulo  quasi  specuUim  el  exemplar  inler  consorores 
suas  enituit  et  divinis  obsequiis  el  regularibus  di' 
scipliiiis. 

141   EPISTOLA   XCVIL 

AD  COMINIIM   P&PAU. 

Commendat  nionaclws  Conipeudienses  (51),  rogatque 
ul  eoi,  adversus  inipugnaiites  lueuiur. 

Saiiclissiino  domino  ci  Palri  summo  pontifici, 
Stephands  de  Saiicla  Genovefa,  saluleiu  et  novam 
in  oniiiibus  obcdicntiam. 

Ad  paiernfle  solliciiiidiiiis  vestrae  sinum  lecurri- 
niiis,  quoiies  aui  nostra  itccessitas  urget,  aut  fra- 
lcrna  ciiariias  persuadei.  Iiide  esl  quodad  instan- 
tiam  abbali^  ct  inonaeborum  Compeiidiensiuiu  iitt- 
prudcnlius  forsitan  el  iinpudenlius  paiernilati  ve- 
sir:t!  scribcre  pra^suirpsi,  ul  cuui  merita  mea  non 
sufSciant,  saliem  pro(iciai)l  aliena.  Audivimus  quia  _ 
per  operani  el  iiidustriam  domini  Siivaneclcnsis 
episcopi,  et  abbalis  Sancti  Gertnaiii  de  Pratis,cl  de 


EPISTOLA  XCVIII. 

Al>    GODEFRIDUM    AnnATF-M    SAV  Tl     SATVRl. 

llogtil  ut   benigne  suxtipiat  quemdam  canonicum  S. 
Genovefw,  qui  apud  S.  Salyrum  degere  cupiebat. 

Jtivanda  sunl  desidcria,  quibiis  et  egrcssum  cie- 
voiio,  et  discreiio  dal  progres.=;um  :  corum  nec  oli- 
slandum  principiis,  nec  dclraliendiim  mediis,  noc 
uliimis  invidendum.  IIa'C  attcndenies  in  cbaris-.iii-n 
fialre  concanonico  iioslro  Joaniie  bonae  indolis  el 
frucliiosae,  ul  credimus,  in  posterum  spei  jovene. 
commendabilem  ipsitis  voliinlatem  coinirtDrandi 
apud  vos,  el  excmplo  veslro  discipiinis  regnlaribus 
B  in  melius  conformandi,  143  grato  asseiisii  susce- 
pinius,  el  ad  (empus  eum  vestrx  miliimus  et 
commitlimus  sanclit-^li.  Preces  pro  ipso  porrigi- 
mus,  ul  eum  benevole  simul  ei  benefice  cum  fra- 
iribus  vestris  commoranlem  paterna  solliciludinc 
conservetis.  Si  opportuniias  inlerim  vobis  occnrre- 
ril  ad  ecclesiam  Sanctx  Genovef«  virginis  .tJ  dia- 
concra  onlinandum,  arcbiepiscopo  vestro,  vel  alii 
calbolico  episcopo  polerilis  praesenlare.  Processu 
lemporis,  cuni  aeias  ipsius  exegorii,  Deo  volente, 
per  Ecciesiam  vestrain  iii  gradnin  superiorem  po- 
lerit  promovcri. 

EPISTOLA  XCiX. 

AD   MAGISTRCM  OAMERACENSEU   ARCniDIACONCM.         «^ 

flonel  sniier  arrijuisse  ut  convenial  dominutusuuni. 
!n  audilu    auris   obediens  doniino  meo  bac  dic 


Ursicampo  sibi  a  vobis  injunclam,  praedicttiin  mo-      Sabbali  summo  mane  Parisius  veni ;  cumqiie  .Tdliuc 


naslerium  in  meliorem  stalum  relorniari  incipial, 
cl  taiii  apiid  Deuin  quam  apiid  bomines,  sicul  ex 
liileris  ipsius  episccpi  plenius  inlclleximus,  pro- 
fecitim  sibi  pariter  pariat  el  proveclitm.  IiiJe  cst 
quod  ego  minima  poilio  grogis  veslri,  fralernis,  cx 


sufiicerel  dies  militise,  quia  tutitnin  nori  siiilicicbai 
diei  malilia  nostra,  faligalo  corpore  substili,  no- 
clurnas  vigilias  soinno  recipiens  el  rclicicns,  nc 
deficcrem  in  via,  minimuin  proHciens  in  plurimiuii 
proficiscens.  Sequar  lamen  ne  nonobseqiiar  doniino 


liis  qtix  audio,  congaudens  nieriiis,  niiscricordiu;      meo,  el  apud  Spinogibim  (52)   modicuiii  somni  ca- 


vesliK  pieces  lundo,  ul  prxdictorum  fratrmn  nuii- 
tios  el  audiaiis  benevole,  e(.  benefice  remiitali».  Si 
quis  autem  conlra  ipsos  sanclilaiein  vestram  mo- 
verc  lentaveril  aiil  moiiere,  ea  qu^e  conira  liberla- 
lcni  Ecclcsise  el  nioniislicain  discipHiiam  ex  ad- 
versa    parie  142   pioposiia    fuei  inl ,    veslra  ,   si 

(50)  Aiibalia   S.  Ambrosii    liiliiriccnsis   ariliqn:r 
riiiiiiatioiiis   01   (niioiiici    oidiiiis,  lostaMtala  fiiii   a 
Gaufriilo  Vicecoiiiiie  Biliiricensi  anno  lOli.  C;<iio 
aici  atiiem  regnbires  S.   Victoris  Parisieiisis  iii  eaiii 
posimodiim  indticti  futrimi. 

(51)  Instaiir.iliim  fuii  celcbre  inonasleriiim  S. 
M;«ri;e,  SS.  Cornclii  el  Cypriani  iit  iirbe  Coiiipen- 
dicnsi  a  Caiolo  Calvo  in)pei'.uoro,  iil  notalur  isi  ip- 
siiis  Catjituluiibus,  lit.  •*.>,  n.  2  :  <  Monasieriiin), 
inqiiil,  a  nobis  Compeiiiiium  in  bonoro  S.  Mari;u 
«inislructum  a  iilio  iiosiro  cl  fitiolibiis  nostris  eo 
icnorc  quo  coepiiiiiis,  bonoroiur.  >Al,  cuni  canotiici 
in  eo  residenles  iia  a  retio  religionis  iraniile  de- 
viassciil,  iii  Sug;;eriiis  ad  Euyeiiitim  pa[)am  rosori- 
bens  dicat  banc  oci  lesiam  esse  do  nobiiioriitns 
C;iUi;c,  nisi  Milymis  oiiormitas^canonicoriiiii  obsli- 
lissol.  'n.kni  Suiumus  ponlilcx  li;s  coiiiinoliis,  piu'- 


piens,  cras,  Domino  volenie,  circa  Iior:im  lertiam 
domiiio  raeo  coinparebo.  Rcnuntiale  milii  por  pra*- 
scnlium  lalorem  ubi  vos  veniens  inveniani,  venia- 
leni  moram  mcam  sub  virga  domiiii  inci  purgalii- 
rus. 


D  fato  mandavit  Siiggcrio  S.  Dionysii  abbate,  ut  cc- 
clesias  S.  Geiiovefa'  Parisicnsisei  S.  Cornolii  Cnin- 
pendieiisis  in  meliorem  siatum  reformarel.  Qni 
qtiideiu  iil  aposlolicis  apiribus  parorct,  s  ciil  in  il- 
laoi  caiioiiicos  Viclorinos  indiixoral  aiiiio  1148,  ^io 
in  islam  moii.-ntios  siios  Sandionysianos  iiivcxil 
anno  1150;  iioc  lameii  diti  apmi  eos  vigiiit  rcparai;» 
biijiismodi  n»on.isiica  observ.intia,  siquidom  po^l 
iriginla  (irciier  aiiiios  debuil  aillnic  rosiamari  uor 
epi^icopum  Silvanoctenscm  el  abbaios  Sancii  G^r- 
iiiani  i-ratcitfeis,  et  Ursicampi,  ut  discimus  ex  b.ic 
epistiiia. 

(5-2)  Spinogiltiin  vel  Spinolium,  vulgo  Evinny, 
csl  vii!:t  dioecesis  Parisioiisis  ini'i  loiigo  a  Corbol.i!, 
doiuiiiio  spirituuli  ei  temporali  ecclesije  S.  Genovcf^e 
suiijeci.i. 


391 


STEPIIANI  TOUNACRNSIS  EPISCOPI 


592 


144  EPISTOLA  C. 


AD  MANASSF.M    .\LRELI\N.   EPISC. 

Ilorlatur  u(  quoddam   debilum  soloere   non  relardel. 

Manassf.  Dci  gralia  Anrclianeiisi  episcopo  (53), 
Stephanus  Je  S.  Gcnovffa,  salulom  cl  liiielc  obse- 
qnium. 

Ail  |telilioncin  veslram,  qiiam  per  ilominnm  Odo- 
iicin  cloricum  veslruin  signincasiis  milii,  el  cum 
cssciii  apuJ  vos  orc  proprio  cxpressistis,  imlucias 
voiiis,  in  caiisa  inagibtii  Dcnedicli  sanci»  Roinanx 
E'-clcsix  acolyllii  coiicessimus,  spcranlcs  de  volus 
nieliora  ct  vicinior;i  puci.  In  linjiis  spci  coiiriJeiiiiain 
vcnil  nd  vus  praulicUis  I'.,  ciii  si  saiisfeccrilis  in 
debiio  suo,  ct  consuleiis  fanise  vesliae,  ci  veiecnn- 


A  01  fclicciii  a  vobis  rcdilnm  proinerclur.  Concurrant 
ci  rcspond('art  priscis  dichus  liodicrna  tcmpora, 
Paier,  iil  regmitiisacerdoiio,  nec  sacerdoliiim  desit 
rcgiio.  Iinpngnant  adolcsicnliam  noslraiii  (5-i),  et 
auspicia  regni  noslri  perturbarc  conlendunt  poien- 
les,  ci  qui  muliiplici  ex  caiisa  fidem  nohisdebce- 
rani,  iiifidelcs  advcrsarii,  qnorum  improbilale  com- 
pellimur  cl  consilia  nova  quaercre,  el  auxilia  corro- 
gare.  Assistil  nobis  super  omnes  amicos  ei  fidclcs 
nosiroscharissimnsavunciihisnoslorWiIlelinus(55), 
ncmensis  arcliicpiscopus,  iii  consiliis  noslris  ocnlus 
vigiliins,  in  iicgoiiis  dcxiera  manu.-».  Ciim  velad  tcm- 
piis  rccedere  a  nobis,  succedere  est  Iioslibus  iioslris, 
qiii,  sicut  absquc  armls,  ila  ei  absqne  amicis  iios 
esse  volij    infidclibns    irrevercnlcr  el  cxpetnnt  ct 


di;c  parcetis.  Vcibo  enim  cpiscopali  credulus;  sicnt  ^  cxspcclaiit.  Vocaslis  eum,  Paier,  siciit   nMdivimus, 
sermonem  vcstruiii  sacraineninm  existinial,  sic  ci      ^t  ul  pra^scnliam  suam  voliis  exhiljeal,  sacris  14g 


ipsius  sermoiiis  cuiilrarium  cvenlum  sacrilogium 
repulat.  Satisfacile  ei,  Paier,  vel  in  toliuii,  vcl  sal- 
lem  in  pariem  dcbili,  nc  compcllar,  ad  mandatum 
domini  pap;«,  in  senlenliinn  vobis  niolestam  procc- 
dere,  quonian!  mandalis  aposlolicis  nolle  acquie- 
scere  peccaluin  ariolandi  esi,  el  sceius  idololalrix 
noile  obedire.  liivlliisoircndam  scneclulem  veslrani, 
sed  a  doniino  papa  |iuiiiri  timco  inobedieniiam 
nieam.  Si  cniin  ad  aures  domini  papae  pcrvenerit, 
vcl  \os  noii  solvisse,  vcl  ine  iiiihi  locisse,  offcnsus 
ct  indignaiiS  siipreniam  niamiin  apponct,  ct  sic 
utruuique  noslrum,  qiiod  veieor,  penuliet,  ui  puciia 
vcslra  lacam  iiegligcnliam  noii  cxcuscl. 

145  EPISTOLA  Cl. 

rillLlPI-l  BEGIS    FRANCOnLM  AD  SUMUUM   P0NT:FICEM. 

IXociiil  tU  omnem  fidem  adldbeat  Siephano,  qiiem 
iiomam  miuil  ad  uegolia,  qtiw  ipsi  Iraclandu  mun- 
davil. 

Rcverondissimo  Palri  ac  domiiio,  Dci  gratia 
siinimo  ponli(i(i,PniLirpus  catlemgraiia  Fraiicoruiii 
rex,  dcbiiani  cmn  suiiuiia  dcvoiioiie  rcverenliam. 

Fidelis   seniper   Ecclesiac  Romaua;  devotio  regni 
DOiilri,  et  facilem  supplicaiidi  corani  vobis  adiium. 


vcsliis  apicibus  invilasiis.  Paralus  eral  parere,  et 
comparere  vobis ,  peccalo  ariolandi  simulacruni 
iuobcdieiilije  comp:;rans,  et  voluntalem  non  ac- 
qiiiescondi  vobis  lanquam  scelus  idoIol;itri«  dele- 
stans  :  iii  articulo  summae  necessilaiis  nostrae,  con- 
fideiites  dc  prxcipua  dileciionc  vcstra  rclinuiRiiis 
eum,  clavum  in  oculis  hosiium  nosirorum,  et  in 
laieribus  eorum  lanceam,  siiie  ipso  fieri  nibil  aesli- 
inanies,  sivc  de  pacc,  sive  dc  bello  cum  hoslibtis  sii 
agendum.  Suscipile  Palcr,  preces,  noslias,  pieces 
fiiii  veslri,  qiiem  a  cunabiilis  seinper  dilexistis,  nl 
qiii  atiie  nalivitalem  nosiram  nostrum  bcnevole 
Q  desideiaslis  orium  (56),  aiKlorllale  vestra  bcnelira 
compriinaiis  nostruin  desiderantes  occasum.  Gra- 
luiu  sil  vobis,  Paier,  quod  iti  taiiio  discrimine  rcgni, 
laiitum  amicuin  nosiruni  rctiiicmiis,  cujus  pneseii- 
lia  nobis  cst  pcrnecessaria,  ct  abseiilia  perdain- 
niisa.  El  qiioiiiam  magiium  et  cordi  nosiro  pru- 
fdiide  insiium  est  iiegolium,  inillimus  ad  vos  pr%- 
diiecium  et  fain.riarem  nosiruin  Sleplianum,  abba- 
tem  (57)  S.  Gcnovcfa?  uisorettim  el  fidelem  rexno, 
qitem  loco  noslro  benigne  suscipile,  el  ei  ljnqii;iiii 
nobis,  in  his  qux  cx  parte  nosira  vobis  dixerit,  iii- 
dubiiaiiier  ndeni  liabele. 


(53)  Manasscs  dc  G;irlaiida  nepos  Steph;ini  tle 
Garlanda,  qiioiidaiu  Anrelianensis  decani  ,  dc  qiio 
sa'pius  S.  Betnaitltis  agil  iii  episi.  Ex  nobiii  Garluii- 
diirtim  Gornaoi  ad  iMaironam  pros:ipi;i  uritindus 
cpiscopus  Aiireli:tiieiisis  reiuiiuiaiur  aiiiio  I14(j,erga 
caiionioos  rogitlares  S.  Eviiilii  Lencvoitis  el  beiic- 
ii(us,  itaul  iiiler  cus  taiulem  iii  medio  capiluli  vo- 
luerii  scpcliri. 

(54)  IMiirtppus  sciliocl  Flatulreiisiuiii  comes,  cuiii 
qao  bella  iiiovil  ad  Viroiiiatidia:  cumilalum  recu- 
peraiKliiiii,  qticin  Bclga  usurpaver.il.  De  hoc  bello 
lucc  Iiabet  Rigordtis  :  «  Aiiiio  igiltir  quiiilo  legui 
Pliilippi  Aiigtibii  ,  soialis  ipsiud  anito  vice^inio, 
cgrcssijs  esl  cum  oxeicitu  ati  oiiiiieiii  lcrraiii  illaiii, 
cl  opcrucriiiil  facieui  loria'  sioui  locuslic.  Videiis 
aiileiii  comos  Flaiidrio:  cxcicituui  regis  magttuiii  ot 
lorlciii,  valde  coiilrilus  est  spiriliis  ojus,  cl  liquc- 
fucliim  cst  oor  pupuli  sui  fuga.*  pix'suliuiu  quiorcii- 
tes,  eic.  > 

(05;  Guilielnius  scilicet  a  Campania  arcbiepisco- 


piis  Rcmensis,  cardinalis  legattis,  filius  Thoobal.Ii 
D  vclorisCampaiiiai  comilis,  qui  liliain  suam  .\dol.iiii 
dedeial  iii  uxoreni  regi  Luduvico  Vll.ex  qua  susic- 
pil  Philippuin  .Augtisluiii,  ciijiiser^^o  aviiiiculus  luit 
Guilleliiiiis,  de  (juo  stipra  egiiiius. 

(.")G)  Cum  Lndovicus  VII  duas  liabiiissel  iixorcs, 
qiKC  ntillani  soxus  mascitlini  prolem  edideranl , 
lorliimqiie  duxissol  Adolain,  qu.-c  jani  qualuor  aii- 
iiis  ;tbs(|ue  libcris  porinansenil,  ac  jleiilis  videba- 
lur  :  c  Rox,  >  ul  ait  Rigurdiis,  «  cuin  uxoro  suh 
Adola,  el  uiiivcrsu  clero  el  oiiiiii  populo  lolius  re- 
giii  ad  oraiioiics  conversus  ct  eleciiinsynas,  filiuua 
a  heo  peiiii,  iioii  dc  merilis  siiis  jaclaiis,  scd  sola 
Dei  iniaericurdia  coiilideits.  ExaudiliC  suiil  proces 
cortiiii  iii  coiispectu  Doniini,  tt  d.ilus  esl  ei  a  Deo 
hliiis  noiuiue  Philippus,  qui  idoiroo  Adeodatus  di- 
ClUi  osl.  > 

(57)  Ex  hac  epii>lola  liccl  coUigere  qiianlo  lueril 
iii  preiio  apud  reges,  priiii  ipes  ol  inagnaies  ble- 
phauus  i:ubler,  luito  abbas  S.  Genovtifa^. 


593 


EPISTOL.E.  -  PAKS  II.  AN.  1177-119-2. 


594 


147  EP;STOLA  Cll. 


STEPHANl    AD  CARDINALEM    OCTAVIA.MIM   (58) 

Sarral  qnomodo  xe  purgaveiint  Apuli  coutra  linma- 
tios  scholares. 

Liiigua  lerlia  coniuiltat  fralres,  cl  anncim  siin- 
plicil.ilis  concordiani  scjndaio  (lissonsionis  iuvolviJ. 
Iil  accidisse  crcdiinus  inlcr  qtiosdam  scholares  lAo- 
maiios  cives,  N.  domiiii  papan  cl  G.  doniini  Jacliinli 
nepotes,  cinn  (|uibusdain,aliis,  cl  quosdam  Apiilos, 
scilicet  B.  ncpolem  hona»  incmori;e  (loinini  papx'  G., 
cl  alterum  qiicmdam  B.,  cl  Joannem  quemdam 
Ncapolitaiinm,  occasionc  qnarumdam  liucrariim, 
«|uas,  ul  dicebaliir,  pr.xdicli  Apiili  iii  dclraclioiiem 
cl  inramiam  prxdiclorum  iiobilium  Roinaiiorum 
piasiimpscratil  ad  curiain  transinisisse.   Convenc 


,     A  iios  cxlra  civiiaicm  clatJStraiibus  disciplinis.    Salu- 


lanl  vos  oinnes  fraircs  communi  desidcrio,  de  voiii; 

sperantes    prospera,    limenies   adversa.  Valcte  ut 

volumus. 

149  EPIST0LA1  CIV. 

AD      RAIHUNDUM      PRIOREM. 

De  sna;  vuletudinis  slalu  eum  ceriiorem  reddit. 

Uainuinlo  priori  Stehianus  de  Sancta  Genovefa 
abbas,  saluiem  qiiam  desidoral. 

Post  iler  arreplum  (60)  se.vla  feria  fcbrrlem  toia 
noclc  passiis  accessionem,  stimino  inaiie  Trccas 
veni.  Saiuiaio  domino  arcliiepiscopo,  ea  die  Domi- 
nica  in  domo  Joannis  noslri  (|uie\i.  Intoriin  pcr 
Dei  graiiam  acccssio  noii  accessil  (GI).  Rclitjuiye 
laiiiuiii  culori.s  el  silis  niolosiant   nie  spcrantem  in 


runi  uirinque  de  bCHoplacilo  suo  coram  noL)is  eiin  ^  proximo  meiiora,  ct  viciniora  saluli.  Sccuiula  feria 

niane  dominus  archiepiscopus  Divioiiem,  ego  abba- 
liam  Ripatorium  adii  (62),  Clarcvallem  vado  (C5), 
nioriilani  aliqiiam  ihi  faclurus,  et  per  Dei  niiseri- 
cordiaiii  el  oraliones  sanclorum  plenam  recepiuriis 
saluicm.  Saluiaie  omnes  fraires  nosiros,  ct  in  uni- 
versis  siiigulos,  ct  in  singulis  uiiiversos. 
150    EPISTOLA   CV. 

AD   ItEMENSEM  AnCHIEPISCOPUM. 

Rogal  pro  magislro  llugoiie  ul  beneHcium  VAlcat 

obiinere. 
Qiiaiitum  vobis  debcam,  Pater,  et  memoria  mea 
testis  esl,  el  conscieulia  judex.  Usquc  in  sccreta 
consiliorum  veslrorum  suscepislis  nie  gralis,  el  pa- 
lernani  soiiiciludincm  sano  inihi  cxhibuislis  ei  iii* 
In  hac  cxsecuiione  mandaii  vcslri,  Pater,  ea  qua  C  fi'"'""-  Creduni  aliqui  me  in  oculis  vesiris  compla- 
poluimus  diligentia  procedentes,  convocalis  anle  ^*^^^'  ^^  1i>f^c*iS  meas  sibi  apud  vos  prodessc,  pro 
iios  ncpoiibus  vesiris  B.  ci  E.,  inlelleximus  eain  voluniate  sua  inetiunlur,  nec  mihi  meliuniur.  Unus 
maleriam  jurgioruin  niagis  excilalam  aiiimosilatc  cornm  est  magisjer  nugodc  Novaria,  non  novus 
quaro  maliiia,  ininus  odio  quam  aiiimi  levitale.  ^"licus  ct  clerieus  veslcr,  pro  cujus  clcrico  preces 
Atidilis  coiiqucslionibus  ulriusqiie  brevis  hora?  mo-  vesiras  doinino  G.  archidiacono  verbo  pariter  por- 
iiicnio,  leni  pariicr  el  lcvi  suffragio,  el  labore  iioslro  'C»;"!»»!»  et  scriplo.  El  quoniam  nihil  vos  iiicoDpisse 
conquievil  omnis  illa  dissensionis  causa,  tl  ad  pri-      «nf""''"".  ^"od  impcrfccium  reliquerit  mantisveslra. 


pr;cscniia  iiosira  praedicli  Apuli,  qiii  famosus  lillc- 
ras  fercbaiiiur  scripsisse,  ?ese  fre([tieiiler  et  fer- 
venler  excusaiilcs,  laclis  sacrosanciis  Evangeliis, 
juravcrunt  iicqiie  lillcras  illas,  ncque  alias  coiilra 
cos,  (|uos  supra  diximus,  se  nuiiquam  scripsisse, 
neque,  ut  scribercniur,  conscnsuin  aul  consilium 
pr.-ebiiisse,  aul  aliiiuam  scicniiam  inde  habuisse. 
iiac  volunlate  ulrorumque  vobis  scripsimiis,  148 
ut  illorum  apud  vospurgctur  innoceiilia,  ct  isloruni 
upud  cos  indignaiio  reniiitatur. 

EPISTOLA  CIII. 

ADALDEItriJII  CAP.DlNALEM,  S.  C.  R.  CANCCLI.ARIUM  (50). 

Referl  qua  rutione  paci/icarit  quosdam  inler  se 
rixanles. 


rogo  cgo  minima  porlio  clericorum  veslrorum,  ut 
qiiia  preces  vesira;  noiulum  obiintieruiit  cffeclum, 
poiidus  addatis  prccibus  vesiris,  ut  tam  fidclis  ei 
honcsius  aniiciis  vesler  pcr  vos  conscqiiaiiir  desi- 
(leriiim,   et  clcricus  Ecclesiam  oblincat,  quam  de 


iiios  corrcptionis  el    correclionis  noslrx  monilus 

«hiCilis  amborum  jiiveiilus    acqiiicvii;    inlerposilo 

coram  nobis  fralerno  osculo,  quod  inlclle.viinus  li- 

delissiinum  sigiium  pacis.  <iuod    aulein  pcr  lillcras 

vestras  iiobis  signilicastis,  utde  inuribus  et  actilms 

corumvosplciiiusinslruamus.indulgeatnobissancla      liberal.latc  veslra  se  obleiiturum  exspeclat. 

paiernilas  vcslra,  quoniam   intcnlionem  quanlulawi  EPISfOLA  CVI. 

pobsnmus  impendcMies  ecclesiis  nc^bis   commissis,      Ad  dominum  ai.binim  presbvterum  cardinalem  (04). 

iicc  volumus   iiec  debeinus   aliorum  csse  consorcs,  Uiltil  ipsi  superpelliceum  uovum  el  talare. 

iiiorum  vel  aciuum  scriilalores  ;   ipsi  eniin  a  nobis  Pauca  vobisciim,  Pater,  vcrba  conluli,  sed   mul- 

scpaiali,  in   civilale  vacanl    docliiiiis  scholaribus,      l""»   retuli   fructum,    humiliiatem    didici,  coi-ihibi 


(58)  Inscriptioiicm  liaiic  suppedilal  codcx  iiis. 
bibl.  Keg.  n.  29-25. 

(59)  E\  eodem  iu.s. 

(60)  Ad  proliciscendum  Roinaui,  qiio  a  rege  dcle- 
gaiiis  cral,  iil  cx  siiperiori  iOI  cpisiol;i  paict. 

(61)  Id  csl  fcbris  acccb.sus,  liallii-e,  ticces  de 
fievie. 

(6i)  Ripalorium  inonasierinm,  viilso  La  JiivoHr, 
oidiius  Gisierciensis  iilia  CKirxvallts  iii  dioecesi 
'1  locciisi.  Fundaliiii)  esi,  rog  tule  divo  Bcriiardo,  ab 
liallunc  cjiisdem  urbis  episcopo  aiitio  lliO  :  liiiic 
priiiium  piafuil  xMaiius,    qui  pustoa    cpibioptis  .-\u- 

PAruoi..  Cr.X!. 


lissiodorcnsis  clectus  fuit. 

(63)  Abbatia  Clarcvailen>is  divi  Bernardi  vila, 
morle  el  cinerihus  lolo  oibecelebris  est. 

(64)  Albiiuis  Mediolaiiensis  canonirus  regularis 
nioiiasierii  Saiiclic  Marix'  de  Crcsceiiliai  o,  priinuni 
di.iciinus  c.udin;iiis  Sanciui  Mario;  Nov;u,  dciiidc 
prcsbyiiT  cardmalis  a  Lucio  III  cre:iltis,  dciiium 
episc(')ptis  Albainis  a  Clemenie  III  effccius,  lil;riim 
edidit,  ciii  lilulus  Collectio  caiionum.  Ad  eumauiciii 
scripsit  acia  coiuilii  Reiiioti^is  Gaiirridtis  Cl:\- 
rcv;tlic!isis.  monacluis.  Viia  fuiicius  csl  aniio  cirti- 
tcr  11 118. 

13 


895 

iiiansiieliidincm 


SIEPIIANI  TOnNAC.KNSI^  rCPIS.  OPI 


S96 


graviialis  si  non  mcininero,   lcvi-  /^  qiioiti:tni  hxc  onntii)  molins    nosii»,  Paler,  el  In 


m 


(aiein  151  incurri ;  vcrum  milii  pi-xlcndclt.tiit  An- 
^iislini  (liscipuluin  cl  cxcUi!>a  ciipidilas  cl  rmgaliias 
incliisa;  regiilarcm  liabiluin  per  graliain  Dei  sic 
prncferlis  exterius,  ut  Inlerius  conservelis.  liujns 
Italiiliis  indicium  principale  vobis  millo,  supcrpel* 
liceum  novtim,  candidiim  el  lalarc  (65),  quod  rc- 
pr:cseniei  vohis  viix  novitaiem,  nMinditiae  cando- 
rein,  perseverantiae  iinem.  Suscipile,  Paier,  ma- 
luiscnliini  filii,  minus  a;siiman(es  panni  preliain 
qnaiii  vt-l  millcnlis  arvimum,  vcl  muneris  s.icra- 
mentun).  El  quoniam  iii  ft^sio  heatai  virginis  Gcno- 
vef.c  mysiicam  superpellicii  co«reclioiie«n*fralribus 
noslris  moraliicr  exposui  (6G),  cutn  maieriaii  sii- 
pcrpelticeo  miiio  vobis  eiiiua  moralc,  iil  ex  scr- 
mone  siiacceptum  munus,  ei  sermoex  munere  sit 
acceptus. 

152  EPISTOLA  CV». 

PIIILIPPI    FR&NCORUM    RECIS    ilD    LUCIUU  (II    PAPAM. 

Rogit  ut  luealur  cansam  urcliiepitcopi  Turonentit 
ailversus  episeopum  Dotensem,  qui  tilulum  archi- 
€i)i»copalus  tibi  viadicabat. 

Sanciissimo  domino  ei  Palri  Lucio  suinmo  pon- 
tiiici,  Puii.ipras  Dei  gralia  Francorum  rex,  saiulein 
ei  cnm  oinni  dcTotioue  debitain  reverenliam. 

Si  oblivirici  poluerit  inaler  filiorum  uteri  sui,  et 
Ecclesia  Romana  regni  Francorum  oblivioneai  as- 
samet,  cum  ntruinqne  de  jure  sit  impossibile,  de 
naltira  difliciie,  de  faeto  enorme.  Qnid  eiiim  iiltra 
fiicere  debuimus  niatri  nostrse,  et  non  fecimus  ei? 
usqnc  in  bodiernos  dies  in  parlibus  nostris  cuin 
gaudente  gaviBisnmns,  cum  flentc  nevimus,  utriim-  ' 
qne  raliccm  passionis  et  Inctitix,  sinc  siinultniis 
:>!olo,  aul  discordix,  combibciites ,  persecutiones 
ipxins(G7),  qujerrei|tientiiis  acciderunt,  Palres  no- 
slri  reges  Franconim  et  rubnstis  portabant  hume- 
ris,  et  exlentis  brachiis  derendeb.ini.  Exempta  pro- 
ponere,  reiraclare  esi  bencfici.j,  quoium  deiielis  in 
quem  collata  siint,  non  qiii  cuniulit,  meminisse.  Ei 

(G5)  Superpellicfum  dicitur  vesiis  iila  line.a  qu.-^in 
sr.perinduniu  canonici.  Ii.iiic  autcm  sorlita  est  no- 
nienclntioncm,  qtiod  aiiliqni  cauonici  eani  fcrrent 
siiper  tugain  ex  sgnoruin  pcltibns  coiifectaui,  qiia 
kieiiic  rrigns  arcerent,  dum  divinis  in  ecclesia  va» 
i::tliaal.  Siipcrpclliceiiin  aiilem  illudiisqiic  ad  talos 
fiescendebat,   el  siniitc  erat  alba;  qua  iiliin!»r  sa- 

coriloics  cum  sacrum  missse  sucriliciuin  celebranl;  p.  gicnlcin.  Caro!u.s  Calvus  benijtnc  fovit  Joaii- 
iinile  ftiii  prohibiinni  in  synodo  Suessionensi  sub  nei»  Vlll  prsesidiiim  apnd  sequxrenlem.  Lndovicus 
iliculpbo  coiigregala  aiino  889,  «  ne  allia  iJla  utati- 
tur  sacerdoies  iii  sacris  mysleriis,  qua  in  qnoti- 
diuKu  el  exleriori  usn.  >  h.l  in  conciiio  Coti&lan- 
liciibi,  (  ui  cierici  ulaiiiur  snpcrpellicco  ullra  inc- 
«!i:is  tibiasloiigo.  I  i^juscemodi  oculis  nosiris  con- 
spekititiis  apud  anli<{uus  S.  Dionysii  Reiuensis  caiiu- 
iiicos  legniares. 

(i>G)  bcnno  ille  habelur  utliinus  inlcr  sennones 
SicplMiii  nostri.  ILibel  auiein  pio  ihcinaic  h;ec 
verba  Siipieiiliuj  xxxi  :  Quwiivii  lanam  ei  linum,  el 
uperuia  esl  digiio  manuum  suarum.  Indiioil  aulein 
S.  Genoverjtn  virgineiii  qiKoiciilcm  liiiiiin  tnniidi- 
tiu:  a  Itcaia  viginc  Maria,  qiio  supcrpe!iiceuin  novis 
siiis  caiiimicis  rei>ularibiis  coulcxeiet,  cl  lanaiii 
poti;.ilciiiii'a  boau  .M.igvlaleiia,  qna  cappas  eisdcin 
ooiiliceret. 

(ii7)  Soinper  siiniini  poiililiccs  oppressi  vcl  ejccli, 
ap.iU    regcs  Calli.c  cutil'iiyeru;it.   Siopliaiius   II  ab 


perscctilionis  atici^a;,  <|«iain  veslr;e  in  sanct;£  me- 
iiiori.ne  I\iirc  nostro  Alexamlro  cousolaiionis  parti- 
ceps  fuisiis.  sccnriori  conliilentia  vohis  exponimus 
ca  qnx  153  3''  cornn.-c  nostr.x  gturiam.  vcl  ejiis 
ignominiatn  et  jacuirain  respiciunt,  ui  de  plenilit- 
dine  consitii  et  auxilii  vestri  solatium  reporlemus. 
Turonensem  Ecclesiara  nostram  »en»pcr  ac  Palrum 
noslrorum  fuissc,  ei  pr.T^seQiium  meinoiia  lencl,  et 
priscorum  annalia  proftteniur.  Totius  Brkanniie 
uiiuoris  nietropolitnnus  haclcfiusexslilil,  quiTuro- 
nensi  prxftiit  Ecclcaia),  el  in  ipso  part«s  oxtrema 
rcgni  nosiri  usque  ad  Oceanuni  requiescunt.  Ecce, 
Paier,  diebns  adolesccniix  nostrse  nus  impu* 
gnanl  (6ft)  non  solum  qni  annalam  mililiain  exer- 
ceni,  sedci  qui  in  sorte  Domiiii  vocaniur,  clcriri 

B  Dolenscs  (69),  forie  non  sine  dolo  doloreoi  nobis 
inferrc  conaiitur,  iu  tenero  capite  noslro  coronaui 
aiiiiquain  confringere  moiienies.  Cluirissimuro  ac 
(idelcin  Qostrum  Turonen«ein  arcbiepiscopum  sng- 
gesiione  quorumdam  ct  favors,  ul  dicitur,  cujus- 
dani,  infra  brevissimi  ten){K>ris  anguotias  vocasiis, 
ul  de  causa,  qux  inagis  u.^stra  esf,  quam  sua  rc- 
spoiuleat,  et  staluin  coronx  in  aucipili  stalera  po- 
nat,  pericnlosum  sane  et  ignomiuiosuni  nobis  ei 
postcris  qui  succedent.  Proinde  saiictitaii  veslrs 
prcccs  cx  toio  cordc  prodeuntes  fundimus,  ut  in- 
tujtu  Dei  clp.-icis  regni  Fraucoruin,  qux  in  boc  ar- 
ticulo,  si  proccsserit,  periluni.esi,  a  causa  ista  pe- 
niius  desistaiis.  Sed,  sicsi  lemporibus  antecesso» 
niin  noslrortim   Turoncnsis  Ecclcsia   metropolita- 

^  num  snum  in  lola  ininori  Briiannia  oblinuil,  ita 
diehus  nosiris,  quo&  periurbare  nec  delietis  nee 
Tultis,  obliiieat  ct  observet.  QuoJ  si  forte,  qiKHl 
iion  cr«dimus,  inexorabiiem  vos  invencrimus,  iisquii 
ad  coiigruum  letnpus  quo  Dominus  pacein  cl  quia* 
lem  regno  noslro  darc  vohierit,  archicpiscopo  no- 
siro  Turuncnsi  dilationes  indiilgeat  hcnignilas  ?c- 
stra,   quoniam  propter    neccssarias   regno  nosiro 

Aistulplio  Longobardomm  rege  divexaliis,  a  Pip- 
pino  cxc>.>pti!S  esl,  ac  in  scde  sua  omnibusque  do> 
iiiiuiis  rcsiitutus.  Idem  prrcsiilii  Carolus  Jlilagnuft 
in  graliam  Lconis  III  a  lloinanis  quibusdam  sedi- 
diliosis  tacessiti,  unde  lilulum  Ecctesix  defcnsori» 
promcruil.  Lndovicus  Pius  suscepil  .ic  lut.ilus  esi 
Sicpbanunt  IV  in  €alliam  perseciiiiunis  causa  fn- 


Crassiis  oiniiib  is  inodis  a^ljuvitGciasiaio  ab  Houu- 
rio  iV  iii.peraloie  oppressum,  proiexilque  Inno- 
cenliiiin  11  conlra  Anacleluin  sedis  pontiGci» 
iiivasuieui.  Luduvicus  deniquc  juiiiur  Alexandrum 
111  in  has  plagasadventanlein  ei  prufiigiim  admisil, 
causatnqne  ejus  conira  Octavianum  ahiipapam,  et 
Fredericuiii  iniperalorem  vir.litrr  deremlil.  Quod 
beneliciuiii  Luciupoalirici  expunit  Philippus  rcx  in 
hac  cpisiol.i,  ciiiii  droil  :  i  Et  quoiiiam  hxc  oinnia 
mciius  nosli,  Pater,  et  lam  pcrsecntiunis  alicnae, 
qiiani  veslr;c  in  S.  niensoriar  Pairc  nosiro  (scilicel 
Alexandro),  coiisulalionis  pai  ticeps  fuit>ti.  > 

(68)  Pliilippus  sciiicei  Fiandrcnsium  comes,  de 
quo  supia. 

(69)  De  conliovcr&ia  archiepiscopi  Turonensis  el 
cpiscopi  Doleiisis,  qui  archiepiscupalein  digiiiialent 
ainbiel;al,  vide  qu;if  dixhiius  ad  epislulatn  .^9. 


R 


•.1)7  FJ'IST0LA:.  -  iAUS 

t-aiisas  cuin  reiimiinnis  ;  Pifmo,  propler  diniciUi-  A 
niniii  qiiam  cum  comite  Flaii(lii;c  giicmnn  li;ilie- 
iiius;  seciimlo,  propler  molns  pliis(|iiain  civilcs  qni 
iii  provincia  Drilanniic  J54'"S«rgnnl  inier  prin- 
cipes  fjHsdein  provincia.' el  rcg*s  Anglornin  filios; 
lerlio,  propi«r  proximu;»»  coUoquii  lerininuin,  quod 
cum  impei^awre  posl  Pascba,  Dco  volenie,  sumns 
liabilori.!n  qsiibiis  omnihus  Ipsios  archiepiscopi  in- 
lirtslthi,  prsesemia,  consiljo  el  anxilio  iii(ligeinu&. 
Scial  anSeia  paieraitas  vesira,  quoniaiii  in  gene- 
rali  fonvenlii  (70)  noslro,  quem  in  iniiio  Quaiira- 
gesini.-e  propler  hanc  causam  el.alias  rcgni  ncccs- 
sitales  Parisius  convocavimus,  coiisilio  arcliiepi- 
scoporum,  el  episcoporuin,  ac  baionuni  oostroniin 
praedicluni  archicpiscopuni  ab  incoeplo  ilinere  re- 
linBiniuB,  uipole  nccesaarixim  iiobis  el  uiiiem  rc- 
hiisincoeptis,  atper  Dci  graliam  ad  honoreto  rcgni 
nostri  perageniiis.  Fideles  nostros  prxsentiurn 
laiores  abbalem  dc  Sarcocello  (71),  et  magistrui» 
P.  famiiiarcni  cl  clericuni  1'arisicnsem  veitruin 
ac  noslrom  vobis  transmisimus,  ut  in  liis,  qiix  es 
parlenosira  V(7bii>  dixerinl,/idem  eis  h;ibeaiis,  ot 
per  cosdein  voiunialein  vcelrani  nobis,  si  pl:»cuc- 
rit,  reuiatidelis. 

155  EWSTOLA  cvm, 

AO  EUMbBU  SUB  PEfiS0N4   PHII.irri   HECIS. 

Eanulem  TuroH^ntis  arcbiepiscopi  catmiui  coih- 
mqudal. 

Ciausa  nobis  cl  rcgno  Francoruni,  quoiihaclenus 
Ek:cies»x  RoniauuiQ  Cdelissiinum  exslilit,  paicrna 
viscera  veslra,  salteiu  ia  dilalionc  quam  pro  Ec- 
clesia  Turooeasi  postulavimus,  seniientes,  el  in- 
exorabilein  aiiinium  veslrum  iion  sine  confusione 
iiostra  uunc  experii,  cceluin  et  lcrrain  in  lesiimo- 
nium  vocamus,  ut  si  quando  legias  aures  nostras 
vobis  aul  fratrilMJS  vesiris  clauserimus,  excusabiles 
valeamus  apud  Deura  ei  hoiiiines  apparere.  Susii- 
iiuiinus  pacera  vesiram,  el  ecce  lurbaiio,  ei  in  Vst- 
sione  Turonensis  Ecclesi.ie,  qua>  lemporc  Patrum 
noslrorum  integram  inelr<)polilani  jurisJictionein 
in  tota  niinnri  Brilaniiia  oblinuil,  rcgnuni  nosirum 
lurpiler  iinniinuere  ac  miiiilarc  cotiiciidil  Eclesia 
Komana,  coronam  de  X5S  capitc  nosiro  dejiccre, 
frangere  et  pedibus  concnlcare.  Quid  enim  aiiudesi 
archicpiscopuin  in  cadem  provincia  conira  mctro-  n 
polilaiium  suum  cl  integrilatcni  regiii  iiobtri  erigeie 
velle,  quam  ab  lix-reditale  Palrum  uos:roruin  nos 
lanquam  imbecilles  ct  rcsislerc  non  valcnlesejioere 
ci  fugare?  Vidcai  Dominus  el  judicet  quud  si  pro- 
ccsserit  facluin  istud,  ininus  ainodo  nos  x&limabi* 
mus  Palrcni  qUatn  Vitricuni.  minus  scntictis  ii05 
iiiium  quain  privlgnuni.  Us(|ue  ad  aniinaiu  noslrinl 
pcrtiiiget  gladius  iste»  ui  exlijeredaii  clanieinus, 
plungamus  nudali.  conlempti  ci  abjecti  a  vubis  ul- 


C 


11.  A.\.  1177-H92.  598 

lionem  qiia;i(!oqiie  D  i  ct  hoiniuMin  exspectemus. 
^cqiie  enirii  soliiinniodo  vulncrabit  nos  piaga  ista, 
.«c  I  ci  omiics  loiiu.?  vegni  baroncs  in  compassioncm 
acceiidct,  ul  de  manu  vcstia  reqiiiral  Doniinns 
aliqnando  sangniJiem,  qui  piopierea  fundi  potesl, 
cl  iiilcr  rcgnum,  et  inajores  rcgni  principes  mate- 
riam  sece.^^sionis  ct  giicrram  perpcluam,  qiiae  acci- 
dcre  polerit,  eis  impiilet  qiii  merentur.  Ex  prxlc- 
ritorumeuiiu  cxemplis  coliigimus  materiam  futu- 
ronim,  et  sicui  antiquis  temporibws  occasione  dis- 
sciisicnis  bnjus  mullofum  sangnis  effusus  est,  ita 
ei  diobtis  nostris,  nt!>«  per  induslriam  vesiram  vc- 
iiienli  niorbo  cilius  occurralur,  clades  comniunis, 
ct  generalis  slrages  iiitcr  Francos  ct  Britones  pole- 
rii  susciiari.  Mciius  e^t  autcm  in  temforeoccurrere, 
qiiain  post  cxitum  viudicari. 

157  EPISTOLA  CIX. 

AI>     DCIilM-||     OCTAVIANUU     EX     l«nSONA     PIIILIPPI 
IVEGIS. 

Conqneutur  de  curia  Romi;na  sHii  minus  benevola, 
Inviii  ( onipcllimiir  hodic  cwluin  et  lerram  invo- 
care.  ct  coininovere  in  lestiHioniun)  nostruni,  quo- 
iiiani  irrevcrcnter  inipugnanl  adolescenU  am  nosiram. 
lliiic  ecclesiaslici  PaAres,  inde  principcs  sxcuiares 
Etclciiam  Uomanam,  quod  iicquaqiiam  speravimus, 
adversariam  iiobts  sciitimus,  ct  usqne  »d  aniinaia 
dcsccnditgladius  islc,  cum  in  regiae  coronx  noslrx 
confraciioneii)  maiiiis  exlcndanl,  qiii  eam  salleia 
Pelri  glat  io  dcfcnderc  dcbuissenl.  Conira  Turonen- 
scm  Eoclcsiani,  qnx  noslra  est,  crigcre  cunatur 
aposlolica  scdcs  in  Diilannia  miiiorc  Dolensem  ar- 
chiepiscopum,  ct  intcgritaicm  regni  nostii,  quae 
leniporibu.s  Pairuiii  nostrorum  tllxsa  persiiiit,  Ijc- 
dcre,  miuuerc,  detruticQrc.  Ilxc  sunt  bcneiicia  nic- 
riloruin  rcgiii  nosiri.  tix  rctributioncs  et  graiiaruni 
actiones  devutionis  et  fidei.  qiiam  Ecclcsi:*;  Roma- 
naj  Patres  noslri  sempcr  exhibueruiil  in  omni  per- 
sccutione  vcsira  parati,  pro  Ecclcsia  Dei  el  iinperare 
lidcliier  suis,  cl  icsisicic  virili;er  alicnis.  Pcrpe- 
tnx  dissensionis  cl  giicrrx  n.alcriairt  suscil.iru 
contenditis  iiilcr  nos  el  rcgni  nostri  prinripci  occi- 
dciil;iles,  ct  iil,  abjccla  reveieiilia  nnain  Ecclcbi^e 
Uonianx  hai  leiins  eihilMiinius,  ficio  vi;b  s  respoil- 
dcainus  advcrsa  ;  suscilalis  odinrum  iucciidi;i,  qnx, 
si  cxcrcverinl  in  flanimam,  inexsiingnibiliter  pcr- 
venicnl  in  favill.iin.  Exlixredati,  spoliali,  uudjii 
per  Ecclcsiam  niimai>aii»,  quaiitiini  iii  voLis  est, 
ant  perirulo.sc  pngnarc  158  compellimnr,  aul  liir- 
piler  exsniarc.  Oppoiut  se  lantis  inalis  aucloritas 
veslra,  ncc  rccidiva  p^rniitiat  clcmpla  rcnr.sci, 
quibus  inultus  sangiiis  innoxiiis  efTusus  est,  ci  ite- 
rum  cfrniidi  poteril,  si  fjvure  cujnsdam,  ut  dicitur, 
qui  iion  siue  dolo  Dolcnsis  clecius  esi,  regiii  noslri 
partcs  iiobis  occiduas  auferalis. 


(7U)  De  hoc  conventu  loquitur  Rigordus  snb  an- 
iium  tiSi,  his  verbis:  <  Ciirisiiani^simus  rex  Fran- 
coruui  Pbilippus  convocavit  oinncs  arciiicpiscopos, 
;<l>butcg,  coiiiiles  cl  oiniios  buruncs,  liiii  ad  doinan- 
<iuiii  reriiaicm  illius,  Flandri;e  comilis,cl  su(eibiaiu 


frangendam  nnanimiler  convcnerant.  > 

(71)  Sacrocelluin  vel  S.icra  cclla,  Callice  C'erc<iR- 
ceatt,  esl  abbatia  ordiiiis  Cisterciensis  dioiccsis  Se- 
iionciisis,  iiiiidaia  ab  ipso  Pliilippu  Aiigtisto  aniio 
tl8l. 


3^^ 

590 


STKPIIAM  TORNACrNSIS  EPISCOri 


400 


EPISTOLA  CX. 


AD     SAClSTUtM    MFH.IOIIF.M    CAr.I.INAtEM  (72)     EX     l'ER- 
SON\    IXiMIM    KKHt^MSIS. 

Commciidal  idem  negoiium  arcliiepiscopi  THioiiemis. 

Oii«5  aJ  iiiiliiateni  ci  pacoiii  saiic(%  Iloman?p  Ec- 
clesix  sporiaiil,  ociilo  vi{;il.inli  lcncmur  attcndeio, 
ol  priinos  ciisrordix  iiiotiis  (anqtiain  parviilos  ad  pc- 
iiaiii  alliJcnles  conipiiincre  ct  necarc.  Occasione 
Turonensis  cl  Dolensis  discordix  lanlus  in  aninMnn 
(loinitii  regis  cl  principiim  cjus  ainariludinis  rancor 
ilescendit,  ul  corain  .ircliicpiscopis,  episcopis  cl 
Laronibns  regni  ab  Ecclesia  l\oiuaiia  se  conr|iiera- 


EnSTOLA  CXI. 

AD    LONDn.NSIlM    ARCHIUPISCOfUll* 

Millil  ei  nmpullam  thcriaice, 
Vcreciindiam  meam  teligii  litli  ra  vcstra,  Paier. 
cl  castigalo  ruborc  fromein  pcrrutlil,  commemo- 
rans  pro  iiogoliis  vcslris  apiui  doininum  papani  me 
fiiisse  solliciluin,  ct  in  consiliis  nuntii  Tcstri  ma- 
gislri  Tliobix  ininus  desideni  qiiam  deTOlum.  Noii 
niodicus  esl  obseqiiiorum  friiclu3,;eos  quibus  im- 
pcnsa  sunlni.ixime  polenlesel  iiobiles  velin  inodico 

X60'161  "^''"^'"'^^^'^'^^®'  ""'''  scrvitiiim  inenni 
complacuibsc  vubls,  et  iii  voslra  graliaruin  aclione 
toiiis  accini^or,  et  acccndor  ad  majora,  si  vel  op- 


(iir  exlixiedari,  ct  digniiaiem  Ecclesi;p  Turoneniss,  portuniiatcin  occasio  non  dcscral,  vel  opporluniias 
qux  sua  esl,  alilcr  quain  lemporibus  Palriim  siio-  occasioni  concnrral.  Petrum  vcslrum  pariier  ac 
nini  fiieril,   imntinui,  ct   (urpiler  mulilari,  Ingra-  "  nosirum  (75)  commcndabili  morum  nobiliiate  inicr 


tain  sibi  ol  Pairibus  suis  clamal  Ecclcsiam  Roma- 
nani,  cl  oblilam  boncficioriini,  qux  pcrseciiiionis  el 
pacis  leinporibiis  a  Franoorum  ro^iliiis  liactcmis 
porccpit,  pro  matre  perliibcl  se  reocpisse  iio- 
vcrcam.  Iiide  esl  qiiod  Oileciioncin  luani,  dc  ((iia 
iion  imineriio  specialiier  confidimiis,  inonemus,  ro- 
gain.is  ot  consulimus,  nl  qnacunqne  arle  potueris, 
factuni  isiiid  impedias,  ncc  proptcr  favorcm  per- 
sonx  illins,  t\»x  tibi  nalione  conjuncla  esl,  pacem 
159  6t  concordiaiii,  qiix  inier  Romaiiam  Eccle- 
siam  ci  rcgtium  Francorum  liaclcnus  inviolabiKs 
ezslilit,  lurbari  permillas;  Credimus  eniin,  qiiia  si 
doHrnius  papa  contra  Turoiiensem  Ecclesiam  pro- 


jiivcncs  prxcipuum,  sicul  mandasiis,  quantum  iiO- 
bis  Oominiis  perniidit,  el  commonemus  Palruin 
verbis,  ei  promovemus  fratruni  exemplis.  Sacrx 
pagiux  studens  (74)  scliolas  verilatis  in  audilorio, 
soiiolas  viiluiis  frequental  in  ciauslro  :  cuin  nequc 
hic  sine  veritate  virlr.iem,  neque  ibi  sine  viriutc 
conibibal  verilatcin.  Duo  siigcns  nbera  cilo  polcrit 
impingiiari,  iil  tanquam  saginalus  vilulus.  vel  for- 
lis  arics,  sive  filius  arielum  de  grege  Domini  aJ 
aliare  ipsius  el  ipsc  iininolart  possit,  ei  quando 
voUis  placoerit  pio  aliis  immolare  (75).  Cou&ide- 
raM'.i  niiiii  quid  voliis  doiiiiiio  nieo  posaem  miliere, 
niliil  occiirrit  qiio  non  abundctis  el  vos,  cl  ideo  ru- 


f.essoril  in  facin  ijto,  dominus  rcx  ei  omnes  baro-  ^  icr  ijivitias  el  deiicias  occidentales,  orienlale  mu- 

Nusciiliim  inilto  vobis  ampuUain  lyriaca  (70)  pro- 
baii<>siiiia  plcnani,  ab  arcbicpiscopo  Manicrlino  (77), 
Aiilioclicni  palriarclix  (78)  suflraganeo  (79),  coii- 
caiionieo  et  aiiiico  nostro,  miiii  datain.  llumik  »a- 
lis,  sed  uitle  xenium,  magnis  ct  potenlibus  viris 
accepium  :  quonim  et  viix  stains  fruciuosus  esi  in 
sxculo,  ei  exiius  a  s;cculo  luctuosus.  Si  qnid  ai.ud 


ncs  cjus  indignalioiio,  ira  cl  odio  pinsqiiain  credi 
poicsi  animati  ct  arinaii,  abjecia  paulisper  reve- 
reiitia  quam  Ecclesi;i;  Romanx  debenl,  nova  et  pe- 
riciiiosa  coiisilia  iraclarc  cogeiilur,  el  non  poieiil 
Itviterexsliiigni,  i|iioil  prxcipilanicr  potuil  incitari. 
Melius  esl  anicin  in  lenipore  occurrcre,  quam  posl 
c.\iiuin  vindicari. 

(72)  Mclior  fiiil  Galiiis  nalione  docior,  el  forlc 
.iroiiiiiiacomis  r^iiidiinen^iis,  n(  videre  cst  in  su|»e- 
ri.iis.  Creatiis  osl  cardinafis  SS.  Joannis  ei  Pa.ili  a 
Lnoio  III,  aiino  1185.  bc  ojns  le(j:iiioiic  in  Calliam 
sic  loquiiiir  Rigor.liis  :  <  Poniifox  Ccelosliniis  ad 
conqucslionein  Danoruin  uiisil  iegalos  suos  in 
Franciam,  Moliorcin  scilicel  prcsliyienim  cardina- 
leii",el  Ccnsimn  siihiiiiicoimni  ;  (|iii  P.uisios  voiiion- 
los,  conoilimii  cnnvncaveriinl  (iiiiiiiiiiii  .iicliiopisco-  ! 
|)oruin,  episooporuni,  ncc  iion  ahbaiiiin  loliiis  icgiii, 
iit  qno  Iractaveriiiit  i!c  icforniando  iiialrinioiiioinier 
iMiilippiiin  regcin  ct  iixoiein  ejus  ingolliiirgcin.  » 

(75)  Consulc  qiKC  diximiis  ad  episloiam  79 
cl  8_0. 

(74)  Scicniia  illa  oimiiuin  faciic  princcps,  (|iiain 
l.heologiain  iiuiiv.-upaitius,  :^liis  olim  cli:iiii  iioniini- 
liiis  appellahaiiir,  ii!iiisipic  docioros  iiiodo  voi:iiiaii- 
iiir  inagislri  in  divini(alo,  iiiodo  in  s.icra  pa^ina. 
'l  iieoiogix  eliani  iioiiicn  non  erat  inter  cos  pere- 
<;iiiimii  :  ail  eiiini  Ab;elnrtliis,  episl.  i  :  «  Aocidil 
nl  (|iiomdaiii  Ihoologix  liaclalnin  dc  unilale  cl  iri- 
iiiiatc  divina  scbohiMhus  iiostris  coiii|>oiicrciit.  >  Et 
Rigordiis  (itriiis(|iic  inoininit  :  <  Sacratn  paufiit.tm  e( 
(|ii;osiioncs  ihoologi"  as  docebanl.  » 

(75)  Id  esi  sacriiii;  niissx  sacriliciiim  peragete. 
(7(»j    Tyri;ioa    vol  Toriaca  mcdicaineiiliini  (|iioii- 

daiii   pr.csiaiuissiniiiiii,    sii.^MJare    contra    \ciie.ia 


rcmedimii,  confectum  cx  carne  viperina  et  aliis , 
iinde  llicroiiyniiis,  iih.  ii,  conlra  Joviiiiaiimn,  ail  i 
i  Cariies  vipcrx,  iinde  leriaca  conficiliir,  qiiantis 
rebus  apl;c  sint,  iiormit  medici.  »  Sic  aulein  norai- 
iialur  uno  t'Lv  Griysioiv.  boc  csl  a  besliis  feris,  ntsunt 
veiiciiaia\  sive  (|uo(l  illarnin  cariics  admillal  bxc 
coinpositio,  sive  qiiod  earum  venenis  adverselur, 
iil  plaoel  Plinio,  qiii  riinm  qnoddani  vilis  genus  in 
*  i  hes^ilo  nasccns  ilierii>eem  appeliai,  quod  vene»:i 
propiilsol. 

(77)  Messana.vulgn  Mestine,  est  clarissima  Sit;ilr;c 
civiias,  ciijiis  civos  Mameilini  dicii  siinl  a  Mainei- 
litiis  qiiibusdain  barbaris,  qiii  icinpore  regis  Aga- 
tiioclis  cam  invaserunl.  Sic  cives  Romani  Quirties 
appcllabanlur. 

(78)  Krai  uinc  tttmporis  RiidolpiiiisU,  palriarcikii 
Aniiocbcnus,  ut  videre  csl  in  Genehraiili  C/<rc»o-' 
lo^a. 

(79)  Episcopiis  suffragaueus  d'ipliois  esi  gcncrisJ 
al!or  (jiii  siih  arobiepisi  opo  coustiliiilur,  nt  cpisio- 
piis  .Meldonsis  dicilur  siitrraganeiis  aicliiep:scopi 
Parisieiisis ;  alier  vcio  qui  viees  obit  alicnjus  poii- 
lificis.  Sic  episcopi  priiicipes  iniperii,  qui  uon  smit 
in  sacris,  snffraganeos  assiiniunl  episcopos ,  ut 
eoriiin  niuiiia  ccorioant.  Taiein  fiiisse  Mameriiiiiini 
e,)iscopiin!,  do  qiio  liic  soriiio,  respcctu  palriarcli» 
.Anlioclieni,  suspioainui. 


4U1 


triS10L.E.  —  PAUS  II.  AN.  1177-111)2. 


iOi 


placucrit  vohis,  qiwtl  in  Fraiici;i,  qii;i)  nionslris  ca    A  Doininiis  iii  omnilius  liis  inlcllecluin.  El  quoiii;ii)t 


rct  (8-0),  inveiiiri  po^sii,  pnrali   suiuus  siiie  dissi- 
intilatioiiti  <jii;rrere,  sinc  liilalioiie  liansferre. 

162  J^lMSTOLA  CXll. 

AD    KAIHtJNDIM    I-niOliEM    i.    GENOVKFyE. 

Rognt  ut    se  apud  ccuObntes  excusel,   quod  r.iipilulo 
udesse  non  possil. 

Casus  foruiili  qui  pr.x'videii  non  possunt  liunia- 

no  judicio,  cuni  ex  insidiis  forlnnic  penilcant,   co- 

riiin   pra-sciciiliam  soli    sil)i    Domiiius  rcscrvavil. 

(^aiorc   febriiini   laborans  Marisiaci  <leciiml)0  (81), 

liinens  nc,  si  diiriorcin  evectionem  ascendaiii,  ve- 

liiculi  niotus  accedons,  incommoduni  pcricuii  velie- 

Hieniius   acccndal.   Obialos  cibos  faslidio,  eornm 

oblaliones  ncc  appelo  nec  affeclo.  Conlinua  laiiicn 


absenlia  nica  non  cx  voluntale,  scd  cx  nocessilaic 
procedit,  apud  domiuos  et  coabbales  noslio»  itigD 
le  babe  me  excnsalu:n.  Salula  ex  pai  te  nostra  clia- 
rissiinos  ct  piaidileclos  fralivs  nosiros  unmes,  qui 
soli  sunt  corona  mea  ct  gaudium  meuin  iii  Doiiiiiio. 
Vaie,  ci  ora  iit  valcam. 

163-164  EIMSIOLA  CXlll.  /nMnfiu,/ 

AD   I,.    CARDINAI.F.M    S.    HOMAN.E    ECCLESI.I   (85).      ^ 'TDt//V "  «^ 

Uognt  tit  dispensntio  ad  ordines  snscipiendos  conce' 
dalttr  cuidam  judici  comitis  Flandriw. 

Jiicniidam  veslri  meinoriam  dum  recolo,  Pater, 

frucliiosam  reporlo  conscicutiam,  quam   iii    brcvi 

ariiculo  leinporis  et  iaiiificasiis  vcrbo,  ei  ajdiiicasiis 

e.xemplo.  Curram  el  prolJciam  in  odorc  virtuliiiii 


iiondiim  imnioderala,  calor  et  silis,  soinnus  inqiiic-  veslrarum;  si  atitem  pcrficere  non  iiivenero,  iiia- 

J«s,  iirina  inlensior,  dolor  capilis  et  ineudirorum,  gis  imputaiidum  erit  negligciiiijj  iiie;e  qiiam  crudi- 

01  alia  qiiaedam  febriiia  symplomala,  qiire  propriis  lio"'  veslrap,  Interim  pro  prxseniium  l;'.toie  snp- 

appellant  vocabulis,  qiii   iii  vasc  vitreo  coloris  et  plico,  qui  cum  me  consuluissel,   ad  consiliuin  ve- 

substaniiae  peccala  discernunt.  Spero  lamen  quia,  struiii  niissus  a  ine,  de  sacro  oiaculo  veslio  sapicii- 

si  paiicisMiebus  quicli  corporeae  indalgeam,  pcr  Dei  lii^c  simul  ac  saliilis  rcspousum  cxspeclai.  Jiirisdi- 

iniscricordiani  succcdcnl  meliora  et  viciniora  sa-  clioiicm  civilom  iisque  ad  rigoiem  (84),  quam  iinpe- 

luli.    Inicrim,   chaiissime,    in    instanti  coinmtinis  •'''J"*    niislum    quidam   appell.snl  ,   sub    polesiatj 

capitiili  (82)  coiivcnlu  vicos  iioslras  suppleas,  ul  coiniiis  FiaiiJrcnsis,  procuraloiio  noiuine  diu  exer- 

audias  ct  inlelligas  quid  loquatur.  Dedit  enini  tibi  cuil  (85),  ubi  c.\  officio  qualilcrcunqiic   susceptc 


(80)  Alludil  ad  id  qun<l  scripsit  R.  nieronymiis 
in  hiiidcm  rcjiiii  Fiancia;  in  opislola  adversus  Vigi- 
l:iniium  :  <  Sola  Gallia  inon.stra  iion  habuit,  sed 
viris  semper  forlissiinis  el  eioquentissimis  abiin- 
ii;ivil,  ) 

(61)  Marisiacum,  vi:Ip;o  Marisy,  viila  esl  dioecesis 
Siiessionensis,  doininio  S,  Genovef*  addicta,  ipsi- 
qiie  ilonala  a  viro  iiol>ilissiiiiO  llermogaldo  .  ciijiis 
anniv<'rsarium    notatur  in  cjus  OfriiHar/o  vi  Kaiend. 
Deccmbris,   liis  verbis  :  i  Obiil   Mcrinogaldus,  vir 
n);igiius,  qui  ad  ajlernam  siii  memoriam,  villa  Ma- 
risiaco   liaiic  ililavii  ecclesiu!!,  i  Ibi  ileposila   fuit 
S.  Ceiiovef;c  llicca,  cum  iinniinci!t<"!ii  Normanno- 
riim  .slragem   ilcclinaret.   Ilujus  aiilem  altare  scu 
pnr<)olii:i  (aiioiiicis  S.   Geiioveryp,  doiiala  fuil  anno 
1083   ab   llilj^olo  Siicssioiieiisi  c|»iscopo,  qiioiidani 
cjusilciii  ccclesie  S.  Gcnovcf.e  dccano,  ul  apparet 
cx    ipsiiis    rli:)rla    hic   liansoripla    :    «  In    noniiiie 
sanciu;  ot  individua;  Triniiaiis.  Ego  Ililgolus  Dei 
gr;iiia  Sucssioneiisis  Eocle.sia3  episoopiis,   otiinibiis 
saiici;t!  mairis  Kcciesi*  fidolilius  lain  fuluris  qiiam 
piu-setilibus    cogniium  ficri  volo,    i|iiod   Scrviiuis 
S;iiici;c  Gciiovof;«   deiaims  cum    caieris  fraliibiis 
iiosiram  ;)diil  pra;.senliain  ,  piecc    sii|>piici   orans 
atqiio  poslulans,   qiialCMUs  pnLMlicta;  ccclesi;e  fr;t- 
iribiis   <liio  aliaiia    in    o|)iscopio    nostro,  uiiuiii  iii 
villa  Mirisiaca  siluni,  in  boiiore  S.  Geriovolae  vir- 
«i.iis  <!»(ii<'.iiiiiii;  aliud  voio  boato  Ve<l:isto  oonse- 
cr;iiuin  jiixia  Fiiinitaiem  siiper  llioam  fliivium,  sub 
pi:os<iiii    tostamoino    iii    porpelno   oonoedoreimis 
habciul.i ;  qiiorinn  pelilioiiiiiiis  s.ilis  voleiis  iMOore, 
atqiie  uliliiati  ecclesij;  C.  Gciio»ef;e,  ctijiis  aluuinns 
tl  docanus  fxsiiiorani,  solis  oharilalis  visceribus 
|»i;evideiis,  ea  allaria  B.  Gervasii  oanonitis  <|iiibus 
pa^toiali  iiigiui.ae  pi;ceram,  ci  ejusdein   eo<  lcs^io 
«looano,  <|iii(  uiiipie  sil.  ea  persoiialiior  h:(boiida  cx 
coiisciisu   Miigonis   pracsoriploriim  allariiim  ;irihi- 
«liaconi,    cl   Goibt;rti   coriimdeni   ;iioliipicshyleri  , 
lali  itfdi  laiionc,  iit  canunici  pra-dii  Ix  b.  Genovcl.c 
^'''giuis   illa  dtio  aitaria  ab  illis  iii  pcipoltium  ha- 
.'.'». "''-'    •^<;l"'»    aniio  JmanKuionis  Do.:iiiniL;c 
lOSo,  iiid.clii)iic  scpliiiia,  opaota  -"2,  coin  iiirrtr.o  ji, 
•■egiianto    Pliil  ppo    rcgo    aiuio    \x\i,    L>.   lviiii.:l.io 


Remcnsi  archicpiscopo  anno  i,  0.  Ililgoto  Sucssio- 
ncnsi  episcopo  simililer  aiino.....  » 

(82)Singulisaiiiiis  babobatiir  odpilulum  geuerals 
oiiiniuni  siipcrioruni  cl  alibatum,  qiii  congrcnaiioni 
Vittorina;  er.int  ascripli,  ul  viilore   csl  iii  instru- 
C  iiu;iilo  hic  traiiscriplo  :  i  Hiiivorsis  p;oscnios  lillc- 
ras  iiispectiiris.  Fr.  Joaiiiies  humilis  ai)b;is  S.  Go- 
iiovcfu;  Parisionsis,  abbas  S.  Evuilii  Auroliauciisis, 
S.  Maria;  Angeitsis,    S.  Mariae   Herivallciibis,   S. 
Mari;«  Jiiliacensis,  S.  Marliiii  Kiiriourlcnsis.  S.  Mj- 
ria:  de  Cagia    .Meldonsis,  S.  Joaniiis  de  J;U'lo   ct 
S.  M:ifi;e  (jc  Canliprato  abbaies,  omnibus  pr^cson- 
tes  liileras  inspocluris  salulcm  iu  Uoinino.  Nolniu 
ficri  volumiis,  quod  si  conlingal,  sioui  plciuiii(|iio 
lieii  solol,  ut  caiioiiious  de  ali^pia  abb.itia   iio->ii! 
ordinis    absqiio  sui    abbalis   liceiilia  vel  puecoplo 
qualibot  de  caiisa  ogrcdialur  vel  oiiam  pro  poc<ai<i 
suo  sicul  vciior;ibilis  1'alor  iVugusrnius  dioit  iii  Iio- 
giila  iioslra,  <ic  nosiia  societ;ile  piojioiuluf,  ncoon- 
tagioiie  pesiirera  |)liiiiiiios  per<lal,  puslmoduin  lalis 
fijlcr  miseiiooniitor  sit   leceplus,  non  poiost  de 
jurc  sialluiii,  iioipic  aliijiiid  aliiut  postnbire,  pra-ser- 
tim  ctim  in  nialie  iioslia  eoolcsia,  vidclicei  S.  Vic- 
toris  Parisicnsis,  do  <|ua  oiiincs  ordincm  ol  liabi- 
D  tum   sumpsiniiis,    isla   sit  :ip|irob;ila   coiisuoludo, 
quod    canoiiicus,   sioiil  dioluni    esl,  fgicsstis  un;i 
sola   nocto  exlra  inoii:isloriiiiii  tloiiniat,    iii   traii:)- 
grossionis  sii;c  iiiciuori.ilc  peipotuiim  sl.iluni  pris- 
tinumdc  cailoro  iiiiii(jii:uii  obliiio:tl.  .\oli|iii  ii)  cajii- 
liilo  proviiiciali,  aiino  grali;o  l-2"il,  iiioii.so  M;»io,  iii 
boniiiiica  qiia  c.iiilalnr  :  >    Cuiiiulc  Uoiuiiio. 

(83)  I'er  liiiciMiii  L.  dosiginUur  saiic  Lahor.uis 
S.  II.  E.  <aidin:ilis,  |ire.^liyior  S.  Maiiu;  in  Poriiou, 
croaliis  aniio  11 7y,  qtii  caiiooiim  collectioiicin  cl.i- 
boralissimain  sciipsit  :iniio  1182,  iJeOque  ad  cuiii 
t:iin|uam  ud  Jurispciiiis&imum,  huiic  prc^byicruiii 
dinusit. 

(8i)  lloo  osi  us(|tie  ;id  poMiam  oorpori  iiilligoii- 
dam,  <|ii:iiii  vooal  iiiiporiuiii  mislum,  quod  Jnrisdi- 
ciioneiii  oivilom  cl  capilalom  siiiiul  complei  lcrcliir. 
(85)  Id  est  fuiicius  Csl  olUoio  cogiiiiniis  ct  :icio- 
ris  liici  pui.liLi  ai;  piiiicipis,  GalliiC  prociircur 
jiiiui. 


403 


lenebalur  et  iiinocciiies  abbulvere,  ei  novins  coti 
(Jcninare.  Neminein  lainen,  ul  ipbe  conliielnr,  ail 
effu&ioneiu  san{{(iinis  ore  proprio  condemnnvii,  sed 
confeiisos  aui  conviclos  de  ciiinine,  coinniuiiio! 
Anibijiiensi,  ad  quain  judiciuin  sanguinis  special, 
secunduin  quod  nieruissct  reus,  judicandos  expo- 
suit  ei  pleciendos,  inde  scQuta  165  ^^'  capitalis 
poeiia  inullorum,  aliis  suspensi»,  alils  proul  exige- 
bat  consuetudo  taliler  dainiialoruin,  alilcr  inictie- 
ciii.  Nullum  laineD  odio,sive  pecunia,  sive  aliquo  aiio 
rontra  jusliiiaiu  afleciu  supradiclx  communiai  judi- 
canduin  expusuii  aut  danHianduin.  I\cversi|S  in  se 
reiiunliavit  his  oiunibus  et  coiidigr\Qs  fr^ctus  poeni- 
leulix  concipiens  iii  aniino,  Deo  s^rvire  in  sacer* 
doiali  ordiiie  desiJerat  91  affeciat.  Suscipiie  desi* 
derium  ejus,  el  salubriler  ei  consulite,  teinperato 
per  dispensaUonem  rigore.  ne  absorbealur  a  iristi- 
lia,  si  ei  via  divini  niysierii  claudalur,  qui  sic 
piangil  adiui&sa,  ul  noo  adniittat  plangeuda. 
EPISTOLA  CXIV. 

AD   DECAMUM   Et   CAPITUIrUM  «.  CRUCIS  AURELUME.NSIS. 

Uorlatur  eos,  uL  cuidam  clerico,  in  cujut  gratiam 
papa  ip$ii  scripierut,  te  prwtlent  benevolot. 

Patcrnas  Doinini  papae  preces,  monitus,  et  niaii- 

dala,  tanla  debeiis  bilariiale  ac  diligentia  siisci- 

pere,  ut  obediemia  veslra  divinain  vobis  gratiam 

(omparel  el  bumanani.    I£l  quoniam  pro  Joaiine 

talore  166  prajsenliuin  clericQ  vestro  iu  ^cclesia 

veslra  enutrilo  et  ediicalu  sunnnus  poiilirix  inn- 


STKFHAiM  TOilNACKNSlS  EPISCOPf  iUi 

A  p-ip<'  <loiiiiiio  Ki-niensi  archiepiscopo  excusaiiuiieiu 
negoiii  coiiiinisil,  parviiatetn  ineain  taiitie  polt-siali 
tan(|u.-)in  Hylain  Heiculi,  el  urlicaui  lilio  jiiiigeiis, 
qiii  maiiibiiiui  apuslolicuni,  si  desides  apparucriiis, 
iinplebil  non  niiniis  celeriler  quain  potenler.  No- 
vcril  auieiii  prudeniia  vcstra.,  (luoniam  acccplius 
esl  sponianeuui  benoficiuiu  quaui  iuvokiniarium, 
graiuituni  quam  citortuin. 

EPISTOLA  CXV. 


B 


/     AD    Fl'LCONEll    HtUISTRUM    SCHOLARDll    S.    CROCIS 
AUnELUNCNSIS  (8b). 

Rogat  ui  tinat  quemdam  clerieura  pubtict  legere  in 
schola  Auretianenti. 

Mulesluin  oiibi  esi   quolies  aliqiicm  ino  estare 

cumpellor,    prxseriim   dominos  nieos,   quibus  vel 

ob  iperilo(um  gratiaiA*  vet  ob  reverentiam  digai- 

laiis  assurgcre   tencar  ei  service.   Ijnura  ex  eis 

vos  xslinio,  cujus  bonorem  inions  in  cansis  offen- 

dcre  qiiam  (lefcndere  sum  paratus.   Sed  quonian» 

niandata  apostoiica  lanquam  inuri  sunt  uriiis.  qnos 

iransilire  non  licet :  eo  terrore  pcrcussus,  ne  Ko- 

mulci  frairis  (87)  sortcm  siintil  167  ^^  wortein 

capitis  amissione  salleoi  civiliier  incurrani;  sicul 

priino  vos  coinnioiiueraQ),  iia  et  secunda  comino- 

nilione   vobi?  consulo.  ut  magistruin  G.  secundnin 

mandatum  domini   papae  licile  kgere  penniltatis. 

Quod  si  forie  nolueritis,  pcremplotio  velim  nolim 

vobis  ediclo  dcnunlio,  ul  priina  die  lupx  iiistantia 

Advenlus    Dominici  Parisius  eumdeni  G.  ad  late 


iiendo.,  rogaiido  et  mandando  scripsit  vobis ;  ego  Q  legiincii  scbolarum  mious  iJoneum  oslendalis. 


quoque  sicul  clericus  et  amicus  vcsler,  inoneo  el 
consulo,  ul  in  petitione  prcodicti  clerici  benevolaai 
siniul  et  beneficam  inanum  vesiram  aperiatis  ci, 
<)uoniam  tat)tu  Patri  non  parere  periie  est,  non 
obedire  obire.  Moveat  vos  pariter  ci  moiieni  ejiis- 
dein  clerici  uon  inliunesta  pauperlas,  noii  igtiola 
iidtivitas,  Qt.in  iliiiterata  puberlas.  Accedil  ad  cu- 
inulum  «t  stimuluin  petiiionis  hujus,  qiiod  dominus 

(86)  Ciini  per  concilia  st:iliiluiii  fuerit.  ut  sa- 
«Tas  disciplinas  ac  eliam  profanas  Juniores  edoce- 
reiilur.  siciu  legitur  in  canoiie  10  cottcilii  Tullen- 
t>i«,  aiinu  859>  sub  Carolo  Calvo  :  <  Consiituantur 
iiiHlique  sciiolx  publicu^,  ul  uiriusqne  eruditioiiis, 
diviiLi;  sciiir«>l  ei  liuinaiia)  iu  Ecclesla  Dei  fruclus 
valeal  accrescere.  >  Legiinus  auleni   iii  Capiiulari- 


168EPIST0LA  CXVL 

AD    CUILLELMtM    REUENSEM    ARCII!EI'ISCOPUM  (88)^ 

Ejus  iniploral   auxilium  pro  quodam  ruslico  a  regiii 
minisiris  injuste  oppresso. 

Angustaiil  me,  ne  augoslo  sermonc  scribam   vo« 

bis.  hiiic  iiecessilas  mensis  Augusti,  inde  fcstivitas 

Palris  Augustini.  In  priniorcs  (amili.-iris  et  doiue-^ 

uicslica,  in   secundo  cura   pastoralis  et  canonica 

inagislro,  qni  clericos  ejusdem  fcclesi»  ae  schola- 
ree  graiis  doceat,  cotnpetens  aliqtioil  iipneficiiini 
assigiieiur,  qiio  docentis  neiPssiias  suhlevetur,  ei 
disceiilibiis  via  oaleal  ad  rioctrinain.  »  Ad  eos  aii- 
lem  speciaba»,  caeieris  tnagisiris  duceiidi  liceniiani 
ac  facullatem  tribuere,  qnud  etiam  niinc  cancellarii 
acadeniiariiin  ac  uiiiversiialum  pra^stanl.  Arguehul 


bus  Tlieoilulphi  Auielianeosii   episcopi,    cap     ly  :  D  Alexamler  lU  in  decielali,  quosd  iin  ex  ii«  qui  sor 


«  Si  quis  ex  presliyleris  \oluerit  nepulein  siiiim  aul 
itliqiieiii  coiisaiiguineum  ad  schulain  iniiti-rc  iu  ec- 
cicbia  S.  Ciu<  is,  ;iul  iti  nionasieriu  Sancli  Aiiiani 
aut  Sancli  Lifihardi,  aut  in  cselecis  de  his  cuHuohiis 
(;iia;  iiubis  a<l  regeiiiiiiiii  cui!ce!>sa  sum,  ei  licoiitiam 
.4  l.iciendi  conceitiinu^'.  *  Cuni  ergu  lueriiil  ab  ai.- 
tiqitis  temporibits  SLbuLe  pubiic.i;  iii  ecclesia  S. 
Crtieis  Aureiianensis,    debuil  etiani  esse  iii  ilia,  si- 

•  ui  in  ca>ieris  eccle^iis  cailicdialLbus,  iiiagtslenl 
jirxposilus  quidani  qui  eas  moderaretur,  u  peiies 
<|ueiii  cssel  tutius  rei  liitcrari«  regiiiieii.  Variaiu 
aiiteni  sortiius  esl  in  variis  eiciesiis  appeliaiiutiein. 
iNaiii  inodo  scliularis  ",i  inagisier  ^chulariiin,  niodu 
cancellarius  el  theologus  appellaius  esl.  De  his  a^^i-s 

•  ur  III  ca.i.  18  cuiicilii  lil  Laietanetibii  tiis  verbts  : 
<  iNu  pauperibus  i|iii  paienliini  upihus  juvari  nuii 
jiu^siitil,  legeiiiii  el  pruliiieudi  op{iuruniilas  su:  Ira- 
(itllui,   pei    uiiaitiqiiaiii<;iic   cci.li.siuai  ca.hcJiakiu 


dido  niiiiis  qua^.siu  pccuoias  ad  hujusinodi  hceiiliis 
cuncedeiidas  inagislns  exigebant  :  •  Tanto  vebe- 
iiienliuri ,  t  inquil ,  t  aniniadversione  eos  digno» 
ceiiseiiius,  qiii  iionien  niagisiri  scliolarum  et  dtgni- 
laleiii  assuinuiit,  et  sinc  pietio  ecclcsiaslicis  viris 
doceiidi  alius  ijceuiiam  (.lun  impendunl.  > 

(87)  AHudil  ad  id  quod  iMrratur  de  Renio,  qui 
periii  propler  traiisgressionein  ei  cQnlcnipluiu  edi- 
cli  IVairissui  Koinuli  tirbis   condilo/i$i 

(88)  Patet  banc  episiulaiii  conscnptainesse  nieiise 
Augusio  <:irca  fesluin  S.  Aiiguslinr.  Cui.ti  loquuur 
cie  necessilaie  nieiisis  Aiigiisii,  el  de  cur;i.  iii  oo  rei 
raiiiiliaris,  iiitell.igenduni  esi  de  inslanti  iiiC^se  qux 
iiOii  ineoiocie  facessehai  a.bbati  iiu^tro,  '■^'«  «lonie- 
slici*  piu.vidu,  negoliuiii,  quippe  ]iii  agros  :jc  vijiai» 
aiias  pioprio  lahure  et  sutnpiu  per  caiioiiicuruin  ac 
iu:iver>u:ii:i!  iiiinisler  u.ii  cuiebal. 


40",  r.nsroi./E       pai\s 

iiec  sdibeniejii  rctipiiiiil,  ntu;  rfjidiiiil  (libpoinii-  A 
Ifni.  \ulcv  li;t>c  ni;\liii  riidis  esse,  ni  ijiileiunis  vs- 
«ciii,  «iiirnn  invocarc  innsiis,  ni  enuliliis  appmeieni. 
Millo  vnbis  lioniiiiein  ruslicannm  dc  posl  fflinies 
;>f»0|tlunj  in  p.il;iliis  i<>gnni  el  pracsiiiuni  praitoriis 
rlin^ucir.  ac  «lutiii»,  cnjns  c;iusa  sinC  consilio  \e- 
slro  pfrihil,  sine  aiixilio  veslio  valiJo  non  valoijil. 
Suliliiiies  rapiunl  eum  el  iniioccniem  condcinii.uil 
ininislri  domiiii  regis.  snlislaniiolani  cjus  .■^leiidis 
luori  cl  liliis  non  siiflicicnlcn»  iliiipcrc  voleiiieii, 
<!uin  uon  cftl  qui  icdiiu;!!,  ncquc  qn\  saUuiii 
thcial. 

169  EPISTOLA  CXVIl. 

AD   EUMDF.H. 

Scribit  in  gratiam  eujuBdam  hoi-pitit  S<tiicfiK  Ce- 
uovefa:,  ut  liberelur  ab  excctioHe  pr(eposHi  Piti- 
ciacensit. 

rra-posiius  Pinci.-icensis  (89)  oonir.i  prdposiuun 
quod  vuliis  proniiserat ,  posiposil.')  in  Uac  purle 
nieniona  vesirl,  ovein  vcstraui  pro  diiaidia  reliii- 
qiicns  inionsam,  reliquum  non  soltiiu  tondcre,  scd 
excoriare  contendit.  Cenliim  solidos  a  paupere  iio 
stro  «■xigit ,  q»os  sub  cenicsiiiils  inutii;ibiur,  si 
proposUuin  prajpositi  non  Bouieinr.  El  quia  idbil 
incoepisse  vos  inemini,  quod  iinperfccium  reliquc- 
rit  inanus  veslra,  prccur  ul  hoininem  innocenlein, 
el  usque  ad  tcmpora  isla  ab  exaclione  regia  libe- 
ruin ,  bcaiK  GeiiovefaR  virgiiiis  hospiiem  ci  ser- 
vuin  (90),  consilio  ei  auvilio  vestro  ita  faciatis  ab- 
solvi  In  soliduin,  nc  in  cenluni  solidis  condenme- 
lur.  Plenum  eril  benericium,  si  absolutiouem  se- 
cula  ftieril  pleniludo.  C;inlorcni  Silvanccieusein, 
qui  alroces  canonicis  nostris  injurias,  coiilumax  et 

(89)  Pinci.icuin  vcl  Pisciaciim  ,  vulgo  Poisty , 
qiiindcctm  mttliuribus  ab  urbe  Lntelia,  iti  diutcesi 
laiiicn  Carnoleusi  collocalur.  Primas  tencl  iiiter 
scpiein  pr.Tposiliiras  a  Casiclleio  Parisiensi  peii. 
denles.  Cekbris  hsrc  villa  baptisniu  H.  Liidovici.  lu 
<!»  insigne  esi  iiionasicrium  U.  M.irioe  sacrum,  per 
Coiislaiitiam  iixoiem  Koberli  exslruclum,  sed  posica 
a  Philippo  Pnlchro  decenlius  reslauraluni,  ac  mo- 
nialibus  Sancli  Dominici  iraditum. 

(90)  Ecclesia  Sanctui  Gciiuvelai  miitios  posside- 
ImI  hujusinodi  servos  el  ancillas  lain  Parisiis  in 
burgo  <]e  Monte  ei  S.  Medardi,  quam  iu  villis  suis 
4»  Autolio,  Vanvis,  Spinulio,  Uodoniacu  ct  oa:teris; 
<Jicebaniurque  homines  el  feiniiue  de  corpore.  Qua- 
druplex  eral  jus  doininoruin  iii  cjusinodi  scrvos.,  I^ 
prout  dcclaratur  in  charta  qiiadam  labutarii  ejus- 
dem  abbatix  his  verbis  :  <  Noii  possuiit  filios  suos 
ciericos  facere  nisi  de  coiicessione  Ecdasia^;  uuii 
possuul  (Uios  suos  aui  (ilias  mutriuionio  C(injun<>ere 
cuin  hoininibus  alterius  Ualiiva;  vel  bouiiuaius; 
dducum,  id  est  manum  luojtuam  debeui;  iii  iioces- 
situlibus  Ecclcsiae  iLabunl  auxilium  ooavcniens  de 
suo  juxla  coiksueiudiuem  rc^jJii.  >  Servi  auiem  S.  Ge- 
novelx  manumissionem  suam  preiio  cmeruni  anuo 
eirciter  f245,  re^^nanle  S.  Ludovico,  iis  sciliccl 
coudiUonibus  :  <  Primp,  ut  reiiianerenl  hospiics  seu 
vassalli  ejusdein  ecclcsi;e;  secumlo,  si  uxorein  ser- 
vilis  condilionis  duccrcnt,  etiani  scrvi  tiowiiu  liberi 
re&tarenl;  lerlio,  pro  personis  ct  jiiribus  ecclcsiu: 
«lcfendeudis,  seu  pro  perseculioiic  damnorum  venii^ 
|>ei8onaliter  tenebuniur.  Pritno  dic  ad  sumptiis 
siios,  ca:leris  veru  diebus  dabimus  uiticunpie  diclt»- 
mm  huniiaum  scx  denaiios  Pari3icnbes,*<pion?(pie 


II.   AN.   m7-n'.>^. 


406 


air(>;i,ii!s  irr<i$>avjt,  su;c  inannniissionis  immcnior 
(91)  quam  ab  Ecclcsia  m-stra  gralis  acccpit  iugra- 
IU3,  si  placel,  ccrto  die  cilati  et  toco  facialis,  et 
nobis  snpcr  laulo  respondcal  cxccssn.  f|noniam  die 
qii.im  noliis  iii  qnarla  feria  assignaslis  Noviomi, 
vos  noii  crcdimus  adintiirum.  Distcntiim  cst  inar* 
snpiniu  cjns ,  cl  sicut  aniinal  illud  pienum  esl 
vento  (92),  ila  cl  s:iccu!iis  plenus  esl  .irgenlo.  Pe- 
cuiiiariier  pnttiri  pulesi,  qiii  €riiniii.iliter  ineruit 
:i€cusari. 

170-171  KPISTOLA  CXVIII. 

A»  R.  «IRNOTCNSE!!!   F.LKCTUM   (dS). 

Ipsi,  eonimewdtl  efclesinm  et  cnnonicns  stios  de  Soi- 
iinco,  ne  ab  olficialibas  inju^le  graveulur. 

Itiitia  sacrae  promoiionis  vesir?e,  et  futuri,  Dco 

\olcnte,  saccrdoiii   vcstri   merila ,  Spiritus  san<;ti 

disciplina  suscipial,  qui  el  (ideleni  consiliis  v^^siriu 

furmai» ,  el  felicem   ncgoliis    finem   imporjat.  A<l 

bujus  oblationcm  voli  cl  dcsiderii  sacrilicitim  iios 

invilant  et  conimunis  quaio  omnibus  Ecctesi;inini 

praelaiisdehemM  revcreniia,  ci  specialis  obedientia 

pariter  elfidcs,  quam  domino  magnificoet  benefico 

jtohis  a^unculo  vcstro  fvcmensi  archiepiscopo  (94) 

a  multis  rctro  tcmpt/ribus  exlubere  leneinur.   Et 

quoiiiam  his  gratiarnm   vinculis  vobi.s  rcsponderc, 

temporibus  opporlunis,  paralt  sumus,  et  vitiniu  iu- 

graiiindinis  tam  circa  vos  quam  circ.i  alips  liomin^os 

no«tros  penilus  abhorrotnus  :  prxcipuam  ac  proi- 

claram  nobilitaicm  resiram  rogamii.s  ,  ut- siciit  dc- 

ccssores  vesiri  Carnoicnses  episcopi,  pracctpue  do- 

minus  noster  avunculus  vester,  et  post  eum  bonje 

memori%  J.  ct  P.  (9.5)  Carnotcnscs  episcopi  nobis 

benevole  dtitulcruni,  el  vos  xqui»  pissibus.  et  .si 

cx  parie  ecclesiae  noslrae  licentieniur. 

(9t)  Cantor  iNc  Silvanecteusis  fitenii  qiiondani 
scrvusS.  Genovefje,  qnem  abb.i^s  liberiatedouarat.ut 
clericus  eiriceielur.  Cautum  enim  eral  per  concilia, 
scilicel.^urclian.iii.c^n.^G;  Trihur.,c;iti.  29  ;  Bitnr. 
<aiii.9;  Pictav.  i.ca».  9:  ^Nescrvi  ad  ordiiies proino- 
vereutur,  et  ad  honores  ecclesiasiicos  aduiiitcreii- 
Inr,  nisi  prins  n  doininis  siiis  lihertate  donareulur.  » 
Ahbas  atitciM  S.  Geiiover;c'  accepii  facntiaiem  per 
(iiplomi  Clementis  lU,  aimo  li89,  primam  Km- 
i^upam  coufereH-.li  suis  servis,  qiios  ud  huc  manu- 
miltebal. 

(92)  inteiligit  canlorein  Sitvaneclensein ,  q<iem 
huc  verbo,  forie  minus  coiigruo,  dcsiguat;  parccn- 
duin  tamen  est  auclori,  qui  ad  nmicuin  Ucmenscm 
archiepiscopuin,  cutn  (|uo  familiarius  iilcb;i'.ur,  dii 
suo  quondam  scrvo  rcscribii,  ct  memorij;  repeten- 
dnin,  quod  ail  Cicero,  <  qtiaui  miilin  sntil  jocosa  in 
cpislolis,  qu£  prolaia  si  siiil,  incp.la  vtile;ttiinr.  > 

(95)  ilaic  vpislola  scripta  dijjnoscitur  niino  118X. 
quu  liegiiialdus  de  Uarru  electus  luil  in  cpiscopuni 
Carnoieiisem  post  dccessum  Pelri  Cetlensis,  ul  l«i- 
ijilur  iii  Clironico  iiubeni  de  Monle.  Ue  illu  autcni 
meminit  Petrus  Ute;>ensis,  cpisi.  1.5  et  ^20;  vivcrc 
dcsiil  annu  lil7,  ut  noiatur  in  yecrologio  Cariiu- 
leusi. 

(^)4)  Eral  cnitn  Ue<;in:ildus  iihiis  Agnciis  a  Cam- 
p;iiiia,  lili;e  Theobaltii  comilis,  et  suroris  Guillclmi 
Hemensis  art  bicpi.^-cupi. 

(95)  Post  Guitlelmum  episcopalum  Carnolenscm 
atlniinisliaveranl  Joannes  Saii!»l>ciieiisis  el  iVlnin 
i  (-llciiai.«,  i'pi>lularu;tt  auaiuii)  bcriplia  ituU^^simi. 


^07  STRPIIANI  TOUN 

iion  majorihis,  liber:»liier  ilcfoialls.  Esl  in  episco- 
jtaiu  veslro  ecclesia  (ni;i'dani  iiosira  in  vilinl;i  iio- 
snra.qiix  Sosiaciim  dicllur  (OG),  lam  obscuia  iio- 
niiiic,  (|uam  lenuis  f.iciihaie,  in  qna  duo  c:iiioiiici 
(97)  regularcs  curam  paroclii.ne  gercnlcs  (98)  D.  o 
dcserviiuil,  quibus  officialcs  veslri  occasioiic  cujus- 
dam  collecla.',  (|uam  fecisse  vos  dicuiit,  qindragima 
sdlidoruin  oiius  impoiiuni,  quod  neque  nos,  iiei|ue 
Patres  noslri  subcipere  consuevinius  172  aiit  por- 
larc.  Ueiuiililc  nobis  liauc  angariam,  Palcr,  (|uce 
cl  nobis  esi  oncri,  ei  vohis  fiiUira  iion  est  liouori. 
In  aliis  episcop.uibus,  Parisiensi  scilicet  cl  Suessio- 
nensi  (99),  libcri  sunl  ab  his  oneribiis  fralresiio- 
slri ,  iiec  a  vobis,  Deo  volente  ,  gravari  incipient, 
<]ui  pcr  vos,  sicul  confuiimus,  specialius  dcreinii 
dolereiit. 

173  174  EPISTOLA  CXIX. 

AD   CUM  lELMLM    REMENSEU   ARCHIEPISCOrUM. 

Pelit  Iranstalionem  cujtndatn  monachi  in  aliud  mo- 
nasleriiim. 
Capax  esl  graiiac  vestrx  sinus,  Paler,  ei  sic  pa- 
«ens  omnibtis,ui  non  deficiat  singulis,  el  prcficial 
«iiiiversis.  Erubescanl  et  revcreantur  ingrali,  quos 
riequeniitis  pracveniuni  beneficia  veslra,  quam  eo- 
riiia  obscquia  subseqiiantur.  Dc  taliuui  indevoio 
iiiimcio  non  essc  crcdimus  Tb.  mon;icliuin  v.sirum 
in  iribsilaiionc  siia  d€  vesira  speraniem  beuevolen- 

(9G)  Soslacum,  vulgo  Clioisij ,  in  dioecesi  C.irno- 
lensi,  snbjaccl  oinni  doniiijio  ecclcsinc  Sanctw  Ge- 
iiovcrr.  Ujoc  parocliia  ^ocabalnr  olim  S.  Peiri  ad 
Roves,  ei  viila  ipsa  dicilur,  Gallice,  Clioi&y  avx 
taufs,  eo  quod  forum  inibi  babebalur  celeberri- 
iiHiiii.  in  quo  bo\es  uiideqiKiqiic  ;ulducli  ccriis  lieb- 
doma  Ire  diebiis  divendebaiilur,  quod  posiea  in  villa 
Pi!>cijccnsi  praeslitum  est.  Cum  aiitciii  baec  ecclesia 
in  manus  alienas  devenissci,  tandcm  canonicis 
Saiicl.-c  Genovefa;  resliluta  csl  per  Guillcimum, 
tiinc  Senonensem  arcliicpistopum,  qui  eiiam  admi- 
nisliaiionem  episcopalus  C;irnoleiisis  gerebat.  leste 
Roberio  de  Monle  in  Suppleviento  Sigebeni  bis 
verbis:  <  Arclilcpiscopo  Scnonensi  in  faia  reccdenie, 
Giiilleliiius  eleclus  Carnoiensis  ei  successil,  coii- 
ccsso  laineii  ei  cpiscopalu  Carnoiensi  pcr  bienniiim 
a  papa  Alexandro,  id  csl  usqtie  ad  aiinum  1171,  • 
qiio  lemjiore  parocbiaui  de  toi.-iaco  canonicis  S. 
Geiiovefa;  pcr  cbailam  liic  apposilam  firmavil. 
«  Gitilielmus  Dei  gralia  Senonensis  arcbiepiscoiins, 
ei  aposlolicoe  sedis  legalus,  omiiibns  saiicia?  inalr.s 
Ecclesi.iR  filiis  tam  futiiris  qii;im  pra;senttbus,  ad 
qiios  litierae  pncscnles  pcivencrint,  in  Domiiio  sa- 
lulcm.  Cum  jurisdiclio  Carnoleiisis  Ecclesiae  iiobis 
cssci  commissn,  lliigr)  abbjs  cl  canonici  S.  Ceiio- 
veHe  Parisicnsis  saepe  ci  iiiukum  qucrimouiam  dc- 
tiilerunl  supcr  Ecclebiam  de  Soisiaco  ,  qiiani  ab 
Ecclesia  siia  viJcbanl  aliciiari,  ciijiis  jiiris  eaindcm 
esse  consiaicl  :  inqiiisiia  crgo  ici  verilale  ex  rcla- 
lioiie  dilccii  filii  iioslri  Otlonis  pr.X'falLC  Ecclo^ia; 
quoiidam  abbaiis,  aliaruniqne  Icgiliniarum  perso-. 
iiarum  iia  se  habere  pro  ccilo  lomperimus.  Ea- 
proplcr  lam  inluitu  justilio}  qiiam  doinini  papa:  el 
amicorum  nosiroium  iniervciiiu  ccclcsiam  itlain 
pracdiclis  fralribus  concedimus,  iia  ui  liteal  abhali 
S.  Gcnovelae  canonicos  suos  ibi  poiiere,  saUo  jurc 
rpiscopali  pcr  cmiiia.  Hxc  ut  raia  iu  posicrtim 
])crmancant,  sciipli  liiijus  allcslatioiic ,  et  si^ilii 
iioslri  impressione  conlirmamus.  >  llanc  coiicessio- 
liciii  ralam  babuil  Alexandcr  ill  suu  diplumalc  dato 
\u5culi  XII  K;tlciid.  Maii. 


ACP.NSIS  EPISCOPI  408 

A  lia,  dc  vcslra  gratia  coiilidcnlem.  Sicul  intellexi- 
mus,  Iralcr  cst  draconiim,  ci  socius  striitliionum, 
et  iiitcr  scorpioncs  babitaiis,  monacliorum  siinul- 
lates  ei  odi.i  eo  senlit  profundius,  quo  propinqiiiiis 
iiiluetur.  iNoii  est  qui  coosoletur  eum,  nisi  a  vobis 
ei  ciiius  coii&ulalur.  Vir  est,  qiii  etsi  apiid  vos 
commciidari  non  egeat  emcndicaiis  suffmgiis,  do 
me  lamcn  .Tslimans  siipra  mc,  juvari  se  credil  prc- 
cibus  alieiiis.  Edticile  uum,  si  placct,  de  Cr  Clial- 
«Ueorum ,  qiiod  inlorpretalur  iniendium  caplivan- 
tium,  ut  cum  liberaliis  fi.ciil  a  labiis  iuiqiiis  cl  a 
lingtia  dolosa  ,  immolct  pro  vobis  Dco  sacrificiunv 
laudis,  et  reddal  Aliissiino  voia  sua. 

175  EPISTOLA  CXX. 

jj  AD   HLGOMEM    ABCATEM    S.    VINCENTII   SVLVANFCTEMSIS. 

Poitiilal  ut  veniam  concedat  cuidam  canonico  rever- 
tenli  in  suum  monasteriuni. 

Cliarissimo  fralri  cl  ainico  HLCONi.abbati  S.  Vin- 
ceiitii  Sylvancclcnsis  fralcr  Stephanus  de  S.  Gcno.- 
vcfa  saluicm  el  sinceram  dilcclionem. 

Movii  nos  seiiecius  et  supplicaiio  J.  frairis  cl 
concanonicl  iiostri,  qui  sic  a  vobis  postiilat  ve- 
iiiam,  ut  siiam  non  diCTileaiur  cuipain.  Paralus  esk 
satisfaciioni  parere ,  el  misericordiam  vestram  in 
confcssione  reatus  stii^  ne  pcreal,  prsevenire.  Preces 
fumlimus  el  nos  pro  eo  ul ,  consideratione  aplaiis. 

(97)  In  iila  ordinis  reformatione  (\i\Te  saccnlo  cir- 
ciler  XII  facia  esl,  diio  vel  tres  canouici  iii  uiiaqii.i- 
que  paiocbia  morabantur,  vel  ciiam  plurcs.  Quod 

C  semper  observaliim  fuissc  in  iis  qiiae  a  monastciio 
S.  Genovefx  pcndebanl ,  discimus  cx  antiqiiis  ejus- 
dem  Regulis  eiconstitiilionibus  iii  quibus  cap.  «  Do 
liis  qui  ad  obcdienlias  conservantur,  »  praecipiiiir 
f  ut  fralres  qui  ad  obedientias,  id  cst  pariicliias, 
commorantur,  in  singnlis  locis  tres  si  licri  pousi, 
vd  duo  ad  minus  cssc  debcnl.  >  Veriiiu  eti;iiii  illtid 
ipsum  deccinilur  pcr  diploiiiata  summoruin  |)oi>ii- 
liciim  Coeicslini,  Alexaiidri  111  et  Cietiieiitis  lil  in 
lixc  verba  :  c  Slaiuimus,  iil  liceal  vobis  iii  vestris» 
ctclesiis  quatuoraut  iics  ad  minus  ex  fralribtis  iii- 
.siilucre,  iin  qiiod  niius  eorum  a  te,  (ili  abbas,  dite- 
tcsano  episcopo  repiaesciitciur,  qui  de  manu  ejiis 
curam  recipiat  animarum.  Cum  autem  res  exegerii 
ci  fiieril  opporiunum,  libcrum  vobis  sil  eos  revotare 
ad  claiislriim,  ct  alios  iii  eis  loco  eorum,  queniad- 
iiioilum  dixiiiius,  subslilueie,  dummodo,  qui  pr;c- 
o.sse  Ucbucril,  a  dicecesano  episcopo  spirilualium. 
curam  accipial.  » 

D  (98)  Cum  caiionici  regulares  sint  vere  et  proprie 
clcriti,  ad  eos  speclat  aiiiinarKm  proximi  saluii  va- 
c;iie,  el  parotbiarum  ailiniiiistralioiiem  gcrcie. 
Scd  s;cculo  XII  quidam  e|iisci>pi  aliemlentcs  quod 
ipsi  iii  claustris  viiam  monacliis  non  vaide  absimi- 
lcm  cxlcrius  ducercnt,  a  parotiiiaruin  rcgimine  vo- 
lcLaiil  cos  excludere;  quod  praeserlim  accidil  iii 
episcop:itti  Lemovicensi  cirta  canoiiicos  Slirpenses, 
et  iit  Aurelianciisi  circa  iialgenliaceiises.  Al  Ivo 
Cariioiensis,  ordinis  siii  vindcx  acerriinus,  cano- 
ntimqiic  iiidagalor  studiosissimus ,  binus  scrip&il 
cpistolas,  stilicei  69  ad  Galieriini  pr.-eposiium  Ster- 
pcnsem,  ct2l5  ad  Joannem  episcopum  Aureiianeu- 
sein,  quibiis  evidciiier  probal  caiionicos  regulares 
ud  regimen  animariiiii  cssc  aplissimos. 

(99)  Abbalia  S.  Genovefai  liabei  in  cpiscopalu 
Parisiciisi  paiocliias  de  Vaiivis,  de  Ncmclhadoro, 
dc  rvodiiiiiaCo.dc  Uoissiaco,  dc  Spiiiolio;  iii  Suessio- 
nciiii  \cio,  cJc  Firm-.laic  .Milonis,  et  dc  Marisiaco. 


m  EPisTOL.^!;.  —  r.xns 

lonR.xvx,  coiiversalioiiis  anliqiix,  iniseralionis  <li-  A 
vinac,    sinnm    apcriaiis  paicriuini  rcvcrieiui ,    oi 
rccipiniis  |ioeiiilenleiii ,   qtieiii   exclusistis  pcccan- 
jcir.  (100). 

176  EIMSTOLA  CXXI. 

At)    URBANLM    SUMMUM    PONTIFICEM. 

liogal  ut  peiitiones  qnns  fundil  pro  eccleiia  sua  S. 
Ceuovef(Vy  snxcipere  et  insplere  dignelur. 

fnilia  sacri  aposlolaliis  veslri  (i),  Palcr,  ea  dc- 
voiioiie  siiscipinuis,  ul  cx  eo  cerla  concipiainns 
iiilucia  ci  liiimililitis  dari  graliani,  et  conriisioiicm 
siiperbis.  Ilac  jiislilia»  libra  (2)  singuloriuu  merila 
pensaljil  laiiuis  vicarius  Peiri,  cui  Doniinus  afHuei.- 
Ilt  conlulil  scienliani,  ei  ciini  sticiiiia  poieslaicm. 
Ncc  dtesse  polcril  liis  iliiabns  gralissima  lerlia 
comcs,  voliinias  liona  ci  boiicplaccns,  el  perfecla,  U 
(|iio  fiiniculo  Iriplici  sancla  desideria,  recta  consilia, 
cl  jiisia  opcra  consuminalius  asiringiintiir.  Inlcrini 
gloiior  inde  mccum  ego  minima  lilioriim  veslroriim 
porlio,  qiiod  doinimini  iiiiiic  el  patrem  meum  quan- 
doqne  vidcrim  iii  scbolis,  iibi  lanquam  llylasmira- 
bar  llercuicm,  magiiis  virtiiium  el  priidoiiiiie  pas- 
sibns  inccdeiitein.  Exiiide  vesiri  nominis  revcrcn- 
liain  concepi,  vcstrse  audoritaiis  combibi  mcmo- 
riain,  friicluosnm  mibi  proponens  exemplar,  do- 
ctrinam  ex  verbis,  ex  moribus  disciplinam.  Eci  e 
cgo  el  Eclcsia  mibi  iiidigno  commissa  vestri  su- 
i()us,  cuin  omni  bilarilate  parali  oniiiia  mandata  ve- 
sira  Biiic  dissimulatione  suscipere,  sine  dil;'.lione 
complere.  Prcces  fimdimus  sanctitaii  veslrx,  »t 
peliiioni's  noslras  quas  pcr  dominiim  B.  acolyibinn  ^ 
vcstrum  vobis  porrigiiiuis,  sicut  Ecclcsiac  vcstiic 
\ideritis  expcdiic,  ct  siiscipiatis  bciicvole  ct  bcue- 
ficc  comolcalis 


(,•' 


II.  .\N.  1 177-1102.  4!0 

177  EPISTOLA  CXXII. 

AO    MAGISTRUM    nf.CI.NALDUM ,    AUnF.I.IA>«NSIS   ECCLESIJt 

ARciiii>nEsnYTi-nuM. 

Pedl  ul  iii  injiiriam  fralri  suo  illalam  condiyna 
satisfaclione  curel  emendari. 

Somnolcnta  e.-,l  amicitia,  qiix  in  nccessitalibus 

amici  tardiiis  excitaiiir.    Hoc  vitium  ne  inciirras, 

bilarem  te  precorcxbibe  iii  causa  Slephani  fratris 

mei,  ciijiis  injuriam,  qiioniam  niea  est,  liian»  csse 

deliueras  ;Estimarc.   El  qnoiiiain  nondum  pleiie  sa- 

lisfiictum  esl  aposlolico  mamlalo  pcr  dominiim  Pa- 

risicnsein  episcopum  piolaio,  lu,  pcnes  quem  non 

miiiima  portio  jurisdiclionis  (5)  eccleslaslicre,  unde 

gandco,  consislit,  siipple  vigilanter  el  viriliter  quoil 

cxciisaiioni  dcesl,  iit  cxinde  libi  gratias  agam,  et 

iiijiirtnm  passus  indiisiria    lua   rccipiam  ullioiicm. 

Finl,  obsecro,  sinc  mora,   178  n»3ii  omuino  coii- 

lialiei  ad  sc  periculiim,  si  siiie  pciiculo  maIcf:»clor 

irinsieril  P.iscba,  qiiod  Latine  transilum  appell.*' 

nius. 

EPISTOLA  CXXIII. 

AD    MACISTnUM    BKnTtnUM   CAMEnACENSEM    AnCIIIDIACO-     ^ 

NUM. 

Tlogal  ut  dominnm  suum  deprecetur  pro  quodam 
negolio. 

Verecnndtim  ncc  minus  verum  esl  quod  loquor; 

limeo  doniinum  meum  ac  vestruni  (4)  olTenilcre  vcl 

improbis  qiie^ibiis  vel  precibus  imporluiiis.  Sullicil 

mibi  gratia  sua.  qiiam  solam  omnibus  pra^fero  s<da- 

liis,  omnibiis  antidoiis  anlepono.  Sed  quoniam  de 

pleniludine  ejus  omnes  accipiunl,  preces  quas  ci 

Parisios  obliili,  prccor,  ei  porrigilc,   ut  ad  conse- 

quendiim  179  'l'"><'  postulo,  per  veslram  induca- 

liir   induslii:iii(,  pcr  vestrum  nioniluin   nioveatur. 

Opporiuiium  sc   leiiipus  obtulil,  quo  cuui  clecie 


(100)  Rcgtila  S.  Aiigustiiii  jiibct  iii  conliimat^es 
pjiciaiilur,  cl  a  cactcroriini  socicialc  cx( iud;inlur, 
bis  vcrbis  :  i  (jnod  si  ferrc  recii.savcril ,  cli:imsi 
ipse  lion  aiisccsscril,  de  veslra  socielaic  projicialiir; 
iion  cnim  boc  tit  crtidelitcr,  sed  misericortiiicr,  nu 
coulatjioiK^  plurimos  perdal.  >  Uegula  S.  Benci'i- 
cli,  cap.  28,  ail  de  it^ligiosis  pci  vicucibiis  :  «  Qiiod 
si  ncc  isto  modo  sanalus  fucril ,  tiiiic  jani  iiiiiliir 
abbas  fcrro  abcissionis,  ut  ail  Apostolus  ;  Auferie 
vtalum  a  vvbis  (/  Car.  v);  cl  ilertim  :  Iiilidclis  si 
discedii ,  disccdat  (I  Cor.  vii),  iic  iiiia  ovis  liiurliida 
omiiem  {^rcgfiii  conlaniiiiel.  » 

(\)  II;vc  cjiisiola  sciipta  cst  ai:ii0  il8G,  ciim  :ul 
siiiiiiiii  poiiiiiicaliis  apiccm  cvccliis  fuciil  Lrb^uiiis 
III,  dic  :23  Dcceiiibris,  uimo  1185. 

(2)  Qiiaiiivis  pcr  liiciini  liunc  nobis  innoiescat  iioii 
csc  rccciileni  c  jnslilia;  dcMra  libr:c  icu  bilancis 
pciiiicnis  ilrciiiialioiiciii,  noii  ea  laiticn  liiit  linjiiSi 
viiiiilis  apiid  anii(|ii(is  liotiiaiios  cHigii^s.  iiatic  nobis 
cvbilxnt  niiiiiiiii  .Adriaiii,  Aiitoiiii:ii  Pii  ol  Alc.v:iiidri 
Scvcri  :  scilciilis  csl  babilii,  sinislra  viii;aiii  gc- 
Slaiis,  p:ilcrani  dcxira  ;  qttod  (piidcm  jiistilix'  sym- 
boltim  Aiitonius  Augusliims  Dialugo  ii  sic  e.xpiical  : 
«  SeJei  (|U()d  sapicnlcm  niauirilas  duccat,  alqiie 
idco  sciiicntiam  pronuiuialiiri  judiccs  scdciiaii!. 
Scoplniin  notal  imperititti  mtiiidi,  ai(|ue  icipiiblic;c 
adiiiiiiisiratioiicm ;  paicra  vero  sigmrical  tiiviiiici- 
tciii.  >  Aliam  auiem  jusliiiac  pidiiiaiii  pivifcrl  Aiiiiis 
telliiis ,  lib.  XIV  i\oclium  Aiticiirnin,  cap.  4,  cx 
Clirysippo  :  «  Eorma  virginali.  aspcclti  vcliemcnli 
ei  lonnidabili,  luuiiiiibus  oculoium  acribus,  iicque 


biimilis  iieqi'C  aliocis,  sed  reverciid:r  ctijusdam  tri- 
stiii;c  dii^iiiiaie.  »  En  vi^riam  jiistiti;e  imagiucm, 
qiiaieoi  sibi  eninxcrunl  Grseci,  Romani  cl  Galli. 

(.5)  DiiprMis  geiicris  invciiiiininr  archipresbyleri, 
iiildcaiii  scilicei  et  rurales,  in  iioiis  ad  concil.  iii 
Tohl.  Urbicaims  esl  qiii  in  civiiate  consliltitiis, 
nitinus  cpiscopi,  eo  absciiie,  exscipiiUir,  iii  ecclesia 
divii)niii  (illiciuii)  iiicipit,  benediclioncs  dal,  ct  ali.-» 
peragit  (|ti:t;  fonliociitur  iii  lit.  De  officio  .Trclii- 
prcsliylcii  cx  conslii.  Leoiiis  pap*.  Ruralis  aiilem 
pr;resi  soliimiiiodo  plcbi.  De  bis  agiliir  iii  can.  IS 
synodi  Ucj^iaiiciii:^  stib  Lolhario  aoiio  850  coiigre- 
l)  gaia\  iibi  b:cc  balieiilnr  :  t  Propler  assidiiam  cr^:\ 
popiibiiii  Dei  ciiram,  siiiguiis  plebibos  arcbipresby- 
liTos  pr;ces>e  volmiiiis,  (pii  non  solutii  impeiiii  vtil;^i 
siill.ciliidiiicm  ^(;r;iiit,  vcrttm  etiam  coriim  picsby- 
tcroriim  qni  per  miiiorcs  rntiios  b:ibil:iiil,  viMii^ 
jtii-i  circiiiiisp'Ciii)iie  ccslodiaiil,  et  q  la  iiuiiisliia 
iiiiiis(i(iis(p!c  (liviiiiim  opiis  exerceat,  cpiscojio  stio 
rciiiiiiliei,  iicc  oiitciid;it  episcopus  noii  egere  plebeni 
arclii|ircsl)ylci(),  (iiiod  ipse  cliaiii  per  se  giibcrnaro 
v:ileal;  (|iii.i,  clsi  valdc  idonetis  cst ,  ik^cel  lamcu 
wl  p.itialtii  ohcra  siia,  el  sictil  ipsc  malrici  pr.ecsi, 
iia  arcbipresliylcri  pr:vsini  plcbeiis,  ul  iii  niill» 
lilubel  ccclesi:i5tica  soliiciliKb»,  CHiicta  lamen  aU 
cpiscopjiiii  rofer.Tiil,  ncc  aliqiiid  conira  ejii»  decre- 
tiim  ordiiuire  pr?esiimaiit.  > 

(4)  hiiclligil  Cuiilclnmra  Remenscni  aTcbiepisco- 
piini,  cui  in  ccclesi:isticis  niiiiistrabal  aTcbidiacor 
iius  illc  Camcr:u't'Wbis. 


114 


STEPHANl  TOUNACKNSIS  tPI^^COn 


412 


Aureiianensl  (5)  ei  raniiluriiis  loqni  |iossit,  ct  qiiod  A 
volucril  ab  eo  facilius  inipetrarc.  Dicin  fesiuin 
:icuirus  cst  Reinis,  til  nuciiviinus,  ubi,  concurrciite 
lcinpuris  ct  loci  o  casione,  niliil  ncgabil  (lomino 
iiostro,  quem  iioii  soluin  liciievoluni,  sccJ  ct  ninxiine 
beneflcuin  nuper  expcrtus  est  in  lieiitlerio  suo. 

EPISTOLA.  CXXIV, 

AD   BtNaiCVM   AURELIANENSKM    EPISCOrUM,   EX    l>£RSOM 
ABUiTIS    S.    EVURTIl    AURELIANCMStS. 

Conquewur  de  Ttyio  exailore,  a  quo  op})rimebaiur. 
Dies  iribulaiioais  el  augustix  Jies  \\xc.  Litieras 
tiumini  re;;is  sollcitiidine  noslra  impetratas,  niiui- 
frlro  et  cxactori  regio  porrcximtis,  el  in  carnin 
oblat'o:ie  susliniiimus  pacem,  ei  non  veiiit ;  quxbi- 
viinus  bona,  et  ccce  turbatio.  Supcrbo  rcsponJit,  et 


JiPISTGLA  CXXVL 

AD    HOI.A.NDUM    DE    DI.NA.NO. 

Iloriaiur  ul  coeplum  oput  perfieial. 

Nohili  viro  noLANco  de  Dinutio  (6)  Stephanus 
S.  Genovefu;  (licnis  .ibbas  totusque  Erclesiaj  ipsiu» 
buDiilis  convenliis  salulem  ct  vilain  xtcrnam. 

Copiosns  esi  (livinx  graiia;  siiius,  qui  neo  deficil 
siiigniis,  et  sutUcit  imiTersis,  disporsos  coltto'it,  er- 
raiites  revocat,  reJeiiiites  amplcctiuir.  nolentes 
Irahil,  el  iiiviios  compellit  inlrare.  llujus  dcsiiterio 
tlcTotionem  vesiram  gaudemus  accendi,  qua;  ter» 
rcnfle  militiw  labores  infructuosos  contemuens,  to- 
lam  se,  ut  audiviinus,  ad  pabnani  supern.x  vocalio- 
nis  extendil,  dum  aut  in  opera  misericordiar  libeiilcr 
non  est  aTersus  furor  ajns,  scd  adbuc  maiins  ejus  B  erogat  sua,  aul  in  exemphim  juslitiae  bumiliier  bon.i 


1'Xieitia.  Dixii  sese  nec  iiticris  oiieiiire,  iiec  manda- 
lis,  nsi  speci.dia  reciperet  iiilcrsigiiia  sibi  et  div 
II  ino  rcgio  cognita  ],S0  ^^  compcrta.  Prie*lani 
1'OEirain  iion  soluin  noii  rcsliiuil,  scd  qiKtd  resiJi^uin 
iT3i  abstulit  et  abduxit.  Movcnt  paa-rna  visccia 
vesra  dolor  nostcr,  el  in  liberalone  nostia  pronio- 
tionis  ve^trae  principia  consecralc.  ne  si  p^ilatini 
tatelliles  in  consiinillbus  invcnerint  vos  tfpiiiuio, 
CAinrnune  sil  pcricnlum  vesirnni  pariter  ac  vestro- 
rum.  ncmum  reverii  ncc  audeo  nec  pnnsumo,  cnni 
Ecclesia  iio&lra  io  <{uoiidiauis  doncial  iaim^niis,  el 
udbuc  JacrymsB  e)ii«  in  mosillis  cjus.  i>arisius  com 
ubbale  S,  GenoTef»;  remansi,  esspcc  ans  ab  iiberi- 
!»us  consotaiionis  veslra;  reftci,  et  in  praRsenli  ai>- 
gtistui  vcsltt)  consiiio  paiiier  ei  auxiliu  tiberari. 
EPiSTOLA  CXXV. 

iD  c.   abbateb  S.   AHDROBII   BITUniC. 

Ccmmendat  quemdam  canonicum  apud   te  Varniit 

comwovanteiii. 

Cbarisbiino  fr^lri  el  aiiiico  G.  alibalis  S.  Ain- 
bru&ii  Biiuiicenbis  fraler  Stepuanua  alibas  de  S. 
Genovera  &alutem  ei  dilectioncm. 

in  rcvocaiione,  sen  iransiatione  frair  s  Al.  cano- 
nici  vesiri  verbo  vobis  eviingelico  res|ioiideiiiiis  : 
Uodicx  fidei,  qaare  dubiiaui  ?  {Matih.  xiv.)  Fra- 
lernain  Toltiit  srindeie  cbarilttem,  qui  verbo  Iniquo 
et  Joloso  Jixit  ijos  rccipere  iiolle  lain  idoiieum  ei 
milcia  fral.^em,  qui  fii.os  ve&lros  «que  inleiidinius 


proseqiiitnr  aliena.  Crescal  In  dies  voliiutas  Iijpc 
bona  ci  l^enepliceiis  el  perfecta,  iil  ecclesia,  quam 
aDdificalis,  regularilius  disciplinis  (7)  per  Induslriam 
vcsirain  possit  instriii,  per  abiindaniiain  snppleri, 
per  proviileiitiam  giibernari.  Et  qnoiiiam  swTe'o 
Dci  jiidicio  carnis  veslr.-e  non  relinquilis  h:ere<lcs, 
novellarn  ilbm  plantaliiinem  vestrani  in  partc  lie- 
iioruin  vctlroruiii  hxredem  constituile,  ut  cuni  de- 
feccrilis,  recipiaiit  vos  iii  a'terna  tabernaciila  :  lu', 
si  forle  indi{,'enies  el  orpbanos  reliqucritis  «os, 
nicndicare  coganlur,  el  de  laboribiis  vcstris  aKu» 
aliquis  consequainr  gloriam  ei  boiiorcm.  Ne  antem 
1S2  benelicia  vestra  transitoria  vei  iiiusoria  post 
^  donitil.aionent  vestrain  appareant,  pro  salute  vestra 
nio.Mcmus,  consulimus  el  rogamus,  iil  ea  ririuila?e 
conferaiitiir  Ecctesi:e  quam  coiiGcitis,  ne  aul  ali* 
ciijus  iiialitia  pos  int  auferri,  aul  avaritia  iniHui, 
nut  polciil  a  pcrlurbaii,  lia  deinuin  fralres  quos 
iiiibi  ad  sei-viiiiim  Dei  coiligilis,  inensuram  Itonain  el 
confortam  et  cuagitatani  ct  supereinuentem  dabuui 
in  sinuin  veslruin,  si  paupcrias  eorum  ex  abuadatH 
lia  Ycstra  sutTicieiiier  supplcla  fuerit,  el  eieeniosynat 
vcstr;e  perscveranter  aiuerint  servos  Dei.  interiui 
cuinuienJainus  vobis  sanciae  conversationis  et  indo- 
li»  in  Cbristo  praecipnx  frulrem  W.  canonicuiu 
iiostium  pariler  ac  vestruiti,  cujus  couversatitx  ii»< 
ler  nos  graia  Deo  ei  bomiuilins  sine  oniui  querela 
CDiiimunem  graliaiu  nieruii,  singuiareiu  opinioueiu 


itt  ncslros  bonorare,  colere  et  amare.  <lraia  est  no-  ^  reporiavil.  Suscipiic  ia  eo  parieni  visccruiu  iiostro- 

bis  socielas  ejus,  ingrala   revocaio,  ingratior  du-  lam,  cui  sic  Ecclesiam  nostram  concessimus,  ut 

bielas,  qiia  eaia  a  nobis  iingua  tertia  voluit  sepa-  lanqiiam  uiius  ex  iiobis  teniporalia  simul  ac  cpiri- 

rare.  Placeut  vobis  ul  nobiscum  maneat,  IgJ  ne  tualia    fralerna   cominunione    peicipiat,    comniuiii 

ti    niandato  vestro   Iransferatiir  ad   alios,    aiieiio  fralernilate  persoivat.  Liberalilatem  vestram  piena 

loaudatu  uobii»  iuiaiujc  deferaiiir.  grutiarum    aclioiie   prosequiiuur ,  qui    palcfriJuui 


(5)  Harc  epistola  cum  seqiientl  scripia  perbilielur 
atuio  cirriier  1186,  quo  Jleiiriciis  ad  cpi>copatiiiii 
Aureli.iiiensem  elecius,  ad  Guillclmuin  arc  biepisco- 
puiii  Kenieniem  properavil,  forte  ul  ab  eo  conse- 
«laiionis  nii-iins  acciperei;  quod  videiur  iniiuere 
verbis  scqiieiiiibus  :  «  Diem  fesium  aciuriis  est  l^e- 
Hiis,  ubi,  concurreiite  lemporis  el  loci  occasioiie, 
iiibil  dtnrgabii  doiuiiio  nostro.  > 

i6)  Diiiaiiuuni  scu  Dinaiilum,  vulgo  Dinan,  iiibs 
€5tBntunuiuj  .Miuoiisi.i  diicccsl  .MaiIovie;isi,  tiij'i.s 


erai  loparclia  Ridandiis  illo,  aJ  quein  iiser  episiota. 
(7)  Fundavii  abbatiam  iii  parocbia  lie  Slegrut,  vci 
Megrett,  propu  ca.^^tniin  suum  de  lielloloco,  undo 
posteaiionicii  sortila  est,  atque  octo  canoiiicos  rtv 
gulaies  iii  ea  cunslituil,  quos  ainplis  rediiitibus  du- 
tavit.  i)a:c  abbatia  dicebaliir  oliin  i).  M.iriae  Pontis- 
Piiiari,  qiiod  sita  essel  juxla  poute'n  liiijiis  noiniiii.s. 
iii  ea  jac.  nt  RuianJiis  ilte  ftindaior,  ac  Alauiis  V^ 
liiacciisis,  iiiiei  beiielicos  liujus  li.onasicrii  pri« 
marii. 


^13 


Erisro[.i4^. 


PARSU.  AN.  ||7T-»tOi. 


il4 


vestiuni  (8)  sine  mcriio  noslro   (lobis  nusistis  ei  A  paitc  v(.-<>(r.«  niill;itis,  (|iii  iioiioi ifice  cinoiiicos  Ju- 


«loii:ii)(is  affiM  tuiii  in  taiii  coiivenieiiti  dotio  r.itnlli:!- 
ritcr  o&lciiJtslis. 

183  EPISTOLA  CXXYil. 

&n    OUILLeLSiUM   Rt^MENSEM   AJtCHICPI^COPtiM    (!>}. 

Sifinificat  regem  exeir.ine  eim  ub  ilinere  liomnuo. 
Sicut  vobis  sigiiiru-aveiaui,  Pai^r,  ad  (loiiiiiiuni 
rcgetn  Jic  milii  assignata  rccessurus  accessi :  para- 
tus  aJ  viam  cujus  furtuiJoiosa  sunt  iiiitia,  pericnlosa 
ineJia,  nuvissima  fastuusa.  Posl  ali(juas  deiiliera- 
tioues  Deus,  in  ciijus  inanu  corJa  sunt  regum,  coii'* 
silium  Jomiui  regis  riiuiavii,  ei  a  labore  luturi 
Uinerit  ab&olvil  me  princeps  benevolu^,  bonam  vo- 
luniatein  meam  in  negoiiissuis  commeudaizs;  ei  si 
luagna   miuimU  comparari  iltibeant,  gratiam  pro 


cani,  JcJucani  ei  inJucani  (11).  Qiiia  vers  propter 
Jilaiioneiu  rolloqnii  regii,  Jotiiiitiun  Reiiicnsero  ar> 
cliiepiscopuin  ailfiiluruin  aoii  creJiinus,  Jiligenter 
inquirile  quaiKio  ct  ubi  coi^veniciKius  ei  .vobiscum 
possiinus  nccurrere.  ei  Je  eo  quoJ  snperest  Jelibe- 
rarc  et  tiaciare.  Sitpcr  iiis  omjiibus  signiflcule  no- 
Lis  voluiitaiem  veslratit,  ite  vel  curraniiis  in  iiiccr- 
tum,  vel  pugnauies  quasi  aurcni  vcrbereinus. 

185  EPISTOLA  CXXIX. 

AO    CUlLLELtlUU   SEMF.NSEK    AHCIilEPtSCurt/M. 

Cotufneritur  de  episcopo  Sihanecleii»i,  qui  majurem 
suum  de  Borret  (12)  anathemaie  percusserat. 

Ordo  judiciorum,  Paler,  inulrs  cxcogilads  vigi- 

iiis,  a  quibusdain  hoJic  Koniaiiae  Ecclesiae  reclori- 


gialia  inilti  reddcns.  Vobis  inierira,  Paier,  ex  parie  ^  bus  luibalur,  qui  sacris  tanoiiilyis  aul  uoc  lcciis 


lamuli  vestri  gratiarum  actio  el  vox  luudis,  qui  per 
lilieras  vesiras  suscipiendi  laboris  exbortationcm 
uliieu),  cuitsoUuionem  ubcrera,  compussiunem  im- 
milem  uiibi  ^tiipra  (juatu  meruerim  uon  iiega- 
slis. 

184  EPISTOLA  CXXVlll. 

AO  MVEI.O.NEM  SUESStONE.VSE!!   emCUPUM    (10). 

Ilortaiar    ul   perficiat    quod   inaspeTat   itt  ecctesia 
S.  Joannii. 

Fructuosa  simt  opora,  qua;  ei  ciiarilas  inclioai, 
et  perseverrintia  consummat.  Radiceni  sequitnr 
rainus,  livulus  fontem  sapit,  opus  intenlioi;em 
ccnmendat.  Quod  sincere  a  voliis  el  nobis  snper 


aut  iieglectis,  non  ininiis  sntii  iu  scnieniia  pr.vci- 
piies  qiiam  in  exsecuiioiic  crudeles.  Sine  vocaiiojie 
liganl,  sine  dcleciii  excommunicani,  siuc  coguiliune 
cunucmiianl.  Ilorum  de  numero  conlendii  sc  cssc 
Silvancctciisis  cpiscopus,  qui  servitinletM  uostrum 
majoiein  de  Oorrcl,  oittni  orJinc  jiuliciaiio  po^lpo- 
sito,  non  tam  cscominunicavii,  qn.^vtn  iliiciiAm  ul 
irrcgularcin  qii.^ilis  qualis  cxconiinunicatiottis  'aiMi- 
leniiatn  in  cttni  priino  aspectu  juri  se  oQiirciiteui 
eYOinuit,  ci  vil!:iiii  noslram  ex  ieviiisiina  vcl  iiulia 
causa  sub  iiilcrdicloconciu^iit.  Et  quotiiani,  doiainc, 
rcfiigiuu)  facius  estis  uobis,  paierniiati  vestne, 
quam  bencvolamsiinui  oxpcrti  suiiius  ac  betielicam. 


ordinationo  ecclcsia  Sancii  Jo.innis  de  Vineis,  au-  G  I**"^^^  fundimus,  ul  gervienlcm  nostrum  prjcbUio 

ctorit»!e  domini  papac  iricboatum  est,  perfeclioncm 

exspecial,  H  languenf.s  Kccie.?ise  defecius  qiioti- 

di.wo  clam6re  ptilsat  aures  Domtni  Sabaoili,  ui  qiii 

iiftbitani  terram  auslrl  cum  panibus  occurranl  si- 

tienll.  Qua:  vobis  imputeulur  cl  nobis,  si  non  bono 

peragatur  exitu,  qnoil  botio  iitcboatum  est  priiici- 

pio.  Celerem  ac  celelirem  opcm  date  et  opcratn,  iit 

in  octavis  Assumptionis  beatae  Vrrginis  Parisius  cx 


saci-ameiiio  staudi  ad  maitatuu!  vesirmit,  Ji^^  si 
placci,  absolvatis,  et  tnm  super  causa  cjus  quaui 
siipcr  interdiclo  villse,  quaiiJQ  et  ubi  vobi»  placnc-- 
rit,  uoliis  ei  cniscupo  dicn>  ei  locum  asiigiietiii. 

EPISTOLA  CXXX. 

AD    NICOI.AUU    l>nH>REM   S.    D.VBTUOLOUvEI    .NOVIO)lF..^:>li. 

!psi  conimendal  Peirvm  nepotem  suiim. 
Aii>iti(iatn  no^strnm ,    quam  cbaritas    cxcitavit. 


(8)  Palefridiis,  Gallice  ;jB/«7/ro« ,  dicebaiur  ei|niis 
setsorius.  Gaillelmus  Tyrlus,  iib.  xiii  Belli  sncri, 
cap.  27.  ait  :  <  MiRcral  pta^dicto  uobiii  viro  pcr 
(luemdam  famiiiarcm  suuiu  palcfriduin  aibissiiiimii, 
tftgonlo  ferratum.  > 

((9)  Colligitur  ex  bac  .ipislola  el  aiiis,  qitaiiliis 
fucrii  abbas  liCalor  apuJ  regein,  qni  legationes  fre- 
«Hienles,  ev  reipnblica;  boiio  penitiles,  ejiis  cunc  cl 
juudeptiac  coraniitteb.it. 

(10)  Nivelo  de  Cfierisij  promoius  est  ad  cpisco- 
pauiin  Siieisioneascm  aiino  1175.  Mairem  balmit 
Agnctein  dominam  LongipoiHis ;  qir.o  saror  con- 
vcrsa  cffecia  esl  iii  ipsa  Loiigiponlis  abli.itia  a  Jo.>- 
lcno  Suessionensi  prx^sule  aiiiio  1131  (undata. 
Teinpore  auieii>  Nivelonis  oria  est  gravis  ilLi  cou- 
lioversia  iuier  abbatem  et  c^nonicos  S,  Joaimis  in 
Viiieis,  ((ui  nolebant  a  sacerdojtijs  suis  aiuo.veri,  de 
qua  superius  eginoius. 

(11)  Nivelo  ad  monastcriutn  S.  Joannls  vocavit 
canonicos  rcgulates  S.  Genovefe  Parisiensis,  iit 
rigularcm  disciplitiam  aliquaienus  in  co  imnvnu- 
laiii  rcpararenl,  prout  a  sumnio  poiililicc  sibi  (tieiai 
injunciuiii.  Haymundus  ilaque  prior  cjusdeni  abb:i- 
tix  S.  Genovcfji;,  ud  qncnt  vari:e  eplslohe  liic  dri 
giinlur,  faclus  <esl  abbas  octavus  S.  Joanuis  i>uis- 


sionensis 

(12)  Disimus  Borrelum  esse  vjllam  iv  miliiafii^tis 
a  Silvaiicclo  disMni^iii,  S.  Gciiovefje  doinioio  ascri- 
piam,  rii  qna  oliiri  fuermil  m.tjor  ei  scabini.  Hniiis. 
autem  viaria  coticessa  Cbi  liuic  ai)bati;e  per  G;iurri- 
dum  coiiiiieui  Andejjaveiisein,  ut  patet  ex  charla 
l>  d(;»alionis  sc<iuenlis  :  t  In  iioniitic  Dei  oiiinip«»leiili.s, 
visibilium  rcruni  «l  invisibiliiiiii  Crealori»,  Gaufr.- 
«lus  Andegaveitsiwm  coines.  Nouini  lieri  volo  fideli- 
iius  mcis  ei  omnii)»3  ad  (|'ioruin  noliiia;*!  istud  iie.. 
gotium  periinei^e  del>e!>:>i  ,  quoil  accodeiitcs  ad 
praisciitiain  iiieiim  caiionici  «oiigfegjilionis  moiia- 
sterii  Parisieihis  l>ealissinia>  virgiuis  CUrisli  Gcuo- 
vcfje,  buiniliier  deprecali  sunl,  ut  sibi  el  S.  loco 
suo  ob  aniorxiii)  «tiviiii  noti.iiiis  et  veiieratioiieiu 
ipsius  virginis  pairouK  ipsorum  spcciaiis  luiippta.ii 
eleeino«yiia;«-ottferr«mus  el  necessarii  sublevauiiuis. 
Quuruiii  posiiihitioiicm  buniililor  el  libetiler  :>itsci- 
pictis,  pro  aiiiinabus  parenliim  mcorum  Futcotus 
iitclyii  coniilis  ei  rdigiosae  cuuiitiss;e  Uiidegards, 
incoruin  «luuqiie  ob  ruinissionoin  peccuioiuin  iiidiilsi 
sacru  sanclissimx  Geuoveric  moiiasterio  de  vilia 
ipsuriim  qu;v  in  Silvaitcctcnsiuti:.  sila  comiiaiii, 
Ltuneluiiii|iii:  |i:i)h':  voc.ibuluiit,  vj:iriatu  tututu  .id 
»  cU. 


Jiitfyurr, 


415 


STEPIIAM  TOUNACENSIS  EPISCOPI 


416 


occusio  iion  exiilingDal.  iMiidcnli  'luqiiur,  ei  ei  ijueiii  A  sistis,  scial  sollicila  dileclio  vcslrn,  qiioiiiain  dc  dio 


Ijcet  raro  video,  cogilo  taiiicn  freqiienler.  llsqiic 
nJ  niorlein  inlirinatus  siiiu,  et  loiigo  dulore  conreclus, 
iicc.  prxsenlia  vcslra,  nec  lilleris,  aul  iiiiiilio  veslro 
ioiisolaiionein  suscepi.  Iteniilielur  negligcnli.i,  si 
diligeniia  coinpenseiur.  Coinniunem  Palrcin  1S7 
iiosiruni  (15),  al)baiein  dico  seiicm  vcsliuin,  ci  ex- 
treaiis  suis,  ut  tinico,  pruximuni  lionora,  obsecro, 
ut  sis  longxvus  supcr  terrani.  Pelrnin  meiiiii,  si 
cxcesseril,  corri;3;e;  si  opus  hnbueril ,  tlerciule  : 
culpas  ejus  iion  fovco,  sed  nalurje  faveo,  qiia  inilii 
iigatus  esl. 

EPISTOLA  CXXXI. 

AD    W 

Cratet  agU  de  equo  eleganli  sibi  ex  Daiiia  misfo 


in  diem  per  Dei  niisericordiain  ei  in  spiriluaUbus 
proliciiini,  el  tcinporalibns  abtinJaiit,  nec  esl  iiilor 
eos  occursus  ani  Salan,  cuni  iii  IValerna  concordia 
ei  convcirianl  siiigiili  el  coiigaudeant  univorsi. 
189  EPISTOLA  CXXXIf. 

AD  ALUEnxUM,  S.   R.  ECCLESl.t:   CANCELLARIUM. 

Ipsi  commendat  neqotia  cujusdam  clerici  nobiiis,  quoe 
in  curia  liomuna  uyilabanlur. 
Rogare,  Patcr,  pro  aliis  coginiur,  qui  pro  nobis 
noii  suincinnis  inipelrare.  Priinum  charilalis  afie- 
ctiis  imperal,  secunduin  iinproperal  necessilatis  de- 
fcclus.  Inler  hscc  non  minus  scqueiis  eain  qu:c  foraH 
niiliil  limorem,  quain  de  benevoleiilia  vcsira  pr»- 
sumcns,  palernitali  vestrs^  oomnieuJu  pr;esenliiini 


Ueverendo  pairi  ei  aiiiico  W.  .scniori  (14),  con>e-  ^  laiorem  A.  subdiaconum,  cujus  si  numeremus  aiino- 


iiescens,  vivere  et  viderc  dies  bonos. 

Digna  vo.\  ost  l)enelicium  ca|iienii?  obligatiim  ad 
aiilidora  sc  crga  quoinlibet  profiieri.  Aliter  si  qiiis 
cgcrit,  aut  indevuii  stalnam  colul,  aiit  ingrali  siiiiu- 
lacrum  adorabit.  Infausla  hxc  prodigiuruin  suboles, 
quarum  prima  inronnis,  secuiidn  inramis,  uiraqiie 
«ine  laude,  neutra  cst  siiie  sorde.  liidevotioiiis 
obscurilas,  ingratiludinis  objceni  a^,  bcneficia  pr.TC- 
lcrila  sepeliuiit,  piaesenlia  corrunipunt,  fulura  re- 
lielliinl.  Harum  contngia  fugiinus,  liarum  consorlia 
«Uiloslainur.  Doiiiim  veslrum  sic  accipimus,  ul  eire- 
clum  dilectionis  veneremur  in  muiierc,  el  afteclum 
largitoris  in  muneiis  lurgilore.  yEquum  esl  ut  pro 
equo  lam  solemni  solenines  referamiis  gr.tiias.Q 
qiiemsederedecoret  aut  pontifices  maijnos,  aiil  prin- 
cipes  palatinos.  Aliortim  scssorcs  videni  et  invi- 
dent,  ncc  facile  esl  apud  nos  coiisimilem  aut  prelio 
mercari,  aut  obsequio  promorcri.  188  Si  qna  fuit 
in  dando  mora,  convcniontcr  purgata  csi,  nec  ali- 
qiiod  traxil  ad  se  periculiim,  qii;c  tam  pleniim  mu- 
iieris  cxliibnil  increiDeiUiim.  Diiclor  ejiis  nec  siii»- 
ptui  pepercil  iii  pahiiIo,ncc  veiiiculum  sibi  usurpavii 
iii  equo  :  quod  lostantur  cl  pili  jucunda  mollilies,  et 
jiibarum  compositio  diroctj,  colium  sncculentum, 
cluncs  pingiies  ei  ;ei|u.)les,  ili:>  non  demissa,  lalcra 
plana,  color  aureiis,  lotiis  piilcher,  ct  macula  non 
esi  in   co.  Quov.  dc  slatu  fratrui-i  noslrorum  qux- 


(53)  lliigoncm  soiliccl  ahhalom  S.  Harlholomnci 
N)viomensis,  siib  ciijiis  disoiiil  na  iii  rcligiouis  ob- 
(icrvantiis  simiil  fiieranl  ediicali. 

(14)  Guilleliniis  priiniim  (anoiiicits  s.xciilaris  S, 
Cenovef;e,  Honiiam  rognlarem  amplexiis  est,  cum 
canonici  rej^nlarcs  S.  Vicioris  in  eamdi-.in  ecclcsiain 
per  EugtMiiiim  papam  ol  Liuiuvicum  Jiiiiiorom  fiic- 
ruiit  iiiducii  aniio  1148;  indc  ab  Ahsalonc  Roschil- 
deiisi  c|iiscopo  expoliliis  vocauisque  esl  iii  Daniam. 
illuc(|ue  per  claris.simum  Saxoiicm  t;raminalicum, 
{;oiiiis  su;r.  hisloriographniii  elegaiiiissimtim,  tunc 
lio-.cliildonsem  pi;epiisiium,  diiciiis,  tolus  in  refor- 
inando  nion:isterio  sui  ordiiiis  in  Eschil  insula,  ei 
in  allero  a?dilicaiido,  non  sine  gravibtis  a-riimn  s 
incubuit.  Sicque  plenus  incrilis,  prope  cenlenariiis 
itiigravit  ad  Cliristnm  aiiiio  1502  vcl  1205.  Pustoa 
in  iitimcriim  sanciurum  ivIjIus  cst.  Vita  ejiis  ab 
uuctore  syncliruno  et  oonliibernali  conscripia  ha- 
itcitir  apud  Siirium  cl  Hull.iiidiiin  ad  (iioiii  G  Apri- 
lio.  Oc  »jis  obilu  ii;i.'c  ImIjcI  Poiilaiius,  lib.  M  He- 


D 


rum  tenipora,  juvenis  esi;  senex,  si  niorum  mcnta 
computcinus.  Adolesceiitiam  snam  sacris  cxpostiit 
lilteris  supra  coaiianeos  siios,  concipiens  et  combi- 
bcns  el  propheias  in  Evangelio;,  ei  Evangclium  in 
pruphclis.  liis  a<;cedit  quod  non  frequenter  accidit, 
gencris  claritas,  qux  etsi  sola  non  suITicit,  cum 
aliis  proficil  ad  virttitetn.  Dignus  esl  pro  quo  el  ia 
sacris  auribus  fundaotur  preces,  et  a  piis  nientilms 
adinitlanlur.  Rogo  ego  devoius  famulus  vcoler,  ul 
in  curia  sancta  per  vos  ei  non  soiuni  supplicandi 
pandalnr  aditus,  sed  el  in  negoliis  suis  feli.v  ac  fa- 
cilis  pr;cbealur  exitus  impelrandi. 

190  Ef^lSTOLA  CXXXIll. 

AD    AnG.A,TEM    SA.M.TI    DIONVSU  (If)). 

Fucultaleni  concedit  cuidain  canonico  S.  Cenovefa;, 
ut  habitum  S.  Betiedicli  suscipiat. 

Soliis  est  cui  omne  seoreium  patet  Deus,  et  qiti 

jirdicabii  fines  terra;,  ipse  judical  fines  operuni  ei 

lenninos    votunialum.    Inde   est  quod   desidcriuiA 

fralris  K.  canonici   nostri   cupicnlis  ad   monaste- 

rium  veslrum  transire,  iiec  commcndare  volumus, 

nec  repreheiidere  audemns,  illi  oinnia  reservantos, 

qiii  lempore  relributionis  uppendet  meriia  siiig  liu- 

riim  in  poiidere  ei  stalera.   Sed  iil  veslrsc  pcliiioni 

el  ardenlissimae  fralris  saiisfaciamus  volunlali ,  li- 

bcrum  et  absoluium  vohis  ciiin  coiicedimns  (salva 

iiubis  eiecmosyiia  dumus,  quaiii  ipsc  el  inalcr  siia 

rum  Danicariim,  siili  aiinum  1207  :  <  Fiiit  hic  quu 
quc  aiiiuis   lalalis  Guiilolino   abbali   Ebelhoiiensis 
coeiiobii  qnod  ad  Sanctiim   Par.ictetuin  Latini  no- 
miiiabanl  eiim  e  collogio  diva;  Genovcfa!  «luod  erat 
Luletioe  Parisioriim,  evucari   in  D.iiiiain    uiia  cuni 
aliis  ejusdem   coenobii   sotiis    cnraveral   Absalou. 
Ili  apud  Danos  vjiam  moiiasiioaiii  ud  Rogiilam  divj 
Atigiislini,  ciijusmodi   Luicliis  ex   iiisiit-.ilo  S.  Vi- 
ctiiris  cohieraiil,  priiiiiiin    .<;niit   uu.spicali.   Guillcl- 
miis  veru,  cino   ob   vit£  sanclimuiiiain,  lum  ({uud 
facla    qiia-du.n    mir.icnlosa,  ila    Iradilur,  posl  cjiis 
ubiinm  cssciil  oh.servata,  iiiler  sanctos  cxiiide  lela- 
Uis  est,  a;)peliaiiisi|tie  saiicliis  (^uillehnus  Patisioii- 
bis.  I  Epiiaphiiim  ojus  liiijiisiuudi  circttnrlerliii'  : 
Parisiii  nutus,  nHlis  jdclisfjue  bealus, 
Mundo  sHbliitHs,  jiicel  liic  Cuilleliuus  Humatut. 
(15)  Ahbalia  S.  i)iuiiy:>ii   iii  Francia  secundo  al> 
titbe  Ltiioiia  lapide  urdinis  Renodiclini ,  rogum  no- 
hiruriim   sojiiiloiis   illiiblrisiim.!  ,  fmidjla  osl  a  l>a- 
ijilicrlo  Kr.invoriiiii  irg';  liii;iis  nominis  priiiio 


;H7  EPISTOL/E.   -  PARSII.  AN.  1177-11.2.  418 

Ecclesiae  nostrse  conluienini)  iii  nol.iscmn  in  lia-  A  C(.s.  MeiKlioni.  rxsiii  .iu  vagi  ei  profiigi  super  ler- 
Liln  nionaslico  Deo   descrviat,  ct  ex  eo  fruclmn 


capial  bealus  Benediclus,  cui  sacrie  religioiiis  pri- 
iniiias  saiictus  conluiit  Auguslinus.  Tesliuiotiiiin) 
periiibcmus  ei,  quia  per  bieiinium  et  quadrimesire 
fcrme  spalium  qiio  nobiscum  denioraliis  esl,  reii- 
giusc,  maiure  ei  honeste  sesc  liabuit,  ei  disciplinis 
regularibus  inlenilcns,  sic  omnium  fralruin  rccepil 
graliam,  ul  niiilius  mererelur  oflensam, 
191  EPISTOLA  CXXXIV. 

AD    CISTEBCIENSEM   F.T  CLARrVALI.ENSEM    AIIBATKS. 

Agit   de  converais  Grundimonlensibus  in  clericos  in- 
surgentibus. 

Venerandis  Pairibus  Cisierciensi  abbali  el  Clarac- 

vallcnsi  spirilii  consilii  animari,  et  spirilu  fortilu- 

diiiis  armari. 


ratn,  satnrntiiiir  up|)i'obriis,  cl  ccce  p:inem  filioruin 
comcduiil  caiics,  oliii  labernaculis  jiis<oruin  viilpcs 
fovcas  liaix-nt  ct  volucics  coeli  nidos.  Superbiuiil  iii 
eos  laici,  et  in  coriu|tt<!la  pccuiii:c  spc.in  poiKMiles, 
auruin  in  quo  confiiiuni  lidmincs,  snb  cxsccrabiii 
soniiu  proiniliuiit  eis,  quorum  oculi  niuiicrilju&  tx- 
c:rcanl(ir.  Delogaii  a  domino  papa  (17)  judices, 
qiianlum  iicuit,  processerunt,  sed  ad  iiovuin  sacri 
itpostolalus  mandaliim  duobns  sibi  coiijiidicil)us  ad- 
jiinclis,  iil  nequaqti-aiii  nisi  siib  scplenario  nuine- 
ro(18)  ncgolium  iraclaretnr,  inaliierunt  liumilitcr 
fiibsistcre  qiiam  inntililcr  laboraie.  Jam  antea  sub- 
didcruiit  excuniinunicatioiii  Slcphanum  qtietndani, 
qucm  conversi  irreverenier  ct  coiitra  sacros  caiio  • 
"  iiesin  locurti  prioris,  qui  nec  ccsserat  iiec  dccessc- 


Neinrinno  peragaiitur  exilii,  quae  bono  a  vobis  rat,  inlruscranl.  Omncs  illos,  qui  ei  innquaiii  prioii 

iiichoala  sunl,    vigilol,  obsecro,  prudenlia  vestra,  obedirent,  sub  cadcm  scntentia  concludenles.  103 

iil  senleiiliam,  quam  cum  summa  deiibcralione  lu-  Assigiiaverunl  etiain  vi-^inti  cellas  clcricis,  in    qui- 

lisiis,  a6tula  barbariesnon  iiisidiando  circumvolet,*  bus  siiic  inqtiicialione  conversorum   patificc   Deo 


non  lalcndo  subripi;it,  non  inficiaiido  corriinipat. 

rrMdenilorcs  sunl  in  gcneralione  sua  liliis  lucis,  et 

iii  errore  suo  facile  habiiiiri   sunt   consiliarios   et 

f:iutores,   vel  eos  qui  corrumpunlur  pecunia,  vcl 

qtii  .itlulationibus  niolliunlur.  Necduni  exsecutioni 

niandala  esl  scnteniia,  nccduin  tratisivit  in  rein  jti- 

dicalam,  ei   dilalionilius  improbis  delatorts  supcr- 

biitnl,  dcluduntiir  jiidiccs,  meiidicanl  clerici,  Chribli 

p:iu|iercs  exsulaiil,  ei  adhiic  in  domibus,  qii;is  cis 

assignastis,  vulpes  foveas  habent  el  volucres  coili  „  nibus  his  inieifui,  sanciiiaii  ves 

«idos.  Ferveal  iii  voliisjudiciarius  ordinis  vi};or,  nec      zglo  justilia!  quo  fervelis,  occur 

niinas  principuni  liincns ,  nec  siniulatas  hypocrisis 

ialebras  adniittens,  nec  prolixis  ei  putitis  siib  spc- 

cie  rcligionis  faucibus  doferens,  el  ui  judox  oinnium 

rcniuncrel  conscieniiam  veslram,  el  favor  huininuin 

cotnniendctfaniain. 

192  EPISTOLA  CXXXV. 

AD  A.  S.   n.  ECCL.  CANCELLAUIUM. 

Hogal  ul  se  prwbeat  propitiuru  clericis  Orandinwn- 
tensibut  adversus  convetsos. 

Lncluosuiii  in  Ecclcsia  Dei  specldculuin  lideli  ac 

flcbili  compassione  dignuin  proscqunnliii'.  Graiidi- 

nioiitenses  convorsi,  miscrabileni  coelum  clerit oiuin 

cvsiiiantinm,  barbas  prolixas  lauqtiain  cornibx  vcn- 


scrviient,  cx  lilieris  domini  pap.e,  inteliigeiiles  me« 
litis  esso  ul  in  propriis  dumibus  viveietit  qiiaiu  in 
atienis  incndicarenl.  Oinnes  etiam  de  Grandimoii- 
lensi  ordine,  qui  hoc  coruin  mandatuin  inipedireiit, 
excommiinicaiioni  siniiliter  stibdiderunl.  Conversi, 
et  qui  eisadhxreni,  iiec  liinenies  Dcum,  nec  hoini- 
nem  revcrenles,  ulrumque  arliculuin  cxconununi- 
cationis  incurrcrunt.  inde  esi,  Paier  sancte,  quod 
ego  mininia  porlio  ciericoriim  vcstrorum,  qui  oni- 

vesirx  preces  fundo,  ut 
ratis  superbientibii» 
laicis;  aiiiino  inisericortliui  quo  diligitis,  uppresbis  et 
huiiiiiibus  cloricis  succurralis. 

194  EPISTOLA  CVXXVL 

AD  LU.NDERSEU  ARCUIEPISCOPI'11. 

Petrum  nepolem,  canonicum  S.  Genovefte  commen- 
daty  ut  eum  beneficio  gaudere  curet, 

jucuiidam  Petri  nostri  pariter  el  vestri  conversa< 
tioiiem  laiilo  gravius  est  nobis  vel  ad  lcmpus  ainit- 
lerc,  quanio  graiius  essel  ea  perpeliio  noii  carerc^ 
Si  niiniercinusaniioriim  leinpcn,  jiivenise->l;  senex, 
si  iiiorum  iiieriia  compntonnis.  Intcr  scholares  sub« 
tilis,  inter  cLiustrales  huiuilis,  ibi  verecundus,  hic 


tilanles  (16).  Prudcnliores  suiit  filiis  lucis  iii  geiie-  {)  vere  tnundus,  ubique  nvide  l.iudabilis,  quia   iiun- 


raiionc  sua,  ct  siniplicitulein  columba:  serpeniis 
iislulia  iion  lam  fiaudulentor  circumvonil  quam  vio- 
loiiier  alisorbct.  Ex  ilio  venerabili  quondam  coUe- 
gio  ininistri  allaris  posiii  sunt  quasi  signuin  ad  su- 
giitam,  et  qui  cos  videni,  niovent  capiia  sua  sii|)cr 

(IG)  Pcr  cornibas  iiilelligit  hircos  qui  cormia 
gestant  ac  barbas,  quibus  comparat  cl  assiitiilat 
loiiversos  ordinis  Grandimontensis.  De  conlroversia 
aiitein  eoruni  cuni  clericis  lixc  habct  Jacob  dc  Vi- 
iiiaco  iii  Uisioria  occident.,  cap.  15:  f  Liimi.  us  hti- 
ni:)iii  generis  ct  tuliiis  religioiiis  c:illidiis  iinpugiia- 
tor,  lam  sanciis  ol  salularibus  iiividens  iiisliliitis, 
iiac  ocrasione  iiiurniur  valde.  poriiiciosiiiu  ,  scdilio- 
nein  t-t  scandalum  snscitavit  iiilor  clericus  ol  hiicos, 
inunaohus  ei  conversos  pra^litli  iiioiiiVblerii  Giap.di- 

HIOIU».,   >  01«. 


qiiam  avidus  erai  laudis.  Iii  Ecclcsia  iiostra  simiil 
ct  siia  vorbo  naluralcni,  scriplo  civilem,  re  el  coii- 
sciisu  cuin  niraque  canoiiicam ,  cutn  beala  vir* 
giitc  (19),  cui  assisiiinits,  obligaiionein  conir^-' 
xit(^),  cujus  soiiitioneni  nec  prxlaius  debet  con- 

(17)  Episcopus  scilicet  Carnotensis ,  el  abba» 
S.  Vtctoiis  Parisiensis. 

(l8)PraDlerlt03  duosjudices  in  caus;i  Grandimon- 
teiisiitin  ciim  iltis  numinaii  fuerutit  abbates,  C'Ster-' 
cieiisis,  Clannvallonsis,  S.  Dionysii,  S.  Gerinani  a 
Praiis  et  S.  GonovefjB.  De  hac  coiHroversia  cousule 
alias  cp  siolas. 

(19)  S;iiicia  scilicet  Genovefa. 

(itt)  I  iioiligit  piofessiuiiein  canoniiam,  quani  voc» 
ct  scripU)  iii  oixli'bi;i  S.  Getiover^  ctniscrai.  Non  ila 
ei;!l  ji.li'iuum  t.'.ni  :ipud  canun;€0S  quani  apud  inu' 


11» 


sTr.piixNj  ioiin\(.i:nsis  i:ris(:()pJ 


m 


cederf,  nec  subdiiiisiMtsluiarc.  Tanij  (-1111)  dili^eitiiu  A  ^i   lniniili  sollioiiiKline   ti^iieficia  vcslia    proscqi!!-' 


riiraviinits,  (aniis  itttpcinliis  csiu'iitiiis,  (aiito  Tivoie 
fovimiis,  iit  eum  soliiluin  ali  iil  cJiciilia  nostra  rc- 
iniKere  niliil  aliud  qu;iiii  amiuore  a^slimeiiiiis.  Ahsil 
iit  ncc()Ii:ilus  excat  a  nobis,  et  laiiqunin  ventis  ex- 
posiius  siiie  tiluio  clericus  ,  sine  slipendio  iniles, 
s:iic  sulatio  logaius  (liscurral,  ntiraciitum  suis,  spe- 
ciaculuin  alienis.  Ne  taincn  vestram  offendamut 
graiiain,  ne  vcslrani  iitcurrainus  ofTcnsain,  ouin  non 
(anqiiam  apml  nos  dcpositum  volis  resiituimns,  scd 
tjiiquam  nobis  .ipposiliiin  cum  vobis  interiin  coin- 
inciMl:imu8.  Quod  si  per  Dei  proviilemiam,  ei  opem 
siiiMil  ac  oporain  vcsinim,  ab  liuiniliori  nd  siibli- 
niioioin  graduin,  :t  scnbcllo  ad  cttiicJrain,  a  pitl- 
vcie  suljjeciioui,  aJ  specnlam  rfgiminis  (21;    cum 


ninr,  illiim  iii  vubis  (1  -xis  gcnibtis  aitoraiiies,  de 
cujtis  pleniluiline  acrep  siis,  iit  ct  clt  iril:»s  vrstr.'» 
non  deficiJlsingnlis,  ct  siinicial  iinivcr»i3.  Cnl.nnum 
qnassatiim  conlcrebani,  al  i  iinum  rumigaiif.  cxstin- 
gucbani,  cl  ecce  a  qiialnor  yenii»  insiilTlnnte  Eupcr 
nos  Spiritn  197  ^*'»  bcnrficiis  et  oniionibus  Te- 
stris  ossa  noslra  nrida  reviviscant.  In  falsit  fratri- 
biis  |)ericiila  p:issi,  in  consilio  dolos,  prxjiidiciuin 
iii  caiisa,  violfniiuiit  in  fnga,  ejeclit  pui.<iali,  nlllicti 
coniiimeliiE,  saiuraii  opprobriis,  saccr.Iote  cl  I«tIu 
Iranscunlihus,  seinitivos  a  sanolo  Cistercicrrei  or- 
dine  veri  Saniariiani  discipulo  susccpii  siiinus,  ct 
non  tisquc  in  slabulnm,  scd  Us(}iic  iii  ciihicnlnro 
gciiiiiicis  suae  perducti,  panein  filiorum  cnpio  e  ciiin 


voc«re  conligerii,  iii  hoc  lauilabili  profectii  cl  pro-  n  eis  sumpsimus,  quibus  micje  cadenles  de  mensa 

doniinoruin  noslroruin  suCicere  dclMiisseni.  Colle- 
gistis  exsoles,  susccpislis  cjeclos,  jnvisti.s  pusill.n- 
nimcs,  rcfovistis  flebilcs ,  mendicls  stipcm  qna; 
«<ifficerei ,  imbecillis  opem  qnse  prcficerel ,  sim- 
piiciuiis  consilinm,  supplicibus  auxilium  impendi- 
stis.  In  bis  omnibiis  quid  retribnore  possiimus 
doniinis  noslris  pro  omnibus  qn;c  fcirlbucinnt 
nobis?  Rciribnat  tobls  Dcus  if.cnelem  justi,  q  i 
nos  quainvis  injuslos  in  Domine  justi  recepisili. 
Sed  qnoniam  negolium  nosirum  lanqnam  in  stalera 
ajipeosura  movetur  adhuc  eJ  Quctuat,  et  sumnii 
pontificis  cxamen  exspectai,  nos  in  sola  Dei  mise- 
ricordia    sperantes  ,    sancUB   palernitalis    vestrae 


veniu    plenam  195  ei   nbsolutioiieni  indulgentns, 
ple.iani  lonceJimns  liljcri.ttein. 

EIMSTOLA  CXXXVil. 

AO  G     ABBATtSI  S.    6.iTVR!. 

Rogai   pro   qiioiiam  fnyiiivo ,  v.t   culpain   ipii    con- 

donei. 

Cburissiino  doniino  et  Palri  G.  abbaii  Saiu  li  Sa- 
lyji,  SiEPiiA.NLS  dc  Sancta  Ccnovcfa  diclus  abbas, 
coinmuncs  oraliones  in  Doriiino. 

Asperiiaiis  el  duritiae  plerique  noF  aj^uiinl,  qiio- 
lics  pauio  acrius  aut  errantcs  corrigtniiis,  aul  cor- 
ripimns  inquieios.  Quod  si  hipsun'  relevare,  |,9S 
pcieuniein  reeipere,  menilicaniem  pro  foribus  au- 


tlire  iicgliganiua,  crudeles  iics  denuniiani  el  proxi-  q  genibus  aflvoliul  snpplicamus,  rogainus  el  obsc- 
inus  boniicidis.  In  pritno  si  excesserimus,  non  exl- 
gelnr  ul  a  cobis  subdilis  (22)  veniam  poslulennis. 
In  secundo  coniideraitdum  esi  qu^-nia  discrcl  oiie 
icgi  debent  qni  pncsideni,  »t  circa  subditos  pcrciin- 
tcs  misericordia  vigilet,  cxcitetur  pieias,  inoiuin 
pariier  ei  laoduro  vindiclx  paiernus  vincat  alTd  lus. 
If.de  esl  qiiod  pro  prjEsenliutn  laiore  Iralre  nuper  ct 
caiiunico  noslio  preces  fundo,  ul  supplicauli  paii- 
dalur  aUiius,  coUigalur  v.igus  cl  profngus  snper 
tcrram,  ne  in  salUi  salulem  ainiiiai,  in  excessu  de- 
cidal,  in  niora  inorleni  incurrat,  brevi  ad  se  rever- 
s<i&  paiicus  dics,  qiios  foiis  cum  carnali  inairc  pue- 
riliior  egii,  in  grcniio  mairis  suse  spiritualis  niulia 
poeuitcntia  viriliier  redimere  coatcndit. 
tPlSTOLA  CXXXVIU. 

AD    ABitATeil    CISTEIlCIENbEM  SWB    PKBSOMA  tLF.aiCOIlUli 
CiU>0lUO.STt.NalU.M. 

Craiet  re[etunt  pro  beneficiis  sibi  collalis 
Et  si  non  coiuligiia  graliaruin  aciione,  pia  tamcn 


n-Aclios  prufetisioiiein  religiosant  einitlerc ,  .nc  rota 
|iiiblice  profcrre  vcrbis  qnibusthim  coitceptis  et 
(tciefininBlis,  scripioqite  consigiiilis.  Scribilur  de 
B.  St  pUano  de  Mnreiu  Inndaiino  ordinis  GianJi- 
ntorilens  b,  :Uqiic:intea  caiioiiico  re^nlari,  qno  I  ciitn 
scrip8t&»et  prufessiunein  siiani  iit  cliarta,  eain  cnpiii 
suo  inipusuii,  dicons  :  t  Ontnipoicns  el  nn.scricors 
Uens,  egu  Ir.Uer  Slophanus  proiniuo  lilti  ine  ainudo 
sorviiuruin  iii  liac  ereino  iii  iiile  cailiulica,  ci  pr(«- 
plcr  lioc  puno  cliarlaiii  isum  siipcr  c:ipiil  tncnnt,  el 
aniiulnm  isliiin  iii  digiio  ineu,  ni  in  die  oliitns  iiwi 
ut   inibi  li:cc   pio.nissio  ci  bxccliaila  sciiiuin    cl 


cramas  in  Domino,  ui  quod  in  nobis  coepislis  fidc- 
liter  ei  bcnevole,  feliciier  ac  benefice  compleatis. 
Oiationibus  vestris  ct  consiliis  commendaintis 
causam  nostrain,  timcntes  ex  bis  qux  pnccesse- 
riint,  indignationem  et  iram,  immissiones  perange- 
lus  inalos,  convcrsorum  noslrorum  astutiam,  po" 
leiiiiam,  superbiam,  fusliim,  suroptus,  ambilum,  ct 
alia  qua)  lerrori  pauperibus  et  divltibus  snnt  er- 
rori.  Valete  in  Domino  sanclissimi  ac  beatissiint 
Patres. 

IS8  EPISTOLA  CXXXIX. 

AD  PETRCM  OE   DACIA. 

HoTtalur  eum  ad  perfeciioTa  magii  ac  magit  amplt' 
ctenda. 

0     Amaittissimo  fratri  Petbo  de  Dada,  S.  GenovetJC 

canonico,  Stephanos  de  S.  Ccnuvcfa  diclus  altbas, 

doposilo  Sepleniriunis  frigore  flaiuina  diariiatis  ar- 

dere. 

Sulitam  non  snlntain  fralernitalis  ct  graliii;  tibi 

defensio  conlra  insidias  inimicurum  incornm.  > 

(2i)  Kogal  Lundenseni  archiepiscopum.  ul  iicpu- 
lem  suuiu  Petruui  canonicnm  S.  Gcnove!ic  iii  p:i- 
iriam  remcanieiD  aliqua  pr<elulura  colioncs:6t,  qu<ul 
quidem  effectuinesl  cuin  sucr.essii  aviinculo  snu  iu 
episcouaiu  RoscliiUeusi,  queni,  pusl  ab.licaiiuneui 
Lscbiili,  cuni  Lundensi  pritn.ilu,  cx  dispcusatiune 
suinmi  pooiiiicis,  lenuerat. 

(22)  lliiuc  locum  desuntpsil  cx  Rcgula  S.  AugnsL 
cap.  10:  <  Qnod  si  ino  liitn  vus  excessisse  seniiini, 
iiun  n  vubis  cxigiturut  a  vubis  subditis  vciiiaiu  pu- 
s.  iilciis. 


491  EPISTOLyC.  —  PAIIS  l{.  AN.  1'.77-1I9S.  412 

reieryr.tmts  ainUiliam    liclcii    incmoria  ,   nec  liiaiii  A  200  partein   visccriino   meoruin  in  aocriflcio  Do- 


compeiisaii(es  absciiliain,  iioc  Intiga  U;i°r:<riiin  S|).itia 
facili  .sallii  desidcrii  trnnseuiMes.  His  atreciiiiiin  p.-is- 
sibus  occurrunt  sibi  culloresci  disriftiili  cliurilaiis, 
soliiciuidiiiem  siiam  solantur.  negligeiitiam  ncgti- 
gunt,  tristiliam  fugant,  et  arlinciosoquodam  naturx 
coUoquio  sibi  coniabuiantur  absenles.  Currantwiter 
nos  hsec  religiosa  comniercia,  et  quod  invidet  coni- 
Dieantium  iaril.'is,  communio  siippleai  voiuntatum. 
Congaudeinus  tibi  quod,  deposila  veJust.T  nativilaiU 
aviia  barbarie»  tolus  in  Ciirislisiiam  morum  coin- 
pusitionen)  utansuevens,  ei  quod  .<%ihi<^eft  mui.t> 
lioiie  nigelise  pellis  faccre  non  possunt,  candida 
glacialis  D£Resmarctii£  progniies  ('2?)  in  te  paiiter 
ei  de  tu  sibi  gaudet  fuisse  collaiun).  His  accedunl 


niiiii  offerri ,  et  uiiicum  filium  meum  tanquam  col- 
ii^Mtuui  cum  Isaac  iniponi  supor  altare,  necduin 
tainen  patieiiliaui  sivc  obedientiara  Abraliac  itnilari 
possum  vel  asscqiii ;  qui."»  el  maternus  excludi& 
animiis,  et  sexus  i»  me  femineus  non  admiuil. 
Inter  hos  iierati  partus  dolores  e(  antiqui  puerperii 
renovatas  angustias,  nihil  est  qiiod  consciaiioni 
mex  sufilciat,  nisi  tunium  crucis  cl  psssionis  Bo-^ 
minicx  mcmoria,  pro  cujus  eaaltoiione  et  hoiioro 
lantse  in  leriis  glorix  Qiius  in  hac  perogrinaiioiie 
ses3  proposuit  pati ,  et  si  uecesse  fuerii,  cum  Do- 
mino  cruciflgi.  Peccal  in  Dei  Filium,  pcccat  iii 
Spiritum  saoctum,  qiii  in  (am  devotn  cl  rcligiosu 
ejiis  absenlia  regnura  ipsius  in  aliquo  prrinrbat,  et 


rcgularis  observaniix  disciplina,  qua  in^biitus  es  iu  ^  iu  aiium  statum  coniemiit  invulverc  ,  veS  pemiitiii. 


d.iustixi,  sacrae  Scriplurx  doctrtna,  quaiii  iu  scholis 
didicisii.  Cx  ulroque  matuiinum  ei  vcsperiinum  sa- 
ciificium  olKerendi  Deo  voluntas  lua  bona  et  bcne- 
pbccns  et  perfecia.  Uxc  iu  %(itie  tuu  lenera  lenere 
le  vuiumus.  Juvcniutem  tuam  juvat  iios  iii  hoc  [)ro- 
fcclu  profici&ci.  Dics  extresnos  luos  si  j|^3  couii- 
gcrii  aniiis  ecncscere ,  iion  coutingnt  aninii-i  sc 
iiescire.  Intcrim  dc  slatu  luo  solticiii  per  nuniium 
vcl  per  epistolam  certilicari  desideramus  qitid  agas, 
quid  agant  lui  circa  te,  quid  et  nos  spcrare  dcbca- 
inus  Tttl  de  rediiu  »d  nos,  vel  de  redditu  apiiJ 
luos  (11).  Salutan;  te  oianes  fiatres  nostri  coin- 
inuni    debiderio ,    de    (e    speranles  prospera,   ti- 


quam  in  eo  qtio  pacincus  cjtis  egressus  sub  quodaoi 
soiatio  populum  sibi  subditum  rt^dJidii  niiuus  flen- 
tem.  Hsec  ideo  ,  Paler ,  vobis  scribo  ,  qiioni.Ttn  jpc- 
ciuliler  cura  regni  mihl  injuncla  malernum  inovet 
ct  monct  aiiimuin  nieuni,  nt  provida  suliicitudine 
vid6smf  ue  vel  circa  ecclesias,  vcl  cin-a  principcs 
majores  8cu  minores,  civiiates,  oppida,  vel  popu- 
iuin  immulentur  allr^ua,  quibas  devota  peregrinatio 
filii  mei  regis  indignari  debeat  autturbari.  Proinde 
rogo  ct  obsecro,  ct  tanquam  devota  Qlia  Roman.^ 
Ecclesiac  fideiilcr  consulo,  ut  negoiliini  Turonensis 
et  Dulcnsis  Ecclesix  usque  ad  redituiu  regis,  quein 
desidcraoius  et  speramus  in  Do.aiino,  diETeralur,  el 


IIIUK. 


EPISTOLA  CXL. 


roenles   adversa.   Valc  ut  voiumus,  vclis  ui  valta-  q  Turonensis  Ecclesia,  qus  unum  e  prscipuis  mem- 

bris  coronx'  regiae  masimum  inler  aiias  obiinet 
locum,  de  patronatu  regio  gaude;il,  ncc  Dolensiuni 
dolcal  vel  impeiu  vel  incursu.  Nec  enim  paiiciiter 
sustiuere  poterit  peregrinus  noster  per  Dei  graiisni 
fortis  adhuc  ei  poteos,  nec  regni  principes  xquiA 
oculis  aspicieiit  sub  aliodiscrimine  juraecclesiaruin 
suarum  currere,  qu.-e  lempore  bonffi  memoria 
palris  sui  rogis  2©i  Ludovici,  rcl  suc  hactenus 
processeruni,  nec  aliquo  modo  permiitent  metro- 
politauuiis  miiioiis  Britaanise  Rubquadain  prodigiosu 
lacic  siiperbitc,  vel  ciim  Jano  bicipiteta  (26),  ve! 
Ccntaut-o  birionlcm  (27). 


&b  BOUJNUU  PAPAU  5U&  PERHONA  RZGIHJS. 
FRAISCORUU   (25). 

Rogat  ut  di/ferat  jadicium  ferre  ttt  ne^olie  archiepi- 
tcopi  'iuronensis  el  epitcopi  Doleniis  us(fue  ad 
reditum  regis. 

Uaterno  coinpcllor  aSectu,  per  succcdenles  siii- 
gutarum  lapsus  horarum,  in  absenlia  fiiii  mci  regis 
Fiancoruin  nova  quxdam  recentiaque  perpeti  vul- 
iiora,  et  meam  ipsius  aiiimam  pertranseiintcni  (^ia- 
diumcoutinuis  seutire  luomentis.  Viderc  mihi  videor 


(25)  RcgnuGi  Jancsmarcldx  seu  -Daciu:  scu  Da 
nia^,  liis  enitROiHnibusnotiiiinibusaiTicitur,  iu  Oceani 
scpteuirionalis  peninsula,  quain  oliin  Cyinbri  habi- 
laranl,  coRStiluitur.  Illud  Saxo  gramiiiulieiis  ejus 
incota  eie^auier,  ut  soleL,  sic  dtscrib<(:  <  Dania 
iiicdio  pcliigi  Quctibus  itiSercisa  paucac  solidi  con  j- 
iiuique  ii'actu&  paries  liabel,  qims  lauta  undarbui 
imcnupiio,  pro  varia  freti  obliqnitate  discriuiiiiat.  > 
Vucalur  auteia  giaciahs  quia  ejus  plaga  septcntrio- 
ii»lig  vehemeuliori  riget  Irigore. 

(i4)  Juval  hic  ineminissc  eorum  qu£  scripserat 
Stephanus  Liiiuleiisi  archiepiscopo  Petri  avunculo, 
episi.  157,  ui  ip«i»arKiuain  prxlaturaui  procurcl 
apud  suus  in  Danix  rej^iio. 

(25)  Adel£  scitioel  uxoris  Ludovici  junioris,  ma- 
tris  Philippi  Augusii,  cui  regiii  adminisirationcni 
cuniniisit, cuni  in  paites  iramtuiurinas  prufeclus  cst 
anuo  11%,  quo  scripia  vidolu:-  hxcepistoia.  Iluruiu 
uieutiunein  lacit  itigoidus  in  tcstanieulo  quud  i^iii- 


D  lippiis  anie  discessum  suum  condidU  :  <  Vuluiuus 
iiii|uit.  et  prsecipiiniis,  nt  clurissiina  mater  nostra 
A.  regina  stainat  cu:n  charissiiiio  avunculo  nostro 
et  (ideli  Guiliclmo  Reinensi  archiepiscopo  singiilis 
(|ualiior  mcnsibus  uiuim  diem  Parisius,  in  quo  au- 
(iiaiil  claniores  hoaiiiunn  regiii  nostri ,  el  ibi  eos 
liiiiani  ad  hoiioicin  Dei  ci  uiiiitaiein  regiii.  *  De 
h«c  autem  regis  peregrinatiune  agitur  iu  ioilio  bu- 
jus  epistolse ,  etc. 

(26)  Janum  pinxcruiit  antiqui  bifronlem,  cjusque 
(tguram  apposucrunl  Honiani  in  priinis  suis  iiuin- 
inis  qucis  asses  vocarunt.  Fiiit  autciu  Janus  rex 
Lalii  aiiliquissimiis,  ac  iii  fuiuris  prxvidemiis  sa- 
g:icissiinu&,  ideoque  ipsi  dupiiceen  v uliuui  efTuue- 

runc. 

(27)  Alibi  vocat  biformeiii,  et  reciius  :  ejusenini 
pars  supenor  erai  liomiiiis,  inforiur  vero  e(|ui.  Oc- 
casioucm  auiein  ejusinoJi  munsirum  flngendi  arri» 

puerunl 


421 


STEIMI.VNI  rOilNACi:.\SlS  EPISCOn  iii 

202  Ef^lSTOI.A  CXLI.  A  vcrans  cnrn  aposlolis  in  coiuiimniono  paiiis  {Zi),  cl 


AB    H.   r.r.ME.NSEM    DKCANUM. 

IL  rlntuv  ut  ii.'<r  couimnuis  uormnm,  qua'  hucuique 
in  EccUiia  Heuieiii  peiscoo abat ,  ab  ea  exiorrem 
(ien  Hou  tinal. 

Vftncrahiii  cl  (Uscrclo  M.iyislro  U.  Uenicnsi  Oe- 
c.ino  (28)  Stephxnds  dc  S.Gcnover:»,  s:iliilcin  tU  tli;- 
Mlain  .inliqiiis  F*alribus  reverenii:un. 


or:itionc,  et  in  sociali  coiniiiiiiiiono  s:ici;nitciilalcin 
prafcrcns,  nuijoiibus  cral  spO'.  licnlmn,  ininorilnis 
dnciimenlum.  Ex  nliquiis  rcgulariiiiu  iiisliliilio- 
num  (55)  (hio  sibi  loc»  dplinucraiit ,  coenaenlnin 
lercciionis  el  liomniu  sonini  ,  iii  aliero  casii^aiam 
M'(|ii('iiies  abslineniiam,  in  allero  can.:iilalain  (Oii- 
liiieiiliani   obscrvanles.  ^Proccdenlibus  uiianiinilcr 


Suslinele  mo(li(uai  qiiiJ  iiisipicnli;c  nu^:i;,  P;>lcr  tlt;    inissa    ad   mcnsam.   de   spiiiluali  rcfecliono  aJ 

el  saccrdos  rn.ngnns  pnsilli  honiinis  (29)   cominoni-  corpoialom  ,    pramissa  invocalione  Doininica  (30), 

lorinm  non  conlcmnal.  Exiii  sermo  inler  plnrcs,  cl  signo  hcnfJdiciionis  supor  cibiim  ixieiiso  (37)  rc- 

<luod   .iniiqna  Palruin  vcsligia  (30)  socris  iiislitiiia  fitieiiaiil   203   convivx'   Domliii  ,  niiniis  venlicm 

conciliis   (51),    cl   a    ploriosa    hadenns    llcinciisi  (Hiani  mcniein ,   soiiaiilc  ois  per  ininislerium  lcclo- 

Fcck-sia  diiiiiiis  obscrvala  quidam  cx  vol.is  imiiiii-  ms  (38)  divino  cloqnio,  niinc  .Tdmonnndo  praceplis, 

larc  conlcndnnl,  laiiiinamque  aurcam(52)roligiosa;  nunc    prohibilionibus    coorccndo,    inlcrduui    adi* 

coiisnctiidinis,  qiice  in  fronic  ccclcsi.Te  mctropolcos  gcndo  minis  ct  lcrroribus,  nonnunqiiani  blandicndo 

npposla  liicel  omnibiis  qni  in  rcgno  .siiiil,  qiiadam  consolnlioi.ibus  ci  promissis.  0  fcliccs  cpulau,  qu.e 

.siiigiilarilaie  (53)  siudeani  dclere  ,   dcjiccro  ,  con-  «lon  crapnlani  provocaiil,.scd  sobriciali  descrviuf.l, 

culcare.  Singnlari  qnodam  privileglo  sctlcs  Ucmciw  €t   p.islquam   sumpt.-c   lucriiil,    «rafarum   nciione 

s:s  iiiler  alias  Gailiarum  ecclesias  cmii.cbal,  pcise-  clauduntur  (39),  (lcrclinqucnics  pauocribus  alinio- 


riint.  Alii  aiitcm  ipsum  Noc ,  vcl  sallcm  cjiis  filinm 
j:iphetnm  fnisse  di\cruiil,  qlii  dii:is  gcstavii  facics, 
qiit)  1   diiplicfin  vidcril  innndnm,  iiliiin  sciliict  tpii 
prriit  aquis  tlilnvii,  el  alterum  posle:i  reiiov:iinni. 
Jaiiiis  anlem  qiiist|iiis  illo  fiierit,  lcmplum  li:ibiiit 
lloin:i',  quod   lcitipore  paris   claiidcbainr ,   el  bcHi 
aperiobatiir.    In    nostro    niiininonim    (:yinoli:iribio 
nnuin    habcmus   Ncroiiis,    in    ctijus   atlvrsa  parlo 
ccrnitiir  lioc  lcmpliim  ciiin  isia  cpigraplie  : 
Pace  terra  marique.parla  JdHtiui  clnsil. 
Aliqiii    linxerunl   otiaiii  Janiiin    tiiiadrirronteni  , 
cxisiinianii.linie  cuiiidein  csse  ciiin  solc,  ciii  qiialutir  ' 
vultns  assi,;n;iniiil,    iit  a   qiiaiiiur   ve.it:S   qnainor 
oibis  pl.igas  iniuerfiur. 

pucniiil  poei.T ,  qiiod  Ccnlaini  Tli<!ssali:c  jioptili 
copeiinl  priini  cqiios  doiiiflrc,  cx  iis  pugiian;,  atqnc 
ita  illis  adlijcrere,  »il  atl  arbitrinni  <os  movere  \i- 
debaiiiur,  quasl  ipsiniet  essenl  ctjiii,  ex  boc  hyp- 
potenlanri  dictisnnliidoiii  popuii.  Virj;ilius  vi  iEnei- 
dos  vocat  Gcnlainos  birormesi 

inisliinique  ijenus  protesque  biformis, 
quod  eliaiii  legiur  in  ;iliora  cp.sl.  Stepli.nii  noslri. 

(•28)  Capiliilum  ( cilcsia;  H.  Mai  i.i;  Iteiiionsis  rcgc- 
baiur  oliiii  per  prspositos,  peiio?^  (|U!)s  ouiiiis  iiu'r:il 
tiuclorilas,  tain  in  spir.tiialiliu^  (jiiaiii  iii  loiiifioi.i- 
libtis;  noniiuHos  laiuoii  liabobani  sub  se  doca.ios, 
qni  obscrvaiilije  regiibiri  et  discipliiKC  tustodise  in- 
Mgii:ibaiil.  iloc  m:iiiilesiiini  est  iii  rogulis  illi»  (|iias 
traiiidil  l^bbo  Kemcnsis  arthiepiiicopiis,  niiiiiciuiii 
cccie&ix  sn:e  adminislris,  qux'  ad  calceni  opornin 
Fioiloardi  fiicninl  apposiuc. 

(2y)  E.\  boc  loco  ct  aliis  coiligilur  Slcphannm 
iioslium  iuisse  parv:i:  stalur.c  :  cpistola  ciiini  al- 
ti'r:i  vocai  sc  pusilliiin  hoinunoionciii,  hommcm 
pai  viiiiim  ei  cxigniim. 

(50;  Scilicci  iii  viia  coiniiiiini  ,  cl  obsorv:iiiiiis 
regiilaribns ,  qux  diu  vi^iicrani  in  h:ic  ccolcsia 
(uiliCiiiali. 

(51;  Scilicol  Monuniiiio,  Tnronensi,  Cabiloncnsi, 
Arclaiensi,  .Mcldonsi  ct  A(|iiisgianoiisi. 

(52)  Alludil  ad  lainiiiain  ill.iiii  atiie;im  ,  qiiaiii  in 
fioule  gerebal  sacerdos  ni:i{,'iius  .Mosaic^c  bgis,  iit 
habetur  Exodi  i&viii. 

(53)  Ut  in  eain  inducanl  s:cciilarcin  viuni,  iiuaiii 
epist.  85  vocal  sin^Mlaritaiciii. 

(5i)  liilciligil  nn^iisam  cuin:niincm,  qiia:n  ajlric 
frcqtieiilabani  iii  leroclorio. 

(55)  ObservaraiiJ  crjjo  caiiyiiici   cathoJraios   -c- 


clcsine  Ucmciisis  omncs  rcgiilarcs  inslilulioncs« 
qiiarum  magnam  partcm  jani  dimisoranl  duabus 
soliim  rctcniis,  scilicet  viiu  comiiiiiiii  iii  rcfcclorio, 
et  nortinno  &oinno  iii  doriiiilorio. 

(36;  Sctiipcr  inos  riiil  apud  Cinistiaiios  bciim 
invoi:iic  anle  rfifoclioiiem.  Tcrliilli.iniis  eniiii  di- 
cit  :  <  Non  priiis  discnmhilur  qii:ini  oralio  adlJcum 
prae^usictur.  >  liieionymiis  cx  Pliilnnc  iticil  do  Es' 
soiiis  scu  priniis  Etclcs  a;  AIcsaiidriiLc  CIirisli;iiii«  : 
«  In  mcnsis  a  Dci  iaiidibns  ansp'c;iri  conviviiiiM.  i 

(37)  Id  c  l  sigiio  t  riicis,  quod  fiiit  seiiiper  usil;i-' 
(nin  apiid  Chri>>iianos  aiitcquam  cibuni  sunicrcnt, 
tcste  Origcno,  iii  Joi),  lib.  ii  :  <  lilsl  vidclioel  hoo 
veriiMi,  ciiiii  iiiaiiduc;iniiis  vcl  bibiunis,  hdoi  iiic- 
inores  fiiciimiis,  si  ifrribilc  noiiien  cjiis  iiivoi:avc- 
riiiius,  si  nosiiiciipso.s  vci  cibuin  vcl  |)olum  noslruni 
sigiio  voiicrabilis  criicis  Chrisii  sijsnaverimus.  » 
Ei  Grcgorius  Nizianzeniis  adversus  Julianum  ait  : 
t  Fcrniil  qiiosdam  eorum  qiii  &d  hoc  iicfas  idolula- 
tri.i;,  crrore  alqiic  igiiorantia  proiapsi  lucrant , 
posiqnam  co  admisso  doinuin  se  rocepissent.sodalos 
convictorcsqiie  suus  inensx!  panicipes  habuisse, 
dcindc  «onvivio  fld  ciin-uct;iin  frigi^l;^:  polaliotioin 
progrcsso,  iion  seciis  :ic  si  niliil  gravius  iis  acci> 
dissel,  ad  aqiiu;  poiiibini  sublalis  oculis  Chrisluni 
cnii)  criicis  sij;iio  :i|)|icllasse.  > 

(7>S)  llcgnia  S.  Aug.  pr;ccipil  ut  lcclio  fial  iii 
iiiciis;i,  liisvcibis  ;  «(jiiod  vobis  secuiidnni  coiisuc- 
tiidincni  lc^itiir,  biiic  luiiiullu  ol  conicnlioiiibus 
aiidiie,  nec  sol;c  voliis  faucos  suniatil  cihuni,  sed 
)  ol  aiircs  csuriaiil  Dci  verbiim.  >  lit  conciiiiim 
Aiiiiisgraniiin  sub  Liidovico  Pio ,  can.  nUiino,  ail 
do  c;«iioiiicis  :  «  Qiiibus  cii.uii  in  roletlorio  coine- 
tlontibus  ac  ictigioso  bilcnliuiii  tciiciilibus  eonti- 
iiiiatiin  lcg:itur  loclio.  i  lii  Vitu  Alciiini  lcgiiur  dc 
l'.igbcrto  cjiis  iiiagislro  tpnul  i  vrsperlina  appropin- 
<|iiaiilc  hora,piajtor  Quadragos;iiiain  inai;iine,Oiniii 
loiiipoio  tam  acftatis  qiiain  tiiCMiis,  part  uni  cuui 
suis,  digiio  tainon  [)ra;par.ituin  siiincbnl  cibuiu, 
lingii.c  iioii  parceiis  tcctoris,  ulroiiiic  iil  rciicu* 
loii  iir  paiic.  * 

(5'J;  Sulebanl  c:iam  priini  Ctirisiiani  pia  ad  Deuni 
or.tlio;;e  eiiani  sua  convivia  «<:laudi'i'e.  lloc  ail 
Tei  iilliaiiiis  iiis  verbis  ;  «iEqiio  oratio  cu.iviviuiii 
diiiiiiii,  iiide  discedilur.  >  Et  Pli.io  dc  Essenis, 
loq  lens  do  coiivivii  pricside  dicit  :  «  Tuiii  illo  a»- 
siiigeiis  hyii)iiii;i!  in  laudoni  Dti  prinius  caiiit,  qno.t 
cliam  (ylirisluti)  obscrvasse  iii  i.tciia  discinitis  c.s 
l-',v.iii'^o!io  :  Huintu)  dulv  exieiuni  iu  uion.eiu  Olivcn 
(Maiili.  \.\vi).  » 


425  EnsTOL.f:.  —  i'An«; 

niam  corporalein  .  et  coiivivis  siiis  spiriltinlcin  A 
frti«Uim  scrv;uilcs !  In  Iiis  ol  aliis  oi)Scrv;iri(iis 
regiilaribiis  iiiccilebat  Rcnicnsis  I"k»lesia,  len ibilis 
ut  caslrorum  acics  onliiiala  ,  ain:iliiiis  siiis,  ;uiuii- 
rabilis  alienis.  Si  ha'C  inuiiiiUMt  iu^p«;iiiil  (iO),  quid 
diccl  gcrinana  cjiis  ioco  ct  oidiiic  Geniiani;!  (41), 
quac  iiiler  alias  instiluiioiics  ccfles.iasliias  rcfc- 
ctioiiis  adliuc  el  quiciis  fralcriiain  coinintiiiionein 
sic  «ibscrvat,  iil  niotlcrnain  dissolulioiiein  non  aii- 
iniilal  (42)?  Clainabit  vol  compalicns  vel  insuKans  : 
Quomodo  obscurnlmn  esl  aurum,  mululus  cst  color 
oiitimus?  {Tliren.  iv.)  Claiiiabiiiil  el  G.»iiiiaii;i'  \:k- 
<  lesix'  ,  «iispensalionis  levanion  liliemidS  adinil- 
tciiles  ffuan»  aiislcrilatis  rigoreni  :  i  Ecce  Ilenicusis 
Ecclesia  facla  esl  tiiiasi  iina  ex  nobis,  consorric  si:o 
vcrefuiidiain  nosirain  opcriens,  aucloritote  suu 
i:cpligenliain  nosirani  defeml.iis.  »  Uler(|ue  c;mlus 
isle  fpilapliiiin»  polius  «iiiani  epiiliahiiiiiuai  csl  di- 
tcniliini.  Usurpubaiil  sibi  Iiatlcniis,  iicc  iti)in»:ri{o, 


II.  .^N.   i  177-1102,  m 

Parisicnsis  civilas  doclrinain  (43),  Ucmensis  Ec- 
clesia  disijpiiiiani  (44).  llla  iilr:ii!U|tic  relinei  qiiod 
iiicfcpil ;  bivc  si  docliiiaroca-poiil,  pcricnlo  proxiina 
«;sl,  ei  iion  loiigc  a  lapsu.  Occnrrilo,  I\ilcr,  cxpaii- 
sis  braciiiis  cl  apcrli:i  visccriluis  pcriiicios;c  no\i- 
t:ili  [ii>)  rcsisliu^  ,  ct  viiile ni  aniinum ,  qnoin  dc 
vobis  opiiiio  pncdicabat  (oinninnis  (4C) ,  crigilc  in 
ccrlaiitcii,  iic  juvcnluti  singuiarittr,  ut  iion  dic.int 
Sicciiiariler  vivcrc  volenli,  (!cc;.ni!S  sciicsccns  obc- 
«Ii;il,  iic,  ({110(1  ai.>.sit  !  ;»iiCiijus  glori«,'Ix'  f.ivon;  vcl 
aHecii!  (iiii.-^jiiaui  204  (^oncukei  in  tcrra  f.iiiiaiii 
vcstrain,  ct  i;Iuria:n  vcs(i'.im  in  pulvcrem  «icdiicar 
Scio  ii:niisiicl!idine:n  d.nniiii  inci  Hciiicnsis  aicbi- 
cplscopi  !ai;i.iiii  e:sse,  iil  ciiin  cliarilali',  (\\ix  oiniiia 
snilcrl,  oiiuii:i  siisliiici,  voluittali  (ilioriiin  cito  ccdat, 
Miaxiine  cum  gcneralis  K.cclcsi;c  GLtilicaiKU  consue- 
tudo  singtilares  portioncs  canonicis  snis  ibslri- 
biiciidas  conccilat,  cl  approbct,  el  siininii  ponlilicis 
aucloritas  intn  rccUniet.  Sed  it(.'run)  scia     tantaiu 


(40)  Scripsil  hanc  cpistolani  Sleplianns,  qu;» 
bnrtarcliir  decanuin  lleiiiciiscni  ,  ui  ipsc  s(5  opiu)- 
HCrei  (|iiibiisilam  Ecclcstx  sii;c  c anoiii'  is.  (|ii!  jii- 
4;iiin  rcj-iilans  observaiili:c,  iniaui  liaclnr.is  >-ci  v;»- 
vcraiil,  cxciitcre  lenlabani,  cl  nmisaiii  conMOdiJcni 
«lissolvere  volcbaiit,  iit  priv;»tair.  iii  «louiibub  ;;uis 
.igerenl  viiain.  IMa'ler  liaiic  :ititciii  cpi -ioLint  (te.s 
aJi.«  cjiisdcni  aigmnenti  iiivotiiniiliir  iii  cliailopiiy- 
lacio  ejusdein  Etclesiae  Rciiiciisis,  oua:  insi  liiiuiiitir 
pro  rereclorio,  (lu.-iiuin  itii;i  csl  Aiexaiul.  lil  p;«p;«*, 
altcra  ;ibbalis  Saiicli  Victoris,  lcrtia  vcro  litiu»- 
«:eniii  ill  stiiuni  poiili(i«;is,  <{itani  liic  cx  parto  dc- 
scrilio  :  «  Accepinius,  qiiod  iii  eadcin  Kcclfsia  b;cc 
iiiii  coiisuciiido  servaia,  quod  uiiiversis  caiionicis 
ftuiiuin  er;«l  rcfiictoriuin,  cl  incnsa  cominuuis,  in 
«jiio,  elsi  noii  omnibiis  «licbus  singuii,  oinuibus  ta- 
nieii  ilicbus  canoiiicoruin  aiiqui  coiiicdebanl,  cic. 
Liccl  aiiicin  adliuc  in  cadoiii  Ecdcsia  saJis  lioncsic 
pru.'dicia  serveiitur.in  rreqnciilalioiic  lamcn  nieiisa; 
coiuuinnis  vos  exliibelis  iioii  niodicuin  negiigciilos, 
cum  iicc  onitiibus  vobis,  iicc  oiniiibus  diebus,  sctt 
ccriis  aliqiiibus  coiiiiiiiini  rclcctoiio  iiiinisirciur, 
racluiiiqHe  sil  pcr  ucgligcniiaiu  vestrain  inlcrpola- 
luui,  qiiod  esse  contiiiutiin  pr;i:dcccssoruiii  vc^iro- 
luin  teiiiporibus  coiisuevcral.  •  Ex  bac  cpislula 
apparcl  qua  ralionc  vila  coiiimuiiis  ab  Ecclcsia 
tieic.ctisi  scnsiin  exsulavcril.  IMiiiio  eiiim  cuin  iii 
ca  viijcrel  rcjjularis  «lisciplina  ,  singulis  diebus 
onines  iii  icleciorio  cibiim  sumebanl.  Secundo,  rc- 
Irigoscciiie  charilaie,  Clsi  unaqiiaquc  dic  adessent 
iioiiiiulli,  iiiuUi  laiiieii  aberant.Teriio  neque  oiuncs 
ncqite  aliqiii  sinijulis  diebus,  se«l  solemnioribus 
laiuiim  lelccuinuiii  frctnioiilabanl,  facluiiiqne  csl 
boc  inodo  inleipobituni,  quod  conlinuuiii  csso  con- 
sucveiai.  Taiidcm  vitani  coinnuincni  a  tol  sxciilis 
inlcr  eos  obscrvalam  abjecerunt  ,  quod  accidissc 
aiiiio  \10l  noiat  Feirus  Cocquaull  canonicus  el 
eflicialis  ilemeiisib'  iu  Tubulu  sua  clironoloyica,  ubi 
dicil  ipsos  deseruisse  <  vilaiii  cuinuuiiiem  aposio- 
licam  ei  au^clicani ,  \il  viiain  hoiiiinuiii  ac  sxcula> 
ribds  ctiris  nbuoxiaiii  ducerciil.  » 

(41)  Ecclesia  1'eineusis  (lieiiur  horor  Ecclcsiaruni 
Gcniiaiiia;  loco,  qiiuJ  essenl  propiii(iu;e,  el  cunli- 
iiciciiiur  uiiincs  iii  Gallia  Belgica.  Uicitiir  eliam 
kOKM  urdiiie,  (}uotl  e.uutn  pierjeque  adliuc  vilaui 
coiiiiiiiiii<:in  itgeteiit. 

[it,  llis  vcrbis  salis  apeitc  dcclaral  ecclesiarum 
calliedraliuiii  s.eoiilaii.^j^uioiicm  ,  ul  vocaiit,  pcr 
Gidliaui  fsse  rccenier  iiid(tct:im.  Lcgiinus  apud 
Caiiiusalum  c.uioiiicos  Ttoceusc.^  .sa-culari  loga 
Uiissc  doiialos  aiuio  lOSO,  aiii  cir'.ilcr. 


(13)  Liiicr.c  ciiiin  inuiluni  floriicrunt  hoc  :rvo  iii 
3Cadciuia  Parisiensi,  iibi  nndiqiie  lerrariiMi  sclirda- 
ics  confliiebaiii.  Hac  habct  Kigordus  in  Vila  l'hi- 
lippi  Atij:;iisli  :  <  lii  dielms  iliis  sliidiiim  lillcrartiti) 
ilorclial  l'ari>iis;  ncc  iegiinus  tanlMii  fuisi>o  scho- 
iniuiii  f!Ci|ucnli:i!ii  Aihcnis  vel  iCgypii  \cl  in  qua- 
libel  paite  ti.iuidi,  qi;,-ii;to  loctiiu  pracdictum  stu- 
dcndi  grntia  iiicolebal,  ctc.  Cum  iiaqiic  in  eadein 
iHibilissima  «ivitaie  iion  tiiuiio  ilc  irivio  cl  qtm- 
drivio,  vetuin  el  dc  qiKCSliouibus  juris  caiionici  et 
civiiis,  ct  «ie  ea  facuiiatc  lituv.  s:>?t3ndis  corporilms 
ci  saiiitalibus  conservandis  scripta   est,  plena  et 

p  pcrfecla  iiivcnirelur  (ioclrina ,  saciam  paginam  et 
qu.Hslioiics  llicologicas  doccbanl.  » 

(li)  ita  rotigiose  observarant  scinpcr  canonici 
Ucmenses  regulareni  disciplinani,  ui  scveriori  cal- 
ciiio  processcriiit  in  dcliiiqucntcs.  Duo  cxcinpla 
coiiuiieniorat  auctor  pidebiiiilaius  in  siia  iiemci!::! 
Tabula  cUrono!o(jica  ,  nonnullorum  sciliccl  cano- 
iiicoiMtn,  qui  cuiii  in  Kegiilam  et  in.ijornm  riluii 
pcccaiiscnt ,  publice  corrcpti ,  in  capiliilo  vapuLv 
ruiil,  (|uoruni  uiius  orat  Itudbolbus  scu  Kolanlus, 
ex  regali  gcnere  orlus,  et  ad  episcopatum  Catalaii- 
nonsein  elecuis.  Is  ciiii)  inte;  fuisset  cxsctjuiis  0.  Al- 
berli  Lcodiensis  episcopi  iit  sua  t;]cclesia  itoiiieiisi 
factis,  cum  lurba  nobilium  ei  iioii  iii  vesle  dcconli 
ctmi  concaiionicis  suis,  cxseijuiis  pcraclis,  dccaiius, 
ul  rcr<;rl  C.uitipraieiisis,  lib.  u,  caii.  59,  <  tonvo- 
cavil  capiinlum,  el  lladbolduni  objnrgans,  d.xit  : 
Surgitc  cl  saliifaciaiis  Eccic&ia;,  cl  ddisuin  ;ul 
discipliuam  coram  fralnbiis  prxp^uale,  co  «(iioil 

l^  siiie  vesic  nupliali  cliorum  cuiii  canonicis  coiilr:i 
Uegiilain  inliuislis.  INi.c  inoia  surgciis  el  prucniii- 
ijciis  clecliis  (Catalaunoiisia)  vcslescxuii,  ei  :i  mai^u 
dccaui  vulidissim.ini  disciplinam  acccpil  :  (ji!:i  ac- 
cepia  clecius  vestibus  reinduiws  crcxilsc  ct  <k-cano 
cum  inuxim»  oris  graiia  coram  uinnibns  «lixil  : 
Gratias  ago  Deo  el  pairoiuc  i^emeusis  i!lccic>i:ecjiis 
piissiiiix  gciiiiricis,  qiiod  lc  laloiu  hic  iii  rcgimine 
derelinquo,  hinc  magis  dtligain  locuiii  isluin,  ci  iii 
sedc  isia  uignain  scveritatiS  ii.emoriaiii  \eiicr:i- 
bor.  > 

(45)  Hoc  nomiuc  aflicil  sa;cularem  vilam,  ntipef 
inter  canonicos  calbodialos  adtiiissain. 

(iO)  Dc  hoc  dccaiio  h.ec  scriljit  Caiitipratfiisiy 
in  ioco  supi;rius  alleg.ito  :  «  SoiLrlisaiiiiu.n  qticm- 
<iam  in  Koiiiousi  l^cclc^iu  decaiuiiii,  gcncie  Aii^M;- 
ctim,  ab  bis  qui  viruni  cognovoi  iiiii  luibsc  aiuii' 
vimtis  «pti  caiioiiicus  suos  pro  oxfcssilius  Viniiiei 
corriiiebal.  i 

1» 


«7  STEHIAM  TOIINACENSIS  EPISCOPI  m 

i|.8ii)i  lioiifslalcm   f(  |.rud«iHiam  csse,  qiiod  anli-  A  omni  siil»j<'Ciione  el  devolione  plcnam  i»  omiiibit» 
qtijim  Uemcnsis  Ecclesi.T  digiiiliilcin  coiisenrabil  iii      obcdientiam. 

Vetercm  acissurx  Cran<!iinoniensium  pl:)gnm  si- 
niiilala  qiiadani  pnce  siib  nkerosa  ciraliicclatciilcm, 
convcrsi  eoruin  »  verilale  qiiam  promiserant  re- 
vcrsi,  reciilivn  iiligiorum  pcslesnscilarecoiitcudiml, 
non  conrMlenles  de  jnslilia,  sed,  ul  ipsi  jiiclilant , 
in  corrnplcld  pecunix  et  cGTiisionc  muncruin  spcin 
ponentes.  PoM  dintinok  laborcs,  posl  multos  ad  Ec- 
rlesiam  nomannm  ingressus  ,  cl  inde  rcgrehsiis ; 
posl  piiblicalum  ordiiiis  eorum,  dum  per  nrbes  cl 
oppida  iiiigando  discurrercnt ,  miserabilc  spccia- 
ciilttin  ;  posl  deniidalam  omnibus  sccreiorum  suoruin 
qiiam  appcllant  rustoiiiam,  domiuus  rex  Francornin 
qiii  scipsum  liodie  Doo  sacrificium  ob(ulil(47),  con- 
vocati.s  baroiiibiis  siiis  ei  ccclcsiaslicis  persoiiis , 
priideniihus  et  religiosis,  pnrtes  ad  concordiam  ei 
paccin  commoviiet  commonuit.  Compromissum  csl 
ulrifique  sub  atlcstalione  vcritalis,  qux  inlcr  rcli- 
giosos  juramenti  vircs  oblincl,  quia  rurmam  pncis, 
qtix  coram  cetsitudine  regia  eoneessa  fuisset  et 
conscripia,  observarent,  qui  adcrant,  et  ab  eis  qui 
aberanl  insianier  observari  racereni  eiconsiaiiter  : 
210  concessa  est  ct  conscripta,  sigilluquc  regie 
cunsignata  ,  ipso  clemenlissimo  rege  fidejussorem 
scse  consiituenle;  quod  si  aliqui  dninceps  paci  lani 
solemniier  celebratae  conlradicere  vellenl,  eis  con- 
trartus  esset ,  nec  eos  in  lerra  Eua  reciperet :  qui 
vero  pacem  obscrvarenl,  eos  sub  proteciione  sua 


<»mniliu«,  cl  a  conrcplo,  iit  ;iiiiiil,  incoeptoquc 
proposiio  deyistet,  si  lioc  ci  cuni  aliqnibns  de  s»- 
<  ro  rollcgio  vcslro  pcrsnailere  voliicrilis,  el  nc  de- 
fonncin  bnnc  noviiatis  forninni  inducal,  vel  admo- 
iieic  virililer,  vcl  liuniililer  siipplicarc. 

205-208    EPISTOLA    CXLII. 

*D  GODCFRIDUM  ABB4TEM  S.  SAT^HI. 

Commcnddl  quemdam  canoiiirum  tuum. 
C.omnionilorium  misisscm",  si  i]e:  conlemptorio 
iion  limorcm.  Fralcrinis  lamcn  urgol  alTcclus,  ut 
iioii  sitrnni  n  bonis,  ct  licel  noii  invitum  invilein, 
ui  snscepuim  minislcrium  pulitis  onus  xstimet 
qnnm  boiiorem.  lo  rcgiMiiiic  posilis  milii  libiqiic,  n 
tialcr,  iiuilla  lolerandn  siiiit,  miilla  dissimul.inda, 
picraqiic  cl  vindicaiida,  st:<l  cum  dileclione  bnini- 
iMiin  cl  odio  vitiorum.  Qnis  snpicns  ct  custodict 
boc?liilcr  lixc  onera,  solliciludincs  el  pericnla  ne- 
lessc  csi  nos  el  prxteriioruni  bnbcre  mcmoriam, 
»'1  prj(»seniiuni  gcrcre  curain,  et  providentiam  as- 
5iimcrc  rulurorum.  In  hoc  ccrianiine  positus  cgo 
ti  cuin  niinus  de  mea  snllicienlia  conlido  quam  d«. 
iiin  ,  plus  de  mea  ,  qunm  de  tua  perscverantit 
dilTido.  Oremiis  inieriin  Altissinium,  iit  qni  nos, 
licci  occulto  jiidicio  suo  Juslo,  sivc  ad  coronam, 
five,  quod  nbsit !  ad  poeiiaai  in  prxlalionis  culmine 
coiisiiluii,  nobis  prxTenientem  gralinm  suam  con- 
rcrnt  ci  sequciiicm ,  qua  el  cominissis  frairibus, 


qnilius  toniigit  oos  prxesse,  coniingat  el  prodesse,  C  colHgeret ,  et  in  terra  sua  regio  palrocinio  coinmu 


tfl  riim  ipsis  proficienlibus,  ad  vilam  proficiscsmur 
xternam.  Inler  bscc  preccs  tibi  et  universis  fratri- 
lius  nostris  dominis  meis  alTectuosas  fundo,  uifra- 
ireni  Gilbcrtum  canonicum  nostrum,  qui  bcnevo- 
lciiliani  veslram  circa  se  plurimum  commendat, 
pro  amore  meo  et  Iracietis  bcnignius,  et  plenius 
«liligatis,  paralus  ad  obscquium  veslriim  el  Ecclesix 
vesirac,  sicut  lolum  me  ortero,  sic  cxliilteo  me  de- 
>  olum. 

209  EPISTOLA  CXLUI 
5.  niONVsn,  s.  cer.MANi,  s.  vicTonis  et  s.  gemovef^ 

ABBATUM  AD   rAPAU. 

Ledduiit  rationeni  de  iis  qtia;  in  ncgotio  Criindimoit- 
temium  egeruni  el  statueruiit. 


niret.  Recilala  sunt  Iixc  In  capitulo  Grandimontcnsi, 
et  a  priore,  qui  qualitercunque  loco  illi  Lodic  prx- 
sidet  (48),  in  mnnu  Bituricensis  arcbiepiscopi ,  in 
vcrbo  Terilaiis,  sub  periculo  animx  sux  firmala,  et 
ab  omnibus  tam  laicis  quain  clcricis  sub  allesia- 
tione  consilii  firmantibus  hoc  promissum.  Et  ecce 
subilo  ventusab  aquilone  vcniens  conciissit  angulos 
domus  iilius,  ut  tam  prior  illc  quam  couversi  cuin 
paucissimis  clericis,  quos  aui  blandiiiis  aul  lir.iore 
sccum  dciinent,  a  lide  promissa  non  ininus  impru- 
denler  quain  iinpudentcr  resilianl,  et  non  veriti 
veriialem  corrumperc,  sub  quodam  sacrilegio  his 
qu3B  juravcrant  conlradicaiit.  Fraier  Dernardusvir 
siniplex,  et  timens  Denm,  el  reccdoiis  a  malo,  qiiod 


■Sanclissimo  doin.  el  Pairi,  Doi  gralia  summo  I>  hici  coiicepernnt,  fidci  sux  secutus  inlegrilalcm, 
ponlilici,  II.  S.  Dionysii,  F.  S.  Geimnni,  G.  .'J.  Vic-  cum  qniiigenlis  fermc  frairibus,  laicorum  froudem 
toris,  S.  S.  Gcnuvefx  dicli  abbates,  saluieu  ci  ;  ut?      non  scquitui,  proniissum  scrvat,  astuliam  fugil,  per- 


(4T)  iItc  cpisloia  sriipln  pcrliilictnr  ;  nnc  M90, 
dic  S.  Joaniiis  Uaptislic,  «fun,  ul  ait  liig^yrdnj  : 
•  Pliilippns  rcx  ad  crclcsiain  bc.-ilissiiiii  in  .riyris 
Dionysiictim  msximocomiiatii  venit  cunsa  litentiain 
a«cipieiidi.  Consiicveranl  eniin  aiiliquiliis  reges 
Francorum,  quod  qiiandocnnqiic  contra  liostes  arinn 
niovebant,  vexilJum  desnpcr  altarc  S.  Dionysii  pro 
tiilela  seram  porlabnnt,  ei  in  prima  acie  pngnato- 
nim  poneliani  :  quod  videnlcs  adversarii  elcoj^no- 
Bcemcs,  terriii  ninliotics  lcrga  dederunt.  Idw)  Cliri- 
stianissimus  rcx  .iiile  corpora  sanclorum  iiinriyriiin 
Dioiiy^ii,  llusiiti  el  ElfiUherii  liiimiliier  snper  pavi- 
«i"i:iiiin  ninrinoreiim  iii  oinlioiic  prosiralus,  Deo  ei 
beislu;  Virg-ini  Marix  cl  saiicUs  niai  tyrii'iis,  ol  oinni- 


biis  snnclis  se  commcndavii;  landcm  cum  lacrymis 
ab  ornlioiic  snrgens,  sporinm  ei  baciilnm  peregri- 
nalionis  de  manu  Guillelmi  Kemeiisis  archiepiscopi 
aviinciili  sui ,  aposlolira»  scdis  legati,  devolissiiue 
ibidem  accrpii,  dcindc  siiper  corpora  sancloium  duo 
standalia,  Gallice  dtendaids,  decenter  insignita  pro 
niemoria  sanclonim  niariyrum  ct  lutcia  conlra  ini- 
niico.s  crncis  Cliristi  pnynaiurus  piopriis  nianibus 
aecepil.  Demiim  oralioiiibus  fialrum  se  cominendans, 
accepta  benediitione  tiavi ,  cl  .spineae  coroiix,  et 
saiKli  Siineonis  bracliii,  recessit.  i 

(48)  Prior  Grandinioniensis  tUnc  lcmporis  voc.i- 
balur  Giiiileliniis  lilierii,  golfectns  Guilleliiio  de 
Treyuliaco  suHVagiis  capiinli  grneialis  anno  ll88. 


m 


F.miOLM.  -^  TAUS  H.  AN.  Hll-im. 


m 


ritliam  delcsiaiur.  Coiilra  ipsuiu  qni  fidclis  csi  in  A  in  cojifiisionc  clericoruin  Craii(JiiiiOhlcnsiiim  se  t!S!.c 


>romisso ,  ei  fiaircs  clericos,  qul  biiii  vel  siriguli 
pcr  cclliilns  l.TiMquam    caplivi  dciiiieiilur,  quidam 
:oiiversi  fasiuelali,  aslu  ci.llidi,  t;lorianies  iii  vcrbis, 
confideiiles  in  niuucribus,  ad  Ecclesiam  Romaiiam 
jccesserunt,  ul  sancl;im  religionem  vesiraii),  oi  pos- 
^inl,  circuritveniaiil,  ei  cedros  qunc  in  Libaoo  sunt, 
[td  volnnlalem  suam    inculianl  cl   infleclanl.   Ad 
L-oinrittiiic 'refu(>ium  appellaiionis  ,   in  quo  dignitas 
Ert>lesi%  Komanx  consislil,  otomnes  opprcssi  refu- 
f;iutn  inveniuiil,  clerici  pro  se  el  fratre  Bcrnardo 
iitue  aliquam  &eiiieniiae  proiationem  canonice  con- 
volarunt,  $icut  et  canonice  provocanies,  sia  cl  ca* 
nonioc211  prosequcnics,  et  canonicam  sententiam 
a  vobis  vel  a  dulegaiis  judicibus  secundum  sacros 
ranunesexspecianies.  Non  moveal  vos,  Pater  sancte, 
coiifusus  laicorum  clamor  coiitra  clericos  inclusos, 
ne  contra  sessorem  murmuret  asina ,  ne  glorieiur 
serra  contra  eum  qui  lenet  earn,  nec  idiota  doceal 
clericum  liiieras,  nec  laicug  imperei  fiacerdotaiia 
saccrdoti.  Qamat  pro  clericis  et  pro  frptre  B.  qui 
pro  juslitia  indesinenter  pugitat  in  auribus  nomini 
Sabaolli ;  clamat  ct  in  sacris  auribus  veslris  Ghri- 
siianissimus  coiisangiiineus  vester  rex  Francoruni, 
qui  sanguincm  suiim,  cujus  parliccps  cslis,  quoli- 
klie  pro  Christo  eflundil,  ut  formara  pacis  qua;  pcr 
ipsum  concessa,  conscripia  et  conlirmala  ,  et  post- 
|niodiim  sacrilcgio  perfidorum  violala  est ,  faciaiis 
labservari,  appeJlaiionem  per  clericos  factam,  ui|)oift 


B 


Ixsam  ct  confii.sain,  in  proteclione  et  212  ^'«••<»'* 
ipsorum  l«lam  sese  |)iofncbiiur  et  jucundam.  Uo- 
gamus  sanctam  patcrnilatcm  vcsirain  et,  quanlum 
lioct  filiis,  consulimus  pairi.ut  qui  regnum  Ftancc- 
riim  ct  ecclcsias  in  eo  consistentes  semper  dilexisiis, 
in  bac  pclilione  sua  el  exaudiatis  bencvole,  el  quud 
peiiuir  beneflce  comjilcalis 

213  EPISTOLA  CXLIV. 

AO    DOMl^UM  PAPAM.  IN  PF.nSON\  CLERICORUa 
CPANDIMONTENSIUM. 

Conquerunlvr  de  convtrsorum  suorum  imuldbut. 
*  Mo^rorem  filii  paler  atiendat,  cujus  in  facie  re- 
vcrcnda  rcli^io  mcndicat  gloriam  ,  el  verilas  intcr- 
vcntum.  Gratis  olTerl  sancta  diloclio  veslra  quod 
debeinr  singulis,  ut  ex  eodem  tbrono  justiii^e,  ct 
coMSoIjtionum  babcant  liumiles,  et  confusioncm  su- 
porbi.  Id  experti  somus  in  nobis,  Pater,  auxilii 
consiiiique  muUorum  expertcs,  quorum  gratiam 
conversi  nostri  (50)  veiiari  potius  intendunt  pe- 
cunia  qnam  innocenlia  vcnerari,  confidentes  in  bo- 
mine,  et  ponentes  carnem  brachium  suum.  Male- 
dicti  propbetici  veritatem  non  vcrentur,  armaiii  et 
animant  principes  bujtis  sxciili,  plebem  sollicilaiit» 
qiiosdam  eiiam  cx  episcopis  alientant,  ut  quos  cx 
cellulis  nostris  pcr  violeniiam  cjecerunt,  ne  cos 
monasteria  recipiant,  no  ecclcsix  tucantur  ,  ine 
quamvis  indignum,  pastorem  (51)  lanien  suum,  cuin 
multitudine  ciericorum  fratrum  plus  quam  numero 


canonicam  recipi ,  laicos  sediiionarios  ci  contra-  C  ducentorum  non  tam  frauduleiitcr  quam  tioleuier 


idictionis  filios,  Pliilippiim  de  Dcllomonle  et  com- 
plices  ejus  non  admitii,  sententiam  a  priore,  cujus 
pravus  ingrcssus  et  pcssinia  conversatio  dicilur 
prappostere  el  pra>prupere  in  clericos  iaiam  irriiari, 
rellas  Grandimontcnscs,  qux  in  terra  ipsius  siint 
riidinationi  fratris  B.  et  cpiscopi  Parisicnsis  (40),  et 
aioruin  prudenlium  el  religiosorum  virorum  coiii- 
miui.  bi  aucioriiale  vestra  bxc  acta  fucrint,  gau- 
ilebii  super  lioc  anima  domini  regis,  qui  quoiidie 
bro  Cbristo  pugnat,  et  quasi  a  regno  pro  cruce 
Christi  exsulat,  gaudel)il  et  gralias  vobis  »%*:t, 
iilcclesiani  UomMiam  et  atiollens  praeconiis,  et  se- 
^undum  vesligia  Patrum  suorum  in  necessiiatibus 
;ju$  ct  recipieris  et  honoians.  Si  aliter,  qiiod  absil! 


cxpulerunt  confoso  clamore  el  errore  viilgari;  sub- 
siituentes  alium  (52),  qui  nec  decedenii  succcdcrei, 
nec  cedenli.  In  his  omnibus  non  est  avcrsus  iuror 
corum,  sed  usqiie  adeo  manus  corum  extenia,  ut 
pcr  polertfiam  sxcularium  quus  in  sui  favorem  illi- 
ciiis  arlibus  et  pecuniario  quxstu  conciliare  noii 
ccssant,  calamum  in  nobis  conterere,  ei  linum  fti- 
migans  exslinguere  per  fas  el  nefas  inimisericor- 
diier   ebborent.   Unica  post    Deum  spcs  nosira, 

pater,  in  promotionc  214^^^"'^  (^<^)  <^0"^isi>i«  »t 
cujus  In  negotio  prius  cxsiilit  adjacins  loluntas  boim 
ei  beneplaceiia  et  perfecta,  quanium  iicct  cl  cxpC'lit, 
poieslat  comniissa  perficeie  invi-niat,  ct  faciai  cou- 
stiminare.  Computrescat  circa  vos,  si  placet,  jugiim 


actuin  fucrit,  timcndum  nc  exciiclur  indigiiatio  ^  laicorum  a  facie  oloi  (54)  vestri,  ut  nec  Eliezcr  do- 
jus,  et  fidci  pro  qua  militat  minus  deferat,  niiniis  minetur  Abrahx  (55),  nec  Saram' conteinnal  Agar. 
uam  devotioiiem  Ecciesiae  Uomana;exhibeat,  miniis  nec  idiota  contemnat  clcriciim  ,  ncc  laiciis  imperct 
tbedieiis  exislat. Ct  quoniam  tota  Gallicana  Eccie.sia      nacerdoli.  Dejeclnm  lestiluile,  juvalc  pusillanimem. 


L  (49)  Eo  temporc  Maiiriiiitssedeni  Parisicnscm  di- 
Inissime  occiipabat,  vir  !>ii|iiiilcm  pi(;la(e,  dDclrina, 
jileterisque  doiibus  clarissiiiius,  ul  jam  supra  adiio- 
|iiviinii8. 

:   (50)  Agil  dc  convoisis  onliiii!,  Grandiinonlciisis, 
0  qiiilins  supcriiis  tlisseniit. 
(51)  Mis  verliis  <'olligilHr  opistolain  Isiam  scriptain 
ssc,  numinc  Bornaiiii    prioiis  monasiciii  Grainli- 
lonteiisis ,  a  conversis  siiis  rcbellibiis  ojecii  cniii 
tloris  snis  cleri^is  eoruiu  vi  pariier  oppresais. 
(5i)  l- rairem  scilicel  Siephanum   de   quo  sernio 
alieiiir  cpisi.  156. 
lt)3)  Vidciur  scripta  bxc  cpisiola   tniuo  promo- 


tionis  Urbani  ad  siiuimiim  ponlificaiiim,  pencs  qiicm, 
cuiii  adbuc  cssct  cardinati.v,  Imc  ipsiim  Giaiidiiiion- 
tciisiuin  iiogotiiiiii  fiioral  agilatiim,  parlcsqucprioris 
cnntra  coiiversoriiiii  iiijnrias  susliiiucral. 

(54)  Esi  iiiodiis  li>(|iionili  usiiains  iii  Scriptnra 
s.ura,  lsai;c  scilicil  x,  qiio  sigiiilicaiur  faoililas  quui 
incuinbil  alicui,  u(  se  a  gravi  iiegolio  expeJial.  Me- 
t>phor.i  ducta  a  jiigoboiiin,  quod  s;epius  oleosupcr- 
fiistim.  (aiidciii  pnlruicit,  el  lacilu  runipiiur  ac  dis- 
solvitur. 

(55)  Hoc  ost,  servus  iinpcrct  domiiio,.  allitdil'|ue 
ad  id  qiiod  logiiur  Gcneitib  xv,  du  Abiaham  ct  vct- 
naculu  ejus  Liiozor. 


^^' 


VA  STEPIlAiM  TOU.N 

n>ro\"lo  nehi!ciu  ei  paslorcm  pcrcussum,  s:>tir»n(es 
tlosjnTtns  ovcs  gfcgis,  in  ca  paoe  ail  caiilas  iciluciio, 
fii  r|iii  sitljcssc  (l'jliciii ,  ducC!u'os  sc  inlLlligaiil  ci 

vl:)CCIi:l05. 

215  EIMSTOl.A    CXl.V. 

ap  pktp.um  de  picu  (5G). 

/•:«»»  <:/?>/ioiv)ji   /'rtc//  de  [raOuin   beuevoUnlia. 

;:iiui.-:siiiioclainanlissiino  fralri  cl  amico  Petho, 
Stepiiams  S.  Ceiiovcfx'  dicUis  alilias,  salin.oin  cl 
sinccram  ,  vcriiil  iiolinl  invitli ,  (lilerlioncm. 

Doleo  siiper  le  .  fralcr  lai ,  aniahilis  v.ildc  snpcr 
aniorcm  Joiinilix,  quoil  ad  unins  falsi  rnmuscnii 
soiiiim  inrlialus  es,  cl  loculus,cum  cx  anicacia 
coiivcrsaiionc  lua  crcdamus  mcnicm  luam  pru- 
deulia  discielam,  forliludine  conslanlcm  ,  juslilia 
solidam,  lcmpcranlia  modeslam.  Supcr  hunc  qna- 
loriiarinni  posiuis  lanquain  columna  iminobilis, 
iiou  lariqnam  arnndo  vciilo  agiiala,  nec  adulanliuin 
n.dns,  Hcc  dciralienlium  sibilos,  ncc  delalornm 
(omiiicniiiia  snbdola<inc  verba  suscipere  debuisii. 
Sarpeiini'ie:o  psallens  et  oraiis  in  cubiculo  cordis 
lui  dixisU  Doniino,  ui  Ubcrarel  aniinam  Uiani  a 
l.djiis  iniquisct  a  lingua  dolosa.  Ecce  lingna  tenia!, 
fiwic  conuirlnil  fraircs,  pene  movil  candelabnmi 
Iralcrna)  concordix  lux  de  siio  loco ,  et  os  qnod 
mcnliuim  csl  non  limciis  occidcrc  animam  suari , 
criminc  pcssimo  dclraciionis  accusavil  fralrcs  in- 
noccnlcs  eisiiuplices.  qui  le  sine  fraude  diiigunl, 
sinc  simnllaic  rccoluni,  sine  iiividia  proseqnuntnr. 
Qnania  poUii  diligenlia  ct  in  capitulo  cl  exira  ca- 
pitnlnm  snb  alleslalione  obedicnliae  quaesivi.fralcr, 
de  verbo  illo  malilioso,  blaspbemo,  ini(|no  ei  doloso, 
s£d  wc  auciorcm  invcni,nec  cognilorcmaut  rclaio- 
icm:cumomiicsetadmiranles  negarcnl,clncganles 
mirarenlnr.  216  Pioliibni  eliam  aucloiilale ,  qux 
mibi  snpcr  eos  contmissa  esl ,  ne  lingnas  quae  in  udo 
siini  ,  lalibus  exi;onanl,  ne  mansueludincm  loam 
muliiloqnio  la?danl ,  ne  indignalioncm  tuam  vaiii- 
loqiiio  provocent ,  nc  spei  iioslrae  pariler  el  iiix 
Onctus  in  florc  stnliiloquio  pcrimant,  aut  cxslin- 
Riiant.  Securus  de  iniegiitalc  ipsoium  et  dilcctionc 
q«;im  erga  tc  siiic  siniulatioiic  retincnl,  sccuruin 
le  facio  quod  uec  illa  quae  libi  maliliosc  dicla  suni, 
dixornnl,  ncc  aliqiia  quae  le  oflendere  dcbeani, 
f;icluri  sunl  aliqnando  vel  diciuri.  Rogo  cgo  qna- 
ligcunqiic  prxlalus  tnus  pcr  ubcra  matris  lu:c 
licdcsiic,  in  qua  professionem  verbo  et  scriplo 
fecibii,  per  merila  viiginis  Geiiovef*,  quam  intime 
«lilfAisii  cl  diligis,  pcr  fralrum  socialem  ac  sacra- 
menlalcm  conimuiiionem,  pcr  mcam  qui  le  siiiccrc 
diligo  :  si  aliqua  penes  lc  csl  memoria ,  nl  scrupu- 
ius  islc  sic  amovcalur  a  mcnle  tua  ,  a  lingiia  tua  , 
a  m;iiiu  lua  ,  nl  ncc   rcliiini;is  ejns   in   lc  relineas  , 

ibG^  Vido  cpisl.  43161 150. 

\hi)  P.asiliciu  S'  ilirol  S.  ticiiovcl';c  Parisicnsis  par- 
lim  .1  Normjiinisdesuiicix,  p.irlim  vctiisiitc  colia- 
beiuis.qnippc  qux  jjm  pcr  sepiiiigcntos  fcre  •nnoi 
duravtiial. 


ACK.NSIS  F.IISCUPI  kZI 

\  nec  rccidiv.i  ronsiinilis  pcr:nrl);ilionis  iiidicia  faUis 
pcrsnasionilMis  a.l'ni(l;»s  Snpcr  iiini:eribus  a  lo 
tr;Mismissis  gialias  ago  lihi ,  grati.is  fralrnm  sin- 
gnli,  gralias  iinivcrsi.  Proipeic  per  Dci  gratiain 
circa  iios  ac  fralrcs  noslros  snccedunt  omnla  ,  cuiii 
«cccssariis  abundcinns ,  cl  cx  rcligiosa  frairnai 
sanciaqnc  converssiione  fpiritualia  temporalibus 
rospondcanl  el  occnrr;inf.  Aiigelur  fratnmi  niime- 
rus,  rcnovanltir  redinci.i ,  mnltiplicanlnr  possessio- 
ncs ,  cl ,  q;iO(l  inajns  est ,  pax  cl  iranquillilas  iiitcr 
fralres,  disciplinae  reg>ilaris  nbsei  vaiili;i ,  in  oflitiis 
ccclcsiasticis  dcvota  conlciuio  ,  ci  citr.un  Deo  com- 
mcndai  coriini  sccrciam  coiuciciiuain ,  et  coram 
bominibns  sccuram  fatiiam.  Spcraiiie>  de  D<'i 
miscricordi.i,  qui  facit  nos  abundarc  snpra  id  qnani 

n  petinins  et  inleiligimns,  iiicepimus  renuvarc  sarta 
iccta  eccicsije  nostrx  (57j  siillicidio  proflua,  yciiia 
pcrvia,  vctnstale  coiisumpla  :  nova'.ii  lignornni 
ir.alcriam  comparamus  supcrponcndum  parietibns  , 
cl  217  tccloplumbco  supponondaa).  Puricics  ctiaisi 
'nnovamus  scclis  cl  poliiis  lapidibus  cxlciius  fui' 
cicnies.  Poieiis  est  Dcus  providcrc  operi  sinnptiis 
ncccssarios  ,  qui  niilii  cl  frairibus  nostris  proposi- 
tum  contulii  operaiidi. 

EPISTOLA  C.XLVI. 

&D    LVNDF..NSbM    AUCUIEP. 

Si6t  gralulatur  de   Veiro  canonico  tuo  an  episcoiia- 
(((»<  piomoio. 

Rcverendo  P;i(ri  et  ainico  A.  Lnndcnsi  arclii- 
episcopo,  Succiacprimali  (58),  Stepua.nu.s  dc  Sancla 
Gciiovefi. 

Dominos  cl  amicos  nostros  quos  videre  non 
possiinins  ,  frcqiioiili  cogiialione  recolinnis,  fre- 
qucnli  dilcctioiic  coinplcciiinur,  desiderioprusequi- 
iiiur,  obsequio  vcner;'.innr.  Iiiler  ?lios  ct  siipra , 
singnlare  nobis  erigil  ibealrum  auctoritas  noiiiinis 
vcsiri  ,  ciijus  ct  umbraculo  conseqniniur  refiii'C- 
rium,  et  .specl;iciiIo  plansnm.  Fama  persoiian  ve- 
stram  prxdica!,  periona  fumui  vircs  accommodat  : 
illa  rccio  judicio  iioii  meiitioiUe  dc  opcribus,  ista 
jnsto  mcdio  de  inoribus  mciieiite.  Nec  boc  dici- 
iniis  ut  oleo  peccaioris  capul  vestrum  impingnare 
vclimus  sacio  clirismatc  peruncinin ,  qni  ex  pro- 
posilo  vestro  viriuies  aminlari  uebemus,  non  vir- 
[)  lutibus  adulari.  Pio  frane  nosiro  cbarissimo 
clcrico,  cl  lilio  218  ^esiro  Pclro  preccs  aliquando 
voliis  porrcximns,  qn;ts  in  gialiarum  coiiverliiiius 
:ictioiieiii  ,  qnoiHani,  nt  audivimus,  euni  sic  liono- 
lasiis  el  oii<'r;»siis  ,  nt  et  boiior  non  deliciat  ex 
oueic,  et  oiius  proficial  ex  lionoie.  Augcal  el  Deus 
gratiam  siiam  ,  angeat  ct  gratiam  vestram,  ut  gra- 
liam  pro  gralia  cunsecuUis  ,  cl  Deo  serviai  in  lui- 
nislris  suis,  cl  vobis  placeal  iii  miiiisteriis  veslri.s, 
Jocosc  (iixcnin  (|n/>  scqunntur,  el  qtiue  non   indi* 

( i>8)  Absaloni  ^cilicet ,  de  qno  pltir;i  supeiiu.<  re- 
tnlimus,  qni  cnin  dnpliii  ponliiicuUi,  inlnia  Hos- 
cbildensi  sciiicet  et  Liniden.ii  esset  insigniins,  al- 
lcram  ncpoli  siio  Peuu  S.  Gcnotefie  cnnonlciJ 
dimifit. 


133 


^3?) 


ClMSTOL^B. 


PARS  il.  AN.  1177-1192. 


ASl 


gn:)U0MCrn   provoc«nt ,   «eJ   ad   n)iscriconliam  voi  A  bilque ,  el    siimpliis    providebil    iifccj^irio»    Tii 


iiivitfnt.  Paircs  vcstri  seoiiniliiin  carnem  (50)  gen- 
lili  .iilliiic  ritii  ac  snperstiiionc  rJclcnii  Ganias 
iiivaiicnles  forlitndine  bracjiii  siii ,  cl  in  rchorc 
viriurn  sii.iriim  iirbcs ,  casiclla  ,  cxlcrasfiufc  nm- 
nitiones  ccperunl;  vicos,  viilas  ct  aj^ros  vasla- 
riiiil :  lioinines,  aiios  iii  prxdani  cl  c:iplivil;\(cin 
abdiixcnint,  alios  iii  orc  gladii  pcrciissernnl ;  loca 
sancta  inccn-Jio  et  niiiia  a  !  soliiiii  nsi|tic  dcjcco- 
nint.  Inter  aiijs  ,  quod  sine  suspirio  el  singuliu 
refcrrc  non  possuinus,  r.ec  (lcbctnus .  coclesiairi 
.'ipostoloruai  Pciri  cl  Pauii,  in  qua  bcala  virgo  Gc- 
iiovcf;i  reiuiesoit  iu  corpore  (CO),  regali  ope  el 
opcrc  conslruclini  niusivo  (Cl)  iiitus  ci  exira  ,  sicnt 
rc!iqui:c  atlliuo  tesiantur,  ornntam  cl  depicl»if>, 
iiiiserabiii  concreinai-uiil  inceadio,  ncc  sacro  loco 
parcentcs,  nec  bealre  virgini ,  aliisve  sanclis  qui 
ibi  rcquidciiiil ,  reveiciiliain  exhibciiles.  Tandcin 
pcr  Dei  graliaiM  barbaries  illa  aiitiqiia,  Cbrisliaiia 
niansueliuline  niiligal.T  esl  ct  iniilQia  ,  el  seplru- 
trionaie  frigus  calore  fidci  liqiiefaclun»,  rcjcc.is 
idolis  Crcaioreiri  suuin  reoogiiovii ,  parlcniqiie 
Galliaruin,  qiia;  a  Septentrionis  noiiiine  Norip.niinia 
(liciliir  (62) ,  Norci  cl  Daiii  icnati  in  Chrislo  sibi 
ct  posteris  suis  reiinenl,  iniiabiiaiit  et  coliint.  In 
illa  perscciilioiie  parieles  coclesioe  noslr.x  coiii- 
husli ,  el  eicsi  vciusialo  niinia  el  torruplione 
iitinaiitur  ruinain,  el  suspirant  fuiciri  siisleiita- 
ciilo,  el  oppcriuaiur  operiri  leclo.   Coinparala   est 


B 


nunqiiani  darelinquit  iii  sc  sperantcs  sorvos  suos. 
Ei  qiioniani  in  taiito  opere ,  sivc  oiierc,  siipem 
niciidicarc  compclliiniir  alieniin  ,  rcfiiri  iniiis  ad 
liiioraliiatem  veslratn  ,  ul  qui  alifiuando  llomaniini 
consiievislis  enierc  pliiinbuin  (03) ,  iii  roeniendo 
pliiiiibo  Anglico  ci  bencvoliiin  nperiaiis  animum , 
et  bencfuam  cxtendalis  maimm.  llln  plinnbo  nu- 
danlur  ccclesiac ,  legnniur  islo.  Dissiniilis  iiei;o- 
liaiio,  ctim  in  llla  sxpe  nurrenl  acccplor,  in  isia 
semper  mereatur  lar^iior.  Illtiil  liiigioso  scmper 
auro  rcdimilur  ,  islud  religioso  precum  prelio 
«omparatur.  Fralrem  nostriiin  G.  pnvscntium  la- 
torcni  misimns,  qiii  el  priidcntcr  iinp!e:it  inaiida- 
lum  nosirum,cl  fideliier  nobis  roportct  bcneficiiini 
alienuni. 

220-221  EPISTOLA  CXLVII. 

kt  VAI.DEMAUUM  SLEWICENSEM    EPISCOPCie 

Ptumbum  peiil  ail  eccletia:  S.  Genotefaj  repaiu;iontin 
et  ortinlum. 

Venerabili  clilltislri  viro  Vadelmaro,  episcopo  dc 
Solcwik.  (64),  fralcr  Stepiiamjs  de  S.  Gcnovefa, 
qiialiscunquc  niinislcr,  saliitcm  ct  cum  oinni  dilfs- 
( t'oiie  fidele  obscqiiinm. 

Jucundam  veslri  memoriam  rcliqnit  noiiif  •bscn- 
lia  veslra,  cujus  si  dcicctamur  reliquiis,  iia  lefici- 
iiitir  biandirneiilis.  Mirabamiir  scnilem  maliiriialdm 
injiivene,  episcopalem  dignilaiem  in  futuro  an- 
lislile ,   prolundani    Iiumililalcm   in   nobili  slirjio, 


ligiioruin   inaierios   superpoiieiuia   refeclis  parieti-  C  munificenliam    liberalem    in   scliolaslico,  socialen 


l)us,  cllamiiiis^ldrloxbi^issiipponciida.Speramiis 
in  Domino,  qiiia  qiii  (.oepit  opus ,   perficiel  solida- 

(59)  Normanni  scilicel,  poptili  seplcntrionales  , 
qni  ex  Dania,  Succia  c.ctoriscjiie  phigis  adjacenii- 
biis ,  SHDpius  Gaiiiani  sob  iiiedium  cl  finem  noiii 
Kxculi  impelum  feccriinl,  oiiinesque  ecolesias  ct 
loca  pia  ferro  ol  f.icc  devastavorunt.  Iiilcr  ca 
niaxiiiie  iiioiia>ieriiiui  S.  Gonovcfa;  1'arisieiisis, 

(GO)  Ilxc  ccclesia  riindala  fuil  juxu  Parisios 
a  Clodovu^o  Gailiaruin  rege ,  circa  uiiiiiim  G08  ,  iit 
adimplorei  vciiini ,  (|iiod,  suadente  CloiiUle  piis- 
fiiina  rcgina,  fiuloral,  (iicoiis ,  icsic  auclore  i{esto- 
rum  regiim  Franoia;  :  «  Fialtir  ecclesia  bcaloniiti 
aposlolorum  ,  (lum  ,  auxilianio  Deo,  rc\ei  liiiuir,  • 
e  licllo  sciliccl  coalra  Gollios  qui  Aquiiaiiiani  (ie- 
vastabant.  Corpiis  auicin  li.  Geiiovofic  viiginis  iii 


affabiliiatem  iii  sangtiine  regio,  Gallicanam  clegan- 
tiam  ia  seplenirionali  viro.  Non  crcdimiis  iii  vobis 

in  Francia  ,  S.  Remigi:    ftemcnsis ,  cl  aliis. 

(6i)  Postmulla  Normannonim  iiicendia.caedesque 
per  Galliain  pcrpetraias  ,  Curolus  dictus  Siuiplcx  , 
vi(!eiis  se  esse  iuipaicm  ad  rosisiendum  geniis  illiui 
feriiali  ,  pacem  cum  ea  iniii  liac  potissiiiium  cotidi- 
lionc  ul  Cbrislitm  colerel.  Quamobiem  illorup.i 
princops  noiiiine  Uollo  lavaoro  regcncraiiynis  iii- 
iiiiouis,  niiilaio  iioiniiie  iii  Koberiuiii ,  accepit  iii 
iixorciii  Gissam  regis  iiliam,  ei  oiim  ea  in  dulciu 
Ncustriam  proviiioiain ,  qua;  cx  boc  Mormatiiiia: 
iiomon  sorliia  est. 

(()5)  Alliitiii  ud  pliimbum  bullanim  aposlolica- 
ruiii,  qiio  dicil  nudari  siii  tenipoiis  cocksias,  id  e!>l 
laiito  preiio  comparari ,  ul  pr;T)lau  ccclcsiaruni  ad 


e:i  coiidilum   est.ul   iiolat   Gregoiius  Tiirunonsis,  ^  peiiuriaui  redigereiilur.    In  aiiiino  aulein    habcbal 
'  '  '  .     .-         -  plumbo  coojierirc  ooclesiam  S.  Gciiovor*^  sed  ad  iil 

Miipares  luerc  ejiis  factillaies. 

(Gl)  Fuil  Vaidcmaiiis  rei^io  apiid  Danos  ortiij 
saiiguine,  in  cpiscopaUim  Slowicciisem  assumpuis. 
sod  cum  rciini  poriionom  sibi  assignari  petcrei,  tn- 
culil  iit  regis  iiiiinicilias,  ob  (iti.ts  opiscnpalum  ot- 
niiiteie  coacltis  e^i,  jiiraiiioiUo  eiiani  prujsiiio  (lu  c 
oarcere  seeximcietj  iiiiiKinam  sc  co  in  loco  mausii- 
ruiii,  iii  qno  rogi  suspociiis  loroi,  lionoinaiii  se  ro- 
tepiJ,  ubi  altiiliis  oporam  (lc.lii.  .\i  ciiiii  ;iniio  {201 
Uartouicjs,  liioincnsis  arcliiepiscopns,  laio  riineiiis 
liiissct,  ipse  V.ulelmarus  in  ojui  lociim  a  bromc.  - 
sib  is  eligilui,  spieli:»  taiiicii  ll.imbiiigeiisiiim  vtWs, 
qui  iii  eleclioiie  iJremonsis  arciiiopi.stopi  stiLfiiig  m 
lorre  coiisuovoraiu,  uude  gravis  oii.«  osi  cdikiovoi- 
b  a  inloreos,  de  .pia  igiuir  iii  opiiUil.i  toS  ei  i;>y, 
lili.  I  epi>ioliiriuu  Iniii  oonti  HI.  II. cv  lns.u:-  0U..111 
iiiinal  Alciirsiuj  iii  //(*/.  bcniicn,  \\h.  11,  suli  liuciti 
a.iiii  l:i07. 


^epiilcrumque  ejus ,  qiiud  usque  lioiic  iu  ea  iuiia 
ciiiis  uiidiqiie  curuscal,  iiiaiiirostissinic  cuiivincit. 
^GI)  Musiva  opora  seu  mosai.  a  ,  ca  siiiil  quije 
lessellaia  ei  sccula  vooal  Suolonius  iii  Julio,  cap. 
m  :  c  In  oxpediiionibii;,  ies:>cilala  ei  liciilia  pavi- 
iiioiila  circuintulil.  »  Ll  Soiieca.epist.  8G  :  1  Paupor 
bilii  vidctur  ac  sordidiis,  iiisi  puriclcs  iiiagnis  et 
spceiosis  orbibiis  clTulseniil ,  nisi  Alexaiuiriiia 
inarmora  ^umulialis  oruslis  disiinctu  ^iiii,  iiisi 
illis  umlique  opcrosa  el  iii  pictiu:e  modtim  variaia 
lircuinliuo  pr;ou'xiiur.  >  S.  Aiig.  itoiu  ,  lib,  xvi , 
l)e  civitate  Dei ,  cap.  8  :  i  C;i;U:ra  liominum  vcl 
qiiiisi  bomiiuiiii  gonora  qiix  iii  iiiaiili:iia  plaloa 
CariliagiiiismuMvo  piclii  suiil.  »  Vuruvius.  cap.  1, 
luommii  a  sc  visas  litijiismuJi  p.ivimeniorum  reli- 
quias,  <  in  qi:ibus  les^eilata  marmora,  minutilis 
labis  iioii  niiijo:a  piscium  ot  alKirum  rerum  elligies 
varns  coloribiis  grapliicc  imii;inuir.>  Cjusmodi  pa- 
viiiicnia  ccrucrc  aiibuc  litei  111  b;isi;itisS.  Uionjsii 


135 


STtPIIANl  TORNACENSIS  EPISCOPI  438 

honnrcs  m,,tasse   .iiores,  qnos  pcr  l)oi  gral.am  ri«- A  su.Iavlm.is.    el   SM.bmns   (G7)   lia  pnKnnnlcs.   „011 

quasi  qiii  aercm  vcrlMT.iiis,  el  cnrrenles  non  quasi 


tnra   vohis    polins   coitlnlit   qnain   forlnna.  Ex  liis 

confidcntian,   assninpsimiis  scribemli   vobis,  el  al- 

tiiia,  III  .■»ini,t,  fron(esinc  meiiiis  noslris  bcne«cium 

aliqnod  posuilandi.  Id  «olum  in  petilione  solalium 

«upeiesi,  quia,  si  rcputs.im  pali.-Jiur,    non  ruhct  $i 

uon  exaudiatur,  epislola  verecondiam  non  incnrril. 

Antiqui   parenies    vi»slri  c»m  adhuc  errore  gcniili 

8ob  idololatria  tenerentur,  et  jtisio  Dei  jndicio  Cal- 

Fias    invadenles  civiiaies  et  oppida  ccpcrnnl,   de- 

siruxcrnnt  mnniiipia,  ccdesias  snbvcrlcrunl.  Inlcr 

alias  ecclesiam  beiiia;  Gcnovef:e  virginis  regali  opc 

et  opere  conslruciam  miscrubili  concrcmarunl  in. 

oon.lio,    cujus   re,   tesies  existnnl    222   parieles 

exlnncconibuslietexesi,  corruptionem  suam  caice 

ii,  ciiicrcs  puirefacla   rnonslranies,  et  ruinam  mi- 

naiiics.    Eos   reficere  iiicr»piraiis   coraparata  jam 

lignorum  materie.quae  ei  superpouatur  inuovaiis 

parictibus,  et  lecio  plumbeo  snpponatur.    Sub  quo- 

tlam    rubure  mendicantes   roKamus  cl  peliinus,  ut 

aliquid  de  beocvola  ac  benefica    liberalitale  vesita 

nobis  niittalis,  qnoplumbum  emamus,   non  Roma- 

num,  sed  Anglicum ,  quoniam   Anglico  plumbo  le- 

guntiir  ecclesiac,  nudantnr  Roroano.  Vivei  jugiter  in 

Ecclesia   nnsira  felix  memoria   noininis  vestri.  sub 

teslimonio  boneficii  a  vobis  beaiae  viigini  Genovefx 

]iberaliierimpensi.  Fratrem  nosirum  G.  praiseiiiiuni 

laioreni  misimus,  qui  et  prudenier  impleat  manda- 

lum  noslrum,  et  fideliter  nobis  reporiei  beneficiuin 

alicnum. 

223  EPISTOLA  CXLVIII. 

iD  «UILLELMUM  ABBATCM  DE  PARikCLITO. 

Plumbum  etiam  ab  eo  expelii. 

Venerabili  frairi  el  amico  Guillelmo  abbati  de 
Paracliio  (65),  Stephanos  dc  Sancia  Genovefa,  se- 
itiori  consenesoens,  in  pleniiudine  dicruin  plciiiiu- 
oincin  gaudioruin. 

Laudainus  velere»,  noslrii  lamen  ulimur  anntt. 

Poetiium  est,  iion  propbelicum  qtiod  diximus, 
vcridicuiu  tameii.  Paircs  iioslri  sicui  tcmpore,  ila 
ei  aiiciuriiale  et  icligione  prxcesserunt  inviaOo- 
Hiini.  Nam  sicul  llylas  Ilcrcuiem,  non  aequis  cos 
passibus  conseciainur.  Forinani  vivcndi  Moyscs  (6G) 
tradidit  Hcbrxis,  Nunia  Pompilius  Romanis,  Pbo- 
roneus  Craecis,  Trimcgislus  iEgypiiis,  Filius  Dei 
Clirisiianis.  Ilnic  subsorviens  Augustinus  tan.jnaiu 
Saniarilani  slibularins  duos  ilenarios,  quos  ab  eo 
:iccepcral,  verbum  scilicel  doclriii«,  cl  cxemplum 
vitx,  iii  curain  noslri  rulelilercxpciulii  ct  pru.tenler, 
rcceplurus  inercedein  cutn  Sainarilanus  redierii.  iii 
lioc  agoiiG  quanquam  iii  diversis  Ecctesiis  voliscum 

(65)  Consulc  cpist.  sup.  ad  ipsum  scriplam,  ei 
qitic  ad  cjus  ctucidiJlionciii  posiiimus. 

(06)  Emimeial  pra^cipuos  legislatorcs  pnpulonim, 
qui  iiiter  priscos  clarucriinl. 

(67)  Sltiplianiis  eiiiin  monasteriis  S.  Gefiovef*  ci  S. 
fcvurtii  Aiircliaiicnsis  piicluil.  Cuilleliiiiis  vtio 
siiiiprior  S.  Gc.k^mIu;,  ac  dciiidc  ahbas  iii  Da.ua 
cxslilil. 

lOSjDonniioiiuni  stiliicl,  r.ipiii:lum,it'fefloiiui», 


(1,  inccrlum.  Dc  slatu  veslro  i,icerti,  ,le  iioslro  vos 

ccriiricamus,  scicnles  qnia  ct  gamlere  cnm  gaudcn- 

libiis,  ei  flcrc  ciini  neniil.ns  parali  cslis.  Prospere 

pcr  bci  gratiam  circa  nos  el  fratrcsa>,'niitur  omnia, 

ei  non  csl  occurstis,  nciine  Saian,  nim  in  siiinma 

tranqiiillilale    el   pac   unanimes  liabilcnt  in  donio 

Doinini,   sola  conientione    scrvicndi    Doiiiino  sc&e 

inviccm  praecoderc  ciim    immililate  ceriantes.  Spi- 

riiualibiis224occurruntleinporalia,peracti8ferme 

S|taliosis  cl  spcciosis  rcgnlaribus  ofiicinis  (68),  et 

pcr  villas  rusticis  x.lificiis,    spatio  simul  et  specic 

ceriaiiiibus  cnm  urbanis.   Solliciimlinem  cnram.iue 

p  noslram  convcrlimus  in   rcnovandis  et   fnlciendis 

antii|uis  ecclesix   parieiihus  vciusiate  cl  iiicendi*) 

pwlrcfa.  lis.    dissolutionem   niinnntibus   el  ruinani. 

Coinparaviinns  et   novam   lignorum   maicriem  a.I 

saria  lecia  reficieiida,   qux  et  snperponaiur.  Ilac 

enini    nialeria   si    Deus  permiscril,    spcramus  iios 

opcriiiros  eccle&iam,  non  attendenics  signilicaiio- 

nein    pliimbi  prophelici,   quod   snper    iniquitaleni 

sedere  dicitur,  sed  basilicx  nostix  utilitaiein  et  de- 

corem.  Hujut  inetalli    maleriam   qu%rirous,    non 

figiiram.  Et  quoniam  tanio  oneri  sivc  operi  expicn- 

do  non  suflicimus,  stipein  ab  amicis  nostris  iiiendi» 

c.-ire   compeliiniT  uiienam,   quoruin  opa  ct  opera 

InsufDcieniiam   nostram   supplcamus.    Imporiunns 

forie  ct  improbus  senuone  brevi  prvlixitatein  cpi- 

C  slolac  rediino.  Scd  quod  potes  adjuva  nos. 

225  EPISTOL.4  cxLix. 

AD  OMERUU  niPENSEU   EPISCOPUM     (69). 

Commendal   G.   canonictim    $uum ,  quem  miilil   in 
Uuuiam. 

Qiiaiuor  sunl  qux  aui  novas  coiiciiianl  aniiciiias, 

ut  veicres  colunt :  Altcrnx  coiifabuiationes,   obsc- 

quid  inulua,  litterarum  freqiiens  excursus,  virtutis 

fania  consentieiis   veritali.    Iliijus  uliinii  bcneficio 

facicm  vesiram  qiiam  ociilis  viJere  non  incruimus, 

imagiiialionc  compicciimur  ,    ap|)h>U(ienies    iaiiix 

quxel  libcralilatem   vestran,  praidical,  et  rcligio- 

iient  coniniendat.  In  scholis  vcritatcm  didicislis,  in 

sacerdoliu  virtiilem  ;  scd  ncc  in  illis   verilaiem  sine 

virlute,  nec  in  isio   viiiutcm  sine  veritate.  Ex    lii.s 

dc  bcnevolenlia  vcslra  polius  quain  de  nostris  nie- 

ritis  confidenics,  cliarissiiiium  fratrein  nostrum  et 

canonicum  G.  pru;senliuin  lalorem,  quem   pro  ne- 

gotiis  Ecclcsiac  nosirx  inisiinus,  vestru'.  bencvuleu- 

tiie  coininendainus,  ut  cuin  in  «|uibus  nccesse  ba- 

buciil  pro  amoie  Dci  et  nosiro,  el  rirmtjtisconsilio, 

ci  paliocinio  susleiiielis.  lUiribuct  vobis  Dcus,  qui 

c.ipcllain  D.  Marix,  cl  clatisiruui  clegaiHi  slructura 
aciliiicavcrai,  «iuibus  liuc  usijnc  iiliin.ir. 

(6U)  Kipa'iirbs  cs(  Dani.c  aii  fiuviuin  Nipsiani,  a 
qtn»  dividilur  iii  Ires  piirtes.  Dc  Omcio  auicm  agil 
Sa.\o  gramii  aiicus  ad  calccm  lib.  xiv  Uiitorice 
siiic,  cl  .licii  Aisaloiiciii  Uoscbildcnscm  ac  l.iin  lci,- 
sciii  aiilisliiciii  lli|ipciibiiiin  clocUiin  Oniciuni  rcli- 
git^so  miiiisiciio  p.Miiiiiccni  toiise..rai.6e 


D 


«7  EPISTOL.f:.  -  PARS  11.  AN.  i  177-1 194.  m 

ifdpifnlibws  jiisliiin   in    iioiiiine    jiuii    nierccdcin  A  Canuto.  fr.  STLriUNUs  duS.  Cciiovera  .licins  aij!>i*% 


jdsli  rodibnel,   et  inchs(ir.un  l)Un»in  ei  coiifer(uin 
cl   coagitaldin  ei  siipcrefniieiitotn  pro  inisericordiie 
■^iiiclis  operibiis  dabil  in  siiiiiin  vcstrnin. 
226  EPiSTOLA  CL. 

*D  LTJNDENSEM  AncniKMSCOrUII. 


lotiisqi«e    Kcilosiac  coiiveiiius   huniilis,  saiulein  in 
saliiiis  Aiiclorc. 

Viiis  illuslribus,  ei  qui  ilo  sangniiie  regio  (Jiiciii:l 
originein,  proprie  conveiiil,  iit  sicul  buiit  in:tgiiifi(i 
228  senere,  Ita  sint    inunifici  largitalc.  Quocl  ii 


Sub   noHiiNtf  Salomonis  commendat   Pelrum   iptiut      largitas  usque   ad  ccclesias  fcvteiulatur,  elproia- 


iiepotem. 

Lniideiisi  arcliiepisco{)o  satulent  leinporaleiii  pa- 
rilcr  oKcicrnani. 

Fclix  «pera  et  impensa,  cujiis  inlefltionein  fru- 
cluosus  sinus  excipil,  dcsiderium  coniplct  exitiis, 
spei  (iducia  nec  tollitur.  nec  incinitur.  ILcc  iii  Sa- 
lomone  vestro  veie  vcrbis  ct  operibiis  pacifico,  noa 
iiiviinm  vos  iiivilare  dcbenl,  ut  quod  in  eo  bcnevolc 
cuepistis,  Iieiiclice  complealis,  proseqnenlcs  boiinin 


iuveuis  indolein,  qui  sic  litierarum  studiis  iiiiendil, 
iil  a  virlulnm  seniitis  non  recedat.  Plaiita  esl,  (in  e 
per  Dei  graiiani  et  irrig.uioneiu  vcstrain,  focun- 
ilairi  coalescei  iu  arborein,  ciijus  el  foliuni  cilo  iion 
defluel,  et  friictiini  ^unin  dabit  iii  lciiiporc  suo. 
Tcstiinoiiiuin  ci  perliibeimis  coinmoraHli  nobiscuni 
iti  iiioiUe,  qnia  in  scbolis  assiduus,  Iioiiesius  in 
faospitio,  nec  elfusiis  in  superfluis,  nec  in  necessa» 
riisesl  angustus.  Sociorum  brencvoionliain  sic  ine- 
retur,  ul  oninium  graiiain  iion  amillat.  Gaudeat 
snpcr  eo  sancta  paicriiiias  vesira,  el  illustrem  ve- 
<lri  sangninis  celsiiudinem  sic  exalteiis  in  ipso,  ui 
«t  honor  ojus  iatilo  respondeal  geiieri,  et  genu6 
tanlutn  conscnlaneuin  sit  bonori.  Sic  glorieiur  pa-  r 
tiuus  io  nepote,  u(  nepos  ex  palruo  siibiinictur. 
227  EIMSTOLA  CLI. 

A»     QUEUDAM    CA.N0NICUU.' 

Facultateai  coucedit  cuidnm  tuo  canonico  alium  or' 
dinem  ingrediendi,  ac  in  eo  coumorandi. 

Juvandx  siint  voiunlateSf  quibus  ei  devotio  prx.- 

Iiei  initium,    et  qnarum  discreiio  firmal  progres- 

«um.   Hxc  aiteiidetites  in  dilecto  nostro  IL  laioro 

praesentiuin,  concanonico  nostro,  pctitionibus  ejiis 

nec  obsistcie  diutius  audemus,  nec  detrabere  inic- 

gruin  arbitranuir  :  liberain  igilur  ei  domum  religio- 

iiis  expetendi,  et  intrandi  danius  iicentiam,  qua- 

lenus  apud  alios  qiiain  stptid  nos,  Oeo  juvante,  et 

arcliiis   vivai,  cl  dtbtriciius  converselur  :  preces 


lole  propria  ro(|iiiequc  defunctorum,  et  niaxiiii« 
pareiituin  ac  propiiiquorum,  qui  faciiliatibus  abuii- 
daiil,  loca  rcligiosa  visilcfit,  panpcrcs  alant,  elce- 
mosynas  distribuanl,  corain  Deo  gratiam,  ei  coram 
hoininibus  proniereniur  favorcm.  Fraier  vesiercai- 
n.ilis,  bon%  indolis  juvcnis  ^YaUicniarus  (70),  cujus 
incinoria  i»  bencdiciione  est,  ■regio  generi  vestro 
_  coiuligna  virtuie  respondeiis,  ei  apud  nos  spiriium 
reditidil  Oeo,  et  iiiier  nos  corpus  comiYiendavii  te- 


pulcro.  Ot,'aiioiiuni  ac  beiicficiorum  spiritualium, 
sicul  uniis  cx  nobis,  parliceps  cst,  cteril  in  perpe 
limm,  siirreclitrus  iii  die  jtidkii  cuni  beata  virgino 
Genovefa ,  et  exirenr^;  benediciionis  senieniiani 
ctiiii  liis  qni  a  deitris  crunl,  et  cum  ipsa  pariier 
rcccplurus.  El  quoniain  parietes  ecclesis  in  qua 
rcqiiiescit,  parenlum  vestrorum,  adliucgeQtiruini 
concrematos  incendio,  et  iiiinia  extuiic  vetusi.itc 
consumplos  renovare  incoepimus,  el  saria  lecta  ip- 
eius  nova  ligaorum  inaierie,  plumleisquc  laminis 
contegere  proposuimus,  nobiiitaii  vestrx  preces 
fuiidimus,  ul  ad  cocmendum  plumbum  per  prxseii- 
liuin  laiorem  G.  canonicum  iiostrum  aliquod  beiie- 
ficium  nolis  miltati»,  undc  ei  a  Deo  remunerciur 
libcralitas  vestra,  et  ab  hotninibub  commendeiur 
generis  vcslri  fania,  ct  a  nobiscclcbrior  ct  freqiicn- 
lior  babeatur  frairig  vcsiri  inctnoria  scinpilcrna, 

229  EIMSTOLA  CLIII 

AD   CUUDEU. 

Ab  eo  etiam  petii  plutnbum  ad  eccleiicc  S.  Genove^m 
ttclum  o\)sriendum. 

Illuslrissimo  el  Ciirisiianlssimo  regi  Danorum  Ca- 
WOTO  (71),  fr.  Stephanus  6.  Gcnoverae  dicius  .ibbas, 
loiusque  ipsius  Ecclesiae  liuiniiis  convenius,  salutein, 
viiain  ct  vicloriam. 

Gloriosani  ac  feliccm  regni  Danorum  poieniiaHi 


ergo  pio  eo  porrigimus,  ut  apiid  quos  commorafi  D  «l  virlulcm,  qua  aniiqui  parentcs  vesin  pagaiio  Cf 


graluin  habuerit,  pio  coiiiniendabili,  Icgeiidi  cl 
onlandi  sciciilia  qux  in  co  cst,  el  benevolc  susci- 
piatur,  et  bcneficc  iracteinr. 

EPISTOLA  CLII. 

AD  CANUTUM   IIECF.M   DAM.B. 

AqH  de  nobili  adoleuente   Dinio  iijntd  S.  Ceiio'.'c(uiH 
jdto  fuiicto  <ic  iuiuulaio. 


rorc  adliuc  delenli,  in  lortitudinc  brachii  sui  et  iii 
robore  virium  suaruin  Galiias  invascrunl,  ct  Aiina- 
Ics  hisloriarum  coniiiicnt,  et  communis  fama  reci- 
lat,  ei  uibium  oppidoruiuquc  muri  somiruli  proic- 
slantur.  Ex  coruai  vos  nobili  sliipe  dcsociKlisso,  el 
gcntilem  illam  tyiannidom  in  Cbrislianam  nisiisuc-- 
tudiiiciii    nuilasso  (1-1)  gaudcl   mater  Eeelosia,  ciii 


'  Nobili  viro,  ct  ab  avisalavisiiuc  rcgibiis  proorealo      assidnuin  iinpotiditis  culluin,  .devotuai  e.^hibLlia  ob 


(70)  Inscribilnr  in  ^ecrotogio  S.  G»  novofj*  his 
verbis  :  <  Obiii  Waldemarus,  ncpos  n^gis  Dacijn, 
caiioiiicus  iioslcr  ad  sueciiriendum.»  Declaiaiauicin 
in  bac  opistola  quid  sit  can^^nicus  ad  sim  ciirrendiiiu, 
cuiii  subjiiiigil,  I  oiatioiiiim  ao  boiicfieioruiii  spiri- 
lualiuin  3i(  ul  uiius  ex  nobis  panieojia  esi.  » 

[~\)  De  illo  h;cc  scribil  Mcnrsius  iii  llnl.  D(iiii(a 


ad  nnnum  1182  :  «  Mortiio  Wai(b.>maro  priino,  ro- 
giiiim  accepil  lilins  CaiiiUdS  scxlus,  jam  aiite  [pa- 
reiilis  cnra  Bin^sladii  iiiiliatds  aiiiio  1170,  cuiii 
Caniilus  quiiilus  aviis  iiiter  di\os  rercrroKir.  > 

(7:2)  Piiinus  c\  Ibniio  piiiicipibns  (|iii  (^liiistia- 
i>a:n  reiigioiioui  aiiiple.viib  c^l  liiil  llaraiilus  Iimc 
ajjoiiie  Luilovico  Fiy  iuipcraloic,  anno  iidii,  iit  nar- 


*^^  STi.rH.\M  TORNAcnNsis  i.nscopi  m 

Beqniiim,  benenciim   eiog.uis  nii-mci.luiii,   iicr.  rc-  A  no  (74),  nobilis  illius  virl  pectiis  licel  ferreum  prc- 

pio  fasi.i  jtcr  noi  grniiaiii  sacerdoliiii»  prcmilis.ii.c  ciliiis  expwgnelis .  iil  moilno  fialii  siio  gratiam  iioii 

dcbilam  revcrcntiam  sncerdolio  ikncg.iiis.  Cu  iqnc  iiegcl,  ct  iii  lanla  nofcssiiale  Ecdesix-.  iii  qiia  fra- 

jiialiisquibusdam  rrgui.s  pcr  lyr.imrKlem  priniipum  i,  r  vjm  el  iliem   cbiisii  ullimumcl  (licmexspeital 

s,crvituli  siilijccla  sit  licclesia,  iti  vcslro  pcr  icgaleiM  cxlieiiunn  ,   pio    toia    lia-ielilate   quam    posiiilet, 

clcmcniiam  vcsir.im  libeia  osl  cl  quiei.i.  Suprailicue  aliquid  milial,  iiii(Je  cl  apud  Dcum  sccinior  sit  ejus 

persoiuliniiis  a   viris  poleulibus  Kcnlilibus  lunc  il-  cousciciilia,  el  apiiil  bomines  bilarior  fam;!,  cl  circa 


laliC  ealicem  bibit,  cl  absinlbio  doloris  inebriala  est 
Kiclcsia  be.U.-B  virginis  GeM(ivcf.r.',  in  qna,  Dco  li- 
fol  indigi.i  dcserviums,  fvacia,  dinila  cl  combiisla. 
Tcslaiiiur  lioc   parit;les  inccndio  illo  consunipti,  cl 


inortiium  libcralilas  appareal  debiia,  ol  bencvolcn- 
lia  manifesielur  fralerna.  Cbarissimum  fralrcm  et 
caiioiiiciim  iiosirnm  prxsenliuni  Ijtorcm  G.  cle- 
mcnii.c  vcsirx  couimeiidatnus  ,  ut  euui  ngali  juve- 


ralce   in    ciiicrem    commulata ,   pulrclacii,  230  tis  p.itiicinio,  el,  si  opns  fueril,  aujilio  piolegalis. 

iremuliox  cxeii.  Eos  lenovare    incocpimus,  sujtcr-  Yali-at  ct  orcscal  iii  dies  scmpcr  maguificeniia  ve- 

poiienda  nova  lii^noriim  ivaleric,  ct   tccto  pliimbco  slra. 

!-iipponenifa.  Ncc  hoc  dicinius,  princ^ps   \iclorio-  231*232  EPISTOL\  CLIV. 

sissiiiic,  nt  qiicnilis  aut  niciidicis  voLilius  imjtor-  "            ad  mvelo.^km  suessionensem  tpiscoi-UM. 

liine  aliijuid  vel  improbe    poslulemiis  a  clcniciilia  P.ognl  pro  stiis  camnkis  de  Fnmitale   l/i/on/i,  nl 

vcstra  ,  sfd  ul  misericordiler  consanguineiim  ve-  ^»  quodam  onere  cuvel  eos  tubtevaii. 

fiirum  iiobilem  vinim  CHn^trum  nioneatis,  ne  omni-  luter  cateras  ainictiones,  sub  quibus  bodle  gc- 

110  sil  iimncnior  fialrissuis  ^Valdcniaii,  qiiiiri  bcafo  mil  Ecclcsia,    novas  et  indebitas  exactiones  pre- 

fiiic  SHO  canoiiicus  nosier  f  ictus  (73),  in  rclebri  siaic  compelliiur  ;  el  ciim  liberi  debcant  esse  (ilit, 

elaushi  noslri   loco  sepiiltus,  in  omnibns  biwiericiis  tributa  solvunl  ct  decimas,  lanquam  peniliis  alieni. 

el  oralionibns,  qiuT  in  Ecclosta  no.str.i  riiinl,  parti-  Voruin   facilins  toleratur  a  singulis  quod  »\t  oiiini- 

ceps,  frater,  ci  sociits  ncc  iii  vita  pariem  alii)i;aiii,  bus  sustinetur,  cum  tanten  geniitus  omiiium  dulu- 

lit  diciiiir,  seu  fnniculiim  lixrcdiialis  siix  possedit,  rem  non  miiiuat  singulorum.  Tangit  nos  ii:oc  plaga. 


neo  posi  mortcni  sive  ipse,  sive  Ecclcsia  pro  co  ali- 
quid  iiide  pcrccpii.  Yox  juslilix  ipsius  cianiai  ad 
fratrciii  de  icrra  :  Fraler,  <la  mllii  portionem  snb- 
stauHa'  paierna'  quai  me  coniingil  {Luc.  xv).   Roga- 


cominuiiis  Patcr,  q:iat  taiilum  non  invitui,  scd  cliam 
inviiiim  trabit,  nt  cl  &ulvatis  (Icciii.as,  ct  decimas 
exigatis  (75).  Successorcs  Melclrsedecii  lilios  Aaioii 
iioii   cxcusanl,ncc  levitarutn  immuiiiias  purliotie 


mus,  supplfcamus  ac  pciimus,  ul  vos  qui  toties  ar-  ^  s\h\  concessa  gaitdero  periniiiitur,  cnm  univcrsos 
ints  siipciMtis  jdololalras  e(  jiign  sultjicitis  Cbiistia-      fiscus  absorbeal,  iicc  (anicn  libcrctiir  Cbristus  Uiide 


rat  SaKO  grammaticus  in  Hiit.  Danica ,  liiu  ix  : 
(  Ltidovicum  IMagnnliae  constitulum  auxilia  pctiiu> 
rns  acccssit,  at  Ludovicus  siimmo  nmplilicandne  re- 
iicionis  anlore  confeclus  condiiionem  barbaro  ob- 
ttilit,  opem  spondendo  si  Cbrisli  cullum  exscqui 
consensissct,  qna  sententia  et  salulem  liospili  ct 
sibi  pictaiis  pr.^econium  pcperit  :  Uaraldiim  enim 
solcmni  lavacro  usuin  coiisequenler  Saxonieis  ro* 
Iioravit  auxiliis,  quibiis  is  frelus  in  terrilorio  Sie- 
viensi  dic  iiidaui  Deo  a^dem  sollicila  moliebalur  im- 
pen  a.  Ilic  il:H{ue  sanclissimi  tenoris  specimcn  a 
iioinanis  rilibus  miitiialiis,  profanaia  pcrlidontm 
orrorc  teinpla  diruii,  victiniarios  proscripsit  ,  lla- 
iiiiuium  abrogavit,  atqiie  incondilx  pairix  Cbrisiia- 
iiisini  sacra  primus  iiidilil,  rejocioqiie  d;cino!iiiiii 
culiu  divinnni  .'emuiatus  est,  suprcmo  quid(]uid  ad 
rt^li^ionis  ciisiodiam  altinnit,  scrupulosissima  cura 
scrvavit,  sed  non  tani  cflicaciier  qiiain  pie  rein 
^iispicatu»  esi;  supervcniens  enim  Iloguerus,  i.M(lii- 
cla'{iie  per  eiiin  sacia  temerans,  vcra  religione  jtro- 
scripM,  piistino  adultcrinain  loco  re.slitiiit,  ac  ^uo 
*.Tieiiioiii:ts  bonore  donavii,  Haraldus  vero  [>ro- 
lugits  fortiiiiam  ad  sairilogium  liaiislulit  :  nam  iit 
|»ra;cijtuum  iticboal.t:  religionis  specimen  ,  ita  jiri- 
inuin  neglcctut  spcciaciiluiii  fuii,  atquc  cx  spleiidido 
Kaiictilaiis  auctore,  infamis  ejiisilem  desertor  cva- 
sil.  Ericiisejtis  fraier  ciiiu  co  Magtinliae  baptizaliis, 
cliaiii  a  filc  (!of..>cit ,  ei  iii  Cliristiaiios  srcviit.  Ai 
aniio  cin  iler  8(iO,  suasu  Ausgarii,  Dremcnsium  an- 
ii:>tiiis,  aniinuiii  nd  piotatom  quam  exueral,  cniivcr- 
ii(,  idi)l()iiiin  ciiltuiii  riirsiis  abolevit,  ac  sacriloge 
nicnlis  onorc  dcjKis  lo.  i;uid(|uid  pcr  insuleniiaui 
coinmi^cial,  oxpiavi:;  (aiiluiiiquc  iii  excolciida  le- 
li:'j;:t)iic  se  pcsfii,  q.iantiir.i  egt^rat  in  aspornamla. 
l  iliits  iMici  fi   ('.'i-  parciiiis  voi,rgiis  insi^tons,  rcli- 


gioncm  propagavit  ann&  900  ;  qni  cliain  scipsiitn 
apud  Angliam  jampridoni  Cbristianismi  soleinnibits' 
aquis  hiimectanduui  exbibuit.  Cittternm  privatam 
salutem  in  pnbl'cain  exubeiare  cnpiens,  ab  Ag^pitu, 
qui  tiinc  civilatis  Roiiian:c  sacris  pra;erai,  Daniani 
divinitns  condiri  pelivil.  Deiiide  anno  9SI,  defiinclo 
Haraldo  piissimo  rege,  snccessor  cjus  Siieno  rnrsiis 
Clinslianis  infensus  fiiil,  prosperaiu  sibi  iii  divina 
6;pviendi  occasionem  venisse  gavisus,  tolam  leligio- 
nis  slirpeni  a  radice  conviilsii,  eoiiue  anclore  U<ini 
susooptum  Divinilalis  ciiltiim  i'epet>  a  siijiersliiione 
niiilarunl.  At  cum  ille  Sueno  I)ci  vindice  dextera 
regiio  fuissei  spoliatus ,  landcin  iesi|»uil,  el  bac 
fortiin.i;  s^evilia  ad  amjileciendam  rcligionis  cbari- 
rilaiein  adaclus,  abslraftos  caligiiiC  uculos  salnlari 
liicis  coiileniptationc  suliudit.  >  llxc  Saxo,  qiii  s;ib- 
Djungii  cumilem  principem  quaiuor  opiscopuius  iii 
sno  regiio  designasse,  Arusiensem,  blcvibconsem, 
Rijx^nsem  ac  Itoscbildensem,  quibus  vclnti  qnatiior 
cardiuibus  Cbrisliana  reiigio  iii  Dania  stubiiiiu  ac 
lirtnata  est  aniio  993. 

(75)  Canoiiicus  scilicct  ad  sncciirrendiim,  ul  cx 
I^ecrologio  S.  Cenovelx  roceiisuimus. 

(74)  De  Canuli  iu  religione  propagaiid:i  u-lo,  bajc 
scnbii  Mcvisius  iii  Uibi.  Dan.  ad  auiiuui  109.^  : 
<  littcr  isl.')  in  Livoniam  Daiii  arma  traiisittlere , 
atqiie  regionis  illius  inlidclcs  cocjito  illi.';  pncilicari 
vcibo  Dci  per  niitistiteni  Mcnarduin  ac  Derioliliini 
succcssorem  rebellantes  domuere,  ct  ad  ruleui  Cbri- 
stiaiiaiii  iinivctsim  ainpleciendam  pepulero.  > 

(7.j)  instiiuiu;  fiierunl  dcciniac  aiino  118S  a  Plii' 
lijipo  Augiisto  cum  iler  Jerosolymitaiium  siis('i'|>il, 
dc  quibus  Itigordus  baec  babet  :  <  Celebraliiiii  csl 
coiiciliiini  a  l-bili|Mto  rege,  coitvocatis  oinitibiis  iir- 
cbiopisiopis,    op  siojiis,  aubatibus,  ol  lolius  regiit 


H\  EPISTOIwE.  —  PARS  11.  .AN.  1177-1102.  442 

aJiligiUir  Clirlsliuntis.  Iiiler  hos  \aiwu  siiij^ullHS  H  \  qtii  septilrra  p.nrum  x:!inc:ibnnt,  ne  nicmorla  eo- 


qiioii.iinna  suspiria,  sanclx*  paicriiil;ili  vesirx  pre- 
Dcs  fiiiKliiDiis,  tii  rrairiltus  iiostris  aptid  sam  tnin 
Vedastuiii  (7G)<loinoraiiiii)iis,  iu  '|iianiuin  voiiis  p!a- 
riMJril,  paroiis,  ci  noijis  prneslclis  lioc  lienericium, 
«piibus  coiisuevislis  scinpcr  e.xliibcre  vul:iiin  233 
bilarern  ei  jiicunituiii.  Teuuis  csl  corum  sacellns, 
iicc  disicnlo  vivuiil  tnarsiipio.qui  tcre  perbicniiiiim, 
6iispensis  parocbialibus  ofganis  (77),  vcslro  siil>j:i- 
cueiuut,  pro  culpa  coiuitis,  inlcniiclo  (7H). 

234  EPISTOLA  CLV. 

AU    PAPAM. 

Rognt  e:im  })ro  ecclcsia  S.  ViclortK,  ut  senel  aunua- 
tia   tcdesia.'   Parisicnsis  ipsis  conresxa. 

.Saurlissinio  ilomiiio  ct  Palri,  Dci  grnlia   sumnio 


ruin,  ijiii  propiieias  iiilerreccraiil,  233  <)elerelur. 
Hi  vero  (|ui  boiiis  opcribus  patrinn  suoriiin  conlra- 
(!icen;  voliiiit,  fpianiiim  in  ipsis  esl,  iiicinoriain  aeler* 
iiaiii  in  f|ua  jiisli  pcrmniicitt,  ci  csteiiuare  teiilaiit, 
ci  exicrininare  cnnieiKtuiil.  ^'ec  suiit  amiicndi,  Pa.er, 
jiivenciiii  hac  nova  voluiilate  sua,  qui  patres  suos 
ei  maireiu  su;iin  exiuiiam  Parisienscin  Ecclcsiain 
11011  boiioraiii,  noii  verciiles  fjiioj  per  vcrilateiii 
«liciuir  :  ilonora  pairem  tnum  et  watrem  ul  sis  lorf 
garus  super  {errnm  (£iod.  xt).  S;me  proebcndaruin 
Paiisicnsium  annualia,  ecclcsi:e  Sancli  Vicloris  ex 
iiilcgro  «lcbcri,  el  ipsius  Ecclesix  P.irisicusis  tain 
cpiscopi  (]uam  capiiiili  autliCiiliciim  rescriplum  le- 
st:itur,  ct  sanctorum  Romanorum  ponlifieuni  privi- 


poutilici,  fr.  STrriiANus  dc  Sancta  Cenovcfa  diciiis      legia  confirmaiii,  ci  pJus  (|uam  longissimi  lemporis 


abbas  ,  loiiiis  obedicnli.ie   dcvolioiiis  cl    scrvituiis 
pleiiiiuiiiiicm. 

Piudciilcs  et  polciites  in  geiicratione  sua  viri, 
Ciiii  tuiic  te  rporis  in  ecclesia  Parisicusi  litulati  prx- 
erant,  erclcsiam  SaiiCli  Victoris  lanlo  dilectionis 
iic  dcvoiioiiis  affeciii  proseculi  sunl,  iil  in  ea  saoix 
rcligionisouorc  tacti  paiiicr  ac  tracti,i)Ieri«|uc  ipso- 
riiin  uon  soliiin  conferreni  siia,  scd  ct  seipsos  ofTer- 
rcni  (79).  lii  lioc  glorioso  ccrlamioe  largicndi  sua 
bc-^to  rcgubiriiiiii  collegio  sic  et  univcrsi  provoca- 
baut  sii:gii!os,  el  singuli  uiiivcrsos,  ut  cx  singuio- 
riim  lacultatibus  prxdictoruin  iiiopif  fratrum  pns- 
eesjjioncs  el  pecuni.Te  proveiiirciil  :  cl  cx  «nivcrso- 


pra>scrif>tio  civili  simtil  ei  canonico  jure  clamal. 
Saiicta  cliam  palcrnitas  vcsir.i  pcr  discrclioiiem  cl 
scieiitiaii)  vobis  et  saiictje  nomanx  Ecclcsi.-e  a  Ueo 
dalum  ,  illius  vcrbi  qtiod  in  privilcgio  continetiir, 
scilicet,  ex  intcgro,  iiilerprctatio:icm  scripsistis,ct 
viris  pnidciililitis  Atrcbatcnsi  ct  Aiiiiiiaiicusi  epi- 
scopis,  ct  abliali  Pruliacciisi  non  cogiiitionein  iiiiii» 
slis,  scd  exscculioncin  :  quibiis  sicul  iicc  inatidaii 
vesiri  vel  unum  iola  licct  prailcrmilierc,  sic  iicc  vo- 
Lis,  si  dici  liceat,  in  bis  qii.nc  canonicc  siaiuistis. 
conV(Miit  aliquid  immutarc.  Ut  enim  vcrbo  principis 
uiainur,  qui  longe  sacro  aposlolalu  vc^iro  infcrior 
cst,  interprelatioiicn)  inler  jus  el  xipiitaieui  po^iia.ii 


rum  benevoia  siiiiul  ac  beiiclica  dcvolionc  suarom  r  voiiis  solis  ei  oportel  el  licel  inspiccre.  El  qiioiiiam 

:ii:iiualia  pr;)bbendarum  (80).  Eorum    piam  iibcria- 

tcm  (ilii  qui  propairibus  suis  in  Ecdetia  Parisieiisi 

iiali  sunl,  cuiii  imilaii  dobcreut,  imniutarc  conleii- 

dunl,   scquenlcs  iii  liac  parie  morcs  quos  non  co- 

iieruni  patres  coruui,  ut  quod  illi  conluleriint  isti 

aufera:.t  :  quod  exluleruul  cxtra,  aui  qiiod  (uitda- 

voritiil  ciro.iiaiil   ct   cffuiiilant.  Dura  lilioruin   con- 

diiio,  qiii  ncc  cos  iii  opcre  coutrario  sequi  voluni, 

b.ironibtts,  iii  qiio  iiinumerabilis  iiiililum  miiliiiinlo 
soii  pcditiim,  saiiciissiiiia  cruce  insignili  suiit,  el 
proplct  iustaiitem  neccssiiatem  ,  oppido  euim  iicr 
Jcrusolymilaitum  rex  affectabat,  cutii  assensu  cieri 
et  |'opuli  quasdam  dccimas  ab  ontiiibiis  essc  acci- 
pien<ias  eo  lantttm  aiino  dccievil,  iiu£  diclu>  suiit 
decimai  Sabihadini.  i 


inierprelalio  vestra  generalis  est.  ei  ncccssaria 
mgamus  vos,  Paler  s:tiictc,  ego  miniiiia  portio  filio- 
niiu  vestroruui ,  el  oinues  quotqiiot  iiisiiiuiioucs 
ordinis  Sancti  Vicloris  pro  posse  iioslro  olisrrva- 
mus,  iil  interprelationein  a  nobis  jusie  el  caiionice 
prolatam  facintis  firmiter  obsorvari,ct  rcligiosissime 
ac  ordinaiissinie  ecciesi:K  Sancti  Vicloris  jura  con- 
servetis  integra,  nc  forle,  qiiod  absit  !  dici  po*s;t  a 

canonici  B.  M.  Inlcr  canonicos  Sancii  Victoris 
ascripli  suiit,  scilicct  Slcpbaiius,  cl  ut  pLtccl  iioii- 
nuliis,  Odo ,  cpiscopi,  Bernerus  decaniis  Adam  prie- 
ceiitor,  Thcobaldus,  Beriiatdus,  ci  Mauritius  arclii- 
diaconi  ct  caiiouici  P:irisieiises. 

(80)  Provcntii   anniio   pr.cbciid.p  vacanlis  iti   Ec- 
clesia  B.  Maiia;  P.irisiensis  gaudcnt   canoiiici  regu- 


(76)  Ec( lcsia  S.  Vcdasli  apiid  Firmilaiem  Milouis  D  hires  S.   Victoiis,  qiio  jiire   fruunliir   alia;  abbali;e 


donata  fuii  ccclesi.e  S.  (iciiovcf;e  Parlsieiisis  pcr 
llilgolum  Suossiuncnscin  episcopum  ul  jani  dixi- 
nius. 

(77)  Accipil  liic  parlcm  pro  loto,  organa  sciliccl 
pio  oinni  c:iiilu  ct  ollicii  divini  celebralione.  Orgaiia 
»  ilcin  Cdqiciuiii  essc  iii  usii  iu  ecclesiis  Gallia'  sub 
Pqipino,  anuo  757 ,  tit  relcrt  Egiiiliardus  :  i  Con- 
siaitiius  imperalor  Pippiiio  inuila  inisil  muncra,  in- 
ler  qu:c  el  org:in:i,  qtia'  ad  euiii  iii  Com|icndio  villa 
pervencruiil,  ulii  luitc  populi  sui  gcneralem  conveii- 
lum  haliiiil.  » 

(78)  Videliir  lioc  iutcrdicliim  in  (liijeccsiin  Siic.ssio- 
nciiseiii  lattiui  ideiii  csscac  illiul  ,!equo  iiieiiiiiiilCaii- 
«ipraianus,  lib.  ii,  cap.  v  :  «  Vidi  Siie^sioncm  civi- 
t;iteiii  in  C;iilia  cxcoiiiiniiiiiealioiu  subjaciiissc  diu- 
lius,  ci  noiiuisi  subsilcntio  clericos  diviua  mysleria 
n  iiiistiasse.  i 

i.79)  >oiiiiulIi  prxsuics   Parisienscs,   c t   p!eriq'ic 


cjusdcm  ordinis  iii  variis  rcgiii  catliedr:iliiiti$,  ut 
AureliisCariiuti.Auibiatti,  cte.  {^use  quidem  aiuiualia 
ad  lioc  iliis  coiiccssa  poiissiniutii  fiieriint,  iil  pro 
dcfiiiicto  canouico  preccs  fuiidere  teiicrentiir.  Sie- 
plianus  aiiteui  Parisieusis  cpiscopus  iila  aiiribuil 
canoiii^jis  Vicloriuis,  ul  legiltir  iii  eoruiii  i^ccroloyio 
IV  Kalcnl.  Augusti  :  <  AuiiivtTsai iuiii  pi;c  rccorila- 
tioiiis  S(eplr.iiii  Parisieusis  ep.scopi,  ipii  iii  viia  su.i 
haiic  iioslram  ecclcsiam  inirabiii  aUcctu  siiicei:u 
dilcctionis  nmplccictis,  tnitllu  ci  maj^na  ci  bciielici:i 
coiilcrciis,  digtiuiii  ct  perpcliiuin  stii  nominis  ci 
amoris  nicuiorialo  posicris  deicliquit,  siquidcm  iii 
oiiinibus  ecclesiis  iii  (iiiibiis  pncbcinl:»  suiil,  prx- 
bciidas  singulas  ucJil.  Iu  sciiiori  ecclc.^ii  (t.  iM;:r.;e 
prvCbciidam,  uiiaiii  iu  ccclehi;»  S.  iM.irceili,  S.  Gi-r- 
tnaiii  Allissiodorcnsis.  S.  .Mariiiii  dc  CampeUis  pi;e- 
boiidam  uiiam,  dcdil  oiiaiii  iio!)is  iii  omnihus  siipra- 
ilielis  ccclcsiis  aiinu',!ii:i  prajbcuJaruin,  »  clc. 


445  STEtMIAM  TOHNACENSIS  EIMSCOPl 

iiKtlevulis,  qii.a  noii  236  ''litii^^ivil  (i:ni|)ciciii  a  |>o 
(eiilc.  e(  puiipcrcin  cui  noii  orjl  aJjutoi'. 

EPISTOLA  CLVI. 

AD    DOMI.MiU    JkTnE[I\TENSF:M    (81) 

Commendal  et  laudal  abbveni  de  SarueiolSi)  temere 
itccusalum. 

Ma(er  el  foiiies  «leiracliouis  invidia  volato  c;»pile 

soliu  inuriuuraie  ,  diebus  nosiris  procedil  iii  puLli- 

runi,  uljam   non  sagiticl  in  oliscuro   rcclos  corde, 

ncc  sedons  in  insidiis  inlerflcial  innooenleni,  sed 

vibrnlo  in  captil  jusii  coratn  omnibus  giadio  lelliale 

vuliins  ralsxdclationis  inngul.  Vcnerandis  eiiain  S'  se 

237  f  ollcgiis  inimiscens,  non  solum  carduos  agri 

conculcai,  sed  ci  cedros  Libaiii,  quaniuin  in  sc  esi,  ve- 

licno  inlicil,incciuliocreniat,exterininiopcrdil.  Magi' 

slr.iin  severitalis  ci  sevcrilalis  niinistr^m  promiiiit, 

dissiinulal  iniqnilulcni,  innocentiam  siniulat,  el,  ul 

fjcilius  ci  credatur,  mcndacio  pcrjurium  addil.per- 

juiio  saciilcgium  augel,  faUos  lcsies  subornal,  sini- 

plicitalein  jndicuin    circuinvcnil,  quousque  damnc- 

tiir  innoceiis,  el  vivus  absorbeatur,  queni   mortifi- 

care  conieiidit.  Uujus  monslri  pcstem  moriiferaai 

sncrae  ei  rcligiosx  auies  ci  assibilantcm  non  reci- 

piuri,  ci  rejiciuiit  insisientcm.  Arm;itum  et  anima  - 

1'jin  contrs  laniuni  prodigium,  Paier,  vos  esse  coii- 

lido,  iii  sccandum  discrciioneni  vestram,  nec  insi- 

diando   ciccumvolet,    nec    lalendo   subripiat ,  nec 

inncicndo  corrumpal.  IIxc  adco  dixeriin,  quia  qnos- 

dani  laicoi  perversos  poliiis  quain  convcrsos  Lc- 


4i( 


A  les  ordinis  Cisterciensit,  forte  niinis  credidos,  el 
ui  sibi  crcdatur,  qnerentes  aiil  querulos,  incrustnrc 
tendil  sinreritatein  faiii.x>  prxdicli  viri,  cl  sacrosaii- 
ctuni  ('ollcgiuin  abbuliini  vestroruin  (Si),  ipsis  eiiuiii 
angflis  rcvcrcndum,  falsjc  corruplcla  calumni;i>, 
conlra  virnm  justum  accendore,  ul  iniqnilas  op- 
primat  justiliain  ,  238  ^^  niendacium  absorbeai 
veritalcm.  Stct  in  iioc  conflictn,  si  necesse  fueril , 
rigor  el  vigor  aucloritatis  vestrx,  pro  viro  sanciu 
et  justo,  iino  pro  totius  ordiiiis  evitando  scandulo, 
ne  ii  qiii  dixenini,  linguttm  nottram  niagniftcabimut 
{Psal.  xi),  impisp.  voluniali!:  suae  dcsideratam  repor- 
lcnt  victoriam,  ct  ille  nullam  suslineat  injuriam , 
qui  nullam  adinisil  offensam. 

239  EPISTOLA  CLYIl. 

AD  LUNDENSEM  ABCHIEP. 

Lxcusat  se  quod  non  iradideril  pecuniam  ereditum. 

Reverendo  Palri  ac  doinino  Lundensi  archicpisco< 
po,  Sueci£  primaii,  Stcpbanus,  dictus  abbas  S.  Ge- 
novefje ,  salulem  ct  debitaiu  lanto  Palri  revcicn- 
(iam. 

'Depositum  vestruro  per  manum  Absalon  clerici 
veslri,  uobis  commissuro  verecundi  suscepimus, 
canic  reposuimus,  fideliier  conservamus.  Is  a  sancio 
Jacobo  revertens,  postulavil  nobis  ul  usque  Claro- 
valtcm  iraiisferaiur  argentum  rogalu  vesiro,  cuin- 
meatu  nosiro,  traduciu  suo.  Timuimus,  fateor,  ve- 
Slram  pi-udcnlium  olTendere,  ne,  si  absque  lilteris 
rcddercmus  quod  nuctorit:ile  lilieraruin  vesiraruin 


B 


moviccnsis  montis  (85),  sccrclo  didici  coiiflare  ct  C  accipimus,  possel  aliquis   inscrulare  simplicitateui 

inacliinare  dofos  cuntra  virum  juslum,  virnm  sitn- 

piicem  cl  recluin  apud   lioinincs,  cl,  ul  crcdinnis, 

apud  Deum,  abbutcm  sciliccl  de  Sarnaio,  queni  cv 

liiimiii  loco  suiitimilas  coiiscienlia:  claruin  ,  ei  cx 

utioquc  bilarilas  lainx  coniineDdabileni  prxdicat  et 

acccptum.  Foinilein  rancoris  el  invidix  contraxe- 

runt,  ex  eo  quod  in  causam  quain  conlra  clericos 

siios  habueruiii,  vir  praedictns  zelo  Dei  accensus, 

qiinntuin  poluil  opprcssis  clcricis  astitil,  ncc  desli- 

tii  juvare  pusilljiiinics,  aillictis   consulcre,  vagos  et 

profugos  consoljri.  Generalio  illa  prava  alque  per- 

vcisa,  prudenlior  filiis  lucis  iii  negoliis  hnjus,  qui 

in  inaligno  posilus  csi,  mundi,  per  quosdain  abba- 


nusirain,  accusare  fidem,  vuincrare  constaniiam, 
arguere  ievilatem  :  quandopiacuerit  vobis  vel  cflerrt 
deposilum,  vel  tranbferri,  litteras  paicniesel  pen- 
dcnles  veslrx  voluntatis  indices  inillile,  qnaruin 
tesiimoniu  probare  possirnus  ei  soluiam  vubis  pe- 
cuniam  veslram,  el  nustram  u  vobis  cusiodiani  ab- 
soiulam. 

240  EPISTOLA  CLVI.IL 

AD  CAPITULUM   LAliDU.NENSE. 

Cauonieos  rcgal  ul  libenli  atiimo  dintiltant  Michathm 
decanum  (85)  suutti  in  farisiensem  decaiium  elt- 
clum. 

.Adinirabilis  et  amabilis  est  Ecclcsiarum  ludui, 


(81)  Atiebalum,  vnlgo  /Irrnj,  oapul  ArlesiiC  inter  D  sis  in  dioecesi  Carnotensi  jiixtn  Caprosiam,  IJallica 


Gallianiel  Fian(lriam,a  Ploloina'0  Uigiacnm  diciuir: 
pcr  mull.i  aniioiiMn  ciirricnla  subdila  fuil  bjec  ci- 
viliis  opisco[(0  CnnnTacciisi  iii  spirilitalibus ,  sed 
tairlein  proprio  piicsule  donala  est  (iipioinale  Ur- 
bniii  11,  :iiiti()  lOOii,  iii  ([uu  h:t>c  leguiiiiir  :  <  Atnv 
baletisis  Kcclc.sia  niia  cx  iiobilioribtis  ecclesiis  (oiii- 
proviiicialibns  iU-niciisis  incliupolis  soleiniiibus  r.i- 
iioiiiiin  iiioiiiitnenlis  ficln  ,  olitn  priiu'i|)alis  scdcs 
ejiiscopauj.s  fiiil,  piopriiini  poiiiiricein  babnit,  suain 
diocccaiin  :  volmnus  crgo  uljiigo  Cauicraccnsis  siib- 
jeclioiiis  ab  Erclesia  Alrcbaiens.i  excti.sso,  el  recepia 
dignila!e  jiriiiiis  teniporibns  ralioiiabili  finnilale 
posMissa,  caidir.;ilein  tpiscopuin  vobis  el  Ecclesiae 
vcslrai  uiileni  eiii^cre,  cl  eleeluin  per  manwin  inc- 
trnpoliiani  vestii  consecraie,  cl  Ecciesiu;  vesir:vj 
iiic:irilinarc  studeatis.  >  Alrcbatensi  auicin  Ecclesiu; 
tuiic  prxerat  Peirus,  qui  abbas  Cisiercicnsis  ex- 
fclilcral. 
(b2)  Vallos  Sariiaii  ai;baii.i  csi  ordinis  C'sleicicn- 


Les  vitux  de  Sernatj,  fundata  Init  a  Sinionc  dc  Ne- 
olpbn,  rmncise  constabiilario ,  el  ejus  nxore  Evn, 
anno  H28,  qiii  in  eadftin  ecclesia  jacent.  Aiibas  an- 
tein  illc  eral  Gnido,  qiii  cuni  Siinone  de  Montcforti 
conira  Albigenses  profeclus,  taiidcm  episcopns  Car- 
cassoiionsis  esl  ofl"eclus. 

{S7>)  Desigiiat  fralrcs  laicosordinisGianilitnoiitcn- 
sis  in  agro  Leniovicensi  conunorantes  apud  Murc- 
luin,  iit  siiperius  notavimns. 

(Si)  intelligit  cnpilulum  generalcabbatiim  ordinis 
Cistercieiisis ,  cujiis  nionaslorii  ablias  fuerat  cpi- 
scopiis  ille  Atrebalensis.  ad  qnem  huec  epislola. 

(85)  Michncl  de  Corbolio  prinitiin  can<niicus  cl 
caiicellnrius  Parisiensis,  deindc  decanus  Motdensis, 
piisiea  Lnudunensis,  in  Parisiensem  tandem  clegitur 
niiiio  1191  ,  posl  obiluin  Mauhu:i  de  Monteinoren- 
liaoo,  Dc  eoAiliericus  inC7»ro;jit-o  liaec  habet  :  «Mi- 
cliaol  decnnns  Parisicnsis,  vir  tlieologus  cl  rcligio- 
£us,  ii)  puliiurcliani    Jerosolyiniiaiiuin  eslclecms, 


4i5 


El'lsrOL.€.  —  PARSII.  AN.  11771192. 


4i5 


riiKUies  fr.iierna  cliaiitalc  siipj)lcl   aliera  tlefeclum  A  nios,  Macarioscjuc    cl  Uil.uioMCS  oemiilalione,   qiia 


alierius,  noii  pccuniarnia  raliucinin,  scil  coinmercio 
personaruni.  (Jna  est  coiiimba  Domiiii,  inconsiiliiis 
est  tuuica  ejus,  cl  in  uiio  corpore  parles  ita  sibi 
(1eservien:es  conscniiunt,  ulquod  esl  conimuue  om- 
iiiuii),  propriuiii  xsiiiiienl  singiiiaruin.  £o<iem  reli- 
gioi.ii  ariificio,  eoileu»  spiriiu  cliarii;ais,  eoilein 
siuilio  piuvidcnl  a;,  qiio  LauJuneiisis  Ecclesia  Mel- 
dtMisem  siLi  diuanuiii  assuinpseral,  Parisiciisis  fe- 
mivo  pariier  a*^  feslino  sallu  sibi  praeripuii  cum , 
iion  rapinaji  scse  arbilrala  fjcere,  si  eum  quein 
silii  prius  inslilucrat  canonicum,  sibi  coiisequenler 
instituercl  ct  decaniim.  Non  inovcatur  in  iiliquo 
£:incla  aeuiularo  vcsira,  quasi  Parisicnsi«  Ecclesia 
iiijiiri.im  vobis  fecerit,  qu;r.  ia  boc  sibi  consuluit ; 


poles,  seqiicns,  el  inler  Gallicauas  dclicias  austcri- 
tatem  Tiicbaidis.Nilriaique  rigoreni  proponeiisaliis, 
impoiiciis  tibi.  Hobuslos  et  forlos  iiumeros  sarcina 
ista  rcqiiiiit,  el  expeililus  in  cerlaniine  spiritalium 
lacerlos  alblelaruin  desiderat  liacc  palajslra.  Veriim- 
taivien  qui  noii  consuluissem  ul  inciperes,  non  coii- 
sulo  ul  desistas.  DilTiJentiaui  yicturix  murmurabant 
niiiii  fieqnenles  innrmitates  lux,  cerebrum  debile, 
pcclus  aridum  ct  siccum,  slomachus  frigidus,  et  jo- 
junioruin  bctlo  non  suHii  ien«,  toium  deniquc  corpu- 
iiciilum  luuin,  licet  laboribus  cxpositum,  non  laineii 
242  disposilum  ad  iabores.  Rursum  terrori  mibi 
eranlpariier  el  liniori  insoliix  solitudiiiis  borror, 
ferarum  non  iiominum  incuila  domicilia,  lcrraarida. 


2ut  persona  lanquam   levilate  vei  anibilione  duola  ^  nec  lierbarnm  ferax,  nec  humoris  abundans,  adeo 


fiit,  qxxx  in  hac  cleclioiie  sccula  esl  nou  voluulalcin 
propriain,  scd  vioienliam  alienam.  Raplus  esl  a 
concaiioiiicissuis,  maxiiiie  amltiendus,  quia  miuiiiie 
ainbiiiosus.  Cougaudete  persoii* ,  coiigaudele  et 
Ecclesiae;  quia  iiic  et  ibi  vcsler  eril,  vobis  deser- 
vieiis,  vobis  obcdiens,  vobis  ia  omnibus  ad  obsc- 
quiiiiu  vestruui  paraiusct  parens. 

241  EPISTOLA   CLIX. 

AD  W.  DE  BieniA  (86). 

yec  suadel  nec  disxuodel  vilam  eremUicnm  quam 
fiteral  amplexut,  teU  (jiuvdim  tradit  monilaad  eum 
rccLi,  duceiidain. 


ut  aqua  ipsa  qux  deforis  ccllain  luam  gultalim  pro* 
iluil,  iiecsaporem  aptiim  gusliii,  ncc  visui  jucundiiiii 
colorcm,  ulpoie  nalura}  prorsus  aqtiarum  coutraria, 
bibenlibus  sive  inlucnlibus,  conferre  valeal  vcl  of- 
ferre.  Iii  ipsa  auiem  ccllula  tua  asperitas  vesliuui, 
aridilas  ciborum,  leclull  duriiies,  somuum  carptiui 
vix  adiiiiucns,  probibilus  pruposiiu  tuo  siue  grainli 
causa  cgressus,  lalroiium  iimor,  qiti  duos  deccsso- 
rcstuos  iiitcrfecerutii  (87),  ne  le  successorcm  eoruni 
tuitium  eis  addereiii,  ad  dissuadeuduin  tantu;  pcr- 
feciionisiiutium  inovcbant  nie  pariter  et  moncbnMl. 
iiifer  bxc  inecum  rccogilaiis  te  regularibus  disci- 
pliiiis  erudilum  ,  et  in  sanclo  frairum  coilegio  qua- 
Fralri  >V.  dc  Blcria,  Stkmiamjs,  S.  Genovefu)  di-  q^  dragiiita  ferine  aniiis  (88)  sub  obedieniia  pr.t:lato- 


riiis  abbas,saiuleiii  tilriii.sque  ab  eo,  qui  in  advcnlu 
Kuo  facit  utraqueuniini. 
Arduam,  fraier,  iiigressus  es  viam,  Pauios  Anlo- 

sed  anlequnm  illuc  iter  arr^perel,  faclus  est  Seno- 
iiensis  arrhiepiscopiis.  »  Giiillelinus  Ariiioricus  'Jiiit 


niiii  Doiniiiotnililasso,  tolerasse  miilta,  dliksimulass<< 
nonnutla,  sequanimiierpcriransisse  blaiida  etaspera 
iit  prioratu  cl  exira  prioraium,  humiliter  ei  utiliicr 

lcin  Sancti  Evurtii  de  suis  fr;iiribiis  vei  dc  exlraiieis 

duo  semper  siiil   presbyleri,  qui  pro  iiobii,  ei  pro 

hoc  accidisse  aiiiio  Il9l,el  vocal  euin  virum  ihcoto-      noslris,  tam  vivis  qiiam  defunciis,  Oeo  assidue  stT- 


giim  ct  sanctuiii ;  llgonlus  aiitem  iii  eodem  aiiiio 
iioial  diem  ipsatn,  sciliicl  viii  Kalcud.  Maii,  addii- 
qne:  i  qualis  ei  quantiis  in  rogendis  sciiulis  Pari- 
siiis.ct  l;ir)>ieiidiseleeiuosyiiis,el  aliispiunbus  boiiis, 
anle  ar*  liifpiscopatum  floruerit,  non  est  nosira;  fa- 
niiliiiis  evolvere.  » 

(80)  Gti  Ilelmus  quoiidam  canonirus  rcgularis , 
qui  ascclicam  viiam  iii  cella  quadam  iu  neniore 
duBieria,  vulgo  /a  [oral  de  Biere,  nou  longe  a  villa 
Foiiliellaqueusi,  iti  dioc('o-.i  Senoiiensi ,  ducebal. 

(87)  Alter  eorum  vocabatur  Giiillcimus,  ul  cotligi- 
liir  ex  ciiaria  quadaiii  Phtlippi  Aiigusti 


viaiit,  ui  vilain  ibi  creuiiiicani  dticeiiies,  in  viciii 
inoiiuin  vitae  quem  prascedens  Guilleiuius  ibi  leiiuii, 
teiieanl,  nisi  ibidcmde^ere  volucrinl  vitaarctiori.iioc 
auleui  sitb  hac  coiidiiione  coiiccdi:iius,  qito.l  fr.itics 
ibi  itianeiiteslocum  iilum  dil.-^tare  non  poieruiit,  siitc 
nosira  licentia  ;  in  foresia  nostra  iiec  boves,  iicc 
vaccas,  nec  ovium  greges,  nec  captas,  nec  porcus 
tiabebunt  ;  quicuuque  iVatrcs  ibi  aiit  per  liatioin 
Guillelmuin  dum  vixit,  aui  deincops  pcr  eccle>i;i:n 
S.  Evurtii,  el  ad  maudaium  abbatis  S.  Evurlii  Ij- 
cieiiles  obedientiam.  Voriini  iioii  iuebitabbati  fia- 
j)  irespryedicloiocoinsliiuios  qu;iiidiu  beiie  ei  lioiiesle 


(88)  In  nionasierio  scilicclS.Evurlii  Aiirelianensis  "  se  habuorinl,  de  loco  illo  movcre  el  alias  iraiisfcne 
iibi  Cuilloliiius  iiie,  vir  summ.-p  pielatis  ei  rcligioiiis,  iiisi  volitil;  si  veroculpabiles  iii  aliquogravi  deliciu, 
ofTioio  priuris  perf5  atiiios  functus  fuerat.  Ad  htijus      quod  alisit !  iiivenii  luerint  ,  iii  arbiirio  eritabbaiis, 


aiiteiii  epi.slolu:  iioiitiain,  soJeuduMi  csl  quod  prioraius 
U.  Mari£  de  rrancliario  diotus,  iii  iieuiorc  dc  Bieria 
jiliis,  fuit  quoiidam  asceierium,  lii  quo  asccta  re- 
cliisiis  vitam  agebal  crouiitic:uii  :  quod  perdiiravit 
ad aiinum i  197, quod PbilippusAuguslus celtaui  liaiic 
donavit  canouicis  icgulaiibus  S.  Eviirtii  Aurelia- 
neiisis,  ul  coiislal  por  lioo  iiislruiiioiiluiii  doii;tlioiiis 
ex  cliarlopliyiacio  ejtisdotii  monaslerii  deprompttim : 
i  In  iiouiiiic  saiicia;  et  iiidividiiai  Trinilaiis,  Ptiilip- 
pus,  Dci  gralia  Fraiiconiiu  rex.  INuveriiit  uiiivoisi, 
pr;osentes,  pia;veriti  cl  fiiliiri,  qujuiatii  Dei  intuitu, 
ol  ad  politioiieiii  fralrisGu.lloliiii,cremit:e,de  Bicria, 
looum  iihim  de  Uiciia,  queiii  ipsi  dediiiius  iii  vila 
Sii;!  Iiabeiuiiitu,  dodiuius  cl  ooiicossiuius  eociosi.e  B. 
Evuiiii  Aiiroliaiioiisis  posl  liooosssiiu  ojti^jdciii  Ginl- 
Idiiii  pcrpeluo  ol.titiriuluu),  ad  lioo  ul  ibi  por  ;ibba- 


ut  vet  ibi  vci  alibi  seouiuluiu  ordiuis  esigeiiiiaiii 
ctiljiasstias  htiuiiliter  eiiieiuictit.  tlli  autem  fiatros 
iii  viciu  ct  habilti  iiileriori  siiil  sioui  eremil28,  ol  iii 
iiabilu  exleriori  coitlormare  so  sludeaiil  fraitibiis 
sitis  S.  Evuilii  et  S.  Vicioiis,  qiKuiluui  lacuUas  do- 
iiius  su*  peiiiiiseril,  imer  qnos  eos  aliiiiiando  coit- 
vcisari  oportobi!.  .\cluin  ftiureii  aiiiio  ll*J7,  rei;iii 
noslri  x\%,  vaoaiilc  c.iiiceliaria.  >  Quod  quideiu  lir- 
)i:aluiii  Ittii  diplomatc  liiiiooeiitii  lil  poulilioiiius  siii 
aiiiio  II,  qui  iucidil  iii  aiiiiuiii  iiiiO.  lu  lioc  ascoloi  lo 
seu  prioratu  posieu  iiisiiiiiti  suiii  caiiouici  regui.iros 
e\  iamilia  S.  Evurlii,  ut  palel  ex  cluirla  Guatieri, 
Seiiononsis  archiopiscopi,  daia  aiiiio  1^24,  <jua.>  di- 
rigitiir  oa.not.iiois  lu  EL"ttosia  de  Fr.iiicburio  toiuiiiu- 
raiilibus. 


447  BTEPIIAM  TORN 

ciim  liis  qui  aiianinies  ii:tlti(al>3iU  in  dorno  Domiiii 
vixiiisc,  iioii  levoin  coiice|)i  riJuciain,  (c  el  »l(iora 
possc  in  crenio  snsiinere.  Experliis  cs  iit  ronvciilu 
ligoKMO  jfjunionim,  vigilianiin  fasliii;!,  ficiiiiin  si- 
Itiilii,  s(abiliia((Mn  lori,  iiOiiiiuii(|ii:iin  c(  diiri(iein 
l'jc(i,el  »riili(a(ein  cilii,  (iindirnuin  siiniil  el  noctiir- 
iiuin  pensiini  obst-qnii  (.iivini.  In  liis  oiniiilnis  lc  co- 
gnoviiniis  ct  cxiici  (nni  rcgnl:iria,  ct  sjecul.it  iiiin  ex- 
|icrli>in.  in  illi)  liiocinio  clHUS(ri  ilidiccras  quaiiicr 
«lelicics  conda  coniinuneiu  ailvcrrariuin  in  creino 
niilit:ire.  IIjdc  sunt  qua:  iiiiiii  propositnin  inuin  coni- 
inciKiahilii  rCiliiuiK,  nt  gra(antcr  snscipianius  qund 
feceris,  ct  gratulauicr  aniplcctaiiinr  qiiud  ficis. 
Acquiesco  posdnoiluin,  plicel  quoJ  displicuit,  .ip- 
proho  quoJ  oilerani,  victus  consilio  luo,  victus  voio. 
Pra>dictas  243  occ^isioucs  per  Doi  gral  atn  ficgisij» 
rupisli,  sprcvi:,ii,  saltuiu  faciurus  de  ereiiiu  in  c<£- 
liini,  (lc  solilu.liiic  in  civilatein  liabilalionis,  dc  do- 
scflo  cl  iiivio  in  lcrrain  viveiKiuni  laclc  cl  niellc 
inananlem.  Indixi^ti  ijciiuni  iiostilius  Inis,  diaijoio, 
cariii  el  mundo,  ({ui  alroc.iores  ornni  bcsiia  sangui- 
iioin  aninia;  tuuc  quxrebant,  e(  conjurati  in  niorlein 
luaiii.paiaii  erant  rapcrc  panpcrcm.duin  a((ralierciK 
ciiii!.  Oljecisti  di.iljolo  liuniiiitalein  quamspecialiter 
iiinet,  corpori  luo  cnices  e(  snpplicia  ,  ntundo  qui 
in  nialigno  posilus  esl,  coiKeinpliiin  el  ftigani.  la- 
gredientc  te  ereiniiin,  initii  i!hi  pariioruno  iclu  con- 
fossa  &wnt  luonsira  luaiiii^  et  ocqnitix,  iaqueus  ci 
|ierdica  iioininuni  Deo  servire  volentium.  Poieniis- 
sinii  duces  in  cxercitu  Pharaonis  terga  verierunl 
libi,  el  noii  facicin ;  f,.cii  siini  nt  slcrcus  lerrae,  ja- 
cont  sub  pedihus  tu^s;  calca,  preme,  contere,  vigila 
iie  resur<;anl.  Movciiil  lioslis  insidias,  non  ah  inju- 
liis  tcinpcrabil,  sciens  paticiiliam  luam  sic  toiilciii- 
psi.sseprospera.ntnon  liincatadvcrsa.  Iiisidiaiiii  rc- 
6])0iidu  :  Vade  rciro  Sa!ann{Murc.\iu).Eli(inisilrans- 
(iguraveris  le  iii  atujeiuui  lucit  (II  Cor.  xi),  el  si  dixeris 
tnalur)ibouuni,  el  bonutn  matum  (/<«.  v),nondei  ipies 
Kcrviun  Clirisli.  Nnn  cniiii  ignunimus  as(utias  tuas, 
ab  iniiio  mendux  esl,  et  pater  ejus.  [ioan.  vm).  Carai 
iiKinniiranti  rcspondi;  :  «  Locuta  es  qnasi  uii.i  dc 
Kliiltismuiicribiis.  Revei'tcreAg:\rad  doniinamlua.ii, 
c(  eslo  suhdila  ci,  mcnli,  rationi  piirx  cl  rcligiosic 
\olunl.iti.  »  Qtiod  si  adhuc  improhe  stiperbirc  vo- 
lucril  ct  gannirc,  eicvalo  signo  criicis  dc  victoria 
securus  :  Doniiuus  inihi  adjuior  (Psal.  cxvii),  uon 
timcbo  (juid  facial  milii  caro  (Psal.  i.v).  Si  miindus 
niovore  volueiil  liianditiis,  cl  delicias  offerre,  oc- 
curre  dicens  :  <  Oinnia  qu:c  sunt  in  mundo  repti- 
lavi  ut  itercora  (Pltilip.  iii)  :  nain  et  mundus  Iransit 
et  concvpisceiilia  ejtis  (I  Joun.  n).  Discipiilus  cjus 
siiiii  qui  (lixil  :  Ego  de  hoe  mundo  non  sum  (Jonn. 
viii).  Pi.r  Dii  ;>r:iliain  iion  rcvcriar  ut  canis  advomi- 
lum  (Prov.  xwi),  [ncc  pos(qiiaiii  244>  """"""  "''^' 
ad  urolrum,  rciro  respiciam  (Luc.  w).  t  Si  ha'c  Iria 
viceri.s.  qiiUi  tc  vicisse  crcdiinus,  oninia  monstra 
•nlijccisii  pcdihus  tuis.  VeriinKameni;oi)i)isi  iii  ora- 
ru!ii(;r|  jcjuniopo;cst  cjici  Iriplcx  ii^liul  (i;ciiioni(iriini 
j,ciMis     Discrcic  iuilciii   potius  :igoiiiIum  cst  quai!» 


.\CE.NSiS  EPISCOPI  418 

\  disiricte,  nc  ant  sine  sale  siicriflciuin  luum  offeras. 
aut  incnute  feslinans  oOendas  ad  iapidem  podem 
tiiiiin;  aut  si  cocperis  in  \ia  denccrc,  diculur  de  tc  : 
Hic  homo  caepit  cpdifieare,  et  non  poluil  eonsummare 
(Luc.xix).  Orationcs  sint  brevesel  intercisx,  ne  si 
forte  iii  nimiam  extendantur  prulixilatem,  aul  vcr- 
iantur  iu  ixdium  ,  aut  excipiantur,  ut  quandoqiie 
assoict ,  sommo,  aut  ab  liis  qui  dicuniur  ionge  sil 
unimus  orantis,  occurrcntibus  ei  piiantasticis  cogi- 
tatioiiuin  nchnlis  per  mcmoriam  co;um  quae  facta 
siint  qu2ndoqiic,  vel  quxlieri  poluerunt.  In  orationo 
iaciyms  spontanex  iicc  rcjici:iii(nr  spoiilanec  ,  nec 
cog;uitur  invii3c.  Complos;c  ci  consiriclc  palpebrae, 
frons  iii  riigain  contracta,  veii>a  slridenlia  ct  anhela 
in  prccibiis,  convuisa  suspiria,  ct  cxorli  gcmilus  in 

C  l:icryin:iruin  imbrcin,  sic  pioferunt  iiigratum,  sieiil 
indcvotumoirerunl.  Placidc  ctbiandc  suiciil  infimdi, 
lacite  cl  cautc  ciruiidi  voiunl,  sinc  snpplicio  ploran- 
tis,  sine  judicio  explorantis.  Si  fncrint  oranlisi.i- 
Cf  yinx'  spcctacula  boininuin,  erunt  offendicula  vel 
ridicula  angelorum.llia  gratia  si  (e  quandoqne  com- 
plcveril,  imiiare  peccairiccm  Magditlenam,  qu:c  iri- 
bus  ex  causis,  sive  pro  iribus  persouis,  irinas  eflfudit 
viclimas  Incrymarum.Fievit  pro  se.fleviipro  fralre, 
flevil  pro  Doinino  Salvaiore.  Pro  se,  quaiido  pedcs 
Domiui  Jcsu  iacrymis  suis  lavii  et  capiilis  snis  ler- 
sii;  pro  fratre,  quando,  post  inortem  Lazari,  sedens 
in  domosua,  ci  piorans  ad  voccm  Maritix.  venienit 
Oomino  occurril,  dicenlibus  Jtidxis,  quia  vadil  ad 
monumeiHum  utploret  (Joan.  xi);  pro  Domino.sicul 

^  dicitur  in  Evangelio  :  Maria  sUihal  ad  monumeiitum 
foris  245  pforans  (Joan.  x\).  Sic  et  lu  inler  irri- 
giiiini  superius  et  irriguum  inferins,  quando  pla- 
cucrit  Domino  dare  potuin  in  iacrymis  in  mensura, 
piora  pro  lcipso,  plora  pro  proximo,  piora  et  pio 
Domiiio.  Pro  leipso,  recogilans  amios  tuus  in  ama- 
ritudine  animx  tu£  ;  pro  proximo,  pro  vivis  el  nior- 
luis  cullorihus  fldci  Ciirislianx ;  pro  DomiiiO,  ha- 
hciis  t:edium  vitac  prxsentis,  el  desiderium  xiernae. 
lii  primo  fletu.  ut  deiicta  jiiventulis  tux  ct  ignoranliat 
(iias  ne  memineril  Deus.  In  secundo,  ulvivi  a  inalis 
dcsisiiiniel  in  lionisoperihus  persevercnt,  ct  morlui 
iii  pace  requiescantet  ad  vilainxiernam  pervciiiani. 
iii  toriio,  ciipiens  dissolvi  el  esse  cum  Christo,  di- 

Q  cciis  :  Ueu  mihi  quia  incolalus  meus  prolongntus  at 
(Psal.  cxix).  Primae  iacryuia;,  fraicr,  compunciioni» 
et  p<£nitenli:r;  secundx,  compassioniset  misericor- 
diac;  terli:p,  congralulalionis  el  fiduciae.  Ah  oratione 
sallum  facias  ad  Icciioiicin,  a  iectione  ad  medita- 
tionem  ,  nl  qnod  lcgcris  saiubriter  concoquas  et 
rumincs,  trajiciasiiuc  qnod  ruininaveris  in  memoriaj 
tlicsauros.  Ne  prolixitate  auicm  legcndi,  aui  ocuius 
olilundas  caliginc,  ant  vciligine  capuf  graves;  posl 
niodicam  iectioncm  deamhiila  per  ceilulam  (uam, 
aiil  in  liortnlnm  cgreiUens,  vireniibus  licrbHlis.  qu«i 
tamcii  paiicc  sciil  ct  rarx,  visum  refice  langucu- 
icin;  nui  apud  alvoaria  conspice,  quie  tihi  el  soiatio 
sint  cl  exciiiplo.  Iiiter  bas  varic(ate^,  as[ieritateiii^ 
cnini  pro  deiiciis  iiahilurusc»  paradi^i.  Castiga  ct 


U9 


EIMSTOL/E. 


PARS  II.  AN.  1177-1102. 


450 


jfjuniortim  rigorem,  iit  xstivis  tliebiisnindicom  cil»i  A  posiiilnutos    (lispensalioiils     visccn    nobis  nprriri 


j»osl  Iionim  lcrliam  (89)  occipi.is,  itosl  iionaiu  rcfe- 
clionem  rrgularem  snmas.  Si  dics  :osiivos  Itibernis 
voliicris  c.omp.irare,  nl  qnanUim  iii  briima  laiilum 
III  ardorc  canicdlariuiii  (licriiiii  vclis  altstiiierc,  ant 
Peuin  leolare  incipies,  aiil  liii  ipsins  Iionitcida  csso. 
Ncc  anii(jnos  inonacbos  (90)  Nilri;o  jojiinniKlo  assc- 
qni  potoris  vcl  coiiseqni,  iicc  Aiilissitlorciisi  Gcr- 
uiano  (01)  siniilcm  (c  op|)Oncs.  SuHicial  246  '"'■ 
inediocrilas  Angiisiini  (92),  qiiain  si  cxccdoio  vo- 
Inciis,  a  carnib^is  abstiiie,  sivc  solidis,  sivo,  iit 
»iiiiil,  liqii^Tactis.  Lxccssi  niodiiiii,  indulgc:il  niibi 
rbaritasiiia,  qiioniam  qui  consolaliirns  advcncram, 
«lofcmis  oHirinin  usnrpavi.  Parliripem  nie  fac  ora- 
tionnin  tii:«ruin,  cliarissiine,  qnoniain  in  agro  re 


qnniriniiis  cl  oplamus.Yolunlalcni,  non  ojius,  Doiiii- 
ituiii  :illcii(lerc  sancli  dootorcs  scripscriini.diccnlrsl 
p^^rrntiim  nsqiie  adco  cssc  volnnlarluMi,  iil  si  nu\\\ 
sil  voliiiilariiint,  iion  sil  pecratnm.  Kxpoiiiiiil  el  c:i- 
piliiliini  ilitid  :  Domhius  jndical  fuies  terrtv,  id  est 
inlcnlioncs  ciijnsqne.  Uiide  prxvlictus  249  ^'''''  '!"• 
ncqnc  iiiientioncni  landendi,  iioqiic  iiocendi,  sedcor- 
rigcndi  poliiis  et  corripicndi  iiabiiil,  exciisaniUis  c^t 
a  poena,  quain  noii  pr.^eccsscrat  culpa,  niaximecniM 
niulicr  coniumcliis  el  cunviciis  snis  advcrsarium 
siiiiin  provocaril  ,  removcnda  essel  el  plcctonda. 
Sod  nec  mulieri  credendum  csl ,  ciijiis  ct  procaci- 
lciii  cupidilns,  el  ciipiditatcm  provocabnl  panpcnas. 
Caiisa  cniin  pccuiiia;  a  prxdicto  viro  cxlorqiiciidir. 


giiniiiis  positiis  ,    ct   si  quandoqiie  eisqui  iti  mola  "  situt  faciuni  est  ,   crcditur  bxc  dixisse  ,    ciim  ncc 


coiijiigii  laboranl,  consiilciitiltns  inc  consulo,  larncn 
oornin  qni  iii  loclo  coiitcnipbtlionis  quicscunl  iiidi- 
gco,  cl  j!iv;iri  snirr:igii.s,  cl  adir.onori  cxcni|)lis.  Non 
ut  vicem  rrpendcns  dico,  nicinor  liii  ulti  cl  filiiis 
ofTorlnr  patri ,  cl  pcccaior  S.ilv;ilori  siipplical  iu 
boslia  satiiuiri. 

247  248  I  riSTOi.A  CLX. 

Alt  DO.\IIMJSI   TArVM. 

lloqul  pro   derico   ii;jns(e    accuxaio. 

Ii)  ca   digiiit^ilis   oniiiicnlia    sanciain    Rcclcsi.^ra 

Roinanain  Saivalor  insliliiil  ,    inisoricordix  siniul 

.*>(-.  jiidicii   staN^rnnt   manibiis  cjus  coinmiilens,   ut 

babita    ronsiiloratione   pcr.sonariiin   ot  lomporiim  , 


e:iiii  pra-gnantcin  constarct  fiiisse  ,  nec  aboriivum 
fcris-.e.  Narn  quod  ait  alio  prcsltytcro  cl  nuilicre 
qiKutain,  lerra  ogcsln,  quasi  infussnui  introspccluin 
cst,  oinniiio  inforino  ,  ot  laiiquain  co:<giilun)  carnts 
cl  sangiiinis  esl  repoiiuiu.  Sed  boc  dolose  caiisa  cu- 
piditatis  puluil  lieri  ,  ei  aiiunde  sive  ex  aliqiio  ani- 
i:tali,  sivc  ex  consuctn  corruptione  ninliobri  projici 
cl  lerra  poinil  operiri.  in  dubiis  autein,  Paier  sancic, 
l)Cnigniorem  el  bumaniorcin  sciitetiliain  scqui  do- 
bere  proclainanl  jiira,  qu:e  semper  ud  absolvenduin 
proiiiora  sunl  quain  nd  condeniitnndiim.  l)o  itino!- 
fesli.s  autcm,  et  non  de  occullia  dubiis  :>o!ot  Ecclcbia 
jndirare.   Sed  el  pro  inanifosto  boniiciiiio  leginius 


volunlaiis  ot  nctus,  iiilcnlionis  cl  operis,  nccTqni-  q  suinmos  ponlifices  ,   ex  disponsaiione  ,   deriris  et 


laleni  ri;;orc  snporct  ,  iiec  rignrem  siibiemperel 
.Tqnilntc.  Il.rc  ?iint  ubera  coiisolalionis  cjiis,vin!JOi 
et  lac  iiinnanlia.  Ii;cc  Snmai  itani  siinnni  pontificis 
nicdioinalia  fonionia ,  qiioruin  distincin  infusione 
agilur,  no  vcl  absorbcatur  piisiilaniniis,  vel  inso- 
loscai  snpcrbus.  Ilis  rcspirnns,  cl  de  niiscricordia 
v.sira  spcr;iiis  devotus  filiiis  vcster  pr.xseiiiii»m 
lalor,  pedilius  vcslrnc  sanclilalis  ndvolviliir,  nl  in- 
lcniionom  cjiis  ,  qiia>  dc  zelo  jusliiiac  proc(;ssil , 
porna  non  scqnaliir,  qnain  limel,  ne  palerna  sevc- 
rilatc  siipcr  eiiin  accensa  ,  contcratur  in  eo  cala- 
nins  qnassnius  ,  nul  lintiin  fuinigans  exstingiinlur. 
Ipsc  osi  siipcr  cnjus  ncgotio  sancliialein  vestram 
parvitas  i)n>lra  coiisuluil,  ct  consulcnti  dignalics- 


Itrcsbyieris    in   suis  ordinibus  ininisirandi  indul- 
genCiam  prxstitissc. 

EPISTOLA  CLXI. 

AD    QUEMDAM     l>n.£LATI)M. 

Cratfs  repetidit  pro  nuro  ri  (jeinmis  ad  Gniaiidum  s«- 
fwlcrum  scu  capsam  II.  Gciiovejii'  coHatis. 

liigraliliidiiiis   iidor.tt  siiiiiilacrnm  ,   (|iii  coll.tli 

siiii  beneficii   nicmorintii  vol  cxsliiignil  iisiproi.us  , 

vel  ncgligit    indcvotiis.  Iliijus  iningincm  ciilp.T   rc- 

spuimui,  ^SO^^-*»"'^^''^""""^  iiivolucrmn,  snpcrcili:! 

dolestnmiir,    cl  f;icicn)   ct  toiiiin    ipsornui    idoliiiit 

ciim   suls  ciiitoribns   iii  peipeiiiiim   rondcmnan:us. 

Obtala  inleriii)  a  vobis  bi'nl;r.  virgini    !ioslr;o  Geiio- 

vef:e  muniiscuia    (93)   suminn    graiinruin   actione 


tis  dc  siiiiiino   prndonlirc  veslrx   sncrario   respon- 0  prosequiinur,   sunimis  dcoscnlaniur  l;ilt!is  ,  summo 
dcre.  Aiiiplcciiniiir  responsuin,  se.l  luisericordiatn      dcsiderio   traclanius.  AfleclMs  vcslor   iii  monlibus 

(89)  Ilxqnidcm  bore  foniputnnd:c  siiiit  inorc  cc- 
clesiastit  o,  non  sicul  babcntur  in  die  nalnrali  apiid 
nos.  Teriia  aiilom  liora  oITJcii  ccclcsinslici  rospondcl 
bor:e  dioi  iioii:(>.  pnsl  in«diain  nocttMii. 

(9;>/  Idem  csi  ao  si  dicerct  yCgypii  monaobos  , 
.trcipiens  parloti*  pro  lolo.  .Niiria  eniinesl  pruvincia 
il'^gypii- 

(91)  Logitnr  iii  c)us  Viia  apiid  Suriiiin,  cap.  8  : 
t  Niinqiiaiii  pancni  fruinonti,  non  viiiiiin,  non  aco- 
luin,  iton  olonin,  non  tegiimcn  ,  nun(|uuiii  vel  saloin 
ad  nsuin  condiendi  s.iporis  ncocporii.  S;u)e  die  Ue- 
surrect-iuiiis  vel  NaliviinlJs  Dominiru;  poionos  sin- 
giibe  suinebantnr,  in  qiiilnis  il;)  viiii  >npor  aqiiis 
hiiniis  dilui-batnr,  ul  acoli  nu>tcril;is  solel  largi.s 
|>i-rinlstioiiilitis  lemperari.  in  refeclioiiibiis  prititiiin 
eiinroin  pradlltnvil  ,  dciiule  paiicin  liordoaociiin 
sui»:p>ii,  (lueui  taincn  ipsc  excussilcl  inol'.!ii;  ci  cuin 


bic  cibus  grnvior  jojuiiiis  iiidiccrolur,  nunquam  nist 
iit  vcspcrc.  interdnin  inmon  in  bcbdoinada  nic(li;i, 
pleruinqiic  die  7  poi;eltaliir.  > 

i\H)  Kogiila  S.  Aiigiisliiii  vinin  docol  rommiinoni 
ci  fncilein,  non  itor  sliiouirn  ac  c.-cicr.c  rogiila*,  P.t- 
comii  sciiicel,  lt;isilii,  iienedicli,  cl  ioli(|itOMiiii  nio- 
nacboriini.  reirus  Comcslorin  Sermoue  do  S.  Augiisl. 
:iil  :  c  Oidinavii  Augiistiiins  Hogiifain  clericoruni 
c:inoiiico  dogcniiiini  ljiio:im  cnno;<ica!  niodiocrilalis 
eMondeiis.  »  Haiic  itiodiocrilalcui  loste  Po-sidoiiio 
sci  iitus  cst  ipse  Aiigiisliniis  iii  violu,  habitu,  oi  oni- 
iiibus. 

(l;5)  Gratins  agit  alicui  priolalo  (  siqitidem  I*ji- 
troin  uuni  tiuncnpai)  «le  :itiio  ot  goiiiniis  (|-ias  ini- 
seral  ad  oriiumiiiin  scpiil.  riiiii  soii  c;iiis:iiit  b;ioiaii) 
ii)  qua  rccoudiuc  sunl  reliiini.e  S.  Gciiovcf»e. 


5K1  STePllANI  TORNACENSIS  EPISCOPI  m 

iiostris  ilcsiraltilis  esl  siipor  aiiriim  cl  l:ipiilcm  pre<  A  siidiliii  su!)  vcstru  regiminc  ,  Paler,  exsiiltat  ,  ro- 


D 


tiosiiin  ninltiiiii,  rum  Iixc  iillima  diio  virgini  no* 
ctrx  ihiserilis,  cl  iion  omiserilis  illiid  prininin.  Ex 
priino  cniin  tliiu  ullima  rorinam  sil)i  coiirieiiiiil  ,  el 
clTiciiinl  rinem  ,  cum  alTccttis  poliiis  xstimcliir  cx 
laigitore  iiiuneris,  qiiam  ex  inunere  largiioris.  So- 
leiil  virgiiies  sxculi  liiijns  in  auro  Cl  marpfaritis 
gluriari  ,  et  comiplibilem  coiporum  suonim  spe- 
ciein  ci  eoriim  ornatu  vel  demonslrare  venalem  , 
vcl  venitero  demonstraium.  At  virgo  nosira  ,  diim 
ndlmc  vivcicl  ,  carnales  sprevii  illecebras  (94),  cl 
pio  gemmis  ot  anro  nnmnMim  xrenm  titulo  criicis 
iiisiRiiciii  (05),  qiieiii  doniiniis  Aulisiodorciisis  Ger- 
inaiins  iii  sigiium  spoiisaliliariim  cam  Cliristo  luco 
arrharum  collo  cjiis  suspeiiderai ,  omiiibiis  prxpo- 
siiit  dcliciis,  omiiibus  divitiis  anlcgcssil.  Nunc  in- 
ter  choros  virginum  ,  et  si  iion  forlc  prima  ,  iiiter 
primas  laincn  summx  virgini  obsequcntcs  prxci- 
pua  ,  cultores  corporis  ei  scpiilcri  sui  (96),  preci- 
bus  90  mcriiis  remunerat,  prolcgit  e(  coiiservat,  et 
nrnatus  quos  sibi  vivens  imponi  iiohiit,  devotioni 
lidclitim  sepulcro  suo  imponere  permiltil ,  noii  iit 
aliquam  gloriolam  inde  concipiat  ,  sed  ut  liberali- 
iasx)ITereiiiium  indc  promoveaiur  ei  crescal  :  cl 
qiii  iniranliir  oblaiioiiuii)  speciacula  ,  rncrenntur 
excmpla.  Hinc  esl,  Paler,  qiiod  devolionem  ve- 
slram  a  beala  virgine  nostra  certissime  remune- 
landaincredimus  et  speramus,  ui  aurum  quod  cum 
gcnima  sepulcro  ejus  apponeiiduin  misistis  ,  relri- 
buat  vobis  Deus  in  vita  xterna,  ei  Agiium  qiiem  ^ 
ipsa  scquitur  quocunque  ieril,  possitis  et  vos  251 
conseqiii.  Pro  gratia  vobis  inlcrim  collala  ,  e(  iii 
posleruni  conrerenda  ,  participcm  vos  faciat  oin- 
nium  limeiitium  se  jDeus  ,  quem  participem  ora- 
tionum  nostranim  ,  qualescunque  fuerint ,  nos  ut 
vobi^  promisiinus,  consiituimus  et  optamus. 
EPISTOLA  CLXII. 

AD  PiPAH    (97). 

Agil  de  canonicit  S.  Joannis  Sueisionientit  in  imro- 
cltiis  commoranlibus  ,  qui  abbati  ohisnijierare  re- 
nueOant. 

Canonicus  ordo  rt>.gulariier  a  sanctis  Palribus  in- 

(94)  Alliidit  ad  id  qtiod  caiitalur  in  anliquo  ejiis 
offlcio  :  I  Ccnovefa  virgo,  Aum  carnates  sperntt  itle- 


gaiis  Dcnm  ot  siipplicans,  ut  in  diebus  vestris  dirl- 
g:>lur  252  salus  in  manu  vcstra,  slatus  Ecclesise 
llorcjt,  superborum  cornua  confringanlur.  Ei  qnia 
conipassionis  aireclu  fralrcm  et  comprcsbyterum 
nosirum  ,  abbatem  Sancti  Joaiiiiis  Sucssioucnsis 
siisccpisiis,  loius  apud  iios  regularium  orJo  in  ple- 
nam  vobis  pratiaruin  aclionem  a.ssurgi(.  LaborateC 
inuruin  se  opponit  conlra  filios  inobedientix  ,  qiii 
cxira  clauslrum  sub  obtenlu  parocliiallum  curaruin 
moraridesiderant,  alque  inori  :  salagcntes  ne,  pcr 
abbalcm  suiim  quando  cxcesserint,  corripi  valeant 
et  corrigl,  scd  ad  defensionem  episcopi  se  vertontes, 
per  pccuniarium  pa^nam  ,  canonicam  redimunt  di- 
sciplinam.  Si  peslis  ista  convalneril ,  perit  ordo  ca- 
noniciis  ,  pcreunt  ei  sanctonim  Patrum  regiilaria 
insiilula  ,  solvunlur  llncs  et  funes  obedientix,  et 
erunt  iii  collcgiis  nostris  loi  abbafes  qiiot  presby- 
teri  parocliiales.  Verum  perbibcmus  lestimonium, 
quod  ab  exordio  ordinis  nosiri  parocbiales  cano- 
nicos  (98)  noslros  in  episcopaiibus  in  quibtis  sunt, 
libere  ct  absque  ulla  conlrndiclione  pro  nccessiiale 
vel  uiililale  ccclcsiariim  nostrarum  ,  vel  pro  sua- 
rum  correptioneculparumj^-onsuevimusamovere, cl 
in  clauslrum  reducere ,  et  qnoiies  res  urgebat,  ex- 
commiinicare.  liis  tanlis  malis  qiix  ex  radice 
omnium  malorum  cupiditaic  proccdunt  ,  per  qux 
bursa  emungitur,  ncc  vila  corrigitur;  sancla  paieT' 
nilas  veslra  reinedium  alTerai.  elc. 

253  EPISTOLA  CLXIII. 

AD    ABBATF.U     DE    VnSICAHPO     (99). 

Bogat  ut  Noviomensem  thesaurarium  ,  qui  vilam 
fnerat  amplexus  mouatlicam,  in  hoc  propotito 
con/irmei. 

Non  paucis  Scripturarum  (cslimoniis  edocemnr, 

quam  mcriloriuin  sit  iiinnnum  siispioere  ,  siisteii- 

lare  debilem  ,  pusillanimeiu  consolari.    Id  cum  ad 

omncs  pertiiicat,  qui  in  t:ilibus  liabenl  gr.ttiam  ,  il> 

lorum  prxcipue  est  olTicii.qiii  quibuslibet  liominuni 

filiis  prxponiuiliir.  Ista,  P.-)lcr,profercns  non  qiiasi 

iiegoliosus  in  otio,  luci  lenebrx,  nox  dici,  sapienli 

nescius  prxsumo  scieniiam  indicure  ;  sed  ad  mc- 

Sue.<^si<)nensis  ,  ad  qiiam  b:ec  rclerend.-i  cs( ,  et  ad 
observaiiones  quas  ad  ipsius  elucidulionem  subjc- 


cebias,   alerniregis  promeruil  graiittima  fieri  fa-  .,^  cmah. 

muta.  »  (98)  Eos  sciHce'.  qni  ad  parochiariim  rpgimen  ct 


(95)  Viia  S.Ccnovcfx  vetustissima  nis.haec  babcl : 
4  S.  Cerinaiius  niiiuiiuini  aereum  Dci  iiutuallaium 
h»hi'niciii  ei'^niiin  cnicis,  a  tellin-e  coiii^cns  proma- 
giio  niuncrc  dcdil,  inqiiiens  ad  eam  hunc  Iransfora- 
tum  pro  memftria  inei  a  coilo  susppnsum  sem.ner  ha- 
beas  ;  nuHiusque  melalli,ncque  auri,  ncqueargcnli, 
3eu  c>ijublil>et  margariix  ui  nametilo  collum  digitos- 
c|ue  ttios  oinari  palians.  » 

(96)  Per  sepuirruni  S.  Genovcfji;  hie  iiilelligit 
prctiosam  illam  ihecaiii  in  qua  ejus  rcliquiac  vi>nc- 
rand.c  a^servantur.  Illa  auti.-mfacla  lucrut  a  S.  Eli- 
gio  Novioinensi  episcopo  ,  ul  in  ejus  Vita  per  san- 
ctuiii  Audofiium  conscripla  legiiui»;  sed  cum  vctu- 
stalo  dissolvereiur,  ronovala  esi  anno  1242,  et  in 
eam,  ul  uiodo  conspioiiur,  osssi  bcaia-  hujus  virgi- 
nis  solciiini  liiu  lucrunl  tr;inslala  ao  dcpubila. 

(\tl}  (Jibanum  scilicei  lli  ,  ad  qucm  ciuiii  jam 
sciipscrat  cpislolam  pru  Hu^une  abbaie  S.  Juatiiiis 


adminislraiionem  devtinanlur,  qiius  inod.»  priores 
curaiosnominamus,  qui  iiiinc  tituluruiii  siiuruin  vi 
perpetuo  suis  ccctcsiis  a^^.irictos  sc  esse  auiumant , 
CiJm  oiiiii  cbscnl  aiiiovibiles  ,  r  vocaronturqtie  ad 
nulum  supciioiiiN,  iit  palcl  cx  huccpisluij;  vcl  pro 
iicvcsfiitaie  monusleriorum,  quxcoriiin  ope  et  opc- 
ra  iiidigcbai!( ;  vcl  pio  su:iruin  correctione  culpa- 
rani,  qiiando  rilc  oiliciu  siio  non  fiingcbantur. 

(99)  Abbatia  Ursicanipi,  viilgo  Orcamp ,  in  dioe- 
rcKi  Novioniciisi,  fuiidata  fuil  :iiino  1129,  a  Siinone 
ViKiiiiundciisi,  epi.scopo  Novioincnsi,  ciijus  C/inr/a 
Eic  iiicipit :  <  Simon  per  Dei  graliain  Noviomonsis 
et  Toniuccnsis  episcopus,  eic.  ilequisitos  diligcnlia 
oiiiiii  dc  monasieriis  ct  s:iiiclis  coiigrcgalionibiis 
(^'siiTcii  el  Clarxvaliis  fraires  apiid  nos  /ocaie  ,'*•( 
cjusileiii  ordiiiis  abbutiuin  fundaic  ,  Deo  auxilianle, 
dccrevjiiius.  » 


».S5 


EPISTOLyE.  —  PAP.S  II.  AN.  1177-1192. 


454 


noriam  vobis  reduco,  qiw  si  andislis,  forie  jter  oc-  ▲ 
iipaliones,  qnx  se  offeninl  iiliircs  ,  eslis  oblitiis  ; 
lol  si  non  audisli»,  s.illcm  nunc  iii  nolitinm  vobis 
veiiianl,  iicel  larde.  Inlimalum  esl  milti  adolescen- 
eiitiliuni  Noviomensemqiiondam  llie>aurarium,  oc- 
casione  nesciocujns  rei  iurb.^^liim  ,  ordinis  sui  zelo 
iiintis  fervere  qnani  solet,  aecus  agerequam  iHCoe- 
lit,  conscieniia  iicsum  ,  everf>iim  proposiio,  voliio- 
ai«  mnlalum  :  qua:  niulalio,  nisi  fallor,  per  Excelsi 
JcKieram  non  esl  facia.  Novcruut  noii  sui  qui  co 
molo  non  possiinl  csse  non  moti ,  cl,  sicul  acstinio, 
nagii  dolcnti  condolcnl  quam  congaudenl  gaii- 
leiiti,  ncc  cjiis  amplec.erentur  prospcra  lam  gju- 
leiucr,  quama>gre  susiinerent  adversa.Cognosciie, 
Vi-.i;s»,  caus.im,  cl  curam  cilius  adliibele,  ne  si  iii 


EPISTOLA  CLXV. 

Al>    ACBATEM   CISTEnr.lENSCM   (I). 

CommenJat  abbalem  dc  Sarueio  ,  rogalque  ue  ad  ve- 
(lilmv.  ernn  compellal 

Eo  socurius  iiiipcCrala  venia  nohis  lofiuiintir.  qno 

secrcliiis  cxiguitnlis  nostrte  consilium   vel.tre  vos 

credimiis  cl  spcramus.    Prodigiosiim  nobis  vidclur 

et  osleiitui  provitnum,  qiiMd  rilium  voslnini  ahha- 

leiu  dc  Sariicio  de  mortis  faiicilMis  croptnm,  cl  lam 

periculis  in   inari  quam  periculis  in  falsis  fialrihus 

ainicliim,  ad  inulileni  redilnin  sub  obedientiae  vin- 

culo  '(2)  compcllilis  ,  ut  qiiasi  in  incertum  cnrrcns, 

ot   l.^tnqunm  :icrem  veiberans  pugiiet ,  niliil  seoum 

pracler  laborem  ci  ingratiludinem  relalurus.  Expcr-' 

liis  esl  profeclionem  susm  profectus  exporlcm  ,  et 


ordeipsins  inimici  tenlatia  invalescat ,  se  exlen- ^  ^""'^'"«^  P"^""  ^'^^^P^^*'' P''^'"'^'»"^  '"«"''^  «"«" 


bt  nd  254  P^J*'S  *   ^^  "d  o"«i«  yCgypiiacas  ,  quas 
jrius  evumucrat,  reverlaiur. 

EPISTOLA  CLXIV. 

kt>  ADBATEU  CLAR;CVAI.LENSEM  (100). 

i*urgal  $e  a  labe  Simoniir  ,  quo  crimine  per  delra- 
clores  lemerc  apud  ipsum  ftterat  accufalui. 

Primo  aspectu  litierarum  Teslranim,  Patcr,  ob* 
;ltipui,  ulpote  qui  scrniunis  illiiis  detestabilis,  cu- 
iis  meniinnem  per  atiqiios  vobis  meniientcs  feci- 
.\\9.  ,  nequc  maleri.tm  noverim  ,  neque  formam. 
'roplerea  qiii   sermoncm  illum  vobis  rctulit ,   nec 


siisceplo  minus  suflicienles ;  praeserlim  cum  sxpius 
id  propterquod  peregrinalionem  256  sssuinpserat, 
lenlaveril,  el  srepius  repulsus  sil,  ul  ncc  proficeret 
in  aliquo,  nec  sufnceret  vei  in  uno.  Parciie  verc- 
cimdiae  viri,  parcitc  dignitati  ordinis  vestri,  ne  cum 
Isaiam  non  habealis  (|iii  se  niitti  posiulet,  vobis 
eiiain  jeremias  deficiai,  qtii  se  cxcusei.  Opus  isnid 
prophelarnm  est  sive  aposlolorum,  qiiibtis  per  gra- 
liam  miraculorum  sibi  coliatam  hosies  fugare  ,  vin- 
ccre,  proslernere,  ei  incredulos  ad  ildem  conver- 
tere  concessum  esi,  Doniino  sermonem  confirmanie 
seqtienlibus  nignis.  Si  miltendum  duxeritis  ,  proha- 
tissimtiro  in  ordinc  veslro  miitiic,  qui  gratus  sit  in 
oculis  nostrorum  principum,  lerrihilis  in  congressu 


eiilali  detnlit  ,  majus  poccaUim  h.tbel.  Virum  il   ^  hoslium,  officiosuseipiuden»  in  forma  cousilioriuw  ; 


um  CYangclicum  vcnerahilem  quondam  Mcldeiisem 
rchidiacoiium,  qui  novissima  sua  memorans,  nc  iii 
(;tcrniim  periret  ,  ad  angelicum  ordinem  voslrum 
ransitum  recil,  non  facilecrcdideriin  vel  incurrisse 
cprain  Giezi,veIcoiiimerciuni  Siinonis  coiilraxisse. 
*Jani  qiiomodo  credidissem  quod  non  audieram? 
luisquis  illc  fiicril,  qui  me,  vel  audisse,  vei  credi- 
lissc  ,  vohis  iiisonuit ,  rectc  liientitus  esl  in  caput 
:ai!0) ,  non  veritus  incrusiare  veritalem  lahiis  iiii- 
|iiisei  lingiia  dolosa.  Quod  aulem  inlerserunl  mo 
lUdisse  pcr  vos  vel  per  fralres  veslros,  coiitractum 
iliqucm  iirK-itiiiii  ,  vei  convcniionis  initiiim  255 
luhuisse,  vel  coiistimnialion''s  finein  ,  lam  alicnum 


qui ,  quolies  manus  elcvaverit,  ci  Isracl  triumphet 
de  hosiibus,  et  Amalecb  converlatur  in  fugain.  Ve- 
reor  ei  vcrum  csse  credo,  qiiia  si  rcmittaiur  qui  re- 
vcrsus  esl,  converlalur  in  ridicutum  ipsius  rediius, 
ei  quibuslibei  habebilur  ignoniiniosum  nomen  ejiis. 
Erunt  forsitan  in  excrciiu  qui  cum  ileliab  inajora 
fratre  DaviJ  insuitando,  d  ceiit :  Quare  venisii  ^ 
quare  dereliquisti.paupercu'af  ovcs  in  deserlo?  Vt  vi- 
deres  castra ,  in  pralium  descendisli?  (i  Reg.  xvii.) 
Kevera  si  recesseril,  credita  sibi  domus  in  spiritale 
discrimen  incurrct,  et  dispendiuin  temporale.  Ncc 
enim  suis,  sed  alienis  slipendiis  miliiahii,  qnihiis 
suflicere  non  possit  donius  exilis,  et  aere  oppicssa 


st  a  veniaie  ,  quani  a  vesira  severitaic  rcmotum.      alieiio.  Absenle  vcro  pastore  aut  dispergentnr  ovcs 


nleriiu  precor  vos,  ranem  inagnum,  pusillus  ho- 
nuncio,  ul  prx>noniinatuiii  virum  ,  qui  rcliclis  um- 
lihus  soculus  cst  Salvalorcm  ,  et  in  viiiea  Domini 
iic.i  noiiain  operari  conpii,  prout  potiiil,  ita  paler- 
ic  «foccalis,  ut  niaternc  fovealis,  prrhenles  etcon- 
.lio  hicernaiH  i>cdihus  c-us.  ct  auxiliuin  baculo  se- 
lOfltilis. 


(100)  Videtur  hic  ahbas  csse  Garnerins  de  Rupe- 
orii  ,  qiii  aniio  4190,  monasierio  ClaraKvallt-nsi 
'i*cral.  Ar;;iiincnluin  auleiii  hiijiis  epislol;e  illnd 
M  ,  M"o'l  qiiiilam  (also  rciiilorant  Slepliaiiuni  di- 
.isse  architliacoiitiiit  iMcKleiisciii,  qiii  iii  iiionaste- 
iiiiii  Clarjevallciiso  sccosscral,  coiiiiaouini  civileai 
'!'•  oiiiain  rcdolciilriii  iii  corum  ciiioliitiiciiliim  fe- 
:i^vsc,  tli.'  tiiiilms  hic  piiigaro  sc   coiilcinlil,  iiegai- 


grcgis  ,  aiil  iiu  ipicnl  evagari.  Coiisilium  istud  do- 
niini  abbaiis  Saiicti  Victoris  et  cantoris  P;tiisie)isis« 
non  ineum  ,  hoininis  exigiii ,  singtilare. 
257  EPISTOLA  CLXVl. 

AD  CUILLELUUM  REMENSEU  ARCHIEPISCQMJH. 

liogat  ul  beiiigiie  siiscipiat^  nc  tucaiur  abbatem  S. 
Vincentii  SilvQiiccleiisis. 

Notiicn  vcstrum  el  mcuiorialc  vcsirum  in  desidc- 

que  se  id  unquam  prolulisse. 

(1)  il£c  episttda  conveiiii  cum  aliera ,  de  qua 
jain  egimiis,  pro  ahhale  Vallium  Scriiaii  Giiidone, 
qiii  ciiiii  t;oiiiiie  de  Monieftirii  cl  rcj;e  prolcciu» 
fiiciat  in  Paiavstinam  aiino  llUO. 

(2)  Logiiur  eliain  opist.  140  sub  altesiationc  ohe- 
dioiilix. 


iR.'^  STKPIIAM  TO:-N.\CKiNSIS  El-lSCOPI  4fiG 

riis  Diiiiirc  nio;c  ,  uinluiii,  Palcr,  obtinvl  lociini,  «l  A  lalii  SHpcresse  (irliet,  iit  at!  fon:niiinoni  iiiaticin  iio- 


si  c<»nli;^oiil  ali(|i>(;in,  iiic  prxsciite,  loqni  dc  vobis, 
inlcrioi:)  mea  el  cx  afTeclu  gaiuleanl,  ci  iripiniicnt 
ox  andiiti.  Facit  lioc  Itcncvolentia  vestra  ,  (\»i\i  nic 
gratis  ani|jl(r\atJi  csl,clin  consoilio  locans,  el  a 
consil.o  iioii  c\clii(lens.  Scrvel  niilii  Deus  lianc  gra- 
tiniii ,  iil,  qiiocl  r.hsil!  eani  non  i))a^r<>am  ,  iie  dicain 
niercar  aniiitere ,  qnain  non  mwreaui  atqui^issr. 
Intcriiii  rogi)  p.ilcrnain  (tilcciioncm  vestram ,  iil 
pr.tsenlju^in  lalorem  Jominuiu  U.  caiionicum  Saiicii 
Vicloris  (3) ,  iii  ailininistralioiiein  abhatix'  Saiicti 
Viiiccnlii  Silvancciensis  concoriiilcr  electum,  pvo 
ainurc  Uei  cl  ntco  si:sci|ualis  bcncvolc  ,  el  beiicticu 
.siisleniclis.  Famiiiuris  ct  amiciis  esl  iiiciis  ab  aii- 


slram  sanclam  Foclcsiain  riigiamiis,  e.\-pc<laiilcs  ab 
ubcribiis  consolalioiiis  ejns  ct  consiiiinn  in  prx's<?iili 
periculo,  cl  aiixiliiim  iii  temporc  opporliino.  Dcsooii 
ilil  nngncnliini  miscralionis  el  prii(iciili;c  a  capil« 
summi  pontilicis  Aarr.ii,  iion  sohim  in  barbam,  .scd 
iisijue  ad  cxiremos  lotius  corporis  articulos,  iit  <-k 
aposiolico  itics.-titro  proreranliir  nova  el  veicra,  (piO' 
riiin  colialiotie  qui  siispirant  respirciil,  qui  deliciont 
priificianl,  conrirniciilnr  qiii  duLilaut,  doceaiihir 
qui  erranl.  Intcrim  ego  ininima  portio  <.lcricoruiii 
vestroriiin  pro  siimnia  consolaiioiic  mcmoriain  vc- 
stram  leneo  ,  colo,  retracto  ,  paraius  sempcr  vobis 
lidctibus  votis  obscqtii ,  qticin  bonis   opcribus   iioii 


liquo ,  et  mutuis  obiigatus  obseqniis,  ct  comnttini      suOicio  suqui.  De  bcncvolentia   doniini    Ucnicnsis 

nalione  coiijuiicliis.  \ircsl  qfiem  el  moruin  gr:ivi- 

las,  cl  iillerarum  pcritia,  et  bonestas  commcndabi- 

lein  rc(tdi:tit ,  ui  ejus  luinislerium  el  graiiim  Dco, 

ct  homiiiibiis  credainus  acceplum.  Adversaiiir  ci  tti 

Kcclesiai  s:ia;  Silvancclensis  episc()pus  (4),  el  co;itta 

privilc.^ia  Roitianorum  pontiricum  et  Francorum  le- 

giitit  (,')),  siibjcclionem  ,  u(  dicit,  imicbitam  ab  ilta 

ic'|iiiril  Eoclcsia  nimis  praepropciv,   ci  pr.Tpostcie , 

posl   appelialioiiem     sctilciitia     cxcomaiiinic;>tiotiis 

prolaia   Suscipiie  cum  ,  Palor,  obsecro  ,  el  qnaiiuim 

j;isiitia  poiiiiillil,  pcr  vos  et  domiiios  meos  fraircs 

25S  U'sli<»s  jsivate  pairocinio,  fovcie  solalio  coii- 

silio  susiiticlc, 

LPISTOLA  CLXVII. 

AD  SOFnEDCN  C.\RDINALEU  (€) 


Hofiui  ul  suiim  exliibenl  bcneioteiUiam  arcliiepiscopo 
Iteiiiensi ,  de  eujus  amiciiia  eum  reiidii  ceriionm. 

Luciito&atu  poliits  qiiain  frucluosam  scribendi 
inalcriam  prabiierant  nobis  pr.Tscntiunt  lemporuni 
l.iciymosa  discrimina,  cum  Ecclesiam  Dei  vidcamiis 
ci  a  manifestis  liosJibus  fidci  violenler  opprinii  (7) , 
cl  a  falsis  fralribiis  fraudulenter  seduci  (S).  In 
Oiieiile  inoriiur,  in  Occidcnie  occidit,  ubique  lcr- 
rarum  dcCcieiiiibus  el  arcscenlibus  fidelibus ,  prse 
dotore  el  persecuiione  qu,Tp  siipervenil  uiiiversc 
cibi.  liiler  angustias  259  '^ias  id  solum  nobis  so- 


erga  vosccrlus,  rogo  ct  l;tnquain  fidclis  vislcr  con  • 
6ulo ,  ii|  <;um  rcciproco  diligaiis,  ct  apcrlis  visccri- 
biis  occurratis  amicis  ejus,  qiix>  prociil  diiliio  [irocc- 
dunt  dc  conscientia  bona  el  fidc  non  ficia.  Sctrc- 
tum  ittud  quod  mitii  duinitius  T.  iicpus  vcslcr  c.\ 
partc  vcslra  di\it,  proscciitds  snm  (|iiatiiuni  puliii , 
ct  aportum  osliuni  inveiii ,  si  iion  deruoril  ipii  vclit 
iiilrarc,  sicut  It.  clcricus  vestcr  Cantpellensis  caito- 
niciis  (!*)  vobis  plenins  cX])licabil. 

260  i^PisroL.^  CLXv^m. 

AD  CUIM.ELUUM   HEUENSEM  AnCRtEI-ISCOCI.M 

Pxognt  eum  ul  lueninr  ubhaiein  S.  Ceriiunti  «  Prnlis 
injusle  oppresiuiu. 

Iiilcr  curijj  curas  (10)  el  sancluarii  tacramonla , 

C  fclices  dierum  vestroruin  succcssus  occiipalos  quo- 

tidianx  solliciludini  possc  sulTiccic,  ci  uiililaii  com- 

iiitiiii  posse  proficerc  poroptamus.  Gcmiiiaii  siiiiul 

lionoris  eloneris  s.icerdclii  ac  regiii  voltis  saroinain 

imponunt,  disirabcndu  potius  iii  diversa  quam   ad- 

vcrsa  personam  vestrain  ,  magis  cxposilam  lalMtri- 

Itus  quain  disposilam  ad  labores.  Conniiiiiil  ad  atixi- 

lium  consiliumque  ve.siruni  ol  qiii  oppiintiitttiir  in- 

juste,  ci  qui  ses&  mcluunl  opprimendos.  Inicr  alios 

recurril   ud   proteciioiiis    veslr;e   siiiiim   F.   abbas 

Sancti  Gerinani  de   Fralis  (11),   nt  Fcclosijc  sibi 

cominissui  juru  ,  sicul  bactcnus  ipse  cl  dcccssurcs 


(3)  Iiuolligc   Uogcrum  vel   Robcrtum ,   qui   fu:t 
al)b;is  S.  Vincenlii  Silvanectensis. 


(0)  Sofredus  de  Cajctanis  Pisaniis,  oroatiis  di.i- 

coiius  cardinalis  Beatai  Mariu:  iii  Via  L:ita  a  Liicio  lil 

(4)  G;iiifiidus  scilicel,  qiii  anno  1213  episcopa-  \)  aniio  1182.  Innocentius  III  vocat  ciiiii ,  i  virum  bo- 


lum  dimisil  ut  ficrel  monachus  apud  Carlilocum 

(5)  Piiilippus  primus  diplom.uc  qiio  conlirmal 
fnndatioiiem  cjtis(lem  monasterii  a  matre  siia  faclam, 
ait  :  «  Matcr  mea  Aniia,  diviiia  iiispiranie  clomciitia, 
r.ici  prajscniiam  adiit,  maicrno  aHcciu  obni\e  dc- 
prccaiis,  qualenus  ecclesiam  quaiiidaiii  in  subiirbo 
Sdvaniiclensi,  iii  vico  qui  diciiur  Viclellus,  in  bo- 
tKHcni  S.  Viticeiitii  diulius  atttca  desolaiam,  scd  ab 
ea  pie  ct  bciiigne  pro  aiiiitia  p;itris  mei  soiqiic  do. 
piopiiis  sumplibus!  rcslauratam,  ex  coitsuctinlinc  cl 
tiiote  aiiariiin  ecclesi;iruni  ad  leges  penincniium  , 
icilicel  S.  Frambaldi ,  S.  .Martiiti  Paiisiensis  ,  cl  S. 
Gcnovef.i'  virginis  liber:im  facercnt ,  cttjus  iiuitiiii- 
laiis  coniiescendeiis  iKiiiiaiiissime  precitiiiit  cjiis,  pro 
aiiima  palris  :nci ,  parcnluiiiqitc  incoritin  intiiiioriu 
ai  ((iiicvi.  tl  ul  Itoc  iiivioiabilc  ct  iiicoricussum  pcr- 
niancut,  crucis  sigtiuiii  digilo  nieoi.iiprossi,  ac  <;lta- 
ractcrc  nomiik'»  ntei  impnmtMe  jii.tsi,  mcotiuc  sigillo 
curiobuiuvi.  AclU;ii  auiiu  lOUi».  * 


noratum,  scientia  ci  bonosiate  pra.>clai-tiin,  in  opere 
ei  scrmune  polenlcm.  >  Noiniiiatur  ab  ^liis  Gual- 
frcdiis. 

(7)  Sciiicel  in  Oriente  ab  infidelibiis ,  contra 
quos  cvercilum  dtixeral  Pliilippus  Aiigustns. 

(8)  Scilicci  iit  Occiilento  a  V.ildcnsibus,  Albigen- 
sibtis,  aiiisipie  bxrclicis. 

(9)  Campellis  iii  vitla,  vulgo  Chnmpenux ,  exsiat 
coliegium  canoiiicoriim  s:cciiiaritiiu  in  ccclcsia  cul- 
logiala  divo  Marliiio  sacra. 

(10)  Totitis  rcgiii  administrationcm  pcnes  eiitn 
(!cpi>sucrat  rex  Pliilippus  cum  iii  Patdustiitaiii  an. 
ilOO  proliciscerclur,  ui  supra  nolavinilis,  undc  siiti- 
jutigii  :  <  Gemitiali  lionoris  cl  uiieiis  sacerdulii  cl 
regni.vottis  sarcinam  iiiipontinl. 

(11)  Abbati;»;  S.  Gcrimiiii  a  Piaiis  liiiic  prx'erat 
Fulco,  (|ui  e  vivis  exccssil  uiiiio  U'J2  .id  queiii  ali^ 
cpisiolu;.  j 


/.57 


EPISTOLif:.  —  PARS   Jl.  AN.  1177-1192. 


458 


Riii  K^iMioniiit ,  cl  servclls  ilbisa  ,  cl  dcfendaiis  scr-  A  fl  sacerdolii  ,    qni    in    (tcrensionem  Clirisli  usq<ic 


\ata.  Pcr  singtiios  annos  iii  lcrra  siia  rno;!cral;im 
0(i!ieflain  lialicl  e(  liaimil,  jiire  consiiclndiiiis  ccn- 
siim  silii  ilcbiliiiu  cl  rccipil  cl  rcce|)i!.  Ll  eccc  qiio- 
(lam  niolii  saicllilcs  palaliiii  proliihent  liominibus  cl 
hospililins  Kcclesia?  praidicla;  iie  solvanl  qiiod  ipsi 
solvcriinl  el  Palres  coinm.  K\  liac  caiisa  insole- 
scunl ,  cl  quasi  gannire  iiicipiunl  scrvi  conlra  do- 
luinos  suos,  II (  Sarain  contcmnat  Agar,  cl  nanl  niii 
.incillae  sicul  filii  libcrae.  Siipplical  vobis  prsediclns 
nl)l>as  cum  tola  Ecclesla  sna,  snpplico  cl  ogo  miniiua 
porlio  clericorum  vcslrornni  (1'i)  pro  eis  cl  cum  cis, 
ut  sicut  liaclenus  in  hominibus  cl  liospilibus  siiis 
consm-vcrunl  percipere,  quieie  percipiant,  cl  auclo- 
r-ilatc  vestra  prouibilionem  solvendi  qiirc  indicilur, 
si  absque  vobis  facla  est,  corrigalis  261  polenicr; 
vcl  si  mandastis  fieri,  misericordiler  revocetis.  Se- 
ncin  el  crcbris  infirmilatibns  laboranicm  compelli- 
lis  ad  pcrciijrinanikiin,  nl  tanquam  ad  bcstias  dopu- 
giiein,  cl  de  manibus  Grandimontensium  tanqnani 
dc  faucibiis  ursorum  aut  lconum  praedam  cripiam  , 
cl  cuiu  ipsi  sint  viri  bcllaiorcs  ab  adolcsceniia  siia, 
cgo  aulcin  suin  parvulus,  ei  ovcs  pauculas  custo- 
dicns  in  dcserlo.  Sed  quoniam  ad  mandaium  ve- 
sirum  paralus  suni  ct  in  carcereni  ei  in  mortem  ire, 
prcficisci  incipiam;  scd  utrum  pronciam ,  Deus 
uovit. 

EPISTOLA  CLXIX. 

AD  ECMDF.M. 


B 


Jiodie  paiientis  ,  tcsianie  ipsn  Domino,  satis  essa 
leganlnr.  Exlcndit  manus  improbas  juvcnis  comcs 
domni  Marlini  (13)  in  dircptionem  sacerdolalium 
rerum,  cl  usque  ad  sacra  vasa  aliaris  acerrimos 
impielalis  ungncs  raplor  avariis  iinpressil,  violen- 
ier  abslnlit,  inipiidcnler  asporiavit,  irrcvcrenler 
disjicrsil,  ef|uos,  sarcinnlas  ,  neitcssarios  suinpiiis  , 
ei  quod  nclas  diclu  cl  aclu  fuit,  vasa  sacris  usibus 
dicata,  viri  magni  Heliensis  episcopi  regis  Anglo- 
rum  cancellarii  (14).  In  regno  domini  regisFran- 
corum  securum  reddidcrant,  ct  fralerna  dnoriim 
regiim  pcregrinanlinm  confoRderaiio  (15)  et  (;pi- 
scopalis  dignil;is  officii,  ct  vcslra  deniqiie  prolecllo, 
qiiac  pusillis  cum  majoribus  cominunis  esse  dcbet, 
ad  resistendum  improbis  ,  et  ad  bumiles  confovcn- 
dos.  Quid,  P.iler,  tutum  aiit  sccnrum  esse  poicrit, 
&i  inlermanus  veslras  oppiimantur  Ecclesia,  nu- 
denliir  pauperes,  sacerdotes  exponaniur  injuriis  et 
rapinis,  liceat  cuiiibei  quidquid  libet,  et  sicul  po- 
pulus,  sic  sacerdos?  Accendatur  in  vobis  zelus 
Mathalbia;;  cum  Siromaste  Pbinees  armentur  jura 
coeUslia,  commoveaniur  ei  lerrena  poiestate  qii:c 
divinne  simul  el  humaiKX  uliionis  spiritu  conrepio, 
raptori  occurrile,  pra  dam  eripile  de  manu  cjus,  qui 
in  lanlo  flagilio  nec  Dominum  limet,  nec  homines 
revcreiur.  Elusoria  videnlur  ci  mandata  vestra,  qui 
ct  nuniios  veslros  remisil  vacuos ,  et  capeil;iin 
episcopi,  quam  scse   promiserat  rcddiiurum  ,  non 


Coiiquerilur  de  comile  domni  Marhni   tibi   infeslo.  C  solum  reiinet   inobediens,  scd  el  polluil  indcvonis. 


In  inaguis  negoliis  qiiundoqucininorcs,  ui  salicm 
iiliolse  locuni  impleanl,  adnittliinUir.  Apcs  inclla 
oonficiuiil,  cl  in  cxiguis  corporibns  laboreni  pro- 
priiiin  rcdimitnl  utiliiate  cominuni.  Formica,  verniis 
intermuscam  el  reptilc  niedius,  exemplo  suo  pigros 
invilal,  iit  peiisctur  xslale  qiiod  bieme  dispensciur. 
Sicol  cgo  niinimus  intcr  vestros  niinquam  merui  pcr 
graliam  vcsiram  ct  audircconsilia  veslra,et  in  con- 

siliisexaiidiri.  262 '"  arliciilo  dierum  praesenlium 
qiiibus  sufficit  malilia  sua,  diri  vulneris  novilate 
pcioulsi  turbanrnrct  movenlur  luinislri  aliaris,  ct 
magni  saorilegii  inagnam  a  vobis  cxpostulanl  uliio- 
iicm.  Ulioquo  gladio  accinctus  eslis  ,  regni  pariler 


Videat,  Pater,  et  provideat  sibi  providcniia  vestra, 
quid  supcr  boc  faciuus  facicndum  sil,  ut  raansue- 
tudo  qiiae  in  vobis  iiiduit  dccorem  ,  induat  263  '""''- 
liludinemet  praecingat  se,ut  qui  dc  spoliato  doleiit, 
dc  resliiulo  gaudcant,  cl  qui  audicrunt  rapinam  , 
audiant  subsequenter  et  rapinse  vindiclain. 
EPISTOLA  CLXX. 

A.D  JUDICES  (iUOSDAM   (IC).I 

Agil  de  causa  qu(e  verlebnlur  inler  Senoneniicni    ar- 
cliiepiscopum  et  ecclesiam  S.  Germani  a  Pralis. 

Absurdum  et  arroganliae  proximum  crcdiiur,   si 

qiiis  ei  consulere  velil,  quom  consiilcrc  debet ,  aut 

in    neccssiiaiis  ariiculo,  aul   in  periculo  verilalis. 


(12)  Slophanus  ftiil  olericiis  Guillelmi  Reiucnsis  ^  Angli.^e  regiim,  qni  ad    expedilioncm  Jerosolymita- 


aroliiopisoopi  aniequain  ordinein  canonioornin  r<'- 
giilaiium  anipieoicrclur  :  huiic  tiliiluin  alibi  ciiani 
Sa'piiib  sibi  tribiiil. 

(13)  Gallice  Dammuriin  in  cniscopalii  Meldensi. 
Vocabalur  aiiloin  illc  ooiuos  neginaldus  filiiis  .^I- 
Lcrti,  qni  nna  ciiiii  cotniie  FlaiKliensi  cl  rege  An- 
glia^  belliiiu  gessil  advorsns  Pliilipptiio. 

(t4)EjusiioincncratEiislacliit!s, (|uianno  1196,  iii 
Idns  Angusli,  ul  scribilnr ,  elecltis  fuil  episcoptis 
Hcliensis  oivilalis,  vulgo  Eiy,  qu.tn  sita  cst  secus 
(luviuin  Craul  in  coniilalu  C;iniabrigensi.  Caiicel- 
laria  aulcm  dignilas  inslitula  fuit  iii  Aiiglia  a  GtiiU 
lelmo  Contpixstore,  teslc  Polydoro  Virgilio,  liis 
verbis  :  <  Scribarum  cullegium  qui  dipiiiinula  scri- 
herenlslatuit,  ejusque  oollegii  niagistrum  vocavit, 
canceilarium,  qni  paulalim  effecius  e»t  supremus 
niagislraius,  hodieque  habelur,  t 

(13)  Scilicet  Philippi  Augiisii  Galli.c.  et  Richardi 

PiTnoi.,  rcxi. 


naiii  cnice  sigiiali  sunl  aiino  11!)0. 

(16)  Coiilioversia  niola  fuit  inier  ariliiopiscopuin 
Scnoiieiisem  ct  religiosos  S.  Gcriuani  a  Pralis  ,  qu.ne 
cuinposiia  fiiit  per  seqticns  iiistnimonlum  : 

<  lii  nomine  sanctx.  clinilividu;e  Trinilatis.Guido 
Dei  gr.ilia  Senonensis  aroliie|iiscopu-i,  omnibns  ad 
qiios  lilleroc  praesentos  pervoneriiit ,  in  Doiuino  sa- 
luleiu.  Noliim  (ieri  voliimiis  univcrsis  prxsentibus 
pariler  ei  fuluri!»,  quod  discordia  qti.TC  erai  intcr 
iios  ei  Fuloonem  abbalem  S.  Germani  a  Pratis  ot 
ipsaii)  ecclcsiam  ,  de  procnralionibus  quas  ab  eis 
peteijonni^  iii  Emanl  ct  Balneolo  ei  S.  Gerinano, 
jiixia  Mnsteriolum,  in  pr.x^senlia  doiuini  Philippi 
Franoorum  regis,  ila  lerminata  esl.  Nos  siquiden» 
qiiietavimus  abbali  et  eoclesioe  S.  Germani  in  per- 
pcliiiim  procurationes,  quas  in  pracdiciis  fotis  peie- 
bamus  ab  eis  lali  modo,  quod  abhas,  cl  huccessorcs 
sui  nobis  ct  successoribus  noslris,  vel  noslris  ccrii» 

15 


450 


STLrilANl  TORNACENSIS  mSCOPI 


46« 


lliijii<;  c>'.\\ix  siimil.icnim  fiigiciis  iiiipclrata  venia,  A  tiani;  fnionim  si  allcriilro  qiiilibcl  pr;»;laliiR  privj- 


lo(|iiar  doiiiinis  ineis,  non  ul  ex  rnodico  sacello  njco, 
inagiix-  saj»iOMli:u  vcslrx  lliosaiiros  aiig(;ain  ,  scd 
iil  (ommoi)iiorio  lenui  paraios  pra^veniaiii  polins 
*Iiiam  pra'(iMlain.  Audivi  doniinuni  papam  piudeii- 
tiaj  veslraj  commisisse  cogniliouemcausa;,  qiije  vcrli- 
tur  inlcv  dominuin  Senoiienscm  el  ecclcsiauiSancli 
(^ermani  de  Piaiis,  264  *!"*  »<>"  p:«>"um  dirticnl- 
talis,  nec  minus  discrinrmis  iinporiare  vidclur  el 
auctoriiali  jiidiciini,  cl  parlium  voliinlSii.  I)e  pio- 
curaiionilius  agilur  c«rjH)riiii) ,  non  de  saluie  ani- 
niarnm;  dc  nuuK^io  quadriipeJum  el  liominum, 
non  de  mcrilo  virUilum  aul  vicloria  vilioriim.  iii 
iioc  lamen  conHiciu  summi  ponliriccs  Aloxa«der, 
Lncius,  Urljanus  ,  Clemcns  ,  el  qui  Lodie  sedel  Co)- 


tus  fucril  in  sulidilorum  dciiciosis  nieiUil>us  .iiil 
odiuin  suscilal  aut  conlcmpluiii.  His  inlervenieuli- 
bus  peril  rei  domesiicae  cura,  discipiina  solvilar, 
confundilur  ordo,  ei  iiicipiunt  qiii  subessc  dcWue- 
rant,  pares  esse.  Ne  id  vobis  accidai,  Paier,  provi- 
deie  circa  dies  ultimos,  Ecclesi.-e  restrx,  ne  verlaiur 
vuhis  in  dispendiuin  niorlis,  undc  vilse  slipendiiini 
exspeclalis.  Non  minus  consulere  vobis  quam  con- 
solari  vos  dcsidcrans,  rogo,  moneo  ei  exliorlor,  iit 
iionoris  onus  cui  jam  minus  xtalis  dcfcctu  sufDci- 
lis,  per  maniim  domiiii  llemensis  liumilitcr  dcpo- 
naiis,  qui  coiisilio  vftslro  ei  noslro  cl  persoaam  vo- 
Ijis  substiiual  idoncam,  cl  vil.x  vc->lr3c  congruuni 
.nssijjiiel  soi.itium;  polcsialcm  tt  scicnliain  liahens 


lcslinus  privilci-iis  laKaiilcs  evcctionis   «uiucrum,  "  iu  ulroque  liorum,  cl  allingendi  a  fine  usquc  ad  fi- 


jurgio  siipcr  procuralionc  molo  finem  imposuissc 
orrvluiilur.  Vidi  el  iegi  privil-igia  ista  nec  lacila  vo- 
riiaie,  ucc  falsa  suggeslione  impcirala  ,  sed  omiii 
soU  idnilale  siibiiixa,  ei  cardinalium  subsci  ipiioni- 
litis  roi.iorata.  Quid  cautum  aut  luium  essc  poterii, 
6i  super  laliiius  dubilare,  dis<teptare,  aul  dispiilare 
aliqui  volupriiit,  cani  munimcnia  aposiolica  vobis 
el  nobis,  Juio  onmibus  cccicsiis,  el  possessiones 
caruiu  serveul,  cl  jura  tucanturcl  d«ifendanl?  Par- 


ncni  foriiicr,  el  omnia  suaviier  disponenJi. 
EPISTOLA  CLXXII. 

AD    D,  ARC1I1F.I'ISC0PCM    R^UENSEM. 

lllud  idem  postulat. 
Sunl  miilii  qucs  ad  dillicilia  sirpe  compellil  na- 
t:ira  poiius  qiiain  ciira,  iicccssilas  qiiam  volunlas; 
laciuiil  cx  nccessita;c  viriulem,  ul  tandem  merild- 
riiiiii  liat  quod  moralorium  prius  fuil.  Forie  unum 
cx  oii  diccrcm  vciierabilcm  scncin  nosirum  abba- 


ciie,  Palres,  auctorilali  vesira,  parcile  djgnil;ili  cl  loin  S.  Barliiulomx-i,  267  virum  religiosum  ei  ho- 

prudenlii',  cl  cxamon  islud  reserv.ile  sunimo  poii-  iicitum,  sedqni  jam  viribus  corporis  coepil  deslilui, 

liiici,  qui  solns  potesiaiem  iiabc»  et  condcndi  novos  jiigriiuiiine  consnnii,  senecia  et  senio  consummari. 

canoncs,    cl  expoiieiidi  vcrcres  ,    cl  ialcrprclaudi  Ecce  in  mann  vcsira  rcnnnlial  administialioiii  »ibl 


jirivilogia  sua  ,  cl  corrigendi  aliena. 

265   EPISTOLA  CLXXI. 

AO    AKCATLM    S.   U.VRIHOLOJLEI. 

Suadel  ul  suum  adniiiiistralwncm  dimittnt. 
Hcvcreiido  Palri  et  domino  ahbali   B.  Daribolo- 


C  comuussae,  »n  qua  u&que  ad  cxtrcmos  dics,  vidiiniis 
cuin  iion  tam  praffuisse  buiniliter  quam  utiJilcr 
profiiisse.  Duo  sunl  qiiae  a  vobis  poslulal;  postnlo 
et  cjjo,  miiiima  poi  lio  cloricorum  vcslrorum,  cum 
ipso  et  pro  ipso  in  solalinm  et  subsidium  brcvis- 


maci,  Steph.vnijs  de  SanCa  Gonovera,  vitam  justam      siniac  vit.-e  suae,  dc  bonis  Ecclcsiae,  cui  pijcfuit,  vi^ 
el  cxilum  bcalum. 

Noc  pr.cleritos  aiinos  rcvocarc  possumus,  ncc 
fiitmis  casibus  impcr:iic.  Rccedcndum  osl  quan- 
«lo(iiif  266  ^^  oaliirx  dcbitum  pcrsolveoilum,  ot 
ea  conditione  qua  iiilravimiis  cxcainus.  Ilaco  idoo 
dixoiim,  Pater,  nc  inlolcrabile  sii  vobis  vel  ;cgriiu- 
dinis  incommoduin,  vcl  lacdium  scneclulis.  Pi\ola' 
lionis  ciir?  quam  iilililor  el  viiililcr  bactonus  rcs- 
sistis,  el  robur  oorporis  dcsidcrat  ct  aniini  vigilan- 


ctum  siillioiciucni  provi.ieaiis  ei,  et  de  sucoessuie 
sic  coijilclis,  nc  liocal  fratribus  suis  in  clcclioi!© 
potius  scqiii  volunialein  propriam,  qiiani  ulililaloin 
coinmiiiiom. 

EPISTiLA  CLXXIIL 

AD    CONVENTUM    S.  UAKTIJOLOM/EI    NOViOMENSIS 

4</>iion£{  ul  lionorem  deferant  abbali,  eliamii  ubba- 
tiam  diini&eril. 

Primiim  sccunda;  tabulic  procceptum  csl :  Hoiwra 


niiiitiis  pro  procnratioiiibns  illis,  rcddcnl  singulis  D  slitulis,  .sciliccl  Cmant ,  B.ilneoln  vill.i?  qiise  dicilur 


aniiisoclo  libras  Parisioiiscs  apud  Einaiit  in  oclava 
Piischae.  Et  si  nos  voi  siicccssores  iioslii  veiioriinus 
sunxd  in  .iniiO  ad  EmaiU,  vol  I5atncoluin,  aiit  ad  vil- 
iam  quui  dicilur  S.  Gcniiunus,  abbas  atii  siicoessoics 
siii,  aul  illc  qiti  domiiin  tenobit,  recipicnl  nos  cl 
successorcs  nOblros,  cl  vivciiius  ibi  iios  cl  siiccos- 
sorcs  noslii,  iioctc  uiia  sumpliluis  iiostiis  piopriis, 
i;.(  qiiud  iiio  i|!ii  dotnum  loiioliii,  iioii  lcnobitur 
aiiqiiiJ  dare  nobis  vcl  suicossdribus  iiosliis  pia'tor 
liotjiitiiim,  nisi  boc  uo  graija  l.ioore  voiiioiil.  Ei.^i 
liOs  vel  succoisores  noslri  scuiol  rocoplp  fuorimus 
iij  rno  piicdioiorum  lororum  ,  non  Lcnobuiilur  iiio- 
iiaobi  rocipcre  no.>»  sivi-  sucoos?oie3  nostros  iii  ali- 
quo  illojiini  Iriuiii  oo^iein  .iniio.  Su-,  auloni  rcoiiniis 
quiciMii  jani  diciio  cooii;si;o  ct  abbali  r.iodiclatciii 
do<;ir;i;r,  lana)  a  pio' byiiiris,  qui  sunl  in  ctclcsii.s 
£.  Gciirvani  pcr  <n;cniopiscopaiu;ii  Senoacnscm  con- 


S.  Gorinaniis  juxla  Miisieriolum,  Mairiolis,  et  pres- 
iiyiori  dioiariiiii  ccclisiarum  aliam  niedielalcm 
ojiisdcm  deoim;e  babebunt.  Nuntii  autom  abbaiis 
S.  Gcrinaiii  facienl  ridelilaiem  presbyicris,  qui  iii 
diclis  ccolosiis  eruiit,  ci  presbytcii  per  nunlios 
suos  iiuniiis  abbalis  de  dicia  dccima  cominuniler  ct 
lidcliier  qiiacrenda  et  inter  se  diYidciida.  Quod  nc 
vuleat  aliciijus  ollivioiie  doleri,  vol  inaliliose  pcr- 
voilij  sigillo  noslro  fcoimus  id  confiruiari,  astanii- 
bns  ccclosi;o  noslr.c  pcrsonis  S.tlone  decano,  Ma- 
iiasse  aicbiJiacono,  Goilleliiio  iliesaiiraiio,  Gaii/iivlo 
jtnoconiorc.  Toslcsbiijus  loi  sunt  Slcphanns  abbas 
Sanclx'  Gcnovo,'';^  cl  canoiiici  iiliiis  ,  llugo  ,  Aima- 
rious,  Mi!o  al)b;i3  S.  Uemigii  Senoneiisis  ,  maj^islor 
Aiisoli.otis  (lo  C;iiicoilaiia,  Ogoriiis  dc  Avone.  Acluiu 
aptid  Fonicm  lilaaudi  aniio  ab  Incarnaiionc  Doiuiiii 
uullesimo  ooiiicsiino  uciiagcsiuio  prinio.  » 


4(51  tPISTOL.E.  -  PAUS  II.  AN.  1177  1192.  m 

patrem  tnvtu  el  malrfm  {Matlli.  xv)  7  Imjns  [^hnVs'.  A  S.  Gcnovclt,    fa.-ilwlcin  cl  ilovotioncm    «lebilain  et 
priinilias,  obsocro,  lencie  memoriler,  giisl:>le  siia-      ilevolain. 


viigr,  fideiiler  adimplete.  Palrem  veslnim  scncm 
G.  prxcipuje  auclorilalis  vinim  in  ordine  noslro, 
lionor.iie  iii  decel,  poriale  ut  convenit,  ut  expcdit 
confovctc.  Oebiior  nosler  haclcnns  fuil  exierni 
soiliciiudiite,  inienia  compassione,  fraierna  aequa- 
liial^,  paieina  correctione,  inaterna  pielate,  et 
ecc^  libcratus  liumililer  ab  lionore  ,  uliiitcr  ab 
oncre,  rdcius  esl  quasi  unus  cx  vobis,  scicns  jara 
pcr  expoiienliain  el  bonum  subjeclionis  et  praelalio- 
nis  nialuin.  Vcisa  vicc  dcbilorcs  cslis  cjns,  ut 
exliibcatis  viijc  ipsiiis  cxemplum,  dignitati  reve- 
renliam,  graviiali  obsequium,  solatium  seneciuli, 
263  •'e^'1'ilutliiii  roiniMituin.  Conndimus  per  gratiam 
Dei,  vos  ea  ({ua;  dicimus  audiluros  intentius,  et 
impeiisius  adjectdros  :  superest  ut  non  solvanlur, 
qu£  pcr  eiim  a  vobis  fjcia  suni;  imo  vesira  in- 
teresi,  ui  servcniur.  Yincam  quamdam  !I.  nepoii 
suo  apiid  Anliss  Oilorum  prccarioeoncessig(is,acujus 
cullura  cl  cura  prdbibetur,  ul  pcrliibel,  ut  quem 
consliluistis  iif  vita  stia  fructuarium,  alio  impc- 
dienle,  conccsso  a  vobis  bcneficio,  ei  nbn  liceal 
uti.  Absit  a  sacro  collegio  esl  ci  uon,  lollaiur  oc- 
casio  malignanJi ,  vcrbum  iniquum  et  dolosuin 
longe  fiat  a  vobis,  ne  iiiicr  qnos  religiosa  scveritas 
iiicludi  consucverat,  relegaia  scverilas  conqucratur 
exchidi  :  sicut  eoiin  graluita  iiberaliier  largiloris 


6 


Conceplum  diu  renuiilianiJi  desidcrium  suiim 
oiieri  cl  iabori,  abbas  sibi  injunclo,  filius  veslor 
269  ^^bas  S.  Barilioloma;!  ad  finem  usque  per- 
ducerc  el  cxpeiit  ot  cxspeclai.  Propiiios  in  prima 
sua  peiilionc  invcnit  filios  ci  fratrcs  suos,  qui  con- 
venicnlem  suifiticniomque  sibi  susicnlaiiouenrbr- 
nigna  parilei  ac  concordi  conniv(?nlia  concesserunt- 
Proindc  sanclitali  vestrac  prcccs  fiindo,  ut  (juod  ei 
fraircs  sui  concessione  bonevola  conccsjeruni  et 
coniulcrunt,  vos  ei  pcr  grailam  veslram  auctorilaie 
benefica  confirmeiis.  Quod  superesl,  Palcr  sancle, 
do.  siibrogando  sibi  successore  consiiium  a  vobis  ct 
aiixiiium  peiit,  ut  de  Ccciesia  sua  illa,  quam  ope 
et  opera  sua  prout  poiuit  et  exiulit  ci  erekit,  lem- 
poraliier  simui  ac  spiriiualiicr  proventum  habeat 
ei  profecium.  Mandct,  obsecro,  sancia  paleniiias 
vestia  Silvaneciensi  cpiscopo,  iii  ad  Ecclesiam  illam 
acccda»,  et  ad  concordiam  fraires  mouens  aucio- 
ritatc  vestra  cos  inducat,  ut  personam  idoneum  ct 
rcligiosam  iii  Patrem  sibi  eligani  el  pastorcm.  ipse 
namquc  inslilutionis  ordinis  nostri  quo  magis 
experius  cst,  minus  cxpcrs  aliarum  est,  ct  (eUiiio- 
■em  sedare  poierit,  et  ad  convenientiam  convocar«, 
Valete. 

tPISTOLA  CLXXV. 

AD  EUUDEH. 


est  gloria^  ita  ei  subdila   rcvocaiio  doiiaiionis  op- 

probrium  esi  donaniis.  Consulile  in  bac  parie  lio-  C  ^"'^'^^  '"  f''"''""  '*'""'  ?'"'"'"  ^.«''«'f  V»  »«  1""- 

nori,  et  onlini  vestro;  Patris,  pasioris  vcslri  parcilc 


pudori  ei  iiomini  vestro  :  el  si  per  vos  iinpoditur 
dunarii  vest.''i  possessio,  dcsislite;  si  per  aiium» 
resisliie,  objicienles  auciorilQtcni  quam  potcslis, 
et  quaiii  debetis  evinctioncm  prseslanies.  Ignonii- 
nio.^^um  erii,  si  (juod  veslro  confirnutum  esl  si^iiio, 
sibibj  movealur  alieiio. 

EPISTOLA  CLXX5V. 

AD   Cl'ILLELMi;:4    KEMEN^LM    ARCUIEr. 

Agil  de  abdkaiione  abbaiis  S.Harllioloman  Novio- 
niensis. 

GuiLLELMoRemensi  arcbiepiscopa  Stepuanos,  de 


tcoptim  Tornacensem  eledi,  ut  ejus  eUctioni  lati- 
quutn  legitima:  el  eanottica-  faveal. 

Coinmuiie  refugiuin  paiciis  omnibus  mansuetudo 

vestra,  Pater,  sic  exicnditur  ad  singulos,  ut  colligal 

univerSos.  Veniuiii  ab  Orienie  et  Occidenie  et  le- 

cumbunl  in  sinum  vestrum,  nec  facile  semci  admis- 

sus  emitlilur,  nisi  contigorii  ab  co  commiui,  quod 

non  mereaiur  remiili.  Ilaec  suiil  quai  milii  pluribus- 

quc   270  ^'''s  iidu(  iam   pracil.^nl,  ut  pro  devoto 

filio  vestro  magistro  P.  Canlorc  Parisiensi  (17)  pan- 

dalur  vobis  adilus  supplicandi,  ne  vobis  provocet 

indignatioaem,  qui  sibi  non  advocat  diguiiaiem,  ne 

cui  merilum  sullicit  propriuin,  facium  ofliciat  alie- 


{t7)  De  ejus  riucomiis  li*c  scriliit  Jacobus  dc  ci  morum  norrna  non  modico  tempore  ex.stilit,  as- 
ilriaco  :  «  Magister  Potrus  venerabilis  caiilor  j)  suinplo  Cisierciensi  iiabilti  iii  monasieiio  Loiigi- 
arisiensis,  vir  poieiis  opcre  ot  sermone,  aiiriim      poiilis  sanciilatcin    vila;  bealo    fine   complevii.   1 


V 

Pa 

suuni  et  argenlnm  siiniiiler  confians,  cl  verbis  suis 
staUMum  faciens,  iiiorum  iioneslaio  pondus  el  gra- 
vilalem  conlcrens  su*  doclrina^;  coepit  enim  f.icere 
et  docerc  velut  lucerna  ardens  et  liicens  et  civiias 
supra  monleui  posita,  et  candciabrum  aurcum  in 
doino  Uomini.  »  Post  obitum  Everardi  de  Avcnis 
episcopi  Tornacensis  in  ejus  lociim  eiigitur  aniio 
1191.  Al  cum  bxc  elecliu  minus  canunica  et  ob 
aliquos  (lcfeclus  irrila  a  nonnullis  ccnserelur,  ei 
obstiiii  Guiilelinus  Ucmensis  arciiiepiscopus  tiinc 
Galiix  prorex.  Rogat  ergo  eum  Stephanus  ut  ami- 
cuin  suuni  episcopaiu  Tornacensi  poliri  sinut,  igna- 
rus  qiiid  sibi  ipsi  impenderet.  CJus  obilus  niliilomi- 
nus  noiatur  in  Necrohgio  ejusdem  Ecciesi;c,  his 
verbis  :  t  x  Kalend.  Ociobris  obiit  egregius  docior 
Peirus  cantor  Parisiensis,  qui  in  episcopum  liujus 
Ecclesijc  alii{uandu  elecius,  vocalioneia  buinililer 
dcciinavii.  Et  postquam  audiioribus  suis  iicicniia 


Mulla  scripsit,  inler  ea  Sutnmam,  quK  dicilur  Ver- 
bum  abbrevialum,  qu;e  quidcin  habetur  inter  n»ss. 
S.  Gonovefae  Parisieiisis.  Noc  assentiri  possum  aii- 
clori  llisloriae  Tornacensis,  neque  Buzelino  ipsi 
adJi:erenli,  qui  Pelrnm  caiiiorem  pust  Stephani  mor- 
tcm  renuDiialum  fui.sse  opiscopum  Tornacensem 
scribuiil,  quod  nullis  astruiiiu  argumenlis;  ei  cum 
certuin  sit  ex  NecrQlogio  abb.itiae  Longiponlis  euni 
obiisse  anno  1197;  imo  in  illum  inciduni  erroren», 
ul  hanc  episiolam  spuriam  el  suppositain  e.$se  libe- 
rius  profeidiu,  nec  ab  auclore  nosiro  conscriplam, 
quod  quidem  validis  rationibus  faisum  esse  demoa- 
strare  posseui,  nisi  liujus  calumniae  auctor  ip.se 
Cousinus,  titubans,  et  quasi  de  sua  senlentia  dubi- 
lans,  id  propoiieiet,  ci  nj.si  siylus  ipse  episiolx  ge- 
nuiiiuin  aucloris  nosiri  felum  esse  arguereu  Quod 
auiein  aainel  ad  oificium  cautori.s,  aniiquissimuin 
invenitur  in   Ecclcsia  e»  inler  prinios  Chrjsiianos 


4cr> 


STEPllANI  TORNACENSIS  EPISCOPJ 


4iii 


nuin.    Vir  ost  cujns  pcr  omnes  Ecclcsias  famse  siia-  A  ctionc  ill^  qualiior  qtix  a  Lcone  I  tlicla  sunl  (18), 


vis  (lifTundilur  opinio,  (]iii  goniina  scicniia  cdicn- 
cissinie  clAicns,  el  docirinant  inoniiis  ornal  cl 
niorilnis  disciplinam.  OrigOiii  parcni  in  nliipio  sic 
enin  (loccic  cicdimiis,  ni  vivcre;  sic  vivcrc,  iil 
drtccre.  Talcs  in  caiKieialnc  vcsiio  iuccrnas,  lalcs 
in  diadeinnie  capilis  Anroii  lapiJos.  (ales  in  sancia 
P.enionsi  Ecclci.i;\  snlTiagaiicos  essc  deccl,  iit  vicinnj 
proviiicix- saiicla  XMnnlalioiic  niovcaniiir  nd  (iromo- 
tioncni  coiisiuiilinui,  cl  soliiciimlo  voliis  coinmiss.i 
facilins  cl  frcquciiiius  juvclnr  pcr  religioncm  ct 


voin  civiuni,  lesrnnunio  popiiloruni,  lionornlonim 
arbitriiiin,  clcclio  clcricornm.  His  accedil  inlcgiiias 
porsoii.c,  liil.uilns  famx,  necessilas  siniul  el  uiilr- 
las  Eo(lc,i:H  vidualac.  Sed  cl  lioc  frcfjuciilcr  el  so- 
lcnmilor  liioilur,  quin  dominns  rex,  qncin  I)ciis 
servel  nc  noliis  rcsliinnt,  peisonani  islam  nomina- 
liin  cxprcssil,  noniinalim  pio  ca  rogavil,  nomini- 
tini  E<(!esi;v  Tornncensi  pracsse  voliiil  cl  inlondil. 
Si  aliier  aciiim  fiiciit,  verciidum  esl  el  forle  ve- 
riin),  iic  indignalionem  el  irain  el  inimissiones  pcr 


prudenliam  ipsiorum.   Si  quid   niinus   ordinalc   in  angrlos  malos  concipial,  ct  adversus  cos,  qui  pro- 

cleclionc   ipsius  a   Tomaccnsilitis  ciericis  facliim  niolioncm  tanl.x  pcrsonx  inipedicrinl,  legalen»  et 

est,  ncc   .'il)iieiitis  ignoranliain    inngorc,  ncc  iiiiio-  invciiilcni  iracnndiam   acccndal.   In   liis  omnibus, 

cenliam  jnsli  l.tderc  delicl,  ciim  laoiJliine,  si  vobis  271  *'^'c»"  saiicic,  providele   lionori   veslro,  con- 

placcl,  possil  cnicndari,  si  quid  pcrpcrain  facluin  siiiilo   sanu:  opinionis   vcsirx'   tcslimoniu,  dcfcrte 


esl  commissa  vobis  a  Deo  ct  poiestate  corripicndi 
«nores,  cl  scienlia  corrigcndi.  L't  Ciiim  salva  graiia 
vestra  sinc  praejndicio   loinor,   ooiicurrunt  in  cle- 

vcceplum,  ut  narral  Pliilo  .!e  Esscnis  :  i  llbi  oinncs 
coiisunexcrc,  duo  cliori  (iiiiil  iii  nieilio  caMiaculo, 
aller  virornm,  altcr  feiiiinnrr.ui,  ciii'jue  siius  i.iocii- 
tor  prnslicitur  iionore  prcstaiis,  ct  canendi  perilia  : 
deinde  canlaiil  liymnos  ii»  l.indein  I>ei  coniposiios 
variis  inclronim  oarniiiuiinqiic  gtMieribiis,  niiiic  oie 
iiiio,  nuiic  ailcrnis  non  sino  decoris  et  reJigiosis 
gcsiilins  ci  acocntibus.  »  Siadilum  luit  in  oonoilio 
Aquisgraneiisi,  canone  137,  circa  eos  qni  cantiii  iii 
eoclcsia  vacahiuil,  «  iM  coMslilncmiuir  iiitcr  cos 
scniores  fralres  pn/babilioris  vil;c,  qiii  lcmpore  sia- 
»1110  vicissiiii  ciiiii  caiilorurii  scliola  sinl.  >  Eneriiiit 
aniem  a  priscis  lemj>ovibiis  'n\  eoclesiis  oallicdra- 
Hbiis   cl   insignioribus    innnasicriis    nontiuili    hiiic 


rcgio  in;indalo,  cl  correplo  prius,  sicut  decucrif, 
errorc  eligenlium,  conrumala  elcclione,  paierno 
sinu  suscipiic  clcctum  el  dilccinin  veslrum. 

minisierio  desliiiali,  qui  oanliiin  moderarentur , 
baciiluiiiquc,  dignilalis  snx  insi^ne,  dcfcrrcnt.  Lo- 
gitiir  eniiii  de  qiio.lani  Tlicolialdo  Sanciae  Gcnovclie 
pr;irccnloro,  qni  vivebal  ssecnlo  xii  in  Necrologio 
e.nslem  inonaslcrii  :  «  Oltiit  Tlicobaldus  saccrtjos 
ci  pr;rtonlor,  qoi  turriin  nsque  ad  primiim  solium 
eicxii,  baoulumqiie  piaecciiloris  auro  et  arycnlo 
cu:n  l;ipidibus  dccoravil.  > 

(18)  Episioln  siiiioel  K9  a;I  episoopos  provincix 
Viciinciisis  advcrsns  IJ  i;iriniii  episoopiiiii  Arclalcn- 
soiii  posi  ("jus  iib  urbo  discessum,  iiuiii.  3  :  ♦  Te- 
ne;ilnr,  iii(|iiil,  siibsciiptio  ciericonim,  lionoralorum 
lcsliinoniuni,  otdinis  conscnsus  et  plebis.  > 


STEPHANI 

TORNACENSIS  EPISCOPI 
EPISTOLARUM 

PARS  TERTIA, 

Conlinetis  cpislolas  quas  scripsit  ab  anno  1192  ad  annum  1203. 


272-273  EPiSTOL.\CLXXVI.  C  EccIcsiscTorn3ccnsis(20),  quanivisniiiinssuffjciens, 

AD  ABiiATEM  »F.  ALTOvii.LARi  (19).  luiiius    idoueus ,    niiiius    ditjiiiis ,   lotiini    spirituai 

Monel  uepolem  cjus  ioumnn  in  abbaiem  S.  Gem-  «»«""'  e""uJi  circa  dispositio..o,ii  Ecclcsiae  mibi  prius 

ve\(c  /uissc  cleclum.  commisssc,  ne  labores  qnibus  in  ea  sudaver.im  de- 

Yocaius  occnlia   Dei    pcrmissionc   ad    rcginicn  perirenl  ct  successoris  otcasione  lurbaretur  iran- 


(19)  Abbalia  de  Aliovillari,  viilgo  Ilanlvilliers, 
dioeccsis  Itemeiisis,  ordinis  S.  Denodicti,  condita 
Itiit  a  S.  Nivardo  pr;ebiilc  Ucmcnsi  anno  circi- 
ler  li.^O,  oiijus  liiiitlalioiiis  iiislrninonliim  vcluslissi- 
iiiiiin  s:c  legilitr  in  dypliois  ojusdcni  monasleiii  : 
<  tgo  Nivo  seu  rsivariiiib,  ciiainsi  pcccalor,  cpi- 
scopns,  duin  omnos  cpiscopi  fralres  moi,  etiani  ei 
de  viris  Cbrisliiinis  et  de  bonis  liomiiiibu-;  niona- 
slori;i  .seouiiduni  rognlain  saticlortnn  P;ilriim  ;rdi- 
fitaf  2  uon  ccssarenl;   peliil  nos  Beicbarius  abb;is 


cnm  fratribns  suis,  al  ibi  lalem  locellnm  eis  per- 
qiiirero  dcbcremus  in  iiosUm  proprielaie,  nl  ibi 
so.eundiim  P.egiilain  S.  Benedicli  cl  S.  Columbani 
vivere  doberciil.  Reperliis  est  nobis  iina  cnin  ipsis 
loceiliis  qiii  dioilur  .\liiviliaris  i;i  liiic  Ucmensi 
Siiper  niiviuiii  M:«lcrn;r,  >  clc.  Ab!):is  autem  ille 
Aliivillarcusis  voc.ibaliir  O.lo  t\  stlicd.t  anm 
1192. 

(2(1)  lloc   evcnit,  anno  1191  vcl  119i,  posl  mor- 
icin  EvcraFJi. 


u^y 


i^'       'Uj-^  EPISTOLyE  —  PARS  III.  AN.  1192-1203.  "^  l^t^         «H 

i]iiiIliJas  cii^Icsli  niihi  parmissione  coiicessn.   Tjn-  A  negoiiiim  cominisi  Doo,  cujiis  gralia,  si  bencplaci- 


U 


(leni  posl  mtitios  cogilalionis  a-suis  ,  274  ^^ 
cironnispeclos  niTectiis  v;irios,  110:1  siue  voluiilale, 
\\\  creiliiiitis,  (!ivi:i.T,  sorloin  et  rijnicuhiin  clfciionis 
poslron  conjociiinis  in  (li;iiisiinuni  rrnircni  iioslium 
Jo.uiiioin  ncpolcin  vostruin  (^l),  jiiveiieni.  qiiamiim 
nobis  cx  (liiiiiii.T  convcrsaiione  «jds  cognoscerc 
licel,  honeslnm,  iillcroriiin  cl  iliscinlinis  rcguliribus 
ermiiium ;  ct  ciiiii  conimiini  frairiini  omniiim  as- 
sciisii  noniinaviiiins  aljlj.Tlem,  el  in  coiimiissa  nobis 
.solliciliuiine  succcssorcin.  Acl;i  s»:it  liSRC  dic  salii- 
t;i(ioiiis  angclicjc,  Conceplionis  virgineao,  Incarna- 
(i'niis  (livina!.  Sciiucnli  Domiiiica  (|iia  rcprx.scniai 
Kcclesia  Dominicuiii  in  llicrosolyinis  ingressum, 
cl  piicroruirj  caiilaiiliii  11,  Ilosaniut,  appiaosum.  Me 
pr.cscnle,  ct  pr.Tscnlantc,  n  (Jomino  Ans.  Mcldcnsi 
rpiscopo  (22)  nuiiius  beiicdictionis  ;iccepit,  et  ad 
Iic«  Icbiam  sibi  comiiiissam  mecnm  reversus,  gre- 
poin  sibi  creililum  custoilirc  et  ri^jerc  secundum 
graiiam  sibi  a  Deo  collaiain  liumiiiier  cst  aggrcs- 
siis,  sperans  qiiia  Dcus,  (jui  caipil,  pprficicl  soiicJa- 
l)it(|ne.  Elqiioniani  juvenluiem  ejus  noviias  Iiotio- 
lis  el  oncris  silii  impositi  solliciLct  ;ic  pren.il,  re- 
furrit  ipse  nobi.-^cum  ad  pnnlcnliair,  vestiMm,  ut 
eiim  el  Ecclcsiain  sibi  co!niiiiss;\i!i  domiiio  Jordano 
lcgalo  (25),  charissinio,  ul  audivimns.  et  fumiliari 
vcslro,  laoqiiam  viscera  vestra  commendetis,  qui 
loco  vcslri  ciim  i)enigiie  suscipial,  foveal  ac  defen- 
dal,  (ioiiiinoqiie  Cclaviano  Osiiciisi  (2'>)  episcopo, 
(anqu^iiii  filium  siujm  proprium  commiual.  Grandis  r 
eniin  via  rcsiiit  ci,  et  inexhausla  cupidilas  facnlta- 
tibiis  alienis  inliial,  et  pusillus  aninuis  limci,  oc 
saccllus  insiifficiens  dcspcrat. 

275  EPISTuLA  CLXXYII. 

A»    TCRONENSEM    ARCIIIEPlSCOrUM   (5.j). 

llouely  se  ad  ejisrorntii.nr  Torit/icenscm  fitif$e 
};ioinotiiin. 

Occiillo    Doini;ii   jmlicio    vocalns    :ul  Ecclesiain 

Tornacenscm  vcsiris  oralionibus  me  commcndo,  ut 

ad  qnod   noii    sulncio    meiitii;  propriis ,  pruficiam 

siitiragiis  alicnis.  El  quoniam  ncscio,  Paler,  utruin 

dignus  aiiiorc  vcl  odio,  cx  l.niila  vocatione  suppli- 

rinin  cxspccldre  debeam,  vcl  pr.xmium:  sic  ciirro 

ailhiic  qu;isi  in   incertiim.  Concedat  Omiii|)Olens  ut 


!uin  fu<'ril  in  ociilis  (jns,  (otum  pcrficicl  solida- 
bil(|ue.  Fnierim  signilicaic  vohii  sancise  paternilati 
veslra?,  quid  accidii,  ne  in  hoc  app.iream  anl  bciie 
Ilf  lis  voslris  iiigraliis,  aul  oijSCiiuiib  imievolus.  Ciica 
proxiiiium  Pascha,  Dco  volcnlc,  vita  comilc,  liaus- 
iluin  facturns  suni  ad  Ecciesiam  qux  me  vocal, 
cuni  vcris  Ilebraeis  celebrainrus  pbasc,  ci  siciii 
domiiuis  Rcincnsis  disposuil,  iii  ociavis  saiicUc  llc- 
surreclioiiis  munus  consecralionis  per  Dci  graliain 
acccpliirus.  Rudis  in  laiibus  consilio  vcsiro  (irmari 
dcsidero  et  formari,  ul  experliis  instrualis  expcr- 
lem  fidclem  dominus,  sacerdos  magnus,  uiagnis 
sacerdoiibus  obscqtieuiem. 

EPiSTOLA  CLXXVllI. 

AD   EUAIOEM. 

Gratias  arjit  pro  inuneribus  sibi  mlssis. 
Munera  milii,  Palcr,  inisislis,  quibus  dccenler 
ornare  possum  non  soiiim  pedcs,  sed  ei  manus  ct 
capiii.  Magiia  suiil  prclio,  maxima  sacrarnenlo.  E.t 
primo  swdiccre  po^sunl  concupiscenliao  oculorum: 
cx  scciin.lo  pioficeie  inysieiio  minisirorum.  Condi- 
gn..s  roiVrrc  gra:i;\s  si  voliicro,  nec  aireclussulTiciet 
iiec  cffecliis.  Acccssit  epislola  veslra  muncribiis, 
277  dfplieciu  iiiihi  laliuam  infuiidens  cl  imilii» 
pliccm  grali;un  maiiilcstans. 

EPiSTOLA   CLXXIX.. 

Al<     C<XI.F.STIMIM    SLMMU51     rONTiriCCM    (2C). 

Agit  de  pronio>.ione  ,sua  ad  '.•'.cclcsiam  Torttaceni>eni, 
(luatn  sunimus  pontifex  fjratam  tion  habuerat. 

Iiitcr  spem  ct  liinorem   mcdius   accedo  (irms  ail 

paircm,  scrvus  ad  dominum,  ad  succe.ssorom  Pclri 

miiiinius  discipulorumChrisli ;  forte  miiigabit  irani 

suam  pater,  remillcl  indignatioiiem  dominns,  Pciri 

successor  humiicm  rcspiciel  saccrdotem.  Qiiis  scit 

si  convertalur  ci  ignoscal,  ct  lelinquat  supcr  ine 

bcnediciioijcm?  Vocalus   ad  Ecclcsiam  Tornacen- 

scin,  loco  et   animo   remotus  el    ignarus,  nihilqiie 

minus  spiraiis  quam  calhedram  :  cur  excessi  iii  ac- 

cessi  ?  quid  pcccavi   si    non    pr;ccavi?  au  dcliqui 

quja  noii  dcrcliqui  ?  Divinare  cerlc  non  potui,  pl;i- 

cereliie  an  displicerct  siimmo   ponlilici,  cujns  pla- 

cila  sunljura,  iii  ciijtis  dexlera  ignea  lex,  qux*  ap- 

pcndil  merila   singulortim  in  siatcra  canoiinm,  et 


non  qnasi  nercm  vcrheians  incipiam  dcpiignare.  Ad  D  a|)preiiendit  aslutias    in   perpendiculo   lcgum,  et 


primiim  276  hujiis  rnnioris  soiiiinm 

Obst.ipui,  steleruntque  coma:,  vox  faucibus  ha'sit. 
Dcuiqae  laiiquam  dc  gravi  sonmo  cvigilans   lulum 

(21)  Himc  moribiis  po-.iiis  (iii.iin  xiatc  sencm,  in 
iibhaicm  S.  Gcnovcl.c  cligi  cnravit. 

(22)  Anscllo  scilicet,  ad  qiiem  noviim  clcctuin 
(ic.liixil,  ul  ab  co  bcnediclionis  munus  accipc- 
rei. 

(2.3)  Jordaniis  cardin;ilis  presliyler  S.  Pudciilian;c 
creatus  a  Cicme.jie  ill  aiiiio  1188,  legalus  iii  Gal- 
liaiii  dirigilur. 

['U)  Oclavianns  cardinalis  cpiscopiis  Oslionsis 
pcr  Ca^iesiiiuim  II!  in  Nornvuiiii^tin  iiii;<  ciim  prx'- 
r;ilo  Jordauo  lcg:tliis  ini.>,iis  Csl,  nl  iilcin  qiix- vcr- 
Iflfa.iir  liiicr  liollioiii^igc.iisoin  ai  (■iiicpiscopum  el 
Clioiiscm  epiicopum,  dirtmcicnl. 


circino  decreiornm.  Sed   quoniam  bonarum   meu-/} 

lium  esl  ibiculpas  cognoscerc  nbi  culpa  non  cst,  1 
cl  periculosnm  vaUle  esl   fiiio   separari  diulius   ;\ 

(25)  Scripia  pcrhlbelur  hccc  epislola  cuiij  voca- 
lus  fiiisboi  Sicphanus  ad  regiinen  Ecc!esi;c  To.-na- 
censis,  ciijiis  graiia  dono  misil  ad  ipsum  Ijarilio- 
lomccus  de  Vcndomc,  lunc  arcliiepisiopus  Tiiro- 
neiisis,  ornamenta  qu;cdam  poiililicalia ,  scilicet 
milram,  sandalia  cl  ciiirolhecas. 

(2())  Coelcsiiiius  III.  renuiiiiatus  summns  poiitifcx 
aiino  11'Jl,  sepluagenario  major,  gratam  non  iia- 
!)iiit  assiimplionem  Slcphaiii  ad  scdcin  Tornacen- 
scm,  Corlc  qiiod  cxlsliitiarci  elcolioiiem  Pelri  can- 
K/iis  fiiissc  canonicam,  euuiqiio  ilchcrc  ^ccnscri 
lcgilimiun  ejtisdein  Ecdc-ji.c  pisloiOMi,  cl  Sicpha- 
nvr.ii  iiilrusuii!. 


♦ft7    .  STEPriANI  TOUNACENSIS  EPISCOPI  468 

oonspectu  patris,  exceplionps  omido,  vcniam  peio,  A      Jiicundum  cloqiiinm  (uum  dcMcIosas  ahsonll  re!i- 


gr.-)iiain  quanro,  miscricordiam  iinploro.  Apcrialiir,'» 
olisccro,  milii  sinus  sanctx  ftomanx  Eccloiiij?,  qiii 
nemini  c!:iudi  consuevil;  pai((ia(nr  adilus  siippli- 
<Mndi,  porrigariinv  ubcra  malfirna;  ciim  malre  pla- 
caliileni  sosc  Paier  oxl.ibcai,  ui  ei  simplici  coiisu- 
lal,  cl  simpliccn)  oonsoieJur. 

278   I^PISTOLA    CI.XXX. 

AD     AKCHIEnbCOPUM  ■  IVEME.NStM. 

Jnvefiilur    in    qupidam   loudonaioret    aduUeranlei 
verbuiii  Dci,  et  viiarn  ditcenlcs  iiiiis  itifcclam. 

Periculosas   el    crebnis    infesialiones   nobis   ac 

dccanis  nosiris  (27)  inf<*ri»nt  qiiiilam  verbi  Oci  ven- 

ditorcs,  qiii  in  ecclesiis  aiuiacier  declam.Tnl,  in  do- 

niibus  lurpiier  vivunt,  in  plalcis  litiganl,  in  lober 


qiiias  9ui  facii.  hi  bis  diein  rcstum  ago  mihi,  quo- 
lios  cl  gra(ios.Tm  soci<;la(em  liiam  deosoulor,  cl 
rrucluosain  amiciii'.«m  deamplcctor.  Offeret  se,  vo- 
lcnle  Dco,  dics  cl  Iocus,quibus  recidivis  plausibus, 
ctnovo?  invcnicmiiscorifabulandi  mod'i.9,  eneleres 
innovabimus.  Ei  quia 

1—   Principibus  placuisse  tiris  non  nllinia  Uiut  csr, 

rogo  interim,  ut  qiiando  et  «bi  domiiius  Ueniensis 
cum  comile  Flandrioe  (29)  locutiiru.*,  per  pices.eii- 
tiuin  latorem  non  solum  mibi  verbo  dtr.uniies,  t;ed 
scriplo  tlesigncs.  Dc  lio.spitiolo'  milii  die  coronai 
providendo,  cogiianim  nieuni  in  te  jncto,  nc  quasi 
in  incertum  curram,  ne   cum  venero,  vng.iri  iin-i- 


iiis  ii.sanii.nl,  in  confingendo   n.imcula  biasplH.-n.i,  B  '''^'^'  J^^^^  ^^^»*^-^.  "'Siabiiium,  el  virginum^  falua- 

iii  romittcndo    |)ecuiiia!n   cupidi   cl  aslnli,  ubiqiie 

sacrilegi,     nusquauj     niodesli.   Ad     .«uggeslioncm 

imius  eoriiin  f|ni  Constanliii>;  dicilur,  qui  et   nobis 

aliqiiando  vprbonini  cofilumcii.is    intiilit,    constnn- 

ter    plaoiiil  vid.is  cit.iie    decanuin    r.;in(!;ivrnseni, 

viruiu   revera  bonesluin,  gravem  rnoribus,  i.-ifirnii- 

lale  gravatnni,  ulpotc  qui  ct  caiculo  et  iiiaca   pas- 

sione    inciirabiliicr  lnborat.    Escusabilem   facianl 

eum,  si    placet,  praedicta  senis  incommoda,  opera 

«lelaioris  in   prsedicando  conduciiiia,  in  mendaciis 

assueta.  Quercla,  proqua  citnlur,  nec  accepiabiiis 

nec  acccpia  :  ctsi  dicere  audearaus,  noslra  pro  co 

suppiicniio   porrecia.  Libcrate  nos,  Paler,  a  pesli- 

bus  islis,  ab  hoininibiJS  iniquis  et  dulo.sis,  qui  fide- 

Jium   eleemosynas  infideliier  corrogantes,  obieclu  ^  menibrum   rognl  Francorum,   i.n  decanum  nondum 


rum.  Super  bocetiam  fac  mecuni  signum  in  bonum, 
wl  certus  acocd;un  ad  fe^iitin,  quod  sic  erii  coin- 
mune  omniiini,  ui  ;280  s"-  prripiium  singulorum. 
Orlifira  Siepliaiiur.i  (niini,  ul  Stophaniis  luiis, 
quantuin    polucrit,   magiiilicei   Lambinnm    suum. 

EPISTOLA  CLXXXIJ. 

AD     PAPAM. 

Scribil  in  gratiam  Hugonis  Clcmenlis  {30i  in  deca- 
num    Parislensem  electi. 

Sanctissimo  domino  et  Patri,  summo  ponlifici. 

Vesirao',  Paier,  prccibas  alienlare"  celsiludinen? 
movei  ine  pariierei  monc'  lam  pietas  vestra  quain 
cbarit^s    aliena.   Ecclesi;;!!)     Parisiensera,  nobilc 


sacri  nominis  veslri  terrenl  pavidos  decanos  no- 
ftros,  cl  pusillanirnes  presbyicros  circumveniunt, 
Jnlepposilis  coniininationibus  eos  ad  P»cmcnf.eincu- 
jiam  prolrahcndi. 

279  EPISTOLA    CLXXX!. 

Al>    LAMBiNUitt    De    BRUCIS. 

Hogat  vt  sibi  prwpnrct  hospilium  Ambiani  in  die  cq- 
rountioms  (28)  reginw. 

Desideraiissimo  .•^mlco   siio  Lambino  de  Briigis, 

quidquid  diiectionis  cl  salutis. 

^27)  Duo  gencra   decanorum  inveniuntuv  inler 

Eoclesiae  ministros,  alii  scilicei  qui  ccllegiiscanoni- 

corura  praesunt,  aiii  vcro  qiii  sacerdotibus  riiralibus 

;  invigiianJ,  e!    dicuntur    decani    rurales,  de  quibus 


convenisse  non  convenii,  cum  de  eligendo  eo  saepe 
jam  convencrint  in  unum  poiius  iocum  quam  in 
vouim,  coram  doinino  Carnoicnsi  (oi),  et  abbale 
Casiri-Kantonis  (52;,  de  mandato  vestro,  dissiden- 
tium  singuli  parlium  dedcrunt  noinina  sua  ,  et 
scripseruiit,  ei  aliqaando,  me  prccsenle,  coram 
eisdem  judicibuspul,'iicata  suntei  2SI.  relecla.Jove- 
uembonseo[tiiiionis,cti]<iaiitumad!i)oruiis}ionestaiem 
Ct  periliam  liilcrariiin  spoclal,  !.il;iris  fuii.ae,  Ku- 
gonem  filiuin    Robcrli    Cleinentis  (53)  niagna  pars 

cus  rex  (talduino  pcrinisit  ul  aliquot  arbitri  leger 
rentur  cuin  amplissiina  poiestale  Fiandriam  par- 
liendi,  et  siiani  cuique  parleni  e\  sequoassignondi, 
qiinrum  arbitrio  siareiur  :  lii  prxsi^riim  nominaii 


bic  nienlio.  llincmarus  Remonsis  arcbiepisoopus  in  D  GuilJelmus  Rcmonsis  arcliiepiscopus,  Pelrus  Airc- 


staiutis  qu.TS  cnndidil  prj  suis  arcbidiatonis,  ut 
rile  suum  praeslarent  ofiiiiuin,  dicit  in  13  :  «  Si  de- 
oanus  in  ministorio  vesiro  aiit  negiigens  aui  inuii- 
lis  aut  incorrigibilis  fucrit,  aul  aliquis  eoruinobie- 
rit,  noii  inconsidoratc  docanum  eligi^e,  etsi  ei;o  in 
propinquo  sum,  ad  inc  electionem  islam  referie.  » 
lix  bis  paiet  decanos  iilos  rurales  scinper  sub  ar- 
r.bidiacoiiorura  leginjinfc  f!!i.ssc  oonsiiiulos. 

(28)  Videiur  ii;sc  cpibfoia  dirccfa  Ambiani  anno 
ii\iZ,  ubi  Engeibcrga  uxor  Pbiiippi  Augusti  coro- 
nalionis  niuiiiis  .iccopit,  iiiullis  asliiotibus  prajelaiii;, 
ei  iii  priinis  Siophano  Toniacensi,  ul  ^idoieesl  in 
iiisl.  Toruacensi,  cap.  58- 

(•iy)  C(>nvc:)it  Guillolnius  Reinensis  arcbiepisco- 
pu.sret;i£  non.ine  Airebati  comilcm  Flandrice  Ral- 
«tuinurji,  ul  Flandrjam  dividerent  proplcr  quani 
bclbim  inoverant.  De  iiis  scrijjsit  Buselinus  .4>i)i. 
(iatlo-i''iaiidriix.  lib.  vi.subaiinuin  1!98:  «  Fran- 


balum    poniifex,    Simon   AquiciniUien^is  antisies, 
Danicl  abbas  C:;mbero!ioi!sis.  » 

(30)  Hugo  Cieinons  ebMUus  est  i:i  decanum  Pari- 
siensem  posi  Miciiaeleui  dc  Corbilio,  qui  ad  episco- 
paium  Se.i.oneiisoni  ovoctus  fucial  anno,H94,  quo 
sciipta  fitit  Iiaeo  episiola. 

(31)  Rcgiiialdo  sciiicei,  ad  quem  scripsit  episl. 
aUeiani. 

(52)  Slephano  sciiiocl,  quarto  po.'-l  icrormiiiio- 
nom  hiijiis  niooasloiii  abbaie,  a  sun)niO  poiiiifice 
una  cum  episeopo  Ca;  fioloiisi  toninilsso,  ul  adc»- 
seni  eleciioiii  decanl  Parisiensis,  orlasque  inler 
canoiiicos  conlenliones  oomponerent. 

(53)  JtubeKiis   Cloiiions,    loparcha,    de  M^es  le 
Mareschat,  in  Vaslinel.o,  regi  Pbiiippo  Augusto   ac- 
copiissinius  Itiii,  ab  ecpje  legiij  niinisier  coiisliiu 
lus  csi. 


4C9  EPISTOL/E.  —  IWUS  111.  AN.  H 92  1205.  470 

rnirojikonim,    ct  prxolpue  residciT.iuui  (34),  ncic  A  siliono,  vcl  senlcntia  .orotuIi.Titis,  rccopturi.  Proiiid»' 
iiicriio.iitcreilitiir,  iiiitior  qiiani  ;>Ilei;s  ncr  niimc-      rogamus  .sanrtitalcm  veslr:>m.   ul   pro   pacc  iiiier 


i(),  sii)i  bic  praccssc  ilosiilcrat,  ut  consiilerct  cl  pio- 
(losse.  lliilem  ipsnin  Ecclesia;  fuUiriiiu,  et  (Jori)ini 
rcgis  rainiliaiiias  ii;tima,  el  fir.lrtiiii  yc  piopiiiqiio- 
riim  (35),  qut  pliiiiiaum  in  palaiio  possiinl,  (jiioti- 
«lianu  sediililas  proniitlit ;  ct  (|iii  inde  pliiia  cx  co 
Pdrisieiisi  clero  ac  populo,  f|iiimi  iii  alio,  diciius 
iitis  profdtura  nieiilur  coniinoda,  profecto  non 
meiitiuir,  In  fiiie  Idfinar  ati  doiiiiiinm  mcnnii,  cum 
sim  puivis  el  cliiis,  ul  lanli  viii  niinliuiii,  qiicm 
iicc  piopria  voinntas  ingcrcre,  iiec  aliena  potesl 
intruderc,  paierno  :\!"ft'ciu  lam  snsciiMaiis  iicnevole, 
qiiam  bencnce  rcmiltalis. 

282  l'i'!»TOLA  CLXXXm. 

iD  ATREUATENSEM  ET  AMBIANESSI:M  ElMSCOrOS  (7)6). 

Rogat  ut  cautw  inter  se  et  abbaiem  S.  Beriini  (57) 
patrociiieritur. 

Filii  pacis  cl  coiicordia;,  quibus  conlentioncs  ei 
liles  odiosu:  siinl,  qiia:iitim  in  ipsis  est,  iiiquiiunl 
paccin,  ci  peisccniuiiliir  caii),  Ea  aciepiione  perse- 
qneiuli,  <|ua  per  priv{i{}siliou(;iii,  |)er  coiiiposilionein, 
verhis  ndjniicia,  iiiil  pcifcctioiicm  cxpriinil,  anl 
persavei-aiitiam   2S3  dcinousirat.    Id  altendcnles, 


ecclesias  rcformaiida  laborem  istnm  assuniatis, 
convenientcm  lociiin  ct  dicm  iiohis  assignnnlc-, 
qnando  ct  ubi,  ct  dcsidcratam  jjrarscntiani  vcstriiin 
filiciler  viderc  possimus,  ct  dcbit:iin  caina'  nosiiu! 
justiiiam  uliliicr  reportcmus. 

EPISTOLA  CLXXXiV. 

AO  i.AUblM;M    MORINKNSI  M   EPUCOriiM. 

Con^iieriiur  de  nninacliis  S.  Dertiiii. 

Doniino  Lainbinu  Murincnsi  Episcopo  (58). 
TraiiSieruiu  difs  el  menses.  cx  qi.io  iicquc  ver- 
biim  propter  al)seiiiiaiii,  neqiie  scriplum  furle  pro- 
Ij  pter  jncnii.iin.  Jocosas  coiifabulaliones  vestras  c.v- 
perti  sumus,  cxperies  inUMim  soiaiii  vcslri,  qiiam- 
vis  soliti,  jam  soiuli.  Doleiiuis  ci  coiiqnerijuur  aiit 
notariiim  vcsirdiu  cliiragrun),  aut  veiedsun  cJau- 
dum,  284  utriMuque  pitir.iir»,  aentruiu  expediinm.( 
Piirijabiiui  l);cc  iiiora  si  iiiorcm  noliis  geientos  e* 
scribilisel  venitis.  Sciie  voliiiiius  iiilerim  diieclio- 
nem  vtstraiii,  quia  miiiiaclii  vcstri  de  Sanclo  Ber- 
liiio  (59)  iiobis  infesii  leslinaiu  ad  jurgia,  lites  ex- 
ciiant,  el  pcr  uniim  de  nuiTieio  corum  qui  cl.iiidi" 
cal  in   scmilis    snis ,   reciiludir.cm  justitiaj  iiostfjir; 


tle  sancta  discrclionc  vesira  et  prudenlia  confiden-  toituusa  appellaiioue  perverlere  voluiit  el  involvui!!. 

les,  in    cisusa   qtuc  vertilur  inler  nos  el  abbatcm  Ecciesiam  babenl  apud  Cocleis,  in  qua  per  aunuos 

Saiioti  iteriiiii    siijk<;r   Ecclcsia  dc  Lislrevele  elegi-  et  coudu<;iiiios  mcrcenariysque  sacerdolcs,    srcpe 

iiuis  vosarbiiros,  quidquid  in  eadein  causa,  compo-  eiiam  per  Beipsos,  qnod  sacris  canonibus  iidiibiiinu 


(34)  Non  Oii!iv\';  canojiici  prisois  illis  3:ieculis  rrto- 
rahiuuiir  ajiuil  Eccli^si.is  qiiibiis  ciaiil  addicli,  ut 
siio  riingi-miiiir  oiricio  ;  iiiide  orta  est  olim  gravis 
conliovcisia  inier  <anoiiicos  sa'cul:ires  S.  Cenovc- 
f:c,  <jn<>i'tiiii  lionnulli  qui  fora.s  lesijebant,  obsta- 
b.iiil  «c  ca;teri,  qiii  in  Ecdesia  scmper  aderaiit, 
absipje  lorniii  consiiio  cl  conscnaii  aiiijuid  in  capi- 
liito  definiicnt,  <jii;£  quidom  sedaia  esi  diplomate 
Luduvici  Grossi  aniio  flSiJ,  liis  verbis.  '.  In  iiomi- 
iie  uiiiiis  et  iiidividua;  Trinilalis,  cgo  L»dovicu.s  Oei 
^raiia  Francoru»)  rcx,  intiinaii  voliimus  lam  pr.ie- 
t.,i>iiiiiviis  qii;(ivt  ftiliiri^,  quod  dotnnos  Sle|ilianiis 
t>  incl.s^  Genovef;e  decaiius  et  caiionici  a  nosira  se- 
reiiilale  veoeraiiililer  sunl  adcpli,  qiiatcnus  onmi 
lempore  decanus,  ct  illi  tantiniinr.xlu  canonici  qui 
in  prjidicta'  Ecclesiae  vilia  ad  qiiolidianum  scrvi- 
liiini  stabiles  sunt  el  assidui,  polcst.iiem  babeant 
i;l  iiceiiliani  nostra  aucloi-iiaie  coniirmalait),  iii 
oinnibus  Ecclebi:<:  aciionibus  oidinandi  el  oprramli 
ct  irrcfragabiliter  (iefinieudi,  ineoiisuliis  vci  invilis 
onii.ibns  extra  inancntibus  caiionicis.  Dignum  esl 
enim,  ut  ilii  qui  seduli  sunl  ail  i3ci  scrviiuiem,  pu 
lioris  obliiieanl  digiiilatis  virtntem,  qiiaju  illi  qui 
sine  servilio  possident  ecclesiastici  boneiicii  poriio- 
nem,  Ycrnm  iio:"  iJco  siabilivii  provida  regi;rt  scrc- 
>iitaiis  discetio,  lic  loite  iiiicr  cos  oriittor  inqme- 
tudinis  di.Soentio,  ipiud  ne  possel  viidaii,  si^^jilio 
iios.irie!!iajeaia!is,  <.i  cliuiaiJcio  nouiiiiis  pioccruui- 
qiic  liOiiiiiiibus  ct  higiiis  jir;; ccpimiis  coiiiiifiiari  ; 
liuju.s  vuro  pi.a;cL'pii  iciiieraiius  usurpalor  noslio 
icraiio  ausi  librar.j  soival,  cl  ejos  usiii-|)alio  irrita 
li:ti.  Actum  piibiice  ransiis  iii  pakilio  rci^is  aniso 
reghi  sui  x.  Signum  ve^is,  siirnuiii  Hugonis  coiisla- 
bubri';  sigiuiin  Guilleiuii  dapileri,  sigiiiiut  Gilibcrli 
biiiiriilarii;  (;j,Mi  Stcphaiius  canceilariiis  siib.cripsi. > 
liivenio  11110111  liac  tcrinc  ael.iic  Gioguiimn  ciinii- 
»ijleiii,  Peirum  Silvaifei  iciisciii  opistopum,  eiAiiis- 


C  siodorensem  :irchid,  canonicos  fuisse  S.  Geuuvefbe. 
(35)  liugo  Clcmeii-,  f);ilres  babuil  Albericum  ci, 
Henrlcum  marescallos  Francia;,  ijuoriMn  primiis 
cecidit  in  obsiilione  iirbis  Acrcnsis  in  Syriu  :jiii;o 
liOI;  alter  vcro  dominus  de  Argeiitan,  iia  sirciiue 
iii  oainibus  se  gessil,  nt  rcx  <;jus  intuiiu  oiiiiies 
posicrob  siios  maresc:illi  tilulo  nobilitarit. 

(5G)  Ainbianensis  erat  tunc  e|>iscopus  Theobaliliis 
cor.sanguiiieus  Guilielmi  Remensis  arebicpiicopi, 
qui  haiiC  caibediam  por  xxxiv  aiiiius  lenuii,  de- 
fiinctusque  cst  aiioo  1204,  Alreiiaicnsis  veio  V(t- 
inis,  qiiondam  ablia^  Cisiercii,  qni  haiic  ecclesiaiu 
r«xit  ab  anno  1180  ad  1-203. 

(37)  Abbaiia  S.  lieriini  ordinis  S.  Kene.iiclini  iu 
dioecesi  Audoiiiarciisi  sila,  fundala  fuit  aniio  050 
ab  Adroaldo  iiobili  Franco,  in  loco  qui  diceb.^Uir 
Silliien,  unile  iiionasierium  iilud  Silbieiise  nome!» 
accepil.  lii  cliarla  auiem  fuiidalionis  ejusdem  eiiu- 
nieranliir  villae  quai  Uuic  Ecclesije  coiiccss:t;  sunt, 
intor  quas  legitur  Lonsantana,  quani  suspicor  csic 
Listievele,  de  qua  bie  sermo. 

jj  (38)  Ljiiibiiiu.>5  seii  Laiiibertus  ex  oanccilario  Ue- 
nieiisi  elecius  esi  .Morinensis  cpiscopus  anno  ll!)l. 
Episcopus  aiiiem  Morinurum  olim  lesidcbat  in  uibc 
Teruanai,  vul^o  Teroueune;  quce  v.m.n  dcieta  itiis- 
sct  a  Catolo  V  iinpc-jlore, aiido  iSfio,  sedcs  ep.saj- 
palls  iranslatii  fuii  iioloidaii)  pro  ea  parie  <ii(i,ccsi.s 
q[U£  erai  sub  Cailorum  ('.itione,  cl  iliic  abbalia  c.i- 
iioiiicoru»)  regiiiuriuin  B.  iM;ui;e  sx-ciilari  io.-;a  dc- 
naia,  iii  ccclesiam  calbedrali^m  creoia  esl  It.ilia  i'ii 
V,  aiitio  156G.  Es  iis  aulein  qiio;  Ario^ia;  coiiiiijiiiiii 
pcriiiicbaiU  croatus  cst  episcopaius  Aud<;iiiaiciisi:-, 
etabbalia  S.  Audouiari  cctiesia  catbedralis  clfc- 
tla  es!. 

(31))  Idco  conquerilur  cpiscopus  Tornacen.-^is  de 
moiiutliis  Berl:iiiai:is  apud  epii.copuiii  Morijjciise.n, 
qnod  cjiis  essent  diocccsis. 


471  STEPIIAM  TOnNACtNSIS  EPISCOPI  472 

esl  (40),  pnrocliialia  minislrant,  ciim  iios  lain  ipsis  A  l>cal.  memlaciiiin    nogoliclur  sibi   flilem,  livor  iii- 
qnain   aliis  onmibus    monachis  in   syiiodo  noslra      vidiic  reii^ionpm  cornnnpal. 


|)r;iesen(e  abbaie  ipsoniiii  ei  pruliiliucriiniis ,  et 
rjtioliiiic  proliibeariuis.  Prior  ipsins  loci  qinnuiain 
|)urocliiaiiniii  noslrani  a  nobis  excoiiiiniiiiic.ilain 
sinc  conscienlia  noslra  absolvil,  et  eain  iinpliii  Ira- 
(lens  ciiitlani  iniliii  lanqiiain  parocliialiter,  illicite 
copulavil.  Ciiin  nos  eliam  por  parles  illas  liansiluin 
lialfCrcinn.s,  lio.spiliinn  siiniii  negavii  iiobis,  vok-nli'- 
bus  suniplibiis  eoniin  parcere,  ei  nobis  iii  oniniiiiis 
providcre,  obsirii.vilosiia  boslis,  hospilcs  nos  [noii,?j 
ajinitlcps,  inrliiso  inuriiiurc,  exciusa  charilatc.  lii 
liiscornpile  cos,  si  lorrigore  non  poicslis. 

285  EPISTOLA  CLXXXV. 

ID  OtTAVI.VNUM  OSTIE.NSF.M   tlMSCOrUM. 

lCxcuial   abbatcm   S.  Cermaui  a   Pratis  ab  inletfe- 
ctioite  cujusdnm  scholastici. 

Domino  Oclaviano  Osliensi  episcopo  (41). 

In  liinore  cl  treworc  vos  ct  alios  doininos  mcos 
rccogito  el  relracio.  Translatus  a  subsellio  ad  ca- 
tbedram,  a  pnsilli  cnslodia  gtegis  .i:l  popiilosnc  re- 
gimcn  Ecclcsix,  ab  iMiniili  siatu  ad  altiora  quam 
credidi,  quain  meriii,  quani  speravi.  Cl  licet  pro 
mc  rogare  non  suHiciam,  commendaiilias  preccs 
vobis  porrigo  pro  abiialc  Sancil  Gcrtnani  (42)  viro 
humili  el  uiili  Ecclesiac  suae,  ciijiis  opcra  iplcr  fra- 
ires  6U0S  et  praesenlibus  proficiunt  ad  usuin,  et 
posteris  ad  eiempluin.  Si  quis  advcrsus  eum  in 
ciiria  domini  papx'  moveril  quscstionem,  maximc 
siiper  memoria  rixac,  qn.ie  boc  aiino  inter  honiines 
Sancii  Germani  et  scholares  mola  cst  (43),  in  qua 
ei  unus  scholarium  pcr  infaniiani  rusiicoium  ceci- 
dit,  excusabilem  habele  pracdiclum  viruni,  (jui  sicut 
Immunis  est  a  culpn,  ila  el  alicnus  debet  essc  ab 
infamia  sive  pocna.  Innoccnliain  suam  porgavit 
coram  doinino  Reinensi  sutticienter,  ct  miiliiiuiiine 
clericorum,  et  fugicntibus  illis  qui  homicidium  pcr- 
petraverani,  acceosus  in  vindiclani,  doinos  illurum 
diruit  el  vastavit.  Occurrite  ei  succurriio  si  opiis 
fueril  viro  innocenli,   ne  veriiatein  falsiias  absor- 

(40)  Lcgitur  in  ccncilio  Piciaviensi  anno  1109, 
can.  XI.  ;  <  L't  nullus  inonaclioiuin  paioclii^ilc  miiii- 
sterium  presbylerorum,  baplizare,  praedicaic,  prae- 
bumat.» 

(41)  Jam    de  co  egimus  in   observaiionibus  ad 


n 


286-287  FPISTOLA  CLXXXYI. 

AD   FLI.CO.\tM  ABBATE.M   SA>CTI  CEP.MA.M   K  PRATIS. 

Crales  ugit  de  beneficio  fratri  sno  coihiio. 
Inveiiisse  me  gaudco  qiix  quaerunl  inulii ,  invo- 
niunt  pauci,  desideraiit  universi;  amicum  dico  iii 
neccssitate  ridclcin  ,  in  abscntia  praesciitem,  voluii- 
tatc  devotiim,  operc  c(Ttcacem.  iloriim  tesles  snpt 
bcnevoleniia  qiiam  fratri  meo  iibcnter  cxbibctis,  bc- 
iicliciuin  quod  ei  liberalius  coululistis,  laborcisol- 
lieitudo  qux  pro  negolio  ipsius  (ii)  jiigiter  susli- 
netis.  ilxc  siinl  quie  lotuin  me  rapiunl  in  ariloien) 
dileclionis  vcslr:je,  lotuin  excitant  ad  cxploran- 
dos,  eic. 

EPISTOLA  CLXXXVII. 

AD  EUMnEM. 

liogol  ut  paciftce  (rui  faciat  fralrem  iuum  beueficio 

i})si  coUaio. 

Vclercs  aniicitiae  novis  episiolis  revirescuiit. 
^os  aiiicm,  nc  dileclio  nosira  sopiaiur  aul  torpeal, 
ncc  calaino  parcimus,  nec  iiieinbraiiae.  Tollalur 
faslidiuin  legenlis,  ei  scribentis  oniciiiin  noii  cessa- 
bil,  suscilabo  amicum,  pungam  siimulo  ciiarilalis, 
avocabo  288  ^  negoiiis  regulaiibus,  ut  recordeiur 
sucicialis  prislinae,  jucundilalis  inuluae,  confabulalio- 
nis  allernac.  Currant  cl  vigeaniinter  nos  dileclionts 
commercia,  qii:c  et  siiicerilaiem  iiiclusain  babeaut, 
et  suspicionein  excludant.  In  ncgoiiis  frntris  nici 
gratias  ago  de  prautcriiis,  preces  ofiero  de  futuris. 
Dniini  satis  csl,  ul  posscssionis  coniniodo  friialur» 
qui  per  donaiioncm  veslram  domiiiium  Cbt  udeplus. 
Sed  si  vobis  pluceat,  ei  domino  non  displiccal  le- 
gato,  siiie  jaelura  Ecclesiae  vestrae  sicut  in  aliis  sole^ 
fieri,  el  in  ista  qnandoque  faclum  est,  rogo  ut  prae- 
seniibus  fialribus  vestris  per  arcbid.  episcopo  prx- 
seatetur.  Semota  interiin  incnlionc  potus  nostri,  ca- 
seos  babumus  virides,  quoruin  condimenium  nobis 
suspiciosuni  cst,  nec  oculis  Parisieasium  blandieiis 
aut  palato. 

id  ad  venerabilis  fralris  noslri  J.  abbalis  cl  cano-' 
iiicoruni  noii  iaiii  deveiiisset,  el  exinde  ostenderent 
se  esse  turbaios,  dixiimis  cis,  prasente  episcopo, 
quod  es  lioc  nolcbamus  ipsi  Ecciesue  prx'judiciuni 
aliqiiod  geiicrari;  ac  ipse  abbas  tunc  fuil  iii    niciisu 


cpistolam  109.  Praefiiil  autcm  coiicilio  Suessionensi  D  iiubiscum,  procurationem  vero  noslram  die  illa  nou 


annoll98,  pro  divorlio  quod  iiilervenerat  iiiler 
Philippiim  regcin  et  u.xorem  ejus  Lngclbergain : 
tunc  autein  niorabatur  iegalus  ille  apiid  saiicUin 
Geiiovefam  dum  e.ssct  Paiisiis,  ut  palet  cx  tjiis  di- 
ploinatc  Iranscripio  cx  tabuiariis  inoiiasterit  B. 
Cenovefae.  c  Octavianus  Dei  giatia  Osticnsis  et 
\elleirensis  epistopus,  omnibus  piicsentes  lilieras 
inspcciiiiis  iii  vcro  salulan  saluiein.  Ne  uraejudi- 
cium  possit  EcciesiaeS.  Genovefae  Parisiensis  afiquo 
lemporc  generari.ex  eo  quod  apud  ipsam  Ecclesiam 
venerabilis  frater  noster  OJo  I'ari-,iensis  episcopiis, 
lempore  legationis  noslrae  seniel  comedit  nobisi.uiii, 
prxsciilibus  litteris  lacinius  et  fatcmur,  quod  cuin 
ideiii  episcopus  tanquain  noster  lamiliaris  et  amious 
diceret  se  graiia  fauiiliaiitatis  et  recreaiionis  vclle 
ibi  prandere  nobiscum,  petitioni  ejus  annuimus, 
praedicentes  ci  quod  in  ecclesia  ipsa  ex  boc  non 
pobset  coudilionem  ;.liquam  usuipare;  veruin  cuni 


ab  ecclesia  S.  Genovelae,  sed  de  Parisicnsi  dicecesi 
babebamus.  Ad  plenaiii  aiiiem  supradiciurum  iioii- 
liani  ptx-scntcs  liileras  dcsigillo  noslro  pendciiles 
lcciitius  iii  lesliinoniutn  e.\liil)cii. 

(42)  Eulcone  scilicci  de  quo  superius  egiinus. 

(45)  Sa-pius  evencrunl  ejusccmodi  lixae  inicr 
scliolaslicos  siudii  Paiisieusis,  qui  spatiandi  gralijc 
praliim,  ab  ipsis  clericuruin  dicUiin  peiebaiti,  et 
civcs  siiburbii  Saiicli  Germani  piope  Parisios,  Ul 
legimus  accidisse  aniiis  1531  el  1557. 

(41)  Agil  de  fratre  suo  in  allis  epislolis,  cl  iniiuit 
iliuin  fuisse  nionacbinii  urdinis  ijeiiedicllni.  Loijui- 
lur  eniiti  de  beneticio  qucd  acceperai  ab  abbaic  S. 
Gerniani  a  P.^atis,  et  episl.  allera  de  pensioite  an« 
nua  quam  ipsi  coiistiiuerat  Abbas  S.  iJionysii,  qua 
quidem  frui  noii  valuissct,  nisi  ipse  ejusdem  Ordi- 
iiis  religiosus  cxsiitissei. 


rAI\S  m.  AN.  1192-1203. 


471 


473  r:pisroi.>E. 

EPiSrOLA  CLXXXVin. 

AD  .SCESSIONENSEM  KriSCOPini. 

Pciit  faciillatdm  sacramenium  eon(i>inaiio)iis 
Murisiaci  mitmlrandi. 

Sucssionensi  cpiscopo  injusie  (iamnaio  ad  (lebita 
soivciida,  (i.imiiatiis  injiisle  ad  fo(i:emJa  niLMaila  (43), 
Ealiilem  ci  coniininicni  inuin^ui is  inciusi  {•)alienliam. 

MiserriniiiMi  solaiii  gcniis  csl  vdle  iiabcre  socios 
in  pnjna  ,  hivc  parcs  sive  tlisparcs  sint  in  cnipa  ,  ut 
t:in»]iiain  e\  (oiijtinctione  allerius,  lcvioicin  pocnani 
scniial  viiliieralns.  IIiijus  ciilp:e  siinulacrum  non 
adorans,  soil  al)liorrcns,  sic  inforlunium  meum 
plango,  ui  siiic  ipsius  diminnlione  cl  vestro  dolori 
con(lolcain,etvestraccompaliarpa.ssioni.CiC(liJeram 
289""5i"'ocotcrriliiliumjudicioriim  pogse  pontem 
f:»cere ,  pcr  qucm  ponlifices  a!ii  trausilum  kolent  B  bdiin  neccssarionaviganles.quotinomodo  ad  porluin 
habere.  Sed  ecce  lempeslas  invalnit,  et  iniuniue-  s^  gaudenipervenisse.  ^obis  sane  graiissiinum  csse 
runl  a(|uac,  et  cxcievil  torrens  (}ui  iransvadari  non  noveriiis,  ui  iion  solum  in  loco  illo  secreliori,  vcrum 
polesi,  ut  occurrai  milii  nnde  possiin  dicerc:  Forsi-  eliani  in  ecclesia  calhedrali  vices  ponlificis  vestra, 
tan  pertrausiisel  insuflicicnlia  men  aquam  inlolera-  si  placet,  paternilas  exse(iualur.  lilud  ad  uUinium 
bilem  {Psal.  cxxiii).  Secessi  inlcrim  ad  teinpus,  volumus  iiabere  vos  pr.Te  oeulis,  quod  pioelaii  nostri 
el  in  parocliifl  vcstra  locuin  (iiiietisetsilenlii,jnoram      no"  aurum  pedibus  siii»  subjiciunl,  sed  suo  capilj 


A  niainr?  Si  peicussus  fucrii  iiicaiiiator ,  quls  mcde- 
bitur  ei?  Jam  jiidcx  iile  ciii  soepe  dicitur:  OcuH 
liii  videanl  aquilalem  (Psal.  xvi) ,  lerram  iiigrcdi- 
lur  diiabus  viis,  et  claudicat  in  duas  paries,  el  quae 
scmcl  dc  laliiis  suis  proccsserunt ,  non  dubitat  irri- 
larc.  Qiiis  igilur  dabit  capili  meoaquain,  et  ociilis 
meis  fontenj  lacryinarum,  ul  plorem  non  intcrfecios 
populi  niei,  sed  pastorcs  populi  inei ,  sed  prlncipcin 
pasiornm?  Satiius  aulcin  rcpntamus  suspensioiiij 
oniis,  ut  a  plcrisque  (jicitur,  honorem  suslinere, 
quam  occasioncm  scandali  ct  pcrpclux  confusionis 
seminarinm  Gallican.ie  Ecclcsix  siiscitarc.  Ycruni 
ne  noi  ipsos  lantum  plangere  videanuir,  decorde  noii 
ficto  vobiscompatiniur,  vobiscondolentes,  vobis  con- 
gaudcmus  291  .  quoniam  inier  Syllam  el  Chaiy- 


aliqiiam  facliuus,  clegi  apmi  Marisiacuin  ,  sedcns 
solilariiis  ct  laccns,  si  fortc  rcspirare  possiin  a  pu- 
siiianimilale  spiritiis  cl  lcmpcstalc.  El  quoniam 
inulti  parochianornm  vestroniiii  ad  luc  veniunl,  ut 
ei.s  maniim  coiilirmatoriam  iniponain ,  de  liceiiiia 
veslra,  si  vobis  placet,  id  faciam,  in  boc  oflicio 
yestcr  obodicns  cl  faiiHiius  el  niiniiter.  Huri  babi- 


superponnnt. 

EPISTOLA  CXC. 

A0   UXGISTRIjM    UDMCUUU   CAMERACENSEM   AnCHIDIA- 
CONUM. 

Queriiur  de  gravamine  quod propter  debita  indebile 
jialiebaiur, 

Consi(!cr,'^ns  abyssnm  conccpti  debiti,  ei  voraces 


I311S  sa^pc  relracto  illui{  disiicboii  Sollii  Sidonii  ('iO) :  ^  impioLi  fcjions  niorsns  cxijorrens,  facta  colleclionc 


Augulus  isle  placel,  pcntperliiuisijue  recessus, 
flt  casa,  cui  cuhno    cnlmina  prsssa  lorent. 

290  EPISTOL/VCLXXXIX. 

M.   SUESSIO.NtNSIS    EPISCOri    \0   EIMl^COJ-UM  T0R>l,i- 
CENSJSM  (iT). 

Facuilatem  peiilam  libentiiis>me  concedit. 
Liiteras  benigniiatis  veslrce  gralanlcr  snscepimus, 
in  quibns  diilcem  bonorum  mislurain  signavimus, 
(»1  in  verbis  b^pidain  eleganliarn,  ct  jiicundain  in 
BCiitentiis  gravilalem.  I'orro  binc  verba  Icgibus 
acconiinoda  ,  binc  sacro  ckxiuio  fainiliaria  ,  hinc 
poetis  doinestica,  cx  abundaniia  cordis  ad  noslram 
tonsolationcm  vcsiri  gratia  li';insinisislis.  Sane  non 
lios  adco  pcrliubat  fainiliarc  inconimoduni ,  (inain 


biiiorum  rcdiluiim  non  suliicicntium  solutioni,  ti- 
inorc  concuiicr  cl  tcrrore,  nc,  qnod  absii!  obliviosi 
iiostri  praccipilem  scqnar  exitnni,  ct  relicla  sindon(», 
iiudus  anfngiain.  Uursus  altcndens  gralnilam  heni- 
giiitaiem  <Jomiiii  mci,  ct  bcneficioruni  ipsius  circa 
ine  copiosos  aggcros  suspicicns,  leviorcm  liabco 
sarcinant,  qnx  importabilis  videbatiir  :  paratus  ob 
lioc,  si  nccesfic  lucrit,  percgrinari,  fngcrc,  mendi- 
care.  Teinpcrabil  hu;c  omnia  per  graliam  Dci  li- 
gnnin  in  aqiia  missiiin,  cl  Llisci  fariiia  colocyiitlii- 
das  oliuc  faciel  rnitioies,  quoniani  iii  niann  doniini 
tiiei  Reincnsis  coniiiiendo  iiegotiumnicum,ut  qu:  li- 
beravil  mc  de  fornacc  fcrrea,  consubit  niilii  dam- 
nato  ad  fodioiida   niclalla.    Nunc  dciiide  iiilclligcrc 


lolins  Ecclcsi.c  scaiuialiim  gcmiralo.  Quis  eiiiin  sine  d  cocpi,  qnoniam  292  abyssus  negoliorum    (*8)  in- 


cordis  aiirriiuiliiic,  siiie  lacryinariim  fonle ,  sine 
siispiiionim  crcbra  rcplicaiiono  videal  magisirum 
Ecclcsiic  Peiii,  inio  Chrisii  vicarium,  a  verilatis 
Irainile  dcviarc,    ci  iii  oro  ipsins  est    et  non  iiivc- 

(45)  Argnnieniiiin  bnjiis  cpislohc,  (|uan!uni  con- 
jiccre  licet,  ivsl  (|ni>il  c;uicc]i;»ri;c  Uoiiiaiiii;  iiiiuisiri 
inagnain  pecnnije  .siiiiini;un  oxcj^M.-nini  a  Stcpliaiio 
cpiscopo  'roiiiaceiisi  pio  soliiiione  biillanim  plunibt 
Koniaiii,  fjuo  dixcraJ  cpisi.  U7  niulari  ecclesi;(S, 
Cum  non  c.ssel  parsolvcndo,  coactns  iiiii  cpihco- 
patuin  reiiiKin.ne,  ei  per  diios  niiiios  apiul  M;irisia- 
cuni  viilam  S.tienovefi:  inSucssionensi  d;'.t<Tsi  soco- 
(kre,  ui  prov>;,iUis  benclicii  sui,  quiiuis  dcbilis  crga 
curiani  Uomanam  satislaccrct ,  rcscrvarcl :  qiuxl 
lain  ex  liao  episloia  <niam  cx  scqncii!i  ooiscopi 
buesbioiicns  s  co!ii;;cie  csi. 


vocat  abyssnm  cvpensarum ,  abyssus  expeiisaruiii 
invocat  abyssum  rapinarnm,  aby.ssns  rapinarum  in- 
vocat  abyssum  iiifcrnaliuin  pttniarum.  Si  diligcns 
calculalor    salnrabilium  pri€scivissel  puici    Uom. 

(46)  Sollius  Apollinaris  Sidonins  Arvernoruni 
episcopus  florebai  antio  47. 5 ;  vari.13  cl  discnas 
sciipsit  cpisiolas.  Logilnr  aulcin  in  17  Volusiano 
fratri  iiisr.ripi;«,  jlliul  (tisliolion. 

(47)  Hiec  cpislola  iMvelonis  cpiscopi  SnessiiMien- 
sis  rcspondet  pr;cco(lcnli  sibi  niis.s;o  ;i  Slt'pliano  Tor- 
nacenbi  pr-jcsule.  Yidoliir  aaioin  ijuod  idcin  palic- 
baliir  gr.ivamcn  a  cnria;  Hon'aii;T,'  ofliclariis. 

(i.S)  Alltidil  ad  id  quod  dicilnr  psalnio  xli  , 
/l/'(/ssMS  aby!isu,m  inioeut. 


i^ 


115 


STEniAM  TORN.VCENSIS  EPISCOP! 


47« 


9ut  qiimto  conjnnxisscl  quarHiin  (49),  aiil  quailo  A  propinquiis  nosmr  esl  socuiuJiim  carncm,  elcl  coin- 

paiimur  sicul  cnrni  i!OSlr.r,  pro  ainoic  Dei  el  iio- 
siro  rcvucclis,  el  aniiiiani  ejus  ab  aiiiaritii.linc  cri- 
pienlos  nssignetis  ei  strtllujn  in  choro  (51)  sicut 
liaberfi  solet,  scdem  in  cr<pit!ilo,  locum  in  rcfeclorio, 
et  294  '"'S  ciini  ad  vos  venerimus,  oficnsam  suam 
el  culiMm  faciemiis  regulariier  einendari. 

EPISTOLA  CXCIU. 

AD    EUMDEM. 

liagal  teriio   ut  uepolcm  Guillelmum  benigne  suici' 

pi'it. 

Ignorarc  se  dicit   Saloinon   penilus  viam  viri  ir. 

adoles(eiili.T   stia.   Faciils  csi ,  et  minc  huc,  nmic 

illuc  sese  verlens,  in  bivio  Pyihngoiicoseducilur  et 

enal.  Yenii*Ils  lamen  est  erior  juvenuin,  qui  per 

correptionein  ad  corrcclioncm  redeunt,  el  cuin  prius 

ambulavenint  vios  non  bcnas,  dirigtml  cresbus  suos 

in  seniiiis  juslilix,  pcragenles  viriliier  per  poeni- 

lcntiaiit,  qnod   pneriliter  admiscrunt  per  culpain. 

Id  aiten<!enies,  in  Wilicrino  bi»u3D ,  nt  nnnc  credi- 

inus,  vo!iiMi;ilis  jnven*».  (52),   qnl  a  vobis   inraiitc 

retessit,  ei   iiitenle  reverii  ad  vos  desid!;r;ii,  snp- 

plicainiis  cl  pctimus,  ul  pro  aniore  Dei  el  noslro.  si 

lonipnnciuM)  viderilis  ci  liuiniieiM,  salva  discipi>iia 

ordiiiis  licnigiic  suscijiil**,  beiicvole  sinini  ei  beiic- 

fKO  tFactate,  ne  ei   foile,  qood  .•^bsrl !  cnwlelcs  voSj 

SS5  ^^  duros  inveiieril,  calaiiiti!-.!  i|M;(SSatuin  coh« 

teraiis  !t)  eu,  et  Hnuin  fniiiigans  cxslingualis. 

EPISTOI.A  CXCIV. 

AD    r.iPAM. 


B 


prxposuissel  qninluin. 

LPISTOLA  CXCI. 

AD    AUCATtlM    S.    EVDRril    AURELI.iNK.NSlS. 

Commcndal  Guilkiinum   ncpolem  ejus,  ul  beuignum 
ergn  ij>sum  se  prwbeal. 

Venil  ad  nos  niiscrabilis  persona,  V.  ncpos  vc- 

slcr  faclus  (ilius  aliencs,  claiidicans  iii  scniitis  suis, 

niiseria  sua  ad  misericordi:iin  rios  inviiaiis,  paiipcr- 

lale  ad   pietalcni  nos  excilans,  tribulaliiniibiis  ad 

conipassioiicm  nos  iraliens.  Moveal  vos  cl  afTcctus 

sangninis,  quo  vobis  jiiiigilur,  el  civilalis  uiiiia-, 

«)na:  iiobis  ct  vobis  n.uivltatis  coinmnnioncin  sorli- 

liir,   et  pnclalionis   vc-liac  litulus,   qu;e  omnibns 

idllictis  misericordiain  inipcndere  tenctnr.  Ne  igilur 

diutiiis   conipcllatur,   ei  exlra    grcgcin,    Inpotum 

Hiorsibus  -paiere ,  ct  porcorum    siliqtias    esuriens 

Uiandiicare;  rog.iinus,  consuliinus  cl  monctJius  ul, 

<;ui  vos  per  naturani  merult  liabcre  pairiium,  per 

iiidiislriain  el  curani  niereatiir  liabere  Palrcm  cl 

patronuin. 

2S3  EPISTCLA  CXCII. 

AO    ECMDEM. 

Scribit  iierum  in  graiic.m  ejntdem  CuiHelini. 
Si  obiivisci  potnerii  maier  lilioiufn  uteri  sui ,  ct 
vester  Tornacensis,  charissimaj  nialru  suie  (50) 
obiiviscelur,  cuin  tioc  el  de  nattira  videaiur  di(n- 
i-,l!e,  et  de  facto  judicctur  cnorine.  Ilanc  antem 
enoriniiaietn  de  visceribiis  veslris  extiirbal  peniius 
cl  cxsiirpat  fervor  cbariiatis  quam  erga  vos  babui-  ^ 
mns  bactcnus,  ct  babemus  et  quandiu  vixerimus 
habituri  sumiis,  quain  per  Dei  gratiam  non  lurbare 
dilaiiones  aliquae ,  nec  exslinguere  poicrunt  aquje 
mulia:.  Iii  fcrventi  proposito  habemus  el  dititius  ba- 
buimus  visiiare  vos,  siciit  illos  quos  in  visceribiis 
tiostris  seniper  gestamue;  scd  hujus  proposiii  com- 
plemcntum  nobis  invident  occupationum  flucins  el 
innumerabiliuni  ncgoiiorum  occursus.  Quam  cilius 
poicrinms  visiiabimus  vos,  Deo  volente,  ei.  iiiviceiu 
gratul;i!>iin»r,  inviccm  consolabimnr,  cbarilaie  ct 
dcvoti(ine  fratertia.  Acccssil  ad  nos  fralcr  ci  lilins 
vestei  Willclinns ;  angiislia  sua  noiiis  proposiJ.t  cl 
c.xpOiiia  ad  mirac  coiiipassionis  afleciuiii  visceva 
iiostra  ooinmovii,  csirn  iiobis  vidcatnr  vos  eiimdem 


liogat  ut  inandalurit  upoitolicum  de  (jyiihuscuuqus 
crdinalis  ad  cerlos  reslriugui  ordiuea. 

Sicul  inuros  slmae  Lrbls  jnre  civili  sancios  ct  in-| 

violabiles  essc  didicimus,  adeo  ;ti  qui  eos  tiansaiie' 

rint,  pceiia  c.ipiiali,  sevci-itale  Roiiiulea  (S.j)  puniril 

debeant  :  iia  et  .sunci.x  Romanae  Lccle,->ia' mandaial 

iiiiransgreiisibilia  jure  canonicocontilcmiir  esse  dc- 

bere ,  et  eorum  conieniplum  severitate  apostolica] 

punicndum.  Conlidiinus  autem  de  bcnevolenlia  pa- 

leriiil3lis  vestrie,  qiiod  nobis  Isnquani  obedieiilibus] 

filiis  iieqnaquain  isnpcsslbiiia  el  inioierabilia  niaii-j 

dare  intcndiii.s;  sed   quse  et  pi;csentibiis  esoc  de- 

beani  arcepla  el  utilia,  et  poslcris  piofnlura.  Acce-| 

dunl  ad  itos  freqnenier  ei  passiin  ciim  divinis  apici- 


secuiKiuin  juris  el  ordiiiis  nostri  Regulani  non  tra-  D  bus  vesiris  plarei;  nuinero,  pauci  inerito,  sine  oiniiij 


ctassc.  Rogamus   vos   sicul   dominos   nostros,  de 
quibus  plenc  conlidimug,  ul  eum,  qui,  sicut  no.slis, 

(49)  Id  esl  copsiderans  abyssum  pcenartim  iitfcr- 
iiaiinni,  detetritus  fiiissei  iie  incideret  in  quarlun:, 
Scilicci  .ibyssiitii  ra[iiii3runi. 

(,')',!)  i;.';i!c;.i;e  sciliccl  S.  Evurtii  .\urcli;«iic«sis, 
qo;k'  ili'!in  diii  fo-. ii  el  ;iluit. 

(fil)  tbt  sl;ill:jiii ,  scu  stallus,  sedes  iila  in  .jii.i 
cajioiiici  ofliciuin  diviitiim  persolveni.es  sedrii!,  '.i  in 
qna  poiitiiitur,  qiiaado  in  possesfeioncai  [iricbciulai 
t,u3:  iiHi-.iciiniur,  ei  nt  verbo  inde  dcrivalo  ni:u , 
in.siailiiiilur.  Ilinc  legiinus  apmi  Iloucdeii  in  Ui- 
<  iiardo  ',  pag.  Ot>l)  :  i  Curnque  lieiiricus  idein  Lbo- 
rar.iini  vcniret  cum  lilteris  regi^  ad  recipic.idiim 
dci.aiialuin,  iion  invenil  qui  ciiin  in  sialliiiii  tiecaiii 
iiiiliciei  :  liicebaiil  ciiini  clcrici  Khor.icciisis  Lctlt-- 
bii',  quod  uujlus  nr.vicr  arcbicpis- 0|iiiin  dcbiiii  ii- 


exaniinatione  originis,  condiiionis,  dellcli,  vcl  cri- 
aiinis,  torribiii  commonilorio  vcl  coniininalorio  no-l 

lum  tiiitleie  Tn  stallnm  decani.  >  Et  inrerjus  dicittir ;[ 
<  Feceriiiii  canoiiicos  inlrorltici  iii  stallos  susis,  dej 
qttiliiis  ;»icliic|.i.->rupus  eos  desaisierat.  > 

{hi}  ll.;'c  opistola  srripia  quoqiie  est  Derlcro  ali-l 
baii  S.  Evuriii  Atuelianensis  a  Slopliano  cpi&copoj 
Ti.!  nitceiisi  ;  Dnsaiiguiiieo  siiO,  pro  GuiilcUiiO  •icpoiej 
cjtisdciii  ;ibi!:jli3,  sibiqiie  idco  cogii.ttione  conjiinclo.j 
Ptog-U  nl  rcdciitiieiii  bcnigne  suscipiat  posiquamju-. 
venilis  aniuM  levitale  abieplus  clausi.rum  dese- 
Fiiisset. 

(i>3)  inlciligil  de  pftjua  in  Renunn ,  mandaii  Ro- 
mtilei  iraiisgressorcni,  laia,  de  qi:a  Til.  Liv.,  lib.  i : 
f  Vtilfjalior  iaiiia  csl  i<i<!ib'.-io  friilris  Reinum  iiovo» 
triinsibs.se  tiniios,  indcqii'"  ab  iriito  Roinuio  iiiler- 
fcctan'. » 


AD  DOMINCM    aF.Mi  NSBU 


m  EnSTOL.E.  ■-  PARS  lii.  aN-  W^imL 

siram  excHanles  obeJienliam  ,  ul  quibuscsmqiie  a  A  EPISTCA  (W\S. 

prima  lonsura  clericali  iisqtie  ad  sacios  ortlioos  in- 

clusive  matius   iniposilioricm  ordinaloriam   conisi- 

lirrjHS,  vel  decessores  nostros  imposuisse  cognovi- 

iriiis,  cis  inlerim  piovideremus  necessaria,  296 

qiuiadusque  beiicficia   conferiinius.  Qiiidam  eliani 

quibus  snnl  propriae  faciiilales,  ul  iiide  vivere  pos- 

sinl,  ordinari  lamen  cxpcliint,  ul  pro  linilo,  sccun- 

dum   «Jjspensalionom    sacrorum  canonum  ,   rebus 

propriis  «lanlur  :  nonniilli  ul   potcstaUim  s.Tcnla- 

riam  jnrisdiclionein  (feviicni ,  ton^iira  iantuni  vet 

ininoribus  ordinibus  dolo  inicr  clericos  scse  simii- 

!anl  aggrcgari.  Salva  saiicia  reverenlia  Testra,  no- 

bis  noYum  videiur  boc  ei  insolitum,  cum  in  sacris 

el  antsquis  casmnibHs  circa  presbyteros  lanium  ei 

diacoROs  reslringaiur  Iisccobservanlia;  et  in  sancto 

Laicranensi  concilio  (54)   sub  Jeiicis  rccordalionis 

bca!is.5imo  papa  Alexandro,  oui  plnres  ex  nobis  in- 

lcrfuerun!,  sulTrngiuin  suinn  oinnibus  qui  aderant 

praeslanlibus,  de  presbyleris  laulum  et  diaconibtis 

b(.Ttulu;ii  fncril  ci  decrclum,  id  iibcnicr  amplecli- 

iniir,  rnielitur  approbanms,  obedieiilcr,  Deo  volenic, 

Bervabimus  el  servrtuius.  Impossibilc  aiUem  nobis 

est  noinina  vel  numerum  eoruin,  qnos  inlra  diaco- 

is.'(lum  oruinaviinus,  memoritcr  icncre,  nec  niiiius 

inipossjbile  est  omriiluis  cis  vcl  confcrre  beneficia, 

vcl  necessaria  providere.  Saiius  crit  nobis  amodo 

jion  cclcbrare  ordines,  qnapi  li.xc  imporlabiiia  8U- 

scipere  onera.  Quo  si  forte  cessanlibus  nobis  con- 


hm 


liogat  ut  ej!.s  (lurtoritatc  ainotticu^  S.  Ce.sovcfa-  a 
capiiulo  '1'ofnacenu  rccipiulnr  ud  Oeuefuium  ad- 
iniiiiitramlum. 

Pudcl  me  toiies  vexaie  tranquillilaiem  veslram, 
Puler,  et  sacras  occiipaiiones  vc-.-^lras  quasi  lol 
obrueru  fasciculis  liltcrarum.  Excusabiiem  mc 
reddil  quandoqne  necessiia&  mca,  quandoque  cba- 
ritas  aiiena.  Ut  atitem  redimcrc  niibi  possim  paiili- 
sper  boc  fastidinm  vestriim  parabolico  Salomonis 
ciiaractere,  Aureiianen&is  noslri  Gjrnaudi  deliciosas 
vobis  nugas  appono.  Tria  sunl  inurrnnrantia  snpcr 
tcrram,  et  quarlum  quod  facilo  non  quiescit,  com- 
nuinia  ruslicoruin  doininantium,  coctus  feminarnni 
litigantiiim,  gre.<c  porcoruni  ad  unius  clamoiem 
grunnicntium,  c.ipiltilum  divorsa  vola  scclantium. 
Cum  primo  pugnannis,  secundum  irridemus,  ter- 
tiiim  conteninimus,  quarium  Q93  susiinemus  :  a 
prinio  el  quaiio  libcra  iios,  Domiiic.  Coaclus  ab  ul- 
limo,  veslras  correclionis  manum  uliimam  ctcxpeio 
clexspeclo.  Esl  quidant  socius  meus(5i))  in  mensa 
niea  simplex  ct  innoccns  coram  Deo  cl  liominibus, 
sine  quercia,  cui  capiiuluin  nosinim  vicariam  unam 
in  majori  aliari  cotilnlerat,  .nssignato  ei  bcnelicio  a 
quodam  burgensc  (5G)  unde  suificienli  mcdiocrilalo 
fiacerdolaliier  vivere  possei.  Euin  mihi  pra;sentarunl 
canonici  ad  lilulum  nnijuris  alt.tris  ordinandum,  e( 
communem  cuin  aliis  pariicipaiionem    rcfeciorii 


ligeril,  quanlum  pciictilum  fuiurls  lcniporibus  vel  p  ,.,oncesserunt.    Cuiit  anlcm  a  iiobis   ordinaltis  pcr 


peisonis  inimiiieal,  iieino  dubilal  vcl  ignorat.  ln 
Gsliicanis  eliam  partibus  ad  lioc  tanliim  plerique 
litieras  adcjiscuiil,  sivc  paivuli,  sivc  adulti,  ul  in 
Ecclesia  Dei  gradaiim  pcr  ordines  proinoti  Dco  scr- 
\ianl  et  ininislrc.ii.  Quod  si  ordinaloies  dcfccerinl, 
dofii.ie!it  ordinandi;  et  ccssabunt  mybtcria,  si  mi- 
pi.sletiu  cessare  contigcrit.  Atiendat  ei  pius  ei 
juslus  Paier,  qnia  lex  nova  in  ob.servatione  sua 
«lebctesse  possibilis  in  consiitiitioiic  sna,  non  priC- 
l05ili&  dare  foniiam  negoLiis ,  sed  fuluris.  Pro  bis 
cmiiibus  palcrniialj  vesliai  snpplicainus,  ei  pieccs 
{iiniiinujs,  ut  maiuiatnm  istud  ardinini,  intolerabile 
29!J  ei  oneiosuni,  si  placct,  iciiipcrdis ,  cui  nos 
obiempcrare  ci  difficuttas  proliibei ,  el  impossibi- 
Ijias  non  permiiiil. 


bicnDitim  fere  et  aliari  ininislrassel,  et  bencflcium 
rcfeclorii  (57)  cum  aliis  rcccpisset,  eum  nequc 
cilatum,  ncque  in  aliquo  conviclum,  proclermisso 
jnris  ordine,  cl  allaris  minislerio  el  refectorii  be- 
neficio  prsvaverunl,  burgensc  aulem  beneficium  quod 
contuleral,  quamvis  inviius,  in  manu  sua  recepit. 
Mirantur  oinnes  qui  audiunt,  sed  miraculnm  cornni-- 
canonici  nosiri  aut  negligunl,  ani  coniemnunU 
Supplicamiis  palernilali  veslrcu,  ul  pro  amore  Dei, 
et  bumiruim  precum  noslrarum  inlcrvenlu,  tlccaiio 
elcapilulo  noslro  scrib.-\tis;  rogimdo,  si  placet,  i\t 
socium  nostrum,  houx  opinionis  cl  iioiicstie  vii^.» 
presbytcrum,  injui^ie  spoliatum,  pro  vobis  rosli- 
luant,  el  si  aliquiddciiquil  nnde  dimnari  merncrit, 
eum  ordinc  jiidiciario  iracient,  nc  forlc  ant  dc  juris 


(5i)  Sub  Alexandro  Ili  anno  1179  congrcgatnm,  D  «rogala  constiluil  qtiamdam  pr.-cbcntjam,  quam  do- 
in  quo  legiiur  cap.  5  :  Episcopus  si  aliquein  sinc  ^^.^;,.^  eamque  addidit  cxleris  quatuor,  quas  jam 
ceito   liiuro  de   fjuo  ncvcssaria   vilx  percipial  in      j,,^^^.  condideral,  qii:e   quidem  collala  fuit  alicri  e 


diaconuin  vcl  presbytcrnm  ordinavc^il ,  tandiu  ne- 
cessaria  ei  stibminislrct,  doiiec  in  atiqua  ccclesia 
Cnvenicniia  ci  slipendia  niiliiix  clericalis  assigiid, 
jiisi  forle  talis  qui  ordinatur  exsliicrit,  qni  de  !>ua 
\el  paterna  iianetiiialc  sulisiiiinm  possii  babere. 

(r)5)  Ciim  S(cp!i;inus  c  monaslerio  S.  Ccnovelff  ad 
rosiineii  Lcciesia!  Xoinacciisis  voealus  fuissct,  linxii 
s.cutn  duob  <..\  ranonicis  snis  rcgtilaribns,  Marccl- 
liiin  soiiicei  ci  Giravdiiin,  qiii  sibi  pticsto  essfiii  in 
c<»iisi!ii.s  e(  niinislcriis  cculesiaslicis,  ul  coltigiliM' 
c.t  episi.  ?.07. 

(50)  P.iirgensis  illc  ex  membranis  Ecclcsine  Tor- 
nacciisis  vocabatur  U;iiduit.i!s  liiiiis  liaiiuidi,  qiii 
auno  tl!)3  coiuni  synoiio  iijjdcin  ab  cpiscopo   coii- 


qiiie  qi 
dnobiis  caiionicis  nv^nlaribua  S.  Gcnovof;!!.  Legimus 
aiiiein  fuissc  eliain  oiint  in  ecclcsia  B.  M.trii£  Pari- 
sicnsis  qiiiiiqne  biiiiilcs  pia;bendaspresbytcr;iles  prp 
lotiilcni  sacerdotilMis  qiti  aliari  rniniSlrarcnl,  sed 
per  «Jiplonia  Ale.xatidri  lli  baiuni  uiuiijuaqiic  in 
«l.i.ts  divi-ii,  cuiislilnli  suni,  ilecem  canonici,  qni 
a  dimidialib  pnLemi.s,  sciiji}n;cbeiidaii  vocali 
suiil. 

(57)  Vit;\in  igilur  commnnem  adbnc  Juccbanl 
(aiionici  Toniauenses,  siquidem  vigcb;tt  inier  eos 
refeolorii  usus.  Cnm  buic  aulcm  «pisloia  videaiur 
scripla  bictiiiio  post  o.jusmndi  sactrdotii  «oll.tln.)- 
nciii,  seqiiiiur  cam  fuissc  cdiiain  aiino  1105. 


479 


STEPHAM  TORNACENSIS  EPISCOPI 


480 


ignoranlia  iiossint  nrgtii,  aiU  tie  crinlclilaie  nolari.  A  lincras  inlisscl.  cns  asseriicrunl  fitrlivas.  Proimle, 


299  r.iMSTOLA  cxcvi. 

AD  GUILLIiltMLM  «EME.NSIM    ARCIIirPtSCOriJM. 

Crales  agil  de  epislolis  capitulo  Tornaceiisi  scriplis. 

Cralias  voi)is,  Palcr,  qui  iiilcr  alia  Ijoneficia  pro 

nic  clerico  vcslro    liiloris  veslris    inipiiulo    iioslio 

iransmi&sis,  ol  corripnislis  incorrigihilos  cl  imloci 

lcs  liocuislis.  Qijarluni  illiid  gcnus   nuirinnranliuin 

(^S)  siiper  lerrain,  a  quo  liberari  ino  s.iepc  ilcprccor 

cl  clcfciidi,  priino  aspcclii  lillcraruin  veslraruin  lu- 

lii  iinpaiieiiicr  ei  molesic,  nic  vcl  offerre  vobisque- 

riinoniaiu  ineam,  vcl  corum    conluincliam  non  suf- 

/crre.  Incooperuiil   a  iiuirmure,  cl  in  jiirgio  lcrmina- 

niiii,  Qiii  corri|,'i  (iebu(;rant,  non    runiicriiiil    erigi, 

<fni  virga   tiigiii   erant,   oljliileriiiil    fcslucam.  Scil 

fjiiia  ciiiii   liis    qiii    o<!crunl   paccm   pacilicus  esse 

xolo,    cl  remisi  injuriam  ,   cl  iiijuriantes    diinisi. 

Adrrii    lcmp  is,  Dco  volcnle,  qiiaiHlo  in  prxsenlia 

vesira,  vcf  eriibescenl  dc  irrcveronlia  siia,   vcl  de 

(Otilumciia  piinieiuur. 

300   EPISTOLA  CXCVM. 

AD  PAPAM. 

Aiit  ile  vionaclio  S.  Maiiiiii  Toriiacensis  fvgilivo. 
Solent,  Paicr,  i;i  coliegiis  sacris,  aliqui  repcriri 
fonlradictionis  ci  inobedienliae  filii,  qiii  liies  et 
coiileniioiies  diligunl,  inler  fralrcs  jtirgia  .seminan!, 
sc;n»daJa  moveiU  aniiiiali,  sciiisinala,  bclia  iuieslina 
paiMre  et  parerc  periculum  suis,  ridiculum  alienis. 


B 


Paler  sande,  quia  verilalcni  facli  novinuis,  prcces 
vobis  fiindimus,  ul  si  fortc  sediiionariiisellransftiga 
illc,  sinil  quidain  suspicanlur,  ad  vos  veneril,  et 
rLligioncm  vestram  mendacio  circumvenire  lcnta' 
verii,  iion  credatis  ci ;  nec  sacras  aures  vcstras 
mcndacio  polluat,  cl  ficlis  corrumpere  fallaciis  ai- 
leiilel.  Dc  siatu  Ec<Iesi;c  illitis  scial  sancla  paierni- 
las  vcsiia,  (iiiia  si  qiiid  in  ca  corrigendnm  vel  in 
capile  vcl  in  mciiii)ris  cral,  pcr  Doi  gratiam  dodi- 
mus  et  dabinuis  opcram,  ut  omnia  corriganlur,  spem 
lialicntes  in  Doiiiino  quod  Ecclesia  illa  siib  regula- 
riliiis  discipllnis  inccd.'»! ,  terriijilis  ut  caslroriim 
acics  ordiiiaia.  Liii:ras  illas  qnas  abbas  ci  capilu- 
Itim  vobis  niiscrnnt,  per  Joannem  clcricum  inspexi- 
mus,  el  loginuis  cl  cis  Dcrliibcmus  lcsiinioninm 
veritaiis. 

301  EPISTOLA  CXCVIIL 

AD   PAPAM. 

Scribil  de  codem  monaclio  fugilivo,   ne  ab  eo 
circumveniri  se  siiiat, 

Excellciuior  via  quani  dcmonstral  .Aposlolus,  non 
gandel  stiper  i.niquilale,  congaudet  leriiali  {/  Cor. 
iZ).  Ea,  ciii  coiigaudct,  sibi  siifliciens  in  conspeclu 
voslio,  saiiCtc  Paicr,  iicc  vcnalcm  mcndicat  glo- 
ri:im,  itec  venialcm  respuii  iiilervciuum.  In  luijus 
fjducia  veraciicr  vobis  asscrinuis,  quia  monacliiis 
ille  Sancii  M.trlini  Torii.  (59)  gyrovagus  ci  trans- 
fuga,   qiii  ad  sedem    vcslram   ausu   lemcrario  ve- 


itornm  dc  ntimero  iNicolaus  quidain  nioiiaclius  oliui 

i^ancli   Martiiii  Tornacensis,   levitate  et  inconslan-  c  nire,  el  sanclam  rcligioncm  vcsiram  mcndaeio  suo 

uu  ncc  siue  cornipteia   maliliiC   impulsus,    lalen-      tenlavit  circiimveniie,  nec    de  ccnsciontia  fralrum 


ler  cxivit  ab  eis,  cum  non  esset  ex  eis,  prompius 
potius  dc   clausiro  exsilire   el   exirc,    qiiam    so- 
Ii'3riiis  in  ciausiro  scdere.   Signifioato  nobis  clan- 
(ieslino  ejus   reccssu,    accessimus    ad  ecclesiain , 
cl  coiivocato  conventu,  capituluni  iiilrantes,  qii»;- 
sivi   a   bingiilis    ntrum   fugilivus    i!le  dc    consilio, 
.niit  consensu    alicujiis  eoruin   recesseril,  lilteras- 
ve  ali(|nas   sive    cum  sigillo,   sivc    absquc   sigillo 
bccnm  lulerit,  sicnt  aliqni  extra  inonaslerium  mur- 
niiirabatit.    Rcsponderunl  onines  iitianimiter,  qiiia 
fieque  de  coiisciciUia,   neque   <le   consilio,   neqiie 
dc  consensu    eornm  rccessit  :  et  si   aliquas  seciMii 


ab  eis  rccessii,  nec  de  consilio  corum  ut  reoederelj 
processil.  Sigilium  quod  sectim  delnlil,  aut  furiiiu 
suslulil,  aui  retis  Coriieiia;  dc  falsis  (GO),  psciidosi- 
gillum  sacrilegus  iraiisformavit.  lUcc  tiiiigeiUor  in 
capiluio  a  siiiguiis  requisivimus,  et  a  singitlis  com- 
nuine  responsum  acccpimus,  quia  nco  ojus  novc- 
raiit  reccssum,  iicc  ejus  approbabant  excessttm. 
Ei  qnoniam  ncmini  dcbet  palrociiiari  dolus  suus, 
nefalsilas  302  obruat  verilatem,  preces  fundimus 
paternitati  vcslriC,  ut  damnosum  iiiuJ  cl.irogra- 
pbuiii,  qiio  per  (alsas  lilteras,  ot  filsum  sigillum, 
f.il;>us  monacbus  Ecclesiam  obligare  voluii,siptaoet, 


(.S8)  Non  f.ioilc  gentis  illinl  deprebcndereiur,  nisi  p  esl  babiuis;  si  atilem  nionacbi  csselis,  poslca  de 
ipsc  nobis  indicarel  opisl.  i05,  iiis  vcibis  Tria  sniu  vcslris  luilium  leiilareiit  rediiccre,  quoiiiam  ciim 
iiiiiiiiitiranli;i  sii|)('r  lorram,  et  qiiarliim  (|iiud  facile       motiacbornm   nigcr  sit  babitus,    clericoium    veio 

caiulidus,    laiUo    lioriori    clorici    liabfiil   babiMiiii 


non  qiiicscit,  conimuiiia  rusticoi  tiiti  doiiiiniJiUium, 
cauiis  fciniiiariim  Ii(iganliuiii,  grcx  porcoruiii  ail 
nniiis  ciatiiorcm   grunnieiiliiim,  capiiulum  divcisu   'piuiiquam  dcincops  digiictitur  Iiabcre  sociuiii.    >  E^ 

boc  loco  paicl  clericos  el  c; 

vcsies  dcloire  consucvisse. 


vcla  seclaiUium. 

(.^9)  Hoc  oa;iiol)iuiii  a  Kormannis  diruium,  Rabo 
cpiscoptis  Noviomonsis  ac  Toriiaceii.sis  aniio  il9l 
iraJidit  Odoni  cnid:im  Aurclianeiisi  vjro  doclo  ac 
pio,  qui  illuo  ciim  quaiuor  e  suis  scbqlaribiis  cjeiicis 
riligionis  studio  sccessii;  cniii(|iic  ccclcsiaiu  ac 
jnoiiasicriiim  repariissciU,  in  eo  canoiiiconim  icgii- 
larium  iiisiiliUuin  amplcxi  stiiil,  (|Uod  dciiKlo  icli- 
([ueruiu,  ul  nionasticam  norinaiu  sccliueiiliir.  lluc 
autem  proposiltim  cis  suaseriU  Aimeiictis  abbas 
Aqiiicinclictisis  t  .iibus  arguincni.is  ac  vcrbis  : 
I  Ctim  jtixia  iiiiicin  liabilctis,  Iraircs  vcslii  juiiio- 
les  a  Sicciii.uibus  <  lcricis  sociis  siiis  dccopti  ad 
.SX'culum  rcducunlur,  quia  uiius  xc-^lcv  ei  ipioruin 


nioiiacliorum,  ut  ipijm  scniei   vidcrinl  monacluim, 

■  i  IIUIK 

X  boc  loco  paict  clericos  el  cauoiiicus  bac  aetate  alba:i 

''  vcsies  dclorre  coiisucvisse. 

(CU)  Liicius  Cornciitis  Sylla  dicialor  ct  oonsiil  ciim 
0.  Ca;cilio  Mctcllo  iMuio  urbi5  075  lianc  lcgein  pro- 
miilg;ivu  :  <  Qui  licniine  pranons  iillcras  lalsas  leddi 
dcnt,  edictuiiiijuc  (aistun  pioposiiciU,  dc  ejiis  capiie 
qti.Trito.  Qui  iiiiiiiiiiub  aiin-os  piulim  ra.Ncrit,  paiiini 
linxcril  vcl  (inxtrii,  qtii  inaiuiiin  vilii  <iiiid  iiididc- 
ril,  (|iii  argciileos  niiniinos  adiiiicrinos  ilaveril,  qui 
Ciim  possei  iioii  ptoliibuu,  qui  iiuniiiius  bfaiincos, 
jiliuiibcos  ciiicrit,  vciulidcrU  dolo  malo,  dc  cjtis  ci- 
piic  (|Uii;rilo,  ciqiie  dainiiato,  aqua  ct  igtii  iiUordi- 
cilo,  ) 


481  EPJSTOL;€.  —  IWftS  III    AN.  1!02-1205.  482 

«lamnclis,  iio  compellalur  rcdilere  qiio.l  non    acco-  A  Hco  soli.nie,   conligeril    iil  vos   capcll.^m  vcstrai» 


pil,  solvere  qno;;  noii  rapiiil,  a|)[irob;»rc  qiio;l  nes- 
civil.  iLcclesiain  illaiii  iiojjib  el  loco  cl  aiTccdi  proxi- 
iiiain,  convcisalionc  cl  opi:iioiic  gaiuJeiiHis,  ill;csam 
csse,  ncG  quasi  iii  incerlufn  ciincrc,  ncc  quasi 
vfi  bcraiilcni  acra  piigiinrc.  Si  quiil  iii  ca  pcrfcclioni 
liccsi,  per  Dei  gratiam  speranuis  (jiioliilic  fiicliora 
ci  viciniora  saliili. 

303  ii:i'JSTOLA  cxcix. 

A»   ABnATOI  ET  CONVENTUM   S.  GENOVEF.i;  PAniSIENSIS. 

Doccl  (juw  agendu  ermt  in  uegolio  rjuod  versabatnr 
iiiler  cos  et  arcliidiaconuui  Parisicnnrin  ,  pro 
capcllano  pnrocliioB  S.  (Jenovefw  in  civilatc. 

Aiixialur  iii  nie  spiriliis  mens,  quolics  ani  lr?n- 


jiacificc  possiiis  liabcre,  meliiis  viilcliir  vobis  csse 
nl  pcr  lioMcslos  fratres  de  collegio  vestro  eam  gii- 
})crnc!i3,  qiiain  aliqncni  ibi  jyecularcni  pcrsonain 
insliiualis. 

305  EPISTOLA  CC. 

A!)    IIKMENSEM    ARC1IIEIM«C0PUM , 

Jlognl  ui  ccclcsiam  de  BreJcuai  {ii^i)  monacliin  dciuio 
rcddi  curcl,  ut  ibi  divinuin  yier&ohunt  officium. 

Acccssimiis  ad  ccclcsiaiii  dc  Brcdcnai,  c;uisa  no- 

slicC  synodi   cclcbranilne ;  cl  occnnii  prima   facio 

grande  miraciilum  iiobis,  irisle  speclaciiliitn  noslr  s, 

ridiciiluin  alieiiis.   Didicimus  a  vicinis  qiiod  in  cc- 

clcsia  solcliat  monaslicns  ordo  sub  duodenario  fia- 

Irum    niiincro   convciitiialilcr    obscrvari,  divinuih 


rjuillilas  vestra  concnliinr,  anl  unanimilas  impedi-  g  cclel.rari  regulariier  ofricium;  paupcres  alimoniam, 


liir.  Seinper  cnim  coiisnevi,  iiec  ab  liac  consuclu- 
diiie,  Dco  \'oIcn(e,  dcsislam,  ct  vobis  congandere 
gaudentibiis,  el  flcrc  cnin  flonlilius.  Qiiis  ciiim  sepa- 
labit  iiic  a  cliarilaie  vesdn,  qu.t;  in  Clirislo  Jcsu? 
iribui:iiio,  an  aiigiislia,  an  perseculio,  an  fatites, 
an  nuditas,  an  periciiliim,  an  gladius?  nam  si  para- 
fus  sum  moii  pro  siiigiilis,  paralus  sum,  si  iiccesse 
fueril,  el  mori  pro  universis.  In  tribiilatione  qu.^c 
circuiiidedil  vos  pro  cajiclla  bcaiae  virginis  Geno- 
vefae  (61),  pro  qiia  ctiiiin  jier  cbarissiiiiUin  fralrem 
nosiruiii  ac  vcslruin  W.  coiisuliiislis  nos,  ccrlum 
darc  consiliuni  vobis  non  aiideo,  quoniam  volun- 
lalesfialruai  noslrorHin  scmpcr  divcrsas  intclligo, 
clcxiuiin  rci,  qui  forie  cx  insidiis  foriun.x  pcndct, 


pcrcgriiii  hospilitim,  solaiinm  inrirmi  rcporiabanl. 
Et  ccce  in  coiitravium  vcrsa  sunt  oninia,  diruta 
sunt  aeJificia,  bilenl  oflicia  divina,  diim  non  sil  ibi 
vcl  niius  nionaclitis  qiii  cclebrel  ca.  Redactus  csi 
locus  in  solitiidiiiem ,  factns  sicul  iimltraciiliim  in 
vinea,  el  sicui  tugurium  in  cucnmerario ;  posscs- 
siones  ampl»,  el  decimac  uberes,  quibiis  alcbanlnr 
monacbi,  parlini  dislrjctje  sunt;  snb  hypoilieca 
doMiinio  |)rcnu!nlur  alieno.  Venimlanien  presbytero 
cominissa  est  illa  miscra  el  ancillaia  ccclcsia,  ciim 
ibi  debcrel  prior  esse  cl  aliis  i)ion.n(:liis  prxessc. 
Plangont  cl  dolenl  paroclii;>ni,  dc  qiiorum  donis  ct 
praedeccssorum  oblalionihiis  ccclcsia  illa  dolaui  fuil 
el  ditala  ;  plangiiiit  el  claniant  in  auribns  Doniini 


nec  ul  propheta    praevidco,  nec  somiiio  ul  pocta.  Si      Sahaoth,  ei  ultionem  a  Dco  el  corrcrlinnem  a  vo- 


flagrantc  malelicio,  qiiaitdo  jiivenis  arcliidiacoiius 
capellam  veslraiii  violciilcr  ingressusest,  clfralrcm 
Tesirum  prcsb^leriim  audaci  manii  ct  proxima 
sacr.logio  aggrcssus,  poslappcllaiionem  addominum 
papaiii  f;iclam,  ornaivicnl.i  sacra  diripiiil  et  absliilil, 
el  eiiiiu'cin  fralrcm  dc  capella  viclentcr  cxpuiil, 
nebilcin  coitqiieslioncm  istam  anle  pcdes  summi 
pontificis  aliquis  deposuissci,  rcclc  id  actiim  fitissc 
credidissem.  Ncc  vcro  quia  spalio  lcmporis  rcs  ob- 
torpuit,  ei  304  ^rchid.  in  quali  posscssionc  scsc 
jactitat  esse,  si,  ut  audivimus,  in  arbiiros  compro- 
mitlere  voiuerit,  quos  jiiris  ct  .Tqui  amalores  crc- 
(lidciilis,  coinpromissuiii  suscipile.  ila  lanicn  qiiod 
in  ci\iialc  Paris.  vcl  in  proximo  civitali  loco,  ne- 


bis  in  siispiriis  cl  singiiitibus  ct  cxpelunl  cl  c.vspii- 
olant.  Hxc  altendenles,  et  lacti  dolore  conTs  in- 
trinsecus,  consilio  prudenlium  virornm  qni  nob  s- 
cum  aJcranl,  ad  correptionem  el  corrcclioncin, 
zclo  domus  Dei  comcdcnle,  nos  accingimur,  siib 
inicrdiclo  concluilenles  iilam  dcsolatam  el  lacry- 
mabilcm  ccclcsiam,  306  ^^  prohibcnles  nc  divin.'» 
ibi  cciebrciitnr  oITici;i,  el  ne  parocliiani  decimas  vcl 
oblationes,  aut  alios  aliquos  parochiales  provenlus 
reddanl,  quoiisquc  coiisucliis  monachorum  niimc- 
rns  deducatur  ad  iociim,  ei  prior  ibi  inslilnaiur 
qiii  :iliis  pracessc  debcal  el  prodessc.  Vernnitainen 
ad  preces  V.  presbylcri  ct  virorum  qui  nobiscuiu 
aderanl,  sententiam  dalam  nsque  ad  octava»  Epi- 


gotiui.i  non   iractctur,  ne   muliiiudinc  molis  suae,  D  pi.anijB  .suspendimns  et  dislulimus  observari. 

l;im  iii  advocalis  quam  in  prudcntibus  ct  polcnlibiis 

viiis,  quibus  iioii  parum  civilas  aliundai,  nostra  cl 

veslra  parviias  opprimalur.   Quod  s:   alium  locuin 

eligcre  nolucrint,  credo  mclius  csse  iit  lotum  nego- 

litim  ad  summum  ponlificem   refcralur.  Si  aut<nn. 


(61)  Sita  cst  iii  civitatc  Parisicnsi  jiixtn  ecclesinm 
B.  .Mariae.  eaiitie  nunc  ecclcsia  paiocliialis  e.xistit, 
vulgo  Huinle  Geneviefvc  dcs  Ardens.  Eral  aiitcm  a 
prininKva  fiiiidalionc  capella  qu;cdaiii  M.  Maria;p;ii- 
yae  dicia,  qiKc  ad  perenncm  iiiciiiori:im  insignis 
illius  iiiiiaciili  quo  ij;iie  sacro  laboranlcs,  j)er  me- 
rita  B.  Gcnovefx  anno  lloO  sanali  biiiil  :  suh  Iinjiis 
virgiiiis  auspiciis  a  clero  cl  popiilo  Parisicnsi  Itiit 
dicaia,  el  canoiiicis  sncc  Kctlcsix  liadiiis,  qiiam 
rcvcruiit  usqiie  ad  aniium  1:202,  qiio  eam  cpiscopo 
cicapiiuloParibicnsi  cesserunt  piocGcIcsia  S.  Eli- 


EPISTOLA  CCI. 

AD   ECMDEM. 

Scribit  se  prabertdam  cuidam  clerir.o  ,   in  Ecclesia 
Tornacensi,  ejus  mandalo  collaturum. 

Absil,  Paier,  ab  anima  mca,  ui  iii  aliquo  appa- 

gii  de  Roissiaro,  qiiain  in  conipcnsationem  :»b  ipsis 
Parisicnsihus  San-Genovcrei  canonici  acce|)crunl. 
Vocnliir.  aulcm  capella  in  (li|tlotii;»tibiis  Alcxan- 
dri  II!,  Liicii,  Clemenlis  et  Ccclcstini,  his  vcrbis  ; 
i  Capell;r.  vestr;r,  videlicct  capella  de  monlc  S.  Me- 
dardi,  S,  Gcnovcfa  de  ciyil;iie,  cariin)(|iic  capi;Tlani, 
iii  eadem  libcrlaie  pcrmaiicant,  quani  lempore  dc- 
ricornm  habueriint,  cl  nuiic  liaboie  noscuntur.  > 

(6-)  Biedenay  niias  ljr;iniicii;iy,  csl  prioralus 
convciiiuaiis  oidiiiis  Bencdictiiii,  iii  diocccsi  Torna- 
censi  situs. 


18; 


SlEfilAM  TOUNACKNSIS  EriSCOPI 


m 


rcam  vcl  bonftfiotis  veslris  ingroius.  vcl  benovolcri-  A 
lix  iii;levoius.  Hjlc  siinl  duo  siiuiiiocn  (\nx.  nho- 
iniiior,  tliio  iclob  (|ii:u  <l«;lc>ior.  Si  .'iliiini  fcrie 
(■]nu<J  absil!)  nlitui  vobissihilaverinl,  :ifil  voliiiiiaiis 
ine;K  malevoli  suiil  inlPrprelcs,  :i»i  iiialcclici  ilcir.i- 
cloros.  Qnoil  eniin  ilc  coiiforeiida  vcl  IraiisferCMida 
donationo  praibeiniac  a  Tornaccnsis  doiiiinoncnifacio 
iii  L.  clc-icuin  veslruin  (lubitarc  •.isiis  suin,  coegil 
n»c  auclorilas  prinii  ni.'\nt.l;ili  vestri,  novltas  se- 
nuidi,  r<»vcren(ia  proinissi  frangendi.  Nunc  vero 
plrnins  inlrllrtia  voliintate  vcslra  p;\ialiTS  siiin 
f.iocrc  qnod  iTiaii(l;t>5lis ,  siiic  siiiiiiiaiionc  libera- 
liter,  siiic  dissiniiilalioiic  libcntcr.  Vcni:!l  pr:cdicins 
r. qiiando  voKieril,  volenlcs  iios  invoniel,  quando 
Acneril. 


307  EP«STOL\  CCII. 

AD  Qli£MD,iM    ABBATEM. 

Respondet  quw$ticni  rie  matrimonio  cvjusdam  novHii, 
qtii  dimiiiso  liabitu  itlud  contraierat,  quod  validitm 
esse  censei. 

Qusesistis  a  nobis  quod  a  vohis  quseri  debuerat. 
Consuciudincm  ordiitis  vcslri  nescinius,  vcrba  beaii 
fienedicli  et  legimus  et  leneinus.  «  Si  quis,  inquil, 
iiifra  annum  prubationis  exire  voluerit,  libcr  exeat 
Cnm  rebus  suis.  >  Qui  ingredientem  libcruin  dixit, 
egresso  matrimoniua)  non  inierdixit.  Ei  qiiotiam 
prxsentium  lalor  B.  ex  probaiorio  tirocinio  p<i;[cni 
(raxil,  ex  prohibilorio  cauierio  ?  Clirisliana  socie- 
tate  separari  non  meruit.  Quantum  ad  solalium  in- 
lirmitalis  bumanse,  malriinonium  cst  qiiod  conira- 
xit,  quanlum  ad  fastigium  socielalis  vestrse,  a  pcr- 
feciioiic  deviavii.  Crciiiinits  el  dicimus  in  iali  con- 
jugali  copula  malrimoniuin  esse.  \idcrilis  vos  si 
ex  tali  abseitlia  res  ejus  debeatis  secura  co.nsciealia 
rctinere. 

Et»ISTO,LA  CCIll. 

AD   COEI.ESTIMJU  PAPAH. 

Conmetidat  G.in  abbntem  Corbeiensem  (65)  electum, 
ejusque  prudenltam  et  pietatem   xloUit. 

Quanquam,  Palcr,  in  conspoclu  vestro  intcrr 
regalium  et  pontificaiiutn  cpularnm  aOluentiaiii, 
preces  nosirx  tanqnam  siilla  situldc  modicuro  obli- 


EPISTOLA  CCIV. 

AD  rir.nTi.nuw  auiiatem  s.  r.vcnTii  AUtii.LiANE^sfs. 

Lufii  infivmilulc  grnvalum  consolalur. 

Auiliia  cliroiiica  J'gri!iiiline  vcslra,  ci  ciini  do- 
lciilc  dolcnins,  cl  coMipntiinur  paiicnli.  Sanei  vos 
salulis  Aiictor,  qni  sanat  contrilos  oord^;,  qiii  sal- 
vat  spcrnntcs  in  .se,  qui  opcrnlus  est  saluiem  in 
medio  icn\v.  Desiderio  ilesiderrissenius  licc  Pj-.sdia 
inanducare  vobiscuin,  et  laclncas  agresles  trisiilicc 
nosirc  pasclialis  agni  carnibns  apud  vos  tcnipcrare 
el  coiidirc.  1'roliibel  lioc  neccssitas  lemporis,  caiis."* 
necessiiaiis,  iniporlabilc  juguni,  quod  iniposilmn 
est  iMiincii.s  liosivis.  Spcrainus  in  Domiiio,  quia 
cilo  liberabiimir  :;b  !iac  plaga,  q-iainvis  lantoriiin 
B  cicatrices  vulnerum  i^ov,  sttbito  deieanliir.  Roddiia 
nobis  pro.sperilate  per  Dei  graliain,  qnaniocitins 
potnerimus,  visitubimiis  vos  et  SOdfcatrcs  iio- 
slros,  ui  communi  simul  friiamur  colioqiiio,  gau- 
dcamus  consortio,  cl  solatio  dclectemur.  Salutate 
fraires  nosiroset  in  universis  singnlos,  cl  in  singniis 
universos. 

EPISTOLA  CCV. 

AD   JOANNEU    ABBATCM   ET   CAPITULUM    S.  CE.NOVEr.fi 
rAKIBIENSlS. 

HoTlatur  cauonicos  S.Genovefce,  tt/  m  omnibus  sese 
perfeclos  exliibeanl. 

Posiius  in  exlreints  finibus  tcrrrp,  ei  exiremis 
finibus  vitae  ,  cum  jncunditate  recordor  bonest;<R 
oonversalionis  veslrae,  societ.Tlis  iadividuie,  bumi- 
lilalis  devot.-e.  Aliquos  ex  vobis  in  Cfaristo  genol, 
alios  aduilos  inveni,  ulrosque  colui  el  diicxi,  ncu- 
iros  sine  nccessitatis  articulo  oJTcniii.  lu  sudorc 
vuitus  mei  et  angusliac  spirilus  per  xv  cl  aniplius 
in  Ecclesia  noslra  parilcr  el  vestra  annos  fideliicr 
lahoravi,  et,  si  dixerim,  feliciler  non  peccsvi,  pcr 
Dei  graiiam,  neque  aera  verberans,  neque  iii  in- 
certuii!  curicns.  Judicaie  vo.s  ipsi  ne  forte  aliquls 
murmuransin  angulo  dicatmihi ;  Tetlimonium  tuum 
non  eslverum  (Joan.  viii).  Iiilcrim,  fratres  el  filii, 
inoneo  senex,  ei  horlor  el  ego  senes,  ul  prj^parent 
se  ad  finem  viise,  juvcnes  ad  obscrvautiani  regui:>- 
ris  disciplinoe,  adoiescentes  ad  cuslodiain  suhjectio- 


ncal  locum,  tamen  intercedere  nos  pro  aliis  ei  ne-  D  "'S  cl  verecundis.  omnes  ad  unitalem  dileclionis 


cessiiiis  308  "^S^'»  ^'  cbarilas  persuadei.  Ectlesia 
Corbciensis  iiiiiliis  el  magnis  atirita  et  aillicia  la- 
boribiis,  nunc  tandem,  ul  crcdiiniis,  rcspimrc  coe- 
pit,  si  sancta  paternitas  vesira  ei  graliam  suain 
cxhibeat  ct  henevoientlam  inipendat.  Habent  in  ea 
abhilcm  dominum  G.  qui  in  ea  pnssessioncs  possit 
rcvocare  perditas,  ei  non  perdere  revocaias.  Pm- 
d;ns  e^t  et  indusirius,  ei  qui  taiilo  oiicri,  sicut 
crodimus,  ei  honori.  Iloganius  sanctam  paterniia- 
lem  veslram,  si  placcl,  ut  pnedicio  viro  boii;e  opi- 


fratcrnae,  et  chatissiinG  filio  nosiro  abbali  ve.s!ro 
per  omnia  plenain  ohedientiam  exhibere.  Per  Doi 
inisericordianj  in  oinni  successu  teiiipor;ilium  ahiin- 
damus,  provenliim  el  fructum  spirilualium  veslris 
oraiionibus  exspectanles,  Salulant  vos,  tliarissimi 
filii  mei,  fralrcs  vestri,  Marccllus  et  Oirardus  jn' 
vf.iies  honeslate  pr.ecipui,  310  humiiiiate  prac- 
clarj  in  serviiio  meo  el  veslro  sollicili  el  slreiiui, 
frcqueiiles  in  consiliis  noslris,  in  negotiis,  in  sacra- 
nienlis.  Paratus  csl  animus,  si  parata  lueril  inaiiiis. 


nioitis  inter  suos,  el  qui  uiilis  est  Ecclesi»  suae  el      negoliis  Ecclesix*  vestrx  opportuno  leinpore  et  ioco 
fidelis,  vesiram  plenius  graiiam  injpendalis,  occurreie,  ei  succurrere  el  servire. 


(65)  Eleclus  est  Girardus  ahbas  S.Cornelil  Compendiensis  in  :»hbaie!ii  Coiheienseni,  aniio  1194. 


^% 


< 


h%]s  i.nsTOL/r:. 

Kr-i^TOLA  CCVI. 

Ab    AnftATEV!    SANCTI    «KUTIM. 

Ah  eo  pe'.il  rqunra  mo  Ksai  commoilum. 
Ainichiitiiim  fa'der.i  iiasctjntiir  co'iio(|uiis  ,  fir- 
iM.iiiUir  coiisiiiis,  heiieficiis  cojivalcsciinl.  Ciirraiil 
iiitcr  noii  iixc  veniM-oiKia  conicierciz,  el  ailcrnis 
olisc(|uiis  iniiiiio  itutnutittjr.  Iii  liujus  spci  rcliquiis 
«lilcctionctn  vesirain  logamus  ,  u(  iniUalis  iioliis 
pnlerriilum  nnnn),  iiiii  visu  noii  {lavcaU  ^ntd»  noa 
cxspilel,  molu  nou  coiiculial  sencin,  .nspecdi  deie- 
clcl  .'^iniciiiH,  asccnsu  dcccal  saceiciotctn.  Si  de  re- 
liiituiiono  cogiioiis  ,  occurresil,  r.'o,o  volenie,  Jooa 
ci  teinpora,  quiltns  Iioc  bericiiciuin  convenicni<.'r 
poleriiuiis  coinpc^nsarc. 

tPISTOLA  CCVIi. 


PARSHI.  AN.  1*92-^503.  486 

j\  rilo,  qui  siio  rtieruernnt  cxconiniiinicuti  delicio, 
Supi^r  liis  oinnibus  consiiiert;!  saitcla  paieinilas 
vesira  *]iiiii  cxpctJ.rc  debe.il  saiiclo  inouasiijiio, 
<juid  non  sanclos  monrtclios  iinpcdire.  lioiicsuin) 
ac  lilicraiun),  el  |ira!ler  sencftulis  dcbilitalisqiic 
incoinntodiiin,  sii  ui  crediiniis,  irrepreliensit^ileni 
invciiiirius  abbaiein  non  minus  inaiiiije  proprix  es- 
pericn),  quam  experiuni  maliiiain  aiienani. 

312  EPISTOLA  CCVIH 

AD    M.^CISTRUJI    BERTERDM     CAMEn.VCE.NSE.M    ARCMIDJA- 
CONUH. 

Jpsnm  nrguH  quod  ffimog  suw  femere  delrafiat,  seriem- 
que  vila-  sute  cxponil. 

Si  vcra  siinl  qti^  diciintur,  absenli  delrabis,  in- 

noccntetn  occusas,  cpiscopnm  novum  eumdeniqiie 

Q  veierem  amicum  £lnc  eausa  iaceras,  reprebendis, 

condeiniias.  Dicis  ine,  iii  cxter.t  taceain,  pontidcali 

caihedrae  nesciie  conforinaic.  Doce  nie,  obsecro, 

quce  sii  iila  (.atiicdralis  ionna,  qnam  depingis,  ul 

ci,  si  non  itiforniis  fucril,  iiie  confortnem.  Civiiaiein 

r.iro  egredior,   rcgularcs  313  ''Oias  cuni  aliis, 

qunntum  iiccl,  frcquciilo.  Scctinduin  gratiani  niilii 

collalam  vcrbutn  Dei  parocliianis   meis  nnnuntio. 

Conira  uovam  lisercsiai  (68),  cselcraqne  monstra  id 

gcntis,  pro   possc   mco   declanians ,   tanquam   ad 

bsslias  depugno.   Sacrainenia  qtire  gratis  acfcpi, 

gralis  intperiior.  Pravilslcin  Sitnonis,  Giezi  lcprnm, 

modis  oinnibus  abiiorrco,  deiesiur,  anaibemaiizo. 

Manus  mcas,  ct  si  non  ab  omni  munere,  ab  illiciio 

setnper  exculio.  Veniontibus  ad  me  in  confession^ 


AD   r.F.MENSEU   AR0Uli:PISCOPl!«. 

Agtt  de  eoKtentionibus  iuler  momichox  S.  Amandi  (64) 
et  eoTum  uifhmeni^  quem  cdmmsndat. 

De  maii Jalo  vestro,  Pater ,  acce>siinus  .td  San- 

clum  i^inanditin ,   ubi    invctiiniiis   inonaciios   non 

amandos.  Scditiosi  eranl;  in  sedilione  moranliir, 

el  forte  in  scdi'ione  morienlur.   Nihii  objicerc  po- 

terant  abbati^ll  ^uo*  nisi  qiiia  cnin  lilteralus, 

sobrius,  casliis,  quictus  ac  frugi,  magis  parcilali 

quani   prodigalilali  sil  proxtinus,   in   obscrvanlia 

nionasiici  ordinis,   ul  dicuni,  ininus  eii  pcritus, 

tnnqtiam  qui  ia  loqucia  digilorum  (05)  nescial  ex- 

priinere  faltatn,  caseum,  vei    ova;  vcl  in  lalibus  er- 

rantcs  corripero,  vcl  corrigcrc,  vcl  neglijjai,  tel 

ooniemnat.  Quosdain  eorum,  qui  toiius  cratit  <  apifa 

coiispiratioiiis,   separ.-sre  voluiinus  a  colicgio  ilio  ^'  consiliunt,  in  pceitiieiilia  remedinm,  in  iribulatione 


ad  lempiis,  sub  cxcoinmtinioatlonis  c;i!ilcrio  probi- 
bciiles  nc  a  mon.islcriis  ad  qii;e  dcstlnaviiniis  eos, 
sine  licenlia  noslra  cl  abbalis  sni  vel  exsilire  prse- 
siimerent,  vel  exlre.  Inobedienies  essiilcrniji  no- 
bis,  scd  iftobediciiliae  ejiiS  tnacnlani  piir-;nvit  ijitor- 
vcntiis  abbalis  Aquificinli  (66),  et  dcinini  Pfsilipifi 
Vlccdomini  vestri  (67),  tit  .tljsolvanuir  aiieno  i  le- 


solaliuin,  quantntn  Dominus  permittit,  exltibeo. 
Horis  vacuis  et  a  foro  feriaiis  iii  loco  ad  b;EC  ido- 
neo  sacrx  Scripliira;  ititendo,  legcns  ei  rnminans, 
quse  posi  leciionem  decoqtio,  et  ad  inemorix  cetlu« 
iam  inijicio.  ilonestis  liospitibus  libenter  occitrro, 
liberaliler  acctirro.  In  nicnsa  nec  soiiiarius,  nec 
obscums  esse  voio,  in  qua  facilius  est  nt  supernui' 


(64)  Insigne  monaslcriiim  ac  opHlenlissimuiii  S.      li;inl  doniiniiim  el  jiistiiiam  teinporaleiu,  quam  pcr 


Ainandi  sitbRegiila  S.Benedicli,  silninesl  inilioeccsi 
Tornatensi,  el  fitndaltim  a  Da^oberto  rege  ob  me* 
rila  sancli  Aniandi  qui,  ut  legitur  iii  cbarta  funda- 
tionis,  fiiitiin  siiuin  Sigebcrliiin  b^piizavcral. 

(65)  lla  slrictitm  ohservabaiit  .silc.nlium  monaclii, 
ut  ne  qtiidem  necessaria  orc  proferre  licerct,  sed 
debobant  nulibns  ei  digitorum  signi'>  menlem  siian) 


se  exetcere  non  potcrant,  consliluebant  quasdam 
iiobiies  taicos,  «juibus  demandabant  curam  eorum 
qua;  juris  sui  cl  doniinii  sajcularis  orani,  ut  vices 
corutn  snppieicnl,  quos  idoo  vicedoniiiios  viilgo 
Vidames  appcljarnnl,  ul  vidcre  est  Reniis,  Caia- 
liiiiiii,  Ambtani,  Carnuii,  ct  alibi  passiin.  Gregotius 
Tur.  (lib.  IX,   episl.  66),  ait :  «  Volunius  ul  uieino- 


expriuiere;  niiod  cliam  rcceptum  fnit  aiaid  aiiti-  ^  ratus  fraler  noster  Pasehasius  ol  vicedoniinuni  sibi 

.. ...  .    .     .  .r.  .  ;-  »T-    ,,...:. • '     .,    ..ii:  .„„,i:,^„.    „i    ...>„i„„._^,  .J^ • :.   ...i    .. 


quos  coii^rcgralioiiis  ViotOiin.ic  c;inonicos,  til  colli- 
giltir  ox  itSiro  consrttulionutn  ennini,  qiii  vocaiiir 
Liber  ordinis,  \n  quo  c»piit  e.^t  quod  inscribiiur  Ue 
signis  ordiuis,  quibus  scilicel  expriincbant  ca  qnoe 
:dlcri  nota  csse  ciipieb;i!il. 

(1)6)  Aiiliniia  Aqui.scinciionsis  ,  vulgo  Ancliin,  ot- 
diai^  Bencdielini  in  di<£cesi  Alrcbalcnsi,  qtix  con 
dila  esl.atino  1079,  a  duobus  inililibus,  ul  lcgitnr 
in  cliaria  Gcrardi  cpiscopi  Cameracensis  his  veri)is: 
«  Duo  initites  parocliiani  nustri,  gcnere  el  diviliis 
piaicUri,  V^'allerus  sciiicel.  el  Siilierus,  iHnndanrc 
iniiai:e  ciiignluiu  dcponentos,  omnem  bi.ijusmodi 
proprietateni  conlcraaenles,  iheorelicam  vilam  se- 
qni  spppoiulcniiit,  seqne  ei  sua  Deo  dcdenlcs,  ipsi 
soluui  in  pcipeluuin  descrviro  pronti.seruiii,  i  olo. 
Nomiii;iinr  :\uiciii  Aqui.scincitis,  qiiod  silu  est  in 
insiil;»  iluvii  S(.arp.c  aquis  niiJique  cincla. 

(67)  lu  iis  urbiljus  in  iinibiis  oiiui  episcopi  liabe- 


ordinei  el  majorem  domiis,  quiUenus  possil  vel  ho- 
spitibus  vcnientibHS,  vel  caiisis  qn3C  eveniunt  itio- 
neus  cl  paialiis  csse.  *  Ei  concilinm  Mogunlinum 
(c;in.  50) :  «  Oiiinibus  episcopis,  abbalibus,  cuncto- 
que  clero  oinnino  proecijiiinus,  ul  vicedoinioos  pra;- 
posiios  bonos  lialieanl.  > 

(68)  liiicllij,'ii  lorie  haeresim  Valdcnsinm,  Coia- 
relloruin  cl  Albiseiiaiuin,  de  quibus  supra  disserui- 
inns,  vel  eaiii  de  qua  hxc  habct  Genebrardus,  post 
Guillelinuin  Nangiacuin,  el  Vincenliuin  Belvacen- 
scin,  anno  H83.  <  Mulii  lixretici  coiiibusti  snnt  ia 
Flandria  jiissu  Philippi  Flandrensium  comilis  el 
Guillelmi  Ueineiisis  archiepiscopi,  sedis  aposlolicsc 
Itgali.  Illi  dicebant  oinnia  ailerua  a  Deo,  corpus 
auiein  liominis  el  leniporalia  a  Luciabelo  crcata 
esse  :  bapiisinum  parvuloniin  ci  cucharrisiiara  re- 
probabaiil.  j 


487 


SIKPHANl  TORNACENSIS  r.PISCOri 


463 


laicm  arcuset  nnl(ir.i,  quam  cnriosilns  esuri«m.  A 
tlisiiioiiibiis  01  sciirri?  pulriiiionioii)  (.liristj  non 
(lispergo.  Wxc  cxiorius.  Occuluirimi  .niioni  cognilor 
csl,  scnilans  cord.i  cl  reiics  Doii";,  qiii  :iclibus  no- 
slris  csliibiliinis  csl  sc  vernm  jiKiiccm,  vindicem- 
<jiie  severum.  Kogo  si  hxc  ad  cailicilralem  form.nm 
perlinenl,  non  irridcj^s.  In  .iliis  (ym  dcsuiil  polens 
csl  Deiis  angcre  milii  firaliam  suam,  cl  qiii  iJedil 
iiillium,  pro  beiie|ilac.iio  sno  dalmus  cst  incicinen- 
iuin.  Si  diligcrcs  sincerius,  debercs  cl  moniiisse 
sccretiiis.et  suasissc  snavins.cl  securiusincrepasse. 
Nunc  aulcm  dilcclionis  abjccia  verecundia,  posuisti 
niiiicum  qunsi  signnm  ad  s.igittam,  dilTani.iiis  cum 


EPISTOLA  CCTv. 

Al>   DOMIKi;^    RE<1E>Sr.M. 

IiJHs  expeiU  (jiaiifim  pro  decuno  Torn€ee,nti, 
llmi  liabil  iiis  iiilcr  Faimos  ficirios  (70),  P.inas- 
qiie  siivano^,  sepullis  paulispcr  sacrameiilalibus 
ofliiiis,  inlcrdiim  procidcns  4.1  pcdes  Doinini  Jcsii, 
pectaia  iw.\  flcbiliier  plango,  inlerdiini  revolans  ad 
capul  e;'is,  henelicia  Dci  recolo  fideiiier  cl  relracto. 
In  nic.Iio  nnii  csl  locus  remcdio,  qnoniam  si  do- 
nicslicns  solliciludines  altcndam,  reddnnl  me  con- 
fnsuin;  si  negliyam,  desolaluin.  Inlcriin  limens 
obriii  l,i|»i(i;bus  incrcpalionis  vcslra",  si  precibiis 
imporlniiis  pro  alo  besliiliicr  fnsi.s  rnonlcm  (71) 


in  omni  loco,  in  omni  anre,  cl  fumo,  ui  aiunt,  cl      cclsiiudiirs  voslrjc  lciigero,  vcrecnnda  lainen  piic- 
niolcndiiio,   spectacnlnm    suis,  ridiculum  alienis.      sampiionis  auducia,   pro   dccano  Ecdesiai  nosiriB 

innocente  cl  tiimplici  viro  supplico,  quem  ad  sacer- 


Parcc,  obsccro,  vcrecundi.Te  mcae,  parce  lionestali 
luoc,  parcc  utriiisque  famae,  ut,  si  contigeiit  nos 
aliquando  invicem  vidcre  ei  videri,  favorabilius 
alicr  alicrum  314  ^'^1  Dotabiiem  cou(!cniiicl,  vci 
CKcusabilem  commcndcl. 

EPISTOLA    CCIX. 

~>     Kt>    IIICO.NCU    DlXXiSfrt    ET    eElU.    CA.MOREH 

rAnisit^bES  (09 j. 

llo(inl  eos  ul  causam  lueaiitur  amici  stii. 

Fauiorcs  juiis  ct  spqiiilalis  ainatores,  in  Ecclesia 
Dei  esse  vos  cl  Deus  novit,  el  bomincs  non  igiio- 
tanl.  Si  qiiis  aliiid  de  vobis  acstimavcrit,  in  commu- 
ncm  peccal  opinioncm  ;  socius  eorum  faclus  quibus 


dolii  graduiii  comnionendo,  ut  aiunl,  etcomminafi 'o 

citaslis.  Indiilgcat  ei  benignilas    veslra,  si  plarci, 

.nliquns  iiiducias  qiiibus  se  probet  liomo,  ul  iic  do 

paiie  illo  sahibriter  edal  el  de  calice  bibat,  ei  qui  a 

vobis  ulililer  csl  pr.xmonitns,  luimiiilcr  vobis  obe- 

dial  prfmunilus.  Nostis  simplicilMtcm  liominis;  el, 

ul  vcrum  fatcar,  verendum  csl  nc  saccrdos  elemcn- 

Carius  iii   primis  aliquando   barbarismiim  facieiiS, 

proferat    ibi   pro   vocali    mutam,  nbi  aliquem  qui 

barbarie  vixerii,  celebrarc   volenlcm  niagis  expe- 

dit   esse   anilum  quam  vocalcm.   Admiitat  pielas 

vesira,  palcr,  preces  nostras  intra  sncrarium  csau- 

ditioiiis,  ut  is  i»rc  qiio  ponignniur,  se.se  rcccpisse 
voliintaric  pcccaniibus   iion   reliuqniuir  boslia.  In  o         •     ,  ■  ■       i  ^    i    .^  «r/» 

.  ^  gaiuleal  a  vobis  oleum   pro   cinerc,    gaiultiim  pro 

hujiis  spei  ridiicia  g.Midemus  siipcr  negolio  Iralris 


nostfi  pro  Ecclesia  dc  Ncs.  lales  ac  laiilos  prome- 
ruissc  judices,  quus  ncc  aslulia  fallal,  nec  pcrvcrlat 
malilia,  ncc  cupidilas  inquinei.  Conslal  oninibus 
de  facio,  jus  esl  in  cxpedilo.  narralionem  plcnam 
ot  planam  conlinel  apostolica  pagina,  lamcn,  nt 
qui  sedenl  scdcanl,  ct  summi  poiitificis  exscquan- 
tur  mandauim  ;  pro  visceribus  noslris  diclo  fratre 
noslro  snpplicamus  vobis,  ul  qiios  in  fidcel  vcriiate 
cspcrli  sumus  donatores  obiiqiios,  in  jusliiia  ct 
;L'qultate  nunc  landcm  cxseculores  slabiles  opcria- 
Muir,  ci  rectos.  Securus  el  confiuens  315  i-'*'"  ^'g 
jnstitia  sua,  qnam  de  bencvoleniia  vcsira  acccdil 
ad  vos  prxdiclns  S.  Deus  autein  meus  faeiat  vos  ci 


iuclu,  palliu.-n  laudis  pro  spirilu  uucroris. 
316  EPISTOLA  CCXI. 

AP    iOANNEM  'AUDATEU   S.    GE.NOVEF.C, 

Kum  invilnt  ul  adsit  (letlicaiioiii  eaiicllcc  quam 
exslruieral. 

Intcr  .ilia  divinx  gratix  benericia  nobis  a  Dco 

concessa    plurimum    gluriamiir    in   Domiiio,   quia 

proiiiotionis  tuae,  fralcr  cbarissime,   coopcralores 

exsiitinius  ei  ministri,  ei  in  rccessu  noslro   lalein 

nobis  reliquisse  nieriiiinnssuccessorein.  Iliiarcm  da 

tc  ct  de  fratribus  iiostris  famam  frcquenter  aiidi- 

nius,  succresccie  el  augeri  referentibus  eis  qui  a«l 

nos  iranseunl,  quia  el  pcrsona  tua  sit  uiilis  Eccle- 


plaeabilcs,  cl  remiltat  eum  ad  nos  cum  frucluoso  D  sioe,  cl  Ecciesia  U\x  sil  coaplabilis  personx.  Gra 
reditu,  non  cum  gemilu  lucluoso.  Suscipite  ve:ercni,  tanlcr  ampleciimur  li.-.nc  pacem,  gratuiainer  ambi- 
i<on  invcleralum,  amicuin  veslruro,  in  precibus  mus  baiic  concordiam  socialem,  commendamus  bo« 
suis  juslis;  el  qui  praesenlein  dilexislis,  non  abji-  neslatom  tuani,Iaudanuis  sobrielalem,  panimoniani 
cialis  abscntem.  approbamus  ei  in  exicrioribus  prudenliain,  ei    in 


I 


(69)  Hugoni  scilicel,  cognomine  Clemenii,  dc 
fujus  electione  in  decanum  Parisieusem  cginius,  ac 
ctiain  de  Pelro  Canlore. 

(70)  Pan  et  Faiini  dii  sunt  rurales  el  silvestre?  : 
dicti  sunt  anleni  Fauiii  ficarii,  qiiod  licis  vcsci,  vol 
quod  circa  (iciis  inorari  crederenliir.  Legitiir  Jero- 
niiae,  L  :  llabitnbuut  dracones  cuin  fauiiis  ficariis, 
et  liabilabunt  iii  ea  strulhiones.  Isaias  ctiain  lioc 
idein  repelit  licel  aliis  verliis;  lieplebuntur  domns 
coTum  draconibus,  et  liabiiabuni  ibi  ntruihiones,  el 
pitosi  tallabunl  ibi  {Isr.i.   \tn).   Pilosi   aulem    iiii, 


sunt  Fauni  et  Salyri,  qiii  snperiorem  partem  gc- 
rebant  hominis,  inreriorem  vero  bellii.x.  Ejnsmodi 
monslruin  vidrssesancium  Antonium,  eumquefuisse 
alloculum  teslalurB.  Hieronymus.  Isidorus,  lib.  vi» 
Eiym.,  de  illis  ait:  i  Qicm  viilgi)  inciibunem  vocanif 
liuiic  Roiiiaiii  fauiium  ncarium  dicuiil.  > 

(71)  Alludit  ad  illum  lociiin  ubi  Moyse  io  inonie 
Sinai  ad  accipiendam  icgein  commoraiite,  illud  ju- 
beb.itiir  :  Qncccunquc  beslia  mun'em  coniigtrit,  lupi- 
dibus  ubrunlur  [Ksod.  xxi). 


B 


435  tflSTOL.*:.  -  PAHS 

iiilerioriljiis  Jiscipliuain.  fl  qiioiii.im  le  noLiscui»  \ 
jjaiideie  vclunius,  siciil  el  iios  tilii  ac  fralribns  no- 
stris  in  prosporis  congaiKlcnni?,  rogamus,  et  exlior- 
taBiur  iii  DoM.iiio,  al  i»  vigiliu  san<i:e  817  ''«i"le- 
tosles  copiam  lui  iioliis  Toiiiaci  lacias,  qu^miam, 
Deo  volcnle,  seqticnli  a  festo  lerlia  feria  proposui- 
nius  (lcdicaie  capellam  noslram  iiovam  (72),  non 
miiius  gloriosam  inaieria  qti.im  gratiosam  forma. 
Deleclabiliter  accurrenl  libi  et  aliis  leciiia  iiiluen- 
tttiiis  pari  dccore  el  aemulalione  sancla  contendcii- 
tes  in  siitgnlis  fciicslris  vilreis,  Evuriius  cl  Geno- 
vefa  (73).  Diiplicare  «lecel  iios  lecuin  paraclysim 
iioslram  (74),  tuin  cx  solemnitate  et  gustu  Spiriiiis 
s»ncti,  liim  ex  jucundiiate  et  fructu  xdificioli  no' 
siri.  Desideranius  tc  in  liujiis  tliealri  spectaciilo 
habcre  ct  sollicitudiiiis  partieipein,  ct  gaudioruna 
coasortem.  Vale,  veni,  cl  vidc. 

EPISTOLA  CCXll. 

AD   EHSiCOrUH   MORINCNSr.lI. 

Eum  etiam  invitat,  ut  tutB  capelltB  dedicationi  adett^ 
dignflur. 

Ad  bonorem  Dci  el  confnsionem  communi£  niur- 

murantis  habeinus  de  domo  nostra  liberum  cl  se- 

cirtvin- iirgressuui,  liberum  conira  turbas  el  turbi- 

nes  ;  secnrum  conlra  noclnriios  timores.  Crextmus 

arcuin  318  triunipbalem  (75),  victoria  nobis  de 

coeio  collata,  circumdnximus  vias  patnias  transeiin» 

tibus,  superxdilicanles  in  aere   ca(>ei2uiti    novarn, 

lain    gloriosam   materia  quam   gratiusam   forina. 

Rogat  nos  amicus  vcster,  veius  dicere  debeaui  an 

veluiuB,  nescio,  non  laineii  dixcrin.   invcteratus, 

iil,  si  lieri  potest,  ad  dedicandam  capcilam  nostrani 

per  niaiium  vcslram  lertia  fcria  Penlecosles,  gratain 

praesentiaio  vesiram   nobis  exbibeatis,  ut  pariter 

dupiici   gaudio  paradisi  congnudeaoius,  el  fesiivo 

adventu   Spirilus  sancti,  et  jucundo  iniroitu  ora- 

torii  novi.    Folix   erit  dies  ,   quia  parva   tugiiria 

nostra  hospes  magnus  implebitis.  In  arcu  supra- 

diclo,  qui  sacris  parietibus  cobxret ,  quidam  no- 

strnm   versiculos  depinxerat   (76)  ne  iranseunles 

sordibus  inquinent  bonestum  iocuin,  quorum  ali- 

quos  vobis  transmittimus  ,  ne  sine  risu  aut  jocoso 

iudicro  claudatur  episloia. 


i(l.  AN    ilO'2-t'2a'. 

EPISTOI>A  ccxiir. 

\;i    :0A\NE«    ABil.irCM    S.   CE^OVEF.E. 


490 


Se  excusal  quod  ro!ctnni'(ili  liujiis  daiicuiivnit  inler- 
fz-ne  pr(V  udjoliit  non  nnical, 

r.iiin  .1(1  prccniit  veslrarum  inslantiam  die  coiisl.'» 

lulo  consccrrilioni  capellx  vesirx  iios  proposiiisse- 

miis  praescnlare.  quoniaui  nulia  est  sincera  voliip- 

tas,  319  soliicitiiiii  aliqiiid  inlerveiiiens  qiiod  et 

proposiiuin  inutnvil,  et  domul  »0811'.*«    periculutn 

imminere  signiAcavit.  Quia  vero  mora  ail  se  ira- 

bcbai  pericuium,  el  evenlus  rei  f«!.tiiiare  jcbebai. 

au.\ilio  Dei  Iretus,  ei  dc  suffragiis  Iralrani  confisus, 

tromeiiii ,   quanlum   lenuitas  no&lrx   aniniositalis 

pcrinissa  csl,  me  toiis  viribus  opposui,  et  sic  Pbi- 

nees  percuticnte,  ceftsavil   quassalio.    Qiiapropter 

paternilatem  vcslraui  imploramus,  ne  graviier  fe- 

ralis,  sed  patientcr  suslincatis  quod   &<!  pia^fix.^^m 

dieni  vciiire  non  poluimns  :  taRlo;  enim  necessita- 

lis  occasio  sine  poslnlalionc  veniain  promeretur.  Dc 

nobis  auiein  scire  debeiis  quod  ad  id  parati  »umus 

quod  utililali  vestrx  necessariura,  el  Uonort  ido- 

neum  esse  cognovcrirnus,  quod  qaoties  vobi»  expe- 

dierit,  exbibitio  operis  probabii.  Vatot':^  ii)  pace. 

EPISTOLiL  CCXIV. 

AD  GtlLLELIIUM  RCMENSEH   AllCBlEPISCOmM. 

Rationem  reddii  de  qnibutdam  faltariit  qui  bultat 
aduUerabant. 

Ad  vestrnm  consilium,  Paler,  !;<  dnbiii,  ad  aui>' 

lium  recurrimus  in  adversis.  In  priino  lertinro,  iti 

secundo  quartum  (77)  saeri  seplenarii  Spiriluin  p<H 

siulamus.   De  mandato  Tcslro  fitlsarios  qiiosdant 

cautda  el  arte,  non  potentia  ,  ad  cjtililendiiai  in- 

diixinius,  promi&sn  innpuDilate,  q^antum  riobisVice- 

bit,  uni  eorum.qui  aiiulterinne  ttuWja  siiperioreai  el 

inferiorem  inolam  (78)  noliis  in  capitnlc  restituti. 

Terribili  a<!jurationf  et  derotioneconfessas  estscse 

nunquam  ca  usnra  fnisse,  sed  cujusdani  presbyieri, 

qni  fultas  iilteras  vendebat,  s<icius  er»t,  cl  parteni 

iiifaiisti  pretii  quandoque  recipiebu.  320  ^olumeii 

ciiuin  pugillare  nobis  reddidit,  in  qiio  plures  litlerz 

sub  apostolico  ooinine  coniinenlur.  Pre5l>y ter  ilie  be- 

iieficium  babet  a  capitulo  aimexum  servilio  majorit 

aliaris.  Quis  sit  et  quatlB  si(,  qualiier  etiani  se  e<- 

cnsare  possit,  laior  prxsentium  dtcere  vobispotest. 

Servamus  vobis  incudes  aduUerinas ,  quarum  adul- 


(Ti)  Coiistrui  fecit  capcUam  novain  in  palatio 
rpisi.opali  in  honorein  S.  Vincenlii  anno  1198,  in 
eaqiie  iiistituit  capeilaiiuin,  qni  aiissam  singulis 
diebus  pro  defunctis  opiscopis  Tornacensibus  cvle- 
biarei,  cum  collecta  pro  pra;sule  lunc  in  eadeni 
calliedra  seiientc. 

(73)  Diio  ipsius  palroni  el  lutelares ,  erga  quos 
siiigiiiari  pietatc  alliciebanlur,  quod  in  ipsoruin 
moiiasteriis  abbalis  dignilatc  poiilus  fuissct.  Lnde 
Ut  inagis  ac  inagis  ^ratuiii  suum  lestareiur  aniiniim, 
eoriiin  solemnia  in  ipsa  catbedrati  Tornaceiisi  sub 
rilii  duplici  9  lectiunuiii  iii  perpetuum  celebrari  cu- 
ravii,  ceiiis  reddiiibus  ad  lioc  ascripiis. 

(7^)  Suinit  lioc  loco  paraclysini  pro  consolalione, 
sicnt  parucleius  diciiiir  coiisolator. 

(75)  Capellain  in  palaiio  episcopali  erexit  et  es- 
sliuxil  Stcplianus  noster  Toriiaccnsis  supcr  forni- 

Pathol.  CCXI. 


D  cem  excel&am  in  similitudinem  arcus  triuiApbatis, 
qu£  etiam  nuiic  exstai.  Ad  ejus  ronsecrationem 
vocavit  per  baiic  epistolam  episcopum  Uorineiiseui, 
cujus  episcopatus  urbe  diruia  Boioniara  irauslalus 
est,  ui  dixinius. 

(76)  Eos  duximus  Uic  oniiitendos,  ul  minus  graf es 
et  liotiestos,  licet  liabeaufur  in  fiiie  epistolje  219 
primx  editionis. 

(77)  liiteiligit  boc  de  septem  donis  Spiritus  saiicli, 
de  quibus  Isaias,  cap.  ii  :  Spiritut  snpientite  et  inlel- 
lccius,  spiriius  contHii  et  fortitudinis,  tpiriiut  teien- 
ticE  et  pietatii,  tpiritus  timorit  Domim.  Pelit  ergo  in 
dubiis  lerlium  donum,  quod  esi  cousilium,  et  iu  «d- 
versis  qiiartum  ,  qiiod  esl  fortitudo. 

(7S)  Idem  esi  ac  illud  quod  dicit  inferius  inciiJes 
atiulterinas;  sunt  auiem  inslrunienta  ad  monetaiu 
vcl  sigilla  fabricanda 


^^ 


16 


m 


STEPHANI  TORNACE^SIS  EPISCOPI 


492 


lcrla  e.l  auclorit:i'.Is  vcslrrr  conileiiiiicnlur  jmiicio  ,  \  ciiri.c  cur.is  el  jocosas  post  ialoreoi  so(l;iii(im  con- 


cl  nuiiloo  coiisliiii;r<(il(ir. 

tPISTOLA  CCXV. 

AD  iBBATEM  ȣ  tAtOE  (79). 

Petil  ul  benirjnum  %e  vKrbeal  orjn  qiicnidam  frntrem 
Cuillelmum  ,  qui  ele!ique'ral. 

Cominendanda  esl  pnterna   sevcrilas ,  qux  ni»- 

lerno  leniperaliir  alTeciii,  el  posl  verliera  porrigit 

«bera  :  qux,  cum  iraia  fiieril,  ntisericordi^e  recor- 

datur.  Ltidiis  csl  ahioiui  non  ininiis  ulilis  quam  iio- 

neslus ,  cun)  in  lliealro  virtuiuni ,  sub  angt^lornm 

spcclaculo,  duas  ipsius  potenlias,  ccnciipisccnliam 

ct  irain,  mcdia  raiio  sir  reclo  dirigii  cursu,  ui  '.lec 

ira   ferveal  in  inimcnsum,  nec  desiderium  longiiis 

a  pietaie  recedai.  H:ec  atiendenles,  sanciam  reli- 


r.iltiilalioncs ,  sic  te  volo  csse  niedium,  nl  nec  iliae 

gravi  onere  lc  dcprimanl,  iioc  islx  lc  inoili  olio  dis- 

solvanl.  Qiii'sclioI.'iribus  anialiilis  eras,  curialilius 

:i<!niiiabiiis  eslo.  Ciiriales  nuii  n  rriioru  dixcriiiiiis, 

sel  :i  ciiria,  ubi  iionminqiiam  niig;e  pro  scriis,  seria 

pro  iiiigis  liabcnliir  ;   ubi  raro  quispiam  vuil  liai)«re 

parem,  superiorem  nunqiiam.  [Memcnio  iliiusdisiy- 

clios  quod  poeiico  poiius  qnam  proplietico .  scl  la- 

men  veridico  spiritu  ,  in  rcccssu  liio  noiioiiiensi  <li- 

clum  csl  tibi  a  qiioJain  : 

Ponlificitm  caiisas,  rrgunique  negolia  Iraetet , 
Qnai  tibi  (iiviiias  ,  deliciasque  parant.] 

Saliiia    mihi  luuin  episcopum,    legauim,  c.inccll»- 

riiim,  el  frequenier  admone,  ul  sub  hac  proinoiione 


gionein  vestram  rogamus,  nl  fralri  Willermo,  quem  d  Irina,  servum  Trinilatis  se  agnoscnl,  cl  sic  pra:esse 
vobis  et  Ecclesix  veslraB321  credimus  ulilera,  pa- 
lernae  mansuetudinis  aperialis  sinum,etsi  percutiiis 
in  virga,  spiritum  lenitalis  noHleexslingiiere.  Para- 
(ns  esl  ab  his  qiix  suni  superQua,  ccssare,  declinare 
inbibiia,  promissa  seclari,  vobis  obedire  ul  Palri, 
duin  lamen  in  sacro  collegio  vestro  liceat  ei  voLis- 
cum  inorari ,  vobiscum  mori.  Suscipite  prece»  no- 
stras,  nc  repulsam  putiamur  in  hac  peiitiuncnia  no- 
slra ,  qui  vobis  semper  paraii  sumus  et  oITerre  ob- 
sequium  ,  et  revereniiam  <leferre. 
EPISTOLA  CCXVI. 

AO  EPISCOPUM  LEXOVIENSEU  (80). 

ilortatur  amicum  ,  u(  suce  et  subdilonm  saluti  cott' 

sulat. 


discal  hominibus ,  ut  Creiilori  sno  se  conlileatur 
siiliessc.  Dilige  ciini,  quia  diligil  te,  qiiamv  s  propter 
sc  diligendum  et  liilarims  fimx  prxdicet,  el  subli- 
niitas  viix  coinmcmlet. 

323   EPISTOLA  CCXVII. 

iD  ADBATEU  ET  CAPITCLCM  CISTCnCIENSfc. 

Afit  de  quodam  clerico  ,  qnem  purgat  a  (cenore  usu- 
rarum. 

In  eis  qu£  honcsle  petunlur,  et  turpiier  retinen- 

tiir,  juvanda  est  inlentio  postiilanlis.  Inspecia  ergo 

aulem  et  cognita  originc  contractus,  qui  iiiicr  Ec- 

clesiam  de  Claromar  (S2)  ei  G.  Insulen.  clericuia 

Ncstrum  iiitcrcessit ,  non   videtur  nobis  incurrere 

crimen  usurnrum,  cuui  etiam  iiiier  Ecclesias  et  ho- 


In  translatlone  lua  de  Lexovio  ad  civitaiem  He-  q  iicsias  personas ,  sicut  sa^pe  vidiiiujs,  nnn  fueril 


liopoleos,  incertum  est  mibi ,  uirum  gaiidere  de- 
beam,  aaldolere.  Si  principia  diclionum  atlendas, 
iranslaius  esl  a  pJaneta  Cyprio  (81)  ad  solem ,  ab 
obscuris  ad  lucem,  a  lubricis  moiibus  ad  splendoris 
soiiditatem.  PIacere4  hxc  mutaiio ,  si  nostrum  ab> 
invicem  remoiio  non  obesset.  Id  obsecro,  ut  in  hoc 
transitu  tuo  caveas ,  ne  siculi  aliquando  milil  jo- 
co£e  dixisli  de  quibusdam  illarum  pariium  accolis, 
errare  incipias  ,  in  compoto  ,  et  circa  Pascha  velis 
3S2  celebrare  Penlecosten.  Credo  quod  si  ali- 
qu;iiulo  in  crrorem  vllum  incideris,  factusest  socius 
iiiorum,  quibus  dicit  Apostolus,  sed  abluli  estis,  sed 
tanciificali  eslis  {I  Cor.  vi).  Quid  €nim  aliud  de  ar- 
chidiacoiio  prapsumendiim,  nisi  qnod  priino  de^ua. 


usiirarius.  AcceJit  miigis  ad  emplionein  el  vendi- 
tiwnem  (anqnain  qui  jacliim  relis  emerit,  qiiain  ai 
coniaginm  foencraiicii  lucri,  qnod  nos  vobiscum  pa- 
riter  detesiamur.  Proindc  sanctam  paterniiaiem  vc- 
stram  rogamus,  nt  iii  hacpartepioviduaiis  indciiini- 
taii  clerici  noslri,  el  tam  sacri  collegii  virorum  tc- 
recundix  parcalis,  ne  in  !ioc  facto  mngis  de  cup!di- 
l;ilc  possii  argui ,  qunni  de  clinriiaic  laudari. 
324  EPISTOLA  CCXVIII. 

AD  ODONEM  PARISIE>flE.M  EPISCOPUM. 

Pro  Tli,  archidiacono  Tornacemi. 
Confidcntiain  nobis  pr.xsiat  inierpellandi  bcnevo- 
icnliam  veslrum,  et  nobititas  generis  vestri,  el  ho« 
nesias  vilx,  vel  auctoriias  dignitatis.  Favorem  ho- 


sccundo  soliicilus  sit  de  salute  subditornm?  Inler  D  uiinum  et  graiiam  Dei  conciliant  in  vobis  tria  hjc. 


(79)  Abbaiia  de  Lande  B.  Marii  primo  ab  urbe 
Insuleiisi  lapide  in  dioecesi  Tornacensi  sita  esi,  or- 
diiii  Cisterciensi  addicia ,  quam  fundavii  Theodorl- 
cus  Flandriae  comcs  cum  Sibilla  Andegavensi  uxore 
sua  anno  1146.  Abbas  autem  ille  ad  quem  scribit, 
■vocabatur  Simon  ,  tertius  hiijus  monasterii  cceno- 
bi^rcha,qiii  in  Palaeslinam  cum  Philippo  Flandriae 
coniite  profeclus  est;  obiitque  anno  circiier  1200, 
cujus  epigraphen  sepulchralem  accipe  : 

Abbas  sum  Sitnon  ,  qui  gliscens  visere  Sion  , 
derusuicm  nigro  comili  famulando  Philippo, 
.  Annix  proescdi  viginli  pasior  et  Uno. 

(80)  Jordanus  du  Hommel,  anno  1197,  ul  habetur 
in  Chrcnico  Normannico  ,  in  episcopuin  Lexovien- 
seraiailinauguraius.  Ecclesiaj  suye  calhedralis  per- 
fccil  aedilicisiiii ,  eamqiic  diiavii  opibus  ei  praediis; 
tuua  ud  exinidiiioiicm  ilierosolymilauam  pergeng, 


Ilcliopoleos  Syriae  episcopns  crcatus ,  ibidem  obiit 
anno  l!2t4.  Aiiniversariiis  cjus  obitus  dies  celelira- 
tnr  quoiannis  apiid  S.  Vidorein  P.irisiis  xix  Kal. 
Fcbru.,  vocatiirqiie  in  Iiujus  dotnus  Necrologio,  fra- 
(er  lioster,  unde  colligi  poiest  eum  fuisse  caiionicuiii 
regiilarem. 

(81)  Hoc  estvenerio,  ab  niiiiqiiis  sic  dicta,  qtiod 
iii  ea  insula  poiissinium  colereiur. 

(82)  Clarus  Matiscus,  vulgo  C/eniinrez,  abbntia 
esl  ordiiiis  Cislerciensi»  in  Arlesia,  condila  a  Tlieo- 
durico  Fliindriue  couiiie  in  honorem  B.  Mnriie,  sua- 
dunte  S.  Bcrn;irdo  aniio  1140.  Scribit  aulem  abbati 
et  capiiulo  Cislcrciensi,  qui  recusabant  ratum  ba- 
bere  quemdam  coiilraclum  qucm  usurarium  arbi- 
irabaiitur,  assoritque  nulluiu  illicili  feuoris  pacltutt 
inierveriisse. 


493 


llis  Iribus  compellinuir  ci  a  voMs  quod  dccei  }>c-  A 
Wrc,  el  qiiod  nol)is  expetlil  [posiuiarc.  Familiaris  ct 
jmiciis  nosler  bon.-e  iiidolis  ad  pracsens  .  el  niagiiaj 
iii  poslerimi  spei ,  lioiiesla  conversaliohe  sua  icli- 
qnias  nobis  significaiis,  Tli.  Tornaccnsis  aroliidia- 
coniis  liberalilalc  sociali  bcnevola  simiil  clbeiicrua 
pro  qiiodam  socio  sno  fidojnssor  exslilil  cnidam  pa- 
rocbiano  vcsiro,  Renaldo  cainpsori,  in  deccm  libras 
Parisicnsibus,  ct  in  civiles  insupcr  acccsHiones, 
quas  imperilMS  juris  ei  peiilus  parilcr  iisiiras  ap- 
pellant.  Sorlcm  solvit,  el  qiiod  sorii  accesscral 
iisqiic  ad  quindecim  libras.  Prxdiclus  crcdiior  ac- 
ceplo  tniit  soiulioncm,  et  archidiacoiiiun  a  ildcjus- 
sioiie  absolvit,  promillcns  ci  sese  libros  snos  ,  qui 
pro  praediclo  debilo  obligati  eranl ,  in  conlincini 
rcdditurum.  Oisiulit  rcddcre ,  ct  in  cordc  ct  cordc 
toculus,  (Jifferrc  converlere  niiiiur  in  auferre.  Ilo- 
gamus  paicrniiaiem  vesiram  iit  (anlain  exactoris 
improbitalem  auctoritate  vestra  comprimalis,  <-or~ 
rigaiis.  Facite,  sicui  decet  vo-;,  arcbidiacono  rcsii- 
tui  iibros  suos ,  ne  compellaiur  solvere  qnod  iion 
rapuil;  qiioniam  lestes  idoncos  el  sii(ricicntes  huhet 
et  accepto  iatx  a  creditore  solulionis ,  ei  ab  codein 
prolatre  absclutionis.  Rostitulione  librorum  facla  , 
paratus  est  archidiaconus  in  prxscntia  vesira  per 
se  vel  per  sullicientein  pruciiralorem  parere  juri,  et 
rcspondere  sicut  jus  dictaverit  iinprobo  crediiori. 

325  EPISTOLA  CCXIX. 

AD  EVOREDUM  ABBATEM  (83)  ET  CONVENTUM  S.  BAVOMS. 

Co>iimefi(/(i(  quemdam  ariificem,  cnjus  (ilius  habitutn  C 
monasiicum  postnlubat. 

Favorabilis  est  peiitio  ejus,  cum  ad  prornotionem 

ronveniunt  liinc  pciitoris  mcritum ,  hinc  ju&titia 

pciitoruin.  Ilxc  aitcndcotes,  in  latore  prxsenliom 

amico  et  familiari   nostro  G.  cujtis  propter  hone- 

slalem  el  mansuetudinem  quibiis  pnipeminet,  non 

solum  apud  nosrsed  ct  in  locis  publicis  et  Ecclesiis 

cx  magiiificis  operibus  et  insignibus  artificiis  me- 

rita  vigeiit,  ei  in  perpciuum  sui  memoriam  derelin» 

quuiit.  Ejus  favorem  desiderii  ab  ipso  iiobis  cxpo- 

siti  affectuose  su.^cepiinus,  iit  illiid  ad  effecium  per- 

d«ci  cum  ipso  parilcr  peroplemus.   Eteinplo  mo- 

nilus  patriarchae  (ilium  quondain  sutim  super  unum 

montium  quem  nionslravit  ei  Doininus,  Ecclesiam 

scilicct  vestram  sanctam  prxconcordem  voluntatum  ^ 

ct  spirilnum,  et  sanctarum  gratiarum  abundantem, 

vere  inontem  coagulatum  et  pinguem,  et  desiderat 

immolari,  ut  eidem  accrescat  raeriium  ex  mula- 

tione  lanli  exenipli,  c(  univcrsitas  vcsira  tam  ipsius, 

quam  prxdicti  filii  in  quolidiano  scrviiio  rructiim 

coHigat  hulocausti.  Audivimus  et  probavimus  eum 

lani  ex  liltcrarum  scienlia,  qux  cjussetali  competit, 

quam  ex  legendi  gralia,  et  canlnndi,  satis  aptum 

et  divinis  officiis,  ct  monacbalibus  discipliiiis  pro- 

(83)  Ecclcbia  S.  B  ivonis  sita  csi  Gantlavl,  quae 
tuiic  crai  in  dioeccsi  Toniacensi :  oliin  rtiit  abbalia 
insigjiis  ordinis  Beiicdicliiii ,  fundata  nnno  circiier 
640,  et  leslaurala  a  «Loiliario  anno  050;  (aiidein 
eiecia  est  in  caihedralcin,  aniio  1557,  id  ttgeiiie 
Curoto  V,  iniperatore  apud  Paulum  lil. 


EPISTOL.€.  -PARSin.  ^N.  1102-1203.  40i 

niin».   Sanclilalcia  vcairam  aflfclnosc   rogainus,  i:i 


pro  amore  Dci,  el  noslro  iiiluilii,  cl  diieclionis  ac 
dcvoiioiiis  qtiaiii  prxdictus  magislcj"  G.  crga  vtts 
babei,  pracfiitum  filiiim  sniim  rccipiatis  in  consor- 
tinm  vcslrum,  «i(  taiii  iios  quain  ipse  cx  admissis 
326  prcfib"»  noslris,  ct  cjus  voto  complclo,  in 
graliarum  aclione  uos  pariter  assiirgatnus. 
EPISTOLA  CCXX. 

AD    PETHUM    AUREI.IANENSEM   EPISCOPUM. 

Conrjnerilur  de  monachit   S.    Derliiii ,  qui  eiim   in 
uibitrum  elegerniil. 

Quorumdam  tnonachorum  nos  infcstal  iinprobi- 

tas,  quibus  cuni  incessanlcr  sufiicerc  dcbcant  sna, 

irrcvcrenter  invadcrc  cupiimt  aliena.  Hi  siint  abbas 

ct  inonacbi  !>.  Beriinl,   qui  unam   Ecciesiam   lU) 

mensa  nostra  propriam,  loiigo  tempore  captiviiale 

liiicalis  servituds  deieiitam  et  oppressam,  sine  con- 

scnsii   nosiro  ct  Ecciesix  nosirie  nobis  contradi- 

ceniibus  sese  risserunt  redcmisse,  ei  aiictorilate  siia 

garriunl  suam  cssc.  Mota  siiper  hxc  a  nobis  advvr- 

sns  ecs  qnxstione  comproinisimus  in  arbilros  cen- 

tum  niarcarum  po^na   intcrposita,  si  quis  resiliro 

tcni.tverit  a  reccpiis.  Pra?ripueriiiii  nobis  sattu  per- 

am!)ulo  personam  vc.siram  cligenlcs  iii  arbilruin, 

quam  et  nos,  de  prudeniia  vesira  confidcnlcs,  prius 

voltiimus  noniinarc.   Assignata  die  et  loco  apuJ 

Dnacum  convenimus,  nobiscum  adducentes  loco  ar- 

bilri  Canieraceiisem  dccaniiin.  Doluimtts  de  absen- 

tia  vesira,  sperantes  in  Domino,  quia  si  prxsens 

fiiissetis,  aut  conseculi  fuissemns  jnsti(ian)  nos(rani, 

aut  cum  adversariis  composiiionem  et  pacem.  327 

Et  quoniam  negotium  dilatnm  est  usquc  ad  scxiain 

feriam  posi  Cineres,  rogamus  vos  sicut  patrem, 

dominum  ci  amicum,  quanto  possumus  affectu  ct 

annisu,  ut  pro  amore  Dei  et  pace  inter  Ecclesias 

reformanda,  ea  die  gratam  nobis  exhibeaiis  pr.ns- 

sentiam  vestram  apud  Diiacum ;  quoniam  si  prx- 

ficns  fueriti»,  confidimus  iii  Domino  quod  auclori- 

(atc  vestra  lerminabitiir  negctium  nostruin. 

EPISTOLA  CCXXI. 

AO  AnNOLPIIUM   DECANUM   BRUGENSCU. 

Rogal  ul  sibi  baltecia  parari  curet, 
Importuiii  sunius  in  prtenuo,  sed  imporlabiles 
esse  nolumus  in  cxigendo.  Vehicnlum  ad  te  mitii- 
mus,  quod  forsitan  a  quadro,  d  mutato  in  r,  proptor 
numerum  roianim  qiiarrum  (81)  appellamns.  Big.tin 
aniem  seu  birotnm  mittcre  noluimus,  quia  forlussis 
antoneri  non  sndicerel,  atit  in  paludibus  clivos  s 
declinaiido  in  alieram  pariem  sese  cum  sarcina  in- 
versaret.  Nam  qtiod  de  triga  libi  jocando  diximus, 
scias  quia  sicut  trigam  (85)  abominamur  in  velii- 
culo,  ita  etiam  abhorremus  in  opere  et  in  verbo. 
Volumus  aulem  ut  per  prxsentitim  latores  miilas 
nobis  cascos  noslros,  vel  partem  numero  ei  qiiali- 

(84)  Vel  ctirrum.  qiiem  Galiice  dicimus  char  aut 
chariot,  qiiaiuor  rotis  subvccitnn. 

(85)  Ludil  iti  xqnivocatione  litijns  vorabuli  qiiod 
signilicai  Gallico  iilioinale  veteii,  iricheur,  et  cur» 
rum  iribus  equis  ductum. 


^05  ^TirilANl  TOUNACtNSIS  EPiSCOl'1  498 

mii-  iiiajoi«?ii;,  ol  «Hio.i  «lc  Cil>w  Kauniwiu. !  :iltb;»s  .!e  A  Inmiilis  iiitnislec,  o..in  I  ns  nioii3<!ii.-ain   viiarn  pro- 
Eiol  (8t)),  iIt-lK'l  noblb.   isHOi-iin  iKiiltxia  sivc  gin- 


luiln  sivc-  oniidiiia  diligiMili.M'  nol.is  ^ri:l>arari  t^n.<>> 
el  siccari,  ila  lU  tcnti>ore  j.juiiioniiii  iion  «iiferanl 
esi»ririjti'.jiis  ap|)eiiiuin  coin'*J«mU,  ti  si(it;jilibus 
nou  affcrant  irriiamenitiiu  hiiicinli. 

328  EPISTOLA  tCXXH. 

AD    EIMDEU. 

Peiil  u/  piice$  niiUal,  el  qucfdam  olfiiia  ecclesiat:ica. 
Sicut  nupcr  libi  njaiiil;«vimu6,  si  iniporiuni  s«- 
niiis  iii  peiendo,  non  criinus  inipoilabilcs  in  cxi- 
g«i»do.  Conipelcnlcr  comput  ibiinns  lecuin.  nl  ncc 
giavaincn  iuciirras,  nec  gratiain  noslrani  aiiiillas. 
In  proxiino  esl  dieruin  aritiilas,  vigilia  Naialis  Do- 
iiiiiti,  feria  sexia  pioloinarlyris,  Sabbalum  Joaiinis 


«essi':.  iii  Domino  saliilcin 

Cuiii  cx  ofQcio  iioliis  iijniiclo,  paternam  sollicj- 
Ititlinem  icneamur  Eccicsiis  iioliis  coininissis  ini- 
pendtre,  lapsa  crigerc,  faligala  rrpararc;  iliis  prjj- 
cipue  pr<)viu'erc  <lebcnius,  in  rju.bus  ortio  iiiDnasti- 
cus  sive  riericoruin,  qui  regulares  appellautnr  (88) 
a  SS.  PP.  institutiis,  sinc  macula  sordis,  et  niga 
simulalionis  obscrvaii  (!cbrl.  Et  qnia  scriptum  est, 
negligcre  cuin  possis  conipcre  perversos,  niliil 
aliud  esl  quam  fevere;  ncc  carci  scriipuio  socie- 
talis  alion;e,  qui  inaniresiu  facinori  desinil  obviare. 
S;i.'pe  ac  suepius  auditis  quibusdam  quse  no'abiliael 
probrosa,  si  v«'ra  esscnl,  in  nioiiaslcrio  Sancii 
Mariini  fieri  diccbantur ,   nc  dc   manu  iiosira,  qdi 


pisci.ioris,  quibus  qnia  lerra  negabil  iiobis  pecora  "  speculalores    in    domo  Israel  dali  sumus,  sangiiis 


iainpi,  ei  .ner  volucrcs  coeli,  manJucare  coinpelli 
iiuir  pisces  maris.  luile  esi  quod  consuetam  bene- 
VDlculiain  tuam  rof;anius,  ul  de  proprio  veslio  el 
jiisccs  nobis  emas,  ei  summariuiri  condncas  (87) 
miiii  iii  vigilia  Matalis  Domini,  ul  pioprandio  coe- 
oain  possimus  ducere,  el  in  feslo  beati  Stcplnni, 
el  beali  Joannis,  de  relitiuiis.  nc  dicainus  xii  co- 
(jliinos,  salicin  xii  caiiiios  iinplcre.  Feslina  ,  ne 
tardavcris,  utel  feslinus  reverlalur  nnnliiis  nosicr, 
«i  Nalalis  ccenam  festivain  nobis  f.icial,  noo  in- 
(estaOi. 

329    EPISTOKA  CCXXIII. 

A.b  HtJGOMEU  AUBATEH  S.  DIO^YSll. 

Tlogat  ut  pemivneni  fraiii  iuo  tolveie  uon  differat. 
Denevolus  cst  qui  proiniuil,  beiiffKus  qui  iargi- 
4ur.  Qiio.l  si  ilonaiiiis  liiJaritas  coniilelur  uirumquc, 
lotum  qui  recipil  sesc  dcbel  effundcie  in  graliaruiu 
pienissiinam  actioticm.  Peiisionein  annuam,  qiiain 
fratii  nosiro  promisisiis,  rogamus  ul  ei  siiie  dila- 
lione  solvaiis,  iie,  si  contigeril  eum  in  eundo  et  re- 
(leniido  laborare,  cogalur  vel  quasi  in  iiiccrluin  cnr- 
rere,  vel  quasi  aerein  verberare 

330  EPISTOLA  CCXXIV. 

Quuliier  Vowiiius  Slephanu»  Tornacensis  epitcoput, 
ailhibitis  secunl  Sancii  Amaiidi  et  Saiicti  Calixii 
ubbaiibus,  in  pra'seittia  domini  Ptlri  Airebaiemis 
episcopi  ,  accestii  ud  cccletiam  Sanai  Marlim 
Tornacensis,  pro  pace  el  slalu  ejutdem  mpnasleni 


pereuiitium  requiraiur.  parietein  altcrius  fudere,  rt 
si  qux  intus  abominabilia,  plcnius  inlelligere  slu- 
duimus  ct  vidcrc.  Cum  auiem  siiper  his,  qux  a  rle- 
ricis  lurpia  cl  boneslaii  cuntraria  dicebanlur,  fra- 
trcm  iiosirum  Jo.  prxdicti  monasieiii  abbatcm  cor- 
rigere,  et  tam  ipsuin  quam  Err  lesiam  coinmihsani 
in  meliorem  staluin  redncerc  vellemu.s,  et  evaiige- 
-  lico  praeccplo  siuduimus  eum  priino  inter  nos  et 
ipsum  solum  CAnipcre,  secuiido  adhibitis  duubiit 
fratribus.  Priore  et  uiio,  tandein  non  soluin  terlio, 
quarto  aul  quinto  coinmonitorio,  fruslraqiie  perJc- 
rcmiis  opcram  consilii  ainissi  el  unpensuni  auiilit 
proini.«si,  crcscenle  iiifamia  el  in  vulgus  publice 
diflusa,  tanquam  dicdiri  Ecclesix,  et  ne  (quod 
absit!)  rierel  Ecclcsia  illa,  lain  iii  capite  quam  in 
meinbris  sicui  eihnicus  cl  publicanus,  acccssimns 
ad  331  locum,  assuinplis  iiobiscum  vencrabiiibus 
viris  de  S.  Ainando  ei  Oe  Cisunio  (89)  abbaltbus; 
ct  cuin  diligciiler  inquireremus  de  siatu  ipsius  £c- 
clcsix,  occurrit  iiobi8  piiina  facie,  xre  alicno  gra- 
vatum  uionasleriuin,  el  debiium  crevisse  in  ini- 
inensum  ;  iicc  evidens  eral  causa  quare  in  summa 
laiila  fuisset  coiitracium,  cuni  amplae  sinl  posses- 
siones  et  reditiis  uberes,  et  lcmpore  abbatis  bujus, 
qui  per  lies  aniios  prxfucrat,  nec  aliquid  einpium, 
nec  aiiquid  sediricalum  sive  innovatunii  nec  frairuni 
numerus  auclus  occurreret,  aul  causam  saitemde- 
biii  cxcusarel ;  infamiain  vero  qua  laborabal  abba- 


inmeliiit  reformando,  el  de  ubbale  ipsiut  moiiasie-  ^.^  pcrsona,  et  quidam  de  iunioribus  fratribus,  quos 

ni  de  escettwtit  *uis  cornptendo  et    corrtneudo.        .       „ .       ,  .  . 

Qualiteretiamidem  abbasjuraveritteal/episro.o  sicul  lleli  hlios    insolenles  conigere  nesciebat  aul 

sibi  proposita  observaturum.  nolebal ;  sivc  (qiiod  miserriinuin  dictu  est)  noii  au- 

Stei-uamjs  Deipermissione  Toriiacensis  Ecc!csi;e  debat.  r<ioii    iiileilexiinus  possc  inuninui  vcl  dule  i. 


(8G)  Vel  forte  melins  de  Eton,  quod  quidem  mo- 
iiastcriuin  siluin  csl  ad  Nigrain  Silvam  non  ionge  a 
Kheno,  fundaium  anno  circiler  700,  a  Vigero  mo- 
n.tcho,  poslea  Argenlinensi  cpiscopo,  renoYalum 
aulem  ab  Ethone  comite  Haspurgico,  a  quu  noinen 
sunipsit. 

(87)  Equus  siimmarius  vcl  sagmarius  dicilur 
qiii  fcrl  sagnrain.  Ksl  aulcni  sagma,  tcslc  Casau- 
boiio,  qiiod  juiuento  iinpoiiitnr  ut  niollius  vehat  cl 
sine  noxa  sua.  Alii  pro  qiioiibct  oiicre  sagmam  ac- 
4-ipiiint,  iiide  et  saginaiios  e<|uos  dicios  volunt,  quod 
feraiil  oiiera,  Callice,  cheval  de  tomme. 

'^88)  C'.!iionici  rcgulares  varia  sortili  sunl  noir.ina. 


Modo  dicli  sunl  canonici   cannnice  vivenles,  inodo 
rlerici  regulariier  viveiiles,  iiiodo  eliam  clerici  rc- 
gulares,  ut  in  hoc   luco,  ei  in  concilio  Piciavien!>i ' 
anno  1109,  can.  iO. 

(89)  Cisonium  abbalia  esl  dioecesis  Tornacensis 
duabus  ciiciler  lciicis  ab  urbe  Insula  disians,  SHb 
oidinu  canonicorum  regiil.inler  viventiuin,  «irca 
annuio  838  fundala  ab  Lverardo  comile  ejiis  do- 
ininii  lopareliu  ac  ducc  Foiujulieiisi,  qui  u.\oiea 
duxeral  Cislain  Ludovici  Pii  sororem;  eamqne  ec- 
clesiain  sub  (ilnlo  S.  C:ili.\li  curavil  inaugiirari, 
qnod  hujus  saiicli  punlilicis  rciujuiie  illic  Tuiiinl 
::ei>osiuc,  ubi  eiiain  inodo  asscr^anlur. 


497 


EPISTOL^.  —  fARS  itl    \N.  i1!>i-l"203. 


4J8 


nisi   per  atliissionem  caulcrU  ,  ei  lncisioiien»  ffrri.  A  ^^cssitaiis  cxire  soleit»,  siiie    lcsrnnnnio  c  soiiclaic 


Consilio  itaquc  kcncrubiliuiii  virorum  qui  iu>- 
bisciim  aiierjiit,  prwdicliim  ahlt.^tterii  iion  oilio  pcr- 
sonap,  ncc  spcin  ponciilcs  iii  corriiplcI;G  pccimia, 
quod  Dciis  novil,  se<l  zelo  doiniis  Dei  urgeiite.  ab 
ailuiiiiislrationc  ahLitis,  aiwtoriuie  Ucnieiisi<ii  ni'- 
cliiepiscopi  ci  nostra  siispcndiiiius.  Paucis  diehiis 
eToluiis  .icceilenlc  ipso  ad  ';os,  (uin  prioro  et  qiii- 
l)usd;tni  nionachis  siiis  misericordian^  iinr.'iliter 
postulanlc,  ct  eiiiendalioneni  piomiUeiite,  cons,t;«ii- 
lor  ad  prcces  ilomini  Atrii>alenbis,  qni  pracsens 
cr;it,  loliiis  etiaiii  capiliilt  iioslri  atisolviiiius  ctini, 
ci  iii  gr.idiim  piistinunt  restiiuimus,  rcccplo  piiiis 
ab  ipso  jtiraincnto  slandi  iiiandaio  nostro,  qiiod  de 
cflKsilio  prxdicii  domini  Atreliaicnsis,  ct  capituli 
iioslri  rorinavinius  in  tiunc  niodtiin  :  i  Ego  Joan- 
nes.Sancli  M,irliiii  Tornaccnsis  abhas,  promilio  me 
ea  qu;«'  dotninus  Atrcbalcnsis  bic  iniiii  proposiiil,  in 
omniltus  obscrvaJunim.  Sic  nie  Deiis  aiijuvei  cl 
sancla  Dci  Evangclia.i  Promisit  crgo  abbas  sub  eo 
(juoiJ  fecerat  jurantonto,  sc  corporis  rnslilalcm  se- 
cundum  grntiam  sibi  a  Deo  oollaiam  332  pcrp-iuo 
servaluruin,  boris  rcgtilaribus  lnicresse  ;  in  cinu- 
sirocum  aliis,  qwaiidocunqne  polcrit,  soiito  (re- 
quentius  sedere,  in  rercclorio  de  conimuni  cibiim 
Boincrc  ;  in  dormilorio  e;Hlcin  promissione  j.iccre 
tciictur  ;  cxlra  refectoriuin,  in  caineris  sciliccl  vcl 
iiifirmariis,  sine  causa  evidentissima,  nec  ipse  co- 
medel,  ncc  dabil   aliis   licenliam   comcOendi,    nisi 


riiaiuiiorum  egredi  non  pcrmittcl.  Si  bwc  omni.T  qii.r, 
sacraiiieiilo  suolirmavii,  iion  observaverit,  S(i:it  sa 
tt  inobedieniia»  reuin,  et  333  iraiisgrcssonin  prae- 
fcliii  sacramenli. 

EPISTOLA  CCXW. 

AD  AnCniF.flSCOPFM    RF.HEMSF.N  (00). 

Qtieriiur  de  prava  udniitnsiralione  ejusdem  abb^itU, 
l>iu  la»t;iicn>  inicr  morienlcm  si  quid  mcditi.u 
csl  et  murluiim,  Tornaccnsis  Ecclesia  Sancli  Mar- 
litii,  tanqiiam  :ui  uniciiui  refu{;ium  paupcriim,  sinun» 
veslruin  reciirril,  utci  in  dosolaiionc  sua  cl  apcria- 
lis  patcrna  viscera,  ct  malerna  ubcra  porrigaiis.  Diu 
ptorans  pioravit  in  morle.c/  a»iliuc  laciyma'  ejusin  ma- 
n  xiHisejus{Thren.  i).  Cupui  e]»slan(jtiidHm,  el  cor  ejtis 
incertnt,  a  planta  pedis  utque  ad  lerlicemnon  esl  tn  ca 
tauitas  {Isa.  ii).  Mon.tflcriuin  illud  ct  e.vicriii.s  osl  re  • 
duiidansigno!iiiiii;»,cliiiteriiiS  vaciiumdisciplii.a.  C}ui 
prsesidei,  magis  tiiuei  &iilidiins  qiiam  asiibdilis  liirc- 
tur.  Eosei  dcsidioso  fovet  olio,  el  pcrnlcioso  cor- 
ruiiipit  exomplo.  Niiiil  «n  eo  virlule  soliduni,  niiiil 
lionesiaie  conspicuiiin,  nihit  cjus  ab  ingiiine  tuiiiiii. 
S;i'penun)cro  corripui  eum,  iicc  roncxi,  ijiioiiiam 
insunabiiis  est  plaga  c}tis.  Juravit  in  iiiaiiu  mea  se 
parere  m3ndalo334  <i("»>">  AtrcbiiUnbis,  et  iiostro. 
M.iiidalum  Uomiaus  Atrcbatonsis  cxpressil,  ille  nec 
paruil,pejeravit,  cl  facia  suut  noi't*si»iuf.o»ji«i.s  i//iH$ 
pejora  prioribus  (Ma».,  XII).  Der  falsas  lilterasTor- 


naci  fabricalas,  quarumcopiamvobis  misiuius,  niini- 

forle  proplep  alinnas  revercndas  personas,    iiuibus  r»    ,^  .      .,    .-^  »      •  •   ••        r    •.    «„  i  •        „,  f  i  •. 
•     '  '  *  •     '  '- sierio  ahbalisAquicinti,  se  fccii  aMoIvi,  cum  falsila- 

lein  liilcrarum  illarum  pucrelcmeni.iri-.is  intdligcre 


hiimanilalis  el  bospitalitatis  obsequium  poicril 
exbibere  :  si  cliam  de  ncgotiis  Ecclesi.ne  adco  larde 
vcneril,  quod  iii  rcfeclorio  convenieiiier  coitiedeie 
noii  possit,  sive  propler  rigorein  liiemis,  sivc  pro~ 
pier  inunrlalionem  pluvia^  poleril  in  cainera  refici 
reiigiosc  ei  quicie,  niavime  vero  post  completo- 
rium  ;  Wic  ibidem.  iicc  alibi,  liora  illa  vel  nih, 
c.oiivenlicula  conbciiliet  liori,  qu:e  paranl  maleriam 
ir.nrmuiandi  bis  qui  clivinis  iiiserviiinl  olFiciis,  el 
aliis  obicrvanliis  mona.slic;u  disciplinx  portant 
jiondus  diei  ct  xislus.  Si  ncgolia  Ecclcsi;«  exlcrius 
cum  traxerinl,  quibus  sinc  dispendio  rei  familia- 
ris  abesse  non  possil,  de  malurioribus  el  discrelio- 
ribus  monacbis  secum  ducet,    taicsquc  socios  ac 


poluisset.  Timens  sibi  pcr  quPiiulain  iDonaclium 
JRveneni  ignomiiiios»'.  faiiiDe,  qiiem  iiixposiiiim  uio— 
uasierii  fcceral,  appellavil,  el  sub  obiciiiu  biijiis 
appeltalionis  omnia  dissipal  cl  pcrvcrlit.  Movc:iiit 
vos,  Paler,  lacrymosa  sui-piri;»  lam  enonniler  aii- 
ciilali  monasterii,  el  a  pr;cdicto  nionstro  gregem 
niOnacliorum  pauperum  libcrate. 

EPISTOLA  CCXXVi. 

De  eodem  abbate  ilerum  conquerilur. 

Serio  ioquimur,  qui  quandoqiic  vobiscitm  jocosc 
loqui  solemus.  Ecclcsia  Sancli  Mariiui  Tornaccnsis 
el  exterius  redundat  ignominia,  el  inieriiis  indigct 


ftcrvienlcs  babebil  secum  ,  quorum  coniubcrnio  non  p  dJsciplina.  Opprcssa  cst  dcbilis.  compressa  delictis 


ihfamclur.  Nullum  omnino  monacbum  cxtra  por 
Um  sine  xquitatura  cgredi  palielur,  nisi  lanlum- 
modo  illos,  qui  propler  negotia  Rcdesix  solcnl  et 
debeiit  mitii  in  civitatcm,  sivc  ad  nos,  siva  ad  no- 
slrum  capilulum,  sivc  ad  jusiiliam  sxcularcm.  Qua- 
tuor  aul  sex  nionaclioii,  quos  episcopus  de  maturio- 
ribus  ei  bonestioribus  ei  noininabil,  secum  debet 
habere,  quorum  consilio  lam  extcriora  quam  intc- 
riora  Ecclesix  negolia  ordiiict  cl  disponal.  Juniores 
monachos  nec  ad  sircularia  spcctacula,  nec  ad  niin- 
dinas,  nec  aj  feslivitates  aliquas,  ad  quas  causa  ne- 

(00)  Hacc  cpistola,  ut  milii  vidcliir,  scripta  est 
Ciiillclmo  arcbiepiscopa  Kemciisi ;  idque  cx  boc 
colligo,  quod  dicat  se  ad   ipsuni  misissc  qiiusdam 


Abbas,  ullra  quam  credi  po$sii,  sxcularilcr  vivii, 
oinnia  vastal,  omnia  dissipat,  timcl  subditos,  et  a 
subditis  iion  timelur.  Sxpe  corripui  euin,  nec  cnr- 
rcxi,  quoniam  insanabilis  cst  pla};a  cjus.  Timens 
aniovcri  movet  lumulluin  ciim  quibusdam  jtivciiilnis 
fralribiissuis.  Seniores  elsaniorcsconrrariisuni  opc- 
ribusejus.AppcIlalumest  binc  iude.elmeipsum  invul- 
vilinappellalionesua,quasi  ad  ciiriam  meiracluriis. 
Rogo  vos  sicul  ciiarissimiim,  ut  pro  aniore  Dci  et 
zelo  335  justii'^  scribalis  nobiscinn  pro  monacbis 
coulra  monslriim  nulla    virlutc  rcdemplii;n,  in  quo 

falsas  lillcras  Tornaci  fabricalas,   de  qiiibus  seFiuO; 
liabelur  superius. 


m  STEPHAM  rORNACENSIS  EPISCOPI  500 

niliit  csi  solidiim,  nihil    oniiiiadini,  el   ul  diciliir,  A  inovendae,   neqiie  aliqua  ncgoiia  Iraclanda,  neqiie 
iiiliil  ojui»  :ib  iiij;iiine  Itiiiiin. 


EPISTOLA  CCXXVII. 

AD  LUDOVICUM  ReCIS  PHILirPi  AUr.USTI  FILIUM. 

Jloilaiur   til    iiupritnii   ituiliis    scrio   iucumbai 


et 


tpondcl  ie  missurum  e<iuiim  iiiiem  pelierat. 

illiisl:  i  el  ciiarisbiino  doniino  siio,  el  si  auticn- 
inus  diccrc,  de  sacro  foiite  snsccplo  fiiiolo  (91), 
LuDovico,  doinini  regis  priinogenilo,  SxhPHANCs 
SHus,  divina  pcrmissioiie  Tornacensis  Ecclesi%  ha> 
niilis  ininistcr,  s:iruteni  el  increineiinini  sapientiXr 
xlalis  ci  graliap  apud  Deuni  cl  apud  hoinines. 

Grilantcr  ci  laele  suscepinms  liiieras  vcstras, 
per  qu.is  significastis  nobis  volunialem  vesirnm  dc 
palerridu  vobis  mittendo  idoneo  et   honesio.  Placet 


xdificb  coHsiroenda  sunl,  ncqueecclesix  dividendae 
siinl  usqne  ad  mensem  Aiigusti,  quando  oiniiia  cot^ 
suinmabiintur  et  consuincntur,  secunduin  qiiod  qiii- 
dam  lliigo,  qiii  a  morluis  rcsurrexissc  dicilur  apud 
vos  propliet:it,  sicul  bajnlus  lilteraniin  vcstraruiii 
nobis  mirabililer  ei  lcrribililcr  nunliavii. 
337   EPISTOLA  CCXXIX. 

AD  QUtUDAIl  Pn/ELATCVI  ECCLEbl.C  n0MA.'4.e. 

Supfilicat  pro  privilegio  quodam  reuovando. 
Preliosa  rcs  cst  amicus,  cum  inlcr  inillc  vis  in- 
vcntaiur  unu»,  vix  dimklius.  Id  ine  vobis^  csse  con- 
ftdenter  conritcor,  &i  eo  respectu  dixerimus  aintcun* 
qno  diciliir,  qni  ainat;  quamvis  et  de  reciproca 
aniiciiia  veslra  nec  dubitcm,  nec  diiridam.eamloiis 


iiobis  qiiod  niandastis,  et,  Deo  volcnte,  niillemus      brachiis  deaniplector,  loiis  dcosculor  labiis,   lolis 


Tobis  iii  proxfino  per  propriiim  nuntiiim  veslriini 
lalein  qni  vobis  placere  debeat,  ci  secundnm  mo- 
Jerna  lempora  taiiio  sessore  dignusexistal.  Conlri- 
Vif  Doiiiinos  Satanam  sub  pcdibus  veslris  (92),  quo 
itoinine  inieiriginius  adversarios  domini  nostci 
regis,  ct  veslros.  Doinine  nii  chari.ssinie,  rogamus, 
monemiis,  consnlimus  in  Ode  quain  debeinus  vobis, 
ul  pcr  omnia  post  dilectionem  Dei  et  domini  regis 
vestri  patris,  iniendaiis  liiteris  discendis,  quia  vo- 
bis  ei  regno  vesiro  utiles  ernni  et  neccssaria;  in 
ccnsiliis  palaiii,  et  negotiis  rcgni,  ei  concordia  33© 
pacis  ei  in  Ticioria  bellj. 

FPisroLA  ecxxvm. 


visceribus  coniprehendo.  Interim  devotus  in  obse- 
quiuin  vestruin  inandatis  scmper  vesiris  paraius 
ero  parere,  voluniariusea  velte:  intcrim  iinportunits^ 
obsecro  ul  privilegium  nostrum  (93),  cujvis  Tescri- 
plum  sigillo  doiiiini  Remensis  signalum  domnius  B.. 
snbdiaconus  h.ibct,  per  vt)s  vel  per  cumdem  B. 
nobis,  si  plarol  renovare  faciatis. 

338  EPISTOLA  CCXXX 

AD  QUEMOAM  AUICdM. 

Miiut  munuscula  quce  moraliter  exponit. 
Muiiuscub  qnss  decurrunt  iiiter  aniicos,  non  creant 
amiciiiam,   sed   fovenl,  ct  retinent  eam  crcalain  : 
sicut  mente  benevola  concipitur,  sic  ei  nianu  bene- 


A»  Liimifmi,  UT  viDETtjR,  teevanxensem  EpiscopuM.  C ''c»   solidatup.    Muiiuscula  (94)  roittimus,  qux  et 


De  UugoHe  quodam  qui  a  niorluis  surrexisse  fere- 
huiur  (92'). 
Acccssit  ovis  ad  capram,  lanam  sibi  postulaus 
commodari.  Expavil  capra,  matrein  gregis  lanigcri 
respondens  villosis  vcileribus  abundare.  Apologus 
est  hppis  et  tonsoribus  patens,  ciijus  velaniento 
insnlDcienliam  nostram  veslris  consultationibus 
possumus  vel  suspendere  vel  diffcrre.  Et  quoniam 
in  proxiino,  Deo  volenie,  desideraiam  facicm  ve- 
siram  speramus  vidcre  tn  colloquio  ad  qiiod  vos  et 
nos  dominus  uosler  Remensis  invilavit  apud  San- 
clum  Quinlinum  ,  si  placet.  quaesiiones  et  respon- 
siones  mutuas  interim  diflbramus.  Implicilum  cst 
negotium  de  quo  qnapsisiis  et  plenius  exponentium. 


deceont  visu,  et  expcdiant  usu,  ci  erudiaia  intel- 
iectu.  Freno  cohiberi  volumus  sanciitatem  tuani,. 
sive  in  disponendo  apud  alios  res  tuas,  sive  ab  aliis 
deponendo.  Pectorali  te  commonenius,  ul  sis  iii 
adversis  robustus,  in  prosperis  prudcns  ;  ulrnmque 
enitn  forlitudo  ct  prudentia  peciori  solet  assignari. 
Strepas  quibus  innitunlur  pedes,  coniinoniiorhim 
tibi  faciuni,  ut  firmus  cxisia^,  in  hts  quue  debes 
subdilo,  ei  in  his  qux  debes  prxlaio:  si  in  aller- 
utrum  peccaveris,  cilo  c:ides;  si  in  neuiro,  firmus 
stabis  :  ei  hac  csl  forma  jusiilia;,  reddcre  cuique 
quod  suum  esl.  Si  hoc  s^lutatorium  diiigenler  at- 
tendis,  qualuor  tibi  virtutcs  principalcs  occurruiit, 
in  peclorali  fortitiido  ct  prudentia,   in  frciio  terope- 


Ul  Jntlcm  seria  claudaraus  joco,  neque  qua^stioncs  ^  raniia,    in    slrepibus  juslitia    designatnr.  Legc  el 

(91)  Uanc  episiolam  scribil  Ludovico  rcgis  Phi- 
vm'  ^"8'.'Sli  hlio,  qui  posi  eum  legJio  potitus  e?l, 
VJII  noMiine,  palre  s;jncii  Ludo^ici.  Natus  fiieral 
aiinoH&7,  secundiim  Guillelmum  Annoricum,  qui 
ad  hune  annum  hicc  hrtbel  ;  c  In  Nonis  Sepleinhris 
feria  sccunda,  bora  diei  undecima  nalns  fuit  Lu- 
dovicus  /ilius  PhiiippL  Alugnanimi  ex  Elisabcliia 
uxore  sua  castissim.i.  »  Susccpins  aulein  luil  de 
sacro  fonte  a  Slepliano  lunc  abbate  S.  Genovefae, 
ul  ex  hac  episiola  p;itet> 

(92)  Seilicet  regcm  Aiigliae  Joannem,  vel  Pbilip- 
puin  Flandriic  coinilem;  ait  eiiiin  l'igordus:  i  Anao 
<200,  mense  Maio  iii  Asccnsione  pax  reformala  csl 
iiiier  regem  Francoruiii  Phiiippuii),  et  Jounnem  An- 
glia;  regem,  inier  Vernonem  ei  insulam  Andeliaci. 
Porro,  seqiientiferia  secjjnda,  Ludovicus  duxil  uxo- 
rcin  Blaiichiain,  liliani  iiiidelphonsi  rcgis  Castellat, 


neplem  Joannis  regis  Angliae.  i 

(92*)  De  co  egissc  vidclur  Kigordiis  sub  aiinum 
1198bis  vcibis:  7»!  Veromaiidesio  miles  quidam  qui 
morluusfuerat  revixil.  \'A  Guillolmus  Armoricus.aniio 
1197  ait :  /n  diebus  illis  piiles  quidam  iii  territor.io 
Virompnnico  monuus  revixii,  cl  per  mulios  dies  vita- 
fiuens,  nec  mandvcaiis,  nec  bibeits,  multa  fuiura  di- 
cebal,  incredibitialamen.\yi:  illo  ciiam  meminit  Joan- 
iies  a  S.  Yiciore  in  Mcmoriali  hisioriaruin. 

(95)  Ecclesia  S.  Genovefaj  Parisiensis,  ciijus  ab- 
bas  Slophanus  exsiiteral ,  amplissiiiiis  gaudebal 
privilegiis,  lam  pro  inimunitate  ttoiiorum  icmpora- 
lium,  quam  spiriiualium,  qu»  quolics  novns  «jlige- 
balur  summus  ponlifex,  per  eum  renovari  cl  con* 
hrmari  curabani  abbates,  ul  hic  demonsuatur. 

(94)  Miitebai  ainico  frenum  ci  pcciorale  ad  or- 


50!  EPISTOL^.  -  PARS 

Intelllge;  FcgerccfiiTnclnoniiilelligere,  negligercesl.  A 
339  EPISTOLA   CCXXXL 

AU  OOMINUH    RGMENXEM  (95). 

Affit  de  inlerdiclo  lalo  in  lerra  comitis  Flandriw. 

Iiitrtr  laicos  habilanlcs  clerici,  fraires  sunl  ilra- 
connin,  el  socii  stnilhioiuim.  Quod  si  jnrisdiclione 
aliqna  sxculuri  liceat  cis  in  ccclcsias  sxvire,  qni 
tlMbucrant  scrvirc,  snb  noniine  contmunix,  inler 
ros  sqnama  «quamx  a«ljnngilnr,  nl  ncc  spiraculnin 
incedat  |ier  eas.  llac  vcrtigine  rotantes  inter  nos 
cives  ncslri,  cnm  prius  coram  doinino  Alrebalensi 
etcastellano  Insnluc  (96)  niandatum  doinini  regi.Q 
in  nostiis  et  eoruin  qnicslionibus  conlempsissenl, 
et  poslmo.duni  ad  vos  reverienics  coniinnncs  arbi- 
tios  snb  forma  a  vobis  tradila  susccpissenl ,  nec 
ctinsilio  vestro  voluorunt  acquicscere,  nec  in  arbi-  " 
trinin  voluit  sese  popnlus  obligarc.  Iitde  est  quod 
lanquam  ad  con<;iliuni  tolins  Ecciesia:  rccurrunl  »d 
v»s  canonici  noslri  clerici  vcbtri,  et  nos  cum  ipsis 
ci  pro  ipsis  pedibus  vestris  adTolvimur,  ul  in  tani 
peiiculoso  ncgolio  sicul  seinper  consucvistis,  et 
bencvoluin  consilium,  ei  Leneficum  auxiliuni  im- 
pendatts.  Prjelcrea,  quod  non  sine  gemilu  ei  snspi- 
rio  dicere  possumus  aul  debemus,  super  novo 
ntandato  domini  cardinalis  cl  b  gnli  magis!ri  Me- 
liuris ,  (97)  de  interdiccnd.')  tcrra  comili<i  Flan- 
drix  (98)  consiliuni  a  vobis  requiriinns,  ei  loia 
Flandr.  Ecclesia  gemitibns  inenarrabilibns  tolum 
cogttatiim  snum  jaclal  in  vobis,  ul  qiios  baoteiius 
enulrisiis,  tanlis  pcriculis  non  perniitlalis  exponi.  q 
Adbuc  recenlia  prioris  in-erdicti  spirant  vulncra, 
uec  vulneraii  rospirant.  Et  si  sccundus  congcmine- 
lur  icius,  mors  erit  in  januis.  cl  sub  tiisti  silcnlio 
convalescent  baercses,  quae  pullulnre  cccpcranl;  340 
cl.iiideniur  ecdesise,  silebunt  caniica  divina,  co- 
gentur  incndicare  qui  panes  pioposilionis  in  inensa 
Domini  consueveranl  manducare.  Scimus  aulctn 
pravum  cor  boniinis  illius  ila  iiiduratum,  quod  cx- 
comaiunicalionem  contemnat,  intcrdictuin  noii  li- 
mcat,  sxcniaria  spiritualibns  anlcponat.  Vidciur 
•lobis  ct  inuliis  prudentibus  viris,  qui.i  el  vulncr.ire- 
tur  profundius,  elconfuiiderctnr  aperlius,  si  el  ipse, 
et  ontnes  ei  coininunicantes  singuiis  Dominicis  die- 
bos  excoininunicaretilur;  et  loca  ad  qii36  accederet, 
qu;itidiu  ibi  niorareiur,  a  divinis  cessarcnt.  Cuin  Uxc  ^ 
agcccntur  ia  capilulo   nosiro  prxsenlibus  nuntiis 

nandum  eqiiun>,  nec  non  et  slrcpes  quibus  cqnitans 
uicrclur,  quae  non  irinus  elcganter,  quam  inoraliter 
e.\|ioiiit. 

(95)  Pijma  parte  liujus  epislolde  conqucritur  de 
conininnia  civiuni  Tornaccnsiuin  .  ciiin  quibus 
disceplabant  episcopns  ac  canonici  Tornacenses, 
qnod  reiiui!.scnl  rejjis  el  arcliiepiscopi  Ueniensis 
judicio  parere,  ac  aibilros  dequibus  convcnerant» 
recipere. 

(9ti)  llic  vocabalur  Joannes,  quein  Baldiiiuus 
coines  Flandriui  iii  Palxsiinain  proficisceiis  insli- 
ttiit  uxoris  snae  Maria>  lidissimurn  consiliariuni.  Eral 
cniin  vir  maximc  scnsauis,  siquidein  cjus  indusiria 
pi»x  inier  comtiem  ci  regcin  inita  esi  aimo.1200, 
it;sic  Biizeliiio. 

VJ7)    De   ejtis    logationc   hxc  scribil  Higordns  : 


ni.  AN.  1192-1203.  5W 

donilni  Oxon.  qui  propter  boc  ad  nos  acce>;scrant, 
Bcrnardiis  de  Robais ,  balUvus  totius  Flandricc,  ne 
in  lerra  contilis  ponerclur  interdiclnm,  per  appel- 
ialioiiem  ad  dominiim  pap.tni  interdixil,  diem  ap- 
pelbiiioiiis  prosequendx'  iii  oclnvas  beati  Joannis 
Biiplislo;  praeligens.Snper  liis  oinnibiisconsulile,  Pa- 
ler, consiliis  vesliis,  clericis  vestris,  ecclesiis  veslris. 
341  EPISTOLA  CCXXXU. 
Trac:<il  de  eodem  interdicto. 
Discipnli  cbariialis  illiv.j  esse  volumns,  qni  cuin 
scandalizatis  uritur,  el  cum  inrirmanlibus  inlirma- 
liir.  Hnjns  ardore  vobiscum  urimur,  innrmamur 
conipassione,  aculeo  currimus,  solliciludine  anlie- 
lainus.  Teslis  est  conscicntia  nostra,  tesiis  est  Dcus 
renum  scriitator  et  cor<lium,  qnoniani  in  adversiiaie 
vestra  paraii  sumus  vobiscnm  ei  ad  vindiclain  9c- 
cinga,  et  ad  perseveraniiatn  roborari.  In  accessu 
F.  Bemensis  canonici,  inspectis  litteris  quas  secum 
defcrebal,  comilem  Ilannonix  ei  (ilium  ejus  Baldui- 
num  excommunicatos  Itabuinuis  ci  babemus.  Super 
interdicio  in  lerrjm  ipsius  prorercndo,  snpernuni 
auxilinin  et  (ralernuin  consiliuin  babere  volentes» 
doiviiio  Morinensi  per  pra^scripluin  F.  canonicuin 
scripsimus,  et  nobiscutn  in  brevi  vci  rcscriberet  vel 
conferrel,  quod  ei  profcssionem  vestram  deceret,  el 
veslroe  utiliiaii  cxpediret.  Pendenie  bac  exspecta- 
tionc  nostra,  nuntium  vestrum  vidimus  sine  litteris, 
aliquam  senientiam  sive  excotnmunicaiionis,  sive 
inlerdicii  continentibtis  n  doinino  Morinensi  vobis 
iransmissis,  itjoventem  et  monentem,  ut  in  lerra 
coiuitis  proferremits  senietiliatn  intcruicti ;  et  quu- 
niaiiL  sequenti  die  in  promptu  eramus  venire  ad* 
dominum  Reniensein  arcbiepiscopum,  cujits  in  ad- 
ventu  Ixliricari  et  confinnari  debemus,  qitod  reli.* 
quum  est  senientix  disiulimus  usque  ad  divinum 
responsutn  ipsius,  342  ^on  magnuin  dainnum  in  niora 
niodici  temporis  xstiinantes.  Indulgeat  nobisdilalio- 
nem  benignissiina  dileclio  vesira,  quoniam  parati 
sumus  purgaru  morntn,  istam,  et  rigore  scnieiili;c, 
eicompassionisintegritatc.elpcrseveranliaveriiatis. 
LPISTOLA  CCXXXIII. 

AD  CVILLELUUH  ARCniEPISCOrUM  BEMCNsEM. 

Scribil  de  eodem  interdicto,   el   ejus  imptoral  opem. 

Doinine,  qui  dedisli  niilti  panem  adcoinedenduni, 

ct  vesrnnentuin  quo  opcrior,  erueme  de  manu  prin- 

cipisnostri(09),qtiia  valde  euin  limeo,  poientia  pre 

I  Pontircx  Coelcsliiius  ad  conquesliunein  Dnnoruiu 
niisit  legatos  suos  in  Franciain,  Meliorein  scilicet. 
presbyierum  cnrdinaiein,  etCensivuro  subdiaconum, 
qui  Purisios  veiiicnles  conciliuni  convucaverunt 
oinniuni  arcliiepiscoporuni,  eiiiscoporuin,  nec  noii 
alibaluin  totius  rogiii,  iit  quo  traciaverunl  de  re- 
ronnando  nialriiiiuniu  intcr  Pbilippuin  regeiu  el 
uxuretn  ejus  Ingclburjjem.  » 

(98)  Interdicii  ojus  causa  fuit  violata  fides  regi 
Franciae  per  Balduinuin  Flandriae  coiniieni,  qui  a"b 
ejus  parlibus  ciesciveral,  ui  auxiliutu  pfaeberei  Ri- 
cardo  Anijioruni  regi;  undcarmaii  inanu  iit  terri- 
lutiuni  Toniaccnse,  Alrubaiense  ei  Catncraceiisc 
irruit,  oniiiiaquo  depopiilaius  cst.  E.x  auciuario 
Ai|uicinciiensi. 

^99)  Scilicet  coniilis  Flandreusis. 


605  STfPdVM  TOUNACENblSEPISCOPl  f^Oi 

inU,oomn»iu;ilioiiiljuhlerret,  ii««>issi.»i)espei  atii^elos  A  fcxcoiinnHnitaiiotiis  coram  clcricis  et  laicis  Torua- 


i»ulo!>  inlendii,  houa  nliarium  noslronjii)  |irsrcipii 
occupari.  Ogocnim  8em|>er  (ioniino  pap:i,  ei  vobis 
oiiedicns  »ciil«iili:un  ckCoinmuiMoatiuuis  in  ciiin 
prol(<!i,  et  111  lcrrtim  ipsius  iDtcrdicti.  Al)Lulti>aU' 
iem,  et  decaiii,  el  prc<«byt<rri  noslr  nolnnt  seiitcn- 
tiau)  ubservare,  diceutcs  sc  apper>a?sp,  cuiii  iios 
si(;i)iUearen)us  tia  apptUationc.tn  ron  lerieru.  Para 
lus  eram  civiiatcui  evire  «l  cxsularc,  Sful  couclu^ii 
vias  lueas  iudii^iiaiio  priiicipis,  iit  iiec  alirui-  cx 
parle  uiea  se<'urus  paicat  adiius  eiiii{;;K>iKii.  Cou^u- 
)iie  uiilti,  Faier,  pljsinali  ve^tru,  «|t>i:t  (liclms  islis 
noii  (iuoil  volo  iiiud  ago,  scd  quod   iiolo  illud  racio. 

343  i:riSTOLACCXxx!v. 

Agii  de  viunitioue  uibis  Toruaretisie,  rt  de  tmjis 
seu  indufiis  dulig. 

Ul  verliis  ulainur  Vegetii  Itcnali  (100),  de  ro  niili- 
tari,.  nibi)  rerum  oiiuiuui  tam  csi  mi^^irabile  quam 
ciaudi  obsidionc.  Quod  aUeiulcnies  cives  noslri,  iu- 
ler  gladium  cervicil>us  iuimiuenicn),  et  iuevitabiiem 
itediiionis  scniiuiem,  cum  ab  liostibiis  eircunifusis, 
undiqiie  supeieiniuente  exercitu  iotius  Flandii.ne, 
Uttnitonix,  Hollandix,  Lovaniic,  llurpi.ne,  cl  aliis 
barbaris  nalionibus  ciaiKlerentur,  defeccral  spirilus 
consilii  evadcridi,  el  spiritus  loiiiludinis  resisieiKii: 
er.(tnas  (anquam  uavis  sine  reiuigc,  populus  sine 
«tuce,  cuiiors  siue  iuilite,  cxperles  aiiiioium,  ci 
inckperii  belium.  Siiiebant  sanguiiiem  nosirum,  qiii 


censibiis,  iti  comiiein  c«  coadjuiorcs  stms,  [olMf- 
(jite  icrram  ipsorum  proinnlgavimus,  el  ad  ipsum 
d.canis  noslri.s,  ail  pra>.seiiliain  noslrain  vocalis, 
u(ictoiil.<(e  (Cslia  ijijuuxiinus  facienduin,  cl  (irmh 
tcr  ebservandum, 

EPlSTOLACtJXXXV. 
Ejusdem  inlerdicti  miKfron  tffeclw.  dcphrat. 
Ln(ryiuabi»''in  lolius  parocbf.c  nosir*,  ot  inaxi- 
me  riaiidrcnsi'iTH  Ecclesiarum  qucrch^m,  non  sine 
siiimiltu  ct  stispirio  noslro  sacris  atiribus  «iponi- 
niijs,  pedlbus  vcitris  acc»mi>enlcs,  n(  in  t»ni;«  iw?- 
cessilaiis  arliculo,  ct  bcncvohim  noltis  aperi;!tis  .Vi- 
num,er  manum  bcneficam  porrigatis.  Sospcii<iiiiittir 
n  in  siiicibas  organa,  clauduutur  ora  catifcnfiinu  lc, 
Deiis  noster;  lugenl  in  iriviis.  qui  sactls  aliarilms 
tliviua  345  sacrfcincnla  solebanl  cxliiljorc,  el  cfli- 
cilur  sicut  populus  sic  el  saccrdos.  Insitlia!  nobi» 
protervilas  laicoruni,  el  occasione  suinptade  sileii- 
tio  noslro,  pravis  comminalionibiis  arinali ,  in 
piiblicis  el  privatis  colioquiis  conflani  ejeciioncm 
sacerdolum,  direptioncm  rcrmn,  cohlumelias  pcr- 
sonarum.  Dicunl  sc  solvere  qitod  non  rapuerunl, 
pro  {leccato  alterius  injusie  punlri,  gacramcniis 
carere,  quibus  utpole  eatholici  paratl  suni  parere. 
In  proximo  esl  Iribulalio  nosira,  ni4l  qnanloclt»» 
remediura  apponat  clemens  patcrnUas  vcstra.  Cerlt 
sumus  de    consueiudine  geniis  el  severiiatc,  quii 


........  ,  ....  ni  nas   Flandiensium   sequeniur    iCtliB  percussio- 

cxteiius  eraiii,  ei  ianquam  leo  paratus  ad  ur%dam,  r^  .    .  .  ,     ,  ... 

^^__  _  ^.  ^J :.._„..! ..__„:_,-_..    ,._.   C  Dum.  Induccie  volunt,  sacerJoiibus  nosiris  ejecii» 

filios    alienos   claudicanles  ct  scmltis    orlhodoxi» 


personas  ci  possessiuncuias  iiostras  intcr  sc  divii 
«lenteSf  in  caslris  exsultabant  sicui  viciores  capt) 
prxda,  qujMido  dividunt  spolia.  Respiciontcseranias 
ad  adjuioriuQi  boininum,  ei  non  erai;  visum  esi 
boDuiu  civibus  nostris  in  proximo  pcriiuris,  vel  ca- 
plivandis,  nobisque  <pii  cum  ipsis  vivcrc  vel  mori 
d&creviuius,  u(,  quo<  uiiquc  modo  po.sscut,  treugus 
sive  inducias  impcirarent.  Factum  tm  (audem 
non  sine  inagno  lubore,  n^u  giiie  magna  siiKinia 
pecnniae,  nec  siiie  nostra,  nollemiis,  veilemus, 
confusione.  Dai£e  sunt  ireugx  (I)  couvciuioiiibus 
isiis»  quandiu  gucrra  durabit  in(er  comi'.em  et 
regem  (2) : «  Noii  firmabunt  iuierim  cives  nosiri 
civitalem  plusquam  firinata  est;  non  rccipieiit 
aliiiuos  qui  noceani  comiti;  treceiitos  servienics,  D 
quos  debci  domino  regi  quando  rex  niandaveril, 
inident  et,  si  secure  potucrini  ire.  t  Super 
his  omnibus  consuiile  eis,  siciil  vidctis  expcdirc, 
344   'ecuntiuin  mandatum  vesirum,  scntentiain 

(100)  "Vegefius  Renalos  clcgantem  de  re  miliiari 
Traeiatum  coinposuit,  quatuDr  libiis  disiiiictiiin, 
quem  Valentiniano  Atigusto  dicavil. 

(t)  De  illis  ircugis  seu  induciis   bxe  habeninr      Caili^   regetn  ,  ei  Balduinum   Flandrix   comilcin 
apud  hlstoriae  Tornacensis  au('tor(>m  desunipia   c\      apitd   hujus  levi  aucton  s  fuit  cclebcrriiiiuin,  in  qtio 


saccrdoles  Baai,  indeoeitii  barbarie  in  nostrain 
mansueiudinero,  loco,  non  moribus  transfcrre.  Oc- 
currite,  Pater,  taii(3c  ealaniKati,  tanlis  vos  obiicite 
pciiculis,  et  cautcriuin  scnlentla;  suae,  quod  non  so- 
lum  coniburil,  sed  consumit,  oleo  vcslr«  pietati» 
exsiingiiiie,  ne  gaudeat  super  nos  inimicus,  ne  per 
Ecclesias  noslras  iran&Oiil  inciicumcisns  et  iiumuu-. 
dits. 

EPISTOLA  CCXXXVr. 

Epistola  Joannis  Camerarensis  episcopi  ad  domhium 
Tornaeensem  diiecla  pro  tiUeris  praccdenlihus  ad 
donxinuiH  Remensem  ab  eodem  Tornacensi  dire- 
clis, 

Mirabilis  r.icia  est ,  reverende  rnagisier  (5) , 
s^ieniia  tua  mihi,  confurtaia  est  et  nen  possum  ad 
eam;  quis  euim  coguovii  sensum  domiiii  TornaceO' 
sis?  qua  sciiiccl  intcntione  dissuaserit  per  litieras 
sitas,  ne  dominus  [Rcmensis]  judicarei  egcno  et 

1498  dc  lcur  (cnir  treuve  fernic,  jtis'iira  cc  qiic  une 
p!tixs'en6iiivroit.  » 

'i)    Belluro    istud    intcr    Phirtppiim    Augustuni 


■I 


Ecclcsiae  sii.f  Tabulnriis :  «  Les  rcgistres  dii  tha 
pilre  de  Tournay  recitent  qno  le  coinie  dc  Flaiidrcs 
el  de  Ilaiuault,  a  Toccasion  de  la  guerre  cnlrc  luy 
ci  leroy  Pbilippe  de  Francc  assiijgea  Tournay  ;  niais 
i<>8  jurez  et  eschevins  enlin  apres  une  graiide  diirp 
culte  lirenl  un  accord  aver  le  comic,  en  luy  fournis- 
»uil  quaire  mil  marcs  de  Flandres,  ei  proinit  lan 


certaiDcii  apud  Puutein  Bovinuin  iriiluiu  esl.  (^iiin- 
qtie  tunc  te:nporis  nriis  Tornaccnsis  sub  diiione 
regis  existerei,  a  comite  fuit  oppiignat:). 

(5)  Huc  tilulo  insigniiur  Slcphanus,  quod  tio- 
clor  esset  in  jure  canonico,  hancqiie  scientiam  pu- 
blice  fuisset  prorcssiis:  vocalur  cnim  in  quodani 
diploniaie  iniioccniii  til  juri>pcrilus. 


}M5, 


EPISTOL^.  —  TARS  HI.  AN.  1192-1203. 


Sli6 


p.ifiillc,  huniikin  ct  panpcrcm  jusiificarel?  UmJe,  A  •eiilia  stiscrpi  ,    cxacla  (liligciilia  perlcgi  ,  coiifus:» 


(juiiinvis  iransntjss.triun  lillcr.iriim  apiccs  cx  seiisn 
<j«iein  laciunl,  andicnlilms  «tispliccant,  propier  sen- 
siiin  tamen  exqno346  liti»i<  cosdem  qui  noverunt 
lc,  mccnm  revcrcnlcr  adorani;  cnm  cnim  ncfas  sit 
cuspicaii  viruin,  lantum  zcluni  Dr^i  liabcntcm  el  sc- 
cnntlum  SL-ieiiiiam,  scripsisse  aliquid  contra  jusli- 
tiain,  facile  mihi  pcrsuadco  errasse  polius  le^cntis 
inluitum  qiiain  sciibentis  judiciuro.  Cum  ilaqncsinl 
magisier  ct  domino,  jndicia  liia  abyssus  mulia,  cdis- 
scre  iioliis  paruboiam  islam:  dic  nobis  palam  i|uid 
in  causa  noslra,  qnaiitum  BiI  iios,  dispticcat  patcr- 
nitati  luu:  :  tolerabilius  enim  ntihi  essct  actionem 
meain  igne  dignsB  iliscrelionis  veslrac  examinari,  elsi 
inveniretur  mca  iniquii;!»,  justi)  judicio  refclH  qnam 
posl  jiidicium  consccuium  jnsliliam  non  conse  lui ; 
>cl  si  setunJuni  vesirarumeorilineniiani  lilierarum 
limciis  ne  alieiii  insurganl  iu  vos,  in  messeiii  vcsiram 
falcem  aiiUere  prssnmentcs.  Sunt  qui  dicuot  qnod, 
sulva  pacc  vcslra,  liniofe  trepidalis  ubi  non  erai  ti- 
loor:  incrcdibile  enim  esl  quod  bon.iues  timoraii, 
et  dc  6.tlute  animarurti  BUarum  solliciii.  pro  qna 
non  pigritaveruni,  venire  usque  ad  nos,  flecterunl 
geiiua  sua  anie  Baal.  Verumtamen  etsi  bacc  aliter  se 
baberent.  in  virum  constautem  tinior  isie  cadere  non 
debei,  qui  juravil  el  siatuit  cuslodire  judicia  jusu- 
tix  6U3E.  Cuii»  eaiin,  ul  inagislro  syllogismum  mii- 
taiu,  rcprcbensi  fuerunt  nteri.o,  qui  dixeriint,  facia- 
Dius  inala  «t  vcniant  bona,  e4  favorabilius  sit  faceie 


D 


vcrefuiidia  clausi,  rcposui ,  signrtvi.   In  ipsis  cl  e\ 
ipsis  lerliam  qnarlamqiio  difr»;rciiii.»m  rolrilmlionis, 
qiianquani  id  non  morui ,  inereo  mc  soniire.    Klc- 
bam  pro  vobis  ,    cum  fleiilibns  ,  cur.i  soaiid^tli/alis 
urebDr,  et  ccce  venlus  «rens  a  regionc  desoru  ve- 
hemenier  inflaiis  ,  per  epislolr-m  veslrain  iii  faciem 
meam  exarsil.ul  el  flenlis  lacrymas  ahsorl)cal,are- 
faciat  compatienlis  alTectum  :  pro  labore   poenam 
recipio,  pro  sedulilalis  obseqnio  certaincn.sitieiiti 
jusliiiain  reddilnr  ingratiludo,  qnsreiili  panempnr- 
rigilnr  lapis.    Qiiid  iiltra  dcbni  facere  pro  negolio 
veslro  ei  Ecclesi.'»  vcstr.'e,  ei  non  feci  ?  Principcin 
tcrrae  el  filium  «;jns  (4),  cgo  el  Ecdcsia  noslra  ge- 
nerali  inlerdiclo  denuiiliari  fociinus  excomninnica- 
los,  lerram  eonim  tcrribili  conciusimns  intenlicio, 
divina  348  "t^>'l"e  olTicia  celcbrari  proliibuimus ; 
bencflcia,  sepullnrae,  soicnuiiiatcs  mairimoniorum, 
puerperia  ,   poriiicaiionem  ,    oinniuqiie  aiia  sacra^ 
nieiita,  pra^ter  baplismuin  parvulorum,  el  nioricn- 
liiim  poe:iitenlias  et  vialiciini,  inbjbenles  in  synodo 
noslra  [nisgisiro  A.  arcbidiacono  veslro],  reciiavi- 
inus,  abbatibus,  decanis,  presbylcris  districie  prae- 
cipienles,  ut  eam  observarent,  et  ab  aliis  prsecipe> 
reiil  obscrvari.    Si  «luis  in  noslra  parocbia  conlra 
bsec  agere   pi»sumpserit ,  auctoreni  mc  conicm- 
pius  inobcdientise    non  babebii.    Ipsnm  comitein  , 
qui  c.'>pul  est ,  el  princeps  loliiis  sacrilegii   in  vos 
ei  Ecclesiam  vestram  commissi ,    cuin  sacro  die 


lionuni  quani  dctlinarft  a  malo,  viderinl  quam  bene  q  Coenae  Tornacum   vcnissct ,  excommunicatum  ore 


perplexos  se  babeant,  qui  declinant  a  bono  el  sequ», 
nialum  sibi  imminens  inevilabilc  credunl.  Vcrmn, 
quia  discipiilo  iion  est  lulum  coram  suo  magistro 
dispuiare,  ne  si  >iiper  divitiis  cjus  sitscrulator  ina- 
jost  ttis,  opprimaiur  a  gloria  respondeiiiis,  elej-i  se- 


proprio  corani  omnibns  denuntiavi ;  burgensem  , 
qui  eum  in  domo  sua  recepcral,  excommunicationi 
subjcci  ;  omniaqiie  divina  ofGcia  ,  qnandiu  in  civi- 
tale  esset.  rien  probibui.  Ita  quod  in  eadcm  sacra- 
lissima  nocte  nec   mandatum  solcmne  celebratum 


niorcmobsccrarc  ut  pat«-ein,  el  pedibus  ejus  afiusus,      ^^^  vespere,  nec  malulina  synaxis  (.'))  celebrala  est 


cuin  lacrymis  ei  j,'eniiiibus  inenarrabilibiis  postulare» 
ul  ignem  scnlcnliai  vestrae  oleo  peccatorHm  in  ca- 
pul  principis  non  permillalis  exsliiigui.  Uominus 
eniin  Kemciisis,  ut  opiime  noitis.  347  <^J"S  camino 
siiaj  iniser  cordia;  oleum  addidit  conlinnando.  Venit 
per  mandatumsuum  miUerc  cuni  ia  icrram  ves  ram, 
vuli  ut  ardeai,  vull  vehemcnter  accendi,  qnia  spe- 
rat  in  Domino  quod  ignis  prxdictua,  si  corda  di^ci- 


iioctc  ,  «it  rcclc  ^eUts  domns  iu:c  ,  quod  decantari 
soleLal  vocc,  noslio  complcrelur  opere  ei  fervore. 
Pro  lii.s  omnibus  digna  rcportojurgiornm  stipendia, 
incrcpaiiones  iii  popolis,  indigiiationem  ,  eliram, 
el  iiiiiiiissioncs  pcr  nunlios  m.iIos.  Uiinam  appcn- 
dcreniur  pcccata  mea  ,  quibus  irain  nieriii  domini 
Cameracensis,  et  indignatio  cjns  in  stalcra  !  qnasi 
arcna  maris  ,  iiaec  gravior  apparcret.   Deus  bone  I 


puiorum   iiivenerit   receplacula    mund;»,    erit  noii  D  Q„i,|  ;„   jnis  simplicibus  litieris  mcis  reprcbcnsi- 


comburens  sed  illuininans,  non  consumeiis  sed  lu- 
ceiis. 

EPISTOLA  CCXXXVII. 

Respomio  domini  TornaceHtis  ej>iifopi  ad  lilieras 
pracedentet  !.ibi  a  domiHO  Joanni  Cttmeracenii 
epitcopo  superiut  missat. 

Liiteras  prudcntlse  vestrae,  partim  salibut  a«pcr- 
sas,  pariiin  suspecto  melie  perfusas ,  devoia  reve- 

(4)  Comiiem  scilicet  Flaiidrensem  BaMuinnni. 

1'^)  il.-cc  vox  eral  in  nsu  apud  anliqnos  ad  signi- 
flcaiidiimdiviiiuni  ofliciuni,  ul  lcgitur  passim  io  va- 
Tii»  saiictorum  gcstis.  Est  eniin  syua\is  convciiius 
ccctcsiu.sticiis  ad  vcrbuni  Dci  audiendum  ,  :i«l  iii:in- 
duiii,  ct  ad  sacrameiita  rccipicnda.  Dicit  EpipbanLu» 


biie  subtilis  astutia  ,  sublimis  inlelligcnlia  ,  inicr- 
preialio  fldelis  deprcbendit  ?  An  quia  communeni 
Piticm  (6)  pro  filiis  meis  rogavi,  iit  eorum  mcd^- 
retur  langnoribus,  ul  jacenlibns  niannm  porrigcret 
salutarem?  Ncc  dissn;isi ,  ncc  volo,  ncc  volui,  nec 
volnisse  volo,  ut,  sicnt  in  episiola  vestra,  dominus 
Ucmensis,  non  jiidicet  cgeno  et  pupillo  ,  humilem 
ct  pauperem  non  justificct;  nec  memini  me  aiiquid 

apostolos    iiisiituissc    ut  ficrent  synaxes,  <rvv»5««.' 

(«)  Arcbiepiscopiiii»  scilicel  Rcmcnsem  ciiju» 
suffraganei  crant  cpiscopi  Camcracensis  ct  Tor  a- 
censis. 


501 


STEPIIANI  TORNACENSIS  EPISCOPI 


508 


srripsissc  coiiin  jnsiiiiam  ,  sctl  ad  misericordiain  A  sem  ,   ut  ainodo  parr.it  niex  verecandi^  ,    parcat 


349  l*'-*^  supercxaltal  jmliciuni,  [vas  uberriaix 
picijiis  ,  Siilvo  negoiio  voslro,  licvole  siiuul  el  Iiu- 
iiiili;er  inviiasse.j 

llarc  esl  parabola  quam,  ul  edissorant  vobis,  mihi 
snb  jocoso  maiidiislis  clogio.  Ho«'  est  (|nod  vobis  pa- 
hiin  luqiior  ct  proverbiuni  niillnni  dico;  quod  &i 
Yibcincnlius  me  cuarclarc  vohicrilis,  uliiiiniscniun- 
Kciilcs  ,  elicialis  sanguiiiein  ,  sineallerius  ofTensa, 
drscendanujs  in  campum  Scripiurarum  ,  ludamus 
in  arcna  canonum,  salva  ca  qnae  wdifical,  non  quae 
influt,scioiitia(quamvisnec  cgo  sim  Ilieronyaius  nec 
dominus (iamciaccnsis  Augnslinus  [7]),doct;at  senein 
jnnior,  mininium  prcsbyleioium  sacerdos  inagnus 
crudiai,  syllogisinisarinalusnon  agi.cdialurinermcm 


auctorilaii  sux:  eisi  fidelitaleni  obseqnii  u:ei  com- 
mendaie  holuerit ,  sulteni  non  rondemiiei,  ne  par- 
\ilaiis  incx  calamiiin  quassaluiu  contcral ,  rtnuino 
quc  ruinigans  exslingual. 

EPISTOLA  CCXXXVIII. 

AD  DECANU.M  ET  CANONICOS  DE  DRUCIS  (8). 

Agil  de  cemu  du\>licato,  et  explicat  quo  settsu  dtbeal 
iulelhgi. 

Miramur  discretioncin  vcstram  ,  si  aiiqni  velial 
aul  valeanl  circumvenirc  asiulia  sua  ,  ut  prava  in- 
terpretationc  exponant  qnod  in  litteris  domini  co^ 
milis  continclur,  scilicet  ccnsuin  dupliccm  ,  iu 
rofevationibiis  persolvendis  ,  quasi  ckoliidatur  ipse 


sonicniiis;  nam  ei  J.y;iogismum  sive  tompleiionem  B  census,  qui  soivendus  esl  ,  eiduplum  ejns  cum  eo 


ilietoricnm  mibi  vos  misisse  8cribilis,cuJusproposi- 
lionem  non  recipio  ,  quia  positionem  noii  adniiiio. 
An  malutrt  facere  cst,  lemperarc  causa  cogniia  li- 
gorem,  dispensationem  admiilere?  (juin  poiius  ma- 
inm  est  ob  icniporalia  lucra,  periculo  (idoiiiim 
claiidi  ecclesias,  cessare  sacrameata  ,  silcre  caniica 
divina,  perire  animas  et  perdere  ,  ulpcrdita  resti- 
tnanlur  animaiia.  Ha;c  perplexilas  syllogismi  vcstri: 
lii  sunl  qui  raciunl  niala  ut  veniani  bona,  qui  da- 
innis  animarnni  praferunl  lucra  animaiiui».  Sc- 
inoia  paulisper  consueludine,  cni  resisiere  non  cst 
Intum ,  loquamur  inlerim  dejure,  conferamus  de 
sequiiale.  Sepiirari  a  sacramentis  EcclesiJe  ..  peau 
spiritualis  est;  poena  autem  spirituali  neniu  pr» 
aliis  feriendus  est  :  ergo  pro  delicio  aiierius  iiemo 
a  sacramenlis  Ecclesiae  separ;\ndu.^esi.  Syllogismus 
est  in  figura  logica  iheologicns,  in  (ide  recla  caibo- 
licus,  in  veritate  perspicna  inaiiifeslus;  el  iie  ali- 
quis  in  xquivocaiione  spiritu.iiis  poRnx  decipere 
possit  vcl  decipi,  spiritnalem  pocnain  non  iiitoitigi- 
mus  circa  ordines  vol  bonores  in  quibus  alius  pio 
alio  quandoque  punilur,  sed  circa  senlei)iia.s  ox- 
communicationis  sive  majoris,  sive  simplicis,  qt'i- 
biis  spiritualiler  a  oonsorlio  fidelinm  percnssus  se- 
paratnr.  Epistolarem  modum  cxcessi.scd  350  P'*'" 
vocatus,  sed  immcriio  Ixsus,  scd  ad  respondeQdiiui 
compulsns.   Precor  inlcrim  doniiniim  Camcracen- 

(7)  Altuilii  ad  disceptatioiiem  illam  omnibns  no 


solvalur  :  qtiod  cssel  iriplieare,  non  duplicare,  buc 
autcm  abborrol  et  bona  351  ^'^^^  bonorum  viro- 
runi  et  approbala  consneludo  regni  Francorum  , 
ubi  inleliigitur  duplicari  ceiisus,  relevalio  cuni  ipso 
ccDsu.  Absii  a  discrolione  veslra  ul  propler  boe 
qiiod  diciinr  duplicem  ccnsum  ,  aliquis  valeat  im- 
pticare  vcslrum  simplicom  scnsuin ;  sccure  eniin 
pionnnliare  poteslis  ,  quod  in  censu  diiplicato  de- 
boat  inleiligi  aggregal;i  censui  simplcx  relevalio. 

EPISTOLA  CCXXXIX. 

AD  DOUINUM  BEUENSEU  ARCUIEPISCOPOir, 

Queritur    quod    rex  eum.  ad   arma  provocel. 

Ut  frequentius  inquietcm  donsinum  mcum  (9) , 
liinc  sua  benignilas  me  trahit,  inde  nccessitas  me% 
me  compellil .-  imbellis  ad  bella  vocor,  inermis  ad 
arma,  ui  qui  in  sacris  !debueram  ministrarc,  in  ca> 
slris  debeam  inilitare.  Mandavit  dorainus  rex  :  i» 
ul  in  vigitia  Ascensionis  ,  2"  ul  in  vigilia  Penleco- 
sies,  sibi  cum  miliiibus  ei  armis  (iO),  apud  Me- 
dunlam  (il)  rorlc  prxsto  csse  ,  cum  expers  sini 
mililix,  nec  milites  sim  experlus.  A  tenipore  Cbii- 
porici  regis  qui  scnioris  Dagoberti  fuit  aviis  (12), 
usqne  ad  diesistos,  Tornacenses  episcopl  civilaicni 
Tornaoenscin  ,  tanquam  propriam  a  regibns  Fran- 
coruin  lenueruiit  (i5),  nec  rcges  in  tia  aliquid  sibi, 
iiisi  (iiletiiatem  ei  scrvilinm  episcopi  vindicabant. 
oasiris  supplerent ,  subdilosqne  cornin   ad  beilum 


tam  ,  qu:v  quondam  iiilervciiil  inicr  sancios  Augu-  D  acoinciosdnctreiil.  Abboctamen  onere  exemplnm 

si;  allirinal  nosler  Siepbanns,  pelii((neabeo  arcbie- 
piscopi  Keniensis  aucloriiaic  se  absoivi. 

(11)  Urbs  esi  episcopalus  Canioiensis  ad  Sequa- 
iiain  i:»  Vulcassino,  vulgo  Manles. 

(12)  Is  esl  Cliilpericus  primus  qni  rcgnare  coeplt 
in  Gallia  anno  567,  filium  babuil  Clolarium  paireiii 
Dagoborli,  cnjus  ideo  avus  e\stitit.  iluiic  vocat  se- 
iiiitrein  ad  dislinclionem  alierius  D.igoberli  qui  re- 
giii  JKibenas  siiscepii.  anno7l5,  el  junior  diclns  csl. 

(13)  Non  solnin  ceiebris  fnil  aptid  Gallos  anli- 
qiios  civilas  Tornacensis  ,  ut  pniel  ex  Itinerario 
Anlonini,  sed  oli:»m  snb  inonaTcbix  Fr;incix  incii- 
nabj^lis,  siqnidein  in  e:i  qiiarti»s  ejus  rex  Childcri- 
cns  sopnilus  fuit,  cujusmonunientnni  cnm  variis  or- 
nameiilisaurcis  inveniuin  fnit  anno  1655,  ul  liber  a 
Cbiflleliohac  dc  re  conscriplus  sub  tilulu  Anasiatit 
Cltilderici  indical.  Huius  annulnniexiypum  ex  regiO' 
Cumnoliarcbiu,  in  qiio  cuin  cxieris  ibidcni  rt;pcr- 
lis  asservaiur,  accipe  iii  calce  opcris. 


gtiiiiiip  el  llieronymum. 

(8)  Explioat  quoddam  cdiclnm  coiuilis  Haimt»- 
nix  .  quo  jnbebatnr  oniniliiis  ejns  subdiiis  nl  boc 
aiinoduplnm  censnm  persoiveveul.  Unde  ejus  cx- 
noiores  dnplnin  ocnsum  una  cnin  prinio  ct  snliio 
debere  solvi  conientlebant  :  qnod  iia  iion  cssn  in- 
ielligendniii  dicil  Stepbanus,  sed  l.^inlnm  simpliccm 
ccnsnai  cnni  piinio,  cui  fldditus  duplex  ideu  otUcio- 
balnr  et  dicol);ilur. 

(9)  is  ciat  Gniltclmns  archicpiscopns  Kemcnsis, 
avnnculns  regis,  ad  qnem  banc  dirigit  cpislotain, 
cnjus  qiioDdaiii  fueral  clericus  ct  doniesticiis  ,  nt 
ui-pius  dixiiniis,  cujusoperM  ad  episcopatum  Turna- 
censetn  rueral  evoclus ,  unde  non  cst  rairuni  si  se 
ejns  creaiura:n  esse  lolies  falcatur. 

(10)  Tcnebantnr  olini ,  cuni.  rex  beilum  gererci, 
non  sotnni  iioliiles  ,  sed  ciiani  pleri<|Uo  cpiscopi  el 
abba'cs  cum  militibtts  ipsi  pixslu  esse,ideoi|iit:  lia- 
btbam  cpisropi  vicedoniiiios ,  qui  euruui  viccs  in 


509  EPISTOL;€.  —  PARSIU.  AN.  1192  1203.  510 

Nunc  aiileni  domintis  rex  (i4),qui  feliciier  ci  352  A  papa  vobis  fjcta»  cxhibila  fiiissct,  tanquam  pleiiius 


victuriose,  Deo  volente,  diu  vivai,  civiiatem  liabet 
iii  niann  siia  ,  trecentos  cx  ca  in  qnalibet  expeili- 
lione  servientcs  ducens  (15) ;  ita  ul  ncc  eliam  epi- 
scopi  nomcn  invocetnr  super  eani.  Consiilite  miiii 
creaturae  vostrae ,  Pater,  qiiia  adversus  (loininnm 
regeni  litig:ire  dilTscile  cst ,  ct  in  cxpeditionem  ire 
inipossibilc  est.  Juvaie  pusillaniinem  inicr  duas 
molas  superiorem  et  infcriorcm  positum  ;  alteram 
qiix  coniinonet  ad  indcbiium  ,  siipcndium  erogarv 
dum  ;  alteram  qux  cominovei'nd  principeni  ofTon- 
dcndiim  ;  in  rcddcnda  vobis  aclioiie  grutiarum  non 
snlTi.io,  siiper  liis  qiKc  per  capellanura  vcsiruin 
Alrcbaleiisi  cl  nobismaiulnslis. 

353  ICPISTOLA  CCXL. 

Reipondel  quceslioul  obscurw  et  intrkatcc  tibi  pro~ 
poiitce,  ubi   nonnullu  ad  jus  pertinentia  expouwi- 

tUT. 

Salva  gratia  vestra,  l'aier,  dicimns,  quia  obscnrK 
qiixsiioni  diflicile  potest  reddi  responsio  manifesta. 
Si  continentia  liltcrarum  comniissionis  a  doniino 


B 


iiistrucli,  confitienlins  acringereinnr  ad  responsuiii^ 
Coinmuni  jiire  civili  (10),  cui  ei  cniioiiiOMin  relrii- 
gari  non  crndiinus  in  liac  parle,  si  is  qiii  possidet 
aiite  iilem  conteslalam  (17),  coiilumnx  exslile- 
ril  (18;,  aclor  miitciidus  esl  in  posscssionein  causa 
servandyc  rei  (19);  ila  lamcn  quod  si  infra  anniim 
noii  veneril,  cx  secundo  decrelo  (20)  clficielur  pos- 
sessor,  qni  in  posscssionem  inissiis  eral.  Sed  quoninm 
in  pr%'seiiti  negotio  fralrein  duniini  Novioniensis  pos- 
sidcre  crediinus,  vel  ul  magispruprie  dicainus,  354 
quasi  possiJcre,  •luoninm  jura  non  possidenlur(21), 
non  est  in  qiiem  posscssio  irausferainr  (22).  Idco- 
qiie  quoniani  ilolus  aiit  coDtumacia  neiniHi  patro- 
cinaii  dcbet  (^25),  alia  poeiia  siispensionis  (24)  seu 
exconimunicalioiiis  crcilimus  afTici  debcrc  conluina- 
ccm,  nisi  forte  quia  doininus  pap:),  noii  vos  cogiii- 
lores,  sed  exsecuiores  (25)  esse  consiiiuit.  Aucto- 
rilas  illius  procedcre  vos  compcUat :  nondum  eniin 
legimus  anle  lilem  conteslaiam  siiper  proprictale, 
pro  soia  contumacia,  derinitivani  scntentiain  dci)erc 


(14)  Civilns  Tornacensis  fnil  primnm  sub  domi- 
nio  temporali  episcopi  ,  ut  diximns  :  al  anno  1187 
sesc  cives  sub  dilione  regi^  Galiiae  conslilucrunt, 
ullegiliir  iii  anliqiiis  Annalibus  VlMvhix  ,  vol.  Ili, 
cap.  36  :  Le  roy  de  Fratice  Philippes  ,  le  troisieme 
jour  den  festes  de  Noel  en  Cannee  1187  vini  de  la 
viHe  de  V alencienne  la  oit  li  comle  Baudouin  de  He- 
$iauU  le  receut  en  son  Itosiel  tres-honnoTublemenl ,  ct 
te  qualricme  jour  $'en  alla  en  la  viile  de  Tournny, 
adonc  n'avoit  oncques  estf,  ouy  que  nul  de  ses  pride- 
cetseurs  y  eut  esl6,  et  adonc  les  citoyens  qui  paravant  ^ 
avoient  servy  a  teur  evesque,  sermrent  d  la  subjection 
du  premier  roy  de  France  a  sa  rotonl^  en  s.es  expc- 
itiiiani.  Mejer  dit  :  Rex  Tornacum  venit ,  pri- 
musque  omnium  Francorum  regum  Tornuccnses  in 
tuam  tulelam  accepit  ac  patrocininm. 

(15)  Ex  iiis  verbis  colligitur,  quod  ex  qiio  cives 
Tornacenses  snb  diiionem  regis  ilevenerunt  ,  ad 
exerciluiii  cjns  ,  quotics  belhi  gererel ,  ireccnlus 
iniliics  cxpediios  miticre  lenebantur. 

(16)  Jus  civiltt  idco  commuiie  dicitur,  quod  ab 
omnibns  nalionibus  q»x  Honiunorum  ditioni  fuc- 
rant  subditx,  servarelur.  Qiiaiidoqne  eliam  jns  ca- 
nonicum  dictum  iuii  commune  cl  jiis  scrptuin. 

(17)  l^ilis  coiiteslaiio  tribus  oxpedilur,  acioris 
intonliniie,  rei  cunirtiilictioue  et  judicis  proiiuntia- 
tioiie.  Id  est  dcnande,  dcfense,  appointemenl  en 
Sroil 

{{%)  Contumax  antc  lilcm  conleslalam,  er.it  de- 
lerti  vadimuiiii  rcus;  contumax  posl  lilcm  coiiie-  i) 
staiain,  erat  cremodicii   scu  deseiti  judioii   leiis  ; 

Jiiiod  dicitur  :  Difaut,fautede  se  prisenter;  el  d^fuutf 
aute  de  defendre. 

jl9)  (jui  eniiii  missiis  cst  in  possessionem  o\ 
priiiio  decreto,  incumbil  possossioni,  noii  ipso  pob- 
bidel :  ncinpc  ex  priino  decrelo  actor  niilleiiatiir  iii 
posscssionem  rci  servandae  caiisa,  ul  caverel  ne 
verus  possessor  facerel  qiiid  in  rei  detrimeiiluin. 
Cicoro  ait  Oruiioitc  1  pro  Qnintio  :  c  Ita  possiileu», 
nt  lccum  siiiiiil  Qiiiiilius  pos^ideal;  iia  possidclo,  ul 
Quiniio  vis  tie  uiroratur.  i 

(20)  Kx  priino  dooreio  quis  mitlebatur  tantiim  iii 
possessioiicin,  non  aiitem  licbat  posscssor,  ut  ait 
Ciijac.  P.irallil.  ad  lit.  De  re  Judicata :  imc  einiii 
uinnis  qiii  est  iti  possossione,  possessor  est. 

(21)  Acqiiiritur  possossio  corpore  el  aniino,  idco 
taniuin  res  corporalcs  proprie  dicunlur  possideri- 
«  Tangere  eniin  ei  tangi  nisi  corpus  iiuUa  poiest 


r<*<!,  >  ui  ait  lAicretius;  stqiiideiii  jura  snnt  iiicorpo- 
raiia,  et  diounlnr  quasi  possideri.  Vide  Pursitlit. 
Ciijac.  ad  til.  De  acquxrenda  et  retinenda  possei" 
sione. 

(22)  Iii  speoie  bujus  cpislolaj  snpponendiim  aclo- 
reiii  fuisse  iii  possossionc  vcl  quasi  possessione, 
quia  de  jnrc  aliquo  agebalur,  ideo  miiti  iion  poie- 
rat  in  possessidnen»  in  qna  jam  ipse  er:it.  Sed  no- 
vum  qiiodaminodo  videtur  acioiem  ipsutn  ess'^  iu 
p-jsscssione ,  ciim  Iiac  exceplione  repclli  posset 
(qiiod  petis  intus  b^bes).  Supponeiiduin,  iiiqnam, 
cuin  post  aclionem  molain  illuiu  adeplum  fuisse 
propria  anctoritate  posse.ssionoin.  Suni  euiin  casus 
noii  pauci  iii  jure,  in  quibus  .'\ciio  iiilciidi  polcst  ab 
ipso  posscssorc. 

(25;  Iii  spccie  proposita  qui  judicio  se  sistere  ne- 
glexerat.  non  polerat  ea  preiia  niulciari  quse  solebat 
inierponi  adversus  coniutnaoes,  iit  sciliccl  actor 
niitlerclur  in  possessionftin,  cuin  Jain  ipsc  cssel  in 
possessioiie. 

(24)  Quac  qiiidcm  jurc  canonico  iiilroducia  esi, 
sod  iiioribiis  noslris  reniignui.  Yix  ciiiin,  inqiiani, 
apiid  iios  toleralnm  esl,  ni  pro  pecunia,  re  vcljurs 
teiiiporaii  suspeiisionis  aut  excuniinuiiii  ationis  seil- 
teniia  proferaiiir. 

(25)  Aliud  nainqiie  cognilor  qui  rei  discepianda! 
ct  jndicaiidic  piaipositiis  cst,  aliuJ  incrus  exsocu- 
iur,  cui  tuntuin  iii:)itd:ui  aui  roi  judical:»  cxsccutiu 
coinmissa  est. 

Ili£c  iiiilii  Coesara-i  jiiris  ininus  perito  scisciianii 
qiiis  essel  liujus  opistoia'.  sensiis,  diciavii  iliiro  lie 
\orbo  au  verbum,  pio  sumiiia  £iia  luiinaniialc,  vir 
illusliissimus,  ac  omniuin  scioiiiiaruni  el  virtuium 
dole  cuiniilalissiinus  Gnilleliitiis  de  Laiiioigimn  m;- 
ii:Uus  Parisieiisis  piincops,  quoin  oiiper  o.vstiiiciuiii 
niorito  plaiigiinus. 

Ex  ooncilio  Laloraiiensi  iv  sub  Iitnocentio  III, 
annu  12l.^,  caii.  4,^>  :  <  Contigil  iiiterduin  quod  ciiiu 
actori  ob  coiitiimaciiim  partis  advoiste  adjiidicatur 
caiisa  roi  bervanduu  possessio,  proplor  roi  putoiuium, 
sive  dolniu  actor  inrra  uiiiiu;n  rein  cusiudieudMiii 
ii?i»€isci  iion  poiest,  vel  naciam  amiitii;  ei  sic  cuiu 
secunduni  asserlionem  muhorum  vcins  non  elQcc- 
letnr  posl  lapsum  anni  possessor,  ropuriat  comtno* 
duni  do  inalilia  sua  icus.  No  igiliir  coitluinax  mcliu- 
ris  quaiii  obedicns,  cundiiioiiis  e.\islat,  de  canunicu 
a:quiiuie  sanctmu.s,ul  in  casu  ptxmi.sso,  aclor  verus 
cJiisliiuatur,  elapso  anno,  posscssor.  > 


KII 


STEPUANI  TOftNACENSlS  EPISCOir 


Jf* 


proli-n  i.  Hajc  <le  modico  el  aii^iisio  sacculo  nosiro  A  ejiis,  cuii»  qnibns  cl  a  qiiibus  in  eailcin  domo  imlri- 


prororiiims  eis  qiii  de  liicsauro  siio  iiova  el  vclcru 
profcriihl,  iioii  invideiiles,  iioii  i»iirjuiiicaii(cs  co- 
ruin  responsis. 

355  356  KPiSTOLA  clua. 

^    Kb   WACISTRtJM    BERrKKHM   C\«EKACbM>£.VI     aHCHIUIA- 

COMjM. 

Litudttl  JHvenem  quem  ei  commenaat. 
Noii  ficlam  in  recessu  nosiro  voloniiiiem  Inani, 


lus  est,  gravia  iniiii  damn.i,  <liripicndo  res  ine.-is, 
iniiilerunl,  ul  inlcrrr  non  desislnni.  cl  .n>liiuc  ma 
nus  extcnla  si  poluerinl  ad  graviora.  Si  cnm  in 
Ecclesia  mea  reccpcro,  ftrdcnies  in  sinn  in<»o  in- 
closi  cariiorios,  clavni;»  \\\  ociiiis  meis,  f:>n(eam  in 
laicribus,  in  cub:culo  prorpionem.  Liiieraie  me, 
obsccro,  Paier,  ab  infeslalionc  ejiis,  parcile  seno- 
cluli,  parcile  inririnanti,   p:irci(c  pcriculo,    quod 


vcl  llinidc ,  vcl  ncgligontcr  occultasti,  lacuisti,  ce-  iniminere  linico,  ne  gaiideat  de  mc  itiimicus  mens, 

lasii;  ei  qnia  nenio  ni»vil  qii;c  sunt  in  iiomine,  nisi  cl  insullans  dical :  Pi:eval«i'  adversus  cum,  canos- 

S|)iritiis  qiii  in  ipso  c&l,  iiobi.;  de  volunlate  to),  iiec  que    meos    ciim    insnlialione    irajiciai  ad   sepiil- 

proplietare  licuii,  nec   libuil  diviiiare.  Modica;  iidei  crum. 
qn;ire  dubilasii?  Si  de  eo  iiobis  rcducendo  cogUa-  35g  EPISTOLA  CCXLIU. 


l>as,  non  id  dissiinularc  dcbucras,  ncc  aliud  siinu- 
larc.  Oblitus  fueras  regulx'  qua  diciiur,  amicorum 
idem  esi  veiie  el  nolle.  Anio  juvenem  quia  tilleias 
anial,  quia  lu  eum  amas;  ainemus  el  nos  ailer- 
ntri<m  pcr  niodos  et  tempora  priinx  conjugaliouis, 
curramusdiligenter  invicem  sorvicnles;  adoiesccns 
esi  opinioiiis  bonae,    conversalionis  bonest.e,   et. 


n 


AD   REUENSEM    ARCniF.PISCOPUM. 

0\)em  ejut  implorat   cav.lra  civa   Tornacenset  tibi 

infeslos. 

Dies  tribulalionis  el  angustiac  dics  liscc  Vcnerunl 

filii  u^que  ad  partum,  el  vires  non  baltel  parturiens: 

diu  ciuciamur  quasi  in  inleritum,  puguavimtis  qinsi 

acrem  verberanles.   Cum   aiilem  post  naufragiuin 

ul  seria  risu  lermineraus ,  esi  expers  notae   tibi      portus,  posi  agriiudinem   saln»,  posl  laborem  re- 

i,„Ijp.  quies  sperarelur  »  nobis,  filii  disscnslonis  el  super- 


EPISTOLA  CCXLU, 

AD    PAPAU. 

Jlogal  eum  ne  adversarium  suum  jura  impugnanlem 
tueatur. 


biae,cives  noslri,  quod  Auctoriiale  domini  regis  et 
veslra  slaluluio  csl,  super  qunRslionibus  quae  ver- 
liiiilui'  inier  nos  et  ipsos,  irritarft  couiendnnt,  in 
torruplclft  pccuniae  poliiis  quat»  In  censura  jiislitia; 
Ex  quo  mihi  famulo  vesiro  sancta  beniguitas  ve-  confid.Miles.  Scriplas  habemus  consucfcudiues  el 
slra  concoplani  advcrsus  nic  indignalionem  remislt,  capilulo  ei  cominiini:e  Silvaneclcnsis,  ei  sigillo  epi- 
ci  in  siiiuni  graiijft  vesirce  rec-tJpil;  slaliin  quasi  in-  scopi  cl  communi»  consignaias,  quas  niintii  praedi- 
fusa  luce  securitalis  (20)  omnes  dubieiaiis  lenebra  *•'  cloruin  burgensium  similiier  noliiscum  altulerunt. 
difliigenint.  Cumulaiius  accessil  niilii  quam  veilent  Eas,  Paier,  el  a  domino  rcge  ct  a  vobi$  (28)pelimus 
SBniMli  niei,  queir!  sacro  divini  lescripii  oraciilo  confirmari  nc,  quod  absil !  susoitentur  in  posterum 
considaiione  357  paieina  ct  juvis.lis  piisillinimum,  rccidiva  liiigia,  ne  vulnus  loiies  inllictum  in  cica- 
el  fl.'I>ilem  relov^slis.  Scripsistis  cnim  iiiilii,  quod  liiccin,  et  cicairix  in  sanicm  coinpntrescat,  Provi- 
in  supplicalionibus  meis  facilcm  siij)p!icandi  pano'e-  deie,  Paler,  Ecclcsiae  nostra'.  liberlall,  e(  clcricorura 
relis  aililum,  el  cx.iudin-tis  benevole  et  bcitr fice  vesirorum  quieli ,  IftboraiHinm  sub  iEgyplioruni 
postnlautem.Ei  quia  soUicitavii  sanctam  religioncin  jugo,  ne  adversus  domlnam  suam  insoicscat  Agar, 
veslrani  qiiidam  inimicus  njciis,  iil  pro  eo  inibi  ne  «ninislros  EocIe.sia;  Babylonii  captivos  ducanl, 
scribcreliS,  qiiatcnus  in  ecclesia  nostra  pricbendam  ne  laici  oppriinant  s.-icerdolc»,  in  sola  proleclione 
nssgncm,  pcdibus  sanctilalis  veslrae  s»ippl*;x  ac-  veslra  conlidimus,  qiii  solus  buc  nsqiic  posl  Deum 
ciinibo  ut,  si  placet ,  non  inducaiis  animani  ineam  poswifelis  vos  munim  pro  Ecclesia  nostr:i;  juvisiis 
in  laqncuin  istiim,  nec  perniiltalis  canos  mcos  de-  lilios  vcstros,  restilistis  adversariis  noslris,  in  manu. 
duti  ad  inlcros  cum  moeror«^.  Hic  ab  inilio  dicrum  poienii  bracbio  excelsn,  qiiia  non  esl  qui  nos  redi- 
iiecessitatis  incae  (27),  quanltim  poiuil,  nncui:  mibi,  ^  niat,  neqiie  qni  salvos  facial. 
cl  aniicos  mcos  rjiii  in  miituando  pro  tanla  angiisiia  359  EPlSfOLA  CCXLIV. 

iitca,  gratis  me  jitvare  volebanl,  pravis  suggesiio-       A/iiideeadcmciviumTornacensium  canlroversia  [tQ). 
iiiljus  impedivil,  rep'ilit  el  avcrtit    ConsaiigniiKM  Ihdiiraia  sunt  a;ivcrsus  nos  corda  civium  Fba- 


(21))  Il;rc  v«'iha  desninpsit  cx  onicio  qiioil  r.  ciia- 
lur  in  fesio  sancli  Angustiiii,  qiix  cx  cjus  Con(es- 
tiombui  fiicrnnl  decerpta. 

(27)  Quaiido  scilicel  siili  initiiim  episcopalis  mu- 
ncris  '^ccessit  apiid  Marisiacuni,  ui  provenliis  snos 
curiae  Hoinan»  nflirialibiis  percipicndos  pcr  bien- 
niiiin  diiniiieiel,  iil  videre  psi  epi-t.  188. 

(i8)  Ex  liis  verbis  colligilitr  epislolain  istam 
scripl:un  fnisse  Gnillelino  UeiiKnsi  .'iicbie|iisco|io, 
re^iii;'o  avunoitlo,  regni()ne  adniinislro.  Agildeqno- 
dniii  onore  qiiod  civcs  Tornacenses  im|)onerc  vo- 
Itb.iiil.  i:iin    cpiscopo  quam    tlcricis  Toruaccnsi- 

iillS 


(29)  Colligiiur  ex  liac  cpistnlo  el  cx  seqiicntibus, 
Siepbanum  grav.ni  controversiam  liabnissc,  lan» 
siio  quain  cipiiuli  nomine,  Guin  civibus  Tornaccn. 
sibiis,  cnius  cogniiioncm  et  judicinin  rex  coni- 
nii«erat  arcbicpisropo  Rcmcnsi,  niandaveratqiie  ut 
sacramciito  in  inanibus  Slepbani  et  abbaiis  de  Ci- 
sonio  pr;»;siito,  coram  ipso  se  sisiereni,  qnod  qtiidcm 
oWilcr  delreciabani,  qiioiis<|ue  vadeai  acccpissent  se 
uitllampocu:;iam  procxccssusoIiiluiosqiiibiis;issen- 
liri  ciini  episcopns  renncret,  rcgcni  aiiieriint  iil  ( iim 
dolis  suis  ac  cavillationiliits  praevenininl.  Ai  ciim 
cpiscopus  aniniailvcrterei  cives  snos  mandato  cp- 
scopi  Uemciisis  non  siaie,  ut  inobedicnics  cciuuri» 


t;t->  m^TOLyE.  —  rrtUblll.  AiN.  1!92  1203.  IH 

raonis,  s.l'itanl)'iviu'^  moniiis  Moysis  fiOb(n  veib:.,  A  proslitmi:;lnr  iii  lriltiilisDo!itinic:i  sacrameiUa.  IiiHt 


viinlciHilms  tnorsibiis  iiifeclt,  in  pnhlicis  cl  privalia 
ronvciitiriilis  siiis  cvoTniml.  Litleras  iloinini  regis, 
qtnis  pro  sacrameiiio  nobis  facioiuto  rccf-peruiil, 
f.ilsitaiis  arnmuil  et  acciisant,  (licciites  eas,  nec 
n):triil:)(o  rcpio  conctjpos,  nec  sigillo  regiosigiilalas. 
Uetpiisiti  a  rne  ct  ababbate  de  Cisonio,  ut  sacra- 
nicptiim  stanili  mamlalo  veslro  prsestarciii,  resjxni- 
dcriin!  se  ni.nqiiam  absolute  responsuros,  nisi  ad- 
jcota  clausiila  isia,  qiioi!  pro  excessu  siio  nihil  pc- 
cuni;i!  solvere  lcncrcnlur.  Addidernnt  ctiani,  iil  in 
laniiim  cis  caulioncm  pr%starcinus ,  si  pcciini:i 
qnnprercliir  ab  eis ,  nos  pro  excessu  eorum,  qii.Ti 
non  rapiiiinu",  cxsolvamus.  Interim  misernnl  miu- 


lios  cjus  (loIoiTS  ex  rclalione  noslra  nd  (loniinnm 
Rentcnsein  et  rogem  facia,  linniertiiit  am!):e  :iii!i-s 
lilriiisque,  fl,  concurrjjnlibus  arnboriini  cnnsiliis  ac 
pryixcplis,  iujiiiiciuo^  esl  civil;iis  inteididis  ut 
coram  so  st.ircnl  mundato  «loniini  i>omensis,  ci^^ie 
intcrdictum  solvalur.  Laboraviinus  siiprr  li()c  prae- 
cedenti  Sabbato,  seqiiciitiqne  Dominic:t ,  feriaqiie 
sccuiula  ,  (^l  ad  bcslias  depiignantes  el  verbciaiKes 
aerein,  paruni  fecinius,  nihil  profecimus;  iii  omnibus 
tiis  iion  aversiis  esl  Inror  eorum,  sed  adliuc  niaiuis 
eorum  extcnta.  T:indem  ciim  miilta  difTicnltaie  et 
l:i>bore  promiseriml  se  in  bac  inslaiili  fcria  qiiarta 
juratuios,  llax  siuit  qiix  cxciis:ibilcs  nos  rcddiinl 
apud  \osel  cliarissirnos  fralres  el  fllios  nuslios  lu- 


tios  soos  ad  re'em,  si  fortc  dignitatein  rcgiam  cir-  „      .  ....■• 

,      .      ,               ,             .         ,           li  sulenscs  canonicos,  quod  dic  sienincaia  nobis  non 

cumvenire  v;ilcaiii,  vel  corruptcla  pecuniu;,  vel  men-                                        '  ^ 

dacii  falsilale.  Proiadc.  Paler  saiicle,  vestris  affii^i 


geuibus  nos  ei  loia  Tornaceiisis  Ecclcsia ,  snppli- 

camus  vobis,  nt,  lam  auclorttate  vcslra,  qiiam  rcgi» 

poicslale  comprcheiidalis  eos  in  asiulia  sua ,  com- 

primcnlescorum  supcrbiani,et  maliiiam  continentes. 

360  EPISTOLA  CCXLV. 

Scribil  ile  eodem  negolio  el  dissidio. 

Comnvendabileni    sollicitudincin    vestram    circa 

Tornacensem  Rcclesiain  cumnia  devolione  ainple- 

ciimur,  gratias  agentes  dc  prxteriiis.  spem  con- 

cipienlcs  certis^imani  de  fuluris.  Burgcnses  noslri 

oontradictionis  ct  inobe(iieiili:e  filii,  conlra  sanclam 


possiiinus  inleresse.  Deo  aiitcm  voicnle,  quacunque 
volnoritis  die  infra  oclavam  Pcntecosles,  ui  possinius 
proficcre,  paraii  erimus  proficisci.  Si  aiilem  vobis 
placucril,  rog:imus  vos  qualenus  abscntiam  nostraui 
vestra  prxsenliasuppleatis.et  uos  ratun)  habebimut 
quidqiiid  pcr  vos  fuoril  definilum. 

362  EPISTOLA  CCXLVII. 

Gralias  agit  pro  decano  Tornacensi,  cui  obsequium 
prtcslitum  fueral. 

Excusubiles  nos  reddat   apud  vos  absoiaiae  no- 

sli'%  neccssaria  causa,  quoniain,  voicnlc  Dco,  pro- 

cessu  leinporis  purgabitur  mora  isla.  Interim  scire 

v*Iumus  dileclionein  vestram  quod  doininus  ile- 


Ecclosiam  rebelles,  contra  re&iam  dicniialcm  con-  .       ,  .  .  ... 

*  °  f.  mensis  ad  preces  veslras  prius  porrccias  scnpio, 

ct  ^ 

postmodum  prolaias  verbo,  rcvocavit  inaudatiim. 


luin.nces,  domini  rcgis  iilteras  de  falso  arguiinl 
acGiisant,  dicotiles  eas  nec  regio  mandalo  esse  con- 
coplas-,  Hpc  sigillo  rcgio  consit^natas.  Siicramontum 
qiiod  de  voliintatc  regi^  prxsl:ire  debueraul,  scilicct 
quod  inandato  domini  Reinensis  slarent,  se  prxsli- 
luros  negant,  deteslantur,  nhjuranl ;  el  quia  vos  fer- 
vonli  .imore  diligimus,  significamus  vobis  insolcn- 
liam,  supcrbiam  el  nc(|uitiain  corum,  quod,  lam  in 
privalis  quam  in  publicis  convcnticuiis,  suis  per- 
Bonam  voslram  Kitralibus  iinprobis  laceranl  cl  con- 
dcmnanl,  ui  dignilalem  regiain  circumvenire  v». 
ieanl,  vel  corrupiela  pecunix,  vclutendacii  falsilale ; 
cl  qiioniain  mclius  csl  occurrerc  in  teinpore  quam 
posl  exilum  vindicari  ,  &upplica:nus,  rogamus,  et 


quo  vidcbalur  urgere  decanum  nostrum  nd  susci- 
piendiim  sacerdoiii  gradum.  Supcr  graluito  muiiii 
vcslri  bcncficio  plenas  vobis  gralias  :igimus,  sinceru 
gratulalionis  alTeclu  pleniores acturi,  quitndoquideHi. 
per  Dci  graliam,  sereno  compensationis  alTcclu,  si 
necesse  babucriiis,  opeelopera  noslra  paialisumiis 
nccsuinpiibus  nostrisparcere,  pro  voluntalc  veslra 
cl  utililale. 

EPISTOLACCXLVIM. 

AU  ABDA.TeM   S.  AMANDI. 

Euin  arguil,  quod  monachos  ])er  alium  e;  iscovum 
fectsset  ad  sacros  ordines  promovere. 

Jucosas  el  stpicndidas  nobis  apposuerunl  epislo- 


obseciamus  in  Doinino,  ul  quod  uiiliter  pro  nobis  jj  |as  fratres  veslri  die  Dominica,  et  in  laetitia  el  iu 
tnccepislis,  virililer  complcatis;  el  qiiod  buno  csl 
iiiciioatHni  principio,  bono  exilu  poragatiir. 

361   «iHSTOLA    CCXLVI. 

CiviuinTornacensium  infensum  sibi  describil  animum. 

Iitlcr  pressuras  aique  augustias  quas  in  mcmbris 

euis  Ecclesia  Dei  sustiiiel,  Tornacensis  Ecclcsia  la- 

boral.  el  gemit  aillicla,  pressa,  omnisoiatio  dcsli- 

luta,  offendicnlum  suis,  spcclaculum  aiienis.  A  die 

Circumcisionis  Dominicje  suspendit  in  salicibus  or- 

Kana  sua,  in  civibus  infructuosis  canlica  sua ,    in 

iiivcleralis  claudicaiuibus  in  semitis  suis  laincnta 

sua.  Conlaininantur  aliaria,  profananlurc(£mclcri:i. 


ccclesiasiicis   ci  interdiclo  imilctavit.    Qni  landom 
rcsipiscentes  proiiiisorunl  se  fcria  quaria  pioxiiua 


exsultationc  cum  ipsis  sumpsimus  eas.  Sumpto  cibo 
et  pcracia  graliarum  aclione,  primo  Deo,  sccundo 
vobis  ct  fralribus  vestris,  micas,  rorantes  lacrymis 
et  respersas  amaritudine,  nobis  reliquias  in  exitii 
reservarunt.  Didicimus  abcis  quosdam  ex  moiiachis 
nostris  363  ^^  vestris,  in  alieno  episcopatu,  el  non  a 
8uoepiscopusacrosordincssuscepisse,elduoseoruni, 
adliuc  nobis  in  domo  vcstra  inanentibus ,  missas 
novas,  sacriicgio  proximas,  in  monasterio  veslro 
celcbrasse.  Plangentcs  et  flentcs  exiviinus,  qtiod  iii 
tam  periculosuui  incidimus  laiiuciim,  ul  necesse  sit 
nobis  aut  amicuin  pcrdcre  aul  Itonorcm.  Si  enim 

sacrameniuin,  uii  rcx  maiulavcrat,  prxslituros. ' 


515  STEPIIANI  TORNACENSIS  EPISCOPI 

dissiimilnverimus,  Iioiiore  nostio  spoliali  siimus;  si  A 

probcqiii   vcl  pcrscf|ni  voliicrinnis  facliim ,  offcn- 

dcinus  aiiiionin.  Coinpclliinur  aulciii,  liccl  iuviii, 

ailerulnim   facere,  quia  siniui  iilriiin(jiic  iion  pos- 

^  suinns  reiinerc;  cl  ne  durum  el  aspcnim  vidcalur 

id  vobis,  scire  vos  voliiinus,  quia  sacris  caiionibus 

lerribiliieresl  cxpressum,  quod  ordinalioa  proprio 

episcopo  iioii  susccpla,  irriia  sil  habcnda;  nec  ex- 

scqiii   debel  saccrloiaic  niinisierium  ,   qni    alinni 

quam  proprimn    episcopiim    onliiiaiionis  suae   lia- 

buerii  minisiruin.  Videal  discielio  vcslra,  qualiier 

sincdeformi  cicalricc  sanari  possil  haec  plaga  noslra. 


516 


EPISTOLA  CCXLIX. 
ad  atricbatensem  EPiscoruu. 


EriSTOLA  CCL. 

AD  AnBATEM  S.  CESOVF.>\fi   PARISIENSIS. 

Eum  imtiuil  de  iis  quce  sibi  ail  pacem  habendam 
agenda  eranl, 

Audilo  quid  inlcr  fraircs  noslros  maliiiosc  el  flc- 
bililer  aj;alur,  anxialus  esl  super  nie  spirilus  ineus, 
in  me  lurbalum  esl  cor  mcum.  Doleo  diebus  uliiinis 
caiios  meos  cum  moerore  ad  infcros  dediici,  el,  jain 
prope  sepullurain  nicam ,  non  (ani  fnncbrc  quam 
liigiibre  spectaculum  celcbrari.  Qiiis  ciiim  lactiiiae 
el  jucunditalis  locus  eril,  ubi  visccra  inca  diris  in- 
cisionilins  305  Iu:dunlur.  fralrcs  cl  filii  mei  con- 
lenlionibus  ci  rixis  armanlur;  unilas  fraterna  scin- 
dilur,  pax  anliqua  solvicur  cl  fiigalur?  Ecce  rcvi- 
viscunl  cincres  incendiorum ,  sub  abbalibus  0.  et 


Queritur  quod  absque  tua  licentia  monachls  Sancti  ^  ^;.^^^^  saevicnlium,  cl  in  flaminas  voraces  misera 


Amandi  sacrox  ordines  contnlerit. 
.Miramur  sanclam  disciclioneni  vesiiam  ad  Iioc 
poluisse  indiici,  ul  inoiiadios  noslros  de  Sanclo 
Amandoniiper  promoverii  in  sacros  ordincs.  nobis 
non  requisiiis,  iRiioranlibus,  inconsulti«. ;  nec  ei.iui 
per  ignorantiam  juris  aul  f.itli  vos  fccisse  credimu», 
cum  el  arcana  sacrorum  canonum  vobis  paicanl,  ct 
monasterium  Sancti  Amandi  iioslrum  esse  minime 
duliilelis.  Sed  ncc  veslia;  consuetudinis  liaclcnus 
esse  aiidiviiniis  in  alienam  niessein  falccm  vosmil- 
lere,  ei  alterius  3g4  fraicrna  jura  vcl  in  modico 
usnrpare.  Nosiis  ciiam  quam  lerribiliier  sacri  ca 


bililer  excrescunl,  utomnia  in  nobis  virtiilum  ger- 
niina  eradicenl.  Ergone  peribunl  laborcs  mei,  iribus 
luslris  illuslres  (31),  Ecclesise  uliics,  boniinibiis  ac- 
cepii,  et  (ulinam  !)  Deo  grati.  0  cacca  ambilio,  quo 
fcsiinas!  non  insullando,  compatiendo  dico.  0  su- 
pcrbia,  qtianlum  poles!  o  invidia ,  quid  insanis! 
Charissimo  tibi  impulare  polcs,  qiii  alienaruin  ar- 
borum  radices  ferliles  el  amarasolcae  nostrae  insererc 
volaisti.  Nunqnid  poteril  oleasler,  inserius  ok»  con- 
ira  natiiraiii  facere  fructus  boiios?  Qnid  vobis  el 
transfiigis  Carthusiae  (32)?  quid  vobis  ci  incolift 
Aroasiit?  Inter  bacc  accinge  sicul  vir  non  soluin 


nones  bunc  detcsteniur  excessum,  d&mantibus  eis      '""''^<>s  '"«s,  sed  omnes  cogiialiones,  afTecius  et 
qiiod  oidiiiatio  a  n«n  propriisepiscopisfacta,  irriia-C  ^*^'"*;  ''^'''"^  ^^  rorliludine,  palicntia  et  virtule, 

sit  habenda,  et  exsequi  non  dcbel  sacerdotale  ini-      ""  ' 

nislerium,  qui  aliuin  quani  piopriiim  episcopum  sux 
ordinationisliabuerit  minisiriim.  Domine  mcus,qiiid 
feciinus  vobis,  aut  in  quo  niolesii  fuiinus,  ut  lani» 
liKsionis  niala  a  vobis  reporienuis?  Yideai  sancta 
prudenlia  veslra,  quoinodo  sine  dtforini  ciLaliicc 
sanari  possit  baec  plaga  iiostra.  Necduin  deforbuit 
injiiria  quam  a  veslris  abbatibus  passi  sumus,  qni 


:n  dioecesi  nostra,  iii  monasierio,  siciil  vobisscripio 

el  verbo  signiricaviitins,  coiilra  summuin  ponlificem, 

conira  doininuni    Remensem ,    conlra    parviiaicm 

noslrani,  superbe  ct  illicitc  excommunicaiionis  sen- 

Jcntiam  proferrc  feceruiit  :  iinde,  si  beneplaciium 

vcslinm  essei,  acrilcr  a  vobis  et  corrigi  et  corripi 

debucrant;  ct  ecccnondiimsanaloprimovuliiere,  se-      niorbus  paulatini    scrpens,  cujus  molesliae  si  non 

cundo  pugione  percutimur,  confodimur ,    vulnera-      occurritur  in   primis,  incurabilis  est  in  extreiRis. 

niur.  Nec  Iioc  dicimus,  Patcr,  tanquam  vclimus  esse  au( 


qiiorii:nn  per  Dci  gratiam  plures  cruiit  nobiscum 
qiiam  cum  illis.  Egoautem  in  proximo,  Deo  volente, 
omissis  omnibiis  negotiis  meis,  venlurus  sum  ad  vos 
pro  pace  el  aucloriiale  vcslra  conservanda,  cl  inier 
fratres  et  filios  vcstros  pro  posse  nostro  concordia 
rcforiDanda. 

366  EPISTOLA  CCLI. 

AD    PAPAH. 

lieprehendii  nimiam   mnltiludinem  decretulium ,   et 
professores  qui  eis  abuiebaniur. 

Impetrata  veuia  loquamur  ad  Duminum  nostrum, 

ciijus  mansuetudo  noslrain  suscilal  audaciam,  pru- 

deniia  suslinel  iinperiliam,  patientia  promitlit  ini- 

punitatein.  Compellil  hinc  majorum  auctoritas,  inde 


<30)  Odone  scilicet  el  Alberto.  Odo  illc  quondam 
prior  S.  Yicloris,  priinus  canoiiicurum  regulariiiin 
S.GcnovefoeabbasefTectus  est.Qiii  cum  sctiio  fracius, 
ejus  nioiiaslerii  regimen  diir.isissei,  in  ejns  locum 
Albertus  siiffeclus  esl.  Quac  aiitcm  conienlio  inier 
caiionicos  S.Genovefae  Odonis  lempore  exorta  fueiil, 
non  apparet,  at  sub  Ail>erlo  naii  dissidii  causa  le- 
gitiir  in  Viia  S.  Guillelmi  apud  Suriiim  dievi  Aprilis, 
scilicet  circa  clectionem  prioris  ejnsdem  monasierii. 

(31)  Ex  his  verbis  coiligilur  Sle|)hanum  iioslrum 
pcr  xvcirciler.-Aanosabhaiioe  S.  Genovefj^Parisicnsis 
praeruisse,  ab  anno  scilicel  ii7G  ad  li'J2,  aut  95. 

(52)  Legilur  in  Necrolofjio  S.  Genuveru:  noiuiullos 


canonicos  regulares  hnjiis  domus  ad  ordinem  Car- 
ihubiensinm  \  ilx  perfectioris  sludio  convolasse,  ut  iii 
Idus  Martii  his  verbis  :  t  Obiit  Pclrus  canonicus  hujus 
Ecclesiaeprofessus,  posiea  inonachusCartliusiensis.» 
Et  IV  Nonas  Augusti  :  i  Obiit  Irater  Bernardus  sa- 
cerdos  canonicus  noster  professus,  poslea  Carihii- 
siensis  monachus.  •  Qiiidam  eiiam  eo  aniino  ducti  so 
receperunt  in  monasierium  Aroasiense,  dicecesis 
Alrebatensis,  canonici  orriinis,  ubi  siriclissima  ser- 
vabaturdisci|>Iiiia  ;  siquidem  D.  Beriianli  consilio  ab 
usu  cariiiuin  et  linearutn  abstinebant,  Forte  iioruin 
a  monasierio  S.  GenuvefiC  rccessus  niurniuris  el  riiai 
occasionem  subminisiravii. 


517  EiMs roi..*:.  -  Pvus 

niorum  «ciisorcs,  aiU  (loclonim  jtnlicos,  aiH  dociri-  A 
nariim  disciissftres ;  forlioros  humeros  snrcinn  ista 
requiril.  cl  roliustos  allilelanim  ,  spiriliiiilinm  ia- 
rcrios  pugna  ii;cc  exspcctal.  Id  tanlum  qnoH  dolcl 
significiire  volunius  sanclsc  palernitali  ve.str.T,  cui 
Dciis  conlulil  cl  poleslalem  rorripiendierrorcs,  el 
scicniiam  corrigendi.  Lapsa  suni  apndMios  in  confu- 
sioiiis  oHicinam  sacrartiiii  sludia  litieiarum,  diiiii 
ci  discipuli  soiis  noviialibus  applaudunl,  ei  magislri 
glori»  polius  in\igilanl  quam  doclrinae,  novas  re- 
c«nlcsqiie  suiniJiubsel  cominentaria  (irraaiitia  siiper 
llieologica  passina  conscriUunt,  quibus  audilores 
suos  dem»Ic«anl,  delineant,  SC^^^f^cipiant,  quasi 
nondum  sunicerint  sanctorum  opuscuJa  patriim, 
quos  eodcin  spirilu  sacram  Scripluram  lcgiuius  ' 
exposuisse,  qno  eam  composuisse  credimus  apo-  B 
•lolos  et  proplietas.  Ignota  ei  p«rcgrina  conTivis 
apponunl  fercula,  cum  in  nuptiis  filii  iegis,tauri  cl 
altiiia  ejus  sinl  occisa  parataque  oinnia,  nec  resial 
venienlibiis  ad  nupiias,  nisi  quac  apposila  suitt 
preiidere  el  prandere.  Dispulatur  pubiue  conlra 
sacras  constitutiones  de  iticomprebensibili  dcilatc, 
dc  incarnatione  Verbi  verbosa  caroci  sanguis  irre- 
verenter  Itigat.  Individua  Trinilas  in  iriviis  secaiur  j 
el  discerpilur,  ul  lol  jam  sint  errores  quot  doclo- 
res,  tot  scandala  quol  aiiditoria ,  lol  blaspbcmi.x 
quoi  plaiex.  Rursus  si  vcntum  luetit  ad  judicia 
qiix  jure  canonico  sunl  traclanda,  vei  a  vobis  com- 
missa,  vel  ab  ortiinariis  judicibiis  cognoscenda, 
proferlur  a  vendiloribus  inextricabilis  silva  decre- 
taliuin,  cpislol3riim,quasi  subnomine  saiiciaRrccor-  ^ 
dationis  Alexandri  pap»  ;  el  anliquiorcs  sat  ri  cano- 
nes  abjiciunlur,  respuuntiir,  expiiuntur.  Hoc  invo- 
lucro  prolalo  iii  metliuin  ea  quae  in  conciliis  SS.  PP. 
salubriter  insliluia  sunl,  iicc  furinam  conciliis,  iicc 
linein  iicgotiis  imponunl ,  praivalenlibus  epislolis, 
quas  forsilan  advocali,  el  cuiiduciicii  sub  nomiiic 
Romanorumpoiilificuminapolbecis  sive  in  cnbiculis 
suis  confingunl  cl  couscribunt»  Novum  volumen  ex 
eis  compactum,et  iii  scbulis  solemniler  legilur,  ui 
in  foro  vcnaliler  cxponilur,  .ipplaudenle  coclu  iiola- 
fiorum,  qiii  in  conscribcndis  opusculis  suspiclis,  et 
l.iborein  siium  guudenl  imminni,  ei  nierccdem  angeri. 
Vae  duo  praedicla  sunt,  ct  ecce  rcsiat  lerlium  vae. 
Facullates  quas  liberales  appellanl,  amissa  ribcnale  ^ 
prislina,  in  taniain  serviluiem  devocanlur,  ui  co- 
nialuli  adolescentes  eorum  magisteria  impudcnlcr 
usurpeiil,  ct  in  catbedra  senioriimscdcanl  inibcrbos; 
el  qui  iiondutn  norunt  esse  di&cipiili,  368  laboranl 
ui  iiomincntur  magislri.  Omissis  regiilis  artiiim, 
abjeclisque  libris  aulbentitis  ,  artificuiti  muscas 
inaniuin  verborum,  et  supbismalibus  suis,  lanqiiam 
araiicjiruni  lendiculis  includiint.  Clamat  pliilosopliia 
vesie«  suas  scindi,  el  disrunipi,  nec  consulitur  ab 
anliqiio,  nec  antiquam  consolatur.  Il^pc  omnia , 
Paler,correclicnisapostolicx  manum  desidcranl,  nt 
iitferniitas  docendi,  discendi,dispuiandi,  auclorilate 

^)  Agii  in  bac  epistola  de  quodam  consangui- 
nco,  qui  bc-nc|iciuin  ordinis  S.Benedicti  obliiiueral, 


in.  AN.  1192-1203, 


;t8 


vcslra  cerlani  reiligitlur  ad  formam,  ne  sermo  di- 
viniis  altrilione  viilgari  vilcscat,  iic  in  atigiilis  di- 
caliir:  Eccc  bic  Cbrisliis,  .iiit  c-cce  ilHc,  iie  sancltini 
cauibus,  el  m.trgariix.  porcis  conculcandjc  tra- 
daiilur. 

F.PISTOLA  CCLH. 

AD   PR^aATUai   QUeHUAM. 

Hogat  ul  a  rrye  obiincat   dispensatiomm,  ne  cvriit 
cognlur  adesie. 

Neccssariiis  esi  advocatus  i'i  caiisa,  consolalor  in 

lacrymis,  innanfragio  porlus.inxgritiidiiicmcdicina. 

In  bis  vel  liis  siniilibusuDicum  invcni  rcfiigium,gi-a- 

tiam  veslram.Paler,  ut  ncc  minae  detcrreanl,  frau- 

des  decipianl ,  nec  x>muIaiores  commovea;il ,  iii-c 

delatores  coiivincanl.  Siipplicaloritim  csl  qiiud  pr<»- 

pono,non  parabola,  vel  problcina.  Significavii  ntibi 

quidam  amicus  meus  depulatio  doit.ini  rr-gis,quod  in 

proximo  audilurus  suiii  verbum  asperum,  ct  maii- 

datiiin  accepiurus  amaruin  eundi  ad  curiam  ;  cujiis 

vix  ccria  sunt  pericula,  incerta  remedia,  commi- 

natio  mortis,in  animis   spes   nulla  reditus,  finis 

ambigiiiis;  iii  palalio  iilo  pugna  sine  victoria,  labor 

sinc  gratia,fruclus  poena.  Sox.igesintum  elulira,  puer 

ego  veslrae  sanctilalis ,  aniium  explevi ,  <|ui  nuinerus 

369  ^'  ^^    ngni  consiieliidiiie    inonachis    inlcr- 

dicii  pu^nam.el  cx  Cvaiigelio,post  carnis  illccebras 

vidiialein   monet  conlincnliam ,  ct    cx  jure    civili 

militibus  emeriiis  ad  bonestam  siilTicil  niissionem. 

Fraclus  corpore,  laboi  is  impaliens,  niorli  proximus, 

senecluiis  incommoda  senliens  ct  dcgustans,sanct» 

paicriiitati  vestrae  prcces   ftindo,  nt  buic  periculo 

vestram,  si  pIacel,opponalis  auctoriiaicm;  el  intcr- 

venlu  veslro,  qui   sohis    suITicere    polesl,  ciipiai:» 

animam  mcam  de  morte,  oculos  incos  a  lacryiuis, 

pcdes  mcos  a lapsu. 

EPiSTOLA  «:cLm. 

AD  QtjEUDAU  OEClNLiU 

Roijut  ul  Petro  nepoti  tuo  veniam  concedal. 
Flagellum  correctionis  veslrae  miserabili  Peirr» 
Mtco  nuper  imposiliim,  movei  mc  vebenicnliiis,  ct 
moncl  ul  pro  co  preces  dilectioni  vestra!  ftindioi, 
qtiamvis  ipse  non  minus  in  inoriim  semiiis,  qiiain 
iii  pedum  vcstigiis  c(£{iil  claudicare.  Parcilc,  obsc" 
cro,  lantillo  sanguiui  meo,  parcile  reliq«iiis  mcis 
faucis,  et  homint  infirmo,  ne  inler  vcrbcra  vcsira 
absorbeatur  a,pusillunimilate  &pirilus  cl  pctitirix 
tcmpestaie.  Noliie  conterere,  si  placet,  in  eo  cala- 
mum  qiiassatum,  neclignum  ftimigans  exslingiicrc. 
Iii  inluitu  precuiii  mearuiD  beneficium  absolutionis 
mcrealur  accipere,  qui  moerel  vinculum  suspcn- 
sionis.  Absit  a  bcnigna  liberalilale  vcstra,  ui  qiii 
sempcr  et  vobis  confisus  sum,  iiiveniar  bic  coufii- 
sus.  Quod  si  forle  cum  in  aliqtio  punire  volucriiis, 
parcilo,  obsecro,  sacccllo  (33)  panpcris,  in  qiio  cl 
pccuiiia  iiulla,  ci  penuria  esi  immensa. 


rogalqtie  ne  in  ctdpae  pcBnain,  cjus  fructibiis,   qui* 
Lus  viiiim  susicntabat,  pnveiur. 


;:i9 


sTEiMi.vM  TOUNACKNSis  npiscort  m 

370  EliSlOLA    (.<:LIV.  A  ^i  (•''^).    ncconittgione  pesti/trn    ryteros  penlai, 


Precei  fundil  pro  Kodem  nefole  $uo, 
Qiii  praesciilTjm  ililisiv,  ab?eiitis  sP('|iiiis  recorda- 
iiir.  Ihijtis  ifgiil.u  tc  (liscipiihiiii  cs  e  crciJcns,  aiili- 
«jiiMs  iiilcr  ii')S  aiiiicitias  coiin<li>  (c  el  relrucluie 
fnM|iicnliiis,  el  fieqneniiiis  oLscivurc.  Pcr  lnijns 
faiilcris  iiisoliiliile  pigniis,  ob&ecro  lc  iii  Doininn, 
dccaiio  ;ir.!ciilcs  cl  cHicaccs  prcces  rniiilas  pio  mi- 
seraliili  <ogti  ilo  iiico,  (|iiainvis  iioii  nioruin  iiiiiins 
<Iiiani  iiiniiiiornin  pciiiniaiu  pa!i;il(ir.  Ccrltts  qtio- 
niatn  facilis  libi  siippiicaiKli  pntitlilur  adilus  ;  ei&i 
volueris  iiisltre,  fcJi.x  erii  exiius  iiiipelrafidi ;  |>er 
lc  niilii  benelicini:)  scMiia:n  (|iicin  pro  inc  sxpe 
iieiievoliiin  sitiii  cxpr  rius.  Absolvaliir  ope  et  opera 
liiu,.  piicor,  :>  suspcii.siniiis  vtiiculo,  cui  a&triclus 
tciiolur,  el  tlcbiliiaiis  iiicoiintiuJo,  ei  viiiculo  pnu- 
pcrialis,  in  graliarutn  pleiiittuiine  liebiior  ero  do' 
inir.o  6eciti:o,  i.\i\   iii  rcliquiig  earuin. 

KPISTOLA  CCLV 

Cenxei  non  rate  auttieudos  iitMiiosniale  ttppellanle$, 
ut  corrtclioiiem  pra-latorum  regulariuw  dclracli:rtt. 

Foniia  reguiarittni  insiituitoninn,  iniiJlis   excoi(i- 

latn  vigiliis,  sicut  dis*  ipliiia  est  humilibiis,  sio   est 

rcbcllibus  coniraria  ;  cjtis  iiilcgriiatem  cer:is  rini- 

bus  iiiclnsam,  contrndictionis  et  iiiobedientiu;   filii, 

nunc  iiisidiaiicto  circuinvolant,  iiiinc  ialenJo  subri- 

piunt,    iiiMU-    inftcicnilo  corruiiipunt  :  prxlendiiiit 

reiigioais  371  i^pccicni,  virtutis  ejus  cxpertes;  et 

utjudicutn  :  uctoiiiatcni   ciicunivenianl,  verilatem 


interini  poslulabil  jiiJicciii  orilinarium,  conflabii 
cxcubaiioi^eii,  paiiociiii.i  requirel,  et  qiKc  sccrclms 
in  ca|i(Uilo  corrigi  (iclmeraril,  iii  ronsisio  io  pnbli- 
Cf  propoiientui.  Acrctidentur  alii  xd  siniiles  jiidi- 
cioruin  {<tiepitiis,  ct  iinpiinit.is  dclicli  incniivuin 
pariet  dclinqucndi.  Conlraiia  f>nnt  hxc  sa  ris  rano» 
imImis,  ct  conlraria  capilulo  L,-\'er.*incti>>is  co:;cilii 
{'5),  qtiod  sic  iiicipil  :  lieprehensibilia,  coiilraria 
privilcgiis  ordiiii  noslro  iitdnliis.  Qwx  si  obseivata 
nou  iiicrinl,  dissolvciur  rcligio,  inibaliltir  nrdu;  ct 
coiifubis  omtiilms,  qni  snbessc  ilebiieranl,  incipicitt 
pr.vc»sc  ;  et  rautt.i  in  capiil,  et  capiit  convritctiir 
in  caudatn.  Oranuis  ct  obse<rainus  ii>  Doniino', 
372  u^  t^">  pericnlosos  revocetiit,  inandainm  et 
^  auctoriiaiem  suani  resiiiiiatis  prxdiciA  abltali,  viro 
religioso  ct  honeslo,  ut  sicut  lempore  bonx  infmo- 
rix  abbatis  R.  secundum  ordinem  nosirum  fieri 
solebat,  et  adiiuc  in  Ccciesiis  observatur,  lice.it 
prxlalo  et  cnlpas  regnlariter  corrigere,  et  oflicia- 
les  suos,  qiiamlo  nccesse  essc  viderit,  ponere,  |ier- 
mulare,  iiisiilnere,  ainovere. 

EPISTOLA    CCIAL 

AD    RPIKCOPUM    CaMCKACBNSCM. 

Coiisolalur  eum  (egritudine  labor4>H'em, 

Eo  iiiiuitu,  Patcr,  rcspicimns   incoinmodiini    ve- 

struin,  quo  et    amicus   debeat  aflici  et   proxiintis; 

iiec  enini  percgrioi  sumus  ab  illo,  qui  non  qum^rit 

qttx  sua  sunl,  et  cuin  gcandaiizalis  urilur,  el  c:tin 


subvertcre  noii  verentur.  $uspectuin  est  iiiud  pn-  q  innrmantibiis  iiifirmalur,  qnia  flere  debemus  cutn 


ciilitiit,  Paier,  cujus  ekleiiora  liia  sunt  inelle,  iiito« 
riora  viniint  non  supitinl,  sed  veneiiuni.  litijiis 
.'trtilicii  ntinistros  audivimus  vos  audivisse,  et  ad 
cortiin  siiggt-slioiiein  scripsisse  quxidain  abbali  S. 
Saiyri  viro  nligioso  cl  honesto,  qux  sub  quadam 
fornta  prohibitionis  el  prxcepti  virgain  corr  picndi 
afrcruiii,  noii  lineam  corrigenOi.  Mamlaio  vestro, 
verbuin  aspcrnnt,  terribile  canleriuin  excoinmuni- 
catioiiis  addiitistis,  ne  aiiquisiii  ecdesia  S.  Satyri 
post  faciain  professionein  ,  vel  post  appellationem 
ad  mnji.reni  audieniiain,  violenler  ejicialur,  aut 
iiijiiste  vcxctur  quousque  causn  ejus  canonicain 
aiidientiani  accipinl  in  prxsentia  vestra,  in  quibus 
tolius  di^soliitioitis   fanies,   et  dissensioiiis  incen- 


flcntibus.  Iluniililcr  iifHiclo  conipatinuir,qnia  vir. 
tus  in  iiirirDiitale  perflcitnr,  «liliicr  episcnpiiia 
consolamur.  373  FiageHa  Dei,  beneficia  sunt ; 
percussioiies  ejns,  reroedia;  caulerium  eju<-,  niedi- 
ciiia.  Prolielur  in  dolore  patientin,  loi^animitas  in 
cruciain  non  diTicial,  in  gratiarum  actione  Tigilet 
ntiior  caslus.  Wxc  sunt  qnibus  placari  poteril,  qoi 
percuiit  ei  sanat,  occidit  et  viYificat,  diligit  et  ca- 
stigat.  Vobi^cum  parlem  calicis  hnjus  compatiemlo 
conibibiinus,  nec  expertes  eritnus  tribulalionis 
a^groli,  qui  espcrti  sumus  dilectionem  sani.  inle- 
ritii  quae  possumus  impendimus,  rogantes  Dominuin 
Jcsum,  ut  qiii  socrum  Petri  liberavil  a  febribus, 
jacenti  fantulo  suo  ntanum  porrigat  satutarem,  et 


diuni  cuiititiulur.  Quoniam  cum  aiiquis  in  iila  ve-  D  excoctuni  tanquam  aurom  iti  fornacc  reddal  anti- 
iierabili  haclcnus  Ecclesia  oflenderit,  unde  discipii-  stitcm  in  ntinisterio  suo,  redtlal  popiilo,  reddat 
nis  rcgularibns  suljncere  debeat,  slalim  corre-  clero.  Praetcr  bxc  siistinete  modicuni  palicntix 
ptionctncorreciioncinquedcclinaDS,  ad  appellationis  mex,  quia  non  niodice  presbyter  vester  S.  Bri>ii 
oonvolabil  dilTngiuin,  se  dicens  injusie  et  violenier  nie  Ixsit  ininierituiu,  sagittavit  ignarum,  letigit 
cjici.  Certc  «i  culpa  talis  fueril  pro  qua  ejiciendus      iinprovisum.  Sibilavit  in    auribus   presbyteroruni 


(34)  Licituin  semper  (uil  in  ordine  canonico  ex- 
Ira  monastcriiim  ejiccre  eos  qni  aut  correctioiictn 
subire  dclrcctabant,  aut  correpti  se  in  nielioreni 
iViigeni  non  tecipieliant,  scd  aliis  scandalo  ac  per- 
verso  eraiit  exemplo.  Qiiod  qiiidem  eiiani  iii  ip^a 
S.  Augusiini  Ucgiilit  jubelnr  liis  verbis  :  «  Qi:od  si 
forle  reciisavciil,  eliamsi  ipse  non  abcesserii,  de 
\c>.iia  societaie  pnijii:ialur ;  iioit  ettiin  el  lioc  (it 
crudeliler,  sed  inihcricordiler,  ne  coiitagione  pesli- 
fcra    pluritiios    pcrdat.    i    Quae  verba    hic    uiur- 


paniur. 

(35)  Hic  canon  est  6,  qui  incipit  :  Irreprehensi- 
bllis ;  iii  isto  auieni  canone  bxc  verba  ieguntur  : 
«  Nc  inoitachi,  sive  quicunque  religiosi,  cuni  pro 
aiiqiiu  cxcessu  fucriiit  corrigendi,  conlra  regnla- 
rein  pralati  sui  et  capiiuli  discipliiiain  Appell.ire 
pt:esuinanl,  scd  quud  huiniliier  eis  fueril  injtin- 
cluin,etc.  »  Conciliuin  vcro  Laieraneti!>e,  dc  i|iio  hic 
agitiir,  coiigregaluin  fuil  ab  Alexnndro  III,  anno 
il7D. 


•21  EIMSTOLyE.  -  PARS 

vcslroriim,  audisse  inlcr  vos,  ei  nos,  siniiiliales  cl  A 
iiAtn  vel  ciirrerp,  vcl  laiere ;  si  odiornin  caiisa  esl 
idonca,  sequcliir  salisfaclio  proinpta  paritcr  el  pa- 
lain.  Siii  aiileii),  piinialiir  lingiia  lcrlia,  qii.e  cl  fra- 
ircs  volucril  dividcre,  ei  iiiler  amicos  jnrgia  semi- 
iinre. 

EPISTOLA  CCLVII. 

AD    QUEMDaM    PRiei,ATi;M     ECCLESI.E     r.OMA.N.€. 

Roynt  eum  ut  imftediat  ne  qnidam  clericns  prccben- 
dnm  in  sua  Ecclesia  oblineat. 

Inlcr  inilia  proniolionis  mcx,  passns   iinlignalio- 

neni  etiram,  immissiones  per  angelos  niaios    lan- 

ti  liirbinis  impelii  dirigiii,  Paler,  iii  milii  ipsi  (.xdio 

cssem,  «micis   calic^m  Iristitise  niiscerem,  ininiiois 

insiiliandi  maleriam  darein.  Pacalo  (andein   placa- 

loqtie   374  <l^"i>"0  P-^^P^  per  Dei  misericordi.im,  B 

posi  niulios  labores  meos,  vix  rcspirare  copperam, 

cutn   ecce  qiiidam  inimicus  meas,  animam  mcam 

•|u.Treos,  a  sumn:o  poiilirico  lilleras  iinpciravit,  iil 

eiiin  in  Ecciesia  noslra  rccipi:im,  el  ei  praebend»:», 

qii.indo  vacaveril,  assigncm.  Lilteraie  iiie,  P.iler,  a 

poste  isla,  obsccro,  el  supplica(e  doinino  papa^  pro 

iiie  faniulo  vesiro,  clerico  vestro,  el  si  aiideani  di- 

cere   amico  vestro,  ne  addat   iterum  ainiciioiicm 

ainiclo,  et  reliqiiias  indignalionis  su;e  qu.is  exslin- 

lisse  me  credideram,  rocain  suscitct  in  ruinai*. 

Exaudile,  si   placcl,  in  liujus  tenipestalis  ariiculo, 

cisi  non  preces  meas,  saltcm  preces  nrpoiis  ve.mri, 

cni  ad  voluntatem    veslram  in  Ecclcsia  no&tra  prae- 

bendam  e(  benevole  proniisi,  et  bendicio  donavi. 

lieiicvoius  csl  qiii  promiliil,  bcnelicu»  qui  largitur.  G 

Qund  &i  donantis  hilaritas  comiletur,  iilrumqueto- 

tiiin  qui  recipii,  sese  debet  infundere  iD  gratiaruin 

|ileiiissiniani  aclionem. 

EPISTOLA    CCLVIII. 

AD     DECANUU     CURTnACENSEM. 

Coiiqueritur  de quoUam  qui  suum  mandalum  tpreverat. 
Txdcl  nos  loiies  fcribcre,  cuin  liucrutx  noslra: 
nec  uliiiliitem  vobis  conferani,  uec  bonorcm.  Ex- 
spcct^ns  exs|>eclavi  prebbyteruin  de  Lincellis,  cl 
iion  iiitendil  milii  :  aut  negligit,  aul  contemnil.  Si 
negligit,  argiicndus  est  ;  si  conlcmnit,  puniendus 
est.  Arguendus  pcr  incrcpalionem,  puniendus  per 
siispen&iunem.  Utrumque  tibi  pr?ecipimiis,  nisi  et 
lu  cuin  eo  de  ncgligcntia  velis  argui,  aul  de  inobc-  ^ 
dienlia  condcinnari. 

(56)  Id  est  episcopi  Parisiensis  Mauriiii.  Vocan- 
tur  euini  episcopi  majores  sacerdotes  qui  praesiinl 
aiiis,  ipsisque  munus  consccrationis  iniperiiuniur, 
suniqiie  dignitate  et  poiesiate  majores  aliis  piesby- 
teris.  Ubiit  auiem  Maiiriiius  anno  1196,  iii  Idus 
Sepieinbris,  quo  anno  videiur  scripta  h^ec  epistola. 
Sepeliiiir  aulem  iii  cliori  ecclesioe  S.  Victoris  me- 
diluliio,  ubi  legilur  boc  epiijphium,  sed  recentioris 
n(»l;e  :  lieverendus  Paler  Hauriiius  Pnritiemis  eyji- 
tcopus,  qni  primus  baiilicam  B.  Mariae  inclioavit. 

(57;  Versiis  elegiaeos  luinuio  inscribendos,  sed 
Iniiliiin  quatuor  ex  bis  fueriint  apposili,  ul  antiqiia 
S.  Victons  inoiiuinenia  lestaniur  in  hunc  modum  : 

Doctor  et  antittes,  calhedra  condignut  utraque, 

A  prima  nieruil  continuare  duas. 
Siina  fiies,  doclrina  (requens,  ileemosyna  jugit, 

Patrol    CCXI. 


III.  AN.  1192-1203.  F-M 

375  EPisroLA  tcLix. 

Ab     KPISCOPtM     A  TRCDA  TE>9EM. 

A(jit  de  suo  ac  civitatis  ttaiu. 

Quia  de  slatu  nostro  placuit  vobis  inquircrc,  ni- 
hil  aliiid  respondere  possumus,  nisi  qnod  slatus 
civitaiis  nostrx,  casus  forluitos  exspectat,  certsit 
cum  incerlitudine,  pcndet  ex  insidiis  forluiiu>,  ce- 
spiial  in  invio,  palpilal  in  obscuro.  Acciiiginiiir  iii 
inuro,  et  vallo  cingimur,  siinilcs  filiis  Isracl  qui, 
post  iransmigrationem  muros  civiialis  dirutx  reli- 
cicnics,  allera  manu  gladium,  allera  irullam  rx~ 
fnentarii  (eneban(.  In  sudore  vulius  noslri  iubora- 
nsus,  lerram  ejicientes  fossorio,  el  cophino  effe- 
rentes.  Hxc  est  solliciiudo  nosira,  duin  eispccla- 
mus  qui  salvos  nos  liberet  ab  bosiibus.  qui  uos 
undique  concludunt,  ut  ncc  liberum  inlroitum,  nec 
libcrum  habeamus  egressum. 

EPISTOLA  CCLX. 

AD   nOBERTDM  ABBATEM   6.  VICTORIS    rxllS. 

^/i((>r  epilapliium  Mauritii  epiteopi  Ptiritientit,  quod 
iis  (lugitantibut  coinpOiveral. 

Dictum  cst  nobis  qnoJ  excilare  vcliiis  verecun- 
diam  nostram,  ct  rnbori  nostro  non  parceiitcs, 
antiquo  ine  includere  ludo.  Onus  importabiie  nobis 
imponitis,  cui  non  sufficcrel  Yirgiiiana  graviias,  aut 
levitas  Ovidiana,  scilicet  ut  subscribamiis  aliquid 
sepnlcro  mngni  saccrdotis  (36)  Pairis  noslri  M.  Pa- 
risrensis  376-377  episcnpi ,  quod  inluentibiis 
memoriam  ipsius  reprxsentet.  Si  fecerimuseiJegen- 
tibusludibrioerimus  et  ridiculum.  andienti.  nelirum 
senem  ciamabunt,  arguent  cpiscopum  Imprudcn- 
tem,  qui  cum  sacramentis  debeal  iniendere,  versi- 
culis  pueriiiter  occupetur.  Rursiis  diflicile  est  Mau- 
riiianas  virtntes  brevi  claudi  epigrammaie,  brevi 
epitaphio  comprehendi.  Ne  tamen  vobis  apparea- 
mus  ingrati,  compresso  interim  pudore  paucos  ele- 
gos  scribimns  (37),  ut  ex  eis  uuos  aut  qnatiior,  qui 
vobis  magis  placuerint,  excerpatis.  Rogamus  ei 
obsecramus  in  Domino,  ut  aucioris  tacito  nomine 
reciieatur  : 

Excitut  mitero  laergmarum  vallii  in  orbe 
Ponitur  alema  vivut  in  urbe  lapis  (58). 
Doctor  el  antittes,  cathedra  eondignut  utraque  (39), 

Clamal  Paritiut  non  habnitte  parem. 

Virginei  meruit  qiue  teriia  pravtnit  idut, 

Splendorem  tepelit  nuie  tepulta  diei. 

(38)  Hoc  titnlo  afflcit  Mauriiium  episcopum,  si> 
«luidein  prxsules  exeinplo  Chrisli  sunt  lapides  vivi 
el  angiilares.  facientes  uiraque  nnuin.  Alludii  etiaia 
ad  id  quod  habeiur  in  Hyinno  dcdicaiionis  Eccle- 
siae,  Urbt  Jerusalem  iieata,  qu«  construitur  in  coclis 
vivis  ex  lapidibus. 

(39)  Episcopali  scilicet  Parisiensi,  et  scholari,  in 
qua  doctor  exiinius  publice  iheologiam  docebat.  dd 
quo  ai(  fhronicon  nionachi  Allissiodorensis  :  «  Fio- 
ruil  Mauritius  episcopus,  qui  ob  industriani  el  litte- 
rariim  eximiam  el  disertitudinem  linguae  pr»rci- 
puam,  de  inliino  inagn;«  paiipertatis,  ad  poiitificalis 
eveclus  esi  apiceni  digniialis.  > 

17 


5S3 


STKIMU.M  TOKNACCNSfS  mSCOPI 


Bi4 


X  f)rtma  nieruU  condininre  ditas  (40). 
Siiua  fidet  (41),  docliina  fiequeiu,  eleeniosijufi  ju- 

[,jii  {H), 

Oamol  Variiius  uou  liabnisse  pniein. 
ildgnificum  tliucluru  doinus  (15),   el   fnhiirn  lem- 

\l'li  'M), 

Munificum  perliibent,  advena,  pnuper,  inopt. 
llorrea  pnupcribus,  el  scriniu  seinper  aperla. 

Exp  isiiii,  nijserij  semper  nperia  manus. 
Ponii/iain  tanli  ineriti,  sermmque  fidiiem, 

Serva  Maurilium,  virgo  ilaria,  luum. 

378  EPISTOLA  CCLXI. 

kV  imCONeM  CANOMCLM   S.  CC.NOVEFye   PARISIKN<^IS. 

Conalur  levare  mixrorem  a    morte    nepolis   conce- 

pluni. 

Seaex  f>eni,  iniirmus  «Jchili,  rcniotiis  ahsenli, 
AOnsiilo,  suailco,  snggero  ul,  sicul  liubucras  consi* 
litini  iii  prosperis,  iiabeas  sotaliuiii  iu  adversis. 
Oltiluni  iiepoluli  lui  ne  piangas,  qui  raplus  esl  iie 
malitia  mutarel  iiitelleclum  ejus,  qiieni  creilimus 
ininiaculalum  corpore,  sic  el  immaculaiuin  ineiite, 
iiori  tam  a  le  recessisse,  quani  te  ad  DominiMii  [»rx>' 
ressisse.  Lacrymx  qiix  siipcr  mortuos  fiinihiiitnr 
inaiicssuni,  eiqu;c  oiricitinl  flenti,  ei  noii  proficiunl 
pio  qiio  netiir.  Vellvm  le  mecuiii  csse,  el  ita  ine 
lecuiii,  ui  couinuinia  nubis  esseiit  tani  prospera 
quxiu  adversa  et  ulrique  solalio  esscl  sencclns  si' 
Diilis,  allerul.'-!  delecl&biiis  et  neutri  aileriiis  ono- 
rosa.  Uliiiam  qiiaiido(|iie  videamus  nos  inviceni,  ut 
invide.imus  nutli,  el  invideai  nullus  noliis. 

379  EPISTOLA  CCLXII. 

AD   GCILLEI.UUM    AltCniEPISCOPUM     REMEMsEM. 

Seribit  pro  lngelburge  regina,  in  cujus  graliam  ejut 
implorat  opem  et  ttuxiUum. 

Assumpta  pauiisper  audacia  loquar  ad  «lominuin 

meum,  nec  lenuitaie  prsesumens,  nec  pusilianimiiale 

diQdeiis.  Notiabjiciet  me  plastes  liitum  suum,  vascu- 

lumsuum, ligiilu$,artifex  opus  nianuum  &uarurn;:ion 


B 


A  :il)jiciet,  inquniii,  vcl  a  qiieror  qncreir.ein,  vel  a  mu». 
icorma'renieni,  (|ucm  extulitet  prxiulit»nec  aqiisero 
quaercntem,  ncc  a  inereor  niercniem.  Rcqiiis  fc»  csl 
noii  parabola  qunm  proponn,  cui  el  compassinneni 
debcat  beiievolusaninius,  ei  coii.<;olationeui  benefiia 
manus.  Esl  apiid  nos  preliosa  margarit.i,  qiix  coiw 
ciilcalur  nb  lioniinibus,  honoralur  ab  angelis,  digna 
lliesnuro  rcgio,  digna  palalio,  digiia  coeto.  I\eginiiin 
dico  (45),  qii.ie  apud  Cisoniuni  quasi  ergastulo  clau* 
dilur,  panpcrtale  premiliir,  exsilio  rclegalur.  Plao* 
ginius  rortiinani  personx,  Deo  rclinqniiniis  causat» 
foriuiiic  el  exilum  causx.  Quis  eniin  sit  lain  fcrrei 
cordis,  tapidei  pectoris.  qucin  iion  inoveat  in  laiiiM 
adversilatc  puella  illiisiris  reguin  natalibus,  In^i' 
gnis  inoribus,  scrmonihus  voreciind.i;  ciiin  Ainbro- 
siana  virgine,  pulchra  facio,  sed  pulchrior  nde; 
annis  qiiidcm  Juvcncula  ,  sed  animo  caiia,  pcno 
dixcrim  Sara  maturior,  Rcbccra  sopicntior,  Ra» 
(hcte  gratior,  Anna  (ievolior,  Suznnna  caslior.  .Ab 
his  qui  do  forniis  mulicruiii  botcnl  di^ipiitaie,  nec  dc^ 
forniior  Helena,  ncc  rolixcna  ahjcclior  juilicatur. 
QuoluliaiMim  sludiuiu  ejus  orare,  ant  iegcrc»  aut 
opcri  inaiiuuinoptiram  dare.  Atcini  nesril,  lesseram 
ignorat,  ipsasoralioiicsa  380'384  mane  usqui-  a«l 
sexiani  proleiis:)s  cuin  lacrymis  cl  gemiliiius  elTiiif 
dil,  noii  laiii  pro  se  quain  pro  doniino  rcge.  In  ora- 
torio  nunqii.iiii  sedet,  aul  corpore  scmpttr  erccin, 
aul  flcxis  genibiis  sciiipcr  acclivis  et  proiia.  Credi- 
nius,  qnia  si  talcm  cognoscerel  Assiiertis  noster, 
gratam  haberct  Esltier  snain.  et  cxtcnsa  virga  bc* 
iievolentio;,  virga  dilectionis,  virga  rcgni  sui,  rcvo- 
caret  eam  in  aniplexns  regios,  cnmniutaiis  divur- 
lium  consorlio,  raiicorem  mansueludinc  iniliguns, 
exlerniinans  odium  vcritale,  quia  crediinus  quod 
aul  verbo  aut  voliintaie  diceret  ei  :  Specie  lua  el 
pulcliritudine  tua,  inlende,  prospere  procede,  et  rt- 
gna  {Psal.   XLv);et  illud   amatoiium  Saloniouis  : 


(40)  His  verbis  iniuiit  Maurilium  primum  llieolo- 
giaiii  fuisse  profcssnm  piiblice  Parisiis,  quod  munus 
autisies  crealns  non  «iedigi  alus    csi  etiam   obire. 

(41)  De  ejiis  fide  praeclarum  referlur  exemplum 
a  lligordo,  qui  de  illo  bxc  scribit :  t  Quia  resurrc- 
ctionem  corpomm,  de  qiia  inuiios  periios  lempore 
suo  li.Tsilanlcs  auilierai,  (irmissime  credubat,  cu- 
pieiis  illos  ab  increduliiaie  siia  etiaiu  inoiiens  revo- 
c:ii'e,  roliilum  scribi  mandavii  hujiisinodi  scripiuni 
conliiieiilem  :  Credo  quod  liedemptor  meu 
tn  noviiiimo  die  de  terra  surreciurus  sum,  et  in  carne 
mea  videbo  Deum  Salvatorem  meum,  quem  visurus 
tain  ego  ipse,  et  non  «liut,  et  oculi  mei  conspectnri 
tum,  reposita  est  hcee  spesmeain  5inumeo{Job  xix). 
litiuc  lolultim  iii  exlreniis  ageiis,  super  pectus  suuin 
exiensuin  a  fidelibus  suis  el  familiaribus  poiii  inx- 
cepil,  ut  oiniies  viri  tiiterati  ad  ejus  sepuiluraui  in 
dic  oliilas  sui  conveiiienies,  el  hanc  sacram  Scri- 
pliiraui  iegenlcs,  firmissime  communem  oinniiiin 
corporiim  resiirrectionoi»  crederenl ,  el  deinceps 
tiuilaiemis  dubilarenl. » 

(•42)  IIjcc  de  fllo  Uigordus  :  i  Quidqiiid  in  re 
m.iiK  ipi  habuit,  paiiperibiis  erog.ivit.  > 

(43)  Ipse  enim  Salomonis  iusiar  doinum  Oei  ac  do 
iniiiii  suain,  palntiuin  scilicet  episcopale  quod  etiain 
siiperesi,  conslrujil,  salt&ni  ujus  capellam  el  iul.nu 
[>crum>)I.iin  ac  spaliusain. 

(11)  Coiifciruikil  quoque  eleganiem  el  insigue:!i 


basiiicam  B.  Mariac,  licet  eam  forle  non  inchoav*!- 
rii  nec  perfecerit.  Quod  testatiini  reliquit  monacbut 
idem  .Ailissiodorensis  bis  verbis  :  i  Hic  iiiler  pr;e- 
claraopera  siia  ecclesiani,  ciiiprxeral,a  fiiiulamciilis 
exslruxil,  duosqiie  poiiies  l.Tpideos,  ailerum  $»ptr 
Sequanam,  allenim  siiper  Malronam. » 

(45)  Scilicel  iseinburgem  vcl  lngeiburgem  ^» 
Dania,  quani  rex  Philippiis,  aniini  leviiaie,  aul  ali- 
sciipiuni  qua  cognaliime  duclus,  velut  noiiiiuliis  placel,  in- 
syivii.el  ^  caiilatioiiibus  iascinaius,  rpudiaveral,  ui  .M:iriain 
ducis  Turingite  filiam  accipeiel.  i)e  hoc  divorlii) 
li:ec  lialieiiliir  in  Memoriali  hisloriarum  Jo.  a  S.  Vi* 
ttore  siib  anruin  1198  :  <  Eodom  anuo  rex  Piiilippus 
cuin  nollet  sororeiu  regis  Dacoriim  accipcre  uxoreni 
suam,  adiitoiiitus  a  papa  per  cardiiiulcs,  Petrus  Ca- 
puaiius  eum  excomittunicavit,  cunsilio  prius  apud 
DiViunem  convocato,  ei  quia  aliam  inductam  tene- 
bal,  nec  defereiis  appeltalioni  regis,  regniirn  Fr.»n- 
c\ji  interdicliim  est,  ct  hoc  in  festo  S.  Wicolai ;  se«l 
scnteiilia  noii  fuil  proniuigaia  usqiie  post  Nalale. 
El  liiiic  Phiiippus  misil  iiuntios  ad  p^ipam,  et  re* 
cessii.  Ci.iiii  rex  iniijigsei  ad  p.ipam,  iicni  n  iiiisit 
iii  Fraiiciaiii  Octavianum  Ostiensein  episcopttin,  et 
Joaiiiieur  Velilreusem,  per  qiios  rex  4^hitippiis  Ma' 
riam  aiijecit  snperinduclain,  et  primam  uxoreni  re- 
cepil  siipciTicie  lenus  ,  iion  rciidens  debiiuni,  sed 
poblea  ileruni  diiiiisit. »  Dipiuiua  li>noceiilii  lil  pro 
iitierdiclo   regni,  de  quo  tii«  :)gilur,  exi>ui  iiitei 


y 


i^' 


X,<ii  '  EPISTOLyE.  -  PARS  111.    AN.  Ii9i-1405.  525 

litetrltrt,  revtrlert,  Sunantuis,teiertereui  iutueamur  A  w\Uo  vobis  de  panro  iJiesauro  parva  imiimscnh. 


^ll^ 


bl 


ie{Caut.  Ti),  propier  honcslam  morum  eiegasvn.mi. 
T«lis  ac  lania  regom  marJyrumquc  beata  proge- 
uks  (46),  germen  nobile,  semco  sanclum,  rcculas 
tii««,  vesies  scilicel  modicas,  cl  vasa  paucuia  cogi- 
Uir  prcB  inopia  viclus  cxponcre,  tJislrahcre,  sublia- 
•lare.  Aiimoniam  peiit,  eleemosynain  posiuiat,  ma- 
niNH  porrigit  nl  accipial>  ct  snpplical  ponigeiili. 
Fleatem  »3cpe  vidi,  el  ego  flens  cum  ipsa.  ei  pro 
tpu  coH»rejn«it  cor  meuin  e4  expavit,  Connnoiuii, 
quantuni  polui,  ut  jactarel  cogilatum  suuui  in  Do- 
mino,  quod  et  ipsa  facere  non  destilil ;  respondebal 
l»er  singula  :  Amici  mei  ct  proxlroi  mei  recesscrunt 
a  nie ;  uiiicum  refugium  meum,  dominus  lueus  Re- 
mensis  arcliiepiscopus,  qui  me  ab  inltio  adversiiaiis 
inex  liberaliler  fovit,  aluit,  nutrivit.  Moveant  vos, 
Pater,  lani  nobiiiset  praecipuae  puetlsc,  avis  et  ata- 
vis  regibus  ediia  lacrymosa  suspirin,  flcbiles  ge- 
mitiis  cl  qui  lol  ct  taniis  pauperibus  erogaiis  «le- 
ema«iynain ,  inendicanti ,  posl  lantira  gioriaio , 
regiii»  pieialis  vosira;  viscera  nojiclaudaiis.  Exccs- 
sit  episiola  modum,  sed  increpabat  brevilaiein 
iiiaieria,  ct  pielas  accendebat  siylum.  Vaietc. 
385  EPISTOLA  CCLXIII. 

AB  CUMDEM  (47)    1!«  PERSO.NA   EJUSDEll  REGIN.X. 

ttogat  ne  patialur  »ui  matrimonii  disioluiionem,  el 
iiOH  cogalur  ad  alias  convolire  mtpliat,  et  in 
alienas  mnnus  devenire. 

Iii  latioiie  et  excessu  cab  uli  bencnciorum  veslro- 


B 


iioii  qiiasi  merlioria  gratise  vestrx,  scd  quasi  roiii- 
nioniloria  fortunae  mcJB  (49). 

386  EPISTOLA  CCLXIV. 

AD   DOMINUSI   SOrREDOM   S.  ROMASA:   ECCLKSI/e 

caro:nalem. 
Qiioniam  suffragio  juslse  poenitenilje  juvari  dcsl- 
dero,  procidetis  ad  pedes  vcslros,  paraius  finm 
VAvn  vobis  qiiam  ncpoti  vesiro  servire,  siibesse, 
obedire.  Indnlgete  niihi ,  obsecro,  juvale  pusiiiani- 
.Miein,  el  auxilii  consiliique  roanum  porrigit^,  qnia 
rcmpiis  miserendi  ejiis,  quia  vcnil  lempus.  Absor- 
beat  iiiilignationoin  clemenlia  veslra ,  liberaiitai 
raticorem  compriinat,  renovet  amicitiam  graiia, 
non  merittim. 

EnSTOLA  CCLXIV  {bis). 

AD  lOANNEM   riLIUU   CANCELLaRII   ALIiC   ORBIS. 

Vcteres  amicilix  nec  conleniptu  aiijiri  delient, 
ncc  fasiidio  premi,  nec  oblivione  deicri;  angeri 
voliint,  non  ininui ;  convalescere,  non  perire.  Ha- 
ruin  coiniiiercio  sic  aliqiiaiido  juncll  sumus ,  ot 
alier  ailcri  veiiel  ei  in  adversis  compali,  el  in  pro- 
speris  cong^udere.  Hac  fiducia  monitus  et  moius, 
obsecro  te  per  illam  aniiquam  muiua}  societatis  ei 
dileclionis  copulam,  u(  doininu  Patri  tno  sacrx  urbin 
cancellark),  viro  qiiein  diligimus  itn  Ciiristo,  preces 
instanies  pro  mc  porrigas,  qualenus  iiegotlum  quod 
ei  per  liiteras  signiGcavi ,  ct  benevole  suscipiat,  et 
beneOce  pertraciet.  Consiiio  suo  liberet  me  ab  ho- 


rum.    Patcr,   aiiinia   mea  quaiituni   ad   condignas      ,„|„g  j^iqy^,  ^^  ^^^^^^^  q„i  ^„^^   ^^.^^-^^  ^^-^  „,^ 
graiiurum  aciioiies,  el  non  sumclt  aireciu  et  doficit «'  p,.osequens  ei   infestans,  387  sangninera  metirc 


iwtellectn.  Vere  Doiniiius  respcxil  humti<taiem  an- 
rillx  suae,  qui  per  grutiam  suain  vobis  iiispiravit, 
ut  juvetis  pusiHaiiiiuem,  rcfovealis  flebilem,  con- 
sulatis  exsuli,  s>>li  siiis  solalio,  ne  tantae  calamita- 
lis  impctus,  in  me  famula  vesira,  calaiiium  qiias- 
saiuni  conierat  et  lignuin  fuinigans  perexsiinguat. 
BeneRcia  vestra  superabundani  ei  nierita  supplicis 
cxcedunt  el  vota,  cum  alium  qui  vobis  retribuat 
iion  exspectetis,  nisi  Oruin;  el  alii,  qui  vobis  dis- 
suadcat,  facilem  non  prxbeatis  auditnm.  Non  pcr- 
miliat,  quxso,  Doininus  meus  in  hoc  misericordiae 
sux  cursu,  inter  alienas  manus  (48)  roe  devenire, 
iie  si  forte,  quod  absit !  acciderel,  forel  mihi  riiina. 


sitit,  et  pacem  lurbare  non  desistit. 
EPISTOLA  CCLXV. 

AD  QOEMOAH  PRjCLATUM   neCOLAREM. 

Uonet  ut  culyas  in  decursu  tu(e  visiialionis  depre- 
hensas  diligenler  examinei  et  corrigat. 

fiuiii  pasioris  inieresl  curam  gregis  sibi  a  Deo 

cominissara  lanto  mentis  affeclu  suscipere,  ut  reli- 

giose  viventes,  non  solum  possiLin  suo  stalu  con- 

servare ,  verura  etiam  exemplo  sux  conversationis 

et  fainx  ad  sumnium  apicem  religionis  promovere. 

Hiiic  est  quod   iniror,  nec  .salis  adniirari  sufficio 

qii:e  nccessitatis  occasio,  quae  vos  festinalio,  gradu 

tam  citato  per  partcs  nostras  compiilit  transire,  nec 


oon  casus;  praecipititiin,  non  dcsccnsus.   Interiin  p  ^d  domus  nostrae  hospilalitatcm  decliuare,  ui  prx- 


^us  Regetta.  t  Datum  Lateraiii,  pontilicatus  anno 
111.»  Incipit :  <  Quaiito  charissimuin  (a).  > 

lnfeiix  illa  regiiia  sic  «iiinissa,  ad  iStephanum  no- 
Struin  coniugit,  qui  ei  apud  Cisoniuni  niunasterium 
canonicoruni  regulurium  sux  diuecesis  Tornacensis 
paravit  hospitiuin ,  ubi  a  sxcuii  curis  et  pompis 
curiae  seinoia,  Deo  et  orationi  vacabat.  Piaui  ejus 
vitani,  iiiopia  taineii  ei  xrumnis  aiOictam,  apud 
Cuillelmum  Remensem  archiepiscopum  ipsius  regis 
avuiiculum  ,  disertc  hic  exponit  aucior  nosler, 
opeiuque  ejus  posiulat ,  ac  si  fas  est  diceie,  siipem 
eiiteniticat  pro  regiua  iuope,  cl  in  exlremis  rcducia 
angusiiis. 

(46)  Erat  enim  hiia  Vadelmari  Oanix  regis,  niii 
Catiuti,  nepoiis  S.  Canuti  rcgis  et  niariyns,  ciijus 
fentuin  recolilur  in  Ecclesia  die  19  Jaiiuurii,  ut  pa- 

(o)  Yide  Opp.  InDocentii  III  edilionis  noslrae  l.  I.  Y.Dir.  Patk 


tei  ex  seric  genealogica  regiim  Dauix. 

(47)  Eo  riiie  videliir  scripla.  iil  grales  rependat 
e.iilem  regina  archiepiscopo  nemensi  de  auxiliii, 
quod  sibi  in  extremis  angiistiis  posil»;  pnesliteral, 
sicul  eum  pcr  epistolain  superius  scriptain  rngave'» 
rat.  iii  qiia  apparei  ipsani  eiiam  aliuieiilis  nd  vitaiR 
su.otenlanilam  necessariis  caruisse. 

(48)  Videlucab  ipso  expeiere,  ul  non  siiiat  n<a- 
trimonium  suum  cum  rcgc  inilum  irriiuin  declarari, 
ne  ad  secundas  e;  alienas  niiptijs  coovoiaie  coga- 
tur.  qiiod  tuta  fieri  posse  coiiscieulia  (iifliduDs,  ut 
grave  nialuin  roriiiiiiabal. 

(49)  Muiiera  ilia  cxigna  qux  miitebal,  et  regi.e 
miinificenii.e  nuii  congrua,  lenueni  ac  humilem  ejr.s 
sorleiii  argiiel>aiil. 


527  STEPHAM  TOUxN 

sci)ii:i  vnslra  rxliilaiAti ,  roiisitio  rolioraii ,  auxilio 
stinulii,  qiioil  iniiiiis  ordinaie  geslum  ('iiissel  corri- 
Roreniiis,  cl  (piorl  iiiinus  deccnlcr  ornnlum,  ad 
.gradiim  pcrfeclionis  perduccrcmns.  Igiiiir  paicrni- 
i.Uein  vcsiran)  iiiipiorainus,  ul  onns  qiiod  ielo  jiis- 
tiii;e  el  iiistinclii  diviiii  amoris  siisccpislis ,  meliori 
line  coiicliidalis,  ul  congregnliones  fralrmn  noslri 
ordinis  visilanles,  culpas  diiigeiui  scrulinio  cxami- 
iieiis,  examinalas  corrigalis,  corrccias  iinnintelis, 
til  qiiolqtiol  vesiroe  discrelioni  commissi  siiiil,  anie 
iribun:il  judicis  immulatos  iiivci>ialis. 

388  EPISTOLA  CCLXVI. 

AD  AMICUM  SUUM. 

ilouct  ut  Cttveat  ne  dcmnum  aliqnod  a  nepotibus  luit 
patiainr. 

Novcrii  vcsirac  diieciionis  discreiio,  me  pro  pace 

palriic  cl  slabililale  nostrx    Ecciesiae,  inodis  om- 

nibiis,  qiiibns  polui,  laborassc,  ncc  in  bono  pacis 

firmiicr  adhnc  restitui  polnisse ;   siquidem  nepotes 

iitclin  anxilio  domini  II.  flduciam  co'icipienies,  el 

idco  siiperbo  oculo  incedciites.  el  odio  insanabili  me 

perseqiienles,  lcrram  ineam  devastare  conjuralione 

peiTida  conjuraveninl;  et  quia  inviJorum  reIa(ioi:c 

ol  siisurroiic  detralientium   tidelilali  veslrse  innu- 

inerain  peciiniam  apud  vos  mc  rcposuisse  aulumant, 

limeo  nc  primum  belli   congressum,  quod  Dominus 

avcrlal!  senlialis.  Quaproplcr  dileciioni  veslrxsup- 

plico,  qualenus  omuia  veslra  supclleclilia,  quibtis 

ad  praesens  non  indigetis,  iii  secreliori  loco  repona- 

tis,  ne,  si  forle  vencrit  liosiium  incursus,   in  paii- 

corum  amissioii;  consolalionem  recipialis. 

EPISTOLA  CCLXVU. 

ad  electcu  avrelu>ensem  (tO). 

Congratvlalurde  ejui  tleclioue. 

Sonuii  in  auribus  noslris  jucundus  sermo,  et  om- 
ni  acceplione  (lignus;  vcrbum  breve  magnam  iiobii! 
infudil  Ixlili&m.  Decanus  oleclui  est  In  episcopum. 
Dnodccim  syllaba:  sunt ,  apostolico  claudunlur  nu- 
nicro  389  (  sacerdotcu)  noslrum  compuiandiim 
8igniric:ini  inier  aposiolicos  »acerdoles.  Gaudeal 
Aurei.  Ecclesia,  qtiam  personarum  penuria  noa 
Coegit,  ui  ab  aliis  Ecclcsiis  emendicaiu.ii  inutuaret 
aiiu.siiicm.    Quem  nuiriveral  a  pucro,  qucm  pro- 

(.■^O)  UenuniialMS  cst  llngo  episcopns  anno  tllW, 
qiu)  grainlaioriain  liaiic  ipsi  misil  epistoiain  Ste- 
pliatnts  Tornacettsis. 

<51)  Fuii  enim  iiepos  Manassis  de  Garlanda  ex 
tllustti  Gailandornm  lamilia  piogenilus. 

(5i)  Lpiscopi  Aorclianensos  elecii,  anleqnain  ur^ 
|>eui  iiigrederciilor,  pio  adipiscenda  ccclcsi*  sn^ 
possesbione  aUibanl  eeclesiain  S.  Evurlii  olim  exlra 
niuros  sitam,  a  qua  soleinni  pompa  ad  basilic;ini 
S.  Crucis  deduicbaiimr,  quod  uuiic  cliani  obaerva- 
tur. 

(53)  Elegcral,  ul  cx  his  colligilur,  sopiilltirain  in 
capiiulo  b.  Lviirtii  jiixia  luinuluni  avuiiculi  sui  Ma- 
iiassis,  qui  in  niediltillio  ejus  jacel. 

54)  Forie    eumdem  quem   sibi    iniscrat   abbas 
Silv;c-.Majoris. 

l^ii)  llxc  abbatia  siia  est  prope  Ypras,  ad  cujus 
dioetesini  niiiic  speclat.  Lambinus  liic  Morinensi.s 
epistopus  cral  oriuaUus  ex  civitate  Brogcnsi,  smui- 


.\CENSIS  EriSCOPl 


m 


A  diixeral  in  viam  perfcctam,  quem  diBciptinls  enufie* 
rai  ccclcsiastitis,  assuinpsil  sibi  suiriciens  degremio 
proprio,  el  capili  siio  superponens,  dc  filio  fecil 
Palrem,  non  ignolum  moHbus,  non  alieniini  provicio 
cia,  iion  (icgcncrcm  natalibus  (51),  et  jnsJas  exsper- 
tuii)  sollicitudincs.cl  injustxdissolntioiiisexsperiem. 
Rovcra  non  inililavit  alienis  stipendiis,  dignus  ut  iii 
Ecrli-sia  iila  prxesse  debeat,  in  qu.i  constieverai  ei 
prodcsse.  Gaudeat  ei  elcclus  ipsc,  cui  congaudea» 
niiis  el  tios,  et  gaudinm  nostruin  ncmo  loilat  a  no- 
bis,  vcl  invidia  nturmiirans,  vel  roalitia  persequens» 
vcl  deiraciiono  mordeiis.  Aniicxum  cst  oiiiis  iioiiori ; 
sicut  grave  laboribus,  sic  et  gravidiim  sacramcnlis» 
Inlelligal  doiuinas  e(  amicus  noster  quod  dicimus  : 
Dabit  enim  ei  Dominut  in  omnibus   intelleclum  (// 

"  Tim.  II).  ComiTicndabileni  protcstamur  episcopunt 
lemporibiis  nostris,  qui  et  ab  illicito  contactu  s.esft 
servaverit  aliennm.  Augcat  vobis  Deus  gratbin 
suam,  et  altollat  virlnlibus  qucm  extulit  digiiitale. 
Interim,  Pater  opiime,  bcatum  deccssorcm  vestrum 
sanctiim  Evurtiiim,  et  ipsius  Ecclesiam,  fdix  suc- 
cessor,  honorate,  diligite  ei  colite;  freqnetiier 
cogiiantcs  qnia  unde  assumpitis  eslis  ad  cathe- 
dram  (5^),  illic  absumendus  eritis  in  sepiilcro  (53). 
Munusculiiin  vobis  miltinius  de  retrotts  partilius 
nobis  missum,  baculum  pastoralem  cypressinutn  (54), 
oOQcio  veslro  el  qualiiate  mysierii  congruum,  et 
quantilate  ministerii  condignum. 

390  EPISTOLA  CCLXVlir.  I 

C  AD   QUEMDAM    ABBATEM. 

Arguil  ip$um  quod  equum  miiius  eleganlem  miseril» 
Peiieral  a  vobis  dominus  Reinensis  equum,  et  voa 
ei  misisiis  nsellum,  uiide  non  lam  de  muiiere  qunm 
de  muneris  auclorc  cogimur  admirari.  Cnnsidcrare 
debueratis  non  qualem  vos  nr.itterelis,  sed  qualcR» 
dominum  Ucmensem  deceret  accipere.  Vobis  ergo 
euin  retromiitimus ,  vos  et  equuin  vesirum  xqui 
preiio  xsiimantcs. 

EPISTOLA  CCLXIX. 

AD  LAHfil.NUM  MORINENsEM   EPISCOPUM. 

Agit  de  tramlalicn»  abbatis  de  Sunebecca  (55),  i» 
abbatiam  S.  barlholomai  Ue  Ekout. 

Compendiose  nobis  apud  Compenditim  ri^spoit- 

D  tlcin  vocat  enm  alibi  Lamb.  de  Brugis.  Nec  erit  ai»9 
re  bic  referrc  episiolam  ahbaiis  de  Suiieliecca  aJ 
priorem  quemdain  Uospitalium  in  Polonia,  iu  Ii.tc 
verba  ; 

(  Domino  B.  hospitalis  Hierosolymitani  in  Polo- 
nia  aique  Pomeraiiia  {Oei  providentia  procnratoii, 
Jo.  dielus  abbas  de  Sonebecca  cl  ejus  pusillus  giex, 
salutem  cforaiiones  iii  Christo. 

<  Liileri*  vesiris.ex  quibus  hospilalis  vestrae  vigo- 
rem  et  honoris  proreettim  aceipimus,  pleiiiB  gralu- 
laiioiiis  repleii  sunuis  alTcclu  :  uiuJe  licet  in  ecilesi* 
iiostia.'  riiiiia  relevanda,  quoc  casu  flebili  iiilogrilalis 
siue  disf cndifni  grave  aceepil,  plunum  expeiisari;ni 
poeiias  exsoiviinus,  peliiioiicni  taiiien  veslram  iioii 
vciiii  adniiiterc  per  'laliein  Alaiarigum  specialiler 
a  voliis  desigiialum,  de  Bracliio  S.  Cicsarii  diligCii- 
ti.iii)  vcbiram  eei  tilicainus.  Sciaiis  igitiir  qiiia  bra- 
cliiiiiii  ipsuii)  aigenleo  bracliio  ililigeiiier  impartum, 
cl  dceciiier  apud  nos  habelur  oruatuiii   :   luieriiu 


V3' 


5-2 1 


EPISTOLiE.  —  PAP.S  Ul.  AN.  11^2  lliio. 


dislis,  s:i|)er  translationc  al^balis  ile  SdiicLrcca,  u(  x  licc  beul;£  Virgiiii  a  doces^oribus  ve^lris  iiiJiilt:i  et 


roverlaiiir  iii  dumuiii  siiain  iiiiitc  exivit  :  seJ  iii 
dis|)cii(]iiini  noslri  laboris,  sicul  audivitiuis,  dicilis 
vos  l.iijiis  proiiiissi  :ncmoriam  non  lciberc.  Ahsil  ut 
lam  391  capacem  lcnaccniquc  nicnioriam  veslrain 
paucorum  dicriim  dccursus  obrucrii,  ciii  nondum 
scnei  lus  invida  paril  obtivioiiem,  ncc  iguoraiili.i  stu- 
pida  iiegligeiiliam  paral.  Roganius  doniinnm,  sup- 
piicamus  amico,  cnnsulimus  parcm,  ul  in  pr:(>sente 
iiegoiio  nobis  coiisulat,  el  rogaius  erogei,  ci  siip- 
plicaiitis  defecuim  suppleai,  viccin  a  nobis  rcccptu- 
nis  lioii  solum  in  consimili  casu,  sed  etiam  In  bis, 
hi  fieri  potcst,  qux  pendeni  ei  insidiis  fortnnx,  sus- 
cipiat  lienigne  preccs  nostr;is.  Auenditenecessil:ilcm 
pauperis  Ecclesi^x  S.  Bartliolomxi  (56),  jiixia  qnain 


concessa,  el  a  lantis  auctoriLus  v:ill:ita  el  miiiiii.i 
firmiler  observari  facialis,  ne  prsuvaleal  liomo  ad- 
versus  divinam  et  aposluiicuni  scdcni,  iicc  per  in- 
solentiam  adversus  tilios  veslros  gaudeal  iniir.icns. 
Tres  speciales  filias  vcslras  circa  el  propc  Paiis. 
393  urbera  sacro  Tiinilalis  ituinero  conncxas, 
scilicet  ecclesiaiu  S.  Dionysii,  S.  Germani,  Sanci?) 
Genovefx,  super  quas  iuvocatur  speciaiiler  noineii 
vesinim,  dolenles  vidonl  el  invident  adversarii  no- 
stri,  et  tripiicem  fuuicutuin  fraiertiae  cbariialis  no- 
fiirx  oon  facile  ruiupi  po&se  scientcs,  conantur  ini- 
niinuere,  ijedere,  conculcare,  iiicruslare.  SnscipiU", 
Paier,  filium  veslruni ,  cl  exaudile  prcccs  ojiis; 
suscipile  el  .fovele  viscera  itostra,  in  co  qni  de  vobiii 


utaterna  suxisii  ubera,  paterna  sumpsisli  fonienla,  B  ex  pristina  socielaie  scbolari  et  nolilia  specialiu-r 


fraterna  suscepisti  solaiia,  et  sine  dilalionc  prx 
lUcio  viro  pi-xcipiaiis,  ut  ciecttouera  de  se  facuim 
fiuscipiat,  el  quasi  in  vcnlrem  niairis  sux  iteraio 
introiens,  cogaiur  ex  ea  renasci,  et  oflkium  patris 
cxbibeat,  qitx  sibi  bcnelicium  matris  cxbibuii  ei 
fviucntum.  Valcle. 

392  EPISTOLA  CCLXX. 

AD  INNOCENTIOU   SliUMtU   PONTiFiCEM. 

licgal  ut  luealur  ptitiUgia  eccleuae  S.  Cenovefa:. 
Ecclesia  B.  Genovefae  Parisiensis  Epeciaiis  filia 
vestra  (57),  BB.  Dionysii  et  Germani  soror  gcrinaita, 
coiitriii  cordis  et  bumiliati  spirilus  sacrilicium  vo- 
bls  oOert,  el  iacrymae  ejus  maxillis  cjus.  Gontra  ii- 
bertaieHi  et  dignitatcni  ipsins,  quam  a  saiicta  Ro- 
niaua  Ecclesia  malre  sua  priscis  (enr.poribus  obli- 
fluit,  tiQvus  Pari^ensis  epistopiis  (58)  nova  pra;- 
(Cnial  aiguincnta  conflare,  quxstiones  scrupulosas 
iniexeie,  in  capite  et  iii  meuibris  sub  specie  pra;- 
laiionis  jurisdiclionem,  quam  ncc  oporiel,  iiec  liccl, 
utcrpare.  Piopter  b£c  et  alia  gravamina  niuiia, 
qii£  sustinerc  ncc  potest,  ncc  debet,  devolus  lilius 
vester  ejusdem  Ccclesix  abb:is  accedit  et  procidit 
ad  pedes  vesiros,  ut  privilegia  sancix  scdis  aposio- 

quia  varius  esi  bnjus  viix  eveittus,  posset  quidcni 
prxdi)  lus  fiaier  in  via,  quud  absil!  rapi  de  niedio. 
Si  aliqiia  iiobis  mnnificciitia  vestra  niiliere  decre- 
vctil,  quid,  quanttim,  et  nd  quid,  ca  delcgat.s  lilic- 
ris  intiis  biillalis  opiainus  iiobis  significari,  quale- 
nns  nobis  fralribus  ei  nniicis  vestris  liberaliias  ve- 
slra  crsa  iios  clarius  clucescai.  Valete. » 


confidit,  iie,  si  furle,  quoil  absit!  alitpiam  a  vobis 
passus  fuci-il  i-epulsam,  dicalur  ab  invidis  cuiu 
cacbinno  ct  risu  :  Kcce  quonodo  aniubnt  eum  [Joau, 
\\).  Justuin  est  quud  postulat,  lanqu:K:i  ipii  pro  pa- 
ttia  pugnat,  pro  lilierlalc  deceriat. 

394  EPiSTOLA  CCLXXI. 

AD   OUeUOAhi    PR.INCIPEU.1 

Atf  eu  petit  ul  non  faclle  fidem  udhibeal  de  se  itnii,lra 
referenlibus. 

Chaiitas,  qna  nobilitalem  veslram   ab  iiiitio  di- 

lexi,  nuLIalenus  in  me  fiigescil,  scd  subsequcnlibus 

et  pr:ccedenlibus  in  nie  beneficiis  vestris,  magis  ac 

magisinardcscil :  uiideexcellenliatn  vestram  rogando 

P  munco,  el  nionendo  rogo  ut,  si  quid  sinislrnni  nte 

advorsuin  vos  vel  vcstros  fecisse  vcl  dixissc  sng- 

geslum   fueril,  nnllaicnus  crcdalis;  nec  quidquaii) 

quoil,  ira  diclanic,  servienies  veslri  posiulent,  ad 

prfsens  stntualis.  Cuui  anicm,  Deo  poslnianlc,  ad 

uos  venerilis,  tuiic  omnia  plcnius  addiscetis,  quia 

secunduin  audila  sanius  consilium  capieiis.  Valcat 

vesira  cclsiludo,  et  non  desistat  a  bono  proposito. 

Valeat  ct  vival  per  ionga  teinpora  virlus  ct  gloria 

veslra. 

eoque  devenit,  ut  parochiani  de  Motile  feritel  inier- 
diclo  :  exindc,  gravi  niota  conlroversia  corani 
suinino  pontitice  Innocentio  lli,  ipse  Joanoes  abba$ 
S.  Genovef*  Romam  piofuclus  esi,  ul  jns"  suiini 
(ucrelur  coram  ipso  papa,  cnjus  coiKliscipnlus  qitun- 
dain  exstiieral,  ipsiquc  liaiic  episcopi  Tornacensis 
detulil  epistolam.  Episcopus  vero  Pariaiensis  ad  cuni 


(5G}  Era(  canonicoruni  regulariuiii  in  nrbc  Bur-  •■  iiiisi(   inasistrum  Pelruin  dc   Corbolio  canonicniii 


gensi,  iii  qua  abbas  ille  de  bunebecca  liabauin  ro- 
ligiosuin  susceperat.  A(  civiias  Burgeiisis  in  dia'cesi 
Tornacensi  cons(i(u(a  era(. 

(57)  Dicidir  specialis  filia  sedis  apo£(olicx,  quia 
iiist  est  immediale  sub^ctla;  appctUtur  aulem  soror 
Germana  ecclesiaruni  Saiio(i  Gennatii  e(  Sjiicti 
Dionysii,  quia  eodein  fiuebantur  privilegio,  c(  eum- 
deni  Pa(rem  agnosceban(  c(  pasioretn,  snnitnum 
scilicct  pontiflceiii. 

(.38)  Odo  scilicot  dc  Soliaco,  Archembaldi  Soiiaci 
loparclia:  e(  M.aildis  Baljieniiacensis  litius  iuil,  c( 
ad  cpisiopiitum  Paiisiensem  assuniptus  post  doces- 
suin  Alauritii  aniio  119()  :  qiii  citin  viiti:>se(  (ernis 
S.  Gcnovtfje  Sanc(i(pte  Germani  inlra  nioenia  urbis 
recciatr  coiis(ruciye,  esse  iiiclubas,  non  po(ui(  fcne 
•inos  :ibbaies  juri.siliclioneiii  cpiscopalem  cxerceie 
iii  piopria  inbe.  scqiio  iii  ea  spiritali  jure  privaii. 
U.ique  nov«  quoiidio  in  curuin  parocbiis  luolituscsi, 


Parisionscni,  oliiiiTniioccniii  didascaUim,  ii(  can- 
sani  "sTiaTTi  defcndere^;  tandem  iittervenit  illa  sen- 
(eiida  quae  habetur  inicr  decrelales,  cap.  Olim  de 
renilutione  spoUatorum.  Naiii  cuiti  cpiscopus  con- 
queslus  fuissct  se  ab  abbato  suo  jurc  in  parocliia  de 
Moiite  fuisse  spolia^uni,  pciiissedpie  id  sibi  rcs(itui, 
sentcntiu  declaravit ,  <  qnia  non  fui(  aliquo  inoilu 
prubatuii)  qitod  co  (eiii|>ore  qiiu  seiaentiain  iiiior- 
dicti  cpiscopus  ipsc  piolulit,  possessioiiein  iii  ipsos 
jiiris  parocliialis  liaboioi,  vel  prius  babuissel,  re- 
btitiitionoin  ei  dc  jure  adjudicare  neqniviinus,  citni 
iiun  constitevil  ipsnin  luiAse  ali.in.tienus  spoiiaiuni.  > 
Tamon  ut  paiis  fuidus  inlor  so  inirent,  compositio- 
iicin  focerunl  Oilo  opistopns  Parisionsis  e(  JoaiiiK» 
:tljb.is  S.  Genovef.c  siip.r  jiuibus  parocbi;e  de  .Mo.tic 
aitiio  i^0!2  :  quod  etiatn  leccniiii  postea  abba:>  c$ 
iiioiiai.lii,  S.  Gennani  Parisiensis. 


AD  SUMMUM   POMIKICEM. 


W  STEPHAM  TOKNACEnSIS  EPfSCOPI  532 

395  E-PISTOI.A  CCLXXII.  A  ejiisdcm  Fcclesiae  canonicis,  {nvcsligaremiis;    iiio\ 

vero  lcnorcm  mandaii  vestri  ptenius  prosc<|uciilcs, 
canonicos  Secliiiienses  coiivocavimus ,  el  convo- 
calos  cx  parlc  vesira  admonuinius  ,  ul  de  pr.xdicla 
coiiiroversia  397  nos  certincarent.el  ccrtificato^. 
qiiid  vobis  reimnliaremus ,  Insinierciit.  Pruedicii 
vero  cnnonici  super  lioc  ininus  inslrucii,  ex  re- 
Eponsione  sua  iniimarunt ,  jaindudiim  quamdnm 
coiiiroversiam  inier  R.  cl  I.  ortam  ruisse  ;  sed  qox 
foicl  conlroversia,  se  pcnilus  ignorare.  Et  qniji 
fiiipcr  iioc  miniis  sunicienler  insirucii  sunius,minus 
pleiic  vos  instrnerc  possunius. 


Agit   de  coniroversia   ortn  inier  cnnonicos  regularts 
eccletiarum  de  Secliuio  el  Plialempino. 

Ahissime  Paier  et  domine,  penes  cnjus  regimen 
Dei  povidenlia  collocarc  dign:ita  osl  Petri  navicu- 
liiiii,  iie  siit)  variis  flucluarel  periculis,  apostolalns 
▼eslri  dignitaiem  flexis  cordium  et  corporiim  ge- 
iiilms  iiiiinitiicr  iinpiorainns  ,  iit  qnod  nostro  piae 
«levoiioiiis  gesiiim  esl  oflicio,  id  irritum  ne  revo- 
cctnr;  si.|uidem  causain  qnae  verlebatiir  inter  ca- 
noniros  Seclinie"nses  (59) ,  el  canonicos  do  Ptialem- 
piii  (GO),  siipcr  qiiadam  deciina,  nostr.Te  obcdioniioj 
coinmisisti  termiiiandam  ;  nos  vero  lioiiorem  obe- 
dieniiaj  proseijucntcs,  diversis  partibiis  in  noslra 
prajseiilia  cilalis  ordinale,  allegaiionibus  diligenlcr 
adliibitis,  attcstalionibus  cxamiiiatis  accuraie,  or- 
dine  caiionico  processimus  ;  veriiate  landcm 
cognit.i,  snb  mullimoda  malurilalc  consilii ,  sub 
viroriim  auibenticoruni  approbaiiune ,  sub  juris 
peritorum  aitdientia,  canonicis  de  Plialempin  dcci- 
inam  possidcndam ,  siciit  ab  aniiqiiis  teniporii.us 
posscderanl,  adjudicavimus.  Qtia  in  re  patcrnila- 
lem  vesiram  imploranius,  qiialenusqtiodconscieniia 
bona  a  nobis  jiidi^^alum  est,  in  perpeiuum  indisso- 
liibilitcr  teneri  faciatis,  ne  ruborem  c(  macutam 
conlraliat  noslri  sincerilas  ju<1icii. 


EPISTOLA   CCLXXIV. 

AD  GUILLELUVM  ABCUIEPISCOPUU  REME.ISEIf. 

Se  excusal  a  sacro  Caialaunensis  electi. 


396  EPISTOLA  CCLXXIII. 

AD   EU.MDEM. 

Scribit  dc  lile  inler  duos  canonicos  Seclinienses. 


Muita  scnem  circumveniunl  incommoda  ;  doml- 
iiuiii  nitum  rogo,  iie  projiciat  rae  in  lempore 
scnectulis  nicae  cum  deticil  virlus  mea.  Erexislis 
hiiir.ilein  de  pulvere,  de  scabelto  sublimasiis  ad 
cailiodram  (61),  de  grege  pusilio  (G2)  lanquain  de 
posi  rciaiiics  accepistis  me,  ei  in  niiliia  milliuin 
prierecistis.  tiixc  sunt  dcanibula  sccreta  cugita- 
liniiuin  iiiearum,  diurni  discnriius  aiTectunm ,  no« 
cluriia  revolucra  soniniorum  vigilanli  applandunl, 
dorniieiiiem  deleciani,  irisiem  deliniunt,  pusilla- 
nimem  consoianiiir.  Iiiier  iia^c  tiiiior  et  treinor  ve- 
nerunl  snper  nie,  prope  jam  tremuluni  sencm,  in 
duabus  ciiationibus  vestris,  et  lcrtia  tanquam  per- 
C  cmpiuria  a  domino   rcge  facia  :  Prima  ad  jucun- 


diim  rcsliviiiTiqiic  domtiii  mei  el  ainici  cbarissimi, 

Litteris  veslris  nobis  signilitaslis,  quod  diligenti      Calalaunensis  eiecii  (6.3),  sacruin  Reinis,  Dominica 

inqnisilione  controversiam   Quae  jatnpridem   inter      qiia  caniaiur,  OcuU ;   secuiida,  ad  solcmne  collo-r 

B-   ct   |.  canonicos  Seclinieoses  veiuilala  est  ab      qiiiiim  doiaini  regis,  Dominica  qua  cantaiur,  Lic- 


(59)  Siclinium  collesinm  babel  canonicornm  sne- 
euiariuni  in  dioRcesi  Tornacensi,  qiio  i  fiindalorein 
agnoscit  D.  Eligintii  episcopiini  NovioiiiPiisem  ac 
Tornacensem,  qni  ad  ciiliiiin  B.  Plalonis  inariyr!s 
iiiibi  jacciitis  instilnil  clericos,  i|ui  divinum  pcrsol- 
vcrent  «flicium.  Accipc  cpisiolaiii  ab  Innoceiiliolll, 
Stepbano  iioslro  scripiam,  ubi  de  itoc  colUgio  inen- 
liio. 

<  InKOCENTius  epi-copus  serviis  servorum  Dei , 
Stepbaiio  episcopo  cl  ranlori  Toriiafcnsi. 

(  Vernni  (|uoiiiama  R.  SicliniensicaiionicoJoanni 
de  Relliuiiia  qiiiedani  objecta  fucrnnt ,  iniiltilndo 
videlicel  laiu  digiiiiaium  quam  pra'bendarnm  ,  ain- 
))ilioiiis  el  avariti.e  vitiiim  ,  ciii  nonduiii  iinein  im- 
uoiicns,  conlra  (leriniiionis  nostrae  li^norem  et 
l.aier.inensis  concilii  staiuta  ad  oblincndam  pr.Tpo- 
«iluram  Siclinienscm  se  ingeril  et  ingessil,  ct  qiiod 
die  inlrnsionis  suo!  anlc  conlirmalionem  praisnin- 
pserit  niinislr.Tre,  siciit  el  posi  conririnaiioiiem  cas- 
eatant  man(J:Miin.<i,  (inaicnus  si  inveneritis  pixdielum 
i.  Iial)erc  plures  alias  (lignitatcs  aiqne  praebeniias, 
aut  aliqiiid  aliud  prcCiiiir>soruiii,  qudd  ad  cassalio- 
iiem  ejus  suUiciat,  iiiveueritis  esse  verum,  ei  bupor 


jam  dicla  prxposiinrn  silcntiuni  imponatis,  .nb 
inipertilione  ejiis  Siclinienscm  Eccicsiam  absol- 
venlcs,  cuin  innlla  per  paticntiani  loleranliir,  qu» 
si  (!(.'ducta  rnerinl  in  judiciuin,exigentc  jusiilia,  iion 
deiieaiii  tolerari.  » 

(CO)  Falempinum  alibalia  ordinis  canonicorum 
regularitim  fiindaia  a  Siisuvalone  casieiiaiio  Insti- 
lensi,  in  dioecesi  Tornacensi,  in  bonorcm  B.  (^hri<» 
slopbori  mariyris,  t  ut  ibi  slabilirct  paupcruin 
Ciirisli  clorinioniam,  i  sicnl  legitur  in  inslrumenlo 
ejiisdem  fiindalionis  anni  10311,  iinperanlc  rege  glo» 
D  riusissinio  llenrico. 

(61)  Mis  vcrbis  liquido  palel  cpislolam  Guillelmo 
Rcnicnsi  arcbiepiscopo  liiissc  scriplani,  cjus  siqui- 
dfin  opera  Sieiilianus  nosier  ad  Tornacensein  ca- 
tbeilruin  et  cpiscopntuin  cvectus  fuit. 

(62)  De  regimine  scilicet  abbaiiae  canonicorum 
regubriuin  S.  Genovefa;  Parisionsis,  cujus  abbas 
per  15  a'ti  ampliiis  annos  exslileral. 

(65)  Is  cral  Gerardus  de  Duaco  (a),  qiii  successil 
Rotrudo  aniio  1203,  utvidere  est  apud  Albcrici 
Clnonicon;  i|Uo  qiiidein  ar.no  i20.>  Slepliaiiiuii  no- 
slrum  fulo  functuni  fuisse  inde  colligiiur. 


(rt)  Ha^cnondeGcrardodu.irensi.de  quolacelepislola, 
inlelligeiiiJa  pulni  I).  Hrial  {llist.liU.dc  la  France,  XV, 
♦25),  scil  do  ilolroco  fcrliceiisi,  q«i,  quamvis  jani  ab 
aniio  1190  elcctus,  imclionem  lanrien  iioridum  aniio  1195 
.i(ceperal(G«//.  Chrisl.  IX,  8*^3).  Conslal  eiiim  sedeniRe- 
rflciiseia  posl  Guillclini  decessuni  vacasse;  vacsbal  adliuc 


cuni  inunctus  est  GerardusdeDuaco:  Guiliclmum  (>rgo 
jaiD  falo  funclum  Gerardi  sacro  nou  interfuisse  faiendiiHl 
esl  Kinc  colligere  licet  Loc  ipso  anuo  t09fi  scripiain  epi- 
slolam  ad  Cnilleimum;  unde  emend^iuda  Pairis  du  Holl- 
nei  conipulatio,  annis  oclo  lardior,  el  anno  1 128,  febraa- 
rii  diei  )9,  Slepliani  calalis  ascribendus.  Edit.  Pati, 


r,35  rjnsTOLiC.  —  PAas  iji.  an.  im-im. 

i>/rc,  jnxta  Tftliem  dc  RoJolio  (61;;  «ertia  Parisiiis,  A  EPISTOLA   CCLXXYI. 

Ooiiiiiuca  qtia  canlalur  Jsti   tunt  rf»«,propler  can- 

iani  qiLT  vcrlilur  inler  episropum  P.irisionscni  (GJ>) 

rl  ec>  iesiain  <Ie  Kala  (66)  ad  (|u.'ini  <lointnus  rr.x  giib 

iiiii!t:i  a;tcslatione  el  aiJjiiraiione  n»e  <ii  ivil,  Paier, 

In   Scptuagesima,  si    bcne  rerolo  398  Scpluage- 

t\  riini  aiuiuni    i>i>'.nnio  ininus    (67)   complevi,  qui 

minierus  annor-.im  a  Psaltnisia  prserigilur  senectuli. 

Non  erubesco  vobis    cxponcro   Infirina  et   infinia 

Miea,  &igiia   proxiinai  dissotulionis  pra^nuntia,  de- 

fccUis  scnsunm  el  mcnibrorum,  compagnin  qiioquc 

cl  ineduilaruin,  qu.!!  qii.iiito  diulius  el  freqnentius 

iiUstinueriint   bucusqne  laiiores  ,  t.into  rariiis  iiunc 

appctiint,  et  difdcilius    adniitiunf.  Parcile.  Pater, 

obsccio,   niibi  f;iniiilo  veslro ;  quoniam  ad  obse- 

qninm  vcslrum  spiiilus  quidom  promplus  esl,  caro 

autem   infirma.   Ccttits  suni    qiiia  sine  magno  di> 

spcndio  corporis  mci  sine  detriini-n'o  salittis  mex, 

laborcm   istum   iiunc  snscipcrc  non  possum,  ncc 

•  stinere.  Si  ciirrere  incipiam,  non  coinprebendana; 

ei  iier  ag^rcdiar,  dcficiain   in  \ia.  Signilicet  mibi« 

«i  plaeel,  bencvola  et  bencflca  gratia  vestra  snper 

his  volunlatem  v<,'slrain  ,  quam  si  plene  cognovero, 

paratus  sum  pro  mandalo  vestro  et  in  carccrem  ct 

in  niorlcm  ire. 

399EPIST0LA    CCLXXV. 

Hoffal  iil  se  ab  eodein  ncro   exciisalnm  fiaheat  •!» 
iijfirmam  wlaiein. 

Ex  multis  incommadisqiiaicircitmveniiint  scnem, 
<liio  ora^cipiie  me  molcslant,  del>ililas  membrorum, 
ct  assidiiitfls  inorbontin  :  accedil  tcrtiitin  ,  cui  suc- 
««dii  ei  qiiarttiin.  Hinc  slerilil.^is  rernm ,  inde 
tenuilas  exponsarum ,  sub  luic  Tragili  qiiadrnturn 
ininus  pYoHciens  ad  sacrum  doinini  Cataiaiinensis, 
quod  in  oclava  Pentccostes  fntu<-un)  auilivi ,  non 
eio  snflicieiis ,  si  fuero  proficiscens  :  proiiuie  dile- 
clioni  tu3c,  de  qua  sempcr  confido,  siipplico  ut  vo- 
luiilatcin  doniini  ni^i  ditigenier  cxploios,  utrum 
sine  olTensioiie  ipsius  a  tanto  laburc  rcmanere  po- 
ter«>  iinmunis  ;  et  si  ncresse  fiicrit,  bumiliier  im- 
plores,  ut  dcl  mibi  quiescendi  liceniiam  ,  qiii 
loiies  expertns    sum   frcqucniiam   laborandi.  Re- 


m 

63 

>.B  GUILLELMUU  ARCHIEPISCOPUM  REME.^SEK. 

Fjus  votis  obtemperaiis,    scribil    se  pr(ediclo   tacro 
mox  adluturum. 

Flagellal  me  conscicniia  timidiim,  connrmat  dn- 
biuni,  mui.it  consiliutn,  revocat  cxcnsalioiics,  qiiaa 
sollicilabant  infirmum,  ul,  Deo  volenle,  feslioas 
accingir  ad  fesium,  quo  gralulentur  qui  aderunt, 
et  400  *1"'  abierunt,  erultescant.  Ingratiludinis 
reus  ero,  nec  minus  insipientix  possum  argui ,  si 
oblitns  fuero  domini  mei  Cataiaunensis  electi ;  si 
expcrlem  ine  fecero  tanli  gandii,  qui  aliquandn 
experliis  sum,  et  tanti  gratinm  viri,  et  lanli  glu- 
riam  sacramenti.  Armabit  inc  fiducia  contra  valu- 
tudinem,  animabil  ine  spes  contra  seniiim;  patria 
labores  exciitict ;  tonganimit.is  frangel  mclnin  ;  iii 
cursu  jiivenis  ero,  in  conscpiisu  .«enex,  in  iilroque 
soiiicitus,  iu  neulro  indevolus.  Movenl  ad  bxc  et 
monenl  verecundx  obedicniiae  debitum  ,  ei  conse- 
crandae  personae  merilum  (08)  ,  videndi  consecrau- 
tem  (69)  desiderium,  nt  bxc  tria  coopcrenlur  in 
Lonuin,  et  unum  proficiant  in  augmentuin.  Prx- 
lerea,  Pater  sancte,  si  instituendis  in  l£cclesia 
noslra  foraneis  foris  feci,  quia  sine  assensu  vesiro 
fonscnsum  pracbui  ,  snppiex  veniam  pelo  taiiquam 
Aaron  corain  Moyse  prostratus  ;  qiioniam  ,  siciit 
ilte  clamoribus  populi  coaclus  viiulum  conOavit 
aureum  ,  ila  et  cgo  admoiiiiionibus  capilufi  ccm- 
pulsus,  meuin  non  dencgavi  conscnsuin.  Sciat  au- 
C  lem  paternitas  vestra  de  sacraincnlo  a  Latirenlio 
clerico  veslro  faclo,  quia  nec  ego  ronsiilui  ut  fa- 
ceret,  nec  inlcrfui  ciim  jnrarcl.  Qiiiilqnid  eniin 
disposueriiis,  ct  dis|)Osilioitcm  scqiii  paraius  anni, 
ct  obseqtii  disponenli. 

401  EPISTOLA  CCLXXVIf. 

*l)  ADBATEU  ET  CAPITULUM  SYLVvE-MAJORIS  (7(t). 

Eorum  precibus  ntorcm  gereiis  scribil  se  officinm 
propriuin  in  feHo  S.  CeralUi  recitanduin,  scri" 
pturum. 

Abbaii  et  capitiilo  Silvae-Majoris ,  communes 
orationes  in  Domino. 

Accessit  ad  nos  jiivenis  quidam  ex  parie  vestra, 
cxpediius  sermone,  ei  erudiius  scieutia,  niagister 


y 


A.  rogans  ardenli  commonilorio  precum,  ut  beaio 
scribe  mibi  modica  schedula  super  liQc  VQlunlatem  D  r.craldo  confossoriet  pairono  ^estro,  qui  nuper  ab 

Ecclesia  Rom.  in    niimcro  sanclorum   canonizatus 


doinini  n;ei: 


(6i)  Forte  Rueif  in  Dria,  ubi  exstal  iiisignis  prio- 
ralits  ordinis  clitni;iccnsis. 

((i.S)  Tiinc  leniporis  Odo  de  Soliaco  Ecclesia;  Pa- 
risiensi  praeeiat. 

(66)  Vnlpo  Cheltes,  estqne  abli.tlia  moiii;ilinm 
S.  Reiietli<ii  in  icniiorio  Parisiciisi  a  S.  B;illiiUle 
regina  nxore  Clodovei  scoiindi  regis  fitndala. 

((i7)  Rx  boc  tpxiii  oolligeie  e.si  (|iiod  ;iiiiio  1  J:>5 
Slepbaiiiis  priinam  liansil  liiccm  :  si  eniiii  1^05, 
qiio  inortuus  esl,  68  agcbai  annuni,  consequens 
csl  ipsuni  annot155  fuisse  nanitn. 

(68)  ScilirelGerardi  dc  Diiaro  clccliCalalaiincnsis. 

(69}  Guillelmitm  arcbicpiscopnm  Ueinejisem,  pa- 
tronnin  ac  amicum  suum. 

(70)  Silvai-Majoris  nionaslerium  ordinis  Bcne- 
dictiiii,    vulgo  Sclve   majour,  silum    csi  in  dioecesi 


Diirdegalensl,  fiind;iliimquc  fnil  a  D.  Ccraldo  seti 
Gcrardo  Sancli  Arnulpbi  Suessionotisis  ep  sropi 
discipulo,  aiino  1077,  ul  leginir  in  Clironico  Mal- 
leacensi.  Citiii  aaieiu  propter  vil;cs:uiciiialeiii  inter 
divos  relaliis  ruissct,  abl>as  Siiv;e-M.ijoris  scripsit 
Sl(;piianoToin;icensi  cpiscopo,  rogans  ciim  nl  coiii- 
poiiciel  odicium  iit  <iie  fosii  ejit.sdein  beali  decaii- 
laiuiiim.  Ilac  cpisiola  ab  <*o  iiiuiieie  cxcusal  se 
SlephanKS,  srribiKjue  ad  aicliiiliaconiiin  Uurdega- 
lensem  episiolam  seqiieiilcni  ^78,  iiu.i  ilii,  nl  inagi.s 
ediio,  ei  in  boc  scril>eHdi  gencre  versalo,  istani 
pidviiiciaiii  cominitlil.  Mbiiominus  viclus  precibus 
abbaiis,  oniciiitn  B.  GcralJi  taii<icni  cotnposiiit,  ut 
coliigilur  ex  cpisloia  279,  qua  illi  graies  lepeiidii, 
cujus  Iragmenta  quae  ad  nos  pcrveneruul,  iu  bujus 
vpeiis  culce  dabinius. 


•c^ 


^ 


C3F 


STEPIIA.NJ  TOftNACENSlS  EPISCOPI 


5r.s 


nst,  «Ii(|iios  labioriim  iiosironim  viliiios  oRieraniiis    A  galcnsis,  secundimi   graiiam  cjiis  qii;v  dala  c^t  vo 


qiiibiis  el  lanti  viri  praiiliceiiius  gloriaiii,  el  ipsiiis 
gmliam  inereamur.  Ucm  novom  cl  insolitain  nobis 
iiijnitgitis,  quani  si  forte  iiggressi  fucrimus,  el  lc- 
geiiti  erit  rastidiuin,  ei  ridicuiuin  audienii,  Sencm 
dAlinim  argiieiii,  episcopuin  cljinabiutl  faluuin,qiii 
omissis  interim  sacraiMentis  ecclcsiasticis,  et  dcbila 
parocbianoruin  suoriimcura,  novis  moilulis  aptando 
verba  iiKoiuposila,  videbitur  insauire.  0»3iidoqiic 
lusinuis  ineiro,  Torsilan  ci  prosa  ;  ncc  lusisse  pudet, 
sed  nnnc  incipere  ludum.  Veruin  quoniam  cburitas 
«innia  vincit,  sepo&iiis  intcriin  negoliosis  occupa- 
tionibus  aliis,  siinile  studiuin  suscitare  ciirabimus, 
e»,  Deo  voleiiie,  vesiris  orationibus  et  pr;tdicti 
i-onressoris  precibus  adjuli,  stylo  balbniiciti  lcnta- 


l;is,  in  aiiliplionis  .super  psalinos,  ct  iii  rrspoiisoii:s 
siiper  lecliones,  et  in  prosa  ct  collccia  ad  inissnm 
olTiciari,  ut  piaeier  siifTragia  EcclesiiC  qiix  vobis 
perpeiuo  debebiintnr ,  meinoria  vcslra  pcrpelua 
vigeat  ot  vivai  beneilictione.  Quamvis  aulein  iii 
piiblica  commoda  vidcanlur  peccare  qui  manns  ve- 
.slras  tot  aclionibus  implicitas,  aures  lot  debitas  cl 
obligatns  iiegotiis  avocare  contendunt,  inciirvamini 
tnnien,  pie  Pulor,  sumpio  atrameiito  et  calamo  in 
laiidibtis  ct  canticis  beati  Geralili,  cl  in  obseqiiiuiii 
iilius  modiciiin  tempus  indiilgcie,  nl  si  quid  maculx 
in  sreciilaribus  canninibus  qnandoque  iudcndo 
coiilraxisiis,  nunc  opportunitaie  vobis  oblala,  la- 
bonim  vestroriim  iloinino  et  beaio  CcraUlo  offcren- 


biinus  implcre  quod  peiistis.  Rideal  qul  volueril;  ^  lcs,  devoiius  emendeiis.  Bene  valeatsemper  ei  ubi- 


excusabil  nos  conscienlia  bona  ct  Ades  aon  fiota. 
402  EPISTOLA  CCLXXVIII, 

AO  ABCHIUUCOMJU  BUHDEGALEi^lSEM. 

Invilat  eum  ad  prcedtctum  o<Hcium  hymnof  com' 
poiiere. 

Venerabilis  abbas  Silvx  .Majoris,  audito  quod  cum 

mein  Parisius  in  scbolis  constiiutus,  quando  me 

uflabililato  vesira  et  notilia  dignum  judicasiis,  bas 

siipplicatorias  ad  ni.ijcslaiem   vestram    impetravit. 

Licet  autem  prxsninplnosum,  iino   ridiculosiim  vi- 

ileatur,  si  servus  domino,  Davus  (Ddipo  (71),  puer 

clementariiis  viro  sapietiti  loqui  audeat  ,   posiulata 

r.iineit,  atqnc  utiiiam  impelrata.  genicnlarilor  venia 


que  rcverenda  paiernitas  vestra. 

404   EPISTOLA    CCLXXIX. 

AD  EPISCOPUH  TOR.xiACENSeM. 

Cratet  ei  agunl  de  officio  S.  Cernldi,  qnod  ad  eortim 
iiiilaiUifim  composuenti. 

Doinino  Tornacensi  ubbas  el  convenlus  Siivx- 
M;ijoris. 

Ad  enarrandaingrattamct  miscricordiain  veslrain 
supcr  iios  quain  sil  cupia  magna  dulceiiiiiis  vestr3&, 
dortiine,  quain  revclaslis  parvuiis  veslris,  et  pcrle- 
cisiis  e.iin  sperantibus  iii  vobis  ;  quanlasquc  dcbe.i- 
mus  ci  gtatiarum  acliunes,  lingita  succumbit  ct 
raiio,  el  ad  tantam  n:uni(iccnliam    vestram  obstii- 


(79),  in  piidore  ct   iretiiore    faclus  sicui  mutus  et  ^.  pescit  alia  consideratio  nosita;qu:c  tamen  non  Th 

non  aperletisos  suiim,  in  penna  ei  scbedula  vesirae  ccl  laccri,   eiiam   si   nequcjnt    explicari.   Gratics 

balbutiens  supplico  majestati.  Sane  bcalus  Geraldiis  igitur  agcntes  veslrx  dignationi,  per  qiiam  mcrui- 

tle  partibus  Gallicanis  (73)  trabens  originem,  cujus  mus  suscipere  quoecumqne   in    laudes  et  prxconia 

vila  coram  hominibus  laudabiiis  floruil  et  speciosa,  sancti  Gerardi   pcticrat  a  vobis  ,  et  dcsideraverat 

preliosaque  mors  in  conspcctu  Domiiii  signis  alte-  aninia  noslra^  couiposita    verbis   potentibus,  et  aj 

stantibus    radiat,  et  iniracnlosa    refulgct;   qui  ad  Deum  devolc  prccandum  deceniissime   compositis, 

parlcs  Burdigalcnses  accedens,  monasterium  Silvoc-  atqiie  ad  vestiendas  senlcntias  facile  occurrenlibus. 


Majoris  et  a  priino  lapide  fundavit,  ct  regularibus 
di.sciplinis  refurinavil  :  boc  anno  a  doniino  403 
papa  Itonia:,  debita  missarum  solemniiate  aullien- 
(ic.ilus,  in  catalogo  sanclorum  meruil  ascribi.  Qua- 
litcr  aute^n  /er  Dei  graiiam  in  prredicto  nionasiorio 
snpcr  coiiiiiiunes  legiilas  inonaciioruin  ordo  \igeat 
el  ferveat^praeconio  (amae  fuiclius  eteflicacius,qu;iin 


exsultamus  non  inimcrito  Ixlitia  inenarrabiii  ia 
tanta  inaleria  gaudiorum,  reficimur  et  delcctaniur 
in  Domino  supcr  dulcibus  lingux  vcsirx  moduiis, 
et  prxconiortim  jubilis,  ubi  lam  velox  fnit  serino 
sapienlix  iii  lain  brcvi  tetnporis  spniio,  ei  Deus 
ipse  tatn  cito  inagister,  et  lam  lingua  quani  manus 
cl  grati.i   initlens  promissa,  facl.i;    suitt   calanius 


styli  oflitio,  vestra  uiagniludo  poterit  cdoceri.  Ve-  ^  scribae  405  velociter   scribcntis.   Qit;t'  res,  quae 


runi,  quia  oleum  eiTusum  est  nomen  veslrum,  el 
lalentum  scienlise  veslra;  abscondi  non  poiesl,  inio 
lanquani  luminare  inajus  per  lotum  corpus  £cc'esi£ 
«liffuuililur,  el  in  odore  labiorum  et  sermonum  ve- 
siroruin  senes  cuin  junioribus  currunt  :  posiubit 
abbas  prxdicti  monasterii,  et  totus  conventus,  pro- 
clainat  pcdibus  vestris  effusa  tota  dioec6sls  Burde- 


munificenlia,  quae  inagnitudo  dignalionis  iios  efre- 
cii  servos  vesiros,  ei  consiiiuii  perpctuos  per  omiiia 
devolissimos,  supplicaturos  amplius  pro  vobis  im- 
mensam  cleincnliam  Omnipoteniis,  ut  vobis  retri» 
buat  bacc  oinnia  in  retributione  jusiorum,  qiiibus 
iit  generali  capituloconcessimus  fratcrnitatem  ple- 
nariatn  inonasterii  nostri,  quia  aliud  non  possiiinns 


(71)  Triiuin  apud  .tntiquos  proverhiuin  :  Davus 
siHit  iioii  OEdipu^,  id  est  ignanis  non  erudilus.  Da- 
vits  eniin  inducitiir  in  Andria  ad  signiricandum  bo- 
iiiincni  rudcin  etigiiurtiin,ac  ad  enodanda  xnigmaia 
imp»reni. 

(7i)  Vox  iUa  advcibialiter  hic  usurpalur  pro  ge- 
nibnsflexi}, 


(73)  Diciiur  iu  Cliromco  Multeticensi  anno  1077  : 
«  Girandtis  ccepit  a'di(irare  cOKiiohium  S.  M;«ri:L* 
Silvx-Majoris. >  Et  aiino  119  :  *  Obiil  Girandiis  ab 
bas  boiix  niemorix  :  eudem  nocte  (jua  defittictiis 
esi,  visjc  suni  stclluc  cadcro  de  cceio  iii  nioduui 
facis.> 


537 


EPISTCL^.  —  PARS  in.  AN.  1192  1203. 


gii 


it 


5!;h 


Ji^mini,  coiisliliiftiiics    vos  pAMicipcs  omiiium  lie-  A  exclinluiilnr    el   ox^iiLiiil,  jiivciics    «loiiiiiinnlur  «-i 


iiclicionini  Ecclesi:e  noslryc  lam  ii»  vila  f|iiam  in 
morie,  qiiibns  oiniiipotcns  Deiis  bonnm  el  inugsov.im 
roncedal  vilam  ad  salnJem  el  lionorem  Ecclesiye 
suae,  iii  qna  vos  confirmavit  colnmnam  permaxi- 
iiiam.MiUimus  aulein  veslr^cliarissiinx  palerniiati 
in  signuin  Ucvoiionisel  pignoris  perpctii£  serviiniis 
nuinusculuiii  indigiium  <li{.'niiale  veslrn,  sed  oflicio 
congruuin,  baculum  vitlelicel  typressinum  ,  alicn- 
(tenles  non  quaniKni,  sed  ex  quanlo  proreratnr, 
praesnnicnles  dc  illius  excmplo,  qui  pUis  respexil 
«d  Abcl  quam  ad  munera  ejus,  Quod  siiie  aliquo 
si-rnpnluso  respcctn  recipere  poteritis  obhilum,  ad 
OKOinpluin  illius  sancli  viri,  cujus  sanctilatis  fama 
celebris  habelur  in  vitis  Patrum,  qiii  pellein  iguolx 


iinper.inl,  indocti  iu<igi.sleriiiii)  iisnip.^x:  l.  Sulisian- 
lioi.im  Ecclcsiac,  (|uilms  disponsalio  credita  esl, 
inulilitcr  iiirundunt,  el  hominibiis  potins  quam  Deo 
placere  conlcndenles,  veiialcm  inajonim  graiiam 
auibiliosis  sninplibiis  aciinirunt.  Tolerabile  illnrt 
essil  si  rcgiilarcin  observanliam  proressionis  et 
407  ordinis  sui  cnstodii  ent ;  si  graviiaiem  nio- 
runi,  ntaluiiiaiein  opcrum,  hoiicslalemper£onarum. 
sicul  decel  sanctos,  in  sacriflcio  Dei  coiisecrarent 
otofferrent,  Nunc  autem  el  rirnac  suae  prodigi,  et 
«le  conscienlia  non  seciiii,  iiilns,  el  foris,  nec  Do- 
iniiium  vidcnliir  timcrc,  iiec  homincs  revereri,  Non 
de  omnibns  dico,  novil  Doininus  qnos  elegit,  m«;- 
riia  singiilornm  probanl   opcra   eorum.  Occurrite, 


ltesti.X'  recipere  non  recusavit  a  beslia,  quam  ei  pro  D  P:iier,  tantis  inalis,  el  lolii»    virihus  corripile  iu- 


munere  ohtulii,  sicul  metius  nosiis,  de  venatione 
sua,  pro  illniutnalione  caiulorum  suomm.  I\'omen 
vero  vesirum,  quol  quidem  prohibuistis  fieri,  attol- 
lere  deireviinus  ei  pra*dieare  per  omnia,  juxia  ii- 
IikI  evangelicum  :  Quanio  eis  prwcipiebal ,  taiilo 
nifigis  pra'dicabant ,  dicentes  :  Bcne  omnia  fecit 
(Marc.  vii).  Iiidi^num  namque  censemus  tanlo  ver- 
boruin  ciillui  auctoritaiem  deesse,  cl  aulhentica  re- 
citare  lanquam  apociypha,  qiiaeplus  favoris  dehent 
ohiinere,  quod  vos  specialiter  legimus,  de  nomine 
nucloris  :  vohis  auteni  secretuin  hoc  servabiiur 
quantuni  ad  conscientiam,  iHlns  qnanlumadDeum  ; 
foris  veropublicuin  eril  nd  famain  qiioad  406  P''o- 


4|uieios,  comprimile  supcrhos,  rcstringite  dissoln- 
los.  Tihi,  PaterHngo,  cui  cx  injunclo  pasloris  oOi- 
cio  soiiiciludo  hxc  el  lahor  incumhil,  preccs  aire" 
cluosas  in  suspirio  el  singullu  fundo,  nt  assumas 
zeium,  Malhathiae  et  Phinees,  el,  ahjeclo  lavore 
hiiinano,  contradiclionis  el  inobedientine  fllios  a.l 
ohservanliam  ordinis  sui,  velinl  nolinl,  compella!!. 
A  te  enim  rcquirelur  ul  evctlas,  el  dcstruus,  el  xdi- 
liccs,  ct  phwUes;  argiii^,  increpa,  cuin  omni  impe- 
rio  :  non  movcanl  le  ea  qux  excxcant  uculus  pru- 
deninm,  ne  confidanl  in  corrnptela  pccunia;  cor- 
rupioies  ordinis,  ei  ,MTiatores  sui  ipsius,  carnis 
ciiram  in  desidcriisracicntes.    \isita  sepulcriim  pa- 


liinum.  Benc  valcai  semper  in  omnibus  vesiia  san-      tjui  mi  (75),  el  in  collegio  illo  libi  commisso  seca 

'"  pntridas  carnes,  el  ure  correclionis  cautcrio,  qnas 

saiiare  non  polueris   cxhorialionis   fomenio.   RogO 
vos,  ut  lilicras,  quas  bupcr  lioc  negolio  mitlo  (7t>; 


cia  el  iiohis  (harissiiiia  paternilas  in  longiludinem 
dierum. 

EPISTOLA  CCLXXX. 

AD  IIUGONeu  EPISCOrUM  ET    CAPITULUM    AURELUNENSG. 

JiHQol  ul  emendei  in  ercle^ia  S.   Evurtii  nonnuUa 
viiia  qum  ibi  jmlluiavcrant . 

Specialis  fliia  sanclac   sedis  (74)  ecdesia  Sancti 

Evurtii,  ex  antiqua  et  ajiprobala  consueludine  me- 

ruii  hacienus  per   vos  decessoresque  vesiros,  et 

temporalibus  fovcri  bcncriciis,  eispiiiliiaiibus  reflci 

sacramcniis.    Tenetur  et  ipsa   vohis  lanquam  in 

qiiadam  spiriluali  ralinne  dali    el   accepli,  el  inflr- 

inaiilibus  exhibere  solalium,  el  decedenlibus  prxstare 

sepulcrum.  Repeiuli>c  vices    paternx  consolationis 


abbaii  el  capilulo  suo,  exhiheri  facialis  pe.r  «hios  de 
canonicis  veslris,  ne  furle  aliqui   eas  scpeli;inl  aui 
supprimanl,  nl  ah  aliis  videri  non  possinl  : 
408EPIST0LACCLXXXI. 

iD  BERTEnUH  ADBATEU  ET  CAPITUtUM  S.  EVUUTII. 

Jncrepat    eunidem   abbateni,    quod   officii  sui  parle» 
negligal. 

Diio  niihi  superesse  ciedebam  solalia,  memoriam 

Gf!iovcf;c  virgiiiis,  ol  B.  Evurtii  coiifessoris,    quo- 

ruiii    alierno   dcleciabur   spccl.icnlo,  el    invitnhar 

excmplo.  Jiiciiiulis  rogil:>lioniim  gradihiis  denmbu- 

inflrm;tnti,  quoiiiain  fortissimns  esl  languor  cjus,  U  jab.im,  el  in  virginis  nionie,  cl  iii  confessoris  pla- 


et  invaluil  niorhus  ejus  usque  ad  desperalionem  et 
exilum,  nisi  fcstino  consiho  vestro  ct  auxilio  sub- 
leveiur.  Vcslra  est  Ecclesia ,  vobis  morielur  et 
vivel.  vestra  intcrcst  cjus  consiliis  interesse,  caput 
ejiis  langiiidnm,  cor  ejus  moerens,  niembra  stupida 
ei  iiif!rni:i,  poiius  ad  defeclum  quam  ad  profcctuin 
cimsucta.  Begulaicm  disciplinam  imprudenier  ab- 
jiciuiil,   impndeiiler  contemnuiit.    Inter  eos  seiies 

(74)  Erat  ecclesia  S.  Evurlii  Aureiianensis  pcr 
ponlificia  diplomata  sub  lulela  el  patro.cinio  S.  se- 
«lis  aposiolicx»,  qua  de  causa  vocal  eamS.  sedisspe- 
cialeni  filinm. 

.   (73)  Soilicel  Manassis  de  Gnrl;inda,  quem  diximus 
III  meJio  capituli  S.  Evuriii  fuissc  lumulaiuin. 


iiilie,  ciim  in  iilior|ue  occiirrcrol  mihi  s;»cruin  col- 
Icgium  germon  dclcctahiie,  casta  gencnilio  ciim 
(haritaie,  terribilis  nI  castroruni  acics  ordinata. 
Nunc  aulem  fnncslis  rclalionibus  impulsus,  qnasi 
fraclo  pcde,  aliero  Iiimine  cffosso  claudicans,  ei 
c.Tcntiens,  a  vineis  Engaddi  (77)  relralior  ad  moii- 
tcin  congiilnlum  ci  pingucm,  uhi  quies  Iranqnina, 
ct  iranqiiillilas  csl  quicla,  Yic  niihi  in  extrcmis  die^ 

(76)  Etc  litierne  sunt  ipsaeniel  qna;  Iiabenliir  iiii- 
mcro  scqiiiMiii  281. 

(77)  01imabb:ilia  S.  Evurlii  sila  eral  exlra  miiros 
ijibis  .\iireliaiioiisis,  ci  vineis  cincla.  AbUalia  vero 
S.  G'enovcf;c  P:uisicnsi.s  slal  in  montis  tacumine; 


c 


i.^ 


ft39 


BTEPIIA.M  TORNACENSIS  tPISCOP: 


640 


Lut  raeis,  cum    auJiain  (urbarf    in  voIms    visccra  \      Qv.x  (iilinms  cl  auiliviinus  cl  scimus,  h.rc  fiileli 


Uif»,  xmulari  inviceiR,  rixari,  coiisurg<.>re  ati  ap- 
pcMaiiunes,  fugere  Kniiaiem'  i-piritns  c(  vinculuin 
ptcis !  Quiscnin)  non  doteal  inler  vos  exsuiare  se- 
nes,  regnare  jiivenculos,  elemeniarios  usurpare  <io- 
ctrinani,  roolles  tliscipiinam?  Fene  dixerim  qnod 
per  propiietain  «licilur  :  Et  trunt  pueri  principet  eo> 
rum,  ei  effeminnti  dominabuitlHr  ei$  {l»ai.  iii).  Tua 
«cl  culps,  luBc  sunt,  Abba,  qni  cum  llcii  sacertlole 
fiiioc  indisciplinalos  aul  corripere  non  audeas,  aut 
corrigorc  ncscis,  aut  nogligas  cmendare.  Nomen 
liiMiii,  quod  interpretalur  filiut  lomitrni,  non  lonai 
,»upcr  eos,  sed  aul  enerval  biandieiuio,  aiil  paU 
pvmlo  entoliit,  ant  consentiendo  corrumpit.  Mc- 
iiienlo  itlud  Salomonis  :  Fitia  tibi  tuHt,  noti  fnciem 


.ns&ertiune  tesiincari  vuiunius  i-l  dehemiis.  Qiiadra- 
ginlii  rerinc  et  qiiiiiqne  anni  sunl  elapsi ,  ex  quo, 
Deo  «olente,  in  ecclesia  Bcati  Evurtii  liabitum  rcli* 
gionis  suscepinius  siib  ordiiic  rcgiilari.  Exlunc  do- 
mtni  el  Palres  noslri  Aurelianenses  eptscopt  tantain 
Iranqnilliiaiein,  qnieieiii  et  paccnt  Ecclcbije  prxdicii 
confessoris  cxbibuerunt,  «{iiud  nec  in  capiie,  iiec  in 
nicinbris  alii|uani  procuraliuncm,  sive,  ul  vnl;;ariier 
loquamiir,  iiuspitietuin  (i9)  aui  gistum  rcceperunC 
Vidimns  etiain  aliquandu  bona:  ineiuoriac  doiiiiuuin 
Manasscm  episcopuin ,  cum  ci  placcret ,  ad  praa* 
dcnduiu  in  Eccle&iaui  venire,  pcr  scrvienles  suos 
alTere.item  ctbaria  ct  qux  neccssaria  ei  essenl  in 
mensa.  Proinde  paiernilati  vestrx  Patrcs  episcopi 


luciu  ftilarem  otleiidere ad  eat  {Eccti.  vii).  AccitiQirt  B  snpplicamus,  qnaicnus  prsedictam  Ecciesiain  quis 
fjfladio  ^QQ  tuo  tnpet  femur  tuum,  poteHiitiime  vcslra  est,  cl  fovcatis  consiiio,  et  nnxilio  defendatis» 
{Ptal.  \Liv).  ul  liincani  te,  non  coniemitant.  quos  nec  ab  ca  vet  a  ineiiibris  ejus  procuratiuncs ,  411 
cicinplo  luo  ducerc  debneras  ct  ilocere.  0  gto-  oppressiones,  vcl  e.\aciiones  aiiquas  contra  sxlutein 
riosa  el  religiosa  erclesia  Beati  Evurtii,  quxa  tanto  atiinix  vestrx  nllertns  cxigatis. 
cuiinine  deciilisti !  Cedros  niilrieras,  ct  nunc  usque 
iid  carduosrcdacla  es.  De  gremio  tiio  sibi  assuin- 
pseruol  sancti  Palres  e(  pasioies  (78),  Ambrosius 
niluricensis.  Salyrus  Sancerrcnsis,  Bartbulomxus 
Novioinensis  et,  ul  niinus  sapiens  dicani.  Genovefa 
P^risieiisis.  Veie  diccre  possunl,  fraior  Abba,  siiper 
doino  libi  commissa,  quia  per  agrum  liomiitit  trant- 
iti  pigrif  €t  ecee  lolum  repleverunt  tpime  el  urlica: 
{Prot.  xxiv).  Ulere  consilio  ineliorum  ct  majoriim, 
iie  sequaris  vestigia  Ruboam,  remolis  a  faiiiiliari- 
lale  tua  qiioruin  contubernio,  et  (aina  noiitinis  tui, 
et  Ecciesi;e  dignil;.s  vulneratur.  Ei;o  ctiam  qui  a<!- 
huc  canonicus  novitins  el  frater  cxislens  Ecclesix 
vcsiix,  nec  alieiius  esse  deiieo  a  coiisiliis  vesiris, 
inonco,  consulo  ct  evttortor,  ul  alitcr  orJiiics  do> 
tiium  tuani,  et  de  sc^bcllo  iion  assuinas  m.igistros 
ordinis,  qnos  non  deceal  scdere  cuni  seniorihus  cl 
luagistris.  Illud  vobis  qiioque  igiiuniiiiiosuin  cst, 
qiiod  debita  veslra  supra  moduin  excreverunt  iii 
iminensuni,  ciim  vos  iion  excnsct  manifesla  caiisa, 
Kd  potius  aocusei  fcrliiiias  copiosu  friigiim. 
410  tP»SiOI.A  CCIAXXII. 


40  HUGO.NFM  AUREtlANENSCH  EPISCOPUM. 

Tetthttoiiium  perhibei  eccleiiam  S.  Evurlii  non  leneri 


EPISTOLA  CC.LXXXIII. 

AD  Ct.CMENTEM   Ili  PAPAU. 

Rjlionem  reddit  tnnimo  poniifici  eorum  qua  gessit  in 
epitcopum  Trecenaem  ,  virlute  mnndail  apostoliei 
tibi  ei  Bernero  decnno  ac  l'eiro  caniori  Pariiieiiu 
coinmitsi. 

Novertt  paiernitas  vestra  nos  mandatum  veslrum 
sub  iiac  fortiia  i'ecepiss«i :  <  Clcme.ns  episcopus  ser- 
vuB  servorum  Dei ,  dileclis  liliis  abbati  Sanclx  Ge> 
novefx,  (lecano  et  cantori  Parisiensi  salulein  et 
apuslolicam  benediciionem.  Ad  notitiam  vestram 
\olumus  pervenire,  qnod  vcnerabili  fralri  nosiro 
Trecensi  episcopo  ai)  apostoliia  scde  mandatutn  fuit 
semcl  ilerumque  pia:ccptuin,  iil  in  parocbiali  eccle- 
sia  de  Marigiiiaco  (80),  salva  omni  justilia  siia  ,  ca* 
rionicos  assumcre  regularcs,  qui  iii  ea  jiixta  piitni 
desideriuin  fuiidaioiiiin  rcligiouis  ordinem  insiitiie- 
rent,  el  sub  regularibus  disciplinis  omnipotenti  (>o> 
miiio  dcserviient.  Prxdiclus  aiilctn  episcopus  non 
aniorA  religionis  induci,  n«>c  aposlolicis  jiissionibus 
potuit  412  CMiolliri ,  ul  a  duritia  quani  in  manila- 
lis  apobtolicis  solitus  est  lialiete  ,  sc  convertcret  ad 
benignitatein  cbaritatis,  cni  pix  peliiioni  et  voio 
laudabili  poslulanlisconsens'isbenevolcniiam  indul- 


ad  procurationem  viwstamiam,  Episcopo  Aurelia-  D  g^rei,  unde  discrelioni  vestrx  per  apostolica  scripla 
"*"*'•  mandavimiis,  qiialeniis  cuin  adnioticrc  prnpi^nsius , 

et  iiiduccre  laboretis,  ut  scciindiim  qiiod  toties  in 
maiuiatis  acccpit,  do  ecclcsia  SaiiCti  Lnpi  Trcccn- 
sis  canoiiicos  regiilares  assunial,  el  eos  in  prxdicla 
cc<'iesia  ,  salvis  jusiiiiis  oinnibns  diaicesanx  ratio- 
iiis  ,  institiial ,  per  qiios  el  religionis  ordo  dilatclnr 
et  crescal,  ei  tain  jussioiiibcs  aposiolicis  quain  fuii- 


Yencraliili  doniiiio  ct  Patri  Huconi  ,  Dei  gratia 
Aurelianensi  cpiscopo,  et  charissiniis  amicis  et 
dominis  suis  decaiio  et  capitulo  S.  Crucis ,  omni- 
busqiie  ad  quos  prieseiiies  littera}  perveneriot,  Ste- 
raANUS  Dei  perniissione  Tornacensis  EccJesix  mi- 
liisier  liuniiiis,  saiutcm  in  Domino. 


(78)  Qustiifir  abbales  dcsuinpii  fucruntc  colfcgio 
s.  Evuriii  Aureliaiieiisis,  scilicel  GaufridKs  s.  Salyri 
Saiiccrrc:isis,  Hngo  s.  iJarHioloiii;ei  Movionionsis, 
N.  s.  Atiibrosii  Uiiuiiccasis,  et  Stepbunuss.  Gcno- 
veiu:  Parisicnsis. 

(7*J)  De  jure  procurationis  seu  bospitil  (|uod  epi- 
»(<)]>t  habcbani  in  quibusdant  monaskMits  seu  ea- 


runi  parocliiis  ct  domibus,  alibi  egiiniis. 

(80)  Viila  csl  dicccesis  Tieccnsis,  vnlgo  Mari.vvj, 
iibi  canoiiiii  rogulare:^  cx  faniiiia  S.  Lupi  deslinaii 
f<ieranl,  qiii  ecclesix  parocbialis  aduiinislraiioiKni 
liabercnt.  •\mu  quidem  Manasscs  Trccciisis  e^isco- 
piis  a.lniiticre  rccus&bat. 


'M 


EPtSTOL.*:.  -PARS  ill.  AN.  1192-1203. 


5li 


(laloris  doiiidcrio  sal  sCjriat ;  quod  fi  inrra  liigiiiia  A  cerlu  poriculn,  inccrla  rcineiia,  j^li^  cui  :ii   ek>e- 


(iies  posl  adiuoiiilioiiCni  \esiratn  racerc  sponte  nu- 
luerit,  vos  eiim  »<i  vos  exseqiicndtim,  ancioritate 
iiosira  sine  appellatioais  obstacnlo,  per  ceasuram 
o<clesi;i^licam  compfllalis.  Quod  si  oinnes  liis  exsc- 
qncndis  ncqnieritis  inieresse,  duo  veslniin  ea  iiilii- 
lotninus  csscqnantnr.  Datnin  Lalcrani  deciino  sepli- 
ino  K:iileB(las  Jnlii,  potuiflcaius  iiostri  aitnoprimo.  i 
Nos  igili.r  sanctilalis  vestrx  mandatiini  clTtfclui 
mancipare  rolenles,  pixraium  episcopum  tum  rom- 
inoniiioiiilius,  lum  prccilius,  tnni  eliam  mandalo 
disliicliori  ad  lioc  indncere  laboraviinns,  nl  divinx 
rcligionis  angnicnli  obtcntn,  el  scdis  apostolicae  rc- 
vereniia,  et  precuin  nostraruin  ct  cominoniiiunum 
iniuitu,  inandaium  vesiruni  ad  cfTectuin  pcrdnceret. 


ciitioiiein  oliicii  dc  rigore  tollliis,  salu-m  iitier  niu- 
nacltos  lanqtiani  ciericnm  in  liabitii  inonaclii,  qnoil 
secnre  potcstis  facerc,  doncc  vciiiat  tcinpus  iiiise> 
r<Midi  cjns,  Dco  servire  perinittatis. 

EPISTOLA  CCLXXXV. 

AD    ARCIIIEflSCOPUH   REUrNSF.M. 

ConquerilHT  de  conlentionibus  et  jnrgtii  exorlii  itiltr 
caii.  reg.  S.  F.rurlii  Auretuinentis, 

Sanclissiino  Patri  D.  Heinensi  arciiiepiscopo. 

f  Mdlreni  n)'-:in)  eocicsiim  Ucati  EvHnti  qnornin* 

dnm   aniniositale  lurliataii)  invcni,  iinando  veni  , 

et  in  eortim  inoiibiis    nioiiis  ego,  non  miiius  aite> 

riiis    partis  doiui   dolos ,   qiiain  utriusque  dolores. 

RoRo  vos  ,   Paler,   unicun)  soialium  el  subsiJinm 


Quoniam  aulem  licet  ntuitottus  cl  nionitus  ct  ro;;a-  ^  ntenin .  nt  abliati  el  convcntui  scribatts,  ne  so!Jl.-Q 

Ins,  nec  precibit.s,  nec  coininonilioiiibns,  nec  eliain 

ad  ultiiiinin  inandalo  nostro ,  qui  vice  vestra  in  bac 

parte  rniigeitainur,  noluit  obtcinperare ,  conimnni- 

JB.1I0  sapicntum  et  discrelorum   virorum  con&ilio , 

ipsum  ab  omni  oniciu  cpiscopali  Uiiiqnain  coniuuia^ 

cein ,  ct  niandati  a  scde  :.posloiica  deslinali  con- 

teniptorcin  stispendinins ,  mctropoiilano  iiostro  ar- 

i:bicpiscopoque  suo  Senonensi  H  liecaao ,  et  capi- 

tulo  Ecctesix  413  Trecensis  signi/icantes ,  el  au- 

ctoritaie  vcstra    niandanles,  quatenus   ipsuin   pro 

»u>penso  baberent.  Abbaii  aiitem  prxralt  loci  au- 

clorilate  sedis  Komanx  maridaviinus,  quaienns  in 

|ir.xfatam  Ecciesiam  caiionicos  siios  anctoritate  ve- 


rcligionis  iux  forinam  ad  solnlx  deformilatis  igiio- 
ininiain  dciici:inl;  et  impatientes  p.ncis  ad  jnrgio- 
rnin  prosiliani  arma,  qui  solis  oraliouibus  ei  laciy- 
niis  debuerant  animari  et  arniari. 

EPISTOLA  iCCXXXVi. 

Declaral  abbaliam  S.  Burtlioloinai  Noviomensii  ttulto 
jure  leneri  ergn  epiicopum  Toruacensem. 

Universitali  vestrx  signilicamus ,  quod  ecclcsia 

Sancti  DarllioIoin.i;i  Moviontensis  in  fratrcm  cl  ca- 

noiiicum    nos    roci^perai,   atile(|naii)    in    abbaliam 

S.inct3i5    Gcnovcfjc  Parisiensis  promoli    vel   etlani 

|K;r  Dci  grnltJini  iransiati   csscmns  ad  episcopalem 

.seiiem  Ecclesix'  Tornacensis.  lade  cst  qnod  eadoin 


stra  ei  iiostra  frelus,  indnccnl,  non  obstanle  occa-  r  Ecclesiaraiioneprxdictxfraternitaiisctiniuiin^lS 


ftione ,  vei  contradictione  ipsius  episcopi ;  et  ipsos 
e:)iionicos  de  eadem  Ecclcsia,  salva  l:iaieu  omiii  ju- 
stiiia  e^iscopali ,  invesliviinus.  Proccsstim  auiem 
|St'us  negoiii  auribus  sunclilatis  Tcslrx  significan- 
Juin  duximus,  supplicantes  et  rogantcs  quatenus 
invcstitnratn  nosirain  ,  ancioriiate  vcstra  faciani , 
ratam  liabuiiics  approbctis  ei  conflnneiis  :  per  cen- 
/&uran)  cnim  ecctesiaslicam  compelli  nibii  aliud  in- 
feliigiinits,  quam  excommunicalionis  aut  snspensio- 
nis  senieniiani. 

EPISTOLA  CCLXXXIV. 

Aojjflf  pro  quodam  clerico  ,  qui  gravein  cuipam  eom- 
miierat  (8U*). 

Judex   ccclesiasiicn»   scqui    debel,  ct   qnainvis 


cfHnmnni  ordinis  ,  non  jure  alicnjns  consneludinis 
nos  aliqiiando  cum  omni  devotione  et  benignilnle 
suspiciens,  ei  gratiam  nobis  e\liibuii  et  honorcm, 
Vulenles  igilur  indeinnii.ui  ejusdcin  Ecclesix  iii 
poslernm  providerc ,  et  nolentes  iil  in  quod  nobis 
exliibuil  gralioe  el  dcvolioiiis  obtenlu  ,  in  jiis  cou- 
snciudinis  possil  aliqn:tlciius  retorqncri  ,  prxsenti'- 
bus  pariler  et  fnluris  notnni  faciinus,  cl  snb  pros 
&eiilis  scripti  testiinonio  afnrmamus  ,  qnod  ratione 
pontiriculis  jnrisdiclionis  niillam  a  pr:cfata  Eccicsia 
procnraiioiiem  vel  aliud  aliqnid  esegiinns  vel  exi- 
geie  debuiipns ,  sicnt  nec  nnlercssores  nostri  exe» 
gcrunt,  salvo  eo  qiiod  abbas  ejnsdem  Ecclesi.-B 
noslro  syiiodo  tcnetnr  inlcrcssc,  quandiu  aliare  de 
luuiia  posseinns   iiiducere   pro  repnraiiotie  ialiier  D  Buninciiora  tenncrit,  vel  atiiid  aliqnid  in  episcopatu 


lapbi,  laiiien  non  distcpianics,  sed  depiecanies  scri- 
bimns ,  ut  sicut  in  capituio  coniinuni  pioinisislis  ei 
susccpti  oi\liiiis  exsecutionein,  sententiam  primain 
uou  niuletis,  ncabsorbeatur  pnsillaniinis  a  irislitM, 
ne  desperans  dispereai ,  ne  inobediens  el  inoerens 
piercatur  obire.  Credinms  baiic  diapensaiioneai  sine 
dispciutio  posbc  lieri ,  per  quatn  iiec  confundanlnr 
li^gcs,  nec  canoiies  oirondaiiiur.  Moveant  siiiuin  pa- 
lcrnitatis  vcstr:e  fralris  afllcli  lacryniosa  stispiiia  , 

^80*)  Iinperfocla  esl  bxc  opistola,  deejl  initinm. 
(81)  Idem  sonal  boc  vcrbum  quod  sonniu,tunHia 


noslro,  qiiod  syiioduin  dei)oat,  suinniatas  (81)  ctiam 
noliis  solvcre  tencbiinr,  sicut  aii£  vicin.i;  tenentnr 
Eccie./ix.  Ne  antein  sxpc  dicta  Ecclesia  sancli 
Bariboloni.-ci  siipcr  liis  iti  posternm  Ixsiunem  a]i- 
qunni  inctirrerc  vaieal  vei  gravamen,  id  pr.r.^enii 
cbarittia  conscribi,  cl  sigiilo  noslro  feciinus  coti* 
ririnari. 

Acinin  aniio  Doinini  1194,  consccrationis  no^trjB 
aiinu  lcrtio. 

vi'i  taiinia  npud  velcres,  qna  congrcj;:itionis  et  plt» 
ciia  qnxdau!  siguiticabanl,  vulgo  taun«$. 


u^ 


STtPllAM  TORNACCNSIS  tPISCOPI 


5U 


SUPPLEMKNTUM 


AB 


EPISTOLAS  STEPHANl  TORNACENSIS 

{Solicet  det  mn.  de  la  Bibiioiheqne  Itoynle.  p.  «<?.— Vitlo  snprn,  coi.  506,  qn;e  ad  lias  epislolas  anccdoias 

|)i;i;r:i(us  «st  D.  Urial.) 


I.  A 

Domino  et    aniico   ut   invidorum     uialctliceniiam 
HOn  curet. 

Succeiiserc  solenl  aliqui  succcssilms  aliorum, 
in  quibiis  sese  defecisse  videnlur ,  alios  invidenl 
profecisse.  Inter  liacc  manel  iinmoliilis  clecioruui 
coiist^intia  ,  longanirnitas  nssurgit  in  glorinm  ,  pcr- 
severantia  non  succumhil,  el,  deficicntc  pauIatVm 
livorc  dctraheniium,  crescuni  merila  perfeciorum. 
ilscn  si  i|iinnda  vel  in  aliis,  vei  in  vobis  expertus 
estis,  ejperlein  vos  faciie  consensns  ei  consess»s 
laliuni,  qiija  non  est  novum  :  Corrum/iiint  bonos 
tnoret  coltoquia  prava  (/  Cor.  w).  Inler  Iiaec  devolus 
ego  clericiis  vester  benevolenliac  veslr.x  vesiigia 
piomis  adoro ,  totius  Ingratitudinis  simulacrum 
fngiens,  toiius  devoiionis- circa  Lcnelicia  ves;ra  " 
culpain  fugans. 

II. 

Crfgorio    Vtll    pontifici  maxitno.    —  Pro   clericis 
Grandimonlensibus. 

(Anno  1187.) 

fn  promotionc  vestra  ,  Paier ,  coelum  et  terram 

gaudcre  credimiis,  certa  fidncia  praesumentes  qiiod 

per  Dci  gratiam  dirigaliir  sulus  in  manu  veslra  , 

resurgal    paupertas  spirilus,   peccatoruin    cornna 

conrringantur.  Ad  priinum  rumoris  Iiujiis  sonitiim 

ecdciiS  siipcr  corruplflatn  peeuniuc  conircmuit  am- 

bitio,  rlgur  (fclatioiiis  dciuinuit ,  ex|>avil  avaritia , 

invi.dia  pallore  suITusa  cst,   superfluiias  excusalio- 

nein,  dissolulio  fngain,  imniunditi.i  laiibulum  qu£-  >> 

sierunt.  In  suinma,  conlraclus  omnes  etcontractus 

iilicili  summiiin  tiincnt  extermininm  ,  quibus  taiitns 

Petii   siicccssor  objiciel  se  vcriiin  jiidicem  ,  viiidi' 

cemqiie  severum.  In  hiijus  spei   dcliciis  congaii- 

iientcs ,  ni)S    qu;edam   modica   porlio  fidcliuMi  ve- 

eirorum  pio  priore  ^82)  et  dcricis  Giandimonteitsi* 

li'-is  grandi   vobis  supplicaiiius   affectu  :  qui    per 

astutiani ,  polenliam  ei  superbiain  converaoriim  , 

ne  pcrversorum  dicamus,  speclaculum  facti  suiit 

et  aiigelis  ei  hominibus;  qui  mendici ,  exswles,  de- 

licicnie  jam  aliena  stipe  ,  iit  paucis  cellulis  ,  a  qui- 

bu3  tle  dic  in  diem  expulsioueni  exspectant,  jugiter 

maceraiitiir  iiiedia ,  in  fame  et  siti ,  in  frigore  et 

iiudiiaie.  Sola  et  suinma  spcs  eorum  in  benepiaclto 

(82)  Guiliclnio  de  Trahiniaco. 


veslro  consistit ,  nt  qoi  hactenus  viscera  coinpas- 
siotiis  et  consilii  benevohis  operuisiis,  eis  nunc 
consolaiioitis  et  auxitii  bcneflciis  iibera  porrigaiis. 
riciiariam  ,  si  placet  ,  rcstitutionem  indnlgcnle 
priori,  liomini  simplici  et  modcsto ,  propler  di- 
sciplinam  dejecio ,  propier  humilitaiem  abjecio, 
propter  paternam  qnam  clcricis  eshibebai  i<iligen- 
liam  ,  lam  fraudiilenler  quam  violenler  compuiso 
ei  expulso.  Compellat  auctoriias  aposlolica  con- 
versos  ad  obedientiam  pastoris  sui  :  qtio  remedio 
crediinus  (|iiosdam  m.ijori5  conspirailonis  iilius 
aitctorcs  ad  alia  trans!turos,voIentes  perire  potlus 
«iuam  parcrc,  abire  qiiam  ohcdire. 

Hi:.  abcuniibus,  reliqni  facite  conquiescent,  qni 
nec  tanta  iniiimescunt  siiperiiia,  nec  lanlis  opibus 
iiisuloscunl.  El  qnoniain  error  simuialionls  in  illo 
extraordinario  ordiiie  iii  laiituin  convaluit,  ut  secia 
potius  quam  rcligio  dici  possii,  videai  sancta  paier- 
nit.^is  vcsira  ul  non  per  sjeculi,  neque  per  poientes 
laicos  (quod  convcrsi  suminopere  ficripetunt)  quasi 
sub  specie  pacis  ct  concordix  deformis  aliijua  rc- 
foriitaiio  fiat  inter  cos,  ne,  si  forie  factum  Aierit, 
fiai  tiovissinuis  crror  pejor  priore.  Hanc  polius  sol- 
liciiudinem  ei  curam  currcctinnis  el  einendalioiiis 
ordinis  iliius  pcr  vos  ipsuin,  si  licel,  assuinito,  aiit 
viris  religiosis  ct  qui  regtilaribus  disciplinis  erudili 
sunt  id  itijungiie;  iiitcr  quus,  si  placei,  [Geraitinius] 
abbas  Sancli  Victoris,  vir  religiosus  et  timcns  Deuiii, 
cuiii  iis  qiios  secuin  assuntpserit,  aut  pr^cipuus  aut 
itiier  pnecipiios  sii  unus,  qttorum  ope  et  opera 
inordin.-ttis  bottiiitibus  illis  cerla  formu  ordinis  im» 
potiatiir.  Ct  qnoni.im  filii  liberl  esse  del>eiit,  clcri- 
corum  libeilas  non  pareul,  subjugale  sii  obedfens  et 
muium,  Ozias  sacerdoiaiia  non  usurpet.  Id  obser- 
vaiiduin  est,  Puler,  el  cavendum,  iie,  si  forle  more 
solito  tres  aut  (|uatuor  clerici  duodeciin  seu  quin- 
decim  laicis  adjiinganiur  per  celiulas,  oppriittatur  a 
niultitndine  pftuciias  ,  simplicitas  ab  asiutia  snp. 
planieiur.  Beiie  valeie,  Patcr. 

in. 

Clemenii  ///  pap(e.  —  Ejusdem  argnmeuii. 
(Aniio  1188.) 
Inter  pressuras,  Patcr,  et  angustias  qii.is  «liebit» 
istis  susiinct  Ecclesia,  dolet  maxime  in  clericis  sui», 


5i5 


nPISTOL/E.  —  SUPPLEMENTUM. 


qiioriim  gloriosum  nomen  elonlincin  el  fundaverunl  . 
«pusloli,  et  informaverunl  ilociores,  ct  principes  ex- 
liiierunt.  Decimanlur  liodie  (ilii  l<evi,  solvit  Aaron 
ponsiones  indchilas,  nec  iinmuuis  est  Meicliisedecli 
a  inbuto.  Tolerari  potcral  ulcunque  plaga  iixc  coni- 
inunis,  si  iiide  opprimcrenUir  ^gyptii,  unde  spo- 
lianlur  Ilebrxi.  Sed  quoniam  non  recipil  Allissimus 
Kncrilicium  de  rapina,  iribula  egenlium  animaruin, 
qiiae  ironianiier  extorqucniur,  pcrmiiiitinaniter  ex- 
spirarc.  Accedit  ad  slimuluni  el  cumulum  singultus 
et  suspirii  nostri,  clericorum  dico  qui  in  soriem  Do- 
inini  vocali  sumus^qiiod  iu  cotlegio  Graiidiuioulciisi 
perire  videmus  unam  de  (ribubus  |<jracl,  uhi  co;i- 
ver«i,  converso,  ne  dicam  perverso  ordiiie,  ininisiris 
dominanlur  altaris,   i(a  iil  capite  deorsiiin  domus 


V. 


Fia  rtbns  tle  Carthugia,  pro  quoJnm  c'enco  rect- 
picmlo  saluiem  el  quam  elegit  Maria  pnritm  o,v- 
Uiunni. 

Sublimem  vicinumquc  sideribiis  ordlnem  C.^iriliu- 
sieiiscm,  quem  imiiari  non  possuiniis,  aitmir;<ri  de- 
bcmus,  illum  adoranlcs  in  saucii«  suis  qui  el  Eli;im 
pavii  in  soliiudine  et  Danielem  in  careere,  servaiis 
et  docens  in  ccllis  singulos,  in  collegiis  universos. 
Felices  qui  «d  lanli  culminis  viros  aspiratit,  feli- 
cioics  qiii  cuin  cis  respiranl,  felicissimi  qiii  itilcr 
cus  cxspirant.  Piimos  cl  medios  uUimorum  novissi- 
ina  coiinrniaiit  qui  beaio  exitu  perseveranliam 
suiim  compienies,  fralres  siios  peregrinantes  in 
coipore  ei  exeinplo  piovocanl  el  menioria  conso- 


pendeat,  bobus  aralruiH  pva-feraiur,  idiola  doceal  B '^"'l'""- J''ler  aspiranlcs  ei  sanclo  consorlio    vestn» 


rlerirum,  laicus  impcrel  saccrdoli.  Couip!cia  est 
liodie  Scriplura  qua  diciliir :  <  Cleiici  eoruin  iion 
proderunt  ei$,  >  cum  ejccii  a  cellulis  stiis,  aiiena 
inendicantes  slipendiji,  exsules,  seiniiiudi ,  abjccii, 
salurad  opprohriis,  proponiialiir  spectaculum  no- 
bis,  ridiculum  alieni:>.  Muveanl  cleiiienliam  vestrain, 
Paicr  clemens,  tot  et  lantorum  exsuium  lacrymosa 
suspiria,  certa  pericula,  incerta  consilia ;  et,  lan- 
gueniibus  GUis  ac  prope  pcreunlibus,  sinum  pater- 
nuin  expandite,  ne  in  prisdnam  servitu(ein  redeani, 
quos  liberos  esscdecet  eidignitale  ordinis  et  ordine 
digiiiiatis.  Cominunes  suiu  omniuni  Gallicanx  Ec- 
clesix  clericoruin  preces  isix,  ne  in  ordine  illo  ex- 
traordinario  absorbeatur  a  muilitudine  paucitas,  q 
p:iuperlas  a  potcntia,  simplicitas  ab  astuiiu  sup- 
pianieiur.  beiiu  valeat  in  ionguin  sanclilas  vestra , 
Paier. 

IV. 

Domiiio  Soffredo,  sancl(P   Romana;  Ecclesice  cardi- 

nali. 

Mtiiium  mihi  accessitf  sed  et  succcssil  pUirimum, 
quando  graliae  vestrx  participera  me  (ecislis  :  de 
qua  eisi  plenitudinera  non  mereor,  pleniiudiiieni 
[r,  poenitudiiiem]  non  mocrebo.  Nemo  est,  faleor, 
cujits  iticinoriam  vet^  recolam  frequeiitius  vcl  exco- 
l:rm,  cuin,  ejus  reliquiis  dicm  fesluin  niihi  agcnli- 
jbus,  el  fructuo&a  seinpcr  coliigain  et  abigain  lu- 


desiderantcs  uniri,  religiunis  ardorc  ferventem  coin- 
mcndamiis  vobis  prxseutium  iaiorcin  Joaniiein: 
cujus  si  annos  numcremus,  adoiescens  appuret ;  se- 
nex,  si  inerita  compuiemus.  Credimus  cum  inoliis 
primos  dliisis.se  ad  pelrain,  ei  qiix  iii  sseculo  tuiit 
repulare  ut  siercora,  triplicem  concupiscentiaint 
secunduiii  graiiam  sibi  »  Deo  collatain,  vet  fugero 
vel  fiigarc.  Jugiim  Domini  leve  el  onus  ejus  suave 
sibi  imposiiit  ipsc,  ciim  alio,  noii  sub  alio  coiiver- 
sntus  in  eremo :  cujus  exemplo  formaius  ei  firmatus 
testimonio,  non  parvx  spei  reliquias  nobis  obtulit 
iii  voluntHte  concepla  el  insianter  incipiendi  et 
perseveiandi  constanier.  Quanlum  ad  religionis  vel 
habitum  vel  modum,  nulli  sese  ohligavii,  nulli  pro- 
Aissioncm  fecit,  nulli  slabiiilalem  loci,  nulli  olic- 
dientiam  promisil.  Solntus,  ul  a  vobis  ligetur,  ac- 
cedil,  ut  cum  Isaac  vincuiis  obetiienlinR  et  disciptino) 
veslra*  ligatus  ofTeratur  in  monle  sauclo  vcsiro, 
quem  Domiuus  videi,  hosiia  vera  ei  Dco  piacens 
ct  perfecla.  Gradum  diaconatusa  doinino  Scnonensi 
archiepiscopo  suscepit,  septimum  ordinem  qtii  prx- 
cedeiiles  singularitcr  excedit,  si  Deo  placuerit  et 
sncrum  cullegium  veslrum  per  Dei  graliam  i|'.S9 
iiitrare  incrnerii,  inter  vos  suscipere  et  expetcns  et 
exsprcians.  Sauctitaii  veslrx  prcces  fundimus  u| 
ciim  panibus  occunatis  sitienti,  pulsanli  aperiatij 
ne,  si  forte  (qiiod  absit !)  duros  in  hac  peiiiioiie 
sua  vosinvcnerii,  occasione  repulsse  vesirx  calainus 


Cluosa.  In  colloqulo  seiius,  in  convivio  screniis,  iu  D  '^"'«ssalus  coniepatur  in  eo,  et  linum  fumigaiis  ex- 

iicutro  severus,  in  utroque  socius  erat  mihi  domi-      *  •"8"*  W' 

1108  iiieus,  nec  arce<ien$  ad  lasciviam,  nec  a  hciitia 

recedeiis.  Jocosa  mea  sic  videhat  ut  non  irriderei, 

seriii  Kic  audiebal  ut  ollendcret,  plus  de  inc  xsiimans 

quaoi  ego  qui  inelius  nie  noverain,  vcl  auderem  coii- 

fideie  vel  prxbuuicrein  coufiteri.  IIxc  sunt  qux  ju- 

giter  exiguilatcm  ineain  movent  ci  monent,   ul  in 

arca  cordis  mei  jocuiidiiin  inemorix  veslrx  tiiea- 

truin  erigam,  pcr  quod  vobiscuin  deanibiilaiis  sulo 

recurdatiunis  solalio  condeleclor.  Rogo,  si  placct, 

ut  quascunque  petiliones  nuslras,  justiiiam  poslu- 

lanies,  dominopapac  olToralis,  ei  Judices  iiobis  supor 

iuttliita  impelreiis. 


Abbali  Cisterciensi  pro  qiiodnm  monacho. 
Exrlisahilis  csl  igiioranlia  qiiam  vei  casus  ex  in- 
sidiis  fonunx  pendens,  vel  aeiatis  infirmiius  indu- 
ccre  consuevit.  Ea  sic  a  malitia  recedit,  ul  ad  inaii- 
siietudiiicm  accedat;  sic  accedit  ad  vcniain,  ui 
scverilatem  non  accciulal:  sacrificium  cx  adipe, 
siinilu  olco  lila,  iniscriconiia  superexailans  judiciiitu 
commendalur.  llxc  suni  qux  circa  pauperem  &pi- 
rilu  praeseniem  filiuin  vesirum  uos  movent,  cl.  ut 
ad  niisericordiaiu  vos  iiione:tmus,  noii  invilos  invi- 
tani.  Impubcs,  nccduin  septennium  aiiiiigcns,  qiia 
xiaic  delicla  puniri  noa  Uebeiit,    dolens  et  nolen» 


Bn  STEPIIANl  TOnNACENSIS  EPISCOPI  6i8 

r»suni  IiiciJit:  ciijos  scricm  Iti  liueris  dftniini  C;ir-  x  reiiiei»  qiii  trariaradarl  non  poiest,  subito  conira 
notensis  opiscopi  sui,  qiias  ad   doininuin   AlbuiK-n 


5eiii  episcopiiin.  apo5.tolicX  sedis  leg:itiiin,  dircxc: 
ral,  inspesiiniis,  cl  sigillo  nosiro  ciini  pra>senti 
rlMirlula  fecinitis  consigiiari.  El  qaoniatn  lam  in 
ncgutiis  qiiam  in  delictis  consideratur  a  discrctis 
|tt  !icihiis  xtas,  volunlas,  caiisa,  iociis,  modus,  nc» 
cessitas,  el  ali«  cireunislanthe  qn»  vel    rigorcm 


rius  vcnliis  fl;.vil  in  auribiis  nieis ;  ad  sonum  cujus 
anKialusesl  spirilns  ineus,  in  roe  luibatuui  est  cc 
niciiin.  Spargebant  in  popuiis  nugigeruli  .  sutores 
fabularuin  ,  laiita  vos  infirinilale  ilcgiavari  quod  ad 
etircnia  a^griuidinis  incominodiim  pervenisseU 
Eipavi,  dolui,  nec  sine  febrc  fui,  cum  vos  ea  febru 
liaberei.  Verso  in  conlrarium  ruinore,  qiiamlu  da 


exienuant,  Tcl  dispensaiionera  admttiunl,  pro|)on;it      s:iluie  vestra  certum   nuniiuin  acoepi,  graiias  egl 

-•^"    ■ '  Salvalori,  qiii  in  uno   sanavil  duos,  el  in  duobiig 

uiium  recil.  El  qiiia  nunc  tandcin  serenior  inrulsil 
dies,  el  Irislitix  iiubem   congratulaiionis  absoibel 


tibi  pielas  vesira  nondum  septennem  puerum,  nun 
iluii)  capacein  doli,  iiundiiin  vel  ad  coulraclus  ido- 
neiim,  vcf  ad  delict:i  inalertciim,  Ievit,-ite  pueriii  s.i» 
giltain  jccissr  in  aera,  cainque  volanteni  cl  a  &jt- 
inonio  tneriiliano  inipuliam,  dormieiiiem  pueruin, 
qncm  nescicbat  sagiitarius  iiinoceiis,   vulnerasse. 


clarilas,  quasi  jam  dc  vobis  el  in  voliis  lespiiare 
iiicirpi,  niiiio  ad  vps  capellanum  nieuni,  qui  vobis 
defcrat  oljseijiiium  salutaiionis,  ei  mibi  rcrcral  to- 


llis  accedil  qiio;!  laliler  ▼iilneralus  acutatn  incidi    B  laiinm  vestrae  s:»luiis.  Per  eum  vos  consulo  ol  milii 


(|uein  cbii  urgus,  forie  pcr  iinperiliam  (quod  rrequeii« 
ler  acciilii)  perperain  tncidit:  quonim  allerutrum, 
ti  causam  inoriis  iniulii,  innocentein  sagiitarium 
libcravit.  In  dubiis  auletn  clementiora  el  qiwmagis 
pietalis  proxiina  jadex  eccle!>iaslicus  seqiii  debel 
el  quauivis  niwUa  possemiis  indncero  pro  Tepara- 
lione  (taliier  lapsf,  tainen)  non  disceptanles,  sed 
deprecantes  scribimits,  ut,  sicut  in  capitulo  coni* 
Miuni  perinisisiis  ei  susrepii  oidinis  exsecoiionein, 
fteuientiam  primam  non  inoteiis ,  ne  absorbe:iiur 
piisillaniinis  a  tristitia,  ne  dcspcraiis  dispereai ,  ne 
hiobediens  el  ir.oercns  nierc:ittir  obire.  Credinius 
liaiic  'iispensatiunem  sitie  <}ispendio  posse  fieri,  per 
quunt  ncc  conrundantur  legns,  iieccanunes  offeiidan- 
lur.  Moveanlsiiuiin  palciniiaiis  vcsirae  fiMlris  afllici! 
lacrymosa  su&piria.ccrta  pericula,  incerta  remedia: 
cu:  si  exsecutiuneiu  olBcii  dc  rigore  toilitis,  salieiu 
iiiter  inunuclios,  tanquam  clericum  ia  lijibitu  mo« 
it.icbi  (qiiod  secure  potesiis  facere),  donec  ve- 
ftiat  teiupas  luisereudi  cjus,  Deo  servire  permitia- 
tis. 

Tll. 
Joanni,  fiUo  ctkneellarii  aima  Vrbis. 
Veleres  amiciiix  nec  abjici  conleuiptu  debeiii, 
nec  fastidio  premi,  nec  oblivione  deleri.  Aiigcri  vo- 
luat,  non  ininui;  convulescere,  non  perire.  Ilarum 
commercio  sic  aiiquando  juucti  sumus,  ut  alter  al- 
icri  vellct  et  iu  adversis  tompaii  ei  in  prosperis  con- 


amico  vesiro  consulaiis,  et  in  negotio  quod  e«  parla 
mea  vobis  exponet  quid  mibi  expediat,  quidvc  d«- 
ceal,  quid  prodesse  vel  obesse  possil ;  ine  et  jtivet  • 
utililer  el  liberaliler  instrualis. 

IX. 
Pelro  Alrebalensi  episcoifo. 
Placuit  sanciiiaii  vesirae  requirere  nuper  a  nobis 
de  statu  civitalis  nostrse,  cum  esscinus  iii  rola  lui- 
biiiis,  in  fumo  caliginis,  intcr  dics  criticos  xgritu- 
diiiis  el  salulis.  Respondiinus  ul  limc  crat  pro  lcm- 
pore.  Periculo  postmodum  detfiiionis  ei  excidii 
sumpiu  pecuiiiaiio  salubriier  occurrchtes,  clau  i 
undique  abboslibus  ct  buniano  penilus  auxilio  dc- 
stiuili,  nec  libeiain  ,  sicul  vobis  rcscripsimiis,  ba- 

C  bemus  exeundi  litentiam  nec  inlrandi.  Eadem  0«. 
biscum  cbaritaie  vulnerali,  qua  ct  nos  pro  vubis, 
pastionis  fralcrnae  caliceiu  iu  itla  nostra  aiigu!>li.i 
conibibistis.  Requiriinus  a  vobis  ut  el  vos  de  stalu 
vesiro,  dc  domino  rege,  de  civiiate  vcsira,  de  do- 
miiio  Uemeiisi,  de  aggressu  ei  processu  comitis, 
dc  Iiido  foriunae  circa  vos  el  vestros ,  utinam  paci- 
fico!   signilicetis  nobis  per  clai.desiinum  iatorem 

X  titterariim  vesirarpm  ,  charta  cliariulas  respoii- 
dciiies 

X. 


WilUlmo  Remensi  archiepiscopo  pro  ecclesia  SuiuU 
Martini  Tornacensit. 
Clamat  in  aures  Domini  Sabaoth  butnilitas  ooslrs 
contra  impudicam  quorumdam  inonachorum  inso- 


Saudere.  Ilac  fiducia  monitus  ei  motus.  obsecro  te,  n  '  q"orumaam  monachorum  inso- 

per  ill.m  antiuuam  mutu»  soci«..ii«  .1  HH--..i«..a.      '"""'™'  «^  «*""'"*  «'«^"  1"'  "«"  »«'""•  le"am. 


per  illam  aniiquam  mutuae  societalis  et  dileciionis 
topulani,  uidomino  Patri  luosacrae  Urbis  cancella- 
rio,  viro  quem  diligimus  in  Cbrislo,  preces  et  fre- 
quenie^  pro  nric  porrigas,  quatenus  ncgotiuin  meiim 
quud  ei  per  lilieras  nieas  significavi,  et  benevole 
euscipiai  et  benefice  pertractet;  cunsilio  ei  auxilio 
sao  tilierel  me  ab  liumine  iniquuet  doloso,  quicum 


sed  ciiam  coelum  conimovere  debeant  In  filios 
contradictionis  et  inobedieniix,  zelum  vestrum 
animari  desiderant  et  armari.  Auctoriiate  vesiia, 
Patcr,  el  mandato  accessimus  ad  monasterium  S. 
Martini,  assumpiis,  nobiscum  [Galterio]  de  Santto 
Ainando  «i  [Rogerio]  de  Cysonlo  abbatibus,  accincti 
ad  correctionem  lurpis  infamix  qua  veheineiiter 


smici,  suis  me  persequens  et  inlestans  et  sangui-      uk;^:, Z     " kk "    :/  ••  ^    .  **'"""«"»" 


Mcm  meuna  sitit,  ei  pacem  meam  turbare  noii  de- 
sisift. 

VIII. 
Domino  Pelio,  Atrebatenu   episcoy.o. 
Cnin  nuper  essciuus  hi  pariibus  aquilonis,  a  qno 
piiidilar  onioe  nialuiu  iJer.  \),  et  iniiasieraus  lur- 


moiiachis.  Quantum  licuit  oobis  processimus,  nee 
profecimus.  tanquam  laierem  lavanlesel  seininantes 
iu  areira  ,-jacientesque  ancboriim  in  abyssum.  Posi 
aliquos  dics,  abbas  coram  nobls  et  domino  [PelroJ 
Airebatensi,  praesente  maxima  parte  capi;uli  nosirl, 
jur;ivii  se  siare  niandaiu  iiosiro.  Forinani  Jurameuii 


519  EPISTOL^.  -  SUPPLEflEiSTUM.  SS» 

dominus  Atrehalensi»  disposuil,  exposuit  cl  e.iixit.  A  cvcusabimiis  excusalioi.cs  in    lils  mali.s?   qiio  vcb 
Hoficslum  fuit   maiidatuin,  scil   liomini  inlionesJo 
mulcslum,  quod   non   soluni  abbns,  sed  ct  quilibct 
rfligioncni    professus,  sine  juramento   tcnetur  ob- 


scrvare ,  praccipue  quod  amodo  coniinenler  vivcl 
scciinduiii  gratiam  sibi  a  Deo  oollalam.  Paucis  posl 
«lielius  clapsis,  dicius  abbas,nobis  igiioranlibus, 
Ires  abbalcs  de  episcopatu  Airebalensi  secum  »d- 
duxit,  sciliccl  [SiiiioMein]  de  Aqiiis(  incto,  [Slepha- 
num]  de  Mnrcenis  ei  [Aniuifiiiii]  de  Yiconia  qui  in 
dioecesi  nostra,  in  monaslcrio  nostro,  sacrilegim 
excominunicalioneui  coulra  sumuium  pontincein 
contra  personam  vesiram  ,  coiilra  parviiaiem  no- 
stram,  consilio  et  aucloriiate  sua  proferri  fccerunt, 
el  ipsi  cum  abbale  proliileriuit,  sciliccl  ne  aliqiii 
nionacborum  S.  Marlini  vobis  aiit  nobis  dc  slalii 
monaslerii,  vel  de  iisqux  ad  corrcciionem  ejusdcm 
pertinent ,  aliquid  revelarent  aiit  iiidicarent.  Hoc 
etiain  couvenlus,  pra^scnte  noblscum  abbale,  in 
capitulo  conlessus  est,  excepio  qnod  dixerunl  neque 
vos,  neque  nos  in  ea  excommunicaiione  specialilcr 
nominatos  fuisse,  sed  generaliter  perillam  senteti- 
tiam  prohtbilum  esse  ne  alicui  juslitix  staius  mo- 
nasterii  revelaretur.  Yideat  sanclilas  vestra  quan- 
lura  deliqiierint  abbatcs  illi ,  et  qualiler  a  vobis  pu- 
ti{ri  dubeant  qui  taliter  auctoril-item  vesirnm  immi. 
iiuere  et  humiiilatem  nostraiu  Incdere  pr^esumpse- 
ruiit.  Tandciii  abbas  de  Aquiscinclo ,  occasione 
qu.truindain  liltcrarum  qux  fulsissiinje  ct  dc  oflFiciua 
fubrorum   qui  vobis  nominali  suiit,  processcrunt, 


miite  contcgeiiius  faciem  iiiipudiciiia!  noslrx?  Hxe 
si  iii  abscoiid  to  licrent,  lolcrabilis  esset  pbi^a, 
quoniam  aul  dissimuiari  poteraiit,  aul  compriini, 
aul  celari.  Niiiic  autem,  elsi  laccrenl  boiniues, 
li;;iia  ioquercutur  cl  bpides  clamarcnl.  Oslendiiiiur 
(li.:ito,  subssnnauiur  naribiis,  risu  cxplodimiir  el 
Ciicbimio;  laici  condemiiuni  in  plaleis,  clerici  iu- 
sullanl  lu  ccclcsiis,  piicri  vapnlatit  in  scliolis,  mu> 
lierculj;  fabulaniur  in  ergastulis  suis.  Dair.na  qua 
nobis  inlulit  dctesiabilis  bomo  ille  Servandtis, 
quamvis  eiioriiiia  sinl,  quoquomndo  sus;iueiiius  : 
inramiam  &tislincrc  nou  possumiis.  Prccamtir  rI 
obsecramiis,  cliurissime,  iit  fralrem  .Marcclluui, 
boneslatis  ct  piidiciiiac,  sicut  crrti  somus,  riUum, 
B  qui  taiidem  uUiious  nobiscum  bxc  omnia  cognovil 
sicul  aii  poela, 

Vedecus  ille  domus  sciet  uilimits, 
adjurctis  per  virtuiem  obedientix,  ul  binstila  vobis 
expouat,  nibil  celet,  niliii  exciiset,  quia  nec  favrre 
debciis  cuilibel  celanii,  ncc  credere  cuililict  cxeu- 
santi.  Recipile  gratuuier  el  renciie  viscera  nosira, 
ei  sine  inora  remiitite  fralrcm  M.  qui  lidelilcr  et 
boneste  nobis  servii,  et  cujus  abseuiiaoi  diu  non 
possunius  suslinere. 

XIL 

Joaani  abbati  Sanct(t  Genovefai  Parisientit, 

Taclus   ilolurc    coidis    iiitrinsccus,    dico,    Quod 

scripsi ,    scripsi  {Joan.  \\i)',  iioii  nintabo,   iioa  mo- 

vebo  nisi  forte  ca   specie  uioius  quo  aiigmeiiiuni 


iiobis  ncscientibus   ncc    litleras   ipsas  vidcntibiis,  ^  dicilur,  dolor  conlinuus  id  faccre  me  coinpellit.  0 


prxdicluiii  abbatein  S.  Murlini  .1  sanclo  cl  religioso 
sacramenlo  absolvil ,  ut  qui  castilatem  sese  jiira- 
vcrat  servatiirum,  quasi  jam  soluius  a  sacrameiito, 
liimburi  jam  solulo  el  ptiteo  facio ,  securus  possit 
lupannriu  frequenlare.  Caelcra  qtijc  iion  contincnlor 
hoc  scripto,  fau'iliaris  et  clericus  vesier,  abbas  de 
Cysonio  supplcbit  verbo.  Inlerim  rogumiis  sanctita- 
lem  veslrani,  Pater,  ut  si  forle  praedictus  abbas, 
«ut  alius  ciini  eo  vel  pro  eo  vcneril  ad  vos,  religio- 
iiem  vestram  persuasionibus  et  proniissionibus  suis 
facile  non  circumveniant  aut  seducaiit,  sicul  iinbis 
aliqunndo  prouiisistis  :  nc  forte  (quod  absitl)  cu- 
Gurrerimus  qiiasi  in  incertum,  el  propitgiiaverimus 
quasi  aerenri  verberantcs. 

XL 
Joanni,  obbati  Sanclw  Genovefte  Parisiensis. 
•nvili  clamamus,  decepli  conquerimnr,  l;esi  {;€• 
iniinus  et  dolemus,  facii  sumus  in  dcrisum  oitini 
populu  vestro,  canlicum  eoruni  tota  die.  intolcra- 
bilis  infainix  nosiree  pariicr  cl  vcsira>  fumus,  taii- 
quam  feior  .iscendeiis  de  cadaveribus  nostris,  et 
boinines  a<i  indignalionem  et  angelos  provocul  ad 
vindiclain.  Ilaecciiie  est,  inquiuni,  inoniana  rcligio 
veslra,  regniariuin  vesirorum  mundilia,  Geiiovef.e 
virgiuis  casiilas  et  bonestas,  catervatlin  congregat  e 
ptteios  inipubcres,  allicerc  iiiuntiscuiis,  dic  claudcre 
in  cubiciilo,  nocte  collocaie  iu  ciibili?  Quid  ad  hsec, 
com  vcr.i  iitn,  rcspoiulebimus?  Quo  fuco  vcrbjofum 


sanctilas  iiicorrupia  !  0  casla  geiieraiioi  0  sacruiu 
domiciiiuui  piidici  montis,  niuntis  in  qito  benepia- 
ciluin  eit  Dco  babilare  iu  co  1  quis  vos  fascinare* 
quis  infaiuare,  qnis  soliiciiare  vus  contendit  ni  re- 
cipialis  iii  collegio  veslro  manifcstiC  turpiludiiiis  c8 
publici  criminis  idnium  ,  cujus  iufauiia  nos  usqut) 
in  inf.rnuui  deprimii,  ui  lain  ego  quam  lota  mea 
familia  Turnaccnsis  dicainur  priucipes  Sadouioruui 
ei  populi  Goinorrb»?  Retorquetur  et  iu  tolain  Ec- 
clcsiuin  nostraiu  canlus  iste  lugiibris,  noii  epilhala- 
niiuin^  sed  epituphiuiu  quasi  jnm  pudicitix  nosirv 
feiidx  ei  scpulmi.  Nemo  vos  scducal,  quia  si  re- 
verialnr  in  domum  de  qua  ejectus  est,  qu.-e  in  ejus 
0  exilu  lanquam  tcopis  inundaia  esi  el  ornatn,  cl 
ingrcssus  fuerit  in  ea,  erit  uovis&imiM  error  pejor 
priore. 

IXIII. 
Cuidam  canouico  Tornucensi. 
Repente  mulaniur  nubcs,  ei  quus  horrifer  impel- 
iit  boreas,  posimodum  madidus  auiitcr  di^&olvii  ct 
eiTundil.  Mulaniur  lempora,  mulunlur  cl  neguiia; 
vcrilas  auicm  non  mulalur.  Venil  ad  nos  quidaiH 
clericns  duiuini  Aldehraiidini,  nepoiis  domini  pupa', 
litieras  ipsius  doiniui  papso  et  (Anselli]  Meldenm 
elecli,  nobis  el  capituio  nostro  uAerens,  et  doniiDi 
prxbendae  quaiu  vobiscum  omni  solemnitaie  coii- 
tulimus,  irrilard  et  revucare  coutoudvn«.  Videal 
super  hoc  discreiio  vostraouid  iiobis  ct  vubis  cx- 


<.'i 


i 


551     ^-  STIiPllAM  TOUNACF.NSIS  LPISCOri  S5i 

petliai,  quia  nec  couira  faolum  noiinuu  venire  .lo-  a  singiilis  annis  pc:so'vpn(I;>s  a  nionasl  r"o  S.  Bortfii 


homns  aiit   volumMS,   nec  coiiira  iloii<iiium    p:ipam 
urninam  conlra  sliinulnm  <alcilrare  andeinus. 

XIV. 
Dowino  ltemen$i. 
Sinns  liciicvoienli*  vcsiijc,  l'aier,  cx  iiifusa  vo- 
bis  gr.tlia  Dei  sic  palcl  piisillis  ciim  niajoribus.  nl 
nec  adinillat  rcbelles,  ncc  ubcdientes  eniiliai.  iu 
eo  peienles  accipiunl,  quitrcnies  invcuiuiU,  cl  piil- 
sanlibusaperilur  (il/fltr/r.  vir).  lu  iiujiis  spei  forli- 
ludine  concurrissein,  prucidissein  atl  podes  vpstros, 
levasscin  ocuios  meos  ad  moiileia  cclsitudinis  ve- 
sine,  nisi  wulla  quae  sencm  ciicuniveniuiil  iu- 
coninioda  ine  in  iis  in  cxiicniis  diebus  impedirenl. 
Supplico,  ui  possuin,  nianu  treiuuia  scribens  quod 


pro  rtnsu  quein  auuntim  tlcbcl  episcopo  infra  vi- 
ginti  «lics  DomlnitfC  Naliviiaiis  pro  ccdc  ia  tie 
Listreuelle,  quam  mullo  iabore  cl  sumplu  de  mano 
laica  relraxiiuus,  coopcranlc  cl  laboranle  nobiscum 
abbalc  S.  IJcrtini.  El  quia  nohmiuj  quod  occai-iuue 
istius  c:ipeilaiii3c  malcr  nosira  ccclesi:»  B.  Mari.T, 
sivc  fnilies  nostii  canonici  ipsius  possint  in  aliquo 
de  uobis  conqucri,  probibemus  nc.  absenlc  ostr.i 
civitalcut  episcopo,  pnvdiclus  capellanus  pa^-ocbia- 
nos  Tornaecnsiuin  ccclesinruin  atlmillat  vel  obla* 
(iones  curum  recipial.  OI)cnuic  vero  Gilioiie,  cui 
piituo  captiiauiain  cuncessiinus ,  cpiscopus  qui 
tunc  temporibus  fueril,  aliuin  queni  volucril  luco 
ipsius  subsiiiuat. 


Ingua  pioferens   timid.i   vix    aiidcrcm,    sauclitoti  B      Actuin  in  capitulo  Tornacensi,   anuo  Incarnalio- 

vesir»  preces  ardcntcs  nffero  pio  cUnrissimo  filio  cl      tionis  Domini  1198. 

capellauo  ineo  M.  [Marcellol  qiiem  sexilccim  annis 

in  oiuni   lioncsiale  ct  regulari  disciplina  nutrivi  et 

edocui,  nt  euin  :id   pra:sei:talione:u    canonicorum 

Cysoiiiensium    benevole  suscipiatis   et  conflrmetis 

benefice,    quoniain  canonice  ab   eis  elecius  est  et 

«Xnnmuni  assensu  oinnium  et  proprio  singulonim. 

S1  »HendamU8  in  eo  leiupora,  juvenis  esi;  si  vir- 

tiitis   merit.i,    luaiuriis  ei  senex.  Sana  vobii  coii- 

scientia ,   Deo    lcsle  loquor,   qtiia    comnicndabilis 

est  a  munditia  meiubroruin,  ct  gravitate  iuoruoi  e( 

peritia  liitcrarum. 

XV. 


XVI. 

Abbali  et  conveniui  Smtcite  Gemtefm  viryinit. 

A(\  laudciu  el  gloriam  Dei  et  lionorecn  lieal» 
Virginis  noslrx  frater  noster  et  vesti-r  M  [M.ir- 
cclius]  clccliis  cst  in  ^bbatem  Gysf>nicnsis  Ecclesiae 
cl  coininuni  asseiisu  oiuniuiit  ei  piopiio  singii- 
loruin.  Congratulamini  nobis  in  boc  facio,  et  orato 
nobiscuin,  charis>imi,  ut  quod,  volenie  Deo,  Itoiio 
incboaium  csl  principio,  felici  exitii  peragaiur. 
Yeiiiuiit  ad  vos  canonici  praedicix  Ecclcsise  postu- 
Ltnlcs  ut  eis  tam  concorditer  electum  in  abbaiein  ct 
pasturemeinancipatuni  reddatis  et  libcruin.  Posiiila- 
muset  nos  cuin  ipsisulquein  iiutrivinms  in  :idolcsreii* 


De  prabenda  capellunia;  Tornacensis  episcoii  priv;- ^  ...u»«ii«»t,i.ii m,,»i 

legium.  ^  ^'^  ^^^.  coiisoletur  nos  et  consociettir  iiobis  in  se> 


Sacris  aucloritatibus  Palrnm  docemur,  ci  recta 
fidecrediinus  ac  lenemust,  quodaniino:  tideliiim  de- 
funciorum  qui  in  confessione  sanctae  Triuitatis 
decesserunt,  et  cominendantur  Deo  oratiouibus 
Ecclesix  et  oblaiione  Dominici  corporis ,  jrcqniein 
consequunlur  xtornam.  Nos  auiem  qui  divina  po- 
lentia,  non  ineritis  nosiris,  in  eminentiori  gradu 
positi  sumus,  quod  aliis  praedicamus  verbo,  probare 
debemus  exemplo.  Eapropier  iioiuin  neri  volumus, 
lani  fuiuris  quain  prxsentibus ,  quod  ,  meinorcs 
condiiionis  nostrx  ct  <le  Doniini  miscricordia  spe> 
hinies,  assensu  capiiuli  noslri  inslituimus  pcrpe- 
luum  capeilaiiuiu   in  oralorio  S.  Vincentii  mariyris 


iieclute  nostra.  Addituus  el  boc  prccibus  nostris» 
ui,  quia  teinpora  periculosa  sunt  et  sub  anc  pi:e 
furiuna  reruin  versaiitur  cvenius,  frateniani  vi  cj* 
noiiicain  socieiatein,  qunni  bnrusiiiie  in  Eccle&ia 
noslra  pariter  el  vestra  babuit,  tain  spiritual.ier 
quain  teinporalitert  ei  iiitegraiu  rcservciis  et  con- 
cedalis. 

XVII. 

Eitdem. 

Sus^ipile  viscera  nostra,  in  Cliristo  clivrittsimi, 

el  communem  filium  nostruin  ac  vestruni  M.  |  Mar- 

ceiluni],  capellanuin  iiostruni  Ect-lesix  Cysoiilensis 

eleclum,  et  quidquid  vobis  ex  parte  uostra  dixerit 


(qiiod   cst  cpiscopalis  capella,   ei  quod  inultis  ex-  ^  de  revocandis  et  rccoiligendis  in  sinu  inairis   ve* 

slrx  frairibus,  qui  do  consilio  nusiro  [occasionej 

ciijusilam  puerilis  tumultus  remoti  eraotad  lempiis, 

benevole  pariter  ac  benefice  compleatis.  Non  enini 

filii   suuiiis  dissensionis  aut  scbismaiis,  sed  dll;> 

ctionis  et  pacis.  Rogainus  auteni  le,  charissime  el 

desitlerantissime  frater,  ut  cum  elecio  nostro  veiiias 

ad  noB,  ut  in  ipsius  benedictione  nobiscum  congau- 

dcas  et  evsultes.  Desiderainus  cniin   te  videre  et 

aspectu  tuo  frui  ii>  Domitio. 

XYIIi. 

DominoTornaeenii f  abbas  de  SilvwUajori. 

Vobis,  domine  paler  cbarissiine,  sicut  vencr:ibi'i 

per  omni.i    viro,    niagnx  auctoritalis  doiiiiiio  et 

egresio  dociori,  dnxil  bumiliias  nostra  uoiifi  aiiditiu 


pensis  graiiose  xdificavimus,  et  iu  eodem  iiberum 
iniroiium  ,  qiiem  Tornacensis  episcopus  antea  iia- 
bere  nou  poierat,  in  niajnrem  eGclesiam,  non  siue 
iniilla  cotilradittione  laicorum,  auctoritate  doinini 
rcgis  obliiiuimus) ,  qui,  tanquain  propnus  capell.v 
iius,  singulis  diebus  missam  cclebrel  in  eo  pro  ani- 
iiiabus  Tornaccnsium  episcoporum  ct  alioruro  fide- 
lium  defunctorum,  cl  pro  viventcepiscopo  propriaiii 
io  cadeiii  niissa  collticiatn.  El  qtiia  dignus  esi  ope- 
rarius  mcrcedc  sua,  assigtiavimus  pr%Jicto  capel- 
lano  mensamepiscopalcin,  ul  iii  ea  victum  idoiicuni 
quotidie  pcrcipiat  cl  bonesluin,  sive  prxsens  sive 
absens  iuerit  episcopus.  Assignavimus  eliam  ei  ct 
coucessiinus   septein    libras  Flandrcnsis   nio::eix. 


5j.") 


EPISTOL^. 


qtiod,  ad  lionorem  Dei  el  nulum  cjiis,  quo  inspi- 
lanle  cogilanlur  quai  recta  siiiil  ct  .tgnntiir.  glori- 
ficalo  iiDper  per  relevationem  cx  (iecielo  aposlolici 
ciiliniiiis  beato  Geraldo,  speciaii  pairono  ei  funda- 
lore  monasicrii  noslri,  pro  suorum  exigenlia  meri- 
torum  alque  virlnlum  quas  fecit  per  illum  Domi- 
niis  in  medio  nostri,  mentes  omnium  excitalx,  tam 
cleri  quam  populi  alqiie  sublimium  personaruRi 
lerrx  noslrae,  prxter  iliiim  qui  in  transilu  cjus 
coiisecralus  est,  constituerunt  ei  communibus  votis 
cl  intcnsis  sludiis  diein  perpetuo  agere  solemnem, 
siib  eo  lempore  quo  sacruin  iilius  corpus  elevabi- 
lur,  auctore  Domino,  circa  Nativilatem  beali  Joan- 
iiis  Bapiistae,  sperantes  el  nos,  paritcr  cuin  eis  vir- 
luiuni  ejus  magnaiia  expcrii,  ut  tam  lemporaliier 
quam  spiritualiler  mereumur  de  ipsius  relevalione 
divinx  propiliationis  crebra  consolatioue  relcvari. 
Quia  igitur,  testanle  Scriptiira,  de  ore  prudentis 
procedit  mci,  diilcedo  mdtis  e&t  lingua  ejus,  est 
favus  dislilians  labia  {Prov.  xvi),  ad  percipienduin 
de  ore  vesiro  dulcedinis  guslum,  de  ilia  dilissima 
vena  sapieniix  et  eloqueniix,  cujiis  fama  replet 
orbem  tcrranim,  in  niemoria  gloriosi  confcssorjs 
suppliciter  a  vobis  postulamus  vobis  diviiix  lauda 
tionis  iiymnos  coinponi,  antiphonas  vidclicet  et 
responsoria,  ui  in  diebus  feslis  ejus  Dcum  et  Do- 
ininum  nostrum  in  sancto  siio  prxdicare  mirabilere, 
ejusdemquesaiicti  meriia  solcmniorjbusmaguilicarc 
prxconiis,  atque  in  suis  laudibiis  nos  et  qui  ejus 
praesidio  specialiter  gaudent,  convenientius  ttqiie 
devotius  possimus  meriio  delcclari,  Nostr.'e  vero 
licmilitati  petimus  indulgeri,  iie  istud  nobis  impu- 
teiur  ptacsumptioni  quod  tam  pic  el  bumilitcr 
posUilalur,  veniam  implorantes  qiiod  olium  vesiruin 
sanclum  iiiquietare  prxsumimus,  et  sollicitare 
scnsum  niulia  cogiiantem. 

XIX. 

Domino  Tornacei>si,  abbas  de  Silva-Majori  et  toltts 
convenlus. 

Igniium  eloquium  vestriim,  domine,  vehemenler 

et  scrvi  veslri,  quorum  innammavit  corda,  diligiint 

iiiud  :  aiidiiui  qiiippe  nostro  dedil  gaiidium  el  Ix- 

tiliam.  Afferenlibus  nuper  scrvis  veslris  sacrarum 

litleranim  apicibus  salutalione  prxmissa,  et  facli 

sunius  sicul  co:isolali,  el  tanquam  jam  adepta  ex 

promisso  su.x  pietalis  ciTcctum,  sicut  ndipe  et  pin- 

gucdine  replcta  cst  anima  nostra,  vuliicrala  churi- 

lalc;  et  iabiis  essullationis  iaudavit  os  meum  per- 

ccptis  beneficiis  jam  gratiim,  ut  ex   perccplione 

priv^ciiliiiin  muiicrum  firma  sit  exspcclaiio  fuluru- 

vum.  Gratias  dignalioni  vesirx  quse  nostram  humi- 

lilatem  lanlo  dign.ilur  honore  et  gratia  ut  sit  illi 

ciira  de  nobis  el  respcxeril  in  oralionein  humilium 

nec  spreverit  precein  corum  :  siqiiidein  deleciant 

nos  plurimum  mcrilo  in  eisdem  lilteris,  in  quibiis 

noliis  spem    dedislis,  pulchriludinis  eloquia,    ubi 

conlemplamur,  vclul  in  quodam  exeinplaii,  quaiita 

preliosilnte  tlecor  et  totius  operis  desiderali  corpiis 

lucidiim   debel   spleiulerc   pnriler  ct  valcre.  Quia 

Patrol.  CCXI. 


SUPPLEMEMLM.  ,^34 

A  igiiiir  >ir  b<mus  el  jiistiis,  imilntof  Dei,  cujus  fideiis 
pioniissio  qiirp  proceduiit  de  iabiis  suis  non  novii 
irrita  facere,  semel  loquitur  et  idinsum  secun/lo  non 
repeiit  {Job  xxxiii)  (quod  salvo  dicimussacramento 
sncratiori,  qiiod  nobis  revelavit  perfeciiiis  qui  reve- 
iat  mysferia  de  uiiica  ct  acierna  gcnerationc  Verbi), 
faciat  hanc,  quaesumus,  cum  siiis  servis  dominus 
noster  misericordiam,  ulper  voluntaiem  Dci  et  suam 
dignationem  cilo  nobis  occurrat  quod  desideramus, 
eo  ardenlius,  quo  fecundius  et  facundius  nobis  so- 
nant  verba  oris  sui.  Sonet  ergo  vcrbum  vestrac  spi- 
ritualis  harmonise  lanqnnm  organum  Spirllussancti. 
tit  spiritiis  vcsler  qiii  Iiabiiat  in  liortis,  faciat  nos 
audire  voccm  siiam  nd  dandiim  in  celcbraiionibiis 
deciis  ct  amplificnndum  iiomcn  sanctilatis,  ut  in  die 

B  magno  fcstivitatis  de  medio  pelrarum  dent  voces 
beatissimi  riri  sancia  pr.neconia,  ei  per  vos  quem 
prxvenit  Dominus  in  benediciionibus  diilcedinis,  de 
vestra  gralix  duiccdinc  et  inexliaustis  sapientiae 
tiiesaiiris  dulces  capiamus  moduios  lingux,  gustan- 
les  in  eis  quam  dulcis  est  Dominus,  et  quam  dulcia 
faucibus  noslris  eioquia  vestra  super  mel  ori  no- 
stro.  Sunt  enim  prxsliiura  nobis  xdificationem 
pluriinam  et  excitatura  devotionem,  qaic  prxcmi- 
nent  auctoriiale  ei  eloquio,  fuigenl  tanii  viri  et  do- 
mini  tanti  m.tjestalis  vcrba.  Non  est  autcm  quod 
in  excusntionen:  bujus  rei  humililer  in  liac  partw 
prudeniia  vestra  scnium  debeat  allcgare,  ciijus  sa- 
pieniix  immortalis  est  apud  vos  et  de  vobis  memo- 

^  ria,  et  ipsum  senium,  sicut  melius  noslis,  fidem 
vobis  comparat  et  favorem,  dicente  Scripiura  q^jia 
ii)  senibus  esi  sapientia,  et  sapieniiam  antiquorum 
exquirunt  sancti  {Eccli.  59).  Siiper  iis  igitur  obti- 
nendis  spes  nos  firma  conforlal ,  prxseriiia  qtiia 
sapiiis  piene,  et  qux  senlitis  fari  potestis,  cum 
spiriius  sapientix  et  inleliectus  apud  vos  ipse  sit 
dux  verbi.  Quid  auiem  generosam  magnanimitatem 
vel  aggredi  pigeat,  vel  coeptum  fatigci?  utinain 
mercamur  cito  obtinere  quod  tam  devoie  desidera- 
mus!  merenmur  utinain  quidam  ex  nobis,  quia 
forte  non  datur  omnibus,  videre  faciem  vestram, 
el  gaudere  in  aspectu  vestro  et  in  verbis  sapientix 
vestrx,  et  de  contemplatione  tanii  domini,  cujus 
nos  speciales  servos  aique  devotos  ad  omnia  qux 

D  possumus  nos  profitemur,  possimus  merito  deiec- 
tari!  Conscrvel  Dominus  incolumitalem  vestram  ad 
salutem  et  honorem  loiius  sar.ctx  Ecclesixsux, 
Paicr  saiicie  et  charissime  domine,  in  iongiiudi- 
iiem  dicrum ! 

XX. 

Abbali  el  sacro  collegio  Silv(B-Majoris,quamvis  non 
silvesiribus  nec  mundanis,  in  servitio  Lomhii  cau- 
dam  lioslia:  ei  lunicam  lalarem. 

indiilgenl  vobis  Deus,  fraires  charissimi,  qiiod 

liominem  infirmum  ad  fortia ,  senem  ad  juvenilia 

sacramentis  episcopalibus  astrictum  ad  yoXKxt^natm 

ei  periodos  impulisiis.  Suificere  deberei  ad  excusa- 

linnem  nusliam  quod  vobis  eram  ignotus,  ioco  re-  . 

molus,  nalione,linguaet  moribus  alienu*:,  prxseniin 

18 


m 


STEPMANI  TOUNACENSIS  EPISCOI'! 


KSft 


cuin  ei  pcriiioics  iii  Francia,  faciiinliores  iii  Acpii-  A  vidiimis,  P;tter,  e(  aiidivirnus,  ci  lesliiiionium  no- 


tjiiin,  iii  G;iscoi)ia  canlilenis  li»biIiorcs  cl  platisibus 
proiiioros  liabe:ilis.  Aciila  siinl  viiliier;i  cli.irilalis, 
Ciijtis  inagislcr  serr.ioDci,  vivus  ct  ellicax  ei  pcne- 
trabilior  omni  };laJio  aiicipili  pigros  exc!l;U,  dcsides 
jicceiidii,  rebeHes  convcriil,  ci  imperio  siio  nolcnies 
oiiam  subjiingit  el  inviios.  Htijus  sagillas  visccribus 
noslris  violeiiler  inflixil  dileclio  veslra ,  el  quasi 
carboaes  super  caput  noslruni  ingcrens  inflainmavit 
iid  ea  quac  in  os  puerilia;  salivaniihns  syllabis  con- 
sueviinus  balbutirc.  Laudes  palioni  vcsiri  cl  aniodo 
iioslri  beati  GeraUli,  cbaritale  vesira   cogenlc,  qna 


siriiin  verum  esi    V;ile.Ti  sanctiias  vesira,  Pyier. 

xxn. 

Dominv  liemensi. 
(Aimo  1179.) 
Noslis,  Paler,  iiifirmiialeni  mcam  ;  noslis  et  se- 
necHitem  ineam.  Wxc  sunt  qux  3  ncgoliis  eii.itn 
Ecclesiae  nostrae  me  revocani.  Hicc  sunt  quye  impe- 
dtiint  el  retardant.  Inde  est  quod  paicrniuieoi 
vesiram  in  mullis  et  magnis  beneficits  mihi  jain 
cognilain  sumiiio  deprccor  aflectii,  ut  in  auribus  do- 
niini  p.ipx  nie  rcddatis   excusalum,  qnoniarn  labo- 


potuimus,  non  qua  debuiiiiiis  d  ligenlia,  antiplionis,  rcm   enndi  ad   concilium  non  possniii  arripere,  qni 

respoiisoriis  el  bymnis   adiiolaviuius,  forlasse  ridi-  ^ix  valeo  respirare.  Caelenim  super  negotio  nosiro, 

culuin  noslris,  siieclaculum  vobis,  miraculuni  alie-  q„oj   cum    Bonefacio  (84)  arcbidiacono   habemus, 

nis.  Si   phiccl,  quod  scriptum  esl,  lacito  auciore,  n  benignitati  vesirae  preces  quas  possum  ofl^cro,  ut, 

susrii>ite  ;  si  displirei,  aut  scalpello  scindiie ,  ant  sjpm  jg  vobis  specialiier  confidimus,  specialc  l.e- 

i-nibus  concreiuole.  Quocuiique  tamen  veriitur  ju-  neflciuin  vestrum  in  hoc  artlculo  sentiamns.  Nou 

diciiin!  vcsiium  super  approbalionc  vel  reprobalione  g^jm  ^5^  ,|ui  ^jg   ,nanu  tam  polenlis  adversari:  110$ 

scriplunc  hujus   biimillimf»^  memores  estoie  Ste-  crnat,  nisi  ope  et  opera  vesira  ab  ejiis  pulsation« 

phani  peccatoris,  amici  vcslri,  et  participem  facite  liberari  nos  conlingnl. 


oraiionum  veslrarum  quein  in  revelatione  et  rele- 
valione  Sancli  Geraldi  consoriein  voltiislis  esse 
gaudioruin  veslroniin.  Lator  praesentium  serviens 
iioster  esl  et  de  domo  noslra  ;  volum  suum  quod  ad 
Beatum  Jacobum  proliciscendi  fecerat,  per  vos 
iransilurus,  Deo  volente,  implebli;  per  quem  fide- 
liiis  ct  securius  vobis  iiegotium  islud  traiismilti- 
inus,  et  vos  ptr  eumdcm  voluiilatem  vesirain  secu- 
lius  el  amicaliilius  nobis  pcr  litlerus  vestras  pole- 
ritis  intimare. 

XXI. 


XXIIL 

Pe<ro  Tusctdano  ephcopo  (85). 

(Aiino  IISO.) 
Praeveiiisti  me,  Pater,  in  bencdiciionibus  vcstris, 
ct  janidudum  inihi  de  mcnte  bcnevola  inanum  be- 
neficam  exlendisli.  El  undc  huc  niihi  ui  super  ca- 
nem  n.orluum  et  pulicem  unum  aperial  dominus 
mcus  oculos  siios,  el  intentum  divinis  occupationi- 
bns  animum  velit  in  mei  mcmoriam  relaxarc  ?  F;i- 
^  teor,  ubi  litteras  vcslras  de  manu  porrigenlis  .10- 
cepi,  statini  atiima  moa  iiqucfacta   esl,  ardenlisqno 

_...,,                 I  .  „.„,^  desiderii  irstus  indiccs  conceptae  laliliac  lacryma!» 

Sanclisdmo  aomino  el  Patri  A.  f  AxF.XANDnoJ  sitmmo  .      .      o  1     .       •        .                 . 

po;jo^ci,  rra/er  Stephamjs,  S«;r<«  iJcnovefw  l'a-  excilavit.   Solent  enim   el  ea;,  contra   communos 

risiensis  h»milis  ministerf  talulem  et  cum  omiii  opiiiionum  regulas,  vel  effundi  prae  gaudio,  vel  coin- 

ilevutione  obedientiam.  primi  prae  dolore.  Et  ego  sub  quodam  solemiii  the;i- 

Doniinus  mcus  Scnonensis  arcliiepiscopus,  apo-  iro  recordatioiiis  vestrae  quotidianum  mihi  propo- 

Moinai  scdis  lcgalus,  [llugoni]  viio  venerubili   ac  nebam    spectaculum ,   el   dicebam  :  c  Eccc   veuici 

rciigioso  abbaii  dc  Curia-Dci,el  nobis  parilcr  cati-  dominus  meus,  dilectus  meus,  dcsideratus  meus, 

.sam  qnaindaiii,  quui   inler   R.  archidiaconuin  el  R.  quia  gaudcns  gauJebo  iii  aniino ,  el  coiisolabor  ab 

presbyieruni  sencin  supcr  Ecclesia  de  Coinbros  vtr-  uberibus  consolalionis  ejns.  Occurram  ei,  cl  reg.  i 

l.MKiinr,  aiino   iiraeteriio  coinmisil  cogiioscendam.  jjiies  egrcdicns  usqiie  ad  alieriiis  labii  el  liiigu;c 

Cumque  presbytcr  ille  pr.-ftdictam  Ecclesiam  a  prae-  ignoiae  popuKim  sequar,  consef|iiar  ,  apprehciidam. 

1'aio  archidi;«cono  sibi  datain  diceret ,  archidi;ico-  Puias  respiict  salutantem,  procideniem  ad  pedes  rc- 

iius  aulcm  negaret,  a  presbylero  qnxsivimus  (85)  ^  pellet,conten:net  advenam,  iiegabit  osculum,  clatidct 

t,i  qnas  dc  donatione  qiiain  dicebat  probaiiones  ha-  sinum  ?  Ai  si  benc  novi  fecundair.  virlutum  aniiiiani 

bcrot.  Presbytcr  sese  id  probaturum   asscruil,  dic  cjus ,  ct  intcr  ponlilicales  infnlas,  inler    Romani 


asbigiiala  vciiil,  probaliones  noii  hiibuil,  appell;ivil, 
locc^sil  et  dccessil.  Eo  inortuo,  iiepos  ipsins,  qni 
niiii  donatani,  uon  promissam  sibi  dicobal  tcclo- 
siaisi,  clemcnliam  vcslraiu  adiit  et  litleras  quasdani 
a  vobis  subreplas  ad  doininum  Senoncnseni  alttilii, 
uUcio  in  pi';craia  Ecclesia  insliluio  el  ordiuaio.  ll.ic 

(83)  Non  dc  se  loqnilur  Slepbaniis,  scd  in  per- 
sona  Hugonis  iNovioiiiCiisis ,  Saiicti  BarUioloJn.ci 
abbalis  ;  banc  scripsi&sc  cjnstobtm  ceiisciidns  cst 
ilie. 

(81)  [ioiioracium  cnin  crctiiinu.s,  Novioineiisein 
arcliii.i.icoiinm  de  quo  ioqtiiUir  Joaiiiics  Sares]i.  in 
cjiisl.  ^31,   Ciiiiis!!  iliac  i:i  ii;gi;iiC   Moiilis-Fcrratj 


culniinis  falccs,  sic  inolitain  letiiicl  hurnilitateni,  ut 
non  oppriiflaitir  a  gloria,  nec  inglorios  opprimal ; 
sic  applaiidil  linniilibus,  ut  conicntiosis  resisiat.  > 
llae  stiiit  iclii[iii.c  cogitalionum  niearum  diem  fc- 
sluin  agenlos  dc  vobis,  iiuo  priiiiilise  siimii  eoruui 
el  deciiiKc  quas  IVc<juenler  iiiimolo,  quas  prx'  oculis 

manhioncm,  nalumexAgnele  soiore  SiinonisNovio- 
nicusis  episcopi  piout  lci^iiiir  iii  liagnienlo  genea- 
liigico,  odilo  l.  \lV,  /fcT.  Frunc  ,  pag.  ''». 

(S-o)  Pctrtis,  praesb.  caid.  Saiicli  Chrysogoni,  el 
A.  S  in  biaiiciain  let'alus ,  anno  117jJ,  creaius  est 
Tiiscul.mus  epis'Opui. 


557 


IjHbeo,  qiKis  incoiispeclum  veslrtin\  iiec  doferre  dH-  A 
leraiii,  iiec  oflerre.  Qnod  aulcm  de  slalii  nieo  el 
Ecclesiae  noslrie  vobis  placuii  inquirere,  laiilnm 
solliciKidinis  cl  liumililati!»  aOcclum  vcnerainur  snp- 
pticiter  ac  verenitir.  Per  Dei  graliain  el  beiieficium 
veslruin  prosperc  nobis  omnia  sncccdunl,  et  r.on 
csl  occursns  neqiie  SaL-in  ,  excepta  iunrniiilaie  ilo- 
inini  regis  (8G)  in  i|iia  pendel  el  commune  discri- 
nieii  oinninm  ci  propritim  singnloruin.  Uiianimcs 
in  doino  Dei  nobiscum  liabilaiit  palres  nostri ,  ct 
disciplinis  regularibus  dura  sc  siii*jiciunt  sitiguli, 
prnficiunt  nniversi.  Pcrseveranliam  tanlum  iii  bis 
<|u.Tc  agnnt  dcsidero,  quoniam  in  eoruin  opcribiis  el 
charitati  respondet  honeslas  et  charilas  bonestali. 
Oro  vciiiat  hora  qua  ego  veniam  ad  vos,  vel  vos  in 
Franciam  veniatis.  Yaleat  in  perpeluum  sanclstas  B 
veslra  J 

XXIV. 

Jucunduin  calict  m  bibo  quoiies  rapiuni  aa  ponii- 
(icales  infulas  in  Ecctesia  Romana  ,  sedentem  cuin 
principibus  el  sotium  gloriae  lenentem,  ut  doiuinun), 
recolo  quem  coiueraia  ut  amicum  (87).  I.n  hoc  so- 
lenini  thealro  cogitalionuin  inearum  non  tam  super- 
lius  deanibulo  quam  securus.  Confidenliam  ineain, 
Pater,  de  vobis  armat  et  animat  prisca  quain  indi- 
gnus  atligeram  fainiliarilas  vesira,  suavis  et  initis 
confabulalio,  verboiuin  simul  ct  operuni  erudiiio 
inoralis  :  quoruin  oniniuin  rcliquix  dicin  festiim 
iigiint  niilii.  Kogo,  Pater,  ut  inler  muUa  et  niagiia 
lolius  inundi  peislrepenlia  apud  vos  negotia,  inter  q 
fervenies  ci  frequenies  curaruu)  lumultns  ;  inierdi- 
viium  clainorcs  el  pauperuin,  etiam  Siepbanivcstri 
quandoqne  memoriam  habealis.  Kgo  enim,  si  eliaia 
iii  exceliio  throiio  vos  videriin,  rcverberanii  etquasl 
imporiuniiatem  nicain  alioquendi  vos  castiganii  co- 
gitationi  niex  illud  Aniani,  vcrbulo  paululuni  immu- 
tato,  forsiian  iiuDrudenler  poiius  quam  itnpudenter 
rcspondebo  : 

Al  milii  qui  quondam  lemper  amicui  eni. 

Si  forte  Joan.  (88)  Aurelianensis  scriptor  domini 
cancellarii  sollicitaverit  vos  pro  quibusdam  pelilio- 
nibus  nostris  vel  porrigendis  vel  impetrandis  date 
operam,  ob^ecro,  ut  quod  peiimus  impleatur. 

XXV. 


EP1ST0L;E.  —  Sl  Pl  LEMEMLM.  «.'iS 

spini  vcriitur,  2  Jomino  {:apa  vobls  comniissa  sul- 


Reverendis  patribus  ac  domints  N.  [Nivfloni,  Dei 
graiia  Suettioneusi  epitcopo  et  Willelmo  ejuiUem 
trcUiia;  deatno,  fraler  STePHANUs  de  Sancia  Ceno- 
vefa,  laiulem  el  cum  omni  dileclionc  fidele  obie- 
quium. 

Venerabilem  sencin  ct  omni  acceptalione  dignuni 

M.  IHtigonem]  abbatem  S.  BartholumaM  Novioinen- 

sis,  suner  causa  oux  inter  ipsum  et  abbateinS.  Cri- 

(86)  Uex  LuJovictis   VII,  anno   1179,   pcrcussus 

pi»r:»ly.-)(,  iiiiiitt  iti;»?j;ro  dcciibiiit  «groins. 

(87)  Scnplu  viileiiif  liiic  cpislol.i  Bfriicredo  Saii- 
Cli-CrispiiiiSiiessioneiisis  abbalit|ui  f.icluscsiaiiiio 
1179  Pf.x'uesliiius  episcopus  caidinalis,  obiiltiue 
aniio  1181. 

(88)  Joaiiui,  ail  qiicni  scripsii  Stcpbanus  epislo- 
lani  inicr  editas  Molineti  05. 


Iftituin,  cl  fruslratoriis,  ut  credil,  advcrsa  parle 
fJil.Uionibus  elusum,  ea  i{ua  dccet  xquitate,  judict^s, 
rcspioiie,  et  nc  amplius  liiibuset  sumptibus  pro  re 
tain  niodica  faligclur,  inrirmilali  parcite  ipsius  cl 
xtaii.  Ca  qua  a  vobis  rccessimus  dic,  sub  certa 
ionna  pacis  ab  ulraqne  parlc,  verbis  sacenloia- 
libus  lanquam  sacramcnlu  finnata,  coniproinissuni 
esi ;  a  qna  si  allcrutra  partiniu  rcsilire  voluerit,  el 
s:icrilegio  crit  proximiim  ct  sacerdoiio  rtlicnum. 
Forma  anlcm  compositiouiseadic  aiiobisconscripta 
h.TC  est  ;  De  consensulL  [llugonis]  abbatis  S  Bar- 
iholomxi  cl  ahbalis  (Berneredi|  S.  Crispini,  conces- 
suin  cs(  ui  Petrus  et  Crispinus  monacbi  ei  Micolaus 
pracposiius  jurent  quod  veritalem  dicent  secu.tdnta 
inquisitioncm  ab  eit»  factam  et  conscientiain  suam 
propriani,  bona  fide  et  sinc  dolo  lain  de  possessione 
et  teinpore  possessionis  quaiu  de  jure  el  proprieiate 
decinix  de  qua  contendiiur,  tain  pro  ecclesia  S. 
Dartholomxi  quani  pro  monasterio  S.  Crispini;  el, 
secundum  quod  juraveriut,episcopus  Suessionensis 
el  decanus  utrique  parti  suuin  jus  assignabunt.  Hoc 
atitem  faclum  est  corani  vobis  et  decano  Reinensi, 
asuiitibus  VVillelmo  abbale  S.  Leodegani,  ct  nohis 
et  abbate  S.  Crispini  de  Cavea,  et  multis  aliis.  Indit 
est  quod  sanctae  paternitati  vestr»'.  preces  fuudi- 
R.ns,  utauctoriiale  judiciaria  a  dumino  papa  in  ^''c 
negoiio  vobis  commissa  partes  cogatis  ne  a  proinisso 
recedant,  et  ul  sine  dilatione  coinpleutur,  mandalti 
veslro  obedientes  existant. 
XXVL 
i^eccalum  ariolandi  ei  scehis  idololatrix,  sl  vera 
suni  qux  leguiitur,  xquis  pnssibus  cuin  inobedicnte 
didicimus  ambuiare  (7  Reg.  x\),  et  in  uiunicipio 
perducllionis  reus,in  coenobio  schismalicus  csse  po- 
test.  Id  genus,  ubicunquc  fueiit,  eo  districlius  Ec- 
clesia  Romana  perseqiii  consuevii,  quo  et  frequen- 
tius  scissurain  experia  cst.et  faniiliarius  amplcclitur 
unilatem.  Ea  peste  niortaliter  infectuni  audivimus 
B.  de  Alenac  qui  priori  suo  rebeltis  qnasi  alttire 
coolra  altare  erigii;  et  ab  aquilunesedein  stbi  poneud, 
bicipiiemEcclesi.unBeneveniaui  convcntus  iiicoave- 
nienler  ei  nionsiruose  monstrare  contendit.Paiieni 
persequitur  filius  alienus,  pasioreio  ovis  luorbida, 
D  contagio  sui  cuMeros  inficJM:>et  efficiens  neqniores. 
Itisurgat  in  lales  zelns  vester  (89;,  armeiur  jusiitia, 
sevcritas  cxcandescat,  ul  qui  iiiajoruiii  seuientias 
conlciniiunt,  coacti  sciilianx  imiunitam  sibi  noii 
fore  licentiam  resisteiidi.  H.'i::  o  Siiuone(90)prior« 
vobis  pieces  oflcro,  hoc  inin;oio  satrilicium,  hoc 
elogiuin  dccanto. 


(89)  Datnm  ad  cpiscopnm  et  cnnonicos  Leinovi- 
ceiisis  Ecclcsi;e  eain  epislulam  iiide  coltigiinus.  i|tio,l 
sub  eortiiii  jiiridiciione  coiisistciet  Benuveiilaiius 
ordinis  Saiicli  Aiigiioliiii  prioraliis. 

(90)  lncoinpei tus  Sinion,  dccessoresiine  ejiis, 
aucioribus  Gullta'  Chriit.,  qiii  calalogtnii  prioriiiu 
Beneveniani  canubii  contexueruiit,  t.  II,  cul.  6ll> 


TISl) 


Ifac  inslanli  soxia  feri.i,  Palcr,  dicin  iioliis  el 
i)uibns(l;)n)  niiliiiljus  assignastis  (^i).  Exponcb:ini 
sarcinubs,  el  ad  procinclnin  iiineris  ctirsuinqiie 
iiegoiii  (loineslicani  supellcclHempraeparabain,  cnin 
snbilo  el  fciiciinilii  seniper  auspicio  liKeras  vesiras 
:iccepi,  qn»  non  l:jeso  maniiato  Blesim  me  descen- 
dcre  CMiinpulcrunt.  Ne  aulem  me  dcsidein  el  juris 
iHisiri  coiiicinptorcm  proplerabsenlinm,  elgaudcai, 
;\c  propler  lioc  se  vicissc  suspicctur  adversarius, 
liunc  fralrcm  noslrnm  misi',  qui  a  nobis  in  lioc  nc 


STEPllANI  TORNACtNSIS  EPISCOPI  5^0 

A  vcriiiniir  in  conveninm,  finrsniandaii,  (niod  cgrcdi 


iioii  |i(o(,  oiisorvantes  Ilcrum  iu  niedio  vcibornm 
coiifliciiis  el  dissensio  volnni.iHm!:  el  qnia  dnsi  vi- 
dobaiiturqux  potiusdissenlirenlab  invicem  partes 
placel  ulrique  ui  sulidecanus  ires,  canlor  iiidcni 
tres  noniinarcnt  e  fratribus  qui  munus  cleclionis 
et  siisoiperenl  et  explerent.  Compromissum  esl  in 
cos  ul,  quod  pariier  ipsi  sex  ant  eorum  quinqiio 
dc  futuio  dccano  consiituerenl.  raium  ab  omnibus 
liaberelur;  injunctum  aulem  nobis  cl  sex  illis  iil 
secreliiis  itcrum  nobiscum   loqiicrentiir,  el  si-cun- 


goiioprociiraior  conslilutHs  viccs  nostras  supplcal,  duiii  quoJ  ex  confessionibus  prius  ad  nos  factis 
litieras  CHpiiuli  nostri  dc  ralihabilioiie  sccum  ha-  (quaiiliim  nobis  permissione  lolins  capiluli  mani- 
bens.  Gesiieiiie  prae  gaudio  ei  pra?  metii  labio  litu-  fesiare  licerel)  audirent,  eleciionem  siiam  forma* 
banlc,  ullimum  illud  verbum,quod  milii  de  redditu  renl.  Nec  enim  eleciione  illa  aliiid  snscepimns  aut 
comparando,  pro  perenni  mtmoria  G.  In  Ecclesia  B  feciiniis.  Conveniiint  quinqne,  sexio  susiinenie  ei 
jiostra  fjcienda,   fecisiis,   .id   n.emoriam    vestram      tacente.  Reverinniur  in  capitulum  qui    elegerant. 


revoco,  ut,  si  placet,  fiatin  proximo  verbum  ve- 
slruiu  in  qno  niilii  spein  dedislis-  Convenimus  cum 
vcndilore,  conseiisu  faciente  conlraclum  :  quidqnid 
indu  bonum  vobis  visum   fuerit.    iiobis,    obsecro, 


et  qtixsilo  iterum  ante  onmes  ui  ratibabiiione 
wandatum  firmarent,  qui  coiilradicerei  iiemo  fuii. 
Unus  ex  praedictis  sex,  H.  arcliidiaconiis  :  «  Elegi- 
iiius,  inquit,  el  nominamus  in  decanum  nobis  Hu- 


niiiiliaie.  Iluiic  praesenljum  latorem  frairem  noslrum  gonem  subdecanum.  >  Acciamalnm  est  a  pluribiis, 

et    concanoiiicum,     procuralorem     consliluimus;  a  nemine   conlradiclum.   Itur   ad  cpiscopum   cum 

qiiiii<iui(i  por  ipsum  coram  vobisfactumfuerii,  sive  plausu.  Prxseni.Tii>s    eleclus  in  decanum,   ponilur 

iransactione,  sive  seiiteniia,  ratum   habebimus  et  P^r  "'anum  episcopi  sicut  solemnitas  con.sueindinis 

habeinus.  eorum  exigil,  in  sede  decani,  tam  in  capitiilo  quam 

jj^XVIU.  '"  'horo,  Afferuiilur  Evangelia ;   sacramenium  de 

(Anno  1168.)  indemnilale  bonorum  Ecclesiae,  de  fidelitate  qiiam 

Commissam   vobis   a  don.ino   papa  cogniiionem  ^piscopoel  capiiulodebel,  pruisiat  novus  dccamis; 

qna'8lionisaiidivimus,  quaedomiiium  noslrum  [Ma- ^  ^^  s''^  oim.ia  consummaninr.   Ih  prxsenlia  nostra 

nassem  1  Aurelianensem  episcopum  conlingere  videa- 


liir.  El  quoniam  eidcin  domino  nostro  episcopo  in 
sua  jiisliiia  dccsse  nondebemus, qiiantum  nobis  ma- 
nifcsia  «^sl  sories  facli  cui  inlerfuimus,  simplicilcr 
vobis  cl  piofcriinus  et  tesiamur.  IJem  enim  el 
domiiio  papa;  nos  meminimus  scripsisse. 

Sicul  iiec  falsitaiem  astruere,  sic  el  ubi  exigi- 
iiiur,  v«rilaiem  abscondere  non  debemu^.  Ea  quae 
in  uculis  liomiiium  nobis  praesentibus  facta  suiit, 
simplici  Yobis  inteniione  et  prorerimits  ct  lcsla- 
inur;  non  cnim  possuinus  quae  vidiiiins  ct  audivi- 
rnus  non  loqui.  Exenipto  dc  grcge  hoiniiuim  morie 
iiidigna  Joanne  AurcJianeusi  decaiio  (92),  die  a 
capilulo  coinmuniler  indicla,  qua  eligereliir  alius, 
canonici  conveneraiil.  Vocali  suinus  el  nos.  Seruii-  D 
iur,  ut  assolel  in  lalibus  pro  diversiiate  mentium, 
diversa  et  adversa.  Placuil  landem  omnibus  uiiios, 
assumpto  nobiscum  viro  bono  ct  religioso  Rogerio, 
qiii  nuper  cur%  prxlationis,  quam  in  Kcclcsia  Beaii 
Everlii  diu  susliniieral,  buir.uiter  spoiile  rennntia- 
vii,  sinpulorum  voliini;Uos  seorsum  sub  signo  con- 
lcssionis  audiremus.  Secedimus,  audimus,  scriplo 
manbnuis.  Oicebal  alius  sic,  alius  auiem  sic.  Re- 

(<)l)  Guillelmiim  Senonensem  archlepiscopum 
siiiiuique  Cariiolensem  cpiscopum  alioquilur,  ati- 
ctor,  ulnobis  quidein  videiur,  videbiiurque  cui- 
cinnque  aucloris  verba  diligenti.;r  consideranli. 
PurioGuilteiiiius  ainbos  siiiiul  episcopatus  gessil  ab 
uiiiio  11C8  usqiic  ad  aaiuim  1170. 


{jesia  siint  hacc  :  inde  el  quae  vidimus  ei  audivi- 
iniis,  haec  testamur,  et  lestiinoniiim  nosirum  ve- 
niiii  esl. 

XXIX. 
lieierend  ssm-j  (lomino  et  Pnlri  VV.  [Wiii.Er.Mo],  Dei 

grulia  Senoneiisi  arcliiefiiscopo ,  fraier  Stepiia.nos 

(te  Saucto  Lvuriio  ,  taluiem. 

Mulierisia,   cujusdam    servicniis    noslii    (iiia , 

turpiter,  uidicitur,  ciinhonesieaviro  .suo  iraciaiiir, 

(;ui  ei  nec  mensae  consoniuin  ,  nec   lori  eommer- 

ciuin  ,  ncc  domus  coniubeniium  communicai  aiil 

indulget.    Suppiicat    vobis   in  hac  Dffliclionc  sna , 

siippiicainiis  ei  nos  cum  ipsa ,  ul  viri  vivcntis  vl-    \ 

duniii  paieiiio  coiisilio  siiiiiil  ctaiixilio  siistentelis. 

Jaiii  ciiiin  iioii  niisericordiuin  ,  sedjudiciuin  postii- 

lai ,    caiisx  sux    incrituin  jiisliliac  cominiliens  cl 

a>quitali  commcndans.  ■ 

XXX. 

Reverendisiimo  aomino  el  Palri  H.  (95)  Sancii  Dur- 
iholonuvi  !\ovioiiiensis  abbuii,  (raur  STF.FiiANO.s, 
spiriiu  fortiludinis  accingi. 

Ejice   derisoreni  et   exibit   cum  eo  jurgiunt   c/is 

(Prov.  xxii)  :  non  enim  hoc  fit  crudeliter,  sed  nii- 

sericorditer,    ne  coniagione    pesiifera    plunmos 

I 

(92)  Vergente  anno  1167  neci  traditus  fuit  Joan- 
nes,  Aurelianeiisis  decaniis,  de  ciijiis  fuiiere  serino- 
nem  halmitin  synodo  Scnoiicnsi  Siepbanus  Toriia- 
censis,  inler  cju.5  epislolas  ediiuni,  p.  1. 

(93)  llugoni,  qui  Sancii  Barlholom.ei  pr*foclu- 
rum  gessil  ub  anno  1158  usque  ad  aiuium  1187. 


imi  EPisTOLj:.  -- 

|)ei'<ial.  Si  absciiulendi  snnt  qui  nos  conlurbant(6'a/. 
v),  qiiarito  ma(;is  non  admiltcndi  ?  Inobciiiciilioi 
nialuii:  et  idololalrisescelus  ,  sivc  arioiandi  pecc.t- 
liin),  aeqnis  passibiis  aiiibiiiarc  didicimus(/  Ileg.w). 
(Juonini  aulecn  similis  cst  ciilpa  ,  noii  dcbet  t:sse 
absimilis  poena.  Et  qux  porlio  (idelis  cuni  inlidcli? 
Scbismalicos  partim  absorbuil  lerra,  pariim  igiiis 
absumpsit.  De  bis  Hieionymus  :  <  Quis  ,  inquil , 
dubitaveril  hoc  eese  S(:el(5ralius  cuirimissuin ,  (|uod 
«sl  gravius  vindicatum  ?  »  Idem  (Si.q.  3,  c.  16, 
Re$ec.)  :  i  Ptilridoe  secandae  sunl  carnes,  et  sca- 
bioBa  ovis  a  cauiis  repellanda ,  ne  corpus  pu- 
iroscal ,  ne  pecora  iutereant.  Arius  in  Alexandria 
una  scintilla  fuii;  el  quoniam  non  siaiim  oppressus 
fuii,  lotum  oibem  fama  ejus  populaia  est.  »  Se- 
quere  ct  tu,  Paler,  lanli  viri  consilium.  Scliisina- 
ticorum  sodalilales  eviiandas  docel  Carlliagineiise 
concilium  qu.irtum,  et  cum  eis  neque  orandum , 
neque  psalleudum.  Et  ne  dubiies  bunc  esse  scJiis- 
rnaiicum  de  quo  quaeris  et  quereris,  audi  Pelagiiun 
p.ipam  (24,  q.  1,c.  54,  Sctiism.)  :  i  Scbisiua,  inquil, 
scissuiam  sonal,el  ia  unilate  scissura  esse  non  poiest. » 
Qui  ergo  unilali  non  communical,  qui  partem  sibi 
facit,sc!iismaiicus  est.  Sed  e<  conspiratori  ne  parcas, 
paralus  «lcisci  omnem  inobedientiam.  Hunc  eiiiiu 
cumdem  conlra  patrein  spirituaiein  conspirasse  et 
nos  audivimus  ,  ei  vos  experti  estis.  Quid  de  con- 
spiralionibus  facienduui  sit,  consuleCbalcedonense 
conciliiim.  Quid  ?  Quod  ad  saecularis  militiae  siinul 
ac  poientije  maliliam  confugil  ,  uiriusque  legis 
divina;  scilicct  el  liunianai  tcsiimonio  ,  sacrileijium 
jiicinrit.  Lcgaiur  constitulio  de  episcopis  el  oie- 
ricis  quiC  sic  incipit  (17,  q.  4,  c.  29,  Si  quis  iuaJ.)  : 
i  Si  quis  in  hoc  gcnus  sacrilegii.  >  Pius  eiiam 
pnpa,  sicul  eum  qui  Ecclesiam  Dei  vastat,  sic  eum 
qiii  sacerJotes  insequilur  sacrileguin  judical.  El 
quoniam  tantis  excessibus  adjecii  ut  Patrem  ma- 
lediceret,  et  matrem  ecclesiam  sivc  fraires  infa- 
Diaret ,  tiiiKat  rigorem  Aurelianensis  concilii  (5, 
q.  <,  c.  i,  Eo$  qui.)  quo  dicilur  t  eos  qui  falsa  fra- 
tribus  capitula  objecerint,  usque  ad  e.xitum  non 
communicare.  »  Teneat  sententiam  Adriani  papic 
(5,  q.  6  ,  c.  5,  Delntori.)  :  i  Delatori  ,  inquil,  aut 
lingua  capuletur,  aul  convicto  caput  amputelur,  > 
Itlud  autem  quanta  arimadversione  dignum  sit, 
quod  in  Paircm  irruens  manus  in  eum  injicere  vo- 
luil,  aut  dissimulet  qul  e.\cusat ,  aut  pronuniiel  qui 
arguil.  Auciorilate  Stepbaui  piipse  (3,q.  5,  c.  13, 
Omnes) ,  i  omnes  qui  adversus  palres  armanlur,  in 

(94)  Godefrido  abbali  Sancti  Satyri  scripla  vi- 
deiur  liaec  epistola;  quippe  plures  exsiaiii  ejasdem 
argumeuti  ad  euin  liitera;  intereditas  Molincti  ,  7, 
45,  53.76,98,  137,  442. 

(05)  Willemus  Papiensis,  pryesb.  cardinalis  Sancli 


B 


SUPPLEMENTUM.  fi"^.." 

A  univcrso  mundo  infamia  notanlur. »  Eadetn  scveri- 
late  voluiitalein  hujus  sceleris  qiia  encclum  pn- 
niri  jure  voluerunt.  Majestatis  eiiini  crimeii  p;»rri- 
cidii  ciilpnin  liabet.  Et  ne  aliqnis  ubmurinuict',  et 
contra  uiisci  icordiam  cujus  disci|iuli  suiuiis  ,  m» 
locMiuiii  asserat,  lcncat  Pairis  Ambrosii  .senleii- 
liiiui  ,  qui  io  libro  fie  Officiis  ait  (23,  q.  4,  c. 
33  :  <  Ut  iiijusta  misericordia,  ct  de  quodam  in 
lege  scriplumest  :  Non  misereberisillius.  (Deul.  iix.) 
Tencri  quam  maxime  dcbct  forma  justitia:  ne  quis 
a  communionis  consorlio  absiraclus,  brevi  lacry- 
nuila  ad  lempus  parata  ,  vel  etiam  uberioribus  flc- 
libus  communionem,  quam  plurimis  debet  postularu 
temporibus,  a  facilitale  sacerdotis  extorqueat.  Fa- 
cililas  eiiim  venise  incentivum  tribuit  delinqticndi.  > 
Aiit  igilur,  si  incorrigibilis  videiur,  nuilateiius  re- 
cipiendus  est ;  aut  si  spes  correclio.iis  cjus  est , 
post  multam  contriiionem ,  manifcslam  huiTiilit&- 
tem,  sub  acerrima  et  diuiina  poeniientia  revocaudus. 

XXXI  (94). 
Pr.ieseniium  portilor  iugens  habuit  dc-sideriaiB 
vidcndi  vos  el  uiorandi  apud  vos.  Iinplclum  esL 
iandem  desiJerium  ejiis.  Occasione  cnim  eniergeiiic, 
cousiliura  ei  dedimus  ut  perficeret  quod  opiave- 
rat.  Occasionis  qualilatena  ipse  viva  vobis  voce 
rescrabit.  Si  vobis  necessarius  esl,  cum  reliuerc 
potestis.  Promisit  nobis  quod  vobis  non  erit  oiieii , 
sed  lionori ;  non  damnosa,  sed  utilis  sua  cotivei- 
satio. 

^^  XXXII. 

(An.  1177.) 

Venetttbili  Palri  el  amico  cliarissimo  VV.  (93)  Dei 
gralia  Portuensi  episcopo,\S.  [Wili.klmus]  Hevieii' 
$is  Eccleoi(e  minisler  humilis,  taiuiem  el  sincerce 
dilecrtonii  a/feclum. 

De  vobis    speci^Iius  confisi    ipecialem  amicutn 

ac  devotissimum  sancta:  Romana:  Ecclesiae  filiurn  , 

magislrum  Sicphanuin  sanctae  Genovefa:  abbateui 

vesiia;  dileciioni  commendamus ,  tam  suis  nieriiis 

quam   noslra  gratia  diligendum.    Rogamus  iiaque 

uti  nuniium  ejus  et  causain  Ecclesiae  sufe  contra 

queindam  ,  sicul   audivimus  ,  pseudofrairem  ,  uo- 

niine  Ludoycum  (96),  qui  pro  suorum  excessuum 

enormiiaie  demuiu  coram  domino  rege  regni  fines 

D  abjuravit ;  postea   vero  falsa   suggestione  domini 

papae  auribus  circumventis,  litteras,  ul  reciperetur, 

impetravit.  Manu  teneatis  et  a  tam  perniciosa  per- 

sona    gregem    Domiui    scandaliaari    non    permit- 

(atis. 

Pelri  ad  Vincula,    factus  cst   Poriuensls  episcopus 
anno  1178 ,  ol  sequenii  anno  vivere  desiit. 

(96)  {)c  eodern  vide  epislolam,  inter  cdilas  Mo- 
lineti  38,  ad  Gratianum  Koinana;  Ecclesia:  carJi- 
iialom. 


b63 


S TEPHANi  TORNACENSIS  EPISCOPI 


56« 


STEPHABII  TORNAGEXIISIS 

STATUTA  QUiflDAM  SYNODALIA. 


(Edil.  Opp.  curantu  R.  P.  Dii  Molinet.) 


I.  Saoris  auctoritatibus  Patram  docemur,  el  recta  \ 
flde  credimus  ac  teticinus,  qnodl  anim»>  fiJeiium  de- 
functonmi,  qui  in  confessione  sanclxTrinitaiis  dc- 
cesseruni,  el  Ecclesix  oraiionibus  commendanlur 
Deo.el  oblaiione  Dominici  corporis  requiem  coiise- 
4(uuntur  xlernam.  Nos  auiem  qui  divina  palioiilia, 
iion  mciitis  nostris  in  emincntiori  gradu  posili  su- 
iiius,  quod  aliisprxdicamuG  verbo^probare  debeinus 
eieiiiplo. 

II.  Paulo  aposlolo  alteslante,  didicimus  quia  na- 
lurali  sncccssionis  ordinc  servalo,  palres  filiis,  iion 
filii  palribtis  tliesaurizanl,  id  attcndenles,  elc. 

III.  Institutionis  ecclesiasticse  forma,  mullis  cx- 
fogitala  vigiliis,  secundum  diversilalem  locorum  , 
ei  temporum,  personarumque  el  causarum  varieia- 
tem  diversis  consuetudinibus  ordinalur  et  regitur,  B 
disponilur  el  servatur:  una  tamen  est  Eeclesia,  una 
Dei  cohimba,  una  fides  catboiica,  una  circumdata 
varietate  religio  Clirisiiana.  In  hoc  autem  omucs 
iipostoli  et  evangelici  Palres  unum  prxbuerunl  con- 
sensum,  ul  qui  attari  serviunt,  de  allari  vivant;  qui 
gregempascunt.delacle  gregis  edanl ;  fructum  vineae 
colligant,  qui  vineam  planiant  et  in  vinea  laborant. 
Sicut  cnim  non  debet  alligari  os  bovis  triturantis,  et 
dignuscsloperarius  mercede  sua,  ita  et  prxcipitur 
ui  qu!  non  laboral  non  manducet.  Omnia  tamen 
dicbus  iiostris  infirma  sunl  tempora,  et  homines 
«eipsos  amaiites  et  quxrenles  quae  sua  sunt,  in  plu- 
ribus  Ecclesiis  coiinumerari  el  inlitulari  voluni,  et 
in  singulispercipere  siipendia,  quamvis  vel  tenuiter 
iion  dcserviant  in  una.  Nos  muliiiudini  parcenles,  q 
ei  frairum  compaiienies  infirmiiatibus,  eos  de  col- 
ieg^io  nostro,  qui  amodo  canonici  inslitueniur  in 
Kcclesia  nostra,  si  assidue  in  ea  mansionarii  non 
fucrini,  nec  omnino  privare  volumus  beneficio,  nec 


plena  cum  aliis  percipere  stipendia,  qui  in  vinea 
Domini  pondus  diet  poriant  et  xstus.  Statuimus 
igliur,  etc. 

IV.  Sicui  contra  desideset  siiijuris  contemplores, 
inductse  sunt  prxscripiiones,  iia  et  conlra  imminen- 
lia  pericula  seu  damna,  sagaci  occurrendum  est 
provideniia  el  cautela.  El  quia  temporibus  nosiris 
dies  mali  sunl,  in  quibus  abyssus  negotiorum  invo 
cat  abyssum  expensarum,  nos  paterna  sollicitudine 
qiiotidiana  fratrum  et  canonicorum  nostrorum  sli« 
pcndia  aiigeridesiderainus  polius  quam  minui,  cre- 
sccre  quam  perire.  Inde  esl  quod  communi  consilio 
el  assensu  capiiuli  nostri,  etc. 

V.  Quia  non  solum  ignominiosum,  sed  et  pericu- 
losum  consiai  esse  siipcndia  ecclesiastica,  qu»  suiil 
iributa  egeniium  aiiimarum,  in  turpes  ei  detesiabi- 
lcs  usus  consummari  el  consumi,  decreyimus  com- 
muni  consiiio  capiluli  nosiri  domum  ronndari  a  pol- 
lutionesordium  et  immundilia  lupanari.  Siquidem 
concubina  ejus  laqueus  et  pedica  aniiiiae  ipsius, 
hixuriose  et  superflue,  tam  inornatu  vestium  quam 
in  cultu  corporis  impudici,  ei  amplexibus,  uli  dici- 
tur,  alienis  enormiter  exponens,  et  expendens,  et 
eirundens,  et  egerens  ecclesiaslicos  redditus,  qui  i.A 
obsequia  divina  Deo  mililanlibus  depuiaii  sunt,  iu 
turpiludinis  officio  projicit,  devorat  et  absorbet. 
Proinde  fraiernitaiera  vestram  rogaraus,  nec  soluro 
frateriie,  sed  ct  paterne  prohibemus,  iie  reddilus 
prsebendx  sux,  alicui  ex  parie  ipsius,  sive  prxdiclx 
quaesluari^  solvatis  absque  conscientia  nostra ;  quo- 
niain  omiiia,  quse  ad  ipsum  perlineDl  volumus  per 
manus  honestarum  et  venerabilium  personarum 
tractari  el  disponi,  et  in  usus  hominis  corpore  et 
animo  langueniis  salubriier  ac  rationabiiiier  ex- 
pendi. 


FRAGMENTUM 

Ex  OnTicio  S.  Geraldi  a  Stephano  Toroacensi  exarato. 


LECTIONES. 
I.  Sanclorum  morlem,  semper  pretiosam  in  con- 
speciu  Domini,  beaiissimi  Geraldi,  tum  Pairis  prx- 
cipui,  lum  eiiara  confessoris  egregii,  natalitia  festa 
commendant  :  jure  enim  diem  sacri  ejus  de  sxculo 
iiansilus  nataliliam  dixcrim,  quomundani  squalore 


D  emergens  ergastuli,  ccelesiis  conscendere  meruit 
palalia  regni :  deque  sinistra  Iranslatus  in  dexte- 
ram ,  jura  raorlis  alrocia  perenni  immorialiiatc 
muiavii ;  et  de  periluro  et  lobenti  saecillo  eve- 
cius  esl  coelo.  Vcre  beaiiis,  verc  omnifaria  laude 
dignissimus ,  cui   proposiium  fuit  ila  militare    in 


565  FnAGMENTlJM  EX  OFFiCIO  S.  CKRALDI.  566 

siec;.!.),  til   in  p«rpcluiini  regnarcl  cum    Clinslo.  A      Yil.  Par  esl   ei.im,    ui  oredimus,   lilecebris   i.on 


li.  Deiiiqne  aeterni  iinpcratoris  viclricia  arnia  se- 
cnlns,  atque  inter  alhletas  robustos  d.ito  noiiiinc  , 
fc.icramcntis  mililariiuis  oiilignliis,  non  seijnis  in  di- 
\ina  iniiilia  lorpuil,  non  sibi  noiam  passtisesidcscr- 
toris  inuri,  qnin  polins  viriliier  cum  hoste  congrcs- 
sus,  disciplinabili  rationecertaiuinis,  iion  modocon- 
iraritts  iclus,  clypco  fidei  cirouniseptus,  elnsit;  vcrmn 
eliam  infcslos  iniinici  impctus,  ingenti  pondere  vir- 
tulis,  inctytus  praeliator  oppressit. 

III.  Ila  dcomnibus  victor  cinergens,  curru  cveclus 
aeilierco,  ad  caeiesiecapilolium  nobitem  duxit  Irium- 
pltuin;  palmaque  iininurtalitatis  pariter  donaiits  et 
laurca,  sldereos  caelusineritomm  privilegio  cuinula- 
\ii ;  ibique  fclicilcr  perpcluus  ac  perpeluo  felix,  ipse 


acquiescere  per  rigorem,  Siippliciis  non  cedere  pci 
dolorem.  Uiji  esl  ccqualis  aniinus  in  uiieclione,  iier- 
cussor  decsl  lidei,  non  confessor.  Yoluiliriumplijrc, 
qiii  nulilal,  qui  mililarc  non  deslilil,  dum  consinn- 
inai.  Sed  in  liis  sibi  niliil  sine  adjutorio  tuo  arroi?et 
Iiumana  fragilitas  :  luiscnim,  Domine,  munehbiis 
uebel  imputarc,  quivicit,  quia  luis  viribus  poriavit 
uliquc,  quod  perlulit.  Hunc  lu,  Deussumine,  coram 
tepro  nostris  (acinoiibusintercessorcm  slatue,que(ii 
donogiatiae  luae,  el  viia  illusireni,  ct  mortls  inicr- 
minalione  consiiluisti  insignem. 

Vlll.  Hunc  igilnr  nos  talcm  ac  lantum  virum  dc- 
biUfi  servitulis  frcqucntemiis  obseqniis  ;  nec  lorpcat 
a4iimus  in  olticiis,  si  non  vuit  essc   iruslratus   in 


conrcgnans  Cbristo,  cohabiiai  angelis,  conspatialur  B  ">l'S  :  «livus  cnim  Geraldus  rcgatus  adcrit,  inierpel- 


archangeiis,  postremo  sanclorum  omnium  miilibus 
culhptalur.  Inde  hodiernx  lestiviialis  manaveretripu- 
i!ia ;  indc  chrisiinnx  piebi  tanlx  iamqiie  prseclarsc  so- 
icinnit  tis  gaiidia  pronuxerunl;  hinc  clerusconcinil, 
indepopulusplaudit,  pauper  tripiidiat,dives  exsuitat. 

IV.  Jnvenes  ei  virgines,  sencs  cum  junioribus  lau- 
dani  nonicn  Domini,  cujus  munerc  bic  tantus,  tam 
cclcbris  tamquc  praeclarus  emicuii;  ut  et  sanciiia- 
lis  apice  magnus,  ct  miracHionim  copia  maximus, 
quibuscunque  sauclorum  prKdiceiurnieritocompa- 
randus  ct  prasmio.  Cnjus  eniir.  coniinentiam  sin- 
gularis  parcimonias  siudio  non  sequavii?  cui  virtiiie 
patienlix  impar  fuil?  qiio  fide  inferior,  spe  minor 
exstitit?  quem  denique  sunimx  chariiatis  provecti- 
bus  non  transceiidil"^  qui  sua  qtiidcin  el  seabnegavit 
pro  Chrislo,  ut  ipsuin  in  ciiaritate  Dei  ct  proximi , 
crucem  suam  lollcndo  quoiidie,  gressibus  peduai 
«equcretur  et  acluuin;;  parenies  rclinquens  el  pa- 
Iriam,  culnien  bonoris  et  humanos  favores  fugiens, 
cl  manens  in  soliiudine,  ul  casiis  Deo  famuiareliir 
obsequiis  ;  semelipsum  convertendis  peccatoribus 
tradens,  ut  libcrarci  a  niorte  aniinaseorum,  cosque 
lucrifaceret  cl  redderct  Redempiori 

V.  Quanium  vcre  spirilualium  refulserit  spletidore 
signorum  explicare,  superfluum  juuico,  quia  tanta 
sunt,  ut  sui  magniiudinc  muliorum,  imo  omniuin  , 
iiotiiiam  facilc  vindicartnt.  Si  ergo  laiita  potuit  mo  • 
ribundus,  credimus  equidem,  ncc  vana  fide,  multo 


latus  favebit;cunclaincommodasubinovens,  cuncia 
commoda  providebil.  Flcclciprecibus  judicem,  pro 
rcis  cl  fragiiibus  interpcllauit  auctorcm,  obtineliil 
.ipud  Deum  veniam  criminum,  impciralo  iiinnor- 
talilatis  muiiere  consoriia  dabit  prajmionim.  Pia> 
filanlc  Domino  noslro  Josu  Christo,  cui  laiis  el  pc- 
rennis  gloria  indcncieiis  victoria,  nunc  et  in  omnia 
ssecula.  Amen. 

Leclio  sancii  Evangelii  secundiim  Joannem.  In 
illo  tempore  dixil  Jcsus  discipulis  suis  :  Kgo  luv  iu 
mnnduin  veni,  ui  omnis  qui  crcdit  in  me,  in  leiic- 
bris  non  maneat,  etc.  Homilia  divi  Angustini  cpi- 
scopiex  traciatu  54,  in  Joanncmantemedium  supcr 
cumdein  locum. 
'-*      Leclionis  interseruntur  retponsoria  rltythmiea,  quO' 
ratn  ununi  pro  auctoris  dignilale  hic  addimus. 
DelCctare,  Silva-Major,  in  Giraldi  nomiiic  : 
Qui  splendore  veri  solis  et  ccclcsii  lumine, 
Umbram  luam  libcravii  a  moriis  caligine. 
Et  mundavil  saltus  tuos  ab  eflnso  sanguinc. 
Uoc  primum  responsorium  est :  ccciera  ex  (tiversis 
vitae    ejus     partibui     laudibusque    petila  ,      huic 
fere  si.niHa  nec  ad  historice  notitiam   conducentia. 
Antiphonw  ad  psalmos  singutos,  tam  3laluiini  quam 
Vespertini  officii ,  pari  varianlur  metri  ac  rhythmi 
vemistate  :  quos  tamen  brevitatis  causa  omiltimus. 
Ilymnos  in  eodem  officio  decaniandos  hic  damus, 

IIYMNrS   AO   VESPERAS   ET    HATfTINCM. 


poiioia  obtinere  poterit  inimorlaiis;  sipugnans  talia  j)  Exaltet  Aquitania  Palris  noslri  prxconia. 


prxstilii,  regnanscuin  Domino  incomparabililcr  mc- 
liora  prxstabit.  Hunc  ergo  iuier  justos  jusle  nume- 
randum,  tesiantur  facta  per  sseculum,  signa  post 
transitum;  opera,  dum  vixit,  mirabilia;  postqiiam 
recessit,  mirabiliora. 

VI.  Cum  pr.-esertim  ad  unum  sanctitaiis  culmen 
diversos  mutavit  asccnsus,  [qnia]  non  una  esl  laii- 
lum  via,  quse  glorix  lux,  Chrisie,  ducil  ad  regnuin. 
Qiiidenim  durius  esi  Ciucem  ferreper  lempora  qtiam 
niorlem  statim  subireper  vulnera?Quid  inferius  cst 
iniindum  vinccre  quam  gladiiiin  non  liinere?  ISon 
dislai  propier  lc  mortificatns  a  moritio,  cum  in  utro- 
que  sitgloiiosum,  el  abuli  nolle  quodplaceal.el  uii 
Mollo  quod  liccat. 


Cujus  gaudel  prxsentia,  sentilque  bencficia. 
In  lioc  solenni  gaudio,  crescat  noslra  devotio, 

Fruamurui  propitio  Geraldi  patrocinio. 
Hicab  aetale  tcnera,  inler  virtuiis  opera, 

Nec  formidavit  aspera,ncc  affeciavit  prospera. 
Yir  iiisignis,  vir  inclyius,  vas  crat  sancli  Spiri!i:.s, 

Tam  prxlaius  quara  subditus,  ad  labores  expo- 

f|.siiu3, 
Simplex  et  reclus  animo,  Deo  gralus  clproxinio, 

AITeclu  pruiual  inlimo  preres  nosiras  AilibSiinu, 

AD   LAVIiF..>. 

ilyinnuin  laiidis  ctglorix  Ixii  canamus  Iiodic, 

IJt  sil  in  sigiium  gralix  conccpla  vox  ixiiiiiC. 
Gcr^tUlii»  ab  illocebris  nuindus,  ct   mundo  celcbris. 


«^»7  STEPHANI  TORNAtENSlS  EPISCOPI  568 

Exil  de  caniis  laiebris  nec  fuiieslus  nec  fune-  A       Junge  nos  luis  precibus  concives  cali  civlbus. 

Ibris. 


Sub  monacbali  regula  ruga  carcns  et  macula, 

Per  signa,  per  miracula  moriis  disrupil  vincula. 
Ciirrens,  sed  non  in  irriluin,    nalurx  solvii  debi- 

[luni  : 
Cuju5  cotnmendat  exiiuro  cursus  explcii  meri- 

[tum. 
Confessor  par  marjyribus,  adesio  coiifidenlibus : 


Sil  laus  Palri  cum  Filio,  et  in  duobus  Terlio 

Quorum  simplex  connexio,  uniias,  ei  non  unio. 
Amen. 

ORATIO. 

Concede  nobis.  omnipoiens  Deus,  sancli  Ceraldi, 
coiifessoris  tui  aique  abbaiis,  merilis  confoveri,  ut 
qiiem  muUis  voluisii  niiraculis  declarare  in  lerris, 
ejiis  inicrcessionibus  commendemur  in  coelis. 


STEPBANI  TORNAGENSIS 

SERMONES. 

(EdJt.  Opp.  Stephani  Toriiacensis,  curanie  R.  P.  Du  Molinet.) 


SEUMO  FRIMUS. 

Jii  synodo. 

Qui  hahil  tponsam  sponsus  esl,  umicus  autem 
tnonsi  gaudel  gaudio  propter  sponsum,  quia  audil 
tocem  ejus  {Joan.  ni).  Sacros  ei  solemnes  in  Ecclc- 
sia  cor.ventus  ei  aniicus  ampleciilur,  et  inimicus 
abborrei :  nam  el  coeleslium  casiroruui  acies  cu- 
armaia,  sic  esi  amabilis  suis,  ul  sit  lcrribilis  alie- 
nis;  nihil  in  ea  sibi  vindicai  scena  tbeatralis,  aut 
Circense  certamen,  aul  ferarum  facinorosa  specla- 
ciila,  sed  lotum  converlitur  in  Inudes  cjas,  ciijus 
laus  in  Ecdesia  sanctorum.  Iii  hoc  iheatro  sacra- 
mentali  concluditur,  non  illudilur.  O  sacerdos , 
tuum  esi  [spectaculum  diei  hujns;  uia  inieresl  in* 
icresse;  lcva  oculos  tuos  in  circuitu  et  vide ;  om- 
nes  isti  (ecum  congregati  venerunt  tibi !  Tibi  dico, 
sic  alloquens  singuios,  ut  in  singulis  universos, 
negoiium  est  tibi  cum  virgine  quad&m ,  et  in 
:iegotio  sacramentum  oinniuin  sacerdotum.  &iira 
les !  qui  coelibalum  promiseras,  niatrimonium  con- 
iraxisii :  placuit  in  cielibatu  Joannes,  in  malrimo- 
iiio  Abraham  ;  tu  fructum  colligis  iii  utroque,  sin- 
gularis  et  prxcipua  virgo  libi  desponsata  esl,  et  in 
domum  usqiie  traducia.  Si  de  noraine  quxris,  ipsa 
esl  dignitas  sacerdolii  sacerdotum,  cura  qua  indi- 
viduam  vit?e  consueiudinem  pepigisti :  staiuit  enim 

libi  Dominus tibi  sacerdotii  digiiitas. 

Tcsiamenium  pacis,  ut  est  T.  S.  D.  in  xlernum. 
In  jeternum  tibi  a  summo  patrefamilias  hxc  virgo 
tradiia  est  et  conjuncia,  fuge  causas  divortii,  noli 
quserere  soluiionem.  Currant  et  permaneant  tem- 
poralia  foedera  intcr  sacerdotem  et  sacerdotii  digni- 
taiem ;  nec  est  plebcia  virgo  isla,  quse  non  solum 
clarissimas  ac  speciabiles  personos  aitigit,  scd 
eiiam  usque  ad  gradura  illusirium  feniinarum  per- 
venli;  hxc  esi  illustris  natalibus,  insignis  operibus, 
fecunda  moribus,  fecunda  sermonibus.  Si  ad  nata- 
liuin  gloriam  recurras  originem  duxit  a  rege  Salem, 
qui  omncs  fitios  Abrahse  in  lurabis  ejus,  uno  ex- 


B  cepto,  decimavit ;  ab  Aaron,  ciijus  virga,  cnm  esset 
arida,  floruit,  fronduit  el  fructum  fecit;  ab  Elea- 
znro ,  qui  terrani  promissionis  cum  Josue  filiis 
Israel  sorie  divisit.  In  summa  ab  illo  magno  sacer- 
dote,  qui  in  dicbus  ejus  placuit  Deo,  et  invenixis 
est  justus,  qui  assistens  pontifex  futurorum  bono- 
rum,  introivit  semel  in  sancta  xterna  redemptione 
inventa,  vere  nobilibus  oria  parentibus,  vere  atavis 
edita  regibus.  Ipsius  m:<gniaca  opera  si  retractes, 
ipsa  per  manuin  Phinces  Israeiitam  cum  Madiani- 
tide  lurpia  committeniem  pugione  confodit :  ejus 
eiiim  ministerio  factum  csl  quod  stclit  Phinecs, 
et  plaeuit  et  cessavii  quassatio.  Item  per  manuni 
Azariae  sacerdolis  Oziam  regcni  Juda  irreverenter 
sacerdotalia     usurpanlem    constanter  arguit ,    et 

C  lepra  perfusum  de  lemplo  ejecil.  Per  manum  Ma- 
thalliise  in  civitate  Modim,  iii  Deum  ritus  sacrilegos 
exercenlem  cum  nunlio  regis  Aniiochi  super  aliarc 
trucidavit.  Haec  sunt  quae  operaia  est  consilio  ma- 
nuuin  suarum  ;  magna  opera  cjus  exquisila  iii  om- 
nes  voluntaies  ejus  :  el  ut  de  moribus  ejusoptima 
fiat  quaestio,  haec  est  Sara  malurior,  Rebecca  sa- 
pienlior,  Lia  fecundior,  Rachele  gratior,  Anna  de- 
volior,  Susanna  caslior.  0  virgo  sancla  atque  glo- 
riosa,  quia  Dominus  omniuin  dilexit  eanil  revera 
iimltae  filiaj  congrcgaverunt  diviiias,  lu  supergressa 
es  universas. 

Consulamus  et  gratiam  sermonum  ejus  :  libenter 
salutat,  benigne  respondet,  sapienter  loquitur,  ve- 
recunde  tacel.  Nimiruin  libenter  salutat  queiies- 


D 


cunque  videt  duos  aut  ties  congregalos  in  nomiiic 
Doinini,  blanda  eos  salulaiione  praeveniens  dicit : 
Dominus  vobiscum.  0  salulalio  salutaris ,  quae 
nobiscum  optal  esse  Dominum  salutis,  vere  diffusa 
est  graiia  in  labiis  tuis !  Beuigne  respondet,  quoiies 
peccaiori  injuslitiani  suam  confilenti,  el  peclus 
suum  cum  publicano  lundenti,  cum  David  dicenli : 
Peccavi  Domino;  suavi  el  niiti  eJoquio  suo  jiivans 
pusillanimes,  refovens  flebiles,  subjungit :  Absolu- 


£69 


SERMONES- 


570 


lionem  ei  remissioneni  omnium  peccaionim  trilMj-at  A  n)isit  libi,  qui  muncribiis  viilium  deprecarenlur,  ci 


libi  Doniinus.  Nam  quae  benignior  responsio  quam 
qu;e  trislem  dcmulcct?  consolalur  dolenlein?  op- 
pressiim  releval?  compeditum  solvil?  Lex  clcmcn- 
tise  in  lingua  ejus.  llac  responsione  lua,  beaia 
virgo,  favus  (lislillans  labia  tiia,  mel  et  lac  siib 
liiigiia  tua.  Sapicntcr  loquilur,  quia  in  omni  pro- 
loquio  suo,  invocato  prius  «livino  .luxiiio,  commii- 
nicato  cum  fratribus  consilio  prspmiltil :  Oreimis, 
divinnm  auxilium  invocai;  ai  ipse,  cum  loquilur 
Deo,  sermonem  rectum  et  bciic  soiianlem  habeat 
in  os  ejus.  Consilium  cum  fratribiis  communicat, 
qnaiulo  in  congregaiione  justonim  consistens  et 
confidens,  sicarrogantiam  vilat,  sic  liumilitalem 
Iiabere   coiHendii  :  tenel  eiiim    memoriter,   quia 


te  in  amorem  tanlx  virginis  ardentius  incitarent. 
Et  priino  quidem  misit  adolesceniein  expeditum  et 
eruditum,  experium  opere ,  eruditum  sermone, 
ordinem  dico  clericatus  :  non  apparuit  in  conspectu 
liio  vacua  manu ,  sed  idonea  munera  deferens. 
Accipe,  iiiquit,  ex  parte  dominae  mex  in  pigniis 
ci  arrbam  amoris  forcipes  ei  mantile,  ut  altero 
superflua  quaeqiie  abscindas,  allero  maculas  et 
sordes  abstergas.  Sed  et  amatoria  deinceps  cantiea 
rliyibmulos,  el  sonos  amori  ejus  congruos,  de  ipsa 
poleris  decaniare.  Nam  el  caniorem  el  psalmistam 
te  insiiluit  hoAie :  Vide  tamen  ut  quod  ore  cantas, 
corde  credaa;  et  quod  cordecredis,  operibus  com- 
probes.   Ilis  dictis  et   datis  recessit   nunlius.   Tu 


sacpe  esi,  ut  quod  non  possinl  singuli,  praevaleant  ^  <\u»ir.  reverenliam  dalis,  quam  obedientiam  diclis 


iinivcrsi.  Uxc  esl  quK  os  suum  aperuit  sapientijc, 
ct  labium  ejns  disseminal  scicnliam.  Yerecumlc 
tacel,  qiioniam  in  illo  Iriplici  sile>Uio,  qiio  vivifiea 
ei  niirilica  iractanliir  mysleria,  quo  terrenis  cce- 
lcsiia  conjiingnnlur ,  quo  Filius  Palri  offerlur, 
sunimse  devoiionis  ac  reverentia^  graviialem  gerens, 
non  in  quiete  movetiir,  non  negligenier  ciirsilal 
el  oscitat,  non  vagatur  oculis,  non  circumspicit 
assistentes,  culium  jusiiiise,  silentium  observans, 
icmpus  tacendi  discernit  a  tempore  loquendi.  Talis 
esi  anima  tua,  et  ipsa  dilecia  tua,  luta  esi  pulclira, 
ei  macula  non  est  in  ea  :  atiende  etiam  quia 
non   est  iiiculta,  neqne  viii  velamine  tecta,  venil 


exbibueris,  altende.  Si  solos  amoris  ejus  combibe- 
ris  ignes,  ne  incceperis  deinceps  vagari  per  grcges 
sodalium  tuorum,  majora  prioribus  meruisti.  Si 
quominus  econtra  misit  ci  allerum  secretarium 
suum,  qui  thesauros  ejus  custodiat,  et  chrisma, 
ordiitem  scilicei  osliarium.  Ipse  claves  in  signum 
secrelionis,  et  quasi  clausi  parlus,  et  aperiendi 
amoris  dominx  siia:  libi  dedit :  Sic  aqe,  inquil,  sic 
vive,  quati  redditnrus  rationem  pro  liis  rebus  quoe 
clavibus  reciudutitur,  Adhuc  co  loqncnle  ecce  et 
alius  ejusdemque  secreti  conscius,  facundus  admo- 
dum,  et  labii  circumcisi,  qni  le  cum  domina  sua 
sine  vitio  loqui  doceret,  ordo  scilicei  lecioris.  Co- 


in  amplexus  sacra  puella  tuos.  Byssus  ct  purpura  q  dicein  etiam  suo  ministerio  aptum  libi  dedit  :  Ac- 


iiidumcnlum  ejus,  de  illo  tliesauro  patrisfamilias, 
de  quo  proferunlur  nova  et  vetera  ;  alluiit  SPtuin 
octo  ornamenia  magno  prelio,  magno  sacramento, 
tunicain  scilicet  lineam ,  (unicam  hyacinthinam, 
balleum  rationale,  superhumcrale,  cidarim  vel 
liaram,  laminam  auream  iii  fronte,  et  praeter  con- 
siieliidincm  sexus  ad  majorem  pudiciliae  cautelam, 
femoralibus  lineis  operla  est.  In  femoralibus  lineis 
cariiis  mundilia,  in  tuiiica  byssina  mundiiia  mentis, 
in  tnnica  hyacinthina  secretum  conlemplalioiiis,  in 
halteo  rigor  disiriclionis,  in  ralionali  virliis  discre- 
tionis,  in  siiperhumeraii  onus  compassionis,  in  cidari 
vel  liara  signum  perfeclionis,  in  lamina  aiirea  enii- 
nentia  charitatis  :  hxc  est  gloria  cjiis  qiiam   pro- 


cipe,  inquit,  et  esto  xelalor  verbi  divini,  habilurus 
pariem  cum  iis  qui  verbum  Dei  ministraverint  ,  si 
fideliler  impkveris  officium  tuum.  Necdum  verba 
compleverat,  et  ecce  alius  praedictae  virginis  asse- 
cla,  qui  carmina  ejus,  quae  haheni  vlres  ad  effu- 
gandam  potestatem  omnem  inimici,  tibi  diceret, 
tc  d(icei'et,  ordo  scilicet  exorcisiarii,  libellum  etiam 
iii  quo  eOicacia  carmina  snni  dedit,  tibi  dicens '. 
Accipe  et  commenda  niemoriw,  et  habilo  polestatem 
imponendi  manus  super  energumenum,  sive  catecliu- 
vienum,  sive  baplizatum.  Loquebjlur  illc,  et  ecce 
cainerarius  virginis,  qui  cubiculo  ipsius  in  lumina^ 
rihiis  deservii,  ordo  scilicei  acolythorum.  ei  in 
nianu   ejus  caiidclabrum  ei  ccreus  ijiiem  tibi  mitie- 


tulil  filia  resis  ab  intus  in  fimbriis  aureis   circum-  D  lj:>t.  "t  orania  tua  in  luce  fierent :  nam  et  ipsa  lilia 


amicta  varietate.  Ecce  quac  ci  qualis  astitil  regina 
a  dextris  luis,  circiimdata  vcnusiate.  Sed  est  pr^eci- 
pua  causa,  quia  castis  ainplexibus  ejus  inhaererc 
debeas.  Si  enim  non  quid  (lat,  sed  qui  fieri  debeat, 
atlendamus,  ipsa  te  elegii,  non  tu  eam  elegisli. 

Generalis  enim  est  regula  ilta,  et  (|ux  locuin  ha- 
bet  in  omni  sacerdote,  summo,  medio,  infimove, 
iil  qiiaeratur  cogcndus,  rogalus  recedai,  invitalus 
fiigial,  sola  illi  siitfragetur  necessitas  se  noii  ex- 
cusandi  :  si  aliler  in  aiiquo  matrimonium  factuin 
cst,  viliata  est  regula,  el  perdidit  oQicium  suum ; 
ipsa  namque  te  praevenit  obsequiis,  inviiavit  mu- 
ncribiis  ,  salulalione  cominonuil  ,  commonitorio 
blandiia  esi,  doniesiicos  et  familiares  nunlios  suos 


lucis  est,  non  noclis  neque  tenebrarum,  addidiique: 
Accipe  hoc  geslatorium  luminis,  ut  per  hoc  valeas 
adversarioTum  teuebras  effugare,  et  vtrissimum  lu^ 
men  quod  illuminat  omnem  hominem  vcnienlem  in 
hunc  mundum,  fideliter  invenire.  Vide  quanti  tc 
fecerit,  quae  lanlis  muneribus  et  nunliis  copulani 
luam  comparavii.  Si  honeste,  si  pudicc,  sine  laiitae 
virginis  altactu  digiie  in  praefatis  ordinibus  vixisti, 
gaude  et  Istare,  dignus  accipeia  quae  scquunlur. 
Si  contineniiae  frena  iaxasti,  ei  seculus  es  amaio- 
rcs  alienos,  zelum  sanctae  virginis  oflendisti,  de- 
duc  torrenlem  iacrymarum  pcr  diem  et  noctem, 
01  non  taceat  pupilla  oculi  tiii.  lii  omnibus  tamen 
his  non  fuit  aversus  amor  ejus,  ct  adhuc  dilectio 


671  STEPHANI  TORNACENSIS  EPISCOni  572 

{'xlfDla ;  tnh\i  taiiJcii)  uJ  lc  imiuii).  (|iia  oliariorciii  A  ■>€&  panpeniin,  prolia  pecculoniai.    Digne  esl  cniiii 


•H  raiuiliariorem,  allero  cxcepio,  iioa  lialicl,  .,iii 
iiiter  sacros  ejus  minislros  tompuiutiir,  qiii  becrc- 
tioribus  ei  sacratiorihus  coiisiiiis  ct  operibiis  cjiis 
assi&lit ,  ordineiii  scilicct  subdiaconatus.  Is  aJ  cni- 
loqnenduin  ciiin  ilomina  siia  te  introinillens,  inter 
«'xiera  qii»^  tibi  atiulii,  calicem  scilicet  et  iirceiini 
Mquif,  niaidile  et  manulcrgiiiin,  iit  iii  conspecluni 
ct  iii  amplexuiii  tantne  vir):iiiis  munilior  venircs, 
inanipulum  (ibi  licdii  :  Accipe,  inqiiil,  man>pulum  in 
mdnibus  tuii  ad  extergeudas  iordes  cordis  el  corpo- 
rit  tui. 

Iluic  te  nuiitio  (am  firmiter  obligasti  ,  ut  de  ox- 
lero  corporis  (ui  pulestaiem  non  liaberes,  non  liico 
ioliendi  niembra  tua  ,  et  facicndi  membra  meretri- 


ul  qni  :illario  (ieserviunl  ,  de  altario  vivant.  lloc 
esi  aiiare  ,  de  quo  edere  non  liabeiit  po(es(a(en)  , 
qiii  sxculo  deservinnl,  quo  el  indignius  ct  inferiiis 
esl .  vcl  tliymianiatis  aureuin,  vel  xroum  tiolocaii- 
sii.  IIoc  doiaie  prxdium  revera  alienari  non  potest, 
iiipotc  ab  omni  commercio  exemptum  humano. 
Duo  secum  addnxil  in  niinisterium  tiium  mancipia, 
non  quxsiuaria,  sed  omiii  lionestate  praedita,  quia 
e(  ipsx  magnue  virgincs  sunt ,  potestatcm  scilicel 
cl  eiseculionctr. ;  polestatem  in  dcsponsationc  ,  et 
exsecutioncm  in  sui  iraductiono.  Uatic  doteropro- 
fectitiam,  id  e^l  de  bonis  summi  patrisfamilias  pro- 
ficisceiitem  sccum  atlulit  et  tibi  dedit.  Tu  econtr» 
donaiionem  propter  nupiias,  ei  si  non  doti  compa- 


cis;  sed  nec  etiam  conjugalem  copulam  expetendi.  B  rem,  facultatibiis  tamen  luis  congruam  contulisti 


Num  in  primis  ordiiiibus  si  conlrahntur  niatrimo- 
nium,  qiiamvis  lainen  raro  lecta  nostrorum  tcmpo- 
nim  id  vidcrint,  non  separatur;  isie  tamen  sic  im- 
pedit  conir.iiiendum.ut  diriiualcontractuin.Tandcm 
aiiioris  irapalieiis,  el  quasi  lulain  se  (ibi  exponens, 
niisii  illitin  sacratissimum  et  secreiissimum  consi- 
liariuin  suum,  qui  in  inieriorem  familiaritatem  ejns 
iidmissus  ,  de  ore  ipsius  audit  verba,  qiix  vix  liiet 
lioinini  loqui,  ipse  cst  ordo  diaconalus.  Dediteiiani 
quod  in  scriiiiis  dominx  stise  pretiosius  erat  et  clia- 
rius,  codicem  sciiicet,  sacraEvangeliacontineuiein. 
Accipe,  inquit,  hoc  volumen  sacri  Evanyelii ,  lege  et 
inieUige ,  ei  aliis  trade  ,  el  opere  adimple.  Ilis  le 
prxvenit  obsequiis,  hisce  niuneribus  inviluvit.Quid 
iiltra  tibi  debuit  facere  et  non  fecii  ?  Tota  deniiiiu 
in  amorem  tuum  proruens,  toiam  sese  votis  lUisol- 
fcreiis,  ipsa  quas  pei:  nuntios  suos  tibi  loqucbalur. 
Ecce  adest;  dies  sponsaliorum  luorum  siatuiiur  ; 
V  rgo  per  picsbyteros  arciiiiliaconos  tanquam  pcr 
proieneias  et  paranymplios  iiilroducilur,  coiii»'^- 
bentes  matrimonium  siib  hac  forma  :  Posiulat  sau- 
tta  maler  Eccletia  hunc  prmsenlem  diaconum  ad  sa- 
cerdotii  gradian  vrontoveri.  Proxcnilioa  autein  in 
Iioc  contraciu  non  rccipimus  ,  quoniam  praviiateni 
Siiiionis  imporiaiu  ,  cujus  hserc-siin  deicstarnur. 
Cratia  enini  si  non  gratisdaiur,  non  est  gratia  , 
ttalif«que  labiis  cjus  slijlanlibus  tnyrrliam  primani, 
transfusurn  ab  ipsa  virgine  osoulum  suscepisti. 
Num  et  in  ejns  accessu  suscepto  ab  ordiii.iinie  os-  d  qui  indignos  rcjiciunt,  dignos  admillunl  ,  videlicct 


non  solum  enim  usuin  ,  scd  usufructum  ,  sed  et 
eiiam  proprictatem  membrorum  tuoriim  ,  scnsuuni 
et  aciuum  in  niinislerin;ii  tantx  virginis  dcdicasti , 
ui  de  cxturo  eshibeas  te  ei  hostiam  vivam  ,  Deo 
placenteui,  rationabile  obsequium  tuum.  Duas  qiio- 
qne  virgiues  ,  quarum  servitio  delcctatur,  dedisti , 
sancliLaiem  scilicet  et  honcstatem.  His  eniin  curam 
et  custodiam  lolius  rei  fainiliaris  commilli  mandat 
Aposlolus,  u<  icia/ ,  inquit,  unusquisque  postidere 
vtts  snum  in  lanclipcationem  et  honorem  (i  Ihess. 
iv)a  Sanclitas  liominein  interiorem  pcrficit  el  con- 
suminat,  lioncstas  exieriorem  disponii  etardinat; 
saiictitas  servat  conscieiitiam  ,'  honestas  famam; 
sanciitas  providet  hoQU  coram  Deo,  liuncstas  eliain 
corain  omnibus  hominibiis;  sanctiias  facit  quod 
bonum  est  ienere  ,  honeslas  ab  oinni  specic  inaia 
absiinere;  sanciitas  cst  iumbos  prxclngerc,  hnne- 
sias  lucernas  ardentes  in  manibus  tenere.  Hasvir- 
giiies  virgo  pudica  sic  exigil  in  donationem  proptcr 
nuplias  ,  ut  sinc  ipsis  non  sit  lcgilimum  matrimo- 
nium,  non  recliftn  obtulisii  cl  annulum  ,  fidem  sci- 
licet  qua  sic  de  cxtcro  tanlai  adhxreres  uxori ;  ut 
ad  vola  allerius  non  transires :  sed  et  monite,  quo 
pectos  clauditur,  perpclua:  scilicel  comniemoraiio- 
nem  seu  memoriam  casiilatis,  in  aiires  quoquc  per« 
fectam  obedientiain  continenles.  Inter  baec  pacta 
dolalia  ,  inter  has  solemnitates  conjugales  ,  fit  in- 
gressus  ad  nuptias  ;    ast.int  pro  foribus  Janitorcs, 


cuto  audivisti  :  Pax  tibi.  Ilaque  desponsata  tibicst, 
el  iii  donium  usque  traducta ;  desponsata  in  consc- 
crationc  ,  iraducta  in  domum  in  tiiuli  collaiionc  ; 
cam  namque  desponsationem  dicimus  .  qiix  per 
consensurn  de  prxsenli  roatrimoniuin  facit.  Gralum 
qiioque  sibi  exhibucrunt  occursum,  indii  dos,  liinc 
ilonaiio  propter  nuplias,  uberem  (ibi  constiluit  do- 
trin  sncra  virgo,  aiiare  scilicet  et  accessiones  cjus, 
noc  diciinus  acce.ssioiies  civiles  aut  naluralcs  ,  sed 
stiorjniciUales,  sicutofrerre,  baptlzarc,  pccnitciitiam 
Catc,  ligare  ei  solvcrc. 

Ouod  si  causeris  hos  agros  steriies ,  qui  lempo- 
ralia  non  ferant  ,  »iiende  pruvcntum  nupliarum, 
priniitiaruia    deciiiiaiionum,  vota  fideliuni,  obiatio- 


ausleritas  legis  ei  rigor  canonum.  Lcgis  austeritas 
baciilum  ,  rigor  canonum  virgam  (enct  :  nam  illa 
comminalur  {^upplicium  inorlis  ,  ista  sententiam 
depositionis.  Inliibei  et  clamat  iegis  austerilas,  ne 
iiilrfil  cxcus,  claudus,  parvo,  vel  grandi,  vcl  lorto 
naso  ;  si  fracio  pede  ,  si  manchus  ,  si  gibbosus  ,  si 
iippus,  si  albuginem  habens  in  oculo,  sijugcmsca- 
biem,  si  In  corpore  impeiiginem,  si  ponderosus  aui 
herniosus.  Cxcus  lumen  veriiatis  non  videns ; 
claudusper  viam  justilix  recie  non  gradiens;parvo, 
vel  grandi,  vcl  lorlo  nsso,  discretione  non  uieiis  *. 
fraclo  pede,  nec  etiam  in  fide  vesligium  apponens, 
niauchus  ,  bona  non  opcrans;  gibbosus  ,  sarcinam 
pccc-Jtorum  poilans  ;  lippus,  in  inielligenda  sana 


573 


SEUMONES. 


57  i 


caligans;  albugiiiein  liabens  in  o<uIo .  bonx  iuten-  A  Agn'  <iui  tollit  peccatst  muiidi,  qui  coram  tonilente 


lioni  arroganliani  misccns ;  jugem  liabens  scabiein, 
fervore  libidinis  pruriens ;  impcligineni  habens  iii 
corpore,  iucris  avariiix  studens;  ponderosus,  lurpi 
cogitalione  ad  terram  deflexus. 

Siat  ex  alieia  parie  rigor  canonum  ,  intrare  vo< 
lentes  arcens  et  clamans  :  non  neophylum,  non  bi- 
gamum,  non  viJuxmaritum,  non  illileraium,  non 
corpore  tunicatum  ,  non  ex  sacerdote  geniium  , 
non  servilis  ,  aut  curiaiis,  aut  ascripiilix  condiiio- 
iiis  nexibus  asirictum:  noneumqui  semel  furave- 
rit ,  non  qui  ecclesiaslicis  disciplinis  eruditus  non 
fuerit.  non  qui  inaculis  infamix  rcspersus  sit.  Inlcr 
bxc  audilur  vox  exsuliaiionis  et  saluiis,  vox  ciiha- 
roedorum  ciibarizanlium  in  ciiharis  suis  :  exsuliate 


obmuluit,  in  cujus  sanguineiavaverunt  slolas  suae, 
et  dealbaverunt  eas  omnes  eiecii.  Misceiurei  dis- 
cumbentibus  vinum  germinans  \irgines,vinuniquod 
ixiificat  cor  bominis,  quod  expressum  cst  in  prelo 
crucis,  (le  vite  vera  cujusvos  esiis  palmiles.  Hunc 
cibum  Dominus  ipse  qui  apponil  ,  sic  exponit : 
Caro  mea  vere  etl  cibus  ,  et  sanguit  nieus  vere  ett 
potus  (  Joan,  vi ).  Hx  sunt  epulx  quas  qui  vere  et 
digne  susceperint,  non  esurient,  neque  sitienl  am- 
plius.  Has  celebrasti  nupiias ,  osacerdos;  buic  te 
niatrimonio  copulaKti,  proptcr  Iioc  reliquisti  patrem 
et  mairem,  ui  adhxreres  uxori  tux.  Nec  deerit  so- 
boles  in  hoc  conjugio  :  nam  si  forte  ,  quod  absit ! 
veneno  sterilitatis  non  procreentur,  muliiplicabitur 


et  cructale  de  corde  pleno  verba  bona  Davidicn  in  "  semen  tuura  sicut  slellx  G(£li,et  sicut  arena  quxesi 


psalierio  et  cilbara,  Anio$  in  pastorali  fisliila.Pauli 
in  evangelica  tuba.  Antequam  accedatur  ad  men- 
sam,  confessio  manibus  aquam  petit,  coniriiio  per 
lacryinas  fundit ,  sattsfactio  linleo  munditix  manus 
tergit.  Oflicio  trium  istarum  virginum  absolvuntur 
convivia  ,  prxcone  per  alria  clamante  :  Lavamini, 
tnundi  eslote  {hai.  vi) ;  itein  :  Mundamini  qui  ferlis 
«asa  Domitti  (Isai.  lii).  Debinc  asceoditur  ad  men- 
sam',  non  iliam  proposiiionis ,  in  qua  per  singula 
Sabbata  panes  caiidi .  veterioribus  aniotis  ,  pone- 
bantur;  sed  ad  mensam  ,  quam  posuit  Sapienlia  , 
quam  paravii  in  conspectu  luo  adversus  eos  qui 
tribulanl  te.  Apponuntur  panes  azymi,  quos  sunimi 


in  liltore  maris.  Quidquid  enim  sacri  bapiismatis 
unda  lavasti,  quotquot  animas  tuis  prxdicationibus 
ad  poenitcnliam  convertisti ,  oinnia  bona  opera 
qux  fecisti ,  lui  liberi  et  .filii  benedictionis  sunt. 
Aiiier  polesi  muiiipiicart  semen  luuin,  sed  damna- 
biliier,  non  tanium  operibus  videlicet ,  sed  etiam 
verbis  diversimode,  verbi  gratia  ,  qux  maiignilate 
nonfianl  siut  non  dieuntur,  peccata  sunt  venialia  ; 
»ed  stlia  sunt  opera  et  verba  falsa  de  quibus  loqui- 
l«r  Psalmisla  :  Verba  iniqua  et  dolosa  advertus  pro- 
rimos  (  Psal.  xiv);  el  alibi  :  Perdes  omnes  qui  lo- 
quunlur  mendacium  (Psal.  v).  Alia  snnt  verba  cor- 
dis,  ui  sunl  mala  judicia  adversus  pruxinuim,  de 


Regis  panificx  sinceriias  el  veriias  conreceruni ,  r  quibus  aposiolus  :  Tu  vides  fesiucam  in  cculo  pro- 
liic  est  panis  angelorum,  quem  manducavit  homo,  ximi  lui,  et  non  irabem  in  tuo  {Luc.  vi),  unde  quo- 
ne  deficial  in  via  lali  recreatus  vialico.  Inferiinlur  niam  alterum  judicas  ,  quia  teipsuin  condemnns  : 
ei  carnes  Agni  immaculati,  non  illius  quem  Moses  cavete  ab  his  qui  sunl  fitii  moriis,  ul  disiricti  Ju- 
imiuolal,    sed  quetn  Joannes  digiio  demonstrat ,      dicis  senteniiam  viiare  valeatis.  Ainen. 


ELENCHUS 

SeroiODum  M.  Stephani  abbalis  S.  Genovefis  Parisiensis  ac  episcopi  Tornacensis. 


Sermo  I.  In  tynodc. 
Qui  habet  sponsam  sponsus  est. 

II.  De  Nulivilate  Domini. 
Misericordia  et  veriias  obviaveront  sibi. 

III.  De  Nalivitate  Dvmini. 

In  propria  venif .  el  sui  eum  non  receperiinl. 

IV.  De  Nalivitale  Domini. 
Nalus  esl  nobis  hodie  Salvalor. 

V.  In  Septuogesima. 
Simiie  esi  regnum  coelorum  bomiai  pairi  fami- 
lias. 

VI.  De  Resurreclione  in  synodo. 
Dignus  es,  Domine,  accipere  librumc 
VU.  De  die  Resurrectionis. 
In  diademaie  capiiis  autem  lapidcs  prciiosi  fulge- 
buiit. 


0  VIII.  De  Spiritu  sancio. 

Jesns  Chrisius  beri,  et  bodie,  et  in  xiernum. 

IX.  De  Asceniioiie  Domini, 
PostuIaviPatrem  meuro,  alleiuia,  dedii  mibi  gen- 
tes,  alleluia. 

X.  De  uno  confessore. 
Sint  lumbi  veslri  prxcincti. 
XI.  In  feslo  SS.  Apostolorum  Petri  et  Pauli, 
Cum  csses  junior  cingcbas  te. 

XII.  Desancta  Genovefa. 
Sapiens  vincit  malum 

Xill.  De  Reiurrecttona  Domini. 
Maria  Magdalenc  el  Maria  Jacobi  et  Salome. 

XIV.  In  die  Pentecostes. 
A  qualuor  venlis  vcni,  Spiritus,  ei  insuffl.'». 


575 


STEPHAM  TORNACENSIS  EPISCOPl 
XV.  De  sancla  Genovefa.  A  XXill.  In  Reiurrecliotu. 


hld 


Mui  erom  forCem  quis  iiiveniel. 

XVI.  De  passione  Domini, 
Obliiliis  esl  quia  ipse  vuidil. 

XVII.  In  Parasccve. 
Pixsens  liebdomada  sicul  gravis  esl  suppliciis, 
bic  ost  gr»vi(la  sacraincnlis. 

XVlll.  De  tlesurreclioHe  Domitii. 
Expurgale  veius  rermeiuum. 

XIX.  In  die  PenlecosKt. 
De  excclso  misii  ignem  iii  ossibus  meis. 

XX.  In  ilie  Peniecosles. 
Spiritus  discipiiii?e  efTiigiet  (iclum,  el  iion  lialiita- 
bil  in  corporc  subdilo  pcccaiis. 

XXI.  De  sancta  Genovefa. 
Quupsivil  laiiam,  el  linum  el  operata  es«. 

XXII.  In  Nativitate   Domini. 
Veibum  albievialuii)  faciel  Dominus  .Miper  (er- 
rani. 


B 


ll;£C  dies  (|iiam  iecil  Dominus. 

XXIV.  In  Natali  Domini. 

Ei    mulier    pepcrit    lilium   qui     recturus     erat 
genles. 

XXV.  In  Resurrectione. 
Coinedilc,  amici.  el  bibile,  el  inebnamini,  clia- 

risbimi. 

XXVI.  /«  yalivilate  Domini. 
Vagil  infans  iiiler  arcia  conditus  prxsepia. 

XXVII.  In  Nativilale  Domini. 
0  clavis  David  et  sempilenia  domus  Israel. 

XX VIII.  fnPascha. 
Roseo  cruore  Agni  benigniisimi  empia. 

XXIX.  De  S,  Trimtate. 
Deiim  lime. 

XXX.  I)e  yalivilate. 
Pasiores  eranlin  regionc  eadem. 

XXXI.  In  dedicatioue  ecclesie. 
Poiiam  le  in  supeibiam  sanclorum. 


-tr-T-a 


STEPHANI  TORNAGENSIS 

SUMMJE  DE  DECRETIS  PROCEMIUM. 


Si  duos  ad  cuinam  convivas  invitaveris,  idem  po- 
stiilantibus  coniraria  non  appones,  petente  altero 
quod  alter  fastidial,  non  variabis  fercula ;  vel  ne 
confundasaccubilum,  vel  ne  accumbentes  ofTeiidas. 
Lalinus  azym.i,  fern>entum  Grxcus  anipleclitur ;  si 
pa.nter  accesserint  ad  altare,  neuier  alterius  sacri- 
ficiumconiemnat.  Duos  ad  coiivivium  vocavi,  iheo- 
logum  el  legistam,  quorum  voluntales  varia  spar- 
guiilur  in  vola,  cum  isie  delecietur  acidis,  ille 
diilcia  concupiscat.  Quid  demus,  quid  non  demus? 
renuis  luquodpeiii  alter.  Opuscula  accurrenies  iu 
praesenli  iegcs  exponere  si  proponam,  jurisiieritus 
%gre  feret,  nares  conlraiiet  in  rugani,  caput  con- 
cutiel,  cxporrigcl  iabeliiim  et  quod  sibi  notum  re- 
pulat,  aliis  non  ncccssarium  opinatur.  Praeierea  si 
Vetoris  aul  Novi  Testamenti  gesla  mystica  narrare 
cocpcro,  sicul  inulilia  rcputahii  tlieologus,  el  opu- 
sruluni  (ioslrum  lum  prolisitalis  arguet,  tum  in- 
gratiludinis  accusabit.  Condescendanl  iiivicem,  sibi 
sano  coUudant  assensu,  compensent  utililati  dis- 
pendia,  nec  liisioriarum  prsetextu  leges  divinas  ab- 
jiciat,  nec  lcgum  fastidio  jurisperitus  amittat  quod 
in  bisioriis  amplexaiur.  Prolixitalis  veniain  peto, 
cum  ncc  Iiorae  niomento  mare  transire  potuerim, 
nec  longa  lerraruui  spaiia  pauco  vcstigio  circuire. 
llis  breviter  in  ablutionem  manuum  eilusis,  prse- 
niissas  accumbeniibus  cpuias  apponnmus. 

In  eadem  civilate  sub  eudom  rege  duo  popuii 
sunt,  secuiidum  duoi  popnlos  dux  vita;,  secundum 
duas    vilas  diro   principalus  :  du|.lcx  jurisdieiioiiis 


Q  oruo  procedil.  Civiias  Ecclesiae,  civitalis  rex  Cbrl.- 
stus ;  duopopuli,  duo  in  Ecclesia  ordines,  clerico- 
runi  el  laicorum  ;  duse  vita',  spiritualis  et  cariiaiis; 
uuo  principatus,  sacerdolium  et  regiium  ;  dnplex 
jurisdictio,  divinum  jus  el  bumannin.  Redde  singuia 
siiigulis,  el  convenienl  universa.  De  jure  liumano 
varie  cl  ditfuse  in  consiitulionibus  priiicipum  el  iii 
responsis  prudenlum  inulia  ieguniur.  De  jure  aulern 
divino  dicendum  est,  et  quidem  in  primis  de  primo 
ejus  progressii.  Divini  juris  originem  gnidam  a 
principio  niundi  coi^pisse  dicunt.  Cum  eiiim  Adain 
de  inobedientia  arguerelur  a  Doniino,  quasi  actioni 
exceplioiiem  olijiciens,  relaiionein  criminis  iii  con- 
jugem,  imo  in  conjugis  aclorem  converlii,  dicens  : 
hiulier  quam  dedisii  in  sociam,  ipsa  me  decepit,  et 

D  comedi  (Gen.  iii)  :  sioqtie  litigandi,  vcl,  ut  vulga- 
riler  dicamus,  placilaiidi  forma  in  paradiso  videtur 
exorla.  Alii  aiilem  a  veleri  legc  judiciorum  ordincni 
initiuin  iiabuisse.  Aii  enim  Mcyses  in  legc  :  In  ore 
duorum  vel  trium  lesiium  slet  omne  verbum  (Deul. 
xvii).  In  Novo  quoque  TeslainenioPaulus  apostolus 
ait  :  Scecularia  igilur  judicia  »i  habueritis,  contem- 
pdbilet  qtii  tunt  in  Ecclesia,  iilos  cunttiluitead  judi- 
candum  (I  Cor.  vi).  Alii  compendiosius  ordicnles 
divini  juris  originein,  a  priniitiva  sumunt  Eccle- 
sia  :  cum  eiiim,  ces.san(e  m.arlyrum  persecuiione. 
Ecelcsia  respiiare  ccepisset  sub  Consianlinoimpera- 
loie,  coRperunl  Palres  sancti  convenire,  concilia 
celel»rarc,  ct  in  eis  prjo  diversitate  negoiiorum  cc- 
clcsi.\slicO)uin   divcisos    canones   ct  edideiuiit  et 


r>77 


SUMMyE  DE  DECRETIS  rUOOICMIUM. 


578 


scnpseriint.  Conciliormn  aulein  alia  snnl  gcnera-  a  poeiiam  non  inlendil,  setl  praemium  promillit;  per- 


lio,  »lia  parliculari.1.  Gencralia  dicuntnr,  qu%  in 
praesenlia  domini  papse  vel  ejus  legali  viccm  ipsius 
gcrenlis,  convocalis  universaliier  episcopis.  caele- 
risque  praelalis  Ecclesiie  celebranlur.  Provincialia 
sunt,  quac  a  primale  sive  arcliiepiscopo  aliqiio, 
convocalis  ad  hoc  siilTraganeis  lamen  suis,  in  pro- 
vincia  fiuiit.  In  gencralibus  canones  edili  ad  omncs 
«cclcsiasvim  suam  universaliler  extendiinl,  et  qiii 
«os  non  observanl  pro  transgrcssoribus  babentur. 
<}iix  aulem  canoncs  in  proviiicialibus  edili  rueriint 
conciliis,  provinciani  noii  cgrcdintilur,  nec  alios 
«oerccnt,  nisi  qiii  jiirisdiclioiii  illurum  coinprovin- 
cialium  episcoponim  subjecli  sunt.  liule  esielqiiod 
canoniim  aiii  dicuntur  gcnerales,  id  est  iii  geneiali 


missio  non  promiltit  prremium,  sed  impendit  remc- 
dium.  Duo  exteriora  siint  in  volunlaie  ,  diio  media 
iii  neccssitate.  Si  enim  voliieris  ,  nec  consilio  ac 
qulcsces  ,  nec  pcrmissionem  suscipies ;  prxceplo 
vero  cl  prohibilioni  non  impiine  resisles.  Quk  la- 
nien  volunlaria  diximus,  ante  susceptionem  aut  vo- 
tuni  intelligc  :  nam  post  votiim  conlinenlix  ,  quod 
est  consilii  cogcris  observaie  ,  et  post  nuplias  quap 
sunt  permissionis  ,  non  potcs  uxorern  dimiltere. 
Prjecepliones  auteni  el  prohibiliones  aliae  sunt  mo- 
biles ,  aliae  irnmobiles.  Prsecepliones  immobiles 
siinl  ,  qust'  servatje  salulem  confenint,  non  obser- 
valae  adimunt ,  quae  et  omni  lempore  lociim  habuc- 
runl,  nt :  Diliges  Dominum  Deum  tuum  {Deul.  vi) , 


eoncilio  proditi;  alii  provinciales,  id  est  in  piovin-  B  eic  Mobiles,  quae  quandoqiie  observata'  sunt,  riiodo 


ciali  synodo  promulgali.  Inler  generalia  vero  con- 
«ilia  qualuor  sunt  principalia,  quae  iere  Evangeliis 
comparanlur:  Nicoenum,  Ephesinum,  Cbaicedonensu 
et  Cunsiantinopoliianuin.  Pr»)ierea  ergo  dicuuiur 
canones  qiii  in  conciliis  auclorllaie  multormn  epi- 
scoporum  promulgantur.  Decreia  sunl,  quaedomnus 
apostolicus  siiper  aliquo  negotio  ecclesiastico  pra:- 
scnlibus  cardinalibus  et  auciorilatem  suampraestan- 
libiis  constituil,  et  in  scriptum  redigit.  Decreiiilis 
epislola  esl,  quam  doinniis  aposlolicus  aiicui  epi- 
scopo,  vel  alii  judici  ecclesiaslico  siiper  aliqua  causa 
diibilanli,  et  Ecclesiam  Romanam  consulenti  re- 
seribit,  ct   ci   liansmitlil.  Indifferenter  lamen  cl 


non  observantiir,  ut  Circumcisionis  vel  Sabbati , 
vel  eiiain  qux  niinquam  lex  sanxivit,  sed  poslerio- 
riim  diligenlia  ralione  utiliialislnvenit,  ut  :  Haereti' 
cum  liominem  post  secundam  et  tertiam  eorrectionem 
devita  {Tit.  iii).  Ilem  prohibitiones  immobiles  suiil 
conlra  qiias  nunquam  licuil  licebitve  agere  ;  sic 
enim  :  Non  ocr.ides,  non  moechaberis  {Exod.  xx). 
Mobiles  qiiales  sunl  quae  pro  personarum  qualilate 
ei  lemporum  vel  causarum  necessitaie  variantur, 
ut  clericum  prius  lapsum  non  reparari  ,  filium  sa- 
cerdotis  non  ordinari.  Scd  et  quaedam  permissiones 
mobiles  luerunt;  permJBsum  est  enim  qiiandoque 
liliam   palrui    in  uxorem  duci  ,  consanguineos   in 


rjinones  decrcla  ,  et  decrela  canones  appeliantur.       quarto  ei  quinlo  gradu  copulari ,  quod  hodie  noti 


Haec  siint  quibus  nfgolia  ecciesiaslica  ct  lracl;<ri 
Iiabent  et  terminari.  Haec  lamen  in  decisione  cau- 
sarum  ccclesiaslicarum  diiigenlia  est  tencnda  ,  iit 
primuin  quidein  locum  oblineant  evangelica  pruice- 
pia,  quibus  cessanlibtis  aposlolorum  dicia  ,  deinde 
qiialuor  pracdicta  concilia  ,  poslea  coiicilia  reli<|u:t , 
tandcm  decrcia  el  dccrelales  epistoiaj,  nUiino  loco 
siicccdunl  verba  saiictorum  Palrum,  Ambrosii,  Au- 
giistini,  nieronyiiii  cl  alionim  ,  el  haec  umnia  sunt 
communis  inaleiia  omniuin  dc  jiire  diviiio  tracian- 
liiiin  :  qusi:  qtioniam  noiiiiunquam  sibi  adversari 
videiilur,  qiiadnfari;»  circa  liaec  coiisideranda  esl 
inspeclio. 
Consiiiutiones  enim  ecclesiasticae  praediciae  siint 


licet.  Quae  auiem  ad  consilium  spectanl ,  quandoque 
aiiitT  sc  babiieriint  :  nam  cuin  hodie  de  consilio 
perfeclionis  sil  es.se  virginem,  in  Veterl  Testanieiuo 
videbatur  prohibilum  ,  ubi  legilur  :  Maledicta  ue- 
rilis  quce  non  parit  {Job  xxiv),  el  iterum  :  Maledi- 
ctui  qui  non  reliquerit  semen  super  lerram,  Conside- 
randa  siint  ergo  Pairuin  capitula  in  hoc  opere  et 
aliis,  ut  in  eis  consilii ,  praecepii ,  prohibiiionis  et 
proinissionis  ralio  liabeatur.  Ilem  atlendenda  sunt 
capilnla  quae  sunt  datae  sententiae,  quae  vero  dan- 
&i\  Dalae  senleniiae  dicunliir  illa  quae  insinuant 
transgressorem  siium  jam  excommuiiicatum,  deinde 
quae  denuntianl  excommiinicandum  ad  similitudi- 
nem  infamium  ,  quoniin  quidam  sunt  infames  ipso 


qu;edain  secundum  consiliiim  ,  qiuedam  sccuniluin  ])  jiirc,  quidam  per  sentenliam.  Ita  quxdam  capilula 


praeceptum  ,  quacdam  secundum  perniissioiiem  vel 
iiiduigentiam  ,  qiiacdam  seciindum  probibiiioiicm. 
Qualuor  isla,  qualuor  hoiuiiuiin  genera  respicinnt, 
qiiorum  qiiidam  sunt  perfecti  ,  quidum  pcrliciciuli  , 
quidam  infirmi,  quidam  tepidi.  Qiue  consiliuin  coii- 
linenl,  daia  siinl  perfeclis  ;  quae  prajceplum.perfi- 
ciendis  ;  qua*  proinissioiiem,  infirmis  ;  quae  probi- 
bilionem,  icpidis.  Consiliiim  ost  omnia  vendere  ,  et 
pauperibus  dare  ;  praeccptuui ,  Doniinuni  diligere; 
permissio  ,  nuberc;  prohibitio,  noii  occidere  ,  noii 
niticchari.  Consilium  cst  in  superiori  ,  pennissio  iii 
inferiori ,  pr.xceptum  cl  probibitio  in  medio.  El 
prxcepium  quidem  quasi  pendct  a  consilio,  pruhi- 
biiio  vero  quasi  refrenal  permissionem    Consilium 


daia  sunt  ex  rigore,  quaedam  ex  dispensatione  vel 
a>i|uilate.  Itcm  quaedam  data  pro  lempore,  quaedam 
pio  ioco,  quaedam  pro  persuna,  quaedain  pro  neces- 
silale,  id  est  qiixdam  tcmporalia  ,  quaedam  localia, 
qiucdam  personalia  ,  qiisedam  localia.  Hxc  omnia 
qiii  diligentcr  noii  aliendit ,  nodos  implicalionr.m 
iiiciirrcl.  Et  quidem  quae  prsedicta  suut  ,  ad  omnes 
de  jure  divino  traclantes  spectant.  Circa  librum 
aulem  qiiem  prae  manibus  geslamus,  hacc  altenden- 
da  sunl,  scilicel  qiiat  sit  coinpositoris  maieria.quae 
ipsius  iiitenlio  ,  quis  fiDis  iiitentionis  ,  qua:  causa 
operis,  quis  modus  iractandi ,  quae  distraclio  libri. 
Composilorem  hnjiis  operis  recle  dixcrim  Gralia- 
iiuin  ,    non  aclorem.    Capituiu  nanvque    a  sanciis 


579  AD.VMUS  PEaSENIif:  ABBAS.  580 

P.itribus  Cilila  in  lioc  voluiuine  coniposuil  el  ordi-  A  dinibus  ,  el  (juibus  (emporum  mlervallis  siiil  lar- 

giemli,   Qualiier  eliam  lapsi   repareiilur.  Tantlem 


n.Tvil,  noii  eorumaclor,  vcl  condiior  fiiil,  nisiquis 
foite  ciim  aclorem  dicere  ideo  velit,  quoniain  inulia 
pl  ex  parte  sua  dislingucndo  el  exponemJo  sanclo- 
rum  sentciilias  in  paragraphis  suis  ponii  :  hnjiis- 
inodi  sunt  canones,  decreta  el  decrelales  epistolx, 
quorum  difTcrcntiam  superius  legisli  ,  aitcloritaies 
el  saiiclorum  PatrMm,  qi.i,  quamvis  jus  et  potesta- 
tem  condendicanones  non  liabuerint,  non  ininiinum 
lamei)  in  Ccclesia  locum  liahenl.  Inlenlio  ejus  csl 
diversas  diversorum  Palrum  regulas  ,  qui  canoncs 
dicuntur,  in  unum  colligerc  ,  el  conlrariantes  qii.ne 
in  eis  accurrunl,  in  coiicordiam  revocare  :  finisel 
ulilitas,  scirc  ecclesiasiica  negolia  ,  de  jure  cano- 


transil  nd  causns  ,  in  quibus  ostendit  primo  de  ac- 
cusaiionibus  et  teslibus  et  ordine  judiciario  qiiiset 
modus  in  diversis  ecclesiasticis  negoliis  sit  baben- 
dus.  Taiidcm  ad  coiijiignm  nrgotia  veniens  ,  elsuN 
Hcienter  (raclans  ,  in  bne  de  ccclcsiarum  conse- 
cratione,  et  de  sacramento  corporis  et  sanguinls 
Domini  ,  de  l^aplismo  cl  connrmalinne  supponit. 
Dislingiiitur  iibcr  isie  alias  seciindiim  diligenliam 
leciornm  ,  alias  secundum  consiivlndinem  scripto- 
rum.  Letlores  in  trcs  partes  dislingunnl,  quas  et 
Cratiaiius  voluisse  vidctur.  Prima  pars  usqucad 
causam  Simoniacorum  extenditur,  quam  Gralianii.i 


num  iractare,  el  Iraciala  canonice  delinire.  Caiisa  j^  ,)er  l  divisiones  divisit ,  a  prima  cansa   usqne  ad 


operis  bxc  est  ,  cum  per  ignoranliam  jus  divinum 
jam  in  dissuetudinem  deveniret,  et  singulx  ecclc- 
si;B  consuetudinibus  potius  ,  qnam  canonibiis  rege- 
reiitur,  pcricnlnsum  repulans  id  Graiianus.diversos 
codiccs,  conciliornm  el  Patrum  capitnla  continen- 
tcs  collegit,  et  qn;e  magis  necessaria  causis  dicen- 
dis  videbantur,  in  lioc  voluiiiiiie  C(»nipreliendens. 
Modiis  iractandi  islis  esl ,  primiim  ponit  jnris  dis- 
tiiicliones  ct  diirerciilias  ,  deindc  c»iisam  conslitii- 
tionis  legum  e(  canoniim,posiea  Iransil  ad  ordinem 
et  numcrum  conciiioriim,  eieorum  decrela  qnibns 


irnclatum  De  Benediciione  procedii,  quae  per  xxxvi 
caiisns  quc^tionibussuis  decisas  distinguitnr.Terlia 
a  iraclatn  locationis  usque  in  finem  per  quinque 
dihiincliones  secant.  Harum  priinam  ministcriis , 
seccndam  negotiis,  terliam  ecclesiaslicis  depulant 
sacramentis.  Scriplornm  coiisnetudo  librum  isium 
in  qualunr  parles  dislingnit.qnariim  uiiamqnamqiie 
qnantum  appeilanl ,  et  primam  quidem  quie  est  a 
principio  iisqne  ad  primam  causam,  quae  est :  De 
Simoniacis ;  seoiindain  a  prima  causa  iisqtie  ad 
terliam  decimani,  qua;  sic  incipit :  Ditveeiatn.  Tei- 


sinl  pr;rrcicnda.  Poslinodum  ad  dignitales  ct  ordi-  c  liam  ab  ea  usque  ad  xxvn,  quae  est  :  De  malrimo- 
nes  ecclesiusticos  acccdit,  docens  qnibus  sinl  con-  „,0;  quarlam  a  xxvii  iisque  ad  (Inem  libii  iwntint. 
ferenda  ,   ei  qualiier  iii  eis  sit  vivendum.  Dc  or-      His  prxlibatis  ad  lilleram  veniamus. 


{Sequuntur  commeniaria    ejundem   decreli   Gratiuni ;  qitcc  hic  omiltenda  duximui,     et  quud  proiixiora 
thit;  et  quod  ea  quoe  in  ipsit  habgnlur,  irila  nimium  ei  vulgnria  peritorum  judtcio  vi$a  fuerint. 


ANMO   bOMIM   MCCIil. 


ADANIS  PER8ENII  IBBIS 


NOTITIA 


(OiDiN,  Conirnertl.  de  scriploribus  et  $eriplis  eectes,,  II,  1682) 


Adamus  Persenix  abbns,  ordtnis  Cisicrciensis  in 
episco[iatu  Cenomanensi,  floriiil  anno  liiiOet  se- 
qiK  nlilius  ,  bujus  cuettobii  prinium  monacbus  , 
deinde  successu  teniporum  ubb:is  lactus.  Saiie  ab- 
balia  Persenia;,  viilgo  Perseigne,  lilia  Cislcicii  cst, 
a  silva  Iraclus  Cenomanensis  iinin<-n  babons,  iibi 
aniio  114»  pcr  Guiileliiiiim  dti  Talvatio,  Ponlivi  cl 
Alcnsonii  coinitein,  lund.ila  est,  ul  cbninr  apparirat 
cucisignalio  aniii  per  Aitgeliiin  Maiiiiiiuez,  (|nem 
coiiiinnai  tniniis  IV  CnlliarCkrisiiana;  rralruin  Sain- 
niaribjiiuruiii ,  verbu,  feiDCua.  Uc  Adaiii  iut  iu- 
qititur  aiionyinus  auctnr  ttts.  in  b  bliollieca  S.incli 
Victoiis    Parisicnsis    ad    aiiiiuiii   tlOU.  «  l!j(  lcm- 


])  pestate  exsiititquidam  abbas  CJoacbimus)nonlonge 
ab  urbc  Roina,  ordinis  Cisterciensis,  sed  Cisier- 
cicnsibus  ininiine  subjeclus,  qiii  qu;imdam  Kxpoti- 
lionem  tuper  septem  visiones  Apocalypiis  «'didil,  ac- 
ccpta  divinitus,  iil  aiuiit,  sapientia,    cum  fere  esset 

.  illitteraius,  eic.  Dicilanlcin  quod  unno  1199  incipiet 
scxia  visin,  el  sexta  sigilii  aperlio  :  sub  (|na  visione 
prubat  auctoritate  Apocidysis  qiiod  cnmplebitur 
oinnis  Aniii  bi  isti  pci  secitiio,  el  ejnsdem  inors  et 
perditio  :  sed  ante  ejus  persecutiuiiem  dicit  Evan- 
geiiuiit  Ciiri^ti  ubiquu  prxdicanduin,  ei  Lcclesiam 
lideliuin  per  omnes  geiiies  dilatandam.  ii:c  Ilonix 
iiitorrogatiis  a  viro  venerabili  etin  Oei  verbo  facun- 


m 


NOMTIA. 


S8? 


«lissinio,  ftt  OPi|'i<' rrlisiA»o.  aliliril*»  Ppr^or.irr  'til.uiio. 
fjnonajii  nneii  \-a\\^  pr:pilir,\r.'t.  :Mt  cx  propliCiM.  i-ii 
cx  ronjpcliir:!  feii  revplniifirio.  rf.^pondii  so  liftfMi»; 
r»'volnlioiiona  ile  his  !i;ili«rn  :  soii  Mcim,  infinit,  qni 
ilcilil  oliiii  ||iopli«'iis  spiriimn  proiilit^iinp,  niilii  (ieiiil 
spiriliim  inlcll(^'<'niiiP,  iil  iu  Dci  S|iirilii  o^nni:» 
inyslpria  sarr;c  Srriplnr?:  <  l:irissiiiii;  iiilfllig^in), 
sinil  s:iorii  propliol.T  oliin  inlrlloxfti  iiiil,  i|iii  ('.iim 
«tliiii  iii  Mci  Spirilii  eiliilpriiiil.  Ki^fiMsUus  anlciii  :i|) 
«>'i(lcin  ;ililnlt>  (|iii(l  senlircl  ilc  Aiiticlirisio,  re«poii- 
«lit  ipsmn  j:iiii  esse  ndolesceuiem  :  (jiioij  respoi)-.iiin 
Ail;Hn  conriilavil.  i  Iln(|iie  aiiiio  IIOOAd;umis  j.im 
Pcrs"iii:r  ;>!)ii.'is  cral,  el  c!;iriis  scieiiii;)  ;  iiain  f;irliim 
isliid  Joa<  liiiiii  refiriinl  al  amitiin  1190  Spon'))- 
niis  iii  Kpiloine  Annaliuni  B:irnnii,  Anjrehis  .Maiiri- 
«|i)cz  lonio  III  ^ij»i^//iMi»t  ('A!iie)cien!',ium  ad  aiiniim 
<  IdO,  cap,  ?.  niiin.  ^  el  G.  UikIc  itein  Maniif|iicz 
nd  amiiiin  Clirisli  1191,  cap.  7,  ita  liabel.  «  Snl) 
idcin  leinpiis  florel>al  in  Pcrscni.>.  fqnani  «loiniini  in 
Ccnomaiiensi  dioecesi,  Cisiercii  !iliaiii  snpra  nienio- 
raviiniis)  alibas  Atlain,  :eqiie  (locliis  el  pitis,  qiiem 
amio  pr.Tcerienli  cniii  alibale  Jo;tcliin)o  (lispiiiuiicm 
reliiliimis.  Mcininil  cjiis  eximia  ciim  lamle  Tlioinas 
Caiiiipraiamis,  fcre  co:rviis  ancior,  ii  De  avibus, 
cap.  '2'i,  (Inm  Maria;  coiiiitiss;e(>ampaiiice  cl  L;iil»- 
vici  Fiancormn  icgis  M'\x  niorleni  ilescribil.  iiic 
ille  iiisignis  Perseniensis  abbas  csl  cnjiis  exslanl 
Sermones,   qnosex  Clamlio  I^olierlo  iii  fiin  fa;ii>nc 


crseni;E    coinuion  or;iviimis.    Emndem    viriim    le- 


ccnseni  inlerdocioresConrailus  Gesneriis,  Piiilippns 
Scgiiiniis,  cl  Joannes  Trilhemins,  appellanlqiie  in 
ilivitiis  Scripluris  longa  excrcitatione  docliin),  sa.i- 
ctoriim  P;itrnin  ieclioiie  admodiim  Jivilem,  s;(C(ila- 
riiiin  liucrariim  scicntia  .sullicicntcr  instrucinm, 
»iq-.ic  in  dcclamandis  ad  popiilum  iioiniliis  ccleber* 
riimc  opinioiiis.  Tritliomids  pro  more  Cislerciiiin 
icticci,  sed  prodii  iiion;islcriiini  Pcrseniae,  qiioJ 
iiec  ipsc  negat,  et  onines  al.i  auctorcs  leslilicanttir. 
Potnisscl  virnm  Meiiologio  siio  ascriLere  Cliiyso- 
sloiniiS  Ilehriqiicz ,  anliquitsile,  doclrina,  ci  reli- 
gione,  pr;c  uliis  qiios  ascribil,  veuerandum.  i  Uaec 
Wanriqnoz.  Qu.iin  porro  iii  praedicatione  verbi  di- 
viiii  clarits  hoc  lempore  essel  Adamus  Ptrseiiiae 
alibas,  tcstalur  Jacobus  dc  Viiriaco,  S.  K.  E.  car- 
diiKilis,  in  ■Hiitoiia  Occidenlali,  iib.  ii,  cap.  y,  his 
verbis  :  «  Defmiclo  igilnr  pr;edicio  Cliristi  aiJiIela 
<s«ilicel  Fulcone  pie»bylcro  Parisi;'nsi)  qm  lalrati- 
biis  s:.nciis  miiiKlmn  qiiasi  evigilare  fccerat,  el  ve- 
viiaiis  Imninc  e\  p:irte  nebiilosas  illiimiiiaveral  le- 
{;i()iies,  iiiiilii  zclo  cliarilaiis  accensi  el  ejus  exem- 
plo  iitciiati,  coeperuiit  piaidicare  el  docerc  :  muUos 
eriidieiiles  ad  justitiam  ,  et  de  faticibus  Lcviatbait 
sunciis  exhoriaUoiiibus  peccalorum  aniinus  retr;»- 
iicnles.  Iiiier  quus  principales  el  iiiajoris  iioniinis 
fiierunl  abbas  de  l'ersenia,  Cittercieiisis  ordinis, 
cum  pluribus  aliis,  quoruin  nomina  scripia  suni  in 
libru  vita;  :  qiii  in  agro  Domini  (ideliler  el  piu- 
duiitcr  laboiaiiios,  de  cavernis  pctrarum  el  inonli- 
lnis,  bcslias  vcnabanlur  ;  de  lacu  iniserije  el  luto 
loccis,  retibus  ei   sagenis  pi.sces  extrahiiiites.  > 

Dc  ilio  Joaiinus  Triihemius  abbas  Spaiihcimensis 
in  libro  Ue  bcripioribus  ecclesiasiicis  Iiis  vcrbis  : 
i  Adaiii  abbas  de  Pciscnia,  oidinis  divi  iJencdicii, 
vir  in  divinis  Scripluris  jngi  exorcitalione  doolus, 
aiquv  iii  sa;ctilarium  litteraruin  sciciitia  suiricienlcr 
«rudilus ,  iii  doclamandis  lioniiliis  celoborrinix 
opiuioiiis,  rioincn  suum  varius  componendo  Tracta- 
ius,  cuiii  biudc  (ransniisil  ad  pusicrus.  Exstaiil  dc- 
voli  el  uiilos  Sermones  ud  Iraires,  l\ber  i.  De  snncits 
el  diversis  tnateriis,  liber  i.  Feriiir  eii.iiu  quosdum 
sacia;  Scriptiirx  explicuisse  iracuitus  quibus  abmi  - 
daiitem  ingcnii  sui  veniamostcmlit,  scd  ad  iioliliaiii 

(1)  Adamuin  canonicum  rcgularem  primuin,  Bc- 
nediciiiiuin  poslca  inunachum,  Cisterciensem  de- 
nique  fuissc  conlcndil  D.  Unai  in  Hisl.  liti.  de  la 
/•VdMff  (XVI,  *4'2),  cx    lioc   loco  cpisloU'  10,  iiiil : 


^^  im;:)!)!.  i.on  vpiicMiDt.  »  F;(!liliir  aiifcin  Triiliciniin 
(imii  ilbiin  Bc!U'..liciinii;ti  riinn;irlimn  fccil  qiicin 
roiisl;il  fiiiss'^  abbalem  Cisierciensis  or.liuis  (IK 
{'iMt<'ro;i  illuin  post  Tltcoitoiiriim  moiiaclimn,  ooi 
aiino  lOiO  nornil.  coliocal,  ei  anie  S.  Aiise'm-;iii 
Liiceiiscm  epi>^ropiim  qncin  aiino  lOSO  (Lintissc' 
(onsiai.  (jnd»!  coliisjere  licet  qiiid  de  ojiis  .tiiIi» 
senseril  ;  floriiisse  nimiriim  pttlaianno  circiier  lOiO 
aiilpqiiain  ordo  Cistercieiisis  nascorctur  :  quai«» 
Adaiiimn  liunc  annis  centiim  seniorem  quam  v.»rft 
fiieril,  facit.  nlpoto  post  auiinin  1200  mortnum.ut 
slalim  dioiliir. 

Scripsit  igi'.iir  vir  doclns  Opus  Sermottui»  nd 
snos  fratres  iii  capilnlo  conqrcgatos,  ii'ipiessinr>«; 
dignissiiiia.  qnod  olini  iiis.  Rom.«  in  maniSus  cla- 
rissimi  viri  llilarionis  Rancali  abb.')iis  Sanciae  Cni- 
cis  in  llienisaloin,  cdiiclmn  ex  bibliollieca  inoiia- 
slorii  Casai;ia;ii,  qnod  in  dioecesi  Vonilana  pr-i- 
viiii  ie  Kdinanie  oelebrc  est,   oliin  qiiidem  Bencdi- 

jj  clinorum,  sed  ab  anno  Domini  1140  a  Cisierciensi- 
biis  possessum,  iil  iii  siia  abbatiirmn  Cislercien- 
siiiin  Noiitia,  inijiiil,  G;ispar  Jdngeliiius.  E\  hoc 
codice  Scr.inoniiiii  Adami  Persen:e  ;ibbatis,  coiili- 
iiente  Sermones  plurimos  de  lempore  et  fotissimis 
nnni  festivitalibus  el  aliis  argnmetitis,  cxcrrpli  stnii 
Sermones  de  bealissima  Virgine  Maria,  ct  iioiis  il- 
liislr.iii  siu.iio  Hippolyii  Maraocii,  piesbyteii  L-!- 
ceiisis,  impressiijuc  Komae  anno  1652,  in  It»,  lypis 
igiialii  do  L;i/.zaris.  IIIos  inscripsit  Mnria'e  Adam- 
abbalis  Persenioi,  nalione  Gnlli,  viri  doctissimi  el 
diseriissimi,  Sacri  orJinis  Cisterciensis  aiumni.  II;i- 
bciilur  aniom  Scrmoiium  ejusmodi  Iraginonia  iii 
Opere  AUegorinrum  Veterisel  Novi  TeiSiamenti,  por 
Golfriduiii  TitmaiiiKim,  Caiih«isi;o  P.irisiciisis  almn- 
1'mii,  anno  i^^O  in  folio  Parisiis  inipresso,  ui  t.sta- 
Kir  idem  Hilarioii  Raiicatus  iii  iioKila  luijus  Adaini 
iiiss.  Seiinoiiibus  pra.'fixa.  Unde  iiulliis  dubito  qiiiii 
ms.  codicem  illonim  haberet  isie  Gotiridiis  (Uiiii 
Alleyorias   snas   scriberet.    Audio    cliain    dictoru.ii 

C  Sernioiiuin  ins.  codicein  asservari  in  abbalia  Perso- 
iicnsi,  qu^iiJ  110»  vidisse  faleor.  Idom  soiipsit  kpi- 
stulas  aliiiuas  ad  Osmundum  Abbaiia;  Mortuimaris 
in  Normi'.n:na  monachum,  quas  ex  inss.  codicibus 
edidil  Steylianus  Baluziiis  loiiio  I  Miscellaneorum, 
pag.  423.  Idem  abbus  Adainiis  adfuit,  vel  aJftitii- 
rus  accessit  moiti  M.iriu;,  Canipaniie  coiiiiiisgai, 
qua:  Ludovici  ViL  Fr.incoriiiii  rogis,  el  Eleomij-yB 
Aquilaiiiiae  filia,  ;uino  ilJ7  iiatiirje  dobiluni  solvil, 
lesie  Guiilolino  Mnrlolo  loino  il  Metropulis  Eccletta: 
Hemensis,  lib.  i,  cap,  25,  pag.  75.  lloc  conslaie 
potest  c.x  llioma  Caniipralano  lihro  i  Oe  aptbus, 
c;ip.  9,  bis  verbis.  i  Prope  iiostra  tompof  a  luii  mu  • 
lior  nobilissima,  M.iria,  Caiiip.iiiia;  comilissa.  Ha;c 
iiiipia  nobilissiiiio  Honrii^o,  Cainpanije  coiniii,  liiia 
fml  Ludovici  VIJ,  Francoruni  regis,  Pliilippi  regis 
soior,  .-eque  regis  Fram  onim.  y^^oor  IValres  re- 
gcs  iii  Aiiglia  liubuit,  filium  rogi;ni  in  iraiismariiiis. 
ll.oc  inullis  aiiiiis  iiioriiiu  iiiarilu,  cuiii  pompusissima 

0  aiiibilione  circumions  el  inuriens,  tult:in  liiiom  sor- 
iiia  est.  Labor.iiis  hac  in  exliemis,  abbalem  l'er- 
sciiio;,  Aduinum  sciiicel,  suMClissininm  ac  eluqiien- 
tissiiiuim  viruii),  migraluru  veiiire  mandavii.  ^m, 
ut  vemt,  iiiliomissus  iion  csl,  ac  pia;  foribus  exspo- 
ctavit.  Jam  eniii.  coiiiilissu  distosseral,  et  disira- 
liebantur  a  tmilieribus  ol  itiinisiris  cl  suis  oniiiibiis, 
nlciisilia,  vasa  aurea  ei  argentoa,  vcsles  preiiosa;, 
ciikurdcquc  purpurca:,  el  laiideiii  liiileamina  ipsa 
cuiii  pi:plis.  Extremo  quidam  de  gratioiibus  mura 
iiiscia  relardaius,  Kclum  per  cornua  comprebon- 
dil,  et  resupinalum  curpus  enmrtiium,  eimnus  iii 
siiaiiienla  divolvit.  Moiusauu-m  abbate  cuiii  la^dio 
6iistineiiie,  quidani  aui.ilis  ex  circuiuslunlibus  la- 


<  Cum  aliquando  cauonioai?  sincoritaiis  albedine  iii- 
iclici  commercio  iii  inonacbum  dciiigravcrim,  ct 
iiuiic  dc  plena  illu  nigreduio  ad  candoicm  vir^.ii  s 
bl  05u:  revci'!>us  siiit,  i  eic. 


r;s3 


ADAMI  ABR.VTIS  PERSENlif: 


r,u 


(!igi»aHis,  osiiuin  vioicnler  Infrpgil,  el  viniiii  veno-  \ 
rahilem  iniromisil.  Qui,  ciim  inlroissel,  el  noliile 
iliiid  corpus  nudiiiii  iti  stramine  reperisset,  volenle 
i|UOilam  ex  familia  iIIikI  straininihus  operire  :  nblias 
«•xenipli  providHS  non  sineliat,  sed  libera  voce  ci^- 
mahai  :  t  0  vos  omnes  venite  el  viJeie  nol)ilissim;e 
romiiissae  Mariae  poiupam,  cerniie  (ielicatissimiim 
illiid  corpus,  quaalo  dedecore  pudoris  (Jevoliilmn 
est.  Videtequidei  pro  niultiplici  honore  ei  gloria, 
finaliler  mundus  exsolvit.  » 

Mortuus  esl  Adam  posl  annum  liOO,  licet  illuin 
assigiiare  annum  non  possimiis.  Caute  autein  di- 
slinguendus  est  al>  allero  Adamo,  abhaie  Caroliloci, 
flr(]ini!s  Cisleiciensis,  ct  postmoduin  Sylvaneciensi 


episcopo,  qiii  Scrinones  parilcr  erudiioi  composnij, 
de  qiio  nos  infra  ad  annnm  iS^O  loqiiemnr.  Plura 
de  illo  pr.TRlor  aiiclores  cilatos  Angelits  Manriquer, 
Annalium  (Jisterciensinm,  lotno  II,  ad  anniim  1145, 
rap.  10,  niim.  0,  el  lomo  Ul,  ad  annum  1190,  cap. 
II,  nnm.  5  el  6,  et  nd  aiinuin  1191,  c:»p.  7.  Caroliis 
Viscliius  in  Bibtiolheca  Scriptornm  ordinis  Cister- 
ciensis,  pag.  5,  etalii.  Caroliis  Durrenius  du  Catigft 
in  Indice  auclorinn  qiiem  prLemisil  Giossario  medix 
et  infinije  Latinilalis,  coluinna  73  nbi  perperam 
aiino  1100  eiim  assignal,  nisi  legendum  sil  1300, 
siiqiic  lypographix  nieikduin  ,  quod  probabiie  satis 
esi. 


ADAMI  ABBATIS  PERSENIiE 

EPISTOLiE. 

(Priores  qninqne,  ad  Osmundnm  mon!«chum,  edidil  «Attz.  Misceli.  cd.  Mansi,  tom.  II,  pag.^SSG;  seqnen- 
tesprodeunl  ex  D  Martenh  Thesaur.  Anecdot.,  loin.  I,  col.  6G9  ct  seqq.,  ox  in&s.  Claraev.-»ll..  et  Am- 
vlits.  CoUect.  l.  l,*col.  1015  et  1025.) 


EPISTOLA  PRIMA. 

»D  OSMLNDUM   MONACHIM  COENOBII   MORTtlMARlS  I.N 

NORMaNNIa. 

De  instilutione  novitioritm. 
Dilecio  suo  in  Chrislo  fralri   Osmundo  Mortuima- 
ris  inonacho,  fraier  Adam,  talis  qnalis  abbas  Perse- 
niae,  bene  vivcre  ei  valere  in  Domiiio. 

Solerier  prtidentis  animi  consideratio   pensat  nl 

qtiod  iiosinlali  animum  possit   offendere  aut  vircs 

cxccdere  requircre  non  praesumat.   Tu;dii  nimirnm 

maierest  jmporlunilas;  quae  lanto  onerosins  peti- 

tioni  sna;  insislere   non  desislil  quanlo  omne  quod 

affeclal   opporlunius  esse  credit.  Urfde,   obsecro, 

unde  hoc  libi  ut  inajorem  quam  sim  me  existimes, 

et  ita  luo  importunus  factus  es  diiectori  ?  Diligeris 

siqnidem,sed  non  forle  ea  mensiira  qua  existimas; 

quia,  etsi  forlassis  dignus  es  diligi,  non  eam  lamen 

amoris  mensuram  impendere  possuin  homini  quam 

ncc  ipsi   valeo  impendere  Condilori.   Diligo  lamen 

ntcunque   quod  esse  diligcndum  hactenus   possnm 

cognoscere.  Sed   non  seinper  effectus  operis  siiffi- 

cicnter  affeclum  proteslatur  ainoris.llle  facile  quod 

pelitur  poiest   exsequi  in  quo  rcspondct  ex  aequo 

affectus  effeclni  :  sed  non  eo  usque  mereor  divini- 

tus   innovari   nt    hoc    utrumque   bonum  pcnes  me 

yalcat   inveiiiri.  Dileciio  est  inihi  modica,  scientia 

tenuis,  occupalio  multiplex,  dolor  animi  plurinius, 

labor   meiitis  et   corporis  uilra   vires.  Quid  igiiiir 

solliciludini  Marllix  el  olio  Maria<  ?  Aitt  qnomodo 

jn  Lia,  quae  laboriosa  est  et  lippis  ocuiis,  Racholis 

eleganliain  lu  rcqniris  ?  Tua  le,    liii,  fallit  opitiio  ei 

nimisde  ine  lua  praesuinit  dileclio;  nec  inlerim  tibi 

conferre  potcrii  supposiiio  Liae  qiiod  optas  de  Rar  heiis 

oblulilus  obtinere.  Nondum  recesscrunt  vclera  de 


B  ore  meo,  nondum  milii  abrnsa  est  velntlas  ab  ani- 
mo;et  tu  me  compeliis  de  novilate  vilx>  philoso- 
phari,  quomodo  scilicel  noviter  ccnversi  de  sx'C'jIo 
iii  novum  hominem  valeant  reformari.  Revera  ne- 
cesse  est  ut  convertentes  de  saeculo  miilla  diligen- 
tia  nova^  vitae  splcndorihus  inrormentnr,  ul  secun- 
diim  sni  nominis  rationem  deposilo  veteri  hoiniiie, 
recte  novilii  nomineninr.  Sed  quomodo  a  me  pos- 
set  hoc  doceri,  qui  nunqnam  in  ordiiic  noviiius 
fui,  nec  per  eKperienlia:  magisierium  hoc  meriii 
percipere  vel  aliis  impendere  documentum.  Non 
ncgo  certc  me  ir>agisirum  novitiorum  aiiquando 
cxstiiisse.  Sed  suilicienter  non  poiui  insliluere  no- 
vilios  de  regulis  arlis  hiijus,  qui  hoc  iisurpavi  mi- 
nisteriiim  inexpertus.  Verumiamen  ad  hoc  opus  sex 

C  nccessaria  csse  puto,  quibus  liabitis  el  observatis 
muiare  potesl  ^ihiops  peliem  suam  ot  in  bealain 
albescere  novitalem.  Primiim,  est  fidei  fcrvor;  se- 
cundum,Uci  limor;  teriiiim,  sapientix  an)or;quar- 
lum,  reiigiosa  magislri  conversatio ;  qiiinium,  pia 
ejusdem  circa  novilium  solliciludo;  sextum,  aniica 
el  frcquens  de  spiritualibus  aut  de  observaiitiis  rc- 
gularibus  collocutio.  Fides  expellil  ignoranliam,  et 
intcUigcnliam  praestat.  llndc  Isaias  :  Nisi  credidc  A 
riiis,  non  inteliiyeiis  (Isa.  vii).  (Jui  enim  non  credit, 
divinac  cognilionis  lumen  non  percipit;  ac  per  hoc 
illius  tfynore  vel  ainore  non  afiicilur  cujus  intelli- 
genliam  non  meretur.  Divini  limoris  duplex  esl 
cffeciiis;  quia  el    leruiinal  maliliam,  et  sapientiam 

_^  inclioat.  De  primo  effectii  scripluin  est  :  Timor  Do- 
mini  expellit  peccatum  (Eccli.  i).  Et  ilerum  :  Timor 
Domini  mala  non  operalur  {Prov.  viii).  De  sancto 
tinioi  ib  effeclu  Pr-almista  dicit  :  Sanctum  e{  lerribile 
Homen  ejus.  Initium  sapienHo!   timor  Domirii  {Pial. 


!,85  tlMSTOL.f:.  jgg 

xi).  Picclo  iihi  sapiptilia  inci|Ml,  ivi;iliiia  facil  linem,  A ''■alcrna  cliarilate,    el   infeiioiibiis   ev:    iKJiiiililalit 

virinle  esl  exbibencNiin.  Jam  qui  fralres  diiigii  ex 


qnifl  sapiontia  viiicil  nialiliani.  Qtinm  feliicslsa* 
picnti<c  iiiilintn,  qiiod  lotiiis  csl  nr-gligoiUix  el  in" 
sipientix  oxpulsivuin!  quia,  siciit  scripl<iin  est  : 
Qui  limei  DGminnni,  nihil  negligii  {F.ccle  vji),  ac 
per  lioc  niMlilise  non  segniter  se  oppoiiit.  Anior  sa- 
picnlix,  qui  lcrtio  locoponitur,  dutii  Iuk  q\i:i:scien«la 
vel  facieiida  snnl  cx  nffectu  ilili^^enliatn  impeniiit, 
al.icriler  jusliliam  coirviimtnat  ct  pcrncil.  Aiiimi 
iiimirum  in:iocenliam,  qunin  liinor  leparal,  amor 
conservat  :  cui  duin  jiistitiain  addil  operum,  eiiain 
ad  coiilempiationcm  proveiiit  xii^rnonim.  De  ca.>tora 
amalor  supienlijt;  hiijiis  leclepotesl  et  debel  appel- 
lari  piiilosopliMS,  quia,  dum  ei  splendor  iiluminat 
voiitalis,  eiiam  oblcctat  amor  virtiilis.   Quarlo  loco 


cliariiaie,  et  seip^tim  abncgal  ex  humiiilale,  non 
imiUum  curat  se  iilalis  opprobriis  alTici;  quin  po- 
lius  crucifigcns  sc  Chribtn,  gaudet  se  critcis  ejus 
ignominia;  sociari.  Itaque  in  fervore  divini  operls 
osie.-idii  se  diligcre  Dei  culium;  iri  cxhibendo  obe- 
dieniiai».  osiendii  se  tiiiigore  pro.\imum ;  in  patieiiii 
opprobiioruiH  pcr^essione ,  osieiidil  se  aboegasse 
seipsum.  .Sexio  loco  ponilur  amica  ol  ffe(|uciis  de 
spirii.ualibus  aut  de  observauliis  regularibus  collo- 
cuiio.  Noviter  conversi  dc  soecuio,  qujnialibet  de- 
votione  polleant,  acediae  tamen  vilio  sanpc  laboranl, 
ac  per  lioc  amica  et  frequcns  collocutio  inagislri 
faslidio,  quod  ex  acedia  nasci  solei,  debct  oppuni. 


poiiiiiir  rciigiosa   magisiri  conversalio,  quae  quasi  b  ln'erduia  de  spiriiualibus  debel  csse  colloquium 


in  spcciilum  est  adbibetida  iioviiio;  quia,  dum  ei 
oxomplum  lionestalis  c  vicino  proponilur,  ad  imi- 
taiionis  studium  eflicacius  provocatiir.  (u  moiite 
quippe  Moysi  esl  exemplar  ostensum  ciiju';  instar 
debiiil  componerc  tabernaculum,  qtiia  tam  subiiinis 
<lobct  esse  vita  prxsidentium  ui  ad  exempltim  ip- 
sius  formetur  [coiivetsotio  subditorum.   Quitito   po- 


sciiicel  aul  de  mysseriis  Scripiurarum,  aut  de  exein- 
plis  sanctorum,  seu  de  coeleslibiis  prxmiis,  quo 
niodo  acquiruniur  operibiis  bonis,  vel  cerie  de  tor- 
mentis  gebcmiae,  qux  divinse  juslitiae  nimis  lormi- 
daiida  sevcriias  bis  qui  iramundiiiaj  et  injusiiti» 
dcserviunl  se  min.ilur  inferre.  De  his  frcqueuiar 
colloqui,  ista  jugiier  mediiari,  iiutlium  niovet  ani- 


nilur  loco  pia  magisui  citca    novilium  sollicitudo,      '"""f' ^l  *'>ccen<iit,  lU  el  viliis  et  peccaiis  supetsedeat. 


pcr  qtiam  piobet  ct  oxpcrialiir  iitrinn  adopus  Doi 
ad  pcrferendiim  opprobrium,  ad  v>bedienti.e  bonum 
polens  ct  voiuntarius  habeatnr.  Certe  s:  ad  illa  iria 
iphutn  niag^ister  paralum  invciieiit,  si  in  opcro  Dci 
ipsuin  lcrvere  coguoverit,  si  bono  el  ixto  animo 
bcnum  obedienliac  superioribus,  coxqualibus,   in- 


ct  virtulHtn  operibus  inbianter  intendal.  Nascilur 
ciiam  ex  amica  frequenti  ei  honcsia  collocutione 
commendabiiis  quxdam  familiariias,  per  quam  ma- 
gisier  eilicilur  ad  corripendum  audaeior,  corrcplus 
ad  disciplinani  paiieiilior,  uterque  ad  intelligemi.im 
Sfriplurarum   erudilior,    noviiius   exercilaiior   in 


ferioribus  exbibenlem;  si   ad  pcrferenila  opprobiia      obsorvantia  regiilari.  Ex  hoc  jam  magistcr  secun- 


paticniem,  potest  intclligeic  quod  vere  Deuin  qux- 
rit,  si  tamen  feiici  per.severaniia  felix  initium  clau- 
dcrc  iioii  omillit.  Doceat  eum  inagister  ferveHler 
insistere  divino  operi,  lU  sibi  caveat  ab  illius  scii- 
tenlia  maledicii  quain  Spiriliissanctus  umnibus  im- 
precaiur  qui  fraudulenter  el  dcsidiose  Dei  opeia 
ex^cquuntur.  Nonne  esi  iti  Dei  opeie  frauduientiisin 
qito  a  sono  linguse  dissonat  animus,elcum  videalur 
Deum  labiis  bonorare,  nou  veretur  ab  ipso  oliosis 
aui  voliiptuosis  seu  eliani  maliliosis  ccgilationibiis 
eloiigare7De  biijusmodi  improbis  laudaloribus  con- 
<|uei  itur  Spiritus  sanctus  perpiopbclam,  sic  dicens .- 
Populus   Itic  labiii  me   honorat ;  cor  auleni  eorum 


dum  rcgulam  debet  ei,  non  inferre  quldem,~se.l  pix- 
dicare  dura  ei  aspeia  per  qux  itur  ad  Deum.  Uoc 
ei  prxdicare  non  esl  aiiud  quain  cx  Scripturis  aut 
cx  propriis  exemplis  osiendere  arciam  ei  ardtiaui 
esse  viam  qux  ducit  ad  viiam,  quani  viam  procul 
diiijio  non  incedii  qiii  inJrare  per  anguslam  poriata 
jiixla  pvxcepium  Domini  iioii  coniendit.  Ccniendiie, 
ait  Dominiis,  iuirare  per  angutlam  porlam  {Luc.  xiii). 
Et  idem  aiibi  ;  Ardua  el  arcla  est  via  quce  ducil  ad 
litam  (Malih.  vii).  Et  David  sanctus :  Propter  terba 
labiorum  luorum  ego  cuslodici  viat  duras  {Psal,  xvi). 
Quid,  obsecio,  durus  essc  potesi  in  via  Domini 
quam  seipsum  abnegaro,  crucem  su&m  loilere,  lo- 


longe    eit    u    nie.    Vude   sine    cauta     coiunt    me  h  ^^^*  voliinlalcm   siiam   volunlati  subjicere  alieii.x  ? 


(Ifu/i/i.xv).  Laudanlis  Deum  labia  dcbeulcsse  cym- 
bala  beiie  sonanlia.  Sed  cymbala  iion  bcne  sonanl 
qiiando  cordis  iutcntio  et  alTectio  I.ibis  iaudaiilibus 
iioii  lOiicordaiit.  Liudator  ciiiiii  cst  dcsidiosus  qui 
Jie;>iigentcr  se  agii  in  Dei  iau:tibus.  Ncc  miruui  si 
adesi  illi  torpor  desidix  qui  n  corde  mortuus  Dei 
l.iudes  .soio  prosoquilur  sono  liiiguac.  Qui  sic  sc  iit 
Dci  laud.bus  agit,  promulgatum  a  Spiritu  sancto 
iiialLdictuii)  iucurrit.  liiide  ei  noviiii  suni  vehemen- 
lius  admonendi,  ne  qui  ad  percipieudam  Dei  beuc- 
iliciionem  venerunl,  recidani  iu  liujus  foveam  ma- 
ledicii.  Dcbet  ciiani  pia  magisiri  soilicitudo  itisii- 
tucrc  iioviiios  de  obediciilix  boiio,  qnod  ct  nnjori- 
bub  lanqiiam  Deo  de  jure  rcguloc,  el  cox';iiia'iibiis  cx 

rATBOL.   CCXl. 


Quid,  inquam,  asperius  esse  poiest  in  via  qua  itur 
ad  Deum  quam  carnem  suain  cum  viliis  ei  concii- 
pisceiiliis  affligere,  quam  sibi  niundum  el  nuimlo 
scipsuiti  crucifixum  exhibere?  quod  sine  dubio 
cuucli  faciuul  qui  esse  veraciter  Clirisii  volsini. 
Qui  aulem  sunl  Christi,  ail  Apostolus,  carnem  suam 
crucifixerunl  cum  vitiis  el  coHcupisceniiis  (Gulul.  v). 
Igilur  magister  novilio  duia  ei  aspora  per  qiia;  ilnr 
ad  Deum  prxdic.it,  cum  ei  viam  salutis  arclam  et 
ardiiam  esse  ei  exeinplo  operis  el  verbo  pritdica- 
lionis  demonslrat.  lixc  siquidem  saiuiis  via  taiu 
arcta,  tam  ardua,  Doininus  Chrisius  cst  :  arcta, 
proj)Ur  assiniipia;  caiiiis  Imniiliiatciu  ;  ardua,  pro- 
ptcr  pcccaii   iminuaiialein.   PcccaliMH  qnippc  nun 

19 


58T 


AD.VMI  ADBATIS  Ptr^SEN!^ 


iS8 


ffecit,  vcc  iiiYeiitiis  cn  lioliis  in  ore  ejii».  Hanc  viam  A  cordii  adilum  inlcnlicU.  Anior  s3pioii(i;c  ifj»  r.\i:iin 


penilus  noi)  iiice.lil  qni  ad  liiiiniliialis  ejus  iiiiitaiio> 
nem  pnrviilus  noii  exstiierii;  nec  poleril  ad  arduum 
vit;c  istiiis  as(Piidere  qiii  se  pcccatoruni  oneribus 
ant  visiiiilium  reruni  amoribus  \olucril  siircinarc. 
Iliuc  esl  quod   lioininibus  subsarc'iiulis  hujusce- 


per  oiriciiim  limoris  innoccntiam  diligcniis^inic  cti- 
slodii,  cl  ipsi  innocentix  adderc  aeqiiitalcin  oiricio- 
sissinue  libcralilali.s  sludio  non  desislil.  Religiosa 
mngislri  conversatio  exemplo  sux  probil.iiis  piuvo- 
cnl  noviiiuin   ad  s:udium  arniulandx  virtulis.  Pij 


modi  Babylonis  oneribiis  inclamal  per  Prophetani      ipsius  circa  discipolum   sollicitudo  diligenier  quaii- 


Spirilus  sanctus  :  Filii  liominuin,  usquequo  gmvi 
corde^  Ul  quid  diligilis  vanitatent,  et  quairitis  men- 
rir.cinm?  Scilole  quia  misil  Dominus  Sanclum  suum 
(Ptal.  iv).  Recle  sanclus  est  el  a  Domino  mirifi- 
catus,  qui  ab  oneribus  mundan.x  miseriae  iion  com- 
primilur;  ul  dum  ei  nihil  libei  in  vanis  et  transi- 
toriis,  cuncta  menle  Iransiliens  acdpial  spirilum  li- 
beriatis.  Ubi  eniin  Spiriius  Domini,  ibi  liberias; 


tum  potcst  iiiterioris  et  exlerioris  bomiiiis  staium 
considcrnl,  ut  seciinduin  quod  iu  eo  viilcrit,  ap- 
plaudere  vel  condescendere  illi  sciat.  Iliiic  euiin 
scriptiim  esl  :  Diliyenler  considera  vtdtum  pecorii 
lui  (Pror.  xxvii).  Amica  et  spiritualis  collocutlo 
consullc,  ul  dicliiin  cs(,  opponilur  acedix  inorbo; 
qiiia,  quanlo  amplius  anima  sanclis  coiloquiis  as- 
suescit,  tanlo  eam  vehemenlius   ignila  locu  io  li* 


iberlas,  iiiquam,  a  peccnlo,  a  neccssiUiie,  a  iniseria.  ^  quefacil.    Unde  sponsa  divinis  eloquiis  assiiela  sic 

ait :  Anima  mea  liquefacla  est,  ul  loculu»  est  {Canl. 
v).  In  boc  cerie  senario  lola  peue  consisiit  devoi;» 
mentis  crudiiio,  ut  in  his  sex  qiix  noininala  suat 
probaiionis  (empore  se  exerceat,  et  probaiioue 
completa,  ad  illa  tria  quae  in  forma  professionis 
expressa  sunl  se  reslringal.  Slabililas  enim  et  con- 
versio  nioruin  el  obcdienlia  secundum  regulnm  in 
\0liv3e  prufcssionis  formula  solcinuiter  prumiltiiii- 
tur,  et  ii)  bis  iribus  ex  saepediclo  scnario  provc- 
nientibus  quaedam  perfeciio  coniinelur.  Per  lorum 
quippe  promissae  stabilitaiis  lanquanv  pia  jumenta 
ad  coelesle  prxsepium  rclij^amur.  Per  conveisio- 
nem  morum  pieiatj  angclicai  simulamur.  Per  exhi- 


Spiritus  isie  a  Deo  emiltilur,-  rccreaniur  morcs, 
lerrse  facies  renovaiur;  et  ul  dc  noviiiis  tuis  gau- 
dere  poieris,  cum  virlus  ex  aiio  participcs  cos  fa- 
ciel  hujus  mirabilis  novitatis.  Tunc  rccle  noviiii 
vocabuntur  cum  de  novitaie  hac  vcsiis  eis  mipiiaiis 
aptabitur;  nec  de  cxlero  ejicienlur  de  nupiiis  Agni, 
cum  ad  honorem  sponsi  el  spoasse  vestc  fulgcanl 
iiiipliali.  Yeslis  hscc  nuptiatis  inlernx  splendor  est 
el  gloria  novilalis.  Conncitur  autem  vestis  huec  ex 
tribus,  scilicel  ex  corporis  caslilate,  e\  cordis  di- 
lectione,  ex  clcgantia  disciplinx.  in  hnc  veste  casii- 
(as  esl  quasi  pannus,  qui  conlicitur  ex  lann,  qiiae 
exprimit  caslitatpm,  eo  quod  corporis  iiesciat  pas- 


sionem.  Dilectio  petiibus  cotnparatur,  quae  paiino,  r  bitionem  obedicnlix  ipsa  aiigclica  niinislcria  iiiiita- 


iit  vcslis  liat  calidior,  assuiintur.  ilas  pctles  conlii- 
lit  nobis  passibiiitas  el  imniorlaillas  Agni  immacu- 
Inli,  qui  pro  diieclionc,  qiiam  erga  nos  habuil,  pcl- 
lem  pro  petle ,  el  cuncta  quae  habere  poluii  pro 
anima  sua  dedil,  id  est  pro  Ecclesia  sua  liberanila, 
qiiam  iit  animnm  suam ,  imo  plusquacii  nnitnntn 
suam  dilexit.  Limbiis  qiii  ad  onisilum  punilur  in 
veste,  csl  splendor  et  etcgantia  discipliiix  ;  qiio:, 
dum  irreprehensibitilcr  observalur  cxicrins,  sigiii- 
ficari  per  hoc  vidctur  el  caslimonia;  et  dileclionis 
allccius.  Hanc  siLi  vcstem  sponsa  apiavcral,  ciii  in 
.libro  Sapientix  sic  sponsus  cxctamal :  0  quam  pul- 
ehra  est  casta  generatio  cum  cltaritate !  {S.ip.  1.)  Nain 
eic  in  psaimo  de  disciplina  se  poslul.tl  edoccri,  bo- 


mur.  Fides  itnquc  el  timor  rcopiciunt  ad  flrmun-' 
dam  stabiliialein.  Yirtufjin  dileclio  et  magistri  iini- 
taiio  ad  moruin  convcr^ionctn.  Intenia  sollicitudo 
magistri  ei  arnica  confabulatio  spiriluaiis  colloqiiii 
ad  exhibendse  obedicnti:c  pcriinent  informatiuiicm. 
Dum  cniin  pcr  spirituate  cotloquium  accdix:  lor- 
por  diffugit,  inens  ad  lervorcm  obedientix  rcvivi* 
scit.  Cxterum  quxstioni  ullimse,  quam  tu  ipsc  tibi 
proposuisti,  salis  sufficienier,  ut  nrbitror,  respoiuli* 
sii.  Sxpe  enim  a  Dco  cl  :ib  his,  qiii  secundum 
Deum  aliis  praesidcnt,  dispensatorie  agitur,  ul  co- 
ram  pestilenle  mansueli  palientia  flngelletur.  Non- 
nnnquam  cum  id  bono  aniii:o  facluin  fnerit,  duplex 
inde  friiclus  provcliit,  quia  et  palieiiti  de  corre- 


iiitati  continentiae  el  charitalis  eam  desiderans  ad-  D  piioiie  anginenlum    nieriti   gineralur,  ci  ille    lali 


augeri  :  Bonitatem,  etdisciplinam,  el  scieuliam  doce 
nie,quia  mandalis  tuis  credidi  {Psal.  cwin).  El  as- 
secuta  aliquando  disciptinain  quam  peiieraL,  Prw- 
leni,  iiiquit,  in  maturitate,  el  rlamavi  {ibid.).  Malu- 
rum  quippe  reddil  honiinem  disciplina  qux  esl 
niembrorum  oinnium  molus  ordinalus  ct  coinposi- 
tio  dcccns  in  omni  liabitu  ct  actioiic.  Ut  igitur  bre- 
viier  recapilulemus  qux  dicta  suiil,  necesse  cst  iil 
lioviiius  a  lide  incipiat,  qiiae  vcre  mcntem  a  lene- 
bris  ignoraniiae  eruil  el  Chrislo  incorporat.  Incor- 
poralus  (Ihristo,  crcduliis  cfficitur  cl  lidetis,  ciedu- 
lus  ad  liduciain  proinissoruin,  fldclis  ad  cuslodiam 
inaiulaiorum.  Titnur  et  <le  prj>teritis  malis  poeni- 
vciiliaiu  condignam    indicit,   el  matis  icnianiibus 


sanalur  exemplo,  qui  prius  incorrigibilis  videbatiir. 
Sic  Apostoius  a  Doinino  permiitilur  colaphiz;ii-i, 
non  ul  modo  in  co  bumiiilatein  ciil;iphiz.itio  liujus* 
modi  custodirel,  sed  utuniversa  Chrisli  Ecciesia  ad 
conquircndain  sibi  riumililjiteni  excmplo  coiisiinili 
11  igella  Dci  a-qiianiniiter  lolcrarcl.  Scd  cl  ipsum  ca- 
piit  Eccle.siaj  C!iri.sius  nonne  in  ociilis  solis  fl:igcila, 
opprobria,  crucem,  inortem,  qux  non  merueral, 
lolcravil,  el  ita  pcr  excinplum  suae  passionis  et  pre- 
iinn)  siii  saiiguinis  a  inorle  perpetua  porditos  re- 
Vficavit?  Alteiule  eliam  Joti  iiinoceiilis  palieiiliam, 
qiianlis  attritionibiis,  Deo  dispensante,  sulijicitur, 
iion  iit  moijojusti  pnticntia  invincibilis  valeul  coiu- 
pi^ibasi,    scd   ut  inreiix    muudus  jusiisbiaiis  ejiUI 


589  EPISTOL^.  590 

ex«inplis  possil  ail  paJieiUiam  in  siiis  aiivcrsilalilms  A  anioris.  Duiii  cuini   Dci  limor  a  »iliis  tvaciial  liabi- 


inronnarj.  CaBlerum  si  acl  gUniam  Dci  qiiandoqne 
flagfU:»  conliiigimt.  siciH  Donjimis  Clirisliis  iii  Evan- 
gclio  caeco  naloasseril  coiiligisse,  noniie  iniiocciis  nli- 
liler  a  Dco  vci  liomine  poeiiis  africitiir,  qnando  de 
lucc  cjus  palieuliai  Dei  gloria  declaraHir?  LHcenl, 
inqnil  Domiiins,  lux  vestra  corain  hoiniitibus,  ul  t  j- 
deantopera  vestra  bonn,  etglori/icenl  1'alrew  veslrum 
qui  in  coelis  esl  {Matlh.  v).  aaepe  iJa  fit  ul  docior 
iiluin  dc  cujus  confidil  palieniia  dispensaloric  ar- 
guat  durius  in  pcrvcrsorum  pracsenlia ;  quia,  diiin 
Deum  in  sanclis  suis  mirabilem  per  palienliam 
quam  prafcrunt ,  ol  innocenliain  qiiani  gci  iinl, 
muli  lioniines  inlueiilur,  per  pielalis  tcneiilii(!iiiem 
in  virum  alterum  a  perversilaie  prislina  transmn 


l.'>ciihiin  iiientis,  cxtiiis;]  air.aritudine  vilioriim  rc- 
KiiUiilcorJi  sapiciili.T  appcliliim.  £\tunc  incipit  ani- 
niiis  csinire  ci  silirc  JMslili.iiii;  qii.im  prooui  duliio 
(aiilopiTe  niillaicniis  csnrirri,  nisi  prnpgiisialus  jam 
Siipor  esuriciii  provocare!.  Qui  edunl  me,  ail  Sapicn- 
(i.i,  adhuc  eiurieiU;  el  qui  bibuiil  me,  ndhuc  sitient 
{Eccli.  xxiv).  Quid  est  enim  amor  jusliliae  nisi  quje- 
d.^^m  ddectalio  sapicnli.x,  ciim  nil  sit  niiud  esse 
jiistnm  quam  (Jiviuis  esse  condiium  saporii>ns  ct 
odoiii)us  dclil)iituin?  Annon  siint  morcs  ct  0|)cra 
jiisloruni  quxdnm  odoramcnla  virtnluni,  qiix  niini- 
vum  cx  lioc  conlralierc  cognoscuiitur  qiiod  inliinis 
sapicntio^  fcrculis  oblectantijr?  Sapieniia  siquidem 
a  saporo  nomen  Iniliil,  qiioil  sapcrc  faciat  qiix  sunt 


lanlur.  Ecce,  fraier,  ad  inslanliam  tuam  compiil-  B  sursiim,  quod  morum  sil  dcieciabile  co.idiniciKum. 

Mis  aliqua  dixi,  scd  forle  exspecialioni  lua;  miniinc 

salisfcci.  Non   enini  dc  leiiui  vena  fliicnl;i  possuul 

efflncrc  largiora.  Vciuinlanien  si,  ul  babel  .isscnio 

lua,  vcre  in  Cbrislo  me  diligis,  iiilciccdc,  obsccro, 

apud  Deum  pro  iniquitaiibus  ineis,  el  illis  aueiuius 

Mic<omu»eiid:«  quos  seciindiim  conscientiani  leiiel  el 

afficii  pietas  Clirisli;uia.  Saliita  novitios  luos  cx  mco 

nomine,  et  cos  raone  cx  parie  nica  sic  sanct?e  in- 

lenderc  novitali   ulcorvle  et  animo  munJaus  re- 

uuntient  vciusiati. 

KnSTOLA  II. 

AD    EdMDEM. 

iJe  septcm  (eriis  el  septem  liquefuctiouibus. 


Qiiid  igitur  in  vila  fdicius  quam  Deum  linicrc  et 
|>er  sollicilum  diviiii  liiiioris  olTitiuin  an:oii  diviiio 
nicittis  doiiiiciiium  praepararc?  Tiinoris  cerie  solli- 
citndo  omni  cuslodia  inenlem  scrvai,  ut  jucunda 
ainoris  festivilas  solemncs  fcrias  ibi  agat.  Feriata 
nicnlc  opus  est  ul  vacare  et  vidcre  possis  qnania  sit 
sitaviias  Dei,  el  qujc  sit  pii  amoris  solemiiitas  cxpc- 
riri.  Seplem  igitnr  sunt  solemncs  feri;c,  in  quibiis 
Deo  vacalur,  el  in  quibiis  anima,  iit  Deo  libcrius 
vacel,  ab  omni  servili  opere  feriaiur.  Prim;i  fcria 
cst  spiriius  limoris  Domini ;  qiiae,  diim  pe«catis  ct 
vitiis  finem  poiiil,  qnasi  servili  opcri  spirllnale  ovinin 
nnteponit.  Timor  quippe  Dei  nihil  ncgligil;  et  diiin 


Dilecto  suo  in  Chrislo  frairi  Osmundo  MoriniiMa-  lutiim  ci  lateres  Pharaoiiis  ct  ^gypti  paleas  exse- 
ris  monacho,  fratcrADxM,  scrvus  servoruni  Dei,  craiiir,  jam  ad  ferianduin  ct  vacandum  Domino 
qui  ad  I*erseiiiam  Chrislo  serviiiiit,  saliitcm  el  vcr.e      pranparalnr.  Secimda  fcria  e.st  spiritus  pietatis,  in 


reiigionis  peiseverantiam. 

Cum  aliquid  quod  honestuin  sit  abamico  pctitiir, 
et  ainicus  est  qul  rogatur,  non  debci  hiijnsmodi 
pctitio  rcpiilsam  p.iti,  si  lamoii  facullas  non  defiiit 
»Jimpiciidi.  De  petitioiiis  hoiiestate  ei  antica  fa- 
uiiliarilalu  confidens,  ciint  multa  inslaiitia  peHs  iil 
incitari  ad  virtulis  sludium  littcris  aiiqiiibiis  nic- 
rearis.  Si  bcne  affeclus  cs  et  hd  ca  qu«;  jusla  sunt 
voliinlarius,  pcrltcicntis  sludio  amica  comiiionilio 
iion  nocebii.  Si  forte  ad  ea  qu.-c  recla  simt  incns 
tibi  est  tardior  qiiam  deberei,  iiihilominiis  cxhor- 
iatio  forte  morbo  remcdium  adhibobil.  Aiodis  omiii- 


qiia  Deiis  lanlo  sinccrius  cl  afTecluosins  colitur 
quanio  longiiis  a  mcnie  exciudiiur  iaboriosa;  tu- 
multuatio  pr.iviiaiis.  Picias  niinirum  est  Dei  cullus 
cicompas-sio  proximi,  in  qna  feria  i!la  qnies,  illmi 
sil-ntium  iiicitoatiir  qii«d  pcr  proplieiam  enltas  ju- 
ititiw  (Isa.  xxxii)  appellatiir. 

Notaqtiia  in  iioc  silentio  qnod  cultiis  jusliiisc  di- 
citur,  qiiod  in  coelo,  hoc  est  in  anima  jiisti  custodi- 
t(ir,  cum  draconc  Michael  prKli.ilnr.  Qij;into  eniin 
cor  quietius  fueril  ab  inleniione  scrvilis  operis, 
lanto  acrius  iiif(^siat  eiim  nequitia  spiritalis.  Unde 
merito  qujeritur  quomodo  factum  est  sileiniiim  in 


lius  auditori  vcrbum   salutis   cst  ntile,   prx'seriim  [)  CObIo,  cum  praclium  cl  lantiim   prjnlium  exerceatur 


(-um  ct  illc  amat  qni  loqiiitur,  ct  cui  ioijuiiiir  non 
amlMgitur  reamnrc.  El  qui£  iii  ami^coriiin  colIoqui'S 
debct  csse  iiisi  de  amore  m.-^lcrics ;  do  illo ,  in- 
qu:iin,  ainore  qiieni  iiulla  nol:il  stispicio,  si  dilc- 
ctio  vvl  churitas  nominclur  ?  Nomen  quippc  amo: 
ri,s  ad  dixersa  commnnc  cst;  scd  ad  ca  sola  qii.x 
vericiiiii  viin  habeniel  virtutis,  vocabiilnm  restrin- 
gitiir  cii:uilutis.  Cum  igiliir  Deus  aiiior,  sive  rlia- 
ritas,  sivc  dilectio  proprie  ct  spccialiier  nomine- 
tjr,  quuc  nialeries  convcnientior,  qiiis  scnno  in- 
ler  nos  dulcior  quam  de  ainorc  lnijusmoJi  haiiere- 
lur?  Saiic  ouin  timor  Doiuiiii  sil  iiiitium  sapiciui.T, 
et  amare  Deum  sit  ipsum  sapcre,  constnt  qiiod  ab 
affcclu  diviiii   timoris  sumit  iiiitium  sancti   sapor 


in  illo.  Fflclnm  esl,  inquil,  prwlinm  in  cmlo;  Michael 
el  amje'i  ejus  prafiiabiinlur  cuni  dracone  {Apoc.  xii), 
Adcndc  quia  cccluin  esl  anima  justi ;  iii  qiio  coelo 
silentiiiin  agitiir  cnm  anima  qiiiela  a  mundi  suc- 
pilii.  et  a  peccati  libcra  actu.  lola  in  ciillu  et  amora 
jiistiliae  delcctalur.  \crumtamen  propter  isiain  qiiie- 
lem,  iii  qua  ad  Dei  sc  rcparat  siniililudinejn,  non 
omittiiur  quin  coiiira  potcstaics  aerias  eam  opor- 
teal  habere  C(^ri;imen.  Michacl  qiiippe  quis  ut  Deus 
inlerpreiaUir;  qiio  nomine  Dci  siinilitudo,  qu.im 
sola  retinet  juslilia,  dcsignatur.  Cortc  Paulus  in  hoc 
mentis  siienlio  degebat,  in  his  nmoris  fcriis  solem- 
nizabal,  cum  de  sc  suisquc  simitil.iis  sir  diccbal  ; 
yon  esl  nobis  colluitatio  adtersus  cariicm  ct  fangM- 


;9I 


ADAMI  ^BBATIS  PEllSENL^ 


iitm,  sett  advtr$iit  reclorei  Unebrtirum  harim  contra  \  li-t  norninalur,   lota   esi  iii   sapore,  iit  qiii  m\  eam 


fpiritunlia  uequilui;  in  coalestibus  (E/,'/(..'S.  vi).  Terlia 
fcrirt  csl  sjMrilus  sticiili»,  quac  videliccl  piain  iiicn- 
lem  cognilioiie  verit:Uis  illiiiiiinat  et  aJ  doclriiiam 
proxiiiio  impenilenitaiii  iiiformai.  lllc  cnim  ilebet 
Lona  foris  dicere  cl  docere  qui  illa  intus  nieruil  tli- 
«licisse.  Cui  Dcuin  scire  (taiuni  csl  el  (icipsiiin,  non 
<!ebet  in  docendo  negligerc  piofeclus  proxiinorum. 
^iii  seilicel  spiiilus  scienlijc  noii  incungrue  fcria 
•liciliir;  quia,  qui  consecuius  cam  fueril,  ab  univer- 
sis  erroribus  et  perversis  dogmalibus  fcrialur.  Noc 
inlclligcndiim  cst  lioc  scieriiia  illa  t\»x  scciindnin 
AposloUim  iiiflut  (I  Cor.  viii),  quia  liaec  seinper  ex 
coiisoitio  adjunciai  sil>i  \tielalls  .'cdificaU  Qu:irla 
(cria   csl   spiritus   forlilutlinis,   iii   qua   jnn   forl.s 


pcrvcnire  incrucrit,  niliit  minus  qiiam  serapuim,  id 
cst  ardens  vel  incendcns  exiritat.  Qiieni  enini  divini 
amoris  ardor  incenderit,  alios  uticpie  lioc  ardure 
liquefnrtus  incendit.  Ad  liiinc  pcrvenerat  ardoreio 
fcriata  illa  antina  qux  diccbal:/lntm(i  nie^i  iiquefncla 
eat,  ut  locuiui  esl  (Cnnl.  v).  Mcns  ccrie  quam  Imjut 
amoris  iiiccndiutn  tiqucfacil,  iiicendit  alios  ,  duin 
quanlum  eos  diligat  cx  suis  iiquefaciionibui  inno* 
tescit.  Sunt  aiitcm  pliirimo;  liquetacliones  aniniae 
ccelesii  desidcrio  ardcnlis  ct  ad  ardoris  hujus  dosi- 
dcriuin  alios  incendentis.  Primo  rcsolvitur  in  lacry- 
mas  coiiipunclionis,per  ofliciuiit  et  instanliain  liino- 
ris  inilialis.  Iliiic  enim  limori ,  cum  sil  inilium  sa- 
pieiiti;r,  inislus  esl  amor  justitix.  Secuudo  resolviiur 


nt  mors  dilcclio  essc   incipil  :  qnse  ciim  in  vari.^^s  ^  aiiima   in  lacrymas  dcvotionis,  qiiae  nasci  solel  cx 


inrideril  lcnlaliones,  eliam  hoc  omnc  cxisiiniare 
g.iudiuin  consucvil.  Islam  agcbaiit  fcriain  quibns 
.-fpostolus  Jacobus  hoc  dicebal  ■.Omne  (jdtidium  exi- 
sliinaie,  fratres  charissiim,  cutn  in  tenlniiones  iarui$ 
iticideiilii  {Jac.  i).  Qiii  enim  iii  spirilu  forliliidinis 
agil,  qiiidquid  atcidiTilei  contr.iriiim,  atil  iioa  soii- 
lit,  aul  lacillimc  iiidelcssa  virtule  rcvincil.  Quinta 
foria  Cbt  spirilus  tonsilii ,  cui  panim  cst  iir.ind:ila 
Dci  perfioere ,  sed  iniigna  aiiimi  alacriliue  ad  sc- 
cianda  Dei  consilia  saiagil  :ispiiaic.  Postquain  eniin 
Dei  nnndala  porfeceiis.  si  jiixta  cxliortaiioneui 
Apostoli  incliora  charismala  aenniians,  siirstJin  te 
cxtciidis  ad  perfioieiida  consilia  t^nx  siint  .Tiiiuialo- 
ribus  perfcctionis  a  SaUalore  propf/sila.  Unde  ilii 
qui  a  juvcnlulc  sua  asseicbal  sc  Dei  mandata  oninia 
cuslodisse  dicit  Doniiinis  in  Evaiigelio  :  IJnuin,  in- 
quit,  tibi  deest.  Si  vis  perfcctus  esse ,  vade,  vende 
omnia  qua  habet,et  da  jiaufjeribus,  et  le/ii,  seciuere 
me  [lilalth.  xix).  Quj  ilaqnc  in  hac  fcria,  hoc  esl  in 
spirilu  <'onsiIii,agit,  nihil  sine  consilio  facit,  omni 
iioccsse  habenii  boniiin  consilium  dare  intendii  ; 
qiiippe  qui  el  spirilum  ccnsilii  in  so  habel,  el  qucin 
iiiagni  coiisiiii  angehis  Christus  docel.  Sexia  leria 
csl  ftpiritus  iiiteliigeiilia;,  in  qua  jam  mens  cx  ob- 
kcivanlia  prsecedcnliiim  feriatur  salis  ducia  cst  in 
invisibilibus  ligere  cogiiatum.  Dcfxcata  qiiippe  et 
piiriiicat.t,  ut  diclum  esl,  ex  pr:ecedenlium  feriarum 
obscrvantiis,  idoncr)  csl  per  meditationem  ccelesli- 


rccordatione  beneficii  spiriialis.  Cuin  enim  recorda- 
tur  Dei  beneficia,  qtiac  indigna  acccpit,  moveiur  ad 
hicrymas,  dum  graiias  agit.  Teriio  liquefacla  rcsoi- 
vilur  iii  lacrymas  amoris,  qii.r  prodeunt  de  spe  ct 
ardenli  desidcrio  videndi  aliquaiido  faciera  Condi- 
toris.  Quarlo  liquefacta  resolvitur  in  lacrymas  pie- 
laiis,  qtias  crga  fratcrnam  miseriam  producil  afle- 
clus  compassioiiis.  Quinta  liquefactio  est,  cum  ar- 
denti  charitate  totam  se  cxpendit  ei  crogat  iit  piis 
activop  viiac  exercitiis.  Scxta  liqueiaciio  esl,  ciini 
aniina  tota  liquescit  cl  subtiriaiur  in  delicias,  sii- 
persiae  conlcniplaiionis.  Undc  de  hujusmodi  aiiima 
scriplum  csl  :  Qva;  ett  isla  quw  atcendii  de  deseito, 
deiiciis  afjluens  ?  (Ca»t.  viu.)  Seplima  liquefuc  io 
csl,  (uin  anima  hujusmodi  tota  defluit  ei  rCiOivilur 
iu  fragrantiam  boni  nomiuis  et  ad  consoiaiioneni 
niultorum  spargil  in  atomaticam  suaviialem  odo- 
nferae  opinionis,  ut  de  ipsa  dict  possil :  Vuguen- 
lum  e/fusum  nomen  tuum  [Canl.  i).  Uiide  cl  talis 
anima  in  Canlico  canlicorum  appellalur  virgiila 
fuini  ex  arouiatibus  myrrhx  el  Ihiiris  el  univorsi 
putveris  pigmentarii.  Talis  siquidem  aniina  odo- 
ris  sui  fragrantia  alios  atirahit ,  el  ad  Dei  di- 
lectionem  post  se  currcre  facit  exsuliantos  et  di- 
ceiiles  :  Post  le  in  odore  unguenlorum  luorum  c«f  - 
remus  {ibid.}.  fliijusmodi  iiquef;iciioues  sunt  il » 
emissioncs  dc  (|uibiis  sponsa  laudatiir,  curn  ei  voce 
sponsi  iii  Canlico  dicilui  :  Eniisswnes  tua;  parndi' 


biis  inicressc   substantiis,  ct  amolis  ab  aiiimo  ima-  d  sus  malorum   punicoium   cum  pomorutu    fruclibu$ 


ginibtis  reruin  vi:?kliilium ,  infcrre  in  invisibilibus 
essenliis  ititcUccliiui.  Inlellecius  enim  est  uuiuscu- 
jusque  rci  invisibiiis  iiuda  ct  inanifesta  noiiii.i.  Se- 
ptima  feria,id  csl  Sabbaium,  cstspiritus  sapieulise, 
ubi  jam  anima  splendoribus  illustrala  divini$,eliain 
degusiare  incipil  interiin  quoddam  condimeutuin 
saporis.  Hic  jam  anima  qtix  sursum  siint  saperc, 
qux  sutsum  sunl  quxrcre  diviuilus  cdocetur,  iliiui 
quaiita  sit,  quaiii  mirifica  sil  iulcrut  suavitas  sa- 
poris  cxperiiur. 

Nota  quod  feria  illa,  qu<x>  dicitur  spiritus  \\.\iA- 
tecius,  lola  cs(  in  ^pl'*odorc,  ut  qui  ad  eum  pervcnc- 
rii,  nihil  iniiius  <ii>;im  cheritbim,  id  csi  plcititiido 
scieiili;e  flal.  iiia  veio  feria ,  quae   spirilus  sapicu- 


(Cant.  \\).  Veruiii  ad  bona  ista,  nii  diiecte,  nun- 
quam  pervcniunt  qui  a  timore  Dei  innoteuliam  iion 
concipiunl.  Ccrlc  iicc  illi  possunl  gauderc  partu  ju- 
sii(i;e  iii  quibiis  Dci  limor  non  prooieat  concepttim 
iunocentix.  Scd  ncc  illos  conceptu  hujusuiotli  limor 
iuipiigiiat  quos  splendor  rccla:  fidei  non  iilusiral. 
Crede  niilii,  ul  vcrba  Dei  ctim  afTeolu  audias,  ai.di 
ui  tiineas;  timc  ut  dili^as,  dilige  ul  mandata  peiii- 
cias.  Nain  cx  perfecdone  mandatorum  setpiitiir  feiix 
adcptio  praMiiiorum.  Dcum  igilur  tinie,  et  maiidala 
ejus  observa.  Hnc  csl  onmis  liomo.  Vale  i:i  Douiiiio 
seiiiper,  ct  sic  v;ve  ut  et  tonscieniia  iu:i  liLi  inteiiii» 
perhibeal  leslimouiinn,  ei  cxtcriws  valca*  esse  f r  - 
liibus  in  cxciuplurn. 


E93 


ErJST0L4  111. 

AD    EUliDEM. 


AfflicttDU  consolnlur.  Ut  nd  verum    medicum  Jesum 
Cliriitum  confugiai.  Ipfii  tciibere  supersedeat. 


Dilccio  siio  iii  Chiisto  fiairi  O^mlndo  iiioiia<-I'0 
tlo!'loim,-iris,  fr»lor  Ad*m,  boi  v\is  sei  voiinn  Dci,  (\\i\ 
apmj  Perseiiiam  miiii.'iiil,  saJiiiein  iii  S|iirilii  sai:oln. 

Ini|K)rtiiiiit;is  csl  laedii  iiiater,  iilii  a^m  anlciilior 
liilectioiiis  siiicerilns  iion  cxctisal.  Veriiri)  i.iliiJ  c-.t 
vcra  dileclioiie  fuieiilins,  iicc  aliqiiiil  opporliiniiis 
€sse  cxistiixal  r|i!aiii  iniportiine  illi  iiisisieic  dc  (|uo 
ridit.  Uxc  fidiicia  (iilcciorihiis  Dei  praestat  orainii 
constaiiliam  ;  iicc  i-ieo  ab  iiistanlia  oralionis  defi- 
ciuiit,  qitia  iii  co  qiiein  aiiiani  confiilerc  se  cogno- 
«cimt.  Tu  vidoris  crga  mc  lianc  liabcrc  .imoris  lidii 


EPlSTOLiC.  501 

\  modiim  piiecipil  sapicnli.-.,  cor  omni  ciiilOij;a  scr- 
vareiiir,  noc  aiiiiniis  c\  peccali  deleclaiionc  iniqiii- 
tatom  fon<  ipcret,  ih'C  cx  concepio  Imjiisjnodi  parlus 
noqiiitiic  pto^cnirel!  Ci'rlc  si  Dei  liinor  sollioilas 
exercorol  exnihia».  ad  cordis  adiinm  oinni  prorsns 
ncrpiiii;E  ncgarel  inlroUnm,  ci,  .sionl  ab  ingrcssu 
anim;e  por  vigilantiain  pocc;ttiiin  marcorel,  ila  quod 
per  nogiijjonciam  inale  intrarc  potuit,  pcr  poMii- 
lcnliam  al>  iiileriorilius  propiiUaret.  Esl  enim  Dei 
limor  ainaior  iuiioconiiu;,  et  nihilominiis  jiisliti;n 
a'mui;itor,  assiicliis  d;imiia  iniioceiiliui*  por  jusliiia; 
reciittttlinem  restaurare.  Dum  eniin  anima,  qux  ad 
(jrcaioris  injuriam  innocontiain  perdidit ,  pcr  poe- 
niiontiam  de  stripsa  jiislili.iin  Deo  facit,  nonne  vidc- 
liir  libi  per  paMiilentiam  rcparare  innocentiam,  cui 


ciani.  Kl  iJeo  do  l*dio  nolari  te  non   mctiiis,  qtiia      *'"'C  nmlto  giaiius  orat   illaiu  noii  (lescendisse  de 


Iribiiit  lib:  cori(idenliain  iiittrnoe  consoienlia  chari- 
latis.  Sed  qoid  est,  obsecro,  qtiod  tanlum  de  leipso 
ntihi  conqueroris,  et  varir.s  nientis  iiix  xgritiiJiiies 
inilii  proponis  quasi  ad  icinodiuni  ct  exponis?  Aiit 
quid  polcsl  hnbero  cominodi  morbum  suuiii  osion- 
derceadcin  invalitudine  laboranli?  Aniion  qiiodam 
inoilo  dolorcni  a-grotanli  exag£;oral  qui  de  se  illi 
planclus  ct  lacrymas  exhibet  qucm  potius  consolari 
dei^eat?  liilirihiiales  luas  illi  polius  debticras  reve- 
lare  eui  prseslila  cst  virtus  sanilas  aninup,  cl  cui 
ctiin  saiiitale  atiimi  data  est  eiiam  peritia  niedi- 
caiidi.  Non  eiiim  siaiiin  qiii  mcnti»  saititiitcni,  i.i 
cst  virUilciTi  obiiiiei ,  ideo  medendi  pcriii;im  li'aLel. 


Iliiriisalem  in  JomcIio,  unn  iii  latrunes  incidisse, 
qiiam  vuliierat;e  a  latrooilius  sulutis  remedia  procu- 
rasse?  Ueatus  lamcii  c»l  qui  prius  aniissant  tnno- 
cenliam  poeiiilcndo  resurgil  ad  jusliiiain.  Sed  leli- 
cior  est  qiii  sic  divini  limoris  ciistudia  conimuniiiu' 
ui  contra  innocenliam  quidqiiani  agerc  dcdignciur. 
Nibii  igitur  csl  divino  tiiiiore  bcaiius;  ciijiis  poit- 
derc  dum  afiiinus  figilur,  iion  pcr  varia  vaniscogi- 
tationibiis  aj^italur.  Durn  cniiii  oiricii  sui  slimulo 
cor  assidue  (angit  el  piingit ,  aiiud  .'iliquid  quaiii 
ipsam  punctionem  vd  punciionis  caiisain  iii  triomo- 
riain  venire  vix  siiiit.  Qui  dum  ad  oslium  ccrdis  sa- 
iubiiicr  et  foliciicr  sollicitus  cuslos  excubai,  aniorl 


Sed  qiii  uininiqtie  a  Deo  con.scquilur,  feiicilcr  male  ^,  ad  soloiniiizandom  ini.erias  locuiu  pr.xstii.  Tiinor 


iiabentibus  prsr^sto  esl  et  modolur.  Nam  ridiculiim 
esl  queini|iiain  niedicinaiis  arlis  exercerc  ofliciuni, 
el  quibus  curaiu  impeiidii  eshibere  se  laiiguiiliiiit. 
Et  vix  cflTicaciaiii  potest  babere  iu  exbibciidis  rcme- 
diis,  quctn  redduiit  (.onteinpiibiicm  cviilculis  signa 
languoris.  Cum  igitur  virlus  sil  animi  s-tnitas,  oii- 
Ju6  ;vgritudo  csl  viiium,  scgriiudiiii  tu£  reiiieditim 
non  exbibeo,  qni  in  irtnnniiorio  loiiiidan;^  inisor.nc 
hoc  morbo  saucius  ut^qiieqiiaqiic  ilocwinbo.  Sic  sic 
propler  ncglcciam  cuslodiam  corJis abundal  ol  super- 
abundal  vita  viiiis,  el  ex  laiigiioriiius  abundantium 
viliorum  coiisensu  adhibito  vipciea  soboles  nascilur 
|»ecoatorum.  Agit  siquidom  inlcsliiia  viiio<uiii  in- 
ba^sio  ut  peiie  cimlinua  sil  in  nobis  poccati   rccor- 


siquidem  sanctits  raciilime  cogitationes  otiosa.«i  a 
aoiispcctibus  cordis,  duin  Deo  inlendit ,  essufn.it, 
vobipiuosas  desiiiorio  proposil;fi  bonestatis  pcrae- 
qiiiliir,  niaiiiiosas  oppusitionc  liimplicitalis  et  pie- 
lalis  cxluibal,  Per  piaiii  igitur  SMicii  limoris  solli- 
citudiiicm  compressis  incursibtis  viiioriim ,  sedalis 
cogiiatiununi  tiimuUibiis  ,  sabbatizanle  jain  coii- 
scionli;!,  .iiiior  soloiiinizat  iniorius,  el  tanto  jiicun- 
dioies  forias  agil  quuiilo  nieniem  liboram  ad  cctloslia 
afloctanda  cognoscil.  Tu  igitur,  cliarissiine,  cuiii 
fostivilas  bujusmodi  ex  amoris  inftisi  benelicio  Ix-fcj  - 
fioaveril  libi  iiienlcm,  babe  me  solemnilalis  inicrnx 
consnrlein ;  nec  bonum  coliatum  libi  taoias  singu- 
laro,  sed  iiMiici  adiitic  exterius  mendioantis  in  iitis 


(laiio  :  qux  tamcn  si  deiectaiiuiieni  sucuin  nun  ba- [)  ^*-''i<^'>^'  lecordare.  Frange  ,  inqiiam  ,  paucin  luum 


laierii  voi  consensum,  nihil  por  boc  ngitur  in  Doiiiii 
tinieiitibus  nisi  bellum.  De  bello  auiein,  si  inens  in 
constantix  viriule  persistil,  vicloria  iirovoui!,  ol 
victoria  ad  coruiiam  provchitur,  quaiu  iiisi  qiti  iogi- 
liinc  certaverit  non  merctur.  Saiagil  ilaque  aninms 
Tiriuiis  ul  quia  coniraire  non  potest  inotibus  pri- 
Diis,  Kalteiii  usquc  ad  dclecialionis  vcl  conscnsionis 
periculuiu  non  litbatur,  ne  ciiam  c  vioino  quando- 
qtie  ad  porversilalem  oporis  peilraliatur.  Veriini 
Infelix  animus  mcus  cl  cx  morc  primis  nioiibus  as- 
fiidiie  qiialitur,  el  cx  cogitaliouibus  ab  eis  orienlibus 
porituiose  illicilur,  tl  t;tn(i;iii  cx  morbo  biijnsmodi 
ii>v.ii''sc.tiia  deiccialio  el  conseiibus,  «t  inc  ;a'piss!inc 
^ii  consciisionis  iilictuc  trabani  opus.  0  si,  quonKtJ- 


mendicanti  ct  csurienti  ainico ;  qiiia  iii  boc  te  vcru 
amiciim  probaveris,  si  amici  esuriem  refeceris  pane 
liio.  Panis  tiius  Chrislus  cst,  panis  tiius  cbariias 
tua  esl,  panis  tutis  oratio  tua  cst,  panis  Uius  esl 
compunctio  lairyinarum,  quibus  non  motlo  tua 
sed  eliam  pcccata  diiuis  amieoriim.  Ilis  utiquc  pa- 
iiibui!  .so  dic  ac  iiocie  rofici  asscril  Prophela  .saii- 
cttis  :  l''uerunl  miiii,  inqiiiens,  iacryiim;  mea-  pnr.a 
die  ac  nocie  [Vial.  xli).  Ccrlc  quauto  bis  panibus 
avidius  rericiebatur,  taulo  ad  poruitda  aliorum 
onera  fortior  roddebalur.  Calesiis  siquidoni  paiiis 
refcctio  ita  conlir>Ti:tl  cor  bominis  ut  cl  ipse  iii  la- 
boiibus  posiit  siibsislcrc  oi  se  fortem  comportand^s 
oiieribus  fr.-.lcrnis  volii  ei  valcai  cikiiib'^rc.  Corifc 


595  ADAMi  AUnAl 

qui  p.mibns  Iiujnsinotii  vosciUir,  i:nn  lorli.s  eflii  iuir, 
taiiio  flgiuir  poDtlerc,  iit  noii  dico  cvcricrc,  scil  vit 
♦»111»  vjiix  cojjilJlioMes  ci  iinitili.s  valcuiil  comiiio- 
vere.  Ouiu  ciiim  vel  ('X  Scri|>liiraruin  \el  cx  ];icry- 
niarniii  p;uiil>iis  (lulriler  el  avidc  r<;Iiciiiir  ani- 
inus  iii  vinc:i  Doiiiini  SaliaoUi  i.ilior.iniis,  iicn  int- 
pelliiur,  iioi)  a^itaiur  cogitutioiiuin  flaiibus  variis  , 
quia  ipsae  cogilaiiones,  eo  ipso  qiiod  vaiiii;  suni, 
lolidalam  consueti  cibi  rortiiiulinc  meiitem  a  sux 
slabiliiaiis  rcctiludiiie  noii  iiiflectunt.  Cuii)  pariibus 
hujusmodi  satiiratus  rucris,  sallem  scrva  mihi  ali- 
quid  de  reiii]uiis,  ut  ex  eis  rcTeclus  pos>im  ct  ipse 
in  laboribus  itieis  subsisterc,  qiios  supra  tiioduin 
el  ultra  vires  iioverisexcrcvisse.  Ctlerum  dc  aniiiiae 
tnx  a^gritudiiiibns,  de  quibus  rnibi  in  lilteris  liris 
conquereris,  ad  illiusopcm  cl  curam  fesiiua  confti- 
gcre  qui,  juxla  verbum  suuin,  non  sanis  sed  inalc 
liabeiitilius  vcnit  rcmcdium  exbibcre.  Ipsc  cnim  di- 
citor  Cliristus,  qui  et  sauciali  vulneribus  saluiiferatn 
irnctioneni  apponit.  Ipsc  diciiur  Jesus,  qui  unclos  u 
sc  plenx  satuii  restitnit.  Mcdicinu:  ipsrus  eflicaci:e 
volo  tc  comnieiidalum  esse;  cui  tu  devote  ct  hu- 
miliier  suppHca  ut  )nesD  <|uoque  invaliiudiiii  adsit 
ipsius  graiiai  eflicax  inedicina.  De  cceiero,  nii,  noli 
inihi  molestus  cssc,  ncc  a  mc  alitpiid  aniplius  quse- 
i^as;  qiiia,  licel  respondere  pelitionibus  tuis  deiii- 
ceps  non  ptoponain,  ic  tameii  in  veriiciie  diligere, 
quandiu  rn  vcritate  sleleris,  iion  deslsiani.  Vale  in 
Domiiio  semper. 

EPiSTOLA  IV. 

AO  EU.UDF.M. 

Arguit  quod  per  in'erposilam  persoiiam   respoiisum 
ab  Adanio  obtinere  (e)itaverit. 

Frairi  Osmundo  frater  Ada«. 

Asluluses,  ei  callide  agis,quid  qnod  per  tc  ob- 
lincre  posse  diffidis,  per  pcrsonam  inlcrposilaiii  a 
me  quaeris.  Et  rcvcra  talein  personam  iiiierp<isuis(: 
cui,  quodpcr  eam  poslulabas,  bac  vicc  negare  non 
poiui.  Sed  forie  alias  atiud  facerem,  si  taiitam  ab 
ea  pro  te  inslantiam  susiincrcm.  Nnnc  igilur  habes 
epistolain  quam  quxsisii.  Habes  et  cor  mcum  in 
visceribus  Jesu  Cbrisii.  Et  licet  me  gaudcam  a 
necessit-ile  scribendl  qiiicscere,  tairien  nunquam  in 
Spiriiu  sancio  desinam  tc  amarc.  Ulinam  huinilita- 
lis  me3c  liitcrulys  apud  te  reconditas  detiiieres,  ncc 
tenuitatis  inex  iuopiam  cxicrorum  auribus  inliina- 
res  !  Si  enim  pcr  Scripluram  probiberis  laudare 
hominem  in  vila  sua,  quomodo  cnileris  cfferre  lau- 
difaus  mcx  rusticilatis  opuscula  ,  prxscriim  ciim 
sccreti  amoris  iioslri  secrela  colloqiiia  deberent 
sxcularibus  quihusquc  celari  ?  Scniper  consuevit 
sancla  dilectio  coUociilionibus  secrciis  gaudere.  Eo 
facilius  lixc  flanirna  resiinguilur  cum  venlis  expo- 
sila  inconsultius  proponalur.  Qiiod  igilur  tibi  c.v 
inagno  amore  secrelius  dico  vel  scribo,  vidc  ne  per 
ic  fial  in  propatulo.  Qui.t,  ul  di.xi,  sxpc  fl.ilibui 
venlosic  laudis  teprs'Mi  aui  c^siinuiiiuir  vis  aivioris. 
Yalc  iii  Uomino  scnipcr. 


IS  PEftSt.M.f:  596 

A  LPISTOLA    V. 

AD   EtMDl-M. 

De  aiitore  Dei. 
Dilt.clo  siio    in  Cbristo  fialri  Os.mii^do  monacho 
IMoriuiiiiaris  fialer    Aoaji,    humilis  scrviis  fratrum 
Pciistnia.*,  in  Morltioiiiari   niori    viliis  cl  vittutibufi 
vivcre. 

Lllinam,  lili  mi,  sit  libi  marc  morluinii  qiiod  fuit 
Israeli  mare  Rubriim,  ul,  duin  tibi  pcr  illiid  libcr 
transiliis,  duce  gratia  ,  dalur,  in  eo  ciim  suo  PUa- 
raoiie  per.seqiieiiles  te  iEgyplii  siibmcrganttir  !  Gio- 
riose  eniin  siib  maini  Moysi  triumplians  de  illis, 
per  illud  feslinas  ad  solitudincm.  Quippc  qui  didi- 
cisli  expei-imeiiio  quod  divino  aniori  sii  amicissima 
solitudo.  Qui  eniitt   amori  ccelcstiuin    vacat,  fugit 

B  lurbam  slrepilus  vitat,  et  frequeiis  Marlhac  mini- 
slerium  M.  via  faslidil,  ut  audirc  ci  viderc  eo  se- 
cui-ius  nvr  secrciius  Chrisium  possit.  Nihil  certe 
latTP  facit  ad  an)oris  negolium  qiiam  solitariumesse, 
id  est  monacbum.  Nam  religiosa  el  quicia  monaclii 
conversatio  ipsa  est  qiiam  sanctus  amor  desiderat 
soliludo.  Nec  lanien  anioris  liujus  pretas  in  tanta; 
soliludinis  otio  conslilaitur  ut  pix  sollicitirdinrs  ti- 
more  privelur.  Sed  timorata  et  titnida  est  scniper 
aiiians  anima,  ne  in  amoris  sui  periculum  sii  a  bono 
opere  'pcr  iiegligenliain  otiosa.  Et  talisquidem  esl 
anior  divinus.  Scd  nibiloininus  pia  plcnus  est  solli- 
citudiiie  anior  fralcrnus;  el  qiii  sinceriter  allcruni 
diligit,  a  dilecto  respectus  sui  oculum  vix  rcfleclit. 
Ecce,  fili,  dileciioiiis  luae  suscepi  lilieras,  et  niihi 
IcclaK  siinl,  et  ex  earum  lectione  cognovi  apcrtius 
quoil  rcvera  amor  nunquam  cst  otiosus.  Ubi  eniiii 
iiifii^ii  airecliini,  iiluc  dirigil  oculum,  nec  insaliabili 
oculo  patiHir  non  videre  quod  affeclu  tenaci  et  avido 
dclcclat  amare.  Videlur  hocsapere  poela;  scnteniiu, 
licei  loqiialur  d^  dilcclione  contraria,  iii  quodaiit 
vorsicuio  i(a  iiiqtiiens  : 

rn  cal  iolliciti  plena  (imcris  nmor. 
(OviD.,  episl.  I.) 
QtieinadnioJum  enim  natura  ignis  non  quiescil  rn 
sui  nutrimentuin  soibere  rnatcriain  qux  ei  siippo- 
sila  fueril,  sic  mens,  nimirum  aniaiitis  desiderio 
anioris  igniia,  totam  lem  qnam  diligit  in  sui  attra- 
liil  gaudii   incrementa,  soliicile  de  illa  cogiiat,  Ix- 

jj  lanlcr  de  illa  loquilnr  ,  et  ubicunquc  thesatiruni 
reposuorit  sux  dileclionis,  ibi  nimirum  claflectum 
ci  aspcclum  deleclabiliicr  collocat  sux  menlis.  Dbi 
euim  amor,  ibi  oculus,  ei  Juxla  evangelicam  sen- 
tenliain  :  Ubi  cst  (hesaurus  tuus ,  ibi  esl  ei  cor  tuum 
(Mauh.  vi).  llabel  quilibet  in  amore  suo  gaudiuin 
siium,  et  de  re  circa  quani  niDgis  allicilur  pleiiius 
gaudet  el  dcicctabilius'mcditalur.  Etqtiitl  ii)irum,|(ili? 
Cerle  iiiler  potcutiasanimx  nulla  esl  aiiiore  liberior, 
niilla  iiberalior,  niilla  dulcior,  nulla  esl  xque  fortis. 
Cainiiialeriamsibiaccotninodainflamtnuiilainveiierii, 
ignescit  vehcmftiiter,  xstuat  dulciter,  ardei  suaviter ; 
et  ciim  fortiie.''  accensa  fuerit,  vix  eam  res  aliqua 
iiitercidil.  Veruin  libi  considerandtim  est  qiix  iyni 
luo  lomeiita  adlMueas.  No»  fatillime  poles  Jecip», 


B9T  EPISTOL.l-.  598 

diiin  foriiler  amas  quod  amoic  tuo  tlignnni  esse  A  bitum  reYcroiiiiu-,  nostia  nccossiiaiis  dileclio,  thiin 

ogredi  lcrDiinos  ^ioaMac  coiineolionis  coinpellitiir. 


niiiiiine  ceriins  comprobasti.  Virluli  impenJciidns 
tm  auior.  Sola  animi  virtiis  tliligenda  ost  in  liomi- 
Hiltns.  Sed  sola  anima  virliis,  cum  sit  appclenda, 
^pecialiter  et  itiliiantcr  imilaiida  est ;  esl  ciiani,  iii 
«liiocunque  fuerit,  singiilariicr  diligcnda.  Ilj?c  iil- 
circo  diserim  amaniissime,  qiiia  nimiam  cito  capc- 
ris,  el  mc  videris  diligere  qtiasi  dc  sanctitale  inca 
conscins  sis.  Sed  licct  me  quamvis  imlignuin  gau- 
•'eam  diligi,  nollein  te  lanicn  in  ainore  cnjnspiam 
frindcm  jiati.  Dilige  Douin  fdiilcin  sapienlia',  au- 
clorent  viilutis.  dalorcni  gratia>,  proinissorcm  glo- 
rtv.  Iieatitudinis  iargitorcm.  Scrvire  illi,  regnarc 
esi;  diligere,  virtus;  inliaTcre,  sanoliCas ;  perve- 
oiie  ad  illum,  saltis ;  illuin   lcnere,  lionor  cl  gloria  ; 


in  airectn  procul  dnhio  niinoralur.  Ex  lioc  efriciiiir 
ad  visiiandtim  lardior,  vcrcoundior  ad  collnqniuii», 
ad  salutanduin  (iinoralior,  ud  petciiditm  liniiilioi, 
tcnacior  ad  praestaiitluin.  Ciim  ego  itaqne  siin  iiiier 
moilicos  miniinus,  (n  magnus  intcr  maxiinos,  qiix, 
obsecro,  rerum  tam  dissidentinm  poiest  esse  con- 
vciuio,  ut  in  rebus  tam  disparibus  amica  sibi  pari- 
tale  dilectio  dclcctclur?  ISon  lia»c  idcirco,  Patcr 
vcncrande,  dixeriin,  quod  te  dcsistam  aliqiianilu 
vciicrari  el  diligere,  dummodo  apud  te  conversari 
viitus  et  vcrilas  non  tfesislanl.  lltas  enim  diligo:c 
ad  quamciiniiue  sc  oHicinam  contnleriiit,  inei  cst 
oinnino,  Jesu  opituljnlc,  propositi ;  ncc  illi  poieru 


cum  illo  csse,  bcalitudo  el  felicilas  sempitcrna.  Ca--  ^  pcr   atTocluin  dccsse,  queni  gratia  vtdueril  (anlis 


lerum,  sicut  asseris  in  liltcris  tuis  quod  niliil  a  nie 
rcqiiiras.proliibiiiOMCm  meam  beneservare  vidcris. 
Sed  quid  esl,  obsecro,  milii  scribere,  nisi  alicnjns 
rcsponsi  rcscriptuin  rci|uirere,  ul,  dum  quasi  com- 
pollor  rc  |)oiiilere  lilteris,  indirecle  iiiteras  expetere 
videaris.  Vernmiamcn  propter  iioc  non  irascar  tibi, 
si  volueris  et  potueris  sacpins  rescriberc  milii ;  quia 
revera  ex  rrequentibus  litteris  cst  ainoris  quxdam 
probatio  permaneniis.  Ego  aulem  nibil  aliud  a  le 
quxro  nisi  ul  pro  pcccalis  meis  ad  Doum  tua  per- 
sevcrct  oratio,  et  sic  pcr  ejiis  gratiam  vivas  ut  di- 
gnus  sis  qui  quod  pclis  oblineas;  quia  nulla  niiiii 
de  meis  meriiis  esi  fiducia,  nisi  nie  oratio  adjiivet 
et  sublcvet  aliena.  Valc  in  Doinijo  scmper. 

EPISTOL.\  VI. 

AD   ODONEU  EPISCOPUM   PARISIENSEU  (2). 

Arguil  ipsum  quod  snce   diceceais  presbyteris  laUias 
imposuerit 

Palri  in  Cbrislo  charissimo  0.  Dei  gratia  Parisien- 
si  cpisctipo,  rraler  A.,  omnium  nionacborum  miiii- 
inu.s,  saluiein  in  spiritii  scicntix  et  pictalis. 

Quoiics  scribil  amicus  meus,  aniicitia.'  ralio  ct 
antoris  pristini  usus  ad  memoriam  redil  :  iton  ita, 
fatcor,  vonerabilis  Patcr,  affeciio  niea  te  sibi  sentit 
accoininodiim,  sicut  antc  consuevit  aliquolics  cx- 
periri.  Veruin  n(m  Iioc  amici  vilio,  scd  alTeciioni 
potius  vitiosx  ascripserim,  licet  occurrat  inibi  ali- 
quid  unde  non  immerito  allerari  dileclio  viJeatur. 


splcndoribus  iUuslrare.  El  ccrie  licct  ainor  graiui- 
tus  omnem  pene  liabeal  nec.essitaiein  rcvercnlij; 
suspcciam,  nnn  polest  amalor  virtulis  ista  afTo- 
ctuose  non  diligere  etiam  in  epistopis,  licct  saiagal 
castigarc  afiroctum,  ue  se  per  elTecium  proiiai  foris. 
Applausus  qiiippe  conlemplibiiium  erga  speciabiles 
facillime  de  convcnlu  arguilur.  unde  consultius 
intra  affectum  puritas  amoris  se  coniinel,  qnain 
se  foris  aliquibus  indiciis  manifcstel.  Ego  proinda 
incola  clauslri  dulcius  et  securius  elegi  frequen- 
tare  Cisterciensis  philoscpltix  luguriuia.  qnant 
amicum  sequi  et  per  urbes  invisere,  qiiem  me  higco 
pene  in  cpiscopo  pcrdidisse.  VerunUamen  danini 
hujus  in  hoc  idoneam  rccompensaiionem  recipio, 
^  si  pcr  vencralionem  tuam  misericordia  el  verilas 
apud  alios  ci  maxiine  subdilus  faciunt  quid  facien- 
dum  libi  per  sacerdolii  ministcriuin  injunxcrunl. 
Slatua  saiis  cs.  pasiui  ct  profectui  animalium 
communem  te  cxliibc,  ui  qui  dc  niodio  erecius  cs 
supcr  candclabri  cmiiienliam,  universis  ardeas  in 
Iiicernam.  Venit  leinpus  ut,  si  quae  est  glurise  tu» 
niagis  splendor  eluoescat,  dum  de  firinamento  £c- 
clesise  illc  Lucifer  occidit,  qui  vitx  sux  radiis  et 
doclriiix  splendorihus  lum  lolies  hemispltxrium 
illustravit.  Te  arbitror  inielligere,  sapienti  eniin 
loquor,  quia  dc  pix  mem«rix  cantore  Parisiensi  (3) 
id  dixcrim,  ct  ulinam  de  lanli  viri  morle  doleas, 
qui,  sccuudum  quorumdant  «pinioitcm,  niinime  de 


Pro  vario  sanc  rcrum  slatu  amoris  natura  se  va-  d  ejns  dolebas  absentia,  cui  taincn  rei  lidcin  non  po- 


riat,  et  erga  causas  'dissimiles,  dissintiiesque  maic- 
rias  solet  dissiniiliter.xsiuare.  Cum  igiiur  in  iiiio 
codemquc  homine  amicum  altendo  cl  episoopuii), 
et  altcruin  faniiliari  gaiitleal  diligciitia,  alterum 
vero  pro  dignitatt:  sibi  cl  exigal  rcveieiitiam,  ainor 
reverentix  nescins  dcniiniitiue  iinpaliens,  lantx 
dissidenlix  non  ooiiseiilit.  Ubi  nimirum  iii  anioris 
iiogoiio  intervcnii  nooesbilas  reverenlix,  ainur  pa- 
titnr  de  inxqnaiitaie  dispendium,  soquc  suo  jtire 
charitas  spoliari  conqucrilur,  ubi  exsulal  a  contu- 
bernio  unitalis.  Dum  igilur  honoii  impcndilur  dc» 

(i)  Otlo  de  Sulloio,  qni   defnnoto    anno    1196, 
M.inrioit»  opisctipo  P.trisieiisi  sncoessil. 
(3j  lnniicre  vidciur  Pciruin  canlorem  Parisieii- 


liii  adhiberc!  Omilienda  sunt  inlerim  alia  qux 
famx  luxjiitpuial  communis  vulgi  opinio  duriori 
«luiilem  inveclione  digiiissiina,  si  essel  qui  te  vere 
diligcrci,  el  vcra  esse  illa  invcniens,  te  verc  ac- 
ccssiliileni  ainicis  corroclionlbns  invcnirot.  Sed 
forlo  oansaris  nie  irreverentius  loqni,  iiec  omniMO 
huiniliiatem  id  sapcre,  qnod  invelior  in  opiscopum 
tain  amlacter.  Sod  boc  est  revcra  qnod  liixerain, 
quia  atiior  roverenliam  nestit;  imo,  sicul  sibi  ani- 
inus,  sic  secure  loquitnr  cum  amioo.  Obliius  sum, 
laicor,  episcopalis  revereniix,  de  anliquo  amore 

scm  scripiis  suis  illustrcm,  qni  factus  inonachiis 
Oisleicioiisis  in  Loiigiponiis  inona8terio,  tton  sitid 
opinione  sanc.itaiis  dooossil. 


C99 


ADAMf  AUBATIS  PLRSE>L€ 


600 


iiillnic  qiiiil   leiiimns,  iiec   ajjscns  polero  unqiiam  A  rabanl.  Dc  cxlero,  P.iter,  aliqiii  iii  conJc  liabco, 

pavccrc   libi  :  i|uanlalilicl  dobcaliir  revcrcnlia  <li- 

giiilali,  zeliis  viliis,    amor   ilchclur  xirliiiihiis,  et 

nlinani  iKnidlaiio    nosira   In   aniico  non   iiiveniai, 

iincle   viiliiiis   foiat   vcl  inferat,    se<l    qiiod    poiiiis 

ipsum  Ixiificct,  sc  dclotioi!  Ox-lcrum  ciim  paier- 

iiilalein  luam   viiicrc  per    ineiaelipsum   morncro, 

••\priniani  libi  viva  vocc  qiiac  iinnc  n'clius  arbilra- 

lus  suin  relitere.  Silenlio  lanien  prxtereundnin  non 

ocnseo,  quod  lere  omninm  opinioiie  vulgalissiinum, 

le  videlicct   dicjecesis    tuae   laliiasse  preshytcros, 

qtiod  non  modo  a  perfeclione,  verum  eiiam  a  pie- 

laie  cl  Ijusiiiia  vidcinr  cssc    pciiilus  alienum.   ^i 

lioc,  vcnerande   Palfr,   gravc  fecisii  scandalum  ic 


qiiac  fongiiiu  el  fortc  indignuin  cral  scribere,  qua: 
cuin  niinliiis  nosier  vel  nniilii  viv.x  vocis  miniiitcrio 
vfncruioni  lua*  cxprcsscrinl,  si  exaiidilione  «lign» 
judicavciis,  humililercl  obnivc  po^^tiilo  adiinplerc. 

EnsJOLA  \n. 

AD   ODONEM    r.PISCOPrH    PARISIL.NSEM, 

Tota  esl  de  amore  el  linmiliiate.  Sub  fniem  gratins 
tKjii  de  cliiirilate  duabns  mulieribui  impensu  tcm- 
pore  fnmi9, 

Odom  venerabili  episcopo  Parisicn^i,  (lucmin  Spi- 
rilii  sancio  dili^il,  rralcr  Adam  pi-ccator,  saliitcm. 

Iii  iricnlcm  mihi  sacpiiis  veiiit,  iii  tibi,  amantissime, 
sciibaiti  a!i(|uid,   iindu  et  queni  ufrcctiim  liabeam 


amantihus,  et  qui  de  lucorna  super   candclabruin      crga  te,  tibi  aliquatenus  Minolescat,  et  tu.-e  crga  me 


pohita  flanunam  polii:s  exspectal;anl  qiiam  fuinum, 
le  niiranlur  cl  dolenl  in  liac  parle  polius  fiimare 
qiiam  flamiTiore.  Fuinus  quippe  ocuiis  ir.olcslus 
esse  soJcl  et  naribus,  cl  qui  dc  ic  exempia  lucis 
vidcrc,  cl  olfactuin  bonae  spei  concipcre  se  spcra- 
bant,  in  ulroque  de  contrariis  molesliam  paliun- 
tur.  0  quid  vcra  dileclione  (idelius?  quid  sincerius 
cliariJaic  quae  firina  csl?  quai  dum  ex  modico  fer- 
inciili  loiam  niassam  coiruinpi  non  dubitat,  aliquo 
inaloquodeviiari  vaicalcauleriari  conscienliain  non 
pcrinitiit.  Uiinainmaluai  istud  nec  lu  in  consueUiui- 
iiom  ducas,  nec  exemplo  luo  miser  mtindusad  consc- 
ciiliam  [conseculione]  liahalur,  quiii  poliiis  reme- 
diisinanifestae  pcenileiiiiaeiion  c&sc  faciendum  dedo- 


(lilectionis  alTectio  incalcscat.  (Jlinam  scrnio  meui* 
ajtud  te  olei  viccm  exliibeat,  (|uod  duin  in  anioris 
lui  fl.immam  millilur,  ex  hoc  flamma  eadcin  nutriri 
vaical  ct  augcri  I  nutriri  dico  el  augcri  erga  me,  qui 
eisi  noii  sumdigiiiis  quein  di!ig.i?,  qujrciinqiie  tainen 
digiiasuiilnoiianiligoieamaie.  Yerumalio  bono  noii 
indigci  aniniae  mea;  mendacitas  [inendicitas?].  nec 
aliud  de  negotiis  amioitiae  ernolutncntum  desiderat, 
quam  ut  ainare  el  amari  fciiciier  merealur.  lloc  mihi 
t  liimest  ad  amicosnegolium.  Ilaec  mihiinscribcndo 
£ola  materies,  nec  aliud  possiim  mcis  litleris  laudare 
vclililigere,quamquod  ila  sufTicil  tenaciler  nos  unire. 
0  foiix  unio,  a  cujus  compjgc  sanclus  arnor  pra;cidil 
et  separat  quiiiquitl  se  a  mundana  non  dividtt  vani- 


ceas,quodexempioluioperisininuses.seculpabilodo-  C  lale!  0  felix  amor  qui,  sicul  trahil  de  aniiiii  virluie 


cuisii !  Tanius  quippe  cpiscopus,  laiitum  dcsidera- 
tiis  ab  oninibus,  tantis  saiicloruni  oinniiim  voiis  a 
Domitio  expeiilus,  tantis  ridelimn  lacryniis  ad  pro- 
forenda  gennina  pcifeclionis  irrigaius,  non  debet 
li:ibcre  in  conscientia,  rr.ullomiiiiis  agerc  debel  ia 
evidontia,  unde  sua  Ixdalur  opinio,  uiide  tani  do- 
vota  omnium  exspecialio  defraudetur.  Quod  si,  iil 
dicitur  ab  aliquibus,  le  niultis  dcbilis  obiigaluni 
necessitas  aliquid  agere  compuiit,  uiii  lanicn  lyran- 
uica  non  iniervcnit  extorsio  ani  poiestaliva  cx- 
aclio,  sed  liumilis  acsnpplex  nccessilalis  insinuatio, 
aliquid  beiiigne  rogaverit,  cerle  non  boc  lam 
talliaiioncm  dixcrim  quam  colleciam.  Licci  enim 
ei  boc  peifociionem  noii  redoleat,  saiius  tamen  fuit 


origiiicin,  sic  non  iiabol  aiiunde  quain  de  vcritatts 
©perihus  inccntivuin  !  felix  ,  inquam  ,  amor,  cui  est 
iiiimica  spes  saiculi,  cui  esl  lota  ambilio  in  desideriis 
aeteniorum  :  amor  nimirum  sanclus  quanlo  est  cor- 
ruplionis  impatiens,  tanto  ei  suspecium  esl  quid- 
quid  noverit  subditum  vanitati.  Denique  sicut  non 
decsl  ei  aemulalio  aeinuloruni  vehcinens,  sic  non  deesl 
ei  appelendorum  cogiiitio,  ne  fallatur.  Itaque  de 
splendore  veritaiis  insiruiliir,  ne  eiim  mulliplex  va- 
iiiias  tcnebrosae  varielaiis  obscuret.  Satagenie  autein 
viriute,  ad  dcsideriura  incorrupiionis  accenditur  ei 
cxlcnditur,  ne  eum  concupisconlia  carnis  einolliat 
el  enervcl.  0  si  processibus  cjus  persevcranlia  non 
defucrit,  quid  iii  perfeciione  sanctus  amor  pr.-cniii 


boc  semcl  in  vita  agcre,  quani  prffpcdicnte  incerl;e  *^  obiinebit?  Quid  ilii  gloriae  erit ,  cuni  in  pleno  siilen 
inorlis  articuio,  inulla  dcbita  impersoluta  dimitlcrc      dore  verilas  infulgebit?  Quid  illi  suavitatis  el  dul 


in  grave  debitoris  pcriculum  cl  damnuin  irrcpara- 
bi!e  crediloris.  Ssepissune  enim,  iino  fere  scmper 
isiud  solei  evenire  episcopis,  iifis  obeiintibus,  sic  a 
jioiesiate  lerrena  bona  eorum  diripi,  ut  quod  do- 
buerint  vel  ordinaverint  non  patialur  exsolvi.  In 
iiieliorem  partetn  ctiaritas  interpreiari  solel  ambi- 
giia,  quain  conscienliain  habueris  in  faclo  lii  vi- 
deris,  ne  fortc,  quod  flbsil!  idolorum  (scrvitus) 
avarilia,  dc  Christianoruni  cpiscupo  eulioreiii  fece- 
ril  idolorum.  Yerinntamen  eisi  te  non  repreheiulut 
coT  luum,  specici  tamen  mala  facta  cst  univcrsis 
in  scandalum,  diiin  ct  lualis  insullandi  praRslaiur 
occusio,  ct  boni  se  doleiit  in  lc  pcrdcrc  qnod  spe- 


cedinis  erit,  cum  perseveranlis  virtuiis  desiderio  ad 
pleiii  ainoris  meridiem  efTervebit?  0  beata  exspe- 
clalio!  0  voiis  omiiibus  remuneralio  appeienda  !  o 
felix  aiiima  quae,  cuin  hanc  margaritam  invenerit, 
pro  comparalione  ipsiiis  quidquid  cst  aliud  di^tra» 
hcre  non  cuiictalur  !  Cor}iuris  ilaqiie  et  anim:c  iii- 
ciinclaiiter  est  disirahciida  pos^essio,  ut  lliesaunim 
in  agro  absconditum  v.iieas  folicius  qiiscierCi  eflo- 
dere  forlius,  cerlius  invcnire,  relincre  lirinius,  jii- 
cundius  possidere.  Ahjicienda  sunt  onera  sa>ouli, 
honores  coinpuiaiidi  in  iiihilum,  ncquilia  omiiis  ro' 
peilenda  ab  aiiiino ,  ut  possil  aliijuatcnus  sancti 
an:oris  priniiti:tS  prangusiare.  Sicui  ciiiui  puris  ineu- 


eoi  f:pistol/E.  co2 

tibiis  (ligiiariler  itifliiil,  sic  el  iiheras  Iiivcnirc  dcsi-  A  insanahili  (lcqii;is&alur.   lluniiliijli    proiiufe  oiiiiiis 


deral,  qiK.s  iioii  exliirbci  aut  occiipcl  lcrreniC  slrc- 
pilus  aciionis.  Ubi  eiiiiii  Spiritui  s.uicto  soiemne 
Sabbalum  agilur,  fcriaia  incnle  opiis  csl,  qu;e  :ili- 
qiiateniis  scrvilis  operis  (lcformitate  iion  obiiiibiicl 
spiritiialiuin  l;('tiliarn  forianini.  Iii  liinoris  feria  de 
iiiilio  sapieiilia;  anior  siimil  exordiiMii,  peccaloiuiu 
tumiiiiibus  niicin  ponens.  In  fcria  piciaiis  id  agiliir, 
ul  ciilliii  (livino  intendalur  sinccrilercl  opprcssoium 
iniseriis  ('oiiipassioiie  sollicita  succnrralur.  In  feria 
qii;e  spiritus  scienli;e  nuncupatur,  aiiimus  ad  into 
rior:i  se  rctralicns,  sua;  pensal  sulililiter  ralionisju- 
dicium,  ne  ipsiiis  caligante  vel  fr(g(;s.;eiite  igiiiciiio, 
in  liis  qiiicageiida  sunl  obsciiretur.  Iti  feria  spiiilus 
loriiludinis  providetiir,  ut,  cuin  lempiis  teulaijonis 


altiliido  siispccla  esl,  qiiam  esse  amicam  snperbia: 
iion  ij.^ii()rut.  Qiiidqiiid  caio  gloriam  rcpiilni,  odit 
c(  cxsccraliu  litiinilitas,  licct  iii  siia  simplicitatc  ita 
£C  conlineat,  ut  de  re  iiiilla  vclit  vcl  audeal  jiidi- 
carc.  Aiiians  quippc  bilcntinin,  sccrcli  appclciis,  iia 
SII.T.  nicdiocrilatis  se  coaictal  liinilibus,  ul  nibii 
aliiul  appeiat,  qiiam  se  scire.  Sciie  alia  esse  credii 
stipciniitim,  sciri  ab  aliis  cxistimat  veritalcin.  Tain 
siipernuitalis  expers  est,  quom  jactanli^,  in  allero 
teiiiporaniia  ulens,  in  altcroju»liliic'dcsiderioinarde- 
Fceiis.Magnamhicadvcrlercpolcsbuinilitatisprudcii- 
lian],qu:t' muiiicipiumincntisbiscoininunilobstaculiSt 
ad  omne  certamcn  inexpognabilis  oi  cst  forlitiulo.  0 
fclix,ovcieneccsiariaviriusbuiiiililas,qu2e,dumn!biI 


adveiicrit,    necessariis  munita   pra^sidiis   virilitcr  "  aliudqiiamscscireappelil.seniiaime  abejiisscieniia 


aniiiia  reliictclur.  lii  spirilu  consilii  fclix  feria  cele- 
bratiir,  diim  animus  ad  omiie  quod  intcndit,  niliil 
dc  Sft  (idciis,  Spirilus  sancli  consilinni  quicril,  se- 
que  aliis  iii  codem  Spiritu  coiisiliatiiim  pcr  oiniiia 
rideleiii  impendit.  In  f.-ria  spiritus  inlclligentio)  !anlx 
purilatis  fcslivitas  ngitur,  ut  non  modo  (crrctix  af- 
fectioiscs  aniiiiiim  onerenl,  sed  ctiain  cori»oriiiii  ima- 
ginalioncs  iion  subeant ,  ul  lanto  clarius  ca>lcstia 
contcmplcn  ur,'quanlo  feiitius  quue  tcrrcna  siinl  iii- 
tcriin  in  mcmoria  liabcntur.  Quid  de  iila  exircma  cl 
Euprcma  fcria  dixerim,  qua'  spiritus  sapicniia.'  ap- 
pellatur?  Non  inibi  datum  esl  experiri  qiiam  magiia 
est  multiludo  duicedinis  bujiis  Sabbaii;  quippe  ({tii 
necdtim  pra^ccdcnlcs  fcrias  uierui  ceicbrare,   sed 


sapiciiliiC  calcstis  ibesaiirus  abicondil!  Igneni 
quippe  sccrcti  amoris  sub  coiisideralione  propriai 
viiiiatis,  quasi  suii  qiiodam  ciiicie  bumilis  aniinus 
coiitegit,  uiide  se  devoti  cordis  (.fnciiia  ad  illustra- 
lioiicni  ct  fervorcm  acccndil.  0  quani  libenier  liumi- 
iis  Clirislus  ad  diversorium  lale  se  coUigit,  ubi 
amuris  igncrn  cjus  sempcr  paratum  adventui  bunii- 
lilatis  soUiciludo  cuslodil!  Ut  enini  dicil  Psaiinisla  : 
Jgnis  aiite  ipsum  piacedet  {Psal.  xcvi);  ct  anima 
illa  idoiiea  esl  illuiu  rcciperc,  qiiem  non  oportel 
igncm  aiit  oleuin  mcndicarc  be  inlus  cl  de  r<Klu 
bx'C  vcniunt,  et  qui  igncin  sciiicl  accensuni  iii  sc 
volueril  pcnlurare,  omnes  solliciie  obliiicat  adiius, 
pcr  qiios  veniosx  vanitalis  levilas  ad  exstinciionein 


.   —  p  . 

necdiiin  in  spiritu  timorisDoiniiii  scrviiulicrimlnum      igi^is  valcat  insufnarc.  Yeriini  etsi  igiiis  qui  velie 


et  vitiorum  lumultibus  valefeci,  quo  paclo  de  cscteris 
feriis  sapieiitiae,  aut  de  ipso  sapicnliac  Sabbalo 
audeain  commciitari  ?  Ex  bac  ipsa  pia:sumplionc  fa- 
cilc  esl  intclligcre,  me  nccdum  iiuelligeiiliie  vcl  sa- 
pieiitia}spirituiii  pcrccpisse, qiii  dercbusiam  abdiiis 
iDCxpcrtiis  ausus  siiin  dispulare.  Cunfido  tanien  quia 
:tpud  dilcctoris  aiiimum  amor  excusabit  excossum. 
Id  iiiminim  liabel  sanclus  aniur  odicii,  ut  sicul  de- 
licliim  iii  dileclo  nullatcnus  dissiiiiulal,  iln  el  con- 
fitenli  dare  veniam  benigiia  facililatc  iion  ncgat. 
Hevera  si  inessel  mibi  timoris  Doinini  spiritus,  l<- 
iniiissein  aut  vidcri  niagniloi|uum,  ct  rne  pulius  sub 
inodio  bumililalis  abscoiidcicm,  qiiam  iit  inagnis  ct 


luenlcrcircrbueril  vciito  llaiilc  (lon  exslitiguiiur,  sed 
uccciidiltir  inagis,  adeo  tamen  esl  (orniidobisa  Itu- 
iiiililas,  tit  nuii((uam  de  humiii  coiiscientiai  divcr- 
sorio  progrcdi  tuluin  piitcl.  Ibi  slcllam  inaris  Ma- 
riain  libcre  cogiiat,  ibi  feliciter  assisiit  partui  Yir- 
giiiis,  ibi  beaiae  illi  infantix  dclectabiliter  adjoca* 
tur,  ibi  sc  lolum  Yerbi  coaptat  cunabulis,  moruiu 
innocenlia  fclici  coliudil  infanlix,  el  in  cordis  ju- 
bilo  pucri  vagitibus  coinbalbuiii.  Preiiosissimis  ba- 
bet  pro  scricis  illis  adoriiari  pannicuiis,  qu^us- 
obvolvilur  Vcrbuin  infaiis.  Deinceps  ad  diviiKiiu 
illud  pecloris  sacrosaiicti  sacrarium  lota  aviditaie 
se  convebit,  el  quanlutu  vacal,  piena  du  coelo  ubcr;^ 


inirabilibus  super  me  ambubircm.  Uiimilitati  sanclae  d  sugil.  Tatibus  interim  nutrifnenlis  tenera  deiiciaiur 


onuiis  fere  cs(  odiosa  prxsiimptio,  ct  quanluiniibet 
in  sublimi  excievcril,  niliil  sibi  liitius  essc  repulat 
quain  latere  prudciitcr;  coclo  iiiliial,  duin  se  jiixta 
sui  noininis  ratioiu^in  ab  liumo  iion  dividit,  ct  quo 
sc  in  sui  aestimatione  inclinal  infcriiis,  eo  ccelestium 
accliiiis  est  aUiludo.  Nescio  quo  pacto  cliam  in- 
clinare  ccclos  polens  csi  spontaiiea  bumiiilatis 
dcjcciio,  et  niira  faciiilalc  cflbleslcm  exalialio- 
«eiu  adipiscitur,  duin  humi  Ixla  rcsidcns,  ct 
de  biimo  nihil  appetcns,  dc  solo  conscicnliac  te- 
siimonio  gioriaiur.  Kon  sic  illa,  non  sic  nalioDc 
coelcstis  supcrbia,  qti3C  dum  ju.xta  siii  ralioncm  no- 
iniiiis  bupcr  .sc  ire,  ct  scipsaiu  SMj>crgrcdi  iiililHr, 
*uo  ip>o  poiulcic  pijccipiiaia  iiilcrius  coufractioiic 


infantia,  ul,  cum  in  virum  perlectum  provecliori 
a;iatc  profeccrii,  portare  el  peragtire  possit  ncgo- 
tiuiti  crucis.  Gratia  sane  boc  opus,  quos  viiii.tis 
provectio  exerciialos  pro  consueiudine  sensus  li;i- 
bciis  de  sapicnti;cs(udiis  imbarbavit.  Mecuiu  optiine 
agit,  si  inter  collaciaiicos  suos  me  Jesus  nicus  coii- 
iiiimerct,  si  susccpio  iiilerdum  ad  malris  ubcra  su;jj 
dcliiiiliotiis  sorbiliuiiculas  pailialur.  .\d  liuc  qiii{qic 
Talris  Vcrbuin  vitx  p.inis  cutiniiinui  votuil  in  l;u  lu 
carnis,  u(  qui  in  foriiia  Dci  cibus  erat  sulidus  aiige- 
lurum,  por  abbrcviationcm  cariiis  cxiiianiret  sc  iii 
sorbiliunculam  parvulorum.  Obsecro  tc,  chaiissime, 
cum  tibi  conviviuin  esca?  fortions  sapucrit,  cii.u  le 
giandiunicibusoblcctaverit,  iiideliciistuisncsisiheie 


603  ADAMI  ABBATIS 

iiiiDiciror  pnrviialis.  Si  ail  <olcl  r.iiiiliim  sapi«'ntix  A 
S :ibl);tt(iiii,  iiitcrdiii!)  Spiritti  siancto  t.'  profnuvcnlo, 
liervoiioris,  toI  id  sallcm  milii  impcin,  iii  ite  i.Mvcr» 
fiorii  iioii  ojioiar  Vcrbi  iiifaiilis.  ilic  iiilcrin)  lot.i 
pliiiosop!ii.u  mc>L'Cst  ralio,  alilii  qnaiii  liic  noii  pos- 
sem  osse  Siiaviiis,  liiiic  tola  ponilct  cxspeciaiio  spci 
iiiea'.  Paiviiliis  stim,  cui  lacleo  cibo  opits  csl,  nuit 
tuiiJo.  i]uanquai)i  in  iiicrcine^ila  inea  iransire  iion 
dubilem,  quidquiil  amiconim  iRcoriiin  beata  esuries 
de  cibo  devoral  foiliori.  C:i!leruii)f  amaiiiis:>tme, 
videbo  racicin  luain,  cum  vacuuiii  fucril,  qtioniain 
notidum  vacut.  Auni  prxseiitis  sterililas,  cl  totius 
iiiiindi  coininunis  inleriius  me  Jumi  reiincnt,  et 
(IM.isi  ciiidam  funcri  assislcreme  comfieltuni.  Cgre- 
diar  tamen,  Deo  volcnle,  aliqnaniio  desepuicio  liii- 
jtismudi,  ot  in  ainicorum  v.silaiiontbu&  cl  colloquiis  U 
sn&citabor.  Tu  cosinterim  meo  salulabis  ei  nomine, 
qtios  roe  ciiaritale  non  licla  diligere  coinperisti.  Pro 
duabiis  iilis  paupcrculis  mulieribus,  Dcuiii.ul  crodo, 
(iiiientibns  libcialilati  lux  grates  rcfero,  qnibns 
apud  Balneuiuai  buc  (4)  faniis  teinporc  iiiiseiicor- 
diier  ex  parte  iiiaxinia  providisii.  Ne  trahal  ab  illis, 
obsccru,  pietas  manuni,  a  qiiibus  nonduin  iamis  ne- 
cessilas  se  relraxit.  \Jc. 

EPISTOLA  Vlll. 

AD  STEPIIANUU  CAKTUIISII^NSEM   UONACUUM,  £T  rRIORCU 
DE  PORTIS. 

De  meJiianda  Chrisli  iufantia  et  paaione. 

Fratii  ct  aiiiico  sibi  in  C.hristi  amore  veiiss'm« 
Stei>u.vno,  nionacho  Carthuslensi.etprioridePorlis,  _ 
:ibbates  do  Caroliluco,  et  de  Sarnaio,  et  novissiniMS 
>i<iniuin  de  Persenia,  in  Spiritu  saiiclo  amare  feli- 
cilcr  ct  hdeliter  rcamuri. 

Ex  Ii:icris  luis,  amaiiiissimc,  sumpla  est  lihi 
rcscribonJi  occusio,  in  quibiis  poslulas  utpcruniim 
cx  nubis  tibi  uiii  trinx  noslrx  dilecliunis  unio  se 
tibi  uiiions,  de  uiiico  illo  boiio,  aliquij  consolationis 
rusciibat.  Clid  quidem  ex  aiiinio  faoimtis,  aniiuen- 
tes  potilioni,  el  congratiilanles  ailcclui,  iiisi  quoJ 
parcius  lauJarc  Jcbncras,  ((uos.inlerius  iioii  viJisli. 
0  quam  tulnin  non  esi  corum  insislere  luudihus, 
quu.«  adhuc  conscienlia  peccaii  cauturial,  nc  sic 
laudatiiin,  qiiod  facile  evenii,  tenlci  elallo,  sicnt 
itotare  consuevil  adulalio  iaudaiorein !  Verum  apnd 
inipuras  inenles  Iioc  ai;iiur,  quas  non  eliniat  saiicti  D 
anioris  sincerilas,  qiicmaJiiioduin  tua  eliinari  ct 
liqiieiieri  in  iios  fclici  experientia  coiviprobainus. 
Igilurquia  nos  tres  artilicio  sancti  Spirilus  iii  funi- 
ciiluin  ca^ti  ainoris  triplicem  iiilorsisti,  quo  se  ttta 
iiinodarei  alTeotio  sicut  in  se,  cum  triplex  $it,  faciie 
noii  poieril  runipi,  sic  a  le,  cum  lciiax  sii,  difTicil- 
limc  puierit  (lenodari.  Spirilus  sancii  arliticiosa  di- 
gnatio  funiculuiii  isiuiii  iniexuii,  qui  tantoest  in  se 
«X  gliitiiiu  iiidividux  charitalis  tenacior,  quanlo  ejiis 
(on.struitio  siiavior  est  colligaiis.  Quain  feiiciiis  esl 
his  astrin^i  iiudis,  his  vinciri  nexibus,  his  a  thea- 


PERSEMifi 


604 


(r:ili  iniinJi  peliilantia  vinculis  relincri,  qiiain  saeoiio 
l.iribiis  iii:plicari  negoliis ,  quam  vilioruiii  arctari 
perplexitatibn.s,  quam  carnis  illecebris  rctineri ! 
Osaiu-ti  anioris  jtignin,  qiiam  dulcilor  capis,  qiiani 
(jlurioso  illaqiieas,  quaiii  siiaviter  premis,  quani  de- 
loctabililor  pr;i-inii8  hoiiuras  ,  qiiain  feticiier  uris, 
qiiain  furtilcr  slriiigis,  qnain  oru.lis  sapientcr!  0  fe- 
lix  amor,  e\  qiio  cru.lilur  streniiitas  morum,  aflie- 
rtiium  piiritas,  siibttliias  iiilellcotnuin,  desiJeriornin 
saiiotiias,  claritas  operuin,  viitulum  fccundiias, 
nieritoruin  diguitas,  sublimitas  prxmiorum!  o  fclit 
ainor,  cui  esl  iti  mundi  coiitcmptuin  anibiiio,  iii  vilia 
z-lns,  in  p.^ccata  odiuni,  in  carncm  pugna,  in  pro- 
speris  modcratio,  in  adversis  palientia,  coiicupisceii» 
t  a  in  promissis  xicrnis !  Hic  amor  nos  unit,  hic 
nustrx  unioiii  to  copulal,  et  qui  iiniiis  nioris  in  Jo- 
nio  Dei  nos  efllcit,  ad  nnum  vinex  unius  denarium 
de  sanclx  unanimilaiis  perseveranlia  pcr  Dei  gra- 
liam  aliquando  promovebil.  Verum  iiilerim  nuirieii- 
dus  est  anior,  pascenJus  esi  alimentis  sapiontix, 
inalris  gratixblandiinenlis  dulcioribiisconfovendus. 
Parvuli  snmiis,  lactois  opus  habemus  sorbiliunen- 
lis;  seJ  qiix  nostrx  Virsinis...  insnmalur.  lileu  aJ 
partum  liujus  consuhe  refugimus,  dc  divcrsoiio  pa- 
rieniis  eligentes  non  regredi,  ui  ad  sacrosaMctum 
pocloris  virginalis  sacrariuin  plena  ubera  ebib:iinut. 
Ilalcr  nostra  est,  ct  nialer  dulcissima;  abessc  u 
tanla  dulcedino  loneritudo  lactentium  non  valoroi. 
Alibi  intcrim  noii  posscmns  esse  iniius,  nuiriri  dul< 
cius,  coiifovcri  suavius,  cuslodiri  firtniiis,  instrui 
meliiis,  saiicliusir.iiovari.  Quam  jucundumcst  Verbi 
inlaiitis  se  coapiaic  cunabulis,  prxsepi  assisloro^ 
ioctiin  nuii  hahcro  alibi  quam  in  diversorio,  ubi 
piierpcrx  nouchtlocus!  JVoh  erat,  inqnil,  ei  locus 
in  diversorio  {Luc.  u) ;  ideo  euiii  in  prxsejiio  rccli- 
navit.  Non  conlingat  nobis  a  diversorio  illu  divcr- 
tere,  ab  iiio  avcrti  prxscpio,  ubi  in  hordeuin  aui.iia* 
liutn  frumenlum  versuni  esl  angelorum.  Ek  qnuenim 
granum  frunienti  caMcslis  in  tcrra  cecidit,  qtiasi  ia 
sc  hordoi  saporem  et  spein  piis  jumentis  cxhibuit» 
dum  ct  Deitatis  sux  medullam  tuiiicavit  folliculo 
luortalis  corporis,  et  se  necessitatum  raearum  e%:\- 
spcravitaristis.  Sed  et  nunc  figurisquasiqnibusJani 
paliearum  fuiliculis  mcdulla  involvilur  veritatis. 
0  cutn  ad  statuin  venerit  Iioino  mortalis  angelicum, 
nulla  lunc  cibo  ejus  asperitas  iiierii,  quem  nuda 
Veriias  ex  adipe  frumenli  plenissime  saiiabit.  SeJ 
quiJ  nos  perfrui  et  fraglles  dc  jutnentorum  oneri- 
bus,  aut  angelorum  bonoribus  Jicimus,  qui  prx 
teneiiludine  infanlix  nostrx  maternis  aJhuc  dcli- 
niiionibus  indigemus?  Salis  est  nobis,  si  maiernu 
incumbcre  peciori,  si  permittalur  inter  ubera  euin- 
inorari.  IiiJe  fluenia  graiix,  ioJe  nulriroenta  hunii- 
liuin,  iiide  Ouentis  fliiiiiinis  inipelus  civitaieiu  Dei 
Ixlilicaus,  inde  lac  et  inel  summx  suavitatis  et'nm« 
punt,  inJe  in  viruni   perfeciuiu  nosier  adolcvit  pap* 


(4)  Ilac   Je  faine  lo(|iii  videliir  bicve  Clironicon 
riitoneitne  -jii  uniiuni  1197:  «    Vialici    copia   deJi- 


cicnic,    (ii    fames   acetLissima ,,  ci   cladcs    vciie- 
mons.  > 


m 


tnSTOL^. 


m 


vuliis,  nui  se  iii  pucnim  dfl  n)agnit(iilinc  coclcsli  ab-  A  consuevil,  Eigo  in  fulc  passioiiis  el  njortififslione 


brevians,  nos  sibi  in  coilaclancos  atloptavii.  Pu- 
tasne  ainaiaissimus  pncr  collaclaneis  suis  inviilet 
visccra  malris,  aul  malris  nbera,  qiii  iJco  ipsam 
olegiv  in  malrctn,  nl  esset  eliam  ipsa  liumilibns  in 
nniriccm  ?  Cum  igitnr  aspciitalc  iiorJei  vesci  non 
soleat  tciieriludo  inraiilinm,  cl  miniis  sit  ad  esiim 
frumcnli  idonea;  interim  nulrianliir  uberibns,  et 
moliiori  malris  greniio  rovcantur;  discanl  se  Vcrbi 
coaplarc  cunabulis,  piiK  simplicilali  colluderc,  bal* 
buiienlis  conimutirc  vagitibus,  adjocari  inranlulo 
corridcnti, 

Toia  hxc  esl  pbilosopliia  simplicium,  dum  inlc- 
rim  defueril  selas  viriutis  proveciior,  <\n.z  soliio 
cibo  uti  idonca,  perrercndae  sitaccommoda  passiooi. 
Si  liujuscemodi  ludis  Odonem  iniim  adbibere  voltie- 
ris,  non  solnm.  non  abnuimus,  sed  eliam  cum  Ixii- 
tia  suscipimus  huic  innocentix  coHndeniem.  Est 
enim  ipse  amator  simplicium.  el  nostri  dilecior  ve- 
rissimus,  licet  tu  in  amorem  ipsius  privileginm  mc- 
rueris  obtinere.  Assume  lecum  hominem,  et  intra 
Verbi  diversorium,  ipsum  nobiscuin  constiiue,  iit 
de  nostrx  Virginis  partu  pari  Ixiilia  jucundeninr. 
Si  pastores  advenerini  inter  signa  defercntes  ange- 
lica  sine  nobis,  de  tanlaerei  mysterio  non  mirenlur; 
si  sleiia  magos  adduxerit,  advenientium  pailicipeii» 
tiir  Ixiiltar,  et  illis  myslica  deferentibus,  nos  fjua; 
illis  signaia  sunt  off.;ramus.  Nec  dubiuin  apud  le 
aurum  abundare  quod  offeras,  qui  praj  auro  Hieru- 


B 


caniis  niyrrliam  niagis  snscipimus  ,  tinain  offcri- 
mus,  qni  eisi  aJ  foriia  inittere  manuiii  noiipossn- 
mus,  nos  tamcn  utciinqnc  inlra  Chrisli  tliverso- 
rinm  a  viliorum  vennibus,  a  peccati  piitrediiifccn- 
slodimtis.  Jucnndttm  cst  nobis  pliilo50|)hari  dc  lali- 
bus,  et  mcrito  in  his  solemnizal  feslivitas  cordinm, 
ex  qiiibus  habel  solomnis  Islilia  iiiccnlivum.  Mc- 
rilo  trinae  unioni  nosirx  tuuin  coinpaginasli  bina- 
rinm,  dum  cantOi"em  luum  ,  qui  nostcr  est  lecum 
afft;rens  augnientasli  muUiplicilcr  feslum  nostriim. 
Dum  enim  tribus  duos  iii  cliaritalis  compagine 
conjnnxisti ,  Iquasi  qninqiie  virgines  inler  non  fa- 
tuas  effecisli.  Quinque,  ail ,  ex  eis  erant  fatux ,  et 
quiitque  prudenlet  [Matth.  xxv).  0  si  a  quinario 
noslro  illa  excludatur  fatuitas  ,  quae  a  sponsi  nu- 
ptiisillasquinque  fatuas  dicilur  exclusissc!  Faluum 
prorsus  est  de  tiiulose  virginilalis  exlollcre,  el  \n 
virtute  animirem  nominisnon  habere.  Osi  quinqiie 
prudenles  fuerimus  ,  ei  quinqucpartitam  sensnuin 
continenliam  incorrupta  fiJelilate  servemiis !  In- 
corrupla  (ides,  immotumqiie  continendi  propositnm 
faciiiiil  mcnte  virginem  ,  facit  autcm  amor  jiislilise 
sapicnlem.  0  prudens  virginitas  !  o  prudcnlia  vir- 
ginalis,  qusc,dinn  slndio  chariiaiis  suueacliiat.recie 
virgo,  id  est  fiJe  mentis  iniegra  persevcral !  Felix 
cni  dalum  esthujus  glori»  virginitaiisjungcre  lilium 
corporis  virginalis!  Yernat  inlus  ,  vernat  el  foris 
virgo  carne  ei  spiritn  ,  praeferens  rosam  amoris  , 


salem  slerqnilinium  Bubyloniae  contcmpsisli.   Pro-  q^  canie  lilium  castitatis.    Prudens  virginiias  unctioni 


videnduin  esl  libi  ut  de  auri  tui  copia  tui  suppleas 
cantoris  inopiam,qiii  auhuc  specietenus  huic  mundo 
dcserviens  virielur  el  ipse  ex  animo  lulura  sxculi 
calcarc,  Felicius  erit  dcsiderinm  cordis  habitu  prne- 
lendere  corporis,  et  Dominicx  stigmata  passioiiis 
praeferre  in  facie  actionis.  Yeruii!  niulta  csi  illi  iu 
auro  luo  litlucia,  nec  potesl  nobis  laeliti.iin  susc  bo- 
nx  voluntalis  abscondere,  quod  te  qiiasi  ihesaurum 
in  agro  abscondito  meruerit  invenire.  Ubi  enini 
coclcslis  sapicnli;B  splciulor  ruiilat,  ubi  ignilai  clia- 
rilalis  fcrvor,  vei  fulgor  cfferbuii,  aurea  sunt  ibi 
sxcnla,  ibi  abundal  quo  regii  pueri  dignitas  hono- 
reiur.  0  si  iHceiisum  divin»  orationis  Verbi  offe- 
ramus  incunabulis,  ct  ita  divinuin  illud   ihurilice- 


esl  aniica  ,  oieo  non  caret  Iscliliae,  sinc  lampade  el 
oleo  non  procedil ,  el  lampadem  quidem  habct  de 
pcrspicuiiate  puritaiis  vilream  ,  de  pauperlaie  vo- 
lunlaria  strictam,  deorsum  el  ciausam,  de  concupi- 
scentia  xlerisorum  lalan»,  snperius  el  apcrlam.  Sed 
nnJe  habebit  oleum  ,  nisi  sc  coniineat  intra  puer- 
peroe  noslrae  diversorium,  nisi  se  coliigal  ad  Virgi- 
nis  partum,  Ipsa  quippe  est  oliva  fruclifera  ;  oliva, 
iiiquam ,  speciosa  in  campis  ,  ut  graiia  ejns  et  mi- 
sericordia  oiimibns  sit  communis.  In  campis  posita 
florein  campi  prolulit,  ex  cujus  aiiiocniiaie  pnlclier- 
riina  cainpestria  sibi  humanx  tnrpitudinis  nudiias 
proturavil.  Campeslria  sunt  perizomaia  volainenia 
inrpiludinis,  qux  dum  flore  isto  sibi  consumil.qni- 


nuis  allare,  ut  lotuin  pucrperae  Virginis  divcrsoriiim  D  cunqiie  per  fidem  et  amorem  virginci  p.^rtus  criini- 


bono  iiiipleamus  odorc !  Ibi  certe  dignum  cst  non 
soluin  fiainnia  fervoris  devoloe  oralionis  incendcrc 
thura,  sed  el  ignc.amoris  virluluni  concrcmare  aro- 
mala,  ut  teslimonio  aromalizaiiiis  conscicnliae  non 
tlcsil  suavcolenlia  bona;  llamx.  Fclix  qui  aurum  et 
lliiis  puero  nosiro  obiuiit,  folix  qni  sacrificio  tali 
myrrham  adjiingii !  Videsqiiia  puer  nosler  inlcrim 
niyrrham  non  oftcrt,  scd  snscipii.el  nosqiii  ci  colla- 
claiici  snnuis,  quomovlo  passionum  ainaritudines  offe- 
reiiius?Offercmus  lnmen,  cum  eo  nos  usqne  giatiu 
cjus  piovexeril,  nt  dura  paii  et  aspera  CElas  virtu- 
tis  robuslior  possit.  Inlcrim  passionis  aspcritas  , 
amaritiido  myrrlnc  tcnerac  aelati  non  congruit,  nisi 
qnod  mjrrha  ;>rcerc  vernies  a  coudilis  corporibus 


niiiii  verccuiula  dcponunt.  Cavendnm  est  nobis,  ne 
simiis  cxperlcs  olei  ,  nc  dc  fatuis  virginibus  repu- 
toiiuir.  llabeiiius  pucrperam  noslram  quasi  olivani 
IVuctiferain  :  qiiyc  ,  cum  sit  niaier  misericordia? , 
olcuin  lanipaiiibus  nostris  inrundii.cl  cum  sii  regina 
jusliiirc  ,  ignein  dilectioiiis  acccndii.  Acccplis  jani 
et  accciisis  lamiiadibus  ,  ad  niiplialc  Simeonis  gati- 
tlium  occurr.inuis.  ijoiiestas  ccrtc  sanclx  convcrsa- 
tionis  gcrit  in  noliis  vicem  lampadis  ,  cuin  silpau- 
perlaic  slricta  iH  casliialc  ckuisa  inferins,  pcispicua 
puritalc  interiiis  ,  charilalc  supcrius  dilalaia,  coe- 
lcstium  conlemplalioiie  aporla.  .\cccpiis  itatfue,  iil 
dictun)  est,  lanipailibns  iiosiris  ,  acccptooleo  de  vi- 
sceribus  tnairis  Vir^inis  ,  mutiiato  luminis  radio  a 


607 


AHAMl  AnUATIS  PEUSEiNi^ 


oos 


eicllo  ninris,  in  la^iilia  corilis  jungamus  iios  la:liiix  A  accti.  Miro  modo  Rcx  juslitix  loium  se  o\iK>iiil  iii' 


Siiiieoi;is.  Nunqnid  siiic  nobis  parviilus  nosier  ia 
teniplo  praesontaltilur,  aiil  sine  nobis  Siiiicon  tle 
iiosiri  toii-olaiionc  l^etabilnr.  Noii  cxpejil  nobis 
liarviiluin  il  ic  itbeunieni  «lcscrcrc  ,  vil  Siineoiiis  ii- 
luc  prxcoiiia  non  auJirc.Totiin>  (|ui|i|>e  qiiod  Oijilur 
in  Roslrne  fesliviialis  Ixliiiain  ilctlicatur.  Scd  nun- 
qiiiJ  qui  pucro  noslro  auruiii  ,  Ihus  el  myrrhani 
iiiin  magis  obluliinus, procodiMu  relrahendo  colum. 
Lam  ,  ei  lurlurem  offcremus?  Non  deerimi  eiiam 
nobis  itic  coliimbinn  simpli'  i!as  ,  ei  de  incolaliis 
prulongaiione  c.istiias  ,  qiiiims  si  parit:is  geiiHn.i! 
charitalis  infiieril  ,  Jcsuiii  sibi  noslr.idcvoiio  reli- 
ncbil.  l]bl:|>ic  piieri  pueniin  scquunlur,  si  ctim  iit 
mundiiia  corporis  ct  corJis  innoccni.ia  commnla- 


jiiriae  ei  nncentis  iancca  mililis  iatus  transfigiiur 
innoceiitis.  Non  aliendis  iii  virgioco  A;;ni  cnrpore 
aperiri  qiiinque  virginibus  fonles  quinque.  Qiiain 
rclicitcr  quinqne  sumiis,  si ,  ut  stipra  dictiini  est , 
prudenlcs  virgines  non  laliKt;  cxistamns!  Ilabent 
eiiiin  priideiitcs  virgines  duos  fonles  iii  Agno  pe- 
dibus,  iii  qiiibus  ex  spe  miscricordix  cordium  di- 
liianlur  .iffeclus.  llabenl  el  duos  in  confixione 
duaruni  manuum  ,  cx  qiiibus  lar^iler  el  magniricc 
profluuitt  muiicra  gratiaruni.  Fons  quintus  ev  Agni 
lalere  profluit,  qiii  de  profundiori  abysso  cx  parie 
cordis  orieiis  ,  prolusionis  gruli»;  Ouvium  mittit. 
Inde  nimirum  effltiil  el  superefiiuit  ,  iibi  omnos 
eapienlioe  ei  scienlix   llicsauros   in  se  abscondilos 


nuis.  fpso  proficienlc  .'Ctate  etsapienlia  apuJ  Douin  "^  Chrisli  pleniludo  cuslodil.   ilujus  ftuminis  impeius 


ei  homines  ,  nos  quoque  incrementa  gumanius  de 
consimtiibus  alimentis.  Semel  ei  adhxsitnns,  coKa- 
claneos  suos  in  onmi  iribulalione  non  deserot ,  et 
inler  lcntaiinnum  moleslias  conforlabii.  Quos  fecit 
In  se  cresccre  ,  non  sinei  in  se  deficere,  scd  perli- 
ccre,  c.t  occurrere  in  virum  pcrfeclum  soliia  largi- 
talc  prxstabit,  si  iii  Msquae  in  illo  vidimiis,  aul  de 
iilo  audivimus  facta  per  ipsum  ct  audiia  ab  illo  se- 
cluia  inientione  vixerimus  ,  quanlnm  putas  in  fide 
ejus  ct  dilectione  cresccmus?  Sic  opus  est  certe  ad 
crucem  properanlihus  ,  quia  nisi  solidiori  cibo  ct 
largiori  nsi  fuerini ,  limendum  est  ne  passionis 
pondus  suslinere  non  possinl.  Hic  jam  ituucri  libet 


totam  Dei  civilatem  Ijeiiricat,  loiam  lcrrain  ad  ger- 
niinandum  inebrial  ,  i:ec  esse  potest  iii  ea  ali(|iiid 
boni  germiiiis,  nisi  de  irrigantc  irrigiio  hujus  fonlis. 
Ulinam ,  fraler  charissime  ,  uniti  noslra  iiitcndat 
kxc  studiose  niirari.nicdilariassitlue.pie  vcnerari. 
ardenler  diiigere  ,  contcmpiari  sul>tiiitcr,  fideiiler 
exoplare  !  Si  iii  ccliis  cordium  noslrum  buic  plii- 
losopbix  perseveranter  institcrimns  ,  si  huic  uni 
boiio  individua  mentium  nitione  adlixserinius,vere 
erimus  nionachi,  nostrae  unionis  quinarium  iiiiien- 
tes  uiii  sanclx  et  individux  Trinilati.  fpsa  citiin 
heala  Trinitas  el  irinrs  Unilas  esl  nnica  sanrlorum 
exspectalio  ,  el  labormn   sanciorum  felix  reunine- 


jiivcnem  noslrum  suijirnam  palienliatn  in  palibuio  (^  ralio  in  cujns  desiiieiio  nos  facial  unanimilcr  vi- 


praefcreutem  ,  quctn  vidimus  puerurn  in  praesepio 
Eummam  innocenliam  demonstrantem.Quam  dignum 
esset,  irl  qnosliaberc  voluilcoilarlancos  in  infaiitia, 
commilitoncs  haberel  iii  poena  ?  Qui  ergo  astitimus 
vagienli  in  cunis  ,  cur  non  priticnli  assislamus  in 
rlavis?  Curnon  ruiinus  iii  oscula  ct  ainpiexus  pen- 
denlis,  cuni  nos  ad  boc  braciiiis   invilet  exlensis? 
Propler  nintiam  chariiaiom  ,   4|iia    nos   immeriios 
diligit,  ad  ciavorum  coi>ri\ioncm  inaiius   ct  peJes 
cxlcndit.  Capul  spinis  coroiiaiuinm  sine  conlradi- 
ctionc  exhibuit ,    quod  vix   ireiiicbundus  Baplisla 
inngere  ausns  fuit.   A  spiitis  et  col.tphis   beataiu 
iliam  facicm  non  avcrlil,  iii  qiia  insaliabiiitcr  su- 
lilimilas  angeiicx  ptiriialis  intendit  :  insaliabiiiler 
dico,  quia  ,   eisi  diirn  Jesu  visioni  plene  reficitur,  ^ 
nullum  tamen  ex  salictate  fasiidium  generaiur.  Est 
eis  in  ptena  satietate  plcnum   desidcriiim  ,   et  in 
pieniiudine  desidcrii  oniuium  salieias  esi  bonorum. 
Libeniius  forie  audires  nos  ioqucnics   de  lalibus  , 
eed  in  inagnis  ci  mirabiiihus  super  nos  ambulare 
limennis.  Rcverlamur  potius  ad  id  quod  pro  lem- 
pore  congruit;  nobis  redeainus  aJ  consolalionem 
«icliniie  snlularis.  Considera  quia  os  Verhi   incar- 
naii  iiiiioxiiiin  ,   ex  quo  sapienlia;  conleslis  flnrnina 
profluunl,  in  sua  £ili  fcilis  potatur  antaritudinc  el 

(5)  Maliol  (3/rt/<ff«/),  ul  videlur,  biesenscm  , 
Tiicobaidi  Magni  ,  Campaniae  comiiis  ,  liliam,  qu.i» 
lUtirooo  ,  Isiijus  iiominis  lerlio  ,  ntipscral ;  scu 
Malhjideui  Saxonicam,    llcnrici  Lconis  fliiani ,  Go- 


vere,  qni  nos  fccil  pcr  ainoris  compaginem  iinuiii 
esse.  Ycrum  quia  peccatores  cl  sniseri  sumus  ,  el 
procellis  exposili  magni  inarls  ,  ad  maris  sleiiam 
leva  oculos  cordis,  ut  qua-nobis  Solom  ju:jlili«uro- 
tulit,  injusliliae  noslrae  quaercro  veniam  nunqMam 
dcsil ,  aniicos  nojlros  ,  quos  in  Spiritu  sanclo  dili- 
gimus  ,  oraiionibu»  luis  ot  tnorutii  commcndamiis 
attentius,  non  soium  eos  quos  meruisli  cognoscere, 
sed  quos  te  conslal  in  nostris  cognilionibus  pcssi- 
dcre.  Uabeat  liic  episloia  finem,  sed  linem  non  iia- 
bcai  amor,  et  probet  ertcclus  operis  quam  inteiitus 
sii  aflcctus  arnoris.  Amen,  amcn. 
EPISTOLA  IX. 

AD  COMITISSi^Ji  PEhTICEnsEM  (JS). 

FrcEclaram  ei  vitce   (ormam  praiscribit. 

Dileciae  suae  in  Chrislo  iliustri  comiiissae  Perii- 
censi,  fraler  A.peccalor,  salulemin  Syiritu  sanclo, 

Depnscil  a  nie  luse  .devolionis  inslanlia  ,  ut  le 
ali(|uibus  litleris  de  animi  virlute  commoneam,  et 
iiicilem  ad  dcsiderium  xternorum.  Fclix  planc  el 
laudanda  peliiio  ,  et  iilinam  essct  apud  ine  un.ie 
felicem  sorlirt;ti;r  efl^oclum  I  Ycrnnt  ioagna  cstani- 
niaj  iliius  ttineril.is  ,  cui  non  se  untlio  Spiritus 
sancli  infuderit ,  ncc  liabere  potesi  aliunde  unde 
sibi  vel  aiibi  profeclus  nialcriain  submiiijsirel.  Ad 

defridi  III,  Rolroci  filii,  conjugcm  :  ailerulramenitn 
vidcntur  iimiierc  verba  ,  jaxin  exigcniiam  uiii  san- 
guiuis  (ui,  qiiae  infra  occurrutu. 


GC9  LPlSTOLvE.  610 

Spirilum  proinde  sancium  coide   tonveriainur  ei  A  ilil  !  Ilcr,  iMqnam,  impcdil.quia  supeifln^c  vaailalis 
aniino,  ci  tii  aiKiicndo  ilii  i»»ii;i!icas  ,  ol  cgo  clc  illo 
liaiiriani  ,  (juo  tn  salnbrilcr  ilocearis.    0  quan)  iiii 
opus  esl  imiiicla  meiiie  el  Iinntili,  qni  se  in  Spirilus 


sancli  cicdicai  o(riciiia:n!  Officiosa  niniiruni  liumi- 
litas  ,  cluin  oninein  fasinm  clongai  superbia? ,  el  e 
tliverso  fil  inilium  sapienliyc  timor  Domini;  soliicile 
piovi.lcl  prudcus  liumililas,  nl  illi  Incommodolioc 
remedium  opponalnr.  Dum  ilaqiie  molibus  elati  li- 
nioris  oppoiiil  sc  liinor  linmilis  ,  animam  non  pa- 
lilnr  sordescere  peccalis.  Caelerum  qui  sine  limore 
esl,  non  juslificabilur  ;  quia.dnin  negligilur  adilus 
cordis,  a  peneiralibus  anim»  superbia  nonarceliir. 
Virlns  bumiiilalis  el  per  limoris  JspiriUim  cxslin- 
guit  supcrbiam  cordis  ,  el  nibilominns  carnis  lcrit 


oslcntalio  a  vcrilatc  seclanda  cor  avcrlil ;  visuin 
confuiidil,  quia ,  <lnm  pcr  intnilnm  oflV;cniiiial.-e 
consneiudinis  lcnlalio  spocianlibns  ingerit  sc,  ab 
intuendi  ccjclcsli  pnlcliriludine  ocnlos  rationis  ab- 
ducil.  0  cons)icUi()o  immisericors  ,  ul  nnde  delmit 
conicgi  nnditas  panperu.n ,  coniegas  el  conlrahas 
pulvercs  pialcariim.  Non  cruboscunl  feminx  nos.ri 
tcmporis  probros:c  assimilari  vulpecul;c,  ut  sicnl 
bestiolx  iilx  pollent  longioribns  caudis,  sic  is!:i> 
glorianlur  in  longis  Iraclaiibus  flnx;c  veslis.  O 
qnam  sa^pe,  qnod  pejus  e-.l,  de  prrodis  pauperum, 
'despolialionibus  viduarnm  ,  dc  exactionibns  pnpil- 
lurniii  vesies  linjushmdi  conqtiiruiitiir  !  Ilinc  haben- 
(nr  mulaloria  in  perlicis,  hinc  sumiintur  impensae 


superbiam  sanctan  remedio  parcilalis.  Amica  sanc  B  i»  siimpluosis  Leneriiiiis,  hinc   saginnnlnr   ventres 

cst  Spirilni  saiiclo  liumililas  el  Hiiinduin  senipcr  ci 

pra'paral  liabilaculnm  ,  cui  displiccro  iion  ambigit 

cor  immunduin.  S«;)er  qHem,a\l  bi^mUnm.rcquiescet 

ipirilui  meui,  imi  super  humileni  el  quielum  el  ire' 

mcniem  verba  mcu? {ha.  Lxvi.)llbi  cerleliuiiiililas.ibi 

qnics,  ibi  limor,  revercntia  maadalornm.Ilumiliias 

lc  libi  homo  oslendit  qnid  sis ,   quidlucris,   qnid 

posunodum  sis  fnlnrus.  P;iulo  ante  iiibil  cras  ;  in- 

cipiens  csse  viie  senien  eras  ,  nnnc  vivis   vilc  vas 

slcrcorum,  paulo  posl  vermium  csca  eris.  Qiiid  su- 

pcrbi.s,    lorra  et  ciiiis?  Quid   condilioiiis    propria; 

«blivisceris?  Quid  non  le  cilins  morilur.un  csse  re- 

cordaris?  Qnid  iiiiciidis   muiido  qui  labittir,  qui  in 


in  conviviis  accnralis,  ct  ab  illis  liabel  nobilitaa 
s.TrcuIi  cibos  laiiliores ,  et  qiK4;qiie  preliosa,  qni 
pene  assidue  vivunt  in  paupcrtaie  snprema.  Utinam 
lu,  filia,  isia  sat-pe  recogites,  nec  juxia  exigentiain 
alli  sanguiiiis  tam  alTeclcs  buic  sxciilo  conformari, 
qiiam  piaccrc  illi  sliidcas  ,  qiii  aliissiuii  Pairis 
Filius  volnit  humilitcr  bumanari!  Pensa  quid  illi 
debeas,  qui  ei  te  dc  nihilo  fccil ,  et  sua  signavil 
imagine  ,  similitndine  iiisignivit ,  visilavii  incarna- 
tione  et  conversalione  docuil ,  redeniit  passionc, 
glorificavil  rcsnrrcclioiic ,  sublimavii  ascensione, 
Spirims  saiicli  gr;itia  confortavii  ?  Tolam  le  illi 
debes  qui  se   lotum  libi  coniulit,   iiccl    le  carnali 


percnssionis  mx  iragoribns  rninam  sui  amatoribns    ,  marito  placerc  oporteal;  ille  nibilominus  jiissiiuni 


minitauir?  Fall.tx  planecst  gralia  et  vana  esi  piil- 
cbrilndo,  qu;c  non  modo  iion  faciunl  longnm  gan- 
dinm,  scd  evancscunt  citins  in  lamenlaiionis  a^lcr- 
ttx  lormenlum.  Noii  sunt  amanda  qu%  transcnnt  , 
non  suiil  amplecienda  qux  fnginnt.  Illis  poiius  in- 
Bisteiuium  qiiae  fcliciior  permanenl  in  a-lermim. 
Obsiruenda  est  via  \itiis  ,  pcccatis  prxrigoiidns  est 
termimis  ;  ad  lucem  respir;indum  cst  graliae  ,  ul 
nobis  inritlge:it  dios  giori;e  el  boiioris.  Fngilivi 
niundi  abjicienibi  c>t  vaniias  ,  morlilicanda  csl  vo- 
liipl;is  Inbrici  corporis  ,  resocandnm  est  omne 
superfluum  ,  nl  snncta  fiugalil.9S  in  Oci  lilium  tc 
adoptet.  Sobrins  est  spiritns  vila? ,  insompcranlia? 
nibil.  Noi)  divertil  ad  atiimum,   a  qtio  friig:)Iil:uem 


iii  te  rcpetere  non  dcsistit.  Oerlc  licot  animain  ct 
corpiis  crcavcril,  licct  ntrumque  jnris  ipsius  sii.  jiis 
tamcn  tiii  corporis  iiiterim  pro  lege  conjngii  viro 
cedit ;  scd  animam  sibi  vindicans  ,  in  jns  altoriuH 
transire  non  sinil.  Carnalis  maritus  sponsns  cst 
«arnis  tua*,  Deiis  tnus  sponsiisesl  animae  :  nenlnini 
lamen  corum  nnila  commovct  zctoiYi>ia,duinnbiqne 
periiiaiieas  lidelis  el  casla.  Coelosli  spoiiso  deijos 
animx  pudiciliam  ,  sicut  carnalinm  carncm  cxhi- 
bere  pndicam.  lile  pudicitiam  animx  (ux  dotavit 
splendoribus  angelnrum ,  quam  doiem  in  ridei 
mysterio  ct  spei  certitudine  sustepisti.  0  si  doieni 
banc  diligas,  si  sponsum  bnnc  qnasi  parum  libi 
dcdcril  iiun  aspcrneris!  Nnbilibus  es  orta  nalaiibns. 


viderit  exbulare.    Non  inierest  ludis  aloai ,   non  ei  D  cl  sccnndnm  carnem  regio  procreata  et  sangnine 


esl  cordi  scbaoconiin  otiosa  sedulilas,  ipsius  pnri- 
kui  non  congniii  scuriiiitas  bisuionnm.  Non  af- 
fettal  divina  piiriias  loiigos  vcstium  Iractns  ,  ad 
niliiium  aliud  neccssarios  ,  quam  ad  concitundos 
pulvercs,  et  ad  gressns  feslinaniium  rolardaiidos. 
0  snpcrflua  vanilas  !  o  inutiiis  ostentatio  iici) 
siilTiccrc  prelioso  ciillni  adornaic  stcrqiiilininm 
corporis  ,  nisi  etiam  longinri  Iractu  conciiali  pul- 
veres  aUrabanlur !  Ad  injnriam  oculorum  et  na- 
rinm  hoc  porfecii  cordinm  eflcminaiio  ,  quia  et 
oculos  clandere  el  naics  obslrnere,  et  avertera 
faoicin  suloiiiiis,  ab  linjiismodi  pulvcribus  lali  arli- 
ficio  concitalis.  0  infclix  ct  prioribns  incognila 
prorsus  adinvenlio,  qua:i;er  impcdil  clvi^uni  oHcu- 


vel  soniiiio ;  sod  incomparabilitcr  cs  cx  doie  isl:i 
nobilior,  (|na  le  sponsus  ibe  nobilis  iineslivit.  Iii- 
lende  illi,  illum  dilige,  ad  iiiiim  suspira  ,  qnia  ipso 
duicor  nnicns,  pnlcbritudo  snmma,  gaiidinm  singii- 
lare,  iie  proptcr  alinm  jns  sunm  ilii  negaveris-,  ot , 
cnm  isie  carnalis  viuc  aflicilnr,  tu  in  illo  coelcsli 
aflici  spiritualiler  dcicclcris.  JnsUis  (jnippo  esl,  imn 
ipsa  jnsiitia,  conjngii  legem  ipse  insiiuiit ,  el  c^uiii 
reddis  unicnique  quod  siium  est,  tn  quoqne  expcrs 
coelestis  jiisiilix  iion  cxisiis.  Sic  igitiir  iis  car- 
ne  tua  Jus  suum  exbibeas  viro,  nl  Dcum  ncm 
spolies  jure  sno  ,  qiii:i  non  oodel  libi  in  prospci 
nim,  si  nsurpalivo  jtis  in  altorins  nsu.ti  lraiibh'r;»a 
;tlienu:n.   Alligala   cs  vito,  leueris  ex    nc«cssilaia 


611  ADAMI  ABBATIS  rERSCNI/E  C12 

illi  Oii.kcq.ii  iii  qiinntiim  rnnlr.i   Irgem   malrimouii  A  g'*i)li<ini  vola  scinpcr  pros|iicll,  el   felici    perscvo- 

itihii  (lisponil.  Illo  cniiti  esl  ^pixforeiulus    lii  omiii>  ranlidC  iii  prccniiiiii)  se  cxponil.  Vale. 

ItHS,  qiii  el  in  carne  morlali  iransilotiiim  ordinavil  LPISTOLA  X. 

coiijiigium,    el  iinniorl;!li   aniiinc  iinmorialem    se  ad  f.uu.tELMiiM  nobm.fm  adoi.kscentem. 

ilcilil  spoiisum.  Illam  p*-oin»le  lui  pariem  sccuiidiim  fwnoreiii  Dei  in  primis  et  Maria:  Virginii  cuUtim  ci 

qnam  «lesponsala  es  Clirisio,  prclioso  cullu  esorna  commcndal. 

viriuluin,  ul  bonorum  oprrum  soliolcmconcipias  de  Gin.LrLMo  siio  bonac  indolis  adolcsccnli,  fia:cr 

Spirilii    sanclo.  Quidqnid    Itoni    cogii;is,   ijuidquiJ  A.    pcccjilor,    vanam  siiblimilalcm    .nili    satigtiinis 

lioiii  loqueris.  quidquid  boni  opcris  agis,  loium  de  nobiliori  inoruni  grati::  cl  gloria  Iransvolarc. 

S|iitilu  sanclo  coucipis,  ncc  aiiundc  polest  concu-  Postula';,  fili,  ci  insianier  pclis  luis  lilleris  incis 

pisccnlia  aniinx  fecundari,  quain  dc    conccplionc  aliqiiain  l.Li  virlusuni   rormiilam    cxcidi,  cui   lu-x 

gralix  Spiriliis  sancli.  Siimnia    ilaqiie    vigilanlia  inilia   iinpriiiias  juvcnlulis.  0   verc   laudabilis.   et 

opus    csl,  iii   oiniii    cuslodia  scrvcs  cor    luutn,  si  digna  omiii  exauditione  prtilio,  qr.j;  signum  fultiiae 

laiiicn  (iedicasli  illiid  in  Spiritiis  sancii    liabilaiu-  silcvidens  probiiatis!  Ulinain  subcssel  milii  raiio. 

luin.  Qiiod  si   iion   fccciis,  quid  agis  ?   Qualis  vcl  siippclcrcl  ingenium  ,  scienlia  infulgcrcl,  afllueict 

qitoinodo  sustincs  diein    ii>orti.s  cominus  vcnicnlis?  B  eloqiicnti:i,  qiio  tc  vcrc  propbclicis  sttid  is  iiifurm.v 

Veuict,  veniel,  el  tiio  vcniei  cerlissimai  moriis  iii-  reni!  Pueruin  sane  insignem  muribus,  gcneiis  sub» 


certissiina  liora,  ei  fclix  tu  si,  cum  veiierit,  iiivene- 
lil  te  paraiain.  Sit  igiiur  libi  humilis  aiiimus, 
caslum  corpus,  torus  inimaculalus,  habilus  niode- 
raius,  viclJS   sobrius,   vuilus     verccundus,  serino 


limitaie  conspicuum,  no:t  decei  iguobili  degeneia- 
rc  studio,  nec  iiianis  scicniiic  fal!ai:iis  «'emenlari. 
Veiitolc  opus  est,  non  mcndacio;  ccniliidine,  iioti 
fallacia  ;  slabili  inbxrenduni  esl,  non  niobili;  plino 


pudicus,  muninca  iiiaiius,  quui  pro  facultatc  indi-  incumbcndum   esl,  non  vacito;  solido  inniicnduMi 

genlibus  necessaria  largiatur.  Alioquin   noii    pole-  cst,  non  iiiani.  Qui  aliier  fecerit,  c.tsurus  csl,  ct  li- 

rit  excusari    conjugium,   prseserlim  cuni    non  dc  suin  incrito    suo  faciet  spcctalori.  FiUi  homitiumt 

imperio,  sed  de  iiiduigentia  concedalur.  Nola  quia  Uiquequo  gravi  corde,  ui  qnid  diligiiis  taniliiieni,  et 

indulgenlia  dum  mcliora  noii  cligil,  remedium  qui-  ^urtnli*  mendacium  (Psal.    iv)?cuin  neiilnim,  sive 

ilein  babel,  sed  praeniiuin  noii  acquirit.  Igitur  con-  >a»ilas,  sive  mcndacium  sii  mansunim.  Ulrumque 

jugium  quod  de   indulgentia  concessuin  est,  insii-  i«;«l'im,  ntrumque  vanum,  nec  aliqiia    ratioiie    vc- 

luitur  ad  remedium,  ct  ipsuin  incjr.cax,  nisi    Iriiim  sra  dibciionc    esl  dignum ;   quod  utrumque  csl 

lionorum  ohscrvanlia  dcfendatiir.  Primum,  cst  fi-  damnabilc  ct  damnosum.  Esl  solida  veril.is,  et  vera 

ilcs;  secundum,  spcs  prolis;  lertium  diciuir  s;icrn-  ^'  soliditas,  qux  diiigatur  securius,  qu.xratur  justius, 

iiieuliim.  Fides  csl,  cum   sic    sc  invicem  servaiit,  utilius  tcneatur.  Ipsa  csl  anitui  virtus,Vcrbi  videlicel 

11  ncc   allcrutrum   a   carnis  dcbilo   fraHdeni,  iic  incarnalidileclio,  quem  nosse  vivorc,  ctii  scrvire  re- 

dutn  vivnnl  copulam  alienam  requiranl.  Spcs  prolis  gnare  esl,eldiligercsola$aliis.Ipsaeslpbilosoplii;tliu- 

c:>l,  ut  eo  sludio  et    inlenlione  convcnianl,  iit  de  miliuni,  simpii<:iiiin  sapieitlia,  l.eiit-a  proficientium, 

fiHci  sacraincnlis  crudiant  ei  Dci  cogniiioiic  infor-  pervenientium  plenitudo.  Discc,  fili,  buic  pliiloso- 


ineiil  quod  gignunt.  Sacranienlum  esl,  cum  duo  in 
carnc  una  viveiilcsiia  simililudiiicm  Chri^ti  et  £c- 
cicsix  sua  unanimitalc  cxprimunt,  ut  nulia  rationc 
lain  individtix  unionis  divuriium  qu;cranl. 

Si  tribus  his  bonis  coiijugiuin  a  culpa  dcfcndcn- 
tibus,  opera  miscricurdiae  el  piclalis  adjuiixcris  ;  si 


pliix  inlenderc,  ct  luis  honorarc  principiis,  ut  et 
lu  ipsius  iiiiiiiiut  co:iScquaris.  IIiijus  inilium  sa- 
piontia)  tiinor  cstr.qui  duiii  ad  liberaUum  arliuiii 
scicntiam  parvulos  niiiril  cl  eriidil,  viliis  qiiibuft" 
libel  f^rulam  suai  corrcclioiiis  opponit.  Siib  limoris 
insLgisierio  lcnera  parvuloruin  inilia  convenit  eru- 


in  ipso  licilo  carnis  opcrc  inodum  ineiisuranique  diri,  ut  ad  disiiplinas,  quas  dixiiiius  iiberalcs,  po.v 
icnuoris  ;  si  dics  solcinncs  ct  jcjunioruni  ferias  sint  tiberius  postinodtim  promovcri.  Tiinur  amico 
piofcciibus  aiiirix   dcpulatis  in  hujus  cariiis  usiini  d  verbcre  casiigat  aniiiium,  iic  aiit   dc  geiieris,  aut 


iion  usiirpuveris,  ncquaquaiii  a  salute  longe  eris. 
Idco  inaler  cjiis  dics  illos  inslituil,  idooque  icmpo- 
ra  jcjuuioruiii  obscrvaiitiis  dcputavii,  ul  qtiidquid 
iii  carnaliuin  traiisaclioiiibus  cu!|>;u  adniiltiiur, 
confessionc,  oralionc,  clccmosynis,  iti  his  lcinpori- 
bus  dilualur.  Ilis  icniporibus  convciiil  aniiiiam  va- 
care  ct  vidcie  quain  suavis  esl  Doiiiinus,  ')u»*. 
abunde  experilur  in  aiiis  lcmporibus,  qiiam  ficda 
csl  caro, quam  viliscst  niuiidus.  LIccc,  ai:taniissiiiia 
iiiea,  forinulam  h.mc  iiie  tibi  dcpitigcrc  coogisti, 
ad  quani  si  viuiii  tuain  cl  vilain  corrcvcris,  et  libi 
gloriaiii,  cl  niilii  luiiiiiam  adauiicltis.  Illo  libi  viros 


scicalix  nobililate  supoibiat,  ne  de  corpoiis  inco* 
lumilaic  iasciviat,  ne  dc  successilius,  aut  lasciviis 
insoloscat.  Boiius  magi^tcr  tinior  cst  ubiquc  , 
aninium  coiilinua  ioclione  soiiicilal,  ne  iiiter- 
rupli.s  soriis,  ad  olia  vanilatis  divertal.  Dcniquc 
de  parcinionia  in  conviviis  lcgil,  in  cuuilibiis  de 
pudicitia,  dc  frugalitate  iii  colloqiiiis  ,  iii  actionibu» 
de  juslitia,  iu  inoribiis  dc  innoccitlia,  iii  obsequiis 
de  modcslia,dc  disciplina  iii  ciinclis. tili ,  si  hujtis 
inagistri  forulai  adolescetili;e  liix  niantiin  uon  sitb- 
duxcris,  facict  lc  Doi  docibilom ,  ac  por  lioc  isior- 
lalis  sapiciiti;c    noii    ignariiiiu  Doi   quippe  agnilio 


tribual,  illc    te,  spdiisiiniqiic     luiim,   soboioniqiio      iniiiioriaiis  cst  sapicnlia  ,  cl  si  dileciio  cogiiilioni 
tuain,  inomiii  pacc  et  siliito  cuslodia:,  qui  se  dili-      adfueril,  bonum  lc  raciont  cl  bcaliim  :  i.;u:iuin  pri- 


CI3 


EPISTOI.yf:. 


614 


ino,  hc.iUim  postca  ;  qiiia  ad  l>cfttinii!inem  gradiis  A  0  fcliccm  violcnliam  qua  rfgnum  coelorum  diiipi- 


C8l  lionilas,  eicul  ri'uclum  ia  nalnr:«Iibu'<  flas  prx- 
codil.  l'l>i  se  bonus  iii  norcin  non  fuderil ,  iiianis 
esl  rniclnuni  exspcclalio,  ncc  illi  bcaliliido  s|)(T.iiida 
csl,  ciii  bonila»  non  inflorel.  0  si  jiivcntns  lua  floris 
liiijns  anioenilalo  vcrnaveril  ,  vori)aiili<|uc  pulcliri- 
liidini  ctiam  odnris  suav.tus  sorielur!  Jiitic  reric 
fluri  non  dcsinit  dccoris  anioenilas  ,  <;t  odoris  su  ivi- 
las,  quia  gravitas  ilisciplinx  ct  opinio  bona;  ramae 
inscrviiinl  Imniiati.  Yerum  floris  biijus  giMiiis  nnit- 
liplici  diligcntia  colilur,  el  ad  bujtis  pliiiosopb  x 
iiiystcrium  ,  scptem  quibnsdam  gradibus,  quasi  to- 
lidem  disciplinis  liberalibus  pcrvcliilur.  Prima  csl 
nriiuin  isiarum  bumililas ,  per  qnam  el  bomo  ad 
sui  cognitionem  reducitur,  cl  conlomnenda  sxculi 


tiir,  quia  revera  maxnnaopus  csl  \ioU;iilia  m  caine 
fragili  et  corrupta  persevcranlis  pudicili.c  pro|irt- 
siliim  cuslodire!  Illis  lamen  csl  facilc,  quos  illcvil 
amor  nostra:  Virginis,  qnse  ciim  sil  iibiqiie  impe- 
riosa  el  pr.-cpotens,  est  etiam  ex  miseiaiione  Rra- 
Inila,  si  iliam  amaveris,  tuumqiie  illi  dedicaveri» 
corpus,  tibi  oliam  non  decrii  amor  mGus.  Alioquin 
quoniodo  polcro  vcl  illum  rcspicerc,  cui  lanl.i;  siia- 
vitalis  delitias  vidcam  non  placcrc?  Vale,  vivc  el 
diligc  qiiani  diligcre  est,  vivere  cl  valerc. 
KPISTOL.A  XI. 

AD    C.   M0N,VC!11;M    PO.NTINIACENSEll. 

Formain   iiislilueniforum   novitiorum  ei  i)ra'scribit. 
Fratri  cl  aiiiico  in  Christo   cbarissimo  G.  mo- 


vanilas  edocclur.  Secunda  e.sl  pndicitia  carnis,  qu«  ^  "="•'«  Pontiniacensi,  fraler  A.  peccator,  stlutem  iii 
carnalibus   adversalur    illcccbris ,    iit    anlidotiiin      Spiritn  sancto. 


coniinenliae  incenlivis  liliidinuiu  opponaliir.  Tcrtia 
est  sobrieias,  mater  ronlinetili^c,  vcl  pndii  iiix  (|uje 
dum  recidil  omne  siipcrfluuin ,  insolcscerc  non  pa- 
tiiur  corpus  celerilcr  moriturum.  Qiinrta  csl  vcrilas 
qusp,  dum  regulis  juslitix  lingiiam  criidii ,  vunila- 
lcm  ct  niendaciuin  labiis  inlerdicit.  Qiiinla  cst  bc- 
nignitas  qiix,  tam  cauta  circiini.spcclioiic  crga  om- 
nem  bominem  agit,  nl  nulli  facial  qnod  jiisic  pati 
ipsa  non  velil.  Scxla  est  piolas,  qujc  tani  larga 
liberalitaie  fralernls  se  nccessitaiibns  oxpoiiit, 
quania  sibi  subvcniri  in  sua  nccessilalc  reqiiiril. 
Scptima  est  cbaritas,  qu^n,  Deum  lanlo  aniore 
coinplectitur ,  ut  mandaiis  cjus  nullalciius  rclucie- 


linporliina  nimts  instanlia  mo,  cbarissime,  com- 
piiiisli,  ut  libi  dc  xdificalione  aiiiin.x  aliquid  scri- 
bcrcm,  cl  inaxinic  quoil  ad  insiilutionein  novitio» 
riiin  pertincal  cl  doctrinam.  Rem  certe  poslulasll 
diflicilcm,  iit  quo  modo  novilii  instituanlur  edo- 
ccam,  qui  nec  fui  iii  mca  conversione  noviiiiis,  nec 
adbuc  in  mea  bac  conversione  [/.  conversaliono] 
maneo  innovatus.  Ciiin  eniin  aiiqnando  canonicae 
sincerilatis  albedine  infelici  coinmcrcio  in  mona- 
cbiim  denigraverim,  ei  nunc,  Dco  volenie,  dc  p'ena 
illa  ct  pcrcgrina  nigredine  ad  candorcm  virginis 
liliosae  revcrsus  sim,  licet  nic  pocniienicm  iniseri- 
cors  iila  susccperit,  non   tamen  in  noviiium   me 


lur.ExbisseplemdiscipIinisliberalibusprovenitbo-      '^cepil.  Et  certc  cum   veleral.-e  diformilatem   ni 


nilas  cui  summe  bonnsbcaiitudinempolliceliir.  Qu:c 
disciplinxmerito  liberales  dicuntur,  qiiia  qiios  .'id 
coelcslemphilosopbiam  insliluunlexpediloscllibcros 
ct  libertalis  spirilu  plciios  rcddunt.De  limoris  anlcni 
magistcrio,  de  magistri  bnjus  auditorio  artes  ista; 
(ticunlnr  ,  qiiia  pro<  ul  dubio  ,  qiii  liinons  renuit 
esse  discipulus,  ncc  boniis  essepoieril,  iicc  bcatus. 
Scriptuin  qiiippe  cst  :  Qui  sine  timore  e$»,  non 
iustifuabitur  {Eccli.  \}.  Cum  igilur  timor  sil  ini- 
liiim  sapienliu;,  si  sapere  cupis ,  Deum  liine.  Dc 
ipsiiis  amore  laceo;  quia  saiis  esl  libi  inicrim  per 
timoris  iniiium  viiiis  resislere  lubricu?  jiivcnluiis , 
doncc  proccssu    lemporis    ad  virliilcs    proficias 


gredinis  nondum  a  mc  prjcsumpl»;  iiistiitilio  novi- 
talis  obliteret,  quo  pacto  pbilosopbari  ino  compellis 
de  sancix  splendoribus  novilaiis?  Novitius  cnim, 
si  rem  sui  nominis  lenct,  eo  a  vetcris  bominis  dc- 
formilaic  exuilur,  quo  in  novi  bominis  pulcbritu- 
dinem  pcr  rorrectioris  vitx  studiuin  roformatiir. 
Ego,  ego  nondum  exutus  a  veteni  necessario  libi 
excidere  formam  novi.  Veninitamen  ex  debiio  spon- 
sionis  me;e  teneor  dicere  aliquid,  qiiia  in<stanlia  Ina 
promitlere  me  cocgil.  Igitur  quia  novitii  a  novitate 
iranssumunlur,  qux  sil  ipsa  novitas,  qiia;  vetiislas 
illi  conlraria  inquiratur.  Ct  quia  non  prius  qu!>d 
spirilnule  esi,  sed  quod  animaie,  de  vcteri  boniine 


quod  cx  studio  fit  amoris.  Cum  cnim  iniliiim  mo-  d  P''"*  ^'^J*""''»"»  esl. 


ribus  sit  anima>,  cui  iinilus  «;sl,  sanitas,  saiis  cst 
inierim  morbi  cansas  cxcidere.ul  noRfomunta  viliis 
minislrcntur.  Oxlcrum,  fiU  ,  in  rine  opistobc  uniim 
libi  consultc  siiadeo ,  quud  sicut  esl  jucuii.biin 
ei  f.icile,  ita  el  bonesluin  ,  ct  utilo,  et  plcnutn 
glorise  ct  bonoris.  Mariatn  cole  et  dilige ,  il- 
lam  venerarc  el  lauda,  illi  miindis  ei  incdullalis 
sludeto  placcre  obscquiis,  qiiam  sic  non  diibilcs 
lotiiis  dulcoris  el  odoris  pru^rcrie  ploiiiltuiinem 
prxcellcntem.  Illam  tibi  in  matrem  suscipc,  in  nu- 
trjccm  dedica,  cligc  in  sponsam,  in  amicain  consli- 
tiic:  quain  cum  cbaritatis  lua;  dono  invcslicris,  et 
anioris  ejus  suavissimi  praidiilcia  obleciamcnta  per- 
&e:i£eri$,  uuliam  prorsus  aliara  coniingci-c  palieris. 


Qtiatiior  sunt  in  quibns  bxc  vclustas  potissinium 
consideratur,  sciliccl  amor  inundi ,  cura  superfliia 
proprii  corporis,  usus  peccanJi,  dcfensio  pcccaii. 
Atnor  inundi  triplici  animum  vclustate  corniinpit  : 
acccndil  cnim  etiin  ex  dcsiderio  dignitaiis,  infl.il 
enin  appclitu  vana;  laudis,onciat  cl  aggravat  divitiis 
quicstuosis.  Hxo  oinnia,  aiil  de  cordis  stipcrbia 
vcniiint,aut  cidein  superbiae  fomenta  suggernnl  ct 
supponunt.  llbim  vero  aiiimalis  corriiplionis  <lis- 
pciiiiio  necesse  esl  aniiqnari  cl  senoi.(.erc,  ei  ila 
propinquare  ad  inleritum,  quetn  conslat  vei.ciio 
siipcrbiu;  essc  inrocluin.  Anlii|uiis  cniin  sctpeiis, 
(luin  itiiliiim  oiiinis  poccali  suporbi.^.ni  lininati:u 
nniMra;  in  suis  aJbuc  viliis  vcnciiarissiinc  iiisiillj- 


'j|5 


AOAMI  ADBATIS  PERSCNl^ 


G16 


vil,  (ium  sux  vcleniosx  aiui<|iiil;iti  iilani  oi>iioxi»m  \  spiritu,  hic  socuncluiii  liuuc  gradum  ct  ojus  cciisi- 


fecil,  iiuiulla  hcai;e  novilalis  gloiia  spoli.ivit.  Queiu 
igilur  per  snpftrliiain  tciTCiiw  diynilniis  infliU  ain- 
biluscl  cxlollit,  YCiilosDe  laiidis  anhclalio  cxsiifllal 
el  subruit,  avarilia  cx  qii:csiu  diviiianiin  iii  ptil- 
vcrein  spargit  ct  perimil;  hic  lalisex  ir.iilto  vilio- 
runi  scnio  vclerascil.  El  Iioc  quidein  solel  amor 
s.T!fuli  in  suis  scclalorihus  operari,  Ctim  enim 
iniindus  in  iii;iligno  posilus  sit,  ei  ncquissimiim  sit 
ip&iim  quacrerc,  cum  vanilas  sit  ct  umbra  viilalilis, 
el  iiisaiuim  sit  post  ipsum  currere,  non  sanae  meiitis 
est,  scd  Uesipieiilis  huiic  aniare.  Nain  <|uid  est  amor 
mtindi,  ni$i  quxdam  piircncbis  aiiimi  qu%,  dum 
nescit  qiia)  sursuin  sunt  qu:rrcre  vel  saperc,  sed 
qux  sunl  siipcr  lcrram,  quasi  a  sensu  bonsn  valc- 


dcralionem  foriius  asccndainus. 

Fc.rsilan,  cliarissime,  dtim  Ii.i,'c  legis,  irasceris; 
ct  qui  libi  pclieras  dcslinari  ulilia,  fursitan  irrides 
lointis  nccessaria  scripiitaiitem.  Sane  cum  cxcnsa- 
lioiicm  nolticris,  scd  nec  dilalionem  reciperc,  fa- 
clns  siim  iiisi[<iens,  lu  me  coegisli.  Verumlainen 
quod  seinel  coepi ,  non  dcciiiam  prosequi ;  el  si 
peliiioni  lu;c  non  sufliciam,  mese  lamen  ulciini|ue 
salisraciam  sponsioni.  Tibi  enim,  non  juxta  vcllc 
tiiiim,  scd  juxla  posse  meuni,  spopondi  me,  si  rc- 
colis,  parilurum.  Igilurqtii,  convcrtcndi  shulio, 
primiim  innovaiionis  sux  gradum  feoit  in  conlcnipiu 
muiiili,  secundiim  raclutns  est  iii  ingressu  muna- 
slcrii,  in  poslpoiicnda  sciliccl  ciira  propri;c  carnis. 


ludinis  mentem  eflicitalienam?Quiilaquenoviiiari  Bq„s  lamen,  juxla  Aposlolum,   in  necessariis  non 

negatur.  Carnis,  inquit,  curam  nc  fecerilis  in  deii- 
deriis  (Ptom.  \m).  Natura;  consulendum  csi,  iioii 
ctilp<e;  ncce^silati  prospiciendum  esl,  nun  indiil- 
gendum  voluplali  :  Voluplai  eniin  habet  panum,  el 
uecessilas  parit  coronam.  El  ilem  iliud  de  Uegula 
(c  p.  7)  :  Mors  secus  iulroilum  delectalionis  posila 
ei>l.  Cnm  igilur  ad  porlam  monasietii  veneii»,  et 
ibi  vcstem  animoe  caiiicm  cxneris,  el  qiiam  de 
inundo  liilcrafi,  ipsi  adbuc  rcclamanii  niuiido  re- 
niitlis.  Tuleras  quippc  vcslem  hanc  dc  anathcmale, 
de  corriiptione  iilam  suscepcras,  entilrieras  eam 
cum  viliis  et  concupiscenliis,  et  idco  exiia  sau- 
cluarium  dcbes  dimiltere  quiiiqnid  iii  ca  miiiidi 
iinpuritas     poiesl    recljimare.    Naluram     condidit 


desidcrat,  a  vanissima:  vetustalis  cjus  insania  cor 
averiat;  alioqiiin  non  poterit  novis  sapientix'  in- 
tcresse  sludiis,  nisi  prius,  amola  insani  amoris 
amentia,  factus  fuciil  compos  inentis.  Verum  tunc 
primo  ad  mentem  redire  incipit,  cum  jam  stabili 
proposiio  de  sjcculo  desereiido  disponil,  satagens 
ul  exlra  limeii  propriac  doiiius  naindi  eum  iion 
comitclur  alTccliis;  scd  in  ipso  timine  qiio  dc  pio- 
(iriis  rcbus  coojMt  egicdi,  ibi  incipial  muiido  mori. 
Non,  ini|uain,  delicl  eum  mundi  anior  prosequi  aJ 
pnrlam  monasierii,  quij  ibi  sccundun?  facil  graduni, 
iibi  eiiani  reliclurus  csl  corpiis  sntiiii.  Iliiic  cst  qtiod 
Dciis  ad  Abtaiiam  sic  loculus  cst,  dicons  :  Exi  de 
terra  lua,  et  de   coynaiione  tua,  et  veni   iii  lerrnm. 


quam  wonslravero  tibi  (Cen.  xii).   Terram   quippe  C  j^eus^  auclor  culp;e  non  exslilii ;  nec  »os  deiicmus 


boiiam  cl  oplimam,  lerram  lacie  et  melle  manaii- 
tem  iion  videre,  multo  miiius  intrare  idonctis.  nisi 
prius  a  lerra  spinas  ct  iribnlus  germinantc,  ct  a 
rogniiionis  carnalis  alfccln  robiir  meiilis  circmi- 
iianle  extsset.  Ilinc  cst  quoil  :iiiimae  quam  iiisiniit 
Spirilus  saiiclus  pcr  Psalmi:,tam,  sic  dicil  :  Audi, 
fdia^  cl  vide,  cL  iiiclina  aureni  iuam  (Psul.  xliv). 
Audi,  ul  crcdas,  qiiia  fides  csl  cx  aiidiiu;  vjde,  iil 
diligas,  quia  niiiUuin  piolicii,  dilectio  ex  allectu; 
inclina  aurem  iti.Tm,  sit  obcdias  cl  jiissa  peragas, 
quia  dilcoiio  co;npro!>aliir  cx  :iciu.  (n  qiio  a!ii«^m 
obedios,  oblivisccrc  popiiiunt  tuum,  cl  doiiiiitn  pa- 
irs   itii ;  alioijtiin   iion    conciipiscet  rex   docoiem 


odisse  aul  per.sequi  quod  suo  non  reniitlilur  Crea» 
lori.  Nalura  fovonda  est,  et  auctoris  sui  iiiancl- 
panda  negollis;  cnrrupliotiem  lainen  cl  viiia,  qn.i» 
n  Dco  non  vcniunt,  pcrscqiiamttr.  Nemo,  ait  Ajn>- 
stolus,  cnrnem  tuam  odio  habuil ;  sed  dtligit,  el  foiet 
eam,  sicut  el  Christus  Ecclesiam  (Eiikei.\\.  \erunir 
tameii  in  laiilum  caniem  dcscris,  it)  qiiaiitiun  nl- 
fcciiliiis  suis  Cin«>i'cris,  in  qnantiim  viliis  suis  cl 
concnpiscentijs  suis  Talefacis.  Itilra  Spirilus  sancli 
auditoriitm,  niliil  prorstis  oarnis  csl  inferciidum ; 
scd  solttiii  sinc  carnc  introcal  spiriius,  ubi  so!i« 
csl  spiriltialilms  iittciidenduti!.  Non  dcbciit  sane 
caro   cl   saiigiiis    ^pirilti.iiibns   interesse    negoiiis. 


»uum.  Non,   inquaM),  eril    iii  te  dmir,  qui  sil  iii  jj  nec  ca  qu;e  ad  rcgnum  Dei  el  jusliliam  cjus  perii 


coiicupisccnlia  icgis,  iiisi  de  icrr.i  lua  et  de  cosiia- 
lionc  tua  exiveris,  nisi  doiiium  palris  ttii  ci  popiiinm 
tuiini  oblita  (uoris,  tiis!  pcr  obiivioiicm  viiiis  caiiiis 
cl  conciipisccnliis  moriaris.  Iliiic  csl  qnod  pcr 
scipsum  Dominu»  in  pjvaiigclio  sic  ail:  Qui  tion  re- 
liquerit  domum,  vcl  fralres,  nnt  sororcs,  aul  fifjros, 
fropler  nomen  meiim,  nou  cnt  me  diijmi»  (.UaliU. 
XIX).  El  ccric  si  propier  Dcuni  rciiiiquenda  sut:l 
litita  et  necessaria,  quanlo  magis  pro  eo  iliicita  el 
superflua  devilanda?  Sed  quia  fuyitivum  mundi 
perduximus  ad  porlas  moiiaslcni,  ul  secundiim 
innovatioiiis  sn.x  faciat  gradum,  qiii  in  exiiii  de 
^Egyplo  fcccral  piiimiin,  iios  <jtiojiic  ciinoi.iis 
oraiioiiis  hic  graduin  ii^imns,  ul  loceplo  pauluhim 


jicnt  participari  digna  suiit  qtia;  regnum  Dci  mi- 
nlmc  possidcbiinl.  Curo,  aii  Aposloltis,  el  sangv.it 
re/jiiitin  Dei  noii  posiidebuni  (/  Cor.  xv),  lloc  cst 
ergo  carnom  foras  rolinqiicrc,  nili<i  ci  pra.ler  ne- 
ccssaria  quicrcre,  cl  sola  ilia  jitdicare  necessaria, 
qu;c  scciindum  discrelioiicm  Patrum  polesl  ordims 
/orma  paii,  el  iociis  tribucre  qncm  petisii.  Ne  rc- 
manseris  infra,  nihil  uitra  qux'sicris,  scd  rcgia  via 
inccdc  pcr  incdiuin,  qnia  cl  stipcrspatiosiim  c>l 
ultra  iimiics  Patrum  progrcdi,  ct  vitiosum  est  iiifra 
eorum  tcrminos  rcmorari.  Si  niedialor  vis  amici- 
li;is  jimgcrc,  si  dignc  vis  mitiistcrio  mcdiistriiis 
assisiero,  viJe  iie  disccdas  a  meiiio,  vidc  nc  quid 
siimis,  iic  qnid  (acias  sine  moJo.  In  oculis  hoini' 


I 
1 


C17 


EPfSTOL/i:. 


CtS 


iiiiin  i>iis  crtuformaro    moribus  coavivenliiim,   sed  A  ininflfi^i" -sic  averles  ocuinm ,  quin  cx  inlegio  lc 


inlns  sciciilia  coram  Dco,  si  polcs,  alios  ininsgre- 
(li'ro  (liligeiiilo,  lioc  soluin  csl  in  qno  inodcraior 
s-.cciilorum  noslra  (Iclectalnr  innnodcranlia  ,  ciim 
n(»*lri  amoris  in  ipsiim  afleclio  sine  modo  inlcn- 
«Jiiiirel  mensura.  Ipsc  aiictor  omniiiin  ornnia  con- 
didit,  et  «]Uod  crcaluris  contiilisse  cognosciltir,  lioc 
lequirit.  Habe  poiuliis,  scrva  niimeruin,  nicnsijram 
lenc,  nec  diviili  polcris  ab  aucloie.  Falsilas  no:» 
liabet  pondus;  undc  ferlur  et  evolal  iu  interitnm. 
Po/idus  ncscil  lcvilas,  cor  iion  sinil  csse  slaliile 
ncqiie  (irmum.  Numerum  non  serval  singuiariias, 
cum  sit  numerus  collcctio  unilatum.  Ubi  rcgnal 
divcisitas,  noii  esl  colleclio,  sed  divisio  unionum. 
Modiim  ignoral  supcifluilas,  ei  nihil  ab  ca  admit- 
litur  mensuralnm.  Falsitatcm  dcvilel  sanc(a  no-> 
vjtas,  ne  qiiid  in  ea  sanctilatis  specie  simulaiorie 
pallielur.  Singularitatem  suspectam  habcat,  ne 
divisa  ab  aliis,  non  cum  aliis  numcretur.  Inlem- 
peranlijc  supcrfluitalcin  efTugial,  ne  modcralori  pcr 
iinmodeiMiiiiam  reliictclur.  Subsistal  in  pondcie 
gravilatis  ad  disciplinam,  in  pondcrc  vcriiatis  ad 
jusliliam,  in  pondcrc  slabilitatis  ad  perseverantiam, 
ne  a  proposiio  suo  decidai,  iic  a  loco  qncm  clegit 
absccdal.  Bcalus  planc  quem  poiulcris  gravitas 
reddii  siabilem,  raiio  nuineri  socialem,  modcraiio 
mensurx  frugalem.  Stabiiem  in  iide,  socialcm  iii 
charitate,  frugaleni  in  conversalionc.  Quid  hic  jam 
carnis  remaiisit,  quominus  spirilus  Spirilui  sancto 


B 


gas  loiuin.  Obsecro  aulem  le,  ciim  Icgoris  ,  n  ;  in<i 
iiimis  fcslinits  dainna\eris  ;  sed  priii^  omiiia 
prospicc  diligciiier,  cl  liinc  dc  bis  ([UJi  repieljen- 
sibilia  siinl ,  opporluniiis  judicabis.  Ccrie  cum 
amicus  sis ,  amici  lurpiluiiinem  iion  niidabis,  sed 
saiages  qiiomodo  apud  le  sit  ocrulliim  qiiod  pro 
viiio  suo  foie  videris  occullandum.  Ego  auicin  ne 
rcprebensionis  funnidiiic  videar  ab  inccpiis  de- 
sistere  ,  nihiioniiniis  prosequar  quod  incoepi.  Ciii 
ccelitus  daliim  est  pro  amore  paupcrialis,  miindi 
amorcm  conlcmnerc,  cl  conlinenlije  Jabor»^m  car- 
nis  voIu|nali  prcponerc,  salagcrc  debel  omnimodis 
ul  usum  pcccaiidi  eliminei  tiinor  Dei. 

Sed,  dicet  aliqiiis,  quomodo  potcsl  habere  pcc- 
candi  consuciiKliiieni ,  qui  jam  mundiim  reliquil 
et  carncm  ?  Sed  cerle  qui  pcr  mundi  contempiimi 
el  cariiis  despecium  carnales  illecebras  devitavit, 
huic  coiitra  spirilalcs  ncquitias  ccrlamen  jnge  re- 
wansil.  Qiiid  ,  si  forie  rolinucril  in  afleclu,  quod 
efl^eciu  relinqiiil  cl  actu  ?  0  quanti  liodie  sub  re- 
ligionis  habitii  vivunl,  qui,  elsi  spcciclcnus  mundo 
vel  carni  nun  serviunl,  in  corde  lamen  rcvcrsi  siint 
in  iEgypliim  ,  et  interna  cogilalionc  relapsi  siint  iii 
peccatum!  Speciem  qiiidem  sanciilalis  aclu  et 
habilu  prxferunl ,  sanciilatis  volo  el  professione 
addicli  siinl  ;scd  nomen  habcnlcs  quod  vivant,  in- 
liis  morliii  siint ;  quia,  cum  foris  pauperes  et  coiiti- 
ticnles  apparcaiit,  mentc  lainen  ad  gloriam  trans- 


inlendere  tolus  possil?  llincjam  ad  leclionem  tanli  C  iloria?   landis,  vcl    ad  graduin  cujiislibel  digiiitalis 


magislri,  in  secrelariiim  animi  du  variis  animx 
ofliciis.  Oflicia  divcrsa  convcniunt,  el  pro  dcliciis 
afllucntis  el  iiifluenlis  sapicntiai  de  coiporalinr.s 
cogilare  rotilemnunt.  Nam  elsi  imr.i  inonasteriiim 
(1e  inslilutione  obe(li«MUi£  corporafcs  abiindaiit 
obscrvaiili;e,  niliilominus  esl  eorum  iranslalio  spi- 
riliialis,  qiiatciuis  ngenlis  inlentio  sit  coclestis. 
Sicut  enim  co;lestia  terrena  inientione  transact? 
plerumque  agentibus  carnalia  fiunl,  sic  et  carnalia 
spiriluali  intenlione  transacla  his  cfliciiinlur  spiri- 
lualia  qiii  haec  agiint.  De  cxtero  sibi  caveant  qui 
spirituales  csse  conlcnduni,  ne  se  cis  Salanas  in 
angelum  lucis  transrigurct,  nc  de  pia^lexiii  salulis 
negolium  p»,rditionis  obiimhret.  Provideanl ,  in- 
quam,  sibi,  nc  sicui  in  lemporc  veluslatis  suse  ha- 
buerunl  iisiim  pcccandi.  ita  in  lempore  novitaiis 
circumspecto  careant  limore  pcccali,  quia  conlra 
pcccandi  iisuin  sollicili  habeanl  limoris  reiiiedium 
opporiuuum.  Ut  enim  consuetudo  peccaiuli  de  in- 
solcnii  sccurilate  nascilur,  ita  el  assueto  liinorc 
repellitur;  quia,  sicul  est  securilas  initium  malilix 
et  progrcssus ,  ita  limor  Domini  csl  inilium 
sapienli^c  et  proveclus.  Uic  jam ,  quia  luqui  de 
icrlio  convertentium  gradu  aggredimur,  opportii- 
iium  est,  ut  receplo  paululum  spirilu,  ad  exsecu- 
lioncm  scqucnliuin  reparemur. 

Quaiiiumlibet,  diteclissime ,  ab  hoc  opcrc  mce 
parviialis    dissciui.is,    quod    forte    dixcrim     alia 
el   aiiler   quam    sperabas  ,    lamcn    sioul    spcro , 
Patuol.  (XXI. 


D 


aspiraiit.  Gum  enim  pcr  illa  duo  pr3?nomin;iia  sn- 
perius,  scilicet  inundi  conlempium,  eicarnis  despcc- 
lum,  spiriius  imtnundus  nb  homine  exierii,  cnin 
perloca  arida  ct  inaquosa,  scilicel  cordasanctoinm 
spirilualia ,  reqiiiem  gibi  non  Invenil  ,  ad  prioris 
doinus  habitaculuin  semper  redre  intendii ,  ei  di- 
cil  :  Reverlar  ad  domum  meam  tinde  ej:hi  (Luc. 
X\).  Cum  ilaque  viderit  domum  illain  miinriatam 
quidem  a  prisiinis  sordibus,  ornaiam  icligirtsis 
tradiiioiiibus  ,  vacantem  vero  a  spiritiialibiis  desi- 
deriis,  et  cogitationibus  oliosis  intenlam,  tunc  ad 
il!am  cumulatior  rcdit ,  et  deinceps  sibi  caulius 
hanc  (lefendit.  Assumit  eiiim,  ut  tcslatur  Dominns, 
sepicm  alios  spiritiis  sccuiii  neiiiiioros  se ,  et  in- 
gressi  habilant  ibi.  Tunc  riunt  novissinia  hominis 
iliius  pejora  prioribus  :  quia  ,  qui  aiilc  rcligionis 
li.ibiluin  el  vutum  apparcbal  quod  erat  inanifesie 
inalus,  dcinc^ps  iniciuiil  qtiod  esse  iion  satagii, 
videliccl  dici  sanctus.  0  qu  im  infelici  cominercio 
qui  niundum  cum  immiindo  cjus  principc  a  Spiritit 
sancloexpiilerat,  spiriuimqiie  suum  Spirilus  sancti 
magisterio  voiiva  necessitate  subdidcrat ,  iteiniH 
cxpellil,  el  en^ugat  a  se  Spirilus  saiicii  gratiaii).  cl 
spiri.um  siium  immiindo  remancipai  possessori .'  tx 
hochypocritaperseqiiiliireielfug:itSpiriiumsa»ctum, 
sicul  ei  S|.iritus  saiicltis  disc^pliiirc  c.Tngi'  liclu.ii. 
Planc  Spiritiis  saiiciiis  iion  eirugeret,  nisi  per>cqiie 
relur  eum  alitjnis  et  fugarcl.  Perscquilur  aulciii 
ipsum  ei  clTugai ,  qni  euiii  pidaiis  graiia  iiuciilioiie 

20 


6t;i 


AOAMI  Aim.VTlS  PF.KStMi*: 


620 


jiriix.i»  V  ii«ii(..!is  :;!)i!t»;j;U  ,  spot  iem   Uimcn   viriuiis  A  Tirn  iims  suas  in  ii)em«  Miansione.s  cofisiiniit.oflficia 


nd  <loc('j>{i<);i>wii  ■ji  «lusioixin  gralix'  usnrpaiiva  rc- 
Jt^niat.  JWipIid  (luiJtMn  ii)juri;\  Spirilnin  vcrilalis 
ficins  proscfntilur ,  qnoil  cl  ipsuni  a  sc  vioienier 
f(Xlni(l.a,  cl  violcnlins  spccicin  cjus  m\  iisus  con- 
Irarios  r;iplor  cniJclis  iisurpal.  0  dclcstabile  m.i- 
liiin !  o  |;cne  incxpi:WiiIe  faciniis  snb  pracicxlu 
in-.in'<iictudinis  exaccrbarc  sninmx  mansncliidinem 
bnnitalis?  o  ^uniin:i  inrclicilas  ,  siib  novi  bominis 
lorinam  lolnni  conformarc  se  vcleri,  Cl  sub  noviiii 
appcllaiionc  ci  liabllw  viiiosaj  velii."«lalfs  relinerc 
seiiinm  in  aDfccinl  0  si  posi  abrcniiiiliationcni 
innmli,  si  po-.l  al.jcclionem  corporis,  ncgaja  firssel 
jaiiua  coftlis,  vi^^ilaiiliae  coinmissa  liinoris,  iion 
iiilrassci  ad  cor  spiriliis  liclionis !  Solcrtissimus 
esl  ciiim  janitor  isle,el  aniori  lam  snbscrvil  Im- 
iniliter,  et  fidcliier  minislrat,  ut  iiiliil  omiiino  qno 
nnioris  fcstivii:is  pcrlurbetiii-,  admillat.  Nunc  aii- 
lcm  qiiia  ct  male  osiiiim  viatori  paliiit ,  immnndns 
spirilus ,  assiimpiis  sccum  septcin  aliis  spirilibus 
licqiiioribns  sc  ,  ad  suam  domum  recurrit,  ui  pcr 
scpicnariiiin  coinitanlium  vilium  intelligas  in  men- 
.snra ;  qiiia  cnim  scplem  diebus  univcrsa  lcmpo- 
raliias  agilnr,  pcr  septcnarium  nniversiias  desi- 
gnaiur.  Moneanlur  ergo  novitii  ut  in  tertio  gradu 
8(!  cieilanl  limori ,  qnia  fruslra  facti  sun»  conlinen- 
tes,  si  aliqualenus  sine  limoris  cusiodia  dimiserunt 
cordis  fores.  Bcalns  plane  liomo  qui  semper  esl 
{lavidus;  sicnl  cnim  liinor  Domini  malHm   non  ope- 


n 


.singiilorum  disponil,  cl  niiiil  tain  iii  corporeis  sen- 
siliiis  quam  in  affcclilms  aniin.i:  gcriiur,  quod  non 
burr.ililalis  timoralx  magistcriognbornctur.  Dcnique 
iiitciilioni  rcclitiidincin  cl  siii:plicilatcn)  assignai, 
raiinnabiiilati  dcpulat  sapicnliam  ,  et  ut  prxcipnam 
ibi  discietio  lcncal  niansionem ,  ad  irascibilitateni 
sc  colligii  a-mulatio,  ei  zclus  Oei  secundoin  scieii- 
liain  e:>t  excrccndus.  Concupiscibilitatem  parlitur 
cliarilas,  geminoque  in  Dciim  el  proximum  lianc 
iiillammat  affeclu.  Inlelleclum  irradiat  verilas,  quae, 
diim  splcndore  suo  errorcs  quosque  depulerit,  ad 
graliani  quoqiie  conlemplalionis  psrducit.  Apuil 
alfcclionis  pui  ilatem  liospiiatur  misericordi»  pielas, 
cl  inde  sine  acccptione  personarum  miseriis  nc- 
cessc  halienliuin  se  cxponil.  In  voluntatis  palaiio 
jiisiitia  sibi  iribunal  consliluil,  el  inde  moribus 
cl  opcribiis,  scnsiluis  ci  afTcctibus  xq'iiiatis  edlcia 
inipcrio.sa  scveritate  propouil.  Pax  viro  in  con- 
scicnli.i-  lcslitnonio  sibi  quictis  ctibiculnm  ponit , 
cui  laiilo  suavius  osculuin  jiisiilia  porrigil,  qnanlo 
oiiMic  pcccali  caulcriiim  a  verilalis  prop.isiio  tol- 
lil.Ji(S/i/ifl,iiiqnit,c/  pnx  or,cnlat(i'  «««/(Psn/.  Lxxiiv). 
Tunc  nimirum  paccin  justiliu  oscuhitur  cnm  sal- 
agenlc  jiist  lia,  sic  voiunlas  ad  unguem  lola  corri-- 
gilnr,  ut  <5c  nullo  ipsins  c:iutcrIo  coi:scientia  inor- 
deatur.  Sed  ct  pax  ipsa  osculalur  juslitiam  ,  cuni 
pacis  aetcnnc  siisceplio  laboriosam  justiti:e  rciin»- 
ncrat  aclioiicm.  Ccce  qux>  cl  quanta  cis  inveniuni. 


laliir,   ila  qui   fiicrii  expcrs   limoris ,  cssc  poterit  ^  qui  novis  convcisionis  sujb  gaudiis  limorem  dcesse 


«ixpers  et  salulis.  Qiii  sinc  limore  est ,  non  juslifi 
Ciibilur;  non  po'.erit  sapere,  quamliii  sine  inilio 
fucril  sapienlij;.  Timor  enim  est  iniiium  sapienliae, 
i:ec  aliquid  insipidiim  intus  intrare  palilur,  ubi 
amor  iii  splcndoribus  sapienlije  jucundatur.  Splen- 
dorcs  sapienliac  siinl  virtntcs  iknimae,  per  qiias  in 
secrciario  pii  cordis  fesla  conlinuanlur  amoris. 
0  fclix  novitas  !  o  nova  feslivitas  ,  quae  noii  in  cocno 
sxculi,  .scd  in  cnclo  puri  animi  celebratur!  Ad  fcsta 
hiijusmodi  invilantur  novilii ,  qui  lanlo  fcsiivius 
cclebranlnr  inlerius  ,  quaiiio  vigilantius  servat  cor- 
di«  adilum  timor  sanctus.  0  quam  strcnue  sc  ba- 
bcnt  animi  de  tanto  janitore  securi !  iiec  melius 
omni  cusiodia  cur  nosirum  servare,  quain  si  hunc 
janitorem  babuerimus  circnmspectum. 

Dc  caeiero  buinilitas  comes  tiinoris  individiia 
lanli»  sccuriiis ,  quanto  sccretius  cordis  disponit 
ullicia ;  et  quidquid  in  luce  sapienlix  ordinatum 
viderii ,  ad  amoris  arbitrium  ordinat  et  componit. 
Hiiimiliias  sane  ntinquam  sine  contnbernio  discre- 
tioiiis  progrcdilur;  sed  tanlo  so  caiiliiis  ubique  et 
iii  oninibns  agil,  i|iiaiito  c\  limoris  familiariiate  ct 
consoilio  sempcr  formidolosa,  sempcr  sibi  suspccta 
«xibtil.  Iliiiiiiliias  niirum  iii  raoduin  qiiaiilo  minus 
ht.  rcptitat ,  laiilo  abiindanlia  graliarum  cxuberal ; 
(piiit  nimirum  ions  sapicnliae,  qui  de  inedio  para- 
iiWi  voliiptalis  cgrcditnr,  iii  illam  tanquam  iii  lo- 
cum  liuniiliorcm  dc  supcrnis  influerc  bctatnr.  Ilinc 
jani  giata    cl  ^r.liosa  liuinilil:is  siiii^iilis  quibnsquc 


iion  sinunt.  Rcvcra  ibi  lociis  peccandi  consuetii- 
dini  nun  Inbclur,  ubi,juxta  Psabnistam ,  Dt^miKo 
in  limore  servitiir  {Psal.  ii).  Caileiuin  iJli  freqiien- 
ter  dcsipiuiit,  qui  initium  sapicniiae  Dei  timorcm 
Kegligunt ,  ncc  lam  sxpius  in  peccaia  corruuiu, 
scd  etiam  ,  quod  gravius  esl ,  pcccata  defcndunl. 
Sicutenim  ille  qui  jusiitiam  innoval.  semper  se 
iii  principio  !>crmonis  accusal,  sic  e  conlrario, 
qui  juslus  non  esse,  sed  videri  appctit,  accusaids 
ab  alio  se  defentlit.  Quanto  nimirum  subtilius  b- 
boriosa  arle  siniul3lioni.s  se' fictus  pallial,  lanto 
gravius  pallialionis  su£  dcnudatio  liunc  molestat. 
DilFicile  cnim  qiii  ficius  cst ,  sic  in  sua  pracvalel 
simulalione  celari ,  quin  valeat  signis  aliquibus 
D  dcpreliendi.  Sed  jain  quia  de  quarlo  coiiverteutiuin 
graduloqui  incipcrevoIu(nu.s,hiceadetcrtiofiniamus. 
Cuni  ab  initio  bujus  opusculi  inc  prius  dc  velu- 
siatc  dicturum  poslea  de  novilale  promiscrim  : 
nunc  auiem  cum  dc  ulroquc  nirnis  el  permistc  lo- 
cutus  sim,  jure  leclionis  noii  mercor  gratiam,  qiiod 
meam  nescierira  aiit  neglexeriin  pcrscqui  spoiisio- 
iiem.  Siquidern  actum  cst.  Sed  lu,  fraier  cbarissime, 
nonaci|uicsc>ies,nisi  mcam  prodere  meinsipientiam 
cocgisscs.  Tibi  ergo,  tibi  imputandum,  quidquid 
iii  bis  lillcralis  invenics  minus  recium.  Kgo  vero 
qui  prodcre  insipienliani  nieani  coepi ,  de  quarto 
qiiod  promissum  gradti  perloqui  non  desistam. 
Ouam  sii  iioxiiiin,  qu:!m  sil  Vi;tustati  obnoxiuia 
pcccala  (iclcndcro,    cx  boc  sali.-)  inlelligitur,  quod 


C2I  EPISTOI 

iiiler  omitla  salulis  rciiieilia  niliil  i  onrcSbioiie  saln-  A 
brius  praeilicalur.  El  <|ui(i  csl  ooiilcssio  iiisi  proprii 
rcalus  acctisalio,  cui»  hnniililcr  ol  aperUi  et  iii- 
logrc  el  Itdeliler  peccata  sua  illi  coiiruens  dicit  (jui 
siipcr  eum  snpcr  liac  re  poiesialcni  arccpil :  Teneor 
sii|uidciii  illi  pcccala  niea  •  per  confessionein  «Jele- 
gere,  cui  aiiiiiin;  meae  claves  a  Doniiiio  siinl  coni- 
niissnu'.  Diviiia;  instiUilio  luiii:ililalis  rcmuJiuin 
exhibuit,  diabolicae  ilefcnsionis  eiatio  exciisalionis 
lalihuluin  ailinveiiit.  Kadem  (niippc  inalignitate, 
qua  vuU  cl  facit  virlutis  aiumius  pcccala  lieri , 
«ailein  vull  uialignilale  celari.  0  si  priinns  paretis 
huniani  getieris  cxcusatioiicm  iion  qnaisissci  in 
peccalis!  Cerie  sisuani  cuipain  liuniiiitcr  excusas- 
sel  \f.  accusasset] ,  iion  lam  crudeleni  uionis  sen- 
lentiain  exccpissel.  Niiiic  aulem  «Itlinqucrc  et  de-  " 
liicsi-ere  vchiii ,  (|ui  cor  suiitn  in  verha  maiiiine 
(lecliuavit.  MuUer,  inquii ,  quam  dediiti  mihi  so- 
ciatu ,  dedit  mHii  de  liguo  el  coinedi  [Gen.  iii).  ^uiil 
Hiiscr  agis?  Quid  culpain  tuain  ia  auclorrm  refiia- 
<lis?  Nuni  pioptere;!  ille  peccavii,  'inia  fociam 
nuiiierem  lihi  concessit?  Tihi  magis  inipuia,  lu 
fiiagis  accusa  ,  cum  in  liia  essel  polcstale  posituiu 
scire  el  posse  vitarc  peccalum.  I^^ilur  ,  sicut  iu  re- 
inediis  ali(|iiid  luiinili  confessione  salubriiis  non 
liabel,  sic  inler  crimina  peccati  defensione  nulliiiH 
noccntius  inveniiur.  Qui  peccata  defeudit ,  el  veri- 
iaiein  abnegat,  el  persecutor  esl  pieiatis,  Qui  con- 
(itelur  etaccusal,  merelur  jusliliam  ,  ei  amicus 
eflicitur  vcritatis.  Cl  hoc  qiiideni  agii  limor  hu- 
milis  per  hoc  jusliricari  iiiipelrans  a  peccalis.  ^ 
Totuiii  el  juge  Cai  limoris  oflicium  ,  viriuiibus 
(Jare  opcram,  noininis  confessioni  iiisisterc  pec- 
caioruin.  .Mirabiliter  cotiferlur  induslria  limoris 
sancix  iiegotio  iunovatiouis,  dum  ci  cordis  adi- 
tuiu  foris  a  criminibus  quibusque  defeodil,  et 
iiicidenles  mtus  pulvcrcs  iavarro  coiifessiouis  ab- 
stergcrc  saiagit.  Quie  sunt  criniina  non  opus  est 
(ibi  osienderc ,  quibus  niundum  aspicis  plenuin 
esse.  Quid?  iucideales  pulveres  dixerini  forle , 
pnescrtim  cuni  prx  siii  sublilitale  nonnisi  forte , 
purgatioribus  oculis  videanlur.  Quid  auleiii  sunt 
iiicidenlcs  pulvercs  nisi  cogiiatus  iniiumcrabiles 
orationis  teinpore  anini:e  ocuiis  involanles  ?  Nonue 
qiiasi  quosdain  iiifesiissiiiios  pulveres  pariunt  iiiillc  j) 
occursus  phantasmaluni ,  quibus  orantes  vel  itte- 
ditantes  iiiiporlunissime  inoleslantur ,  cum  prx- 
senlissiinx  luajesiati  divinx  assislinius,  et  alia 
pro  aliis  aut  cogilatiius ,  aul  dicimus ,  qnue  iiec 
iiostri  propositi  sunt,  uec  loco,  nec  tenipori  coii- 
gruunt?  Qiiid  nliud  quam  quosdani  puiveres  agi- 
Lainus  ,  quibus  nobis  serenuni  veri  luiniuis  oe- 
ciillainus?  Certe  clsi  pulvcres  isli  oculos  non 
eruunt  nobis ,  confundunt  tanicn  aciem  ,  et 
ab  iiituilu  ver<e  lucis  avertunt  lenipore  oiMtio- 
iiis  secuiiduni  pi';cseniiam  corporis  coruin  Deo  as- 
sisiere  iii  cboio  cuin  aliis  Cbse,  etquasi  aui  ncgli- 
gcndo  aul  coiKeinneudo  pra:sentiam  Dei  por  ttiuiidi 
spaiia  uul  carnis  vitia  animalilcr  cvagari.  Spiiilus 


sane  santtni  anfcrt  se  a  cogituiiotiibns,  qux'  bnjil 
sino  inli;lio(lii.  Cui  sine  iiiteiloclii  -lUiit,  planc  suit 
irralionabiics,  ac  per  hoc  sunt  cliant  bc^slialcs.  Si 
ilaqiie  opus  luiiin  siiic  inleUecin  fucril,  hoc  csl  ir- 
lalionabile,  nonnc  eril  obscqitiinn  liesliale?  SeJ 
51  bcalia  (eliijcrii  montein  ,  lapidabitur  {Exod.  xiv), 
qiiia  qui  besliali  incnte,  hoc  cst  sine  intellcclu,  di- 
viiiis  inscrvil  ofiiciis,  niagis  cx  duritia  curdis  lapiilei 
cruciatur  quam  oblectcl  cuni  divin.t:  prTSOnliu*  i>()- 
iiilas  laiti  snavis.  Jugilcr  igilur  cl  assidue  de  his  csl 
facienda  cunfessio  qiiju  aljundanlissinie  sc-mpcr  in- 
venil  circo  penelralia  cordis,  (|uoJ  'lebe.it  accu!>aie 
et  piangere  in  facie  sacerdolis.  In  plancttim  aiiinuj 
veniiilquod  de  pracieriiis  maiis  nondiitu  digiic  pou- 
i-.iteal,  (|uod  niulis  instantiliits  provide  niniis  rcslai, 
qtiod  accipiendis  Dei  i>encficiis  S(^  indigiiQtn  exlii- 
bcat,  quod  totel  lam  nse.pc  acceptis  ingrala  existat. 
Non  iicyligat  plangere  ei  exprimere  nioius  cl  reso- 
iulioiics  iininiiiiilac  carnis  contra  niunditiam  el  gr.i- 
tiaiii  honcstalia.  Sensus  ao>;usarc  non  negligat  cor' 
poiales  :»d  gravitaiis  el  dlsciplin»  discidinin,  pro 
snis  diversilatibus,  eva«;antes.  Delicla  quis  intelli- 
gil?  Quis  inteilecluni  ad  liquid«m  comprclicndii? 
Qiioiies  accoiniiiodaiitus  aures  aHinii  suggcstiotiibus 
iuiniici !  Quolies  affecU»  recurriBius  ad  oLlecla- 
nicnla  imindi  '.  Quoties  ciBcimur  tiansgressores 
voli !  Qiioties  nesligimus  prxcepla  Dei  l  Quoii('s  iu 
divinis  ollkiis  somnoieuli  suiuus  aat  lepidi!  Quo- 
lies  ad  obedienliam  scgiies  et  tardi!  Quoiies  negli- 
gimus  curain  pioKimi !  Quoiies  ei  faciaius  qiiod 
noUemos  ab  ipso  pali !  Quolies  ab  ipso  csigluius 
districte,  qu*  ei,  si  exigerei,  minimc  faccremus! 
Sacpe  adversilaie  dejicimur,  prospeiilale  extolli- 
mur.  Sxpe  de  boiiis  quod  iicr  gruiiani  Dci  aut  iia- 
beinus  aul  agimus,  non  Dei  sed  noslram  gl«>riain 
quxiimus.  Sxpe  dissimulamus  quod  inuilum  volu- 
mus ;  sxpe  simuiainus  nos  aliud  essc  quam  sinuts. 
Sxpe  de  maiis  in  nobis  agnitis  niinus  qitani  opor- 
teretconfuudimur,  sajpe  in  maledicia  aliornni  in- 
discrela  lemulalione  invehimur.  S;epe  coiitra  Dei 
jtisia  juditia  murmuraiuus.  Sxpc  cuin  fratres  no- 
stros  a'dificare  debemus,  liis  potius  corrupiionis 
exempia  mouslramus. 

Hxc  quidem  orania  omnibus  meis  sintiiibus  saiis 
commuuia  sunt,  prxier  sjiirituaiia  qu*  .singitlis  piu 
casuuni  vaiielale  conlinguiit.  Qui  iia  sub  religiuiiis 
babilu  ha^c  in  se  si^nliiint  el  consenliunl,  cxpctii .-, 
procul  dubio  saiicta;  noviialis  exisiunt.  Qui  vero 
senliunt  ei  disseuiiuni,  ei  ex  ipso  seiisu  doleiii  ci 
plangunt,  jugiler  confuemlo  accusaiii,  et  quantum 
praivaient  corrigunt,  sicul  propier  hoc  iioinen  no- 
vitii  et  virlulciii  non  perdnni,  sic  feslivae  novitaiis 
gaudio  noii  carebunl.  lViscvei-aiiii;e  siii(li.aiil,  dcsi- 
derio  purilalis  insisuini,  ei  ul  facilins  siium  oiiti- 
neant  desidciium,  timor  cordis  non  deseialosliuin, 
quod  ubi  talis  pernianserit  osliariiis,  pcieuiMli  noii 
poierit  csse  inelus.  Tiiiior  csl  liuniiliialis  nuliilius, 
coiifessionis  seminariuin,  cuslos  iiitiocciiti;e,p.i(ien- 
ti;e  fundauteiilum.  Tnnor  csl  ;cniulalio  disci]dii:;e, 


G!25 


ADAMI  AnnATIS  IMJiSEM/E 


U2l 


citsliinoiiix    paranyniphiis,  \irj;a  jtisliliiB,    miscri-  A  taciiliim  (jnippc  ipsins  o&l  siiiccra   taslilas,  illa  iiia- 


cordiiv  cousiliariiis.  iiiilinin  sapicnlix,  amoris 
pr;cauil)uliis,  eubicularius  consoionliic,  vilnc  (lociis. 
0  fcliceiu  aninium,  ciii  viliorum  viasliiuor  obsluiii, 
Ht  iii  liis  splondoriljiis  sapicnli;c.  (icvolione  libcra 
solcmni/ol!  llic  «1e  (ouUu;piii  iiiundi  bcalapaiipci- 
l;is  exorieus  silil  ailliuc  ambiiionc  noviiia  vilre 
divilias  luelioris.  Ilic  virliis  couliuculi.x  de  ini«ir- 
dicla  caruis  supcrfluilaic  cxbilaraiis  cxulum  sua 
vcliislalc  spirilum  novis  gaudiis  vilx  social  spiri- 
lalis.  Ilic  liiuor  Hei  consueludincm  peocandi  ox- 
lcriuinans  non  patilur  iuquielari  a  viiiis  iiilcriuc 
solemuia  novilalis.  Ilic  coufessio  bumilis  de  iudii- 
slria  cl  operalioiie  limoris  cordis  inlcriora  cir- 
cuieus,.  singula  de  pcccalo  canic  argMilel  .nccusat, 


xinicquam  Cbiisli  vora  ebaritas  cousccravil.  In 
liorlis  piane  ct  liliis  veriiarc  flos  campi  el  lilium 
ronvailiiim  Cdiristus  Oominus  iiivenilur.  0  si  lilio 
rosa  non  dcfuciil,  ul  caslilalis  candor  cbarilatis 
coloic  roseo  suiriiiidalur  '.Qiiam  pulchnc  siiut  gciue, 
quibus  ad  plcnuiii  dccorcm  amor  boncslalis  sc  so- 
cial,  cbariias  caslilaii !  Spcciosnm  forma  pr;K  filiis 
homiiiuui  spccici  biijns  alli(>,al  elegantii,  qiiia  vuliiis 
pulcbriludincni  moniiii  siiuplicilas  commendalial. 
Moriim  simplicilas,  piirilas  aircclioniim,  opcraiio- 
niim  juslilia,  observanti:t:  disciplinx  laiubibilcs  di- 
giiam  f;i(iiinl  aniiuam  osciilis  el  amplexibus  Coudi- 
toris.  0  coiilracliim  veucrabilem!  0  uuplias  bouo- 
rabiles,  a  qiiibiis  omnis  cxcluditur  foediias,  in  <|ui- 


ue  tle  sccurilalcsolemnit.asinsolescal.eimiromodo  B  bus  nulla  corrtiplio  locum  babel!  0  feliccm  sobo- 


lein,  qu«  de  lali  coulraclu  processerit,  quae  sicut  de 
Spirilu  s:inclo  coticipitiir,  ita  cliaiT)  sanclx  malrts 
Ecclcsi.i!  ubcribus  euuliilur!  Lbera  ista  de  C(olt) 
plciia  siiut,  iac  spirilaiis  doctrin.ic  dislillantia,  qiio 
seusuum  simplicitas  cl  innocenlia  ad  virile  robiir 
iuorim!,diviiii  amoris  et  perfcclionis  inlelligeuti;c 
provcbiinlur.  Aibilror  quod:  per  Dci  gratianii  m 
hanc  selalem  pcrvcucris,  qtiae  uon  jam  sicut  cnlia- 
clanco  CbrisioChrisli  colludas  cunabuHs;  scd  Cbri- 
sto  crucifigi  idonca  cibuiu  pos.sis  mand;)re  d(u;io« 
rem.  Tu  ciiim  propier  v«rba  labioruni  cjus  cust«- 
dire  vias  duras  cl  cupis  ci  pryvales  ad  CruciJixi 
excmplum  circa  crucis  tiluios  gloriari.  Veruiu  iii 
Iccio  tali  sponso  luo  copulari  non  horrueris,  ad 
rcutes  illi    imitewur  illum,  et  qua:  illi  de  Yoluntate  ^  thalami  gaudium  quawdoflue  pcrvenies,  qui  crucis 


qii*  facta  sunt  confercns,  faciendis  proponit  autc 
ootilos  excmplar  Dominiox  passionis.  Dumque  Jc- 
snm  Cbrislum  el  bnnc  crucifixum  cordi  reducit  ad 
iiiemoriam,  iu  sesiimaliouc  tauta?  rei  suam  non  ro.~ 
pulataclionem.Et  revcra  quae  poiest  iu  nobis  a;sii- 
inalio  csse  virlulis,  dum  coiisideratur  palientia 
mistfricordissimi  Ucdemptoris  ?  Non  cxborruil  spii- 
tis  et  colapbis  ilhm  faciem  gloriosam  oxponerc 
iu  (juam  angcli  concupiscunt.  Non  vcritus  est 
dorsum  flagellis,  capui  spiiiis,  membra  claviscon- 
ligctida  stippouerc  vel  subjicere.  quae  nibil  p«nilus 
merueruiil.  MerHeriiHl  dico  de  poena.  Nam  dum  baec 
foleraut  siuc  culpa,  nos  a  debiio  jioenae  elculpae  per 
iiidebiiam   i^raiiam   absolvcruui.  Nos  igilur  adbJC" 


noslra  pro  nosita  iiecessiiaie  piomisimus.  ad  uo- 
stram  gloriam,  per  ejus  gratiam  pro  noslra;  facul- 
taiis  utodulo  pcrsolvamus.  Si  duruni  visum  faerit 
iliueiis  arrcpli  proposilum,  ad  noslrac  Virginis  con- 
fugiamus  auxiiiuni,,  quia  CHi  se  misericordissima. 
jiia  auxilialricem  pijebuerit,  in  omni  iribulaliooe 
iioslra  ci  anguslia  lortis  cril.  Candorem  liliosa;  ejus 
ii»i)0ccnli2etrab;uuusin  nospermundiliam  conscien- 
li;c,  nec  dcsil  uobis  cum  pudicitia  carnis-  iuslanlia 
lccuiidi  operis,  quo  oruelur  («cuuditas  vir&inalis. 
A(]  nostr;e  siquidcui  Virginls  parluio  totum  dcbemus 
babere  icspccium;  et  si  vcri  cssc  noviiii,  et  si  vere 
iiinovari  vohjiuus,  novi  parliis  gralia;  novis  el  plenis 


expers  esl  peuitus  ei  doloris  cl  laboris.  Obsecro  te, 
dileclissima,  ul  cum  iii  Jesu  tuo  bcne  tibi  fuerii, 
pro  meis  apud  eum  exccssibus  depreeeris.  Cum  so- 
lito  profusius  libi  splendor  ille  festinus  arriserll, 
dileclorem  luu(n  dilecto  tuocommeirda  aiteniius,  iii' 
quem  menleadoro  ei  diligo,  le  satagcnte  ei  orante, 
lecum  valeain  obtiuere.  Amcn.  Vale 

EPISTOLA  XIII. 

AB  CWILLEi,MUM  HELIENSEM   EPISCOPUU    (6). 

Detioriaiur  eum  tacite  a  regis  servUio. 
GiuLLEi.Mo   llclieiisi   cpistopo    dominique    rogis 
Anglorum  cancellario,  frater  A.,  sahilem  iu  spiriiii 
vciilalis. 


dcsidci-iis  iutendamus.  Si  cniiu  per  ipsam  justifica-  jj      Quod  sublimiiali  veslFoe  lam  Irequemibiis  litlcris 


tionis  gratiatii  possumus  obliuerc,  sic  ips:i  duce  ad 
gloriam  poleriiiius  pcrvcnirc,  ipso  pi;cslaute  (lui  ex 
ipsa  uaius  esl  Jesus  Cbrislus  Domiiiiis  nosler,  qui 
cum  P;iirc  ct  Spirilu  sancio  vivit  el  regnal  Dcus  per 
(itniiia  sivciila  sa;culoru!ii.  Anien. 
EPISTOLA  XII. 

AD    UAKG\niTAM  VIUCINCM. 

Ejus  precibus  se  comttiendat 
MATtCAiiiT.K  virgiiii,  fralcr  A.  peccator.de  immar- 

tcssiuib  caslitalis  iilio  sponso  virgiiuiin  coinplaccie. 
Quoniam   Cbrislum    diligere    lciiciiiur,   lanium 

ips.us  lciiipla  vencrari  ct  honorare  debcmus.  Ilabi- 


vcl  nunliis  iuiporluni  sumus,  partim  facit  faiiiili»- 
riias  vestra,  qua  immerili  fruimur,  parlim  necos- 
silas  noslra,  qua  gravamur.  Venimlamen  neutra 
rcs  apiid  iibcrales  animos  moleste  arcipitur,  qiii.t  | 
el  familiarilati  ne  iu  conlcuiplum  vcniat,  providcl 
congratulaulis  amicilia;  veritas,  et  iiecessilali  niise- 
ricordia;  compassio  nou  negatur.  Ex  utroque  igiliir 
suincns  audaoiam,  iion  vcrcor  oculis  veslris  liltc- 
ras  eliam  solilo  prolixiores  ingerere,  licel  illos  sibi 
delineal  lam  varia,  tam  jiniUiplex  rertini  occupa- 
lio,  qii.ie  eiiam  sibi  decssc  aiiiiniiiii  uon  paiiltir 
iiec  ad  borani.   In   tanta    igitiir    lain(|iie  coiiimuiii 


(6)  Guillelmiiin    a  Longo  Campo,  Auglix  canccllarium,   cpisoDpuin  llelicnscm  ab  anuo   1189  iisque 
ad  auuum  111)7,  el  rogni  adminislruiii. 


C25  LIMSTOL.E.  G2(j 

iiiiiia  HMiiiii  l:il>C!iliiim  anliiuim    liahcrc  perdidissc  A  .l.i.yiilo  s:uic  Israolilici  iioii  ptMii.;iMCiil,  ncf  !iiii  ot 


«'bl,  (|iiij  iil)i  pcr  omiiia  (iiscrimeii  virlnlum  im- 
iiiiiiel.  vi.v  poloril  virliis  iilla  subsisttMo,  qii;>m  so- 
liiiti  «iiJifiimtis  iii  auiicis  ;  tibi  hiiiiinim  illa  |»crierit, 
aniicos  lialxiic  desinimtis,  el  qii.'»;  conscrvaia  pole- 
rat  (le  amico  generarc  laeiitl.im,  amiss.i  trisiiliam 
iiigeril  ct  (lolorem.  Felix  aiiior!  r»i  sota  virlus  iii 
caiisa  esC ;  cl  laudabilis  esl  amicitia ,  qiiae  siciil 
aliiiiide  qnaiii  de  virtuie  animi  non  haljel  sumina- 
liiim;  sic  iiec  aliunde  sibi  flagital  iiiceiilivHni.  lii 
illa  cl  ad  illam  veiierationis  vcstrac  pcrsonam  dili- 
pimiis;  el  iiiinam  mundanae  vaniiatis  diluvium,  cti- 
jiis  lam  pericn.Iosae  intialatis  gntgiiibns,  boc  nobis 
lioniim  non  invidcai  iii  aiiiico.  Amicuin  sane  vos 
dixcrim,  quandiu    nobis    aiiiini    virtus  iiilueril,  ul 


i;)leris  peccala  aflcclanl  servilia,  iiiiillu  liiinus  apiid 
yEgypiiiis  nposliilare  acmulantur.  Non  dcterrct  eos 
maris  Kiibri  transitiis,  nec  solitiidinis  iiicxpcrlu 
aspcrilas,  (|no!iiiniiS  ad  promissx  delicias  sii3\it:tii!i 
aspircnt.  Quid  de  Moysc  dnce  Israelis  dixerimiis, 
qiii  non  modo  Phnraonis  abominutur  o!iseqiii:i,  m> 
riim  etiam  popnlnm  ofliciosa  persuasionc  sollicii:it 
ad  iliiciitem  lacte  cl  mellc  maiianlom  patriam  aiilie- 
lare?  Non  Uccel  dncem  popnli,  Ecclcsia:  piicsidciti 
lcrrciii  rcgis  inserviic  salcilitio  ;  potiiis  est  opns 
ojiis  de  ^gypto  progredi,  el  ingiedi  viani  qiiam  re- 
patrians  Israel  imiteinr.  Criicis  Clirisli  bajiiluin 
laiiqnam  ductorein  itineris  convciiil  iii  capilc  pro- 
ccssionis  procedere,  cl  ad   perfcrendas  pro  saluiis 


vel  ipsam   adiiuc  liabilam  iiilcnlione  servelis  sol-  B  ailopiionc  cruccs   quaslibet  cxemplis  praecnnlibus 


licila,  vcl  clapsam  quanto  cilins  maturelis  ad  inlc- 
grum  rcparare.  Qu.'im  dillicile  csi  incedenlem  per 
lnbricnm  non  liliibare  siepius,  aul  prolabi !  Qiiam 
dillicile  esl  eum  qui  in  obscuris  gradilitr,  nou  s;e- 
piuspcdibus  suis  olTondcre,  corrucre  graviiis,  du-- 
riusqueclidi!  IVanter  morem  esi  per  crepidinom 
monlis  gradii  fliictuare  pendiilo,  el  venlo  perflantc 
et  inflanle,  lortius  de  snblimilius  ad  infima  non 
cxlrudi.Facile  islis  ilia  eveniunl  quos  amor  virlifilis 
iioii  solidal,  nec  iiluslrai  cognilio  veriiaiis.  Ubi 
li.Tc  diio  dcfuei  inl,  res  esl  in  periculo,  ncc  aliud  est 
viia  laliuiii,  qiiani  abyssus  :  abyssns,  iiiqii:\ni,  tcrra 
csi,  cujus  facies  leiiebris  lota  obvolvitur,  ubi  mi- 
nime  virtutis  studio  veritaiis  cognilio  sufl"ragalur. 


nnimarc  scquaces.  0  iiifclicia  tcmpora  iiostra  !  0 
dolcndos  liominiiin  mores  !  0  ])laiigcndos  illos, 
maxiuie  quos  babcre  debuimiis  dcfensores  !  Dticlo- 
res  popiili  terra;  promissionis  oblili  suiii,  el  volup- 
luosae  scrviiutis  illccii  dulccdine,  se  el  siios  l*li:i- 
laonis  doniiiiio  pene  iiicvnsibililcr  subdideriinl.  Uti- 
nant  aliquando  bscc  vobis  yEgypti  Eervitns  pix> 
dosiderio  verac  lilierlatis  displiceal,  ei  <|uod  vobis 
c.llaia  sciciUta  vos  ncscirc  non  patiiiir,  forli  aniiiio 
diligntis.  Forli  (juippc  animo,  ct  niasculiiix  virlutis 
subslaiitia  in  >Egyp(o  noii  vivere  leniitiam,  ubi  a 
Pharaone  decrelum  csl  IIebr.X'oriim  masctilos  jugu- 
lari.  Feiicius  esi  in  virtutibus  vivorequain  efleminari 
in  viiioruin   niolliticm,  cum  .falsa;  diilccdinis  me  • 


Quam  felix  ani  na,    qiix  tbesauros  htijusmodi    iia-  ^  iticnda  cxlreniitas  in  xlerii:i^  amariiudiiiis  nbsyn- 


Lcre  non  negligit ,  qiiam  reruni  lalium  sursuin 
Iraliit  ambilio,  ncc  inferiorum  et  viiiorum  foediiati- 
bus  palilur  iiiipticari !  Ejus  qiiippc  dignilalis  cst 
aiiimns.ul  sit  cj  pioprium  sublimiora  appelerc,  si 
iniiien  stio  judicio  non  fallaliir.  Ad  Iioc  verilalis 
(«plendor  est  utilis,  qiii  ctim  de  ratioiiis  aerc  totius 
iiebulas  erroris  abduxeril,  ciiain  in  fulgeniem  sibi 
fiine  fraude  pcnset  et  icstimei  veritalem,  Nulla 
deinceps  raiione  splendor  illc  lam  fclicitcr  inful- 
gens  aiiimo  seipsum  a'siiuKinti  vilueril;  scJ  ngilur 
in  eo  qiiasi  posl  malutinuiu  meridies,  cum  de  splen- 
dorisaspeclu  elusu  in  aiiiorisdesidcriiiniinardescil. 
Ex  hoc  amor  virtutissplcndori  vcritalis  adjuiigilur, 


iliium  commulelur.  lIoco|Uiiiic  novii  vcstra  dibcic- 
lio,  et  si  mundus  vobis  iiiiperans  vos  de  rebus 
bujusmodi  pbilosopliari  perniittercl,  et  pleniorem 
&cioiiliam  ei  efllcaciorciu  facuiidiani  baboretis,  fa* 
ccrctis  cl  vos  aliquaiido  qnod  faciendum  csso  co- 
giioscili.s,  ei  quod  iii  bis  qiii  faciunt  approbarc  vi- 
domini  el  laudaie.  Si  laudabilcs  sunl  apud  vos  qitos 
vil;e  venerabilis  forina  reddil  laiidabiles,  dignuiii 
laiide  esi  ut  eis  quos  iaudabiles  crcdiiis,  vos  viioi 
Iniidabilis  consortio  coputelis.  Si  moriluri  regis 
curia  curis  plcna  vos  impedit,  veslri  potius  cttrniii 
cogilaic  oflitii,  iii  quo  vobis  lanlo  opcrc  dum  cre- 
diiis  ciirai  veslrx  ovibus  esl  curaiiduin.  Cieiernm, 


etcxsultal  in  niente  dios  iina  qiix  nota  est  Domiiio,  t.  Patcr,  sicut  vere  optairiiis  vobis  quai  bona  sunl,  ii;i 

«llesbvtitiae,  dics  festivus.  Hsec  esl  dies  quam  fccit 

Domiiius.  dics  cxsultalionis,  diesfcstus  ct  dics  li'ti- 

li^PiCuJHS  iiou  mercniur  fcliccs  cxperiri  radios  tciic- 

braruiu  Jilii  iiifoliccs.    Tenebrarura  filios   dicinius, 

qui  de  subterranco  miscrje  carnis  non  cxcunl,  qui 

in   carceribus    corponim     teiiebiosis  deservicnlcs 

«peribiis,  nunqtiam  alii.i  qiiam  iu  sopulcris  coiicu- 

pisiccnlia^commoiaiilur.  0  miscra  scivilus,  clomni 

foiile  lacrymarum   |ilatigoiida  stibjoclio,  cssc  sub 

scnsibus  pulaic  dcliuas,  proccssum  ct  impunitalciii 

malitia:  credere  gloriam,  litcnliam  criiiiiniim,  vir- 

tutum  pr.cponcre  liboitaiil  Quam  Ion-,e  suiil  isla  a 

fiiiis  lucis,  a  ca>li  (i\ibiis,  a  contcinptoiibus  s;L>ciili, 

a  jubiiiiiv  dilccloiibiis,  :i  setiulojibiis  CrutiQxi!  lu 


sumus  pro  voltis  oniiiles  assiduo.  Ulinani  oraiio- 
nilms  noslris  iiiliil  obvici,  quo  siii  cflicacia  vacitcti- 
tur!  Lalqrcm  pra;scntiitm  quoni  ad  piaeceplum  vc- 
Slnim  consensinuis  Iransficlarc  in  Angliain,  libora- 
Iil;iti  vesiru;  commcndaiiius  aliontius,  ut  dc  ipso 
solliiituilo  vestra  provideal,  nc  ((|iiod  absil!)  iu 
dis|  ciidiuin  gloria:  vcstr.o,  cl  iii  nostrje  lilialis  aiiii- 
ciiiu!  hcsioiicni,  i;iiiii  iiincris  hibor,  praisertim  cuiii 
di.spos'lioiio  vcstra  :irrcplu,s  sil,  siiic  Irnclu  lemn- 
r.cat  cxspeciaU).  Va!c. 

tPlSlOI.V  XIV. 

Al>  AUICU.\i. 

lurctixni  se  quoi  ejus  iieluiuni  nou  iiossit  fuccre  salis. 
Pulii  el  aiuico  <  Uarissiuio  inCliiisto.  fiale.  A.  lui- 


627 


ADAMI  ABBATIS  PERSEMX 


C2S 


niilis  ejiis  filiiis,  a  dcsldcriis  camis  Cliiisli  carccre  ,\  inititini  sapienf..'?  <?st ;  ct  nmor,  ciim  perfectiis  fue- 


I  ocrceri. 

Toitim,  Paier,  hiimilH.ui  voslrx  «lcboo:  n  titinam 
l:»nia  csscl  voiiintns  obscfniii,  qnant;»  inilii  esl  vo- 
IniilJts  obseqiiendi  I  Nuiic  aiiiein  iinpnssibiliias  qiiae 
volunlaii  merc  f;<cil  verecuiuliam,  facii  etiain  aini- 
cuni  in  stia  pali  petitionc  ropiilsain.  Inconsucta  ni- 
nViruin  pr»srniis  teinporis  sterililas,  ci  parvuios 
nicos  abhciare  nie  coinpiilit,  el  ail  aliarnm  «lonio- 
MiMi  iibcrj  tr.)nsinitterc  novissiine  inagno  dolorc 
cordis  mei  coegil.  Unde  iiitcriin,  abscnlc  convenln, 
neininem  licci  rcciperc,  prxsertiin  cun»  sine  fr:t- 
tiuiH  nostroruin  consilio  ininiine  talc  qiitd  aliqiiamlo 
proinitlainus  vel  prxsuinainiis.  Faclle  lecipiel  ex- 
cusationein  discreiio,  cl  inier  verus  ainicos  delec- 
liiin  qucin  facit  inipossibiiil;is,  vcra  diicctio  non 
oausaiur.  Cxtorum  dc  sanctiiaiis  vestnc  slatii,  nos 
inquirerc  ainor  filialis  sollicilal  t  ct  ulinam  qux 
drca  vos  agnnlnr  posscin  sccpius  agnovisse!  felicem 
plaiie  nns  dixcrim ,  cui  Clirisli  soliiudo  tam  dulcis 
est,  nt  quidquid  iii  ..'Kgypto  csl  sapiiliim,  nobis  fa- 
cial  fasiidirc.  Bcaius  pbuic  cni  oblcclatio  s.'rcitli 
venit  in  Uxdium,  qui  lutuin  Pliaraonis  contempsit  ct 
latorcs,  el  prx  auro  Jcru-aicin  stcrqiiiiiiiiiiiu  Baby- 
Ioni:G  concnlcavil.  Qiiani  fctix  esl  ejiis  csspeclatio, 
qui  »d  sludiuin  virlntuni  sc  iranstulil,  ciii  solusest 
in  desidorio  Cbristiis,  ciijus  aiiiina  splendor  beatx 
iinmnriaiitalis  iiluxil!  Non  difiiilo  de  vobis  quin 
vel  let\an  Clirisli  anipr  retincnt,  cl  quaniaslibct  tii' 


B 


ril,  .sapteiilia;  plonittido.  Fclix  aniina  quani  timor 
iiiilial  ad  .sapiciili^irii.  ainor  in  sapientia  perticil  ot 
ad  splci:<lorom  pn>Tehii  seinpiiecnuni.  Primus  liiiior 
diim  dicliiial  a  malo  insipicnlcm  tcncbiis  se  oppo* 
nit.  lii  ipso  sane  lanquani  in  vcri  luininis  aurori 
(iiieni  soriiiiir  nox  criininuin,  el  .'>ccipil  inilinin  Itix 
salulis.  In  illo  sapienii;c  inatntino  nocli  maliline 
prxscribitiir  lenniniis,  et  sapieniia  cliaiii  dc  siii.4 
iniiiis  viiicil  inaliiiam  ct  expellit.  0  s.'ipicnli:c  diein ! 
0  splendorcni  gralix,  qiiae  ignoiantice  vol  malilia! 
tencbr:is  sno  cliniinal  inatulino !  O  Iuii:en  amabilc 
el  admirubilc  pnris  inierim  bauricnduin  oculis,  do- 
iicc  picni  ainoris  liiincn  etuccscat  ei  incaloscail 
Ccrie  ciiin  vcneril  ainor,  cum  nicridies  elTerbiierti, 
cnm  aqiiiloni  discessuni  imperaveril,  aiistcr  nibil 
deinceps  obscuruni  aul  frigidum  in  no^lru;  r.uionis 
acre  rcnianebit.  Nibil  cnim  dc  spirilu  intelligcntia), 
queni  per  iniiimn  s:ipientioe  malntinus  splcinior  tn« 
fundii,  nieridianus  anioris  fervor  iinintnuel :  qnin 
polius  quanlo  ardcnlius  diligelur  iila  iiivisibilis 
piilcbriliido,  tanlo  sc  conspcctiorem  purgalio  incn- 
tibus  exliibcbil.  Sic  jnni  celebrabilur  sccrciae  iliius 
conlemplalioiiis  solemne  sabbaiuin,  ad  quod  per- 
ducilet  dirigil  prxcedenliuni  observantia  feriaruni. 
Prima  siqutdctn  feria  cst  spiritus  limoris  Domini, 
qiii  mcnlein,  resoliilis  vitiorum  tencbris,  qu-idam 
iiovae  lucis  juciindilalc  pcrfundit.  Secimda  feria  cst 
spiritus  pielatis,  qui  piae  fidei  fiiiid:imeiiiuin  coiloc.it 


bcniium   rnlnas  cognovcriiis,  vos   siabile  ineiiiis  c  ei  componii,  «i  ad  divini  culliis  amorcm  inenleiii 


proposiluin  in  ainore  permanenliuni  solidabit.  Arcta 
i|niilcin  esl  via  virtutis  et  aidiia,  scil  conleinplori- 
biis  sxculi  levigal  cam  stiavis  niiclio  quye  de  Spiri- 
liis  sancti  dulccdine  conlis  inflnit  mansuctis.  F;ioile 
Mie,  obsecro,  expcrieniinc  illiiis  vcsir*  participein, 
qni,  ctsi  peiitioiii  vcstru:  eirecium  piae  dinicnliaie 
non  tribuo,  anuue  tainen  vinctum  Cbrisli  sinceriler 
iion  desislain.  Valc. 

CPISTOIA  XV, 

AD  MCOLAUM. 

lloylutur  ul  Chnslo  meute  senijxr  adhnTeal,  ejusque 
piwsertiin  infanliam  cviiletiiplelur. 

Nicolao  siio,  Ir.iier  A.  peccaior,  in  bpirilii  sanclo 

amarc  lidcliicr  cl  amari  fcliciier. 


emollit.  Tertia  feria  est  spirilus  scientiae,  quse,  duin 
fltixos  motus  fluctivagosquc  discursus  Inbricx  se»" 
sualiiatis  sub  judicio  ralionis  coarclat,  rcciequc 
inlcniionis  finnitalem  ab  his  lubricis  niolibns  aiie- 
nain  separatamqiic  demonsirat,  qiiasi  aquas  iiire- 
riores  in  nnuni  locuin  congregal,  el  aridain  reci.e 
intonlionis  apparere  facit,  quam  pro  snae  gravitalis 
pondcre,  aui  prx  spiritnalium  graminutn  fecundi* 
tale  terrain  vocat.  De  bac  arida  David  ioquilur, 
dicens  :  Aniina  noslra  sicul  lerra  sine  aqua  libi 
( /•««/.  cxLii).  Qu;trla  feria  spiritus  forliltidiiiis 
esl,  qui  duin  iios  conira  rebclles  motus,  el  advor- 
saiiics  incursns  /clo  discretionis  accendil,  et  ad 
exsecuiionciii  bonorum  openim  forles  ct  long:ini- 


Inslantiae  tiiae  me  dcbitoicm  constilni.  cuni  peii-  ^  nies  reddil,  firmameninm  «iloi  nostru;  quasi  qni- 
ticni  tu;c  mc  saii.sfaclnruin  pjomisi.  Vorum,  ctsi 
petilioni  tua;  aliqtiatenus  s;itisfeccrim,  dcvotioni  la- 
iiien  noii  arbilror  saiisractuni  :  avida  quippe  esl 
banclae  devoiionis  esiiries,  cl  duin  lamc  siliquc  la- 
boral,  juslitix  miniino  do  iiiopia  siifllcicns,  pcrcipiet 
;t!iinciiliini.  Kril  libi  proitnle  respeclus  in  Jesuin, 
ex  qi»o  tibi  pleiic  saiielas  emanabil.  Kst  qiiippediv^s 
in  omncs  qui  iiivocani  illum,  cl  f|iii  niius  cnin  illo 
eiricilnr  spiriins,  iioii  dcficicl  omiii  bono.  Esl  nimi- 
inni  fons  bonilalis  misoricordia;  pdagiis,  cx  quo 
ptofltiunt  cl  ainniini.  cbari.smattim  dona  ,  flumii.a 
gratiartim.  Indo.  piis  cofiiibiis  iunuil  ni:igiia  niulli- 
tudo  dileclioiiis,  qnam  abscmidit  limcnlibns  se  ipse 
qtii  solus  limcndiis  cst  cl   amaiidus.  Ttmor  ipsius 


busdain  sideribus  exonial  tt  pingil.  Fides  enii» 
sine  opeiibus  morlua  est  {Jac.  \i) ;  siciit  et  firmar 
niciiium,  nisi  liaberct  ei  luminaria,  esset  obscurun». 
Qiiiiila  fcria  esl  spirilus  consilii,  qui,  dum  astuta 
bosiis  maligiii  consilio  ineiili  denudai  cl  retcgit, 
qiMsi  qnasdam  bcslias  el  reptilia  super  faciem  ler- 
roiiilaiis  nostra;  repcntia  ad  caulel.c  noslne  circum- 
speclioncin  osicndil.  In  bac  «liain  feria,  id  esl  spi- 
ritiis  coiisilii,  deginius  quando  de  bis  iii  qtiibuu  a 
Deo  nobis  consulluin  esl,  nostris  proximis  consulj- 
mus.  Sexla  feria  est  spirilus  intelligcniij;,  qni  uuiu 
iioslr;r.  regioiiis  aciem  invisibilium  cogniiione  cer- 
taniel  nobileni  reddil,  quasi  lunc  prininm  et  plciie 
loraialum  bo:iiincm  in  parudisum  votuplaiis  iiidu- 


C29 


EPlSTOr.^E. 


m 


dl.  Sei^liina  liiijus  njria,  i<l  esi  Sabhnium,  sptrilus  A  sHiiii,    aotnm   caslignl.    Poniqiic  ab  affeclu  loitge 


reqnietioiiie,  spiritiis  s:ipi(Miti:o  est,  pcr  qiicin  riiuiis 
laiilo  coilcsliiiin  doii  iiiO(.Io  spleiuiore  cognitiotiif;, 
sod  sapore  dilcclionis  ufificiliir,  ul  quiilqiii<i  ccclesic 
iion  sit,  et  in  laedium  el  amariiudine  convcrtalnr. 
Tiinc  :iniin»!  isia  cxperienli  eril  ex  scntentia  anin>i 
illul  prophelicum  diccre  :  Secreium  meum  mi/it, 
iecretuai  meum  milti  Iha.  xxiv).  Tunc  sponsa  niliil 
aliud  <]iixreu$,  nec  tnfcrius  resilire  uppeiens  exoia- 
niat  I.TtalMinda  ct  laudans  dicit :  Dileclus  meus  milii, 
ei  tgo  illi  {Cant.  ix).  Quid  pulas  lunc  gandii  eril 
atiiniae,  cuin  dc  nicdio  liliorurn,  in  quihns  pasciiur 
Agiius  Hle,  auiibus  cjus  insonueril  canlilena  oinni 
»iia\itaic  jucundior,  omiti  jucundiiaie  dulcior  : 
Jam  hiems  al^iil,  imber  iramiit  et   recessii,  florei 


(acil  el;<tionein,  ab  affatn  jaclanliam,  g.'Slui  ario« 
ganliani,  a<  lui  oslcnlationem  siibdiKil.  Dcliinc  iliii- 
slrala  Irjc  Iiice  clarins  deprclicndit  cavciidimi  css» 
di.iboium  ,  quod  bostis  salulis  sit;  contemnetiilinn 
nnindnin,  quod  vaniias  sil  ;  dcspicicndum  corpus. 
qiiod  corruplio  sil ;  deplorandnin  spiritiim  ,  qnod 
pcccaio  consenscrit;  soli  Dco  scrvicndum  csse,  c;ii 
scrvirc  regnare  csl,  qiicm  cojtnosccre  veritas,  dili' 
gere  virtus,  apprelicndere  est  sumu  um  boniim.lliijuii 
proplictix  priina,  iit  dictuin  csl,  clcnicnta  circa 
Verbi  cunabuladiscere  convenit  parviilos,  qni  Ycrb* 
abbreviali,  id  esl  incarnaii,  niyslcrio  inncceniis 
aniini  siinplicitatc  congrnunt  inraiili'.c,  cwlestis  va- 
gitibus  pie  se  buiniiiiaiis  studiocoapiantes.  Trans- 


apparuerual ,   florentes    vinea:    odorem    dedenmt  ?  B  eanius    igitur  usqiic  Bcililclicm,  el  a  fiycuii  aclibns 


(Caat.  XX.)  El  r«vera  jain  non  erit  in  menie  iiicins 
nuilitix,  qui  lcmperantiam  veroantis  amoris  exa- 
spcrei.  Non  in  curiie  erit  locus  iniscriue,  qiiam  iin- 
bcr  lacrymarutn  ex  vi  doloris  inun-Jans  depioret, 
Nil  aderii,  aul  incrit,  quominas  sit,  aut  plena  in 
uheale  illuniinata  de  amorc  Conditoris  clariias.  aut 
ui  carne  j;Iot-iru:ala  dc  corruptione  voiuptas.  Tunc 
veraciier  cor  et  caro  exsultalHini  in  Deum  vtviiiB, 
el  novjtale  inirilica  iiuiivarccssibiiiter  leflorenies, 
lUud  Davidicuin  decantabunl  :  La:laii  sumus  ino 
diebus  quLbus  nos  liumiUasii,  a)inis  quibus  vidiruHS 
mala  {Fsal.  lxx.vix).  Bonum  qiiiiieiti  essol  nos  hic 
esse,  Tcruin  pra^oedcnics  lerias,  qnas  priiis  noitti- 
uavimus,  agere  aniea  nos  oportet,  quain  mereamnr  ^ 
^uid  sil  vel  potiusquid  sapialis  boc  Sabbaluiu  c\pe- 

riri. 

ilis  ergo  omissis  qua;  supra  nos  sunl,  ad  qnac 

|)on  experiendo  Iransvolavimus,  ad  limoris  reriann, 
cujus  interdum  observanlia  pravitati  noslr^  magis 
congruit,  redeamns.  In  bac  timoris  Domini  fcria, 
Janqnam  in  initio  sapienlia^  lanqtiam  in  aurora 
diei  gralix,  tanquam  in  ingiessu  liicis  a-lcrnae, 
oporlct  satagere  parvulos,  ui  prima  coeicslis  pro- 
phetix  discerc  studeanl  eleniciila.  Ycrbi  proinde 
infantis  magislerio  subdenda  csl  nostra  inrunlia,  si 
IJorle  Deus  ex  ore  infanlium  ei  laclcntiuin  dignetur 
pierflccre  laudcin  siiain.  Lnclioqtiippe  ipsius  luagistra 
csi,  qti;£  docet  iiouiinem  scii-nliam,  parvnlosquc  do- 


diverlentes,  suLiic  nnllatcnus  biiniile  Clirisli  divcr- 
sorium  ded'g!ioiniir.  Ibi  piier  iialus  csl  nobis  ,  ibi 
filius  datus  est  nobis  ,  cujus  exinanilio  noslra  (uit 
repletio,  cujns  est  abbreviaiiocrudiiio  parvuloruui. 
0  Ifelix  Uigurium!  0  reguni  palaliis  diversoiiom  pra;- 
fercndum  I  quod  coelestis  inagisterii  auditorium 
racliini  esl ,  ubi  Ycrbuin  parvnios  tanto  intclligi- 
bilius  de  pr^esepio  crU(lil,quanto  cis  pcr  silciiliuin 
surc  infanlix  nova  mirsc  humtiilatis  dccrcia  pio- 
ponit. 

Undo,  fili.si  vere  prophclaie  appelis,  a  Cliri>ri 
diversorio  ne  discedas.  Ibi  Yerbuiti  inf.ins  vagitqui- 
dem  in  ciinis,  sed  prx  Tiiilii  facundia,  imo  pnc  clo- 
qitiis  angelorum  ille  vagilus  est  cloquens:  iinguas 
iiifaiitium  fecit  disertas.  Ii)i  ungeloruin  saliclas  ino- 
dico  iacie  aiilur,  scd  (iijus  aliuicnio  iiiiiiiiliutn  iiii- 
trila  simplicilas  in  aduliam  provebatur  ajlalem,  ibi 
inaccessibilis  splcndor  obvoiulus  est  vilibus  pannis  ; 
sed  quibus  sordes  criminis  delergantur.  iii  prxscpi 
illo  aiigelorutn  frumentiini  iii  Iiordeinti  vcrlitur,  scd 
cujus  pabulo  juiiienta  in  coiiiportandis  oncribus  ro- 
boieiitur.  £t  cerie  Christi  divcrsorittm,  ciaus:runi 
dico  inlra  inonasleriuni,  iiionasieriuin  di&crim  a.d 
qitod  divertens  a  inalo;  ui  bonuni  facias,  divcrtisli. 
Praescpium  inlra  diversorimn,  claustrum  dico  iiiira 
nionasterium,  cui  le  professionis  viiiciilo,  cl  iuco 
discipiinx,  -tanquam  inansuctum  aniinal  obligasti. 
Quid  autein  I/brdeum  dixerim  in  pr.x>scpio,  itisi  or- 


cel  dc  oinnibHS,et  sicconvalcsccre  laoit  in  vtros.  Un-  o  ^''"«"^  <!"'  tetielur  in  claustro,  vcl  iiiteliecliini  sacri 


de  cl  adcril  unciio,  ciijns  disoiplinofi  inagi.slerio  se 
Bul.jioiunl  bumiles,  Spiritus  sancti  disciplinae...  qiii 
flciuti)  cffugit,  et  a  cogitaiionibiis  sc  cloiigai  :  qui- 
bus  ipsa  unctio  non  iribiiil  iiileiiecluni.  Sanc  timor, 
co  quod  incnlcm  bumiliat,  iliuininai,  coquc  Ituini- 
libtis  dal  gtaliam  Deus  el  inleUeclum  dai  parvulis 
uflclione  niagistra  :  linior  autem  ea  ralione  hiinii- 
lial,  quo  aut  conipttngcndo  ut  slimiilus,  aulconle- 
rcndoui  malious  limoretn  aninii  dclunie.sccrc  faoil. 
Detiinjcscil  autem  aiiiini  (iiiior,  cumi  vaitus  ci  vcn- 
tosus  niundi  amor  inlra  cordis  vosicaiu  inale  collo- 
clus  ejiciiur,  el  vice  cjiis  locum  occnpal.  amoi- vo- 
Uiuiariaj  paupertalis.  De  Citleio  limorala  hunulilas 
alleciuin  componit,  affaluin  cori'|jii,    maliirai    gc- 


cioqtiii,qui  difficulicr  eliciiurdcliiterxinlegumenio, 
vcl  cerlc  sacrosaiioluiu  Chrisli  corpus,  quod  do 
altari  siimittir  in  sacraincnlo  Arisl»  quippe  el  pa- 
leae  hordei,  aspciil.ilcs  ct  diflicuilatcs  quas  lolerari 
cportelintor  obserTantiasordinis  insliluli,dcsignaiit 
niiiilotninus  iiguras  et  iittoguincnta  sacri  eloqitii, 
signanl  et  sacramentaies  illas  Kpecies  sub  qiiibns 
vcra  sumitnrCaro  Christi.  Quid,  inquam,  sniit  ilhe 
species,  color  ct  sapor,  forina  ct  poiidus,  qiiibiis 
tanlum  mysieriuin  ob<imbrat(ir,  iiisi  paiiiii  illi  qiii- 
bus  Vcrbum  infans  in  aiiguslia  pra.'Soijis  obvolvilur? 
Horuiii  fido  el  dilcclioiie,  fioqucnlationc  et  iiiiila- 
tione,  qiiasi  ((uodam  lacie  lonera  sitnpiiciiatis  nu- 
tniur  infuniia,  quousqiic  auultu  in   dic$   jiiiiu^nia 


bM  ADAMI  ABIUTIS  PrRSENl.E  C32 

poisit  cnperc  forlioru.  Cil)iis  snne  roriioi-  csl  ininii-  \  scic;ilia,sc  cclari.  0  Mix  amoriciiicst  iiiinurA  spes 


ft»s  diligere,  siii  coniemplu  giiuilere,  usniie  ad  cmcis 
ignomiiiiam  Clirisluin  scqui,  ciiin  illo  cruci  nfli<;i, 
jicenain  sine  ciilpa  palieiiler  aniplecii,  prae  dcside- 
rio  cl  coiiicmplatioiie  i|ii:ccuiiquc  tcrrena  siinlobli- 
\isci.  Cibus  isie  graDdiuin  est,  el  eoruin  qui  pro 
coiisuetudine,  juxla  Aposiolum,  excrcilatos  liabenl 
sensus.  Liinain  lu  sis  uiius  e.^  cis,  qui  cibouti  laui 
soiido  liabearis  !  Mecuin  opiinic  a<;ilur,  si  infaiis 
prxsepis  incola,aniator  diversorii,  teiieriludini  nica: 
de  suis  5orbiliunculis  aliqcid  largiatiir.  L'tiii2kiu 
dclur  mibi  assislcre  Genilricis  ejus  uberii>'js ,  par- 
viili  intcrcsse  vagitibus,  el  e.\  his  disccre  quod 
iiituni  sii  sapere,  el  reiinere  jucunduin.  De  caciero, 
frater  cliarissime,  quia  epistola  moduin   excessil , 


s.-eciili,  qui  decniTenlis  mundi  curis  noii  curuns,  noii 
sumil  de  carnis  voliiptate  romcnlum.  Inccntivnin 
liabct  aiiundo  de  coelcstium  adeplione  sollicitus,  do 
tcrrcnorum  coniemplu  non  negligens,  adomnc  qnod 
non  decel  impaliens  el  dc  accepiis  beneficiis  noii 
iiigraliis.  Ainor  igitur  sanclus  habeiin  aninii  virtuie 
semiiiaiiuin,  cui  rundainentiim  et  lenftf  cst  in  in-- 
corruplne  desiderio  verilalis.  Toia  niibi  tccuin  esi  de 
amorc  materics,  sed  de  illo,  cui  virtus  iii  causa  est, 
in  sludio  vcritas,  purilas  in  dcsiderio,  inopcrepic- 
tas,  in  vivendi  ronna  inslilulio  disciplinjc.  Nibil  cs^ 
amoro  dulcius,  el  ciiin  ipse  sui  ipsius  sit  preliuni, 
esl  eiiani  ipsc  preiium  sibi.  Contrariis  cerle  rebu» 
noinen  amoris  commune  est,  sed  ex  his  qiia;  <licia 


ego  bic  fMiem  loqncndi  raciam.non  amaiidi.  Obsecro  B  sunl.  suspicio  tolliltir  universa.  Quod  si  propriinu 

le  ul  oratioiii  iiisislas  et  operi.  Adolescentiai  lu%  velimus  ei  assignare  vocabulum,    dileeiio  in  Scri- 

lempora  vcrilali  subjiciens  el  virluti,  vcnerabilcm  pliirls,  sive  chariias  appellatur  ;    hoc  iiilcresi  qiioil 

Valrem  luuiii  sulutabis  ex  noniinc  meo,  sed  cl  pri-  tiumcii  auioris  iiaturalein  magis  sonat  potcnliani,. 

orcm  quoqiie  et  ceilerarium,  quos  sinceritcr  diligo,  efTicicniia  vero  graii;c  exprinriiur  nomine  charitatis. 

cx  mc  nticliler  saliilabis  omiies,   cinn   opporliiiic  liiicr  poicnlias  aiiiina!  nulla  esl  qurc  amore  sil  di-* 

occtirrerinl,  quos  milii  charitatis  glutiiio  noveris  gi.ior,  diilcior  iiulla,  uulla  estae^iue  iorlis.  ludigiinm 

adhaesisse,   ji  scliediilain  istam   pcnes  le  relinero  plaiie  ul  qiiod  iiostii  esl  mclius,  ad  lei  vilioris  desi- 

volueris  omniiio  ,   traiiscnbe  episiolam,    et  liatii  dcrjum  se  incliiiei,  aiil  seipso  gaiideat  amor,  aut  si 


{:!vrardo  de  Surnaio,  ipsius  nomine  in  saliitalione 
posiio,  ex  parle  mea  iransmif.eseadem  qu  ppe  pio- 
missione  peliiioni  ejtis  teneor,  qiia  iiisiantiu;  tux' 
fiieram  obligaius.  Qiiod  si,  ut  (ieri  solci,  nilnus  se- 
derinl  aiiinio  luo  qucC  scripla  suiil,haiic  ipsam  sclic- 


ipsc  sibi  non  sullicil  feliciiis  i|ua'rat  gaudiuin  in  su- 
pernis ;  iii  siipcrnis  est  g:iudiuiii  quod  de  sunimi 
boui  cului  el  amore  suscipiiur,cum  pietale  et  sliidio 
colilur  siiignlari.  Uoc  boiiuin  qiiod  soliim  el  suni- 
niiini  est,  sicul  solo    amore  quxrilur,   .-imOre  soio 


diilain,  prius  nominalo  ejiis,  ntdicluin  cst,  iioiiiine  ajipreheiidilur,  sicut  apprebeiisum  solo  amore  lene- 

posiio,  cum  opporUiiiiiiii  fiteril,  cx  parle  iiiea  diri-  (uf.  Anior  quiiril,  amor  inveiiil,  amor  tenct  ei  rc-, 

gere  noo  morciis.  Explicii.  liiiol,  noc  dimittil:  JVwui,  inquil,  eum,  »ec  dimitlam 

LPISTOLA  XVI.  (Cent.  iii).  Amor  quippe  pie  qiixrii,  leliciter  invQ-! 

Ai)  ABB.VTEM  Dt:  TURPi.MACo  (7).  nit,  beatc  perfriiilur  ct  impleiur.  Non   quaerit  sii:e 

Agit  prwserlim  tlc  amore,  de  pieinleerga  Dei  Cenilri'  luniiiie,  sine  suavilale  non  iiivcnil,  siiio  saliclate 

cem  el  in  e}n$  Filium.  non  friiiiur,  nec  finitur.  IIoc  boiiiim  quod  suniinum 

Patri  el  amico  in  Christo  cbarissimo  venerabili  crediiiir,  sicul  nihil  habel  ullra  se,  sic  infra  quad 

^bbali  de  Turpiniaco,  frater  A.  peccaior,  saUilcm  sniriciai  nihil  habel,  Summum  qiiippc  bonum  Deus 

iii    Spirilu  sancio.  Trii  iias  cst,ideo  stimmum  quia  a  se  exislens.per  se 

Sancuis  amor,  qui  nos  motuo  menlium  ncxu  de-  sullicicns,  plena  potenlia  ingcns[vigens?j,plcnamsa- 

vinxit  arctius,  non  differt  ulierius   reddere  qiiod  peniiam  habens,  plena  boniialc  indenciens.  Invict» 

promitlere  non  negleiHl.  Benc  rccolis,  ainantlssime,  cst  ,)olenliae,  qiiae  exislenliam  coiilulii  universis.  Iiu 

liecexcidisse  libi  exislimo.qnid  libi  fuerit,  le  inst.Tn-  dvccpuecslsapiontia%qii;c  dediiordinem  formamque 

le,  promissum,  Tua  cerledileclio.quae;  laiilopere  gi-  crcaiis  ;  incorriiplj;  bonilaiis  cst,    quae  utiliiati* 

vlsa  eside  promissione,  suspcndi  exsperialionis  siiae  D  mensuram  pro  suie  volunialis  arbirio  singulis  par- 

gjjudium  non   passa  est  vel  oblivisci.  Sed  quid  a  n<e  tila   est  creaturis.  llujus  boiii  cognitio    lc  honum 

exspectasut  gAudeas,  nisi  amarindelilcr.el  id  e\pi>  facil,  felicein  deleciaiio,  sive  dileciio,  cujus  perse-r 

ririlideliier[f. feliciter]' Eritquidcmmodussaiieex-  veranlia   faciel  de  fruitione   beatuni.     Verum  ad 

pciientia;  lenordulciorisepislol.c,  sj  lamendulci  pro-  splendorera  lanla;  graiite,  ad  gloria;  tantae  delicias, 

dicrildeaffeciu.AirectusmcidiilccdincmnieiscxperJre  gradibus  quibusdam  animus  proliciens   evolai  iii 

in  liueris,qMan(|uam  de  afTectnet  legtimonio  operum  subiimc  :  Et  priinus  quidera  gradus  esi  ab  omnibus 

allectus  soleat  cerliusajstimari,  verum  in  affectu  vis  prorsus  illicitis  abslinere;  secundiis  esl,  si  ita  eoiir 

anioris  inlendilur,  nec  alium  amoris  niei  tu  quaeris  tcmnas  iliicita,  ul  nec  veniant  in  affeclum;    lerliHS 

affecium,  quain  si  in  te  lotus  transcani  peraflectiim.  est  quoeque  eiiam  licila,  quantum  necessitas  patilur, 

Casli  nimirum  amoris  saiiciilalis  ad  inleriora  cordls  f.istidire;  quarlus  esl  jiigis  et   fcrvens  observanlia 

.se  colligil,  dum  suspeclum  habel  omnc  quod  foris  inandaioruiu ;  quinlus  tsl  diligcns  el  assidua  aninu 

csi,  niliil  securius  esse  exislimat,  quain,  leste  coii-  <  i:cumspeciio  ad  cuslodiam  puriiaiis ;  scxtus  esl  vir- 

(7)  Ttirpiiiiacum,  ordinis  Sancli  Bcncdicli  nioiiaslerium,  in  dioeccsi  Tuionciisi,   haud  procul  ab  iusuU 
Loicliardi  cl  Chiuunc. 


«55 


WliilOXJE. 


G-,4 


liKuin   amhUio,    profccdisqiio  osiirioiis    s|>irilalis  ;  A  t«"ligo?    Nuhcs,  inqiiil,  et]  caligo^  in  circuitit  cjiis 


S('|iliiniis  csl  iiiler  ipsas  virdiltis  iciniil-aii  cliurisinata 
iiicliora ;  oclavus  csl  in  acccpiis  clnrisnialiUiis  liii- 
inilis  et  devola  gr:iliuriim  aclio  el  vox  landis  ;  no- 
niis  est,  si,  prx  sdmiiii  boiii  dcsuierio,  niliii  dc  visi- 
bilibus  Iranseal  in  aircclinn  ;  lieciinus  est  castigaie 
iiiemoriam,  et  corporcas  ininginaiiones  abigere. 

Ne  (iesideratae  Kaclielis  iliilccdiiieni  Dala"  iinpor- 
liinilas  nientiatur;  solet  eiiiin  s:rptiis  conleinplanli 
accidere,  ul  cinn  Raclielis  piilcliritudinein,  id  esl, 
conteinplalionis  pnritaiem  desidcret;  Dala  ancilla 
Uaciielis,  id  est  corporalis  iinagin;uio,Jacob  deside- 
riis  sc  ingerat  imporlune,  De  cxtero  ullimo  loco 
Jacob  Racbclcin  complcctitnr,  Estlieri|ue  conjnngi- 
tnrspeciosje  prse  amore  deficiens  Assuenis.  Animus 


(/'»«/.  xcvi);  f|uia  Verbi  spiendor  et  pnrissinix'  car- 
nis  nube  obvolutusesi,  ct  in  cadem  cariie  est  inlir- 
miiale  circnindalHS.  Scd  in  columnatn  rjtiani  prae- 
misiiniiS  iiiieiidamns. 

Atteiidatniis  qnani  firma,  qnam  rorlis,  qnam  rc- 
cla,  qiiain  levis,  qiiani  porrccla  es>,  qnam  snbli- 
inis,  qiiam  nnno  esl  ciii  coeliim  et  terra  inniliiur ; 
qiiaiii  recla  qii.i!  pecc.ili  in:iciiiani  nescit ;  qiiam 
levis  est  qnae  nnilani  du|ilicilalis  fugam  adinitlit; 
quam  crecta  cst  qnx  ineritornm  altitiidine  oin- 
ncm  crcaliirani  iranscendit  ;  qnam  snblimis  est 
qiiain  Altissimi  Filius  (lignissimain  sibi  matrein  ab 
aelerno  piu-vidil;  quam  felix  est  quae  Dei  est  et 
maler  el  sponsa,    porla  coeli,  amoenilas  paradisi , 


iiiminini,  ascensis  his  pradibus,  dum  ad   dcffflcal;»  B  angclonim  doinina,  regiiia  miiiidi,  sanctonim  lu:li- 


puniaiis  consummationein,  qiianluin  piira  morlali- 
las  pali  potest,  perveneril,  expericnlia  suavil;itis 
niirificae  liquefit ;  liquefactiis  clamat,  el  dicil  :  De" 
fecil  in  saiutare  luum  aniina  mea,  el  in  verbum  tuum 
supersperavi  {Psal.  cxviiij.  Memoriain  ubundanlix 
siiaviiaiis  expcrlus  eniclat  el  laiidal,  niiraliir  el  cla- 
liial.diceiis  :  Quam  matjtiamiil.iludo  dulcedinis  lua;, 
Domine,  quam  abscondisli  timctiiibus  te!  {Pnal.  sxx.) 
Obsccro,  charissime,  si,  le  proniovenle  Spiiiiii  saii- 
rio,  ad  id  loci  quaiidoque  perveneris,ainici  lui  n;e- 
iiioiiain  in  tantis  dcliciis  non  poslponas  :  meiiieiiio, 
iiiqiiaiit,  inci,  cum  bene  libi  fucrlt,  ei  iici.-l  iiilro- 
ducere  nupliali  vesle  carenlem  non  niidcas,  ne  con- 
liindaris,  amicum  quaerere  vel  indulgenliain  delicio- 


tia,  advocata  credentiuin,  fortitudo  pugnaniinin , 
erraiiliiiin  rcvocaiio,  poenileniinm  mcdicina.O  certa 
salus  !  0  compendium  vil:e  !  o  spcs  veni£  unica  l 
o  siiavitns  singuiaris  '.  Merito  tu  es  doinina.  Peiies 
te  lionoruni  omnium  est  reposila  pienitudo.  Recon- 
diti  siinl  aptid  te  ihesaiiri  veritalis  indeficienles  el 
piaiix,  pacis  cl  iiiiscric')rdi;c,  salulis  ei  sapienlix', 
gioria;et  lionoris.Tti  luilii  cs  in  nnctualioncanchora, 
iii  iiiiufragio  porltis,  iii  tribulalione  subsidiiim,  in 
(lolore  consolaiio.  Tu  es  iii  opprcssionc  subventio, 
iii  o^ipoi  luiiil-ite  auxilium,  in  prosperitale  inodcran* 
lia,  in  exspccialione  !;clitia,  in  labore  recieatio. 
Qiiidqtiid  de  luudibus  luis  garrire  possnm,  tua  est 
iaude  iiMtius,  onini  laiide  dignissiina.  Si  liiiguis  iio- 


ruin.  Ego  enim  infelicissimus  hoininiim,  qui  cuiii      ininum  el  aDgeiorum  cioqiiar;  cum  mc  loiuin  efru- 


leniere  audeain  de  talibusconimcmari,  nec  priimiin 
adliuc  gradum  mcrcor  alligisse;  lolusqnippe  i:i  ilK- 
cilis  diversor,qui  cum  illicita  taiii  su'pe  cominiscriin, 
incrui  ctiain  iiciia  niihi  iion  iicere.  Quomodo  audcoin 
coduin  ospoiicrc,elde  sunimi  boiii  dispulare  nalura 
\cl,i;ioria,cuin  nialoruin  incorutnme  oppriinens  cu- 
inuliis,  ine  pcnc  reddai  bonitalis  experlem?  Quidad 
niiseriim  de  rebus  bealis  agei'e?Quid  ad  viliosuin  disse- 
lere  dc  vii-tutibus?QMid  ad  corrucntcm  deorsuin  perli- 
nel  qiiae  sursuin  sunl  demonstrare?  ileu!  miser  ct  ino- 
riens,  paiipcrolignobilis.jacensin  sterquiliiiiocriiiii- 
iinin  qiia  fronte  piolorjiiilnr  et  perorai?  Novopnesu  • 
incndi  gencre  dc  siudiis  philosuphix  philosophalur 


dcro,  paruni  eril.  Ad  illam  polius  lui  laudcin  nie 
traiisfoio,  qii.c  iii  ainoris  carinine  sic  canlalur  ; 
liua!  esl  isla  quw  progreditur  quasi  aurora  consui- 
gens,  pnlchra  ut  luna,  elecla  uJ,  sol ,  lerribHis  u( 
caslrorum  acies  ordinota?{Canl.  vi.)  Ilis  verbis  bre- 
viier  ei  sublililer,  veraciler  et  subliiuiter,  iaus  e.x-. 
priiiiilur  SU3P  glori;e  quadriformis.  Cum  enim  nastc- 
ris,  ({uasi  niiilans  aurora  consurgis,  orlus  niniiruni 
tuus  vicem  aurora*  tciiuit,  in  qiio  dies  grati^c  co:- 
pit ;  nox  vcro  infidelitatis  el  ignoranti^  ftnem 
fecil.  Cum  Solem  justili*  concipis,  uiore  iunx  eiiain 
fiilgentis  soiis  bencficiu  illuslraris.  Lnna  enim  a 
soie  lumen  mutuat,  quia  ei  naturn  spissioris  corporis 


tnsipicns,  ct  inexpertus  non  cnnfundilur  quod  non  D  *^<^'i^^t  U"il6  quidquid  habct  pulciiriiudinis,  habel 


didicit  edoccre.  Factus  suin  qiiidcm  insipieiis,  sed 
amor  tuns  ine  conipnlii,  cl  inca  spoiisio  cui  tenebar  : 
fii  excessi,  da  veniam,  quia  in  mirabilibus  el  in 
niagnis  super  se  mcae  parviiaiis  lenuilas  aiiibiilavit. 
Amodo  utendum  cst  mihi  voce  mediocri,  et  de  Iiis 
potius  quae  ad  cnrain  vulncrum  pcrlinent,  sermo 
liat.  Igitur  cum  infirmis  oculis  spleiidor  coelcsliuni 
sit  dilficilis,  ad  coliimnam  nubiscl  caliginisiippien- 
les  ocnlos  reflectamus.  Coiumna  sane  nubis  cl  ca- 
liginis  est  finna  subiimitas  noslijc  Yirgiiiis,  ex  qu.i 
«liiidem  sibi  caliginein  clarilas  deilalis  obduxil. 
Duin  cniin  Vcrbi  omnipotentis  splciidor  per  coii- 
ccplum  Virgiiiis  obvolvitur  nubecarnis,  quid  aliud 
ftiii  in  iila  cariic   poccali  similiiudo  iiisi  in  nubc 


cx  bencficio  niutuaii  splendoris.  Ciini  Solomjusti- 
tio;  paris,  soli  congrua  similitudine  coinpararis, 
Sicut  enini  duin  proialo  radio  non  corrumpilur 
aut  niinuilur  soiis  corpus,  sictc  parientcm  non  vio- 
lal  prolalio  sacri  partus.  I£t  qiiid,  o  electa  ul  sol , 
quid  cst  partiis  tyus,  nisi  solis  cujuhdam  splendor 
3btcrnus?  Splendor  hic  ubique  lucens  eliam  in  le- 
nebris,  clsi  lenebrse  cuiu  comprehendere  non  nic* 
rcnlur.  Deniquc  splendor  hic  illuniinat  oinnem  ho- 
niinein  vcnieniein  iii  hunc  uiunduin ;  sed  iiomines 
dilexere  inagis  tencbras  quam  lucem.  Tibi  aulem, 
maler  misericordia\  coinpciil  clcclio  solis ,  qn»« 
spleinloris  aelerni  radios  cxhibes  universis. 
Caiici  uin  cutn  dc  sxculo  iicquain  assumpta  es  ad 


63f)  ADAMI  AnDATIS 

caleslia,  r.ioLi  cs  oniiii  iieqiiilix  S|)iiii:ili  (erriliilis  \ 
gtiasi  caslroruni  acics  oniinaia.  Fiiisil  iiaqitc  .111- 
rora  coiiKiirgeiis  iii  orlii ,  liiiia:  piilcliriliiilioein 
plaiie  liabiiisli  •liim  {;r;»iia  plcna  facl.i  cs.  Tu  Verlii 
incaniaii  conceplrix  soli  nioriio  iinmp.iral.i  cs  ni.i- 
nens  illibaia  in  p.irln,  loriil>ilis  nl  caslroriiin  .icies 
onlinaia  in  ir.insiln,  (|iio  cuilis  hclaiilibits,  .ingclis 
oliseqiitMilibiis,  snnclis  cxsiiliiinlibns,  vcxillis  virlii- 
liiiii  cornscanlibus  ,  lenibilis  dxnionibus  ;:p(ia* 
rtiisli. 

Igiiiir,  cbarissinic,  iola  cst  iiobis  fiiliicij  in  parln 
iiostr.'<:  Yirginiii,  ct  iioel  indigniis  cxislnni,  ojiis 
!:iniiilius  insibierc  non  desisiani.  Si  i.iiiligcs  niiseri- 
«urdin,  apmS  viscera  Vii^inis  copiosior  inveniUir ; 
si  ventutis  cnllor  es,  age  gr.^lias  Yiigini,  quia  vir- 
gincx  curnis  Yeritas  ile  lerra  orta  csl,  quain  tu  " 
coiis.  si  pacis  sectator  es  :  niliiloniinus  age  graiias, 
qiiia  ex  ea  tibi  nascliur  pax  qux  exsiiperal  ouinem 
bcnsum;  &i  es  exsecntor  jnstiiix,  vide  ne  ingratus 
sis  Yirgiiii,  quani  ipsitis  uiero  incJi^nie  jtistiiia  de 
cticio  prospeiil;  s<  iiJes  (ua  aliquo  punis  contr.irix 
|)ul$u  qualitnr,  resptce  Vii|;inem,  el  qnod  erat  ti> 
iiilians,  stabile  soiide  stabililur;  si  coiicnpi:>ccnlia 
carnis  te  dcleclat,  respicc  Virgineni  ct  pericuiuiii 
cnsitlatij  aufcrtur  :  si  nietiieiii  pulsei  ciatio  ,  in 
Virgineii)  verte  intuituin,  el  de  inerito  huniililaiis 
virgineae  lumor  aninii  delinnescil ;  si  iiacundia: 
acceiisus  es  racibus,  oeulos  leva  nd  Virgincin,  ct 
de  ejus  tranquillitaie  niitcsccs  :  si  «le  via  vtix  (e 
ignorantia  aut  error  abdiixerif,  ad  skiia:i»  ii:aris  _ 
&iariam  rcspice,  eiin  lucc  ejus  a«l  veritaiis  seniitam 
reduceris;  si  vitiiiin  nvartii%  idulolatriain  inipera- 
verit,  recule  muniricetilian)  Virginis,  ct  cutn  pau- 
pcriarts  amore  libi  venicl  pietas  iargilalis.  Ad 
oiiitie  ptriculum  pielas  Viiginis  subveitit,  et  polcns 
esl  subvenire.  Agc  graiias  ejus  parlui,  de  cnjus 
plcnitudlDe  ciiaristtiatuin  nnivcrsilas  cmar.avil. 
Nubis  peperii  vir^o,  nosicr  esi  partits,  nobis  nalus 
esipuer,et  biius  dalits  esi  nobis.  Qi:am  jucuudunii 
esl  el  innocens  coliudcre  parvuio,  coapiari  cuna- 
bulis,  vagiiibus  comniulircl  0  quani  iclix  infanlia, 
qiise  b*Ji  coi)tb:«ibiiU(  iiifantulo,  et  ejus  pannicuiis 
se  invoivil.  Pannis  qiiideut,  quibus  Vcrbuin  infaus 
iiivolviiur,  sordes  criininum  detergnuiur,  vagiiibus 
parvuli  pluralus  compensanlur  xterni,  quos  iriii>o-  X) 
res  innoceiitix  merebantur.  Fascia  qua  stringitur 
Mi  conab(ili.s,  saiiclx  csl  religionis  districtio,  cujus 
iuslUutione  religamur  in  ciaustris.  Fenum  in  quo 
jacuit,  quod  subtus  se  babuit,  indical  caniem  quu! 
spiriiui  subjicitur.  Quid  Dcus  quia  repusiius  est  iii 
praesepio,  nisi  qiiia  animaruin  posilus  est  cibus  in 
ttllari?  rr;e$cpiun)  quippe  ilitid  ailarc  cxpritnit, 
quia  in  .sucrc*.s.iiiclo  Cbtisli  corpore  atiitnalia  pia 
paecit.  iluic  hunt  quibus  erga  nos  l)ei  aiitor  ostcn- 
dilur.  Hutc  suu'.  quibus  amur  uosicr  acconditur  el 
uulrilur.  liorum  con&iJeraliu  timorcni  inciitil,  ail 
pieiatemmovct.crtidit  ad  5cienri3in,adfortiiud>ncii) 
robor.ti,  acuitadcoiisilium,  iiiiisliat  ad  inieMc.cium, 
iitflaiuutal   ad   sapieuiiaai,  praeparal  aj  coionaiu. 


PKUSKMJi: 


636 


Itlco  nimirnin  Vcrlium  bnitiiiiolcns  se  abl>ro\iivi( 
iii  |iaiviiliim,  iit  iiir:iniil)iis  infans  coiigruercl,  et  SC 
iiiiiiiili.>  liiimilibiis  co:iplarcl. 

Tota  iniorim  sii  nosira  pliilosopliia  de  Verbi  in- 
cnriiati  inraiilia,  ct  qnx  ex  ca  mctuiitnr  aliqualciiiis 
cijja  nos  amoreni  Dei  stii(tcaiuus  pro  viribus  el  fi- 
diliier  leincliri.  Eamdcin  dicere  mensuram  iiou 
^iidco,  qnia  sicul  boiiilaiis  ejus  et  sapienti:c  n«iu 
cst  numerus,  sic  ainor  ejus  iinmcnsus  est  xleinus 
Sc  c\  lolo  amat,  qiii'  loins  essenlialiler  est  aiiior, 
ciii  non  est  aliud  amare  quain  csse.  Quaiu  diflereu- 
ler  nmatit,  ainor  el  amnns,  aflectus  ei  aflicieus,  qui 
antor  esl  et  qui  particcps  estamoris  !  Tufi  se  d.  i- 
tas  efludit  iii  bomincm,  tolam  se  aniina  exliibuil  atl 
obctlienliam,  tolum  se  deposuit  coipus  ad  moiieui, 
morlem  autcm  crucis,  sic  lolo  se  nos  amavit  Oia- 
nipolens,  et  parum  est  si  lo(nm  quud  suiiius,  si 
(oliim  nosirum  modicum  iinpeiidainus  ;  nos  pro  itlu 
nioi-i  voluntus,  el  ipse  utaluit  mori  «|uam  nostic 
deesset  aniuri.  Scd  prdMuaiuruiu  est  'am  de  murift 
parvuli  agere,  cujus  paulo  ante  adjocabamus  cuua- 
btilis,  feliri  ejus  iufantix  colludenles.  Obsecrulead» 
liuc  tcvcrtamus  ad  cunas,  adbuc  infantizemus,  cum 
p:irviiIo.  noslrx  nutrimentum  iiifantix  de  ejits  sor» 
Litiuticulis  insumcnles.  Adjuitgamus  uus  sugeuli 
uhera,  si  fortc  de  prxdulciosimo  illo  lacte  oobis 
aliqiiid  instiilelnr,  luibi  de  collactaneis  suis  cuoi 
pecius  matris  nun  innudcl,  dat  eis  locum  ul  et  ip«i 
ititcr  ubera  commorentur.  Ubera  iiia  de  curlu  pleiia 
siint  ei  indcricienii  suavilaie  reficiunt,  nec  iacteii- 
liuiu  itiul.iiudine  vacuanlur,  sed  ncc  niater  illa  ^e 
mibciicors  negare  solet  laclentibus,  licet  lotam  iili 
uiiico  se  conscrvet.  0  ubertas  indclicieus'.  0  magua 
multiltido  dulccdinis,  quam  de  viscerosx  Virgir.ia 
uberibus  sugil  esuries  parvulorum  !  Si  vis,  bonum 
csl  nos  bic  esse,  bonum  cst  nos  bic  imiuorari  diu- 
liits,  nusijuaiii  alibi  luclius  iuleiim  possumus quam 
bic  csse.  Mira  bic  iiuvilas  solis  nola  parvulis,  u( 
angelorum  nutrix  Sapientia  lacte  Virginis  indigcat 
cnulriri.  Quid  mirum  si  uoslrx  paupertalis  inranlia 
cdulium  lactis  bujus  desideret,  cutu  illo  lacle  se 
n  lici  Dei  Virius  et  Sapienlia  glorietur?  Islo  qui» 
doiii  lacte  malris  esuries  uosira  pasciiur,  si  ei 
pueri  vagiculis  lacrymulis  llammx  iiiferi  reslin- 
gttuninr.  In  inagnis  proindc  cordium  ageutes  so- 
lcutniis,  ausculiemus  ipsos  pasloies  quid  referaiit 
nobis  de  splendoribus  Onentis.  Orienti  nostro  ncc 
pastoruin  teslimor.ia  uec  desuiil  prxcoiiia  angelo« 
I  um  :  'leiUmonm  lua,  Domine,  credibUia  facla  tntU 
nirtiis  {Psiil.  xcii).  Mirabitia  teslimonia  lua,  Dotnine, 
>deo  icruiaia  etl  ea  anima  mea  (Psal,  cxviii).  Quid 
etiim  sanctius?  Quid  seuliri  suavius  ?  Quid  salu- 
brius  credi  potc.st  ?  Quid  audiri  utilius  ?  Quid  cogi- 
tari  subliiiiius?  qiiid  verius  pnedicari?  £l  bciie 
nuiilem  in  tanla  cordis  soletiiiiilale  jucund^ts  agi- 
mus  ferias  :  sed  taaicn  diei  iiistans  austeriias  est 
iiorrori ;  iicc  iinmcrilo  splcndorem  l:in(x  subliiui- 
niatis  obitubilat  quod  incontamiiiatx  carnis  tcneri* 
ludiiicm    ciiciimcisiouis  duritia    inartyri;tci.   Qu.i:> 


037  episto[.a:.  c-g 

t>ine  compassione  vcl  aiidirit  carnem  (cneiani  iiiciiM  ..\  imiig.  ii.Iii.^  iKiplisiualc,  opoiicl  nos  fonlcui  illcjc 


«liirius,  fju;e  (•niii  ciilpirn  oiimiiK»  iiesciortt,  finom 
criiiiiiiil>iis  <?iire  veiiii?  Jiire  in  Icgcin  invcliiiuiir, 
<|n»  siiis  piital  eoerc  riMiic<tiis  Ai^nuiii  iiiiiorciili^R 
singularis.  Dtira  itiinis  circnincisio,  qii;t*  litKMa  cc- 
lebrabalur  in  spiritn,  (|ii:);  carneni  inci.fil,  iion  vi- 
tiuin.  A(l  iilani  poiiiis  (\nx  cordis  esl  traiiscainns. 
Siiie  lainei)  obsecro,  siiie  piicrum  circuuicidi,  siiie 
legislaloreni  legi  dispensatoriae  subjici,  ci  qnod  <le- 
«lil  ipse  suscijiiat.  cl  ibi  lex  unde  coeperat  Hnialur. 
Le.\  Christi  anioris  csl  veritas,  qnae  onme  viiiiini 
vifcumcidil.  Lex  est  ainor,  qui  ligat  el  obligal,  ct 
tuin  CKcidal  omne  qnod  nialuui  esl,  vix  un(juaiii 
excidcre  jpse  polcsl.  Cliarilas  qiiippe  uoquai» 
excidit,  hic  aiiior  nos  ui>il,  hic  anicr  soleninizal 
in  cordibus  qnx  Cbrisli  cutiabnla  non  diinillunt.  H 
Hic  ainor  tn  Magis  visitat  piieruui  triuinque  iiiune- 
riim  mysierils  veiicraiur.  Ecce  inierim  festiviias 
nosira  resplenduil,  el  inuiidi  orientc  sjdendidior  ad 
vcruni  orienleni  nos  fidei  stclla  porduxit  :  uon  beiic 
dixi  pcrduxit,  nisi  forte  aliqiiid  abduxerit  iios  ab 
illu.  Penes  illuin  ininiorari  cst  nielius,  nusqiiani 
^alus  est  atibi,  nusquaiii  sccuriias  siiie  illo,  seuiper 
leneamus  quod  nostrusu  esl,  uossra  prol(;ndalur  so- 
ieinnitas  usque  ad  u^iudiuui  Siiiiiconis.  Sine  nobis 
gua  cum  nialer  non  oiTe^al  in  leinplo,  hivcniat  so- 
lemnis  ejus  prxseiilatio  nos  pr.icscules.  Ulinain  casli 
aaioris  puritas  unum  par  tiirturuin  iii  illa  obiaiione 
iios  lacjut !  Lliuam  quasi  duos  putios  coliinibaruni 
nos  saact£  cxbibeat  siiuplicilas  ciiahtalis!  ilis  eiiiiti 


|iU).scqiii.  i|ni  iu  lol  cl  taiitis  ab  ipso  abliii  inili- 
gciiiiis.  Alihiii  :iti  ipso,  iii  ip.so  proricieniiis  iiuilti- 
plitiicr,  iit  apcriioiio  cwturiini  palcrnx  vocis 
lesiiiuoiiio  dcsconsiis  saitcti  Sjiiritus  iii  coliiinba, 
ipbiiis  Joaiinis  pnccouio  ipsuni  pcrfcclius  a^iiiiurii 
pltis  auicnius.  litic  usquc  Jesuin  proseculi  fuimiis, 
quoiiiodo  dcinccps,  nul  in  desertiiin  a  spirilu  du- 
ciiiin,  aut  teiitalum  a  diabolo  dcserumus  ?  alioquiii 
qiia  froiite  audebimus  nuptiis  iiilcressc,  aul  iiisi* 
pidam  aquaui  iii  viua  iransire  pro  deliciis  pruba- 
binius,  aut  quomudo  poicrimus  commuiiicare  gaii- 
diis ,  si  nolumus  coniiiiuuicare  prcssuris  ?  Vo» 
ii)<|uit  bominus ,  estis  qui  permuniiiiii  mecum  in 
ienlaiiombu$  meisy  el  sgo  dispono  lobit,  sicut  dispo- 
iuit  niihi  Paier  meus  regnum  (Luc. xxii).  Qiiam  felix 
cst  voluntaria  tentatiouuin  perpessio,  ciii  regiii  coi* 
iCslis  disposilio  praparatur!  Ca:lcruui  ad  fidci 
robur,  ad  augmcntuin  spei,  ad  iiiceiilivuiii  amoris, 
qui  dc  infaiilis  iiiDocentia  convaiuimus,  necesse  csl 
jaiii  in  virum  perfectum  de  viriuic  juvenis  aliquid 
dicere.  Jam  puer  cxcrevit  In  juvenem,  diceuiem 
mira,  niirabilia  facientem.  Jam  cural  paralyticos, 
lcprusos  tiiundat,  csccos  illuiiiiuat ;  surdis  audilum, 
clauilis  gressum,  mulis  oflicium  lin(;iiu!  rel'irmal  ; 
suscilat  morluos,  siccis  pedibus  mare  calcat,  d;t:- 
moucm  fiigat,  venlis  cl  pciago  imperai ,  uuiiieiii 
itilirmilatcin  solo  impcrio  cural ,  peccaiores  cx 
niiscricurdia  suscipil ;  meiiiium  cogitatiimes  iiit(*I- 


wirtulibus,  bisavibu.  liguratis  noslrum  uobis  poie-  ^  l'g'W  <i^  <W''n'^''  P^"ilj"s  quiiique  u.iilia  boiuiuuui 
rimus   redimcrc   lledcmplorcm.  Nondum  saue  ad      ''«'•'^"'  superbiaiit  Pliarisajorui.i  ci  Sciibaruu.  scicii- 


morlnm  est  ba-c  ipsiusoblalio,  necdum  congriiit  pas- 
sio  icinpori  vei  SLMali;  caslilalis  aiiiore,  siniplicilaiis 
dcsiilerio.  Si  neiilri  defiieril  gemiux  cbarilatis  bi- 
narius,  Jesuni  iiobis  possumus  reiiiiere.  ^utriaiur  in 
iiobis  J(.-sus,  prolicial  apud  nosaciate  et  sapieulia,  »i 
opporluno  in  leiuporesu*  sit  idoncus  passioiti.dile- 
rim  parvultisesl.iiou  cogitaidepassioue,  poliiisapud 
uum  dc  nberibus  esi  agendum.  Quod  si  ilerodis 
gladtos  devitaiis  aufugerit ,  i£gypius  euin  noii  su- 
svipial  siiic  iiobis.  iieatius  csi  cum  it!o  fovere  ble- 
liram,  quam  in  o.^^uiis  liomtnum  prxsuaiendo  de 
viribiis  gramlia  deviiaie.  Qaod  si  ipse  volueril,  aiil 


tiam  ad  oiKiie  vorbum  miia  rcspousione  cciifundM. 
Iks  Oiiiiiibus  mnabilius  esl,  qiiod  umuiinodam  sal- 
agii  paiioniiam  ad  oiiinem  exiiibere  injuriam  ;  ct 
cuii!  iii  summa  innocetitia  sit,  el  suinma  polcnii;« 
iiibilomiiiussery.^tt  obedicniiam  suinmam  :  et  iii  bii> 
Oiiiuibus  nosier  est,  el  quos  procul  dubio  ad  uber;» 
n.atris  coibclanoos  iiabere  voluii,  a  su^e  obcdieuif.e 
iruclibus  nou  excludii.  Obsccro  te,  cum  pavere  ei 
ta^dere,  cl  moeslus  csse,  instasue  morte,  coeporit, 
manibusque  luudi  nocenliiim  innocens  ipse  voiiic- 
ril,  iic  rciiclo  eo  fugerimus ;  scu  veudiliim,  tradi- 
luiii,  iraclum  ad  contumelias  curde  conjunclissimo 


imilor  ojus  cousuUierit,  nos   remanere  ad  gladios,  ^  comilemur.  Eleuim  sua  redemptione  nos  redimil. 


pinni  cst  pro  innoccutia  Irucidari.  Cum  dc  i£gyplo 
redicrit,  cum  eo  liabit(.;mus  in  Nazarcth,  u(  ver- 
nanlis  vitx  floribiis  vaicamus  suaviler  redulere. 
Naxarclii  quippe  flos  dioilur,  ct  eum  convenit  flo* 
rcrc  virtutibus,  qui  Kilio  Virginis  solel  familiare 
coiitubernium  cxbibcre.  Quod  si  duodennis  jain 
facttis,  iiicotisultis  parcnlibus.  in  Jcrusalein  reuia- 
ncre  volucrit,  ielices  nos  si  esse  voluerii  consucios 
facti  biijus.  0  fciix  iriduum  !  0  lotius  festuni  !;£- 
tilia>l  toto  illo  triiluo  vacare,  illi  intendcrc,  verbis 
uvatix"  rcfici ,  qua>  de  ejus  ore  proccdunt  :  alibi 
e.iiii  qiia:ri  itou  convenit,  in  bis  qu;r  Patris  sui 
«iint  soiiipor  viili  esse,  nec  nos  ab  co  ulinaui  divi- 
daiiiur !  &i  ud  ilueaia  Jordunis  acccsscrii ,   Joannis 


sua  traditiono  cusiodii,  siia  nudii.tte  nos  operit ; 
ct  qiiia  iiidcbile  c-x'di  ct  conspui  el  dcludi  nou 
rospuit ,  debilain  nobis  iguominiam  sempitern:int 
exciudit;  quia  facies  ejus  vclaiur  ct  caeditur,  quia 
geiiii  flexo  irrisoric  salniatur,  quia  spiaeji  ei  corona 
plcciitur,  xternuni  a  iiobis  opprobrium  aiuputatur  ; 
quia  sua  crux  ei  ad  bajiilandum  impouiiur,  quia 
exlra  civilalcm  cjicilur,  quia  lolo  corporc  in  iignu 
crucis  exlenditur,  quia  toium  corpus  lancea  cla- 
visque  coufigiiur,  seiernos  per  hoc  maledictiimis 
sententia  revocatur.  Jam  attcude  dc  corporo  Agiii 
<iu!iique  perneoessarios  fouies  porduci.  iralicmus 
geiuinos  iu  lolidem  f)0;libu.<i,  loiiitcm  in  gcu.iiiis 
mattibus,  ct  dum  r.poiiionc  iatcris  prolhiil  quialus. 


C"0 


ADAMI  AnjJATlS  PKIlSI^MJ^ 


C.«0 


vciii,  (iiiloissiiDC,    li.i:iria!)iiis  nijiLis  iii  gaiidio   ilc  A  »fti»  rev4Mlciis  ali  iiifiMis.  nos  Ji'stis  aromntizaiilos 


luiiiibiis  Salvaloiis. 

Scit  Airle  (iicis  :  l)e  viiliiciilms  Df>iiiiiii  nici  vitlco 
sangiiiiieiii  inaiiarc  el  ai|iiam.  Ad  qiiod  cjjo  :  De 
lalcrc  Clirisli  crodunlur  flu.xis&e  saiiguis  cl  a(iiia. 
Qiianquain  Clirisli  san<;uis,  i|ui  siii  prelio  sannl, 
rcdiinit  «t  coronjt,  iii  eo  aqtia  esl,  qnod  lavat, 
rclicil  ct  refiigeril.  Laval  a  pcccalo,  rcficit  spe, 
r<'frigerai  al»  arslii  carnalis  conciipisienlirfi.  Yevnm 
aquou   de    Salvatoris    rontibus    Iianriiiiilur .    cuin 


inveiiial,  utcorpus  ojns,  id  esl ,  nicmbra  Ecdcsin', 
niaxinic  eleclos  el  paiiperos  pielatis  ct  niiscri- 
cnrdiaB  aromalibus  coiMliainns !  0  si  qiinndo  ille  se 
dilectrici  MagtJalen.Te  su.i;  rcdiviviis  amor  rcddi- 
deril,  nos  illius  Iu;lili;c  parlicipes  finri  non  rcfulet ! 
0  felices  nos,  si  cordibiis  nostris  ille  splendor  re- 
snrrcctionis  infiilgcal ;  si,  fermenlo  malitiaj  et  nc- 
qiiiliae  expurgalo ,  sinceri{;»tis  .izyma  cariiem 
Cliristi  pia  avidiiale  voreintis  !  Caveiidnm  esl  laiKcn 


flnenta   gralix    fidei  labiis  de  Clirisli    vulneribus  ii<i  buic  iiosiro  convivio  lacluca  desit  agreslis,  qiii.i 

extrabuntur.  iLiqiie  vulncra  peduin  fontessuiit,  sed  i!l>  l^liiiui...  iniiiime  ,  aul  amarittido  morlis,  aiil 

funtcsolei,  vulncra  mannum  fonles  b;tl$aiiii,  vuliius  mclus  peccali  sollicilat.  Est  de  periculo  insolenrue 

iaieris  fons  csi  viiii.  Quomodo,   inqiiis,  ciim  de  rurmidondum.  Si  igiliir   in  iiac  noslra  fcstivilale 

locis  bujusmodi  non   videalur  fliiere  iiisi  sanguis  ?  cxsultaveriinus   cum    iremore,  el  si  de  fermenlo 

Andi  quomodo.  Olcum   sanat,   baisaiiium   flagrat,  ^  sti|)erbix    moribus    ncstris  miscueril,  eliam    post 

vinui»  iuebriat.   Oleuin  est  misericuidia  ,  quain  ad  pcraclain  ascensioiiis   liciiiiam,  adventunt  quoqne 


pcdes  Jesu  retis  accipil,  cui.o  liuiniliter  veniam 
pctit.  Ecce  vides  olcum  manarc  de  pedibus.  Bal- 
tiiimuin,  eo  quod  dc  runiibiis  nianuum  profluil, 
profiiil.  Est  prcliosa  virlutum  opinio,  qiiani  jusius 
iii  Cbrisii  niuniiiccniia  sumit.  Reo  snlis  esi  si  ve- 
niain  consequalur  ;  juslo  non  sullicit,  iiisi  virlulutn 
^loriain  mereaiur.  tllam  praistal  niisericordia  liu- 
iniliter  pedibiis  provolulo,  lianc  iargitur  magniii- 
centia  ad  manuum  muniQcenliam  animi  virtuie 
eiecio.  Cxlerum  dc  cella  vinaria  coiifossi  laieris 
cxuberal  vinum  mirilicK  vel  vivific.TC  cbaritalis.  El 
i.«rie   si  Chrislus  est  vitis  vera,  si  caro  esi  viiis 


Sancti  Spirilus  dabitur  experiri.  Ecce  Spirisus 
sanclus  amor  esl,  ct  dignnm  csi ,  amantissime,  ut 
ibi  oruiio  inca  dcsinat  nndc  coepit.  Ab  amore  qui- 
dem  coepi,  ex  amore  magno  scribcre  volui,  et  dixi 
quod  polui  dc  amore  ;  dulcis  est  amoris  materics, 
dtilcis  ct  prxdulcis  affcclio,  et  cujus  est  tatn  duicc 
olGciuiii ,  praemium  qiioquc  dulce  erit ;  ncc  aliiid 
sanclus  ainor  exspcctat  in  prxinio ,  nec  ad  aliuiii 
asplrat  gloriam,  quam  ut  valeal  sui  pteniludincni 
promcreri.  Implcbitur  autem  ,  quando  fons  amoris 
Jcsiis  de  paradiso  voluplalis  prorupit,  ut  in  suii 
aromaiibiis    qiioddam    glorice  diluvium   operdur. 


uva,  quomodo  vinura  non  erit  sanguis  qui  dc  cariic  p  Ainciniis  illum,  el   iii  illo   nos  amcmus  inviceni, 

qnia  iiibil  est  in  vila  fclicius,  quam  amarc  fidelitcr 
cl  ainari.  tluic  amori  nullalenus  amor  mundi  nos 
subtrabal,  quia  iion  esl  amor,  sed  amicitia  amor 
inundi.  Amor  inundi  sensnm  turbat  aiit  praeripit, 
su;)viialem  cordis  cvacual,  el  diim  sapieniixCbristi 
reiiiiilur,  niiiii  agit  aiiud  qu:>m  insanit.  Capul 
iioslrum,Cbrislus  csl.  Cujus  capilis  senstis  csl  amor 
cuBiestium,  et  aliena  veile  vei  agere,  est  amentix, 
non  amoris.  Desinam  tc  igitur  in  amore  co^Ieslium, 
nec  alibi  melius  te  possum  dimiilcrc,  licet  lioc 
amore  non  dcsinam  tc  amare.  Ainabo,  inquam, 
quanium  nmor  mundi  mc  palitur,  quia,  faleor 
iliud,  sajpediclx»  amicili*  non  sum  expftis.  InfeliK 
ego  sxculi  curis  sub  pruitcxtu  religionis  inbxreo , 


«Securrit  ?  aut  quomodo  sponsa  Ecclesia  in  suis 
iitiptiis  sponso  complacerel,  si  lioc  ab  ipso  viiuim 
in  sacrosanciis  mysleriis  non  babetet '  Iioc  cst  vi- 
nuin  quod  ixiifical  cor  boininis ,  dum  sanguis 
Ciiristi  in  aiiima  gencrat  sobriciatein  amoris.  Sed 
eccc  qiiid,  dilectissimc,  facimus?  Cur  non  fuimiis 
:id  ainplcxtim  pendenlis,  cuui  nos  ad  iioc  ipse 
braciiiis  invitct  extensis?Cur  noi)  ad  deosculandum 
accedimus ,  qiii  piacidissimain  iliam  faciem  nobis 
expoiii  el  co:ipiaii  videmus  ?  Cur  noa  jugiicr 
iil*era  vuinerum  sugimus,  pcdum  maximc  ad  quos 
prostraii  jacemus  ?  Ecce  consolalor  nosler  ad  Pa- 
irftm  rcdiit ,  el  tancjuam  venis  obediens,  capiie 
inclinato,  iicenliam  rcdcundi  accipit  :  quasi  enim 


licentiam  redeundi  accipit ,  dum,  inclinaio  capile,  1>  cl  qui  mundi  coniemplum  juravcram,  rciabor  sx- 


«pirilum  iradit.  Reccdit  paslurbonus,  magisicr 
^apiens,  suavis  Dominus,  amicus  dulciS;  pator  pitts  ; 
et  nos  orpbatii,  qtiid  agemus?  ViJcsquia  al)ccssum 
cjiis  a  corpore  corporea  natura  non  patitur ;  sed 
tota  vertiiur  in  lamciitum  ?  Sol  obsctiraius  est, 
quia  occasui  veri  liiiiiiiiis  morem  cxiribitil  lamen- 
laiilis,  quia  terrxmotus  agitur,  quia  pclr.T.  scin- 
duiiliir,  quia  tempii  veium  disruntpilur,  qiiamlo 
ctulurum  dc  inorie  acloris  impa  icniia  demonstra- 
Iwr.  Heu !  quam  inco.isoiabilis  essct  nosira  dcso- 
laiio,  nisi  dc  rcsurreclionis  instanlia  rideremiis  ! 
Ciio  resurgcl  a  mortiiis.  Bonum  sepulcrum  noii 
oporlcl  deseicre,  scd  cum  bcalis  mulicribtis  cma- 
luus  aroniata,  ni  curpus  morlui  pcruiigamus.  t'ii- 


jsius  in  iEgypliitn,  corpore  manens  in  Ecclesia, 
mciite  inundaiia  circumeo;  el  cum  dcbeo,  quia  ti- 
ilco,  cogilarc  de  coelesiibus,  in  ambitum  tempora- 
llum  totus  fcror.  Subvcni,  quxso,  amieo;  sub- 
veni,  et  cum  tux  oraiiunis  instantia  fac  jungi  suf- 
fragia  filiorum.  Ea  csl  veri  ainoris  probalio,  si  pro 
eis  quos  in  Cbristo  diligimus,  nostras  Cbristo  ani- 
mas  ofl^eramus.  Verum  ibi  specialius  habeto  mei , 
et  fac  babcri  memoriam,  ubi  Agnus  sine  macula 
immoialur,  quia  oiiiiii  est  accepiius  boiocausto. 
Cyelcriim  vcnerai>ilein  priorem  nieo  salula  no- 
miiic,  qtiem  et  mei  diloclio  leligil,  el  Clirisli  cba- 
rilas  vulneravil.  Saiula  fratrem  tiium  miiii  dileclis- 
simiim,  libi   aiitcm    lidc  cl  diletiiune  gcrmaniur 


G41 


EPIST0L.4=;, 


Ci'^ 


i.  Salula  niODnclmm  illuii!,  ciijiis  noiiieu  A  iiiciicuiiici-^-is  I;iMis  garrire  poiero,  pr.i-scrli:ii  i-iiin 


C|iiain  cnritc 

luiiii  oxciilit,  »011  exciilil  aiilciii ,  voletiie  Domino, 
inilii  aiiiina,  (iiiam  in  sinu  mco  visiis  esl  posiiisse. 
Saliila  jiiveiictn  ilhiin  qni  iii  utiiunn  siigil  niel  ilc 
pelra,  rnianlum  csl  Chrislus,  nl  a  pelia  traherct 
«omcn,  et  animi  rirmilalcm.  Siilula  illum  in  qno 
fSl  giali:i,  qui  graliai  Dei  et  iioiiiinis  appollaliono, 
d  aiiimi  devolione  conscnlil.  Saliiia  G.  porlariiim, 
qni  stans  in  porlis  jnsiiliae,  niilii  aHriiiiil  t!e  ccelc- 
siibus  reporlabil.  Salula  fiatrem  liospilaloni ,  (|ni 
iion  solnm  lerreiiis  devolc  minislral  Iiospitibiis.soil 
el  Chrislo  hospitiuin  in  se  feciJ.  Snliiia  lodim 
sancl3e  universilatis  oolleginm  ,  qtii.T  sihi  sancla 
diaritale  me  coHigans,  eliaiu  iii  mea  viscera  sc 
collegit.  Supcr  omnia  el  anle  oninia,  saliita  mihi 
animam 


iion  sit  spcciosa  laus  in  orc  pcccatoris.  Verniii  (|n  a 
spoiisioiii  inc3c  leneor,  et  veslrae  chariiaiis  jniiiior 
siiirr:igiis,  ad  ccilaiii  aronialum,  .Td  apolhecam  sa- 
picnlix,  ad  inatrcm  misericordi;c  Mariam  me  con> 
fero,  ul  ciijiis  magniflcai  anima  Doininum,  magnifi- 
cari,  hoc  cst  laudari  non  refiigiat  per  03  meum. 
Magnificat,  iiii|nit  Maria,  aniniu  inca  Domiiiiim  ;  ai- 
tonde  priiiiilus  nbi  mngiiincat  Doiiiiinim.  Cirie  in 
nionianis,  in  civiialc  Juda,  in  domo  Zachari.c.  Iii 
nionianis  m.ogtiificatur  Domiiuis,  qiii  iii  campetlri- 
biis  blasphomalui-;  in  campeslribus  or.ml  qiii,  se- 
cundum  prophelam,  blasphemaverunl suuclum  Israel, 
et  ubalienali  suul  rctrorsum  (hai.  i}.  In  canipeslri- 
hus,  inqnam,  malcdictionis  el  roafubionis  Adam  et 


illam    quam    nosti    mihi    conjunclissimo  ^  Eva,    qui,   perdil.j   carnis  imegrilate,  abalicnaii  a 


cokIc  unilam  et  agnilam,  agnominatam  quidem  de 
nomineAgiii,  ct  ignilam  ardoribiis  Spiritiis  sancli. 
Ad  illam  tolutn  me  defores  ,  tolum  me  ingeres,  illi 
et  licet  me  in  saiicto  amore  possideai  lotuiii ,  per 
recenlem  lamen  memoriain  iiiiiovabis  affccluin. 
Deperfecto  amore  Dei  cl  coniemplu  muiidi  com- 
nionecam.de  fugiendis  hominum  laudibus,  de 
vitanda  familiaritale  syccularium,  ut  lacilo  con- 
vinctiori  corde  sponso  inhareal,  quanio  iiil  sibi  do 
ipso  muiidiis  usurpai.  Siei  et  insiel  apud  Deum 
pro  excessihus  meis,  quia  lolum  me  ciRpil  in  Do- 
niino  ejus  amahililas  chariiatis.  Salulel  et  ipsa  cx 
riumine  meo  omnes  animas  illas  quas  nosse  poierit 
iios    ainare ,    qui   bonoruin    omaium     indigemus 

I 

aiiiore.  Noii  polerit  aulcm  de  mc  illa  dulcissima 
anima  frucluosius  commoveri,  quam  si  ii«c  ei 
permillaiis  epistola  osiendaliir.  Valeat  ct  duret,  et 
perficiatnr  iii  Doiniiio  sancliias  ojus,  ol  yos  omnes 
in  Domino  vaieatis. 

EPISTOLA  XVH. 

Ab  B.  CAKOMCUM  TIIKONENSEU. 

Exponil  quomodo  Uaria   Dominum  magni(icaverit, 
Domhio  et  amico  suo  magislro  B.  canonico  Tu- 

ronensi,  frater  Adau  peccaior,  charitaiem  de  corde 

pnro. 
Dileciionis  vestrae  parabam  quidem  parere  impe- 

rio,  sed  duin  me  penitus  imparoin  impcralis  expe- 

rior,  hoc  onus  pene  rejicio  quod  suscepi  :  non  cnim 


vcritatis  allitudine,  fecerunt  bibi  campeslria;  quippe 
qui  ^eritalis  moiitaiia  perdidcranl  el  viriuli.';.  Da 
vallc  ilaque  muiidanui  vanitaiis,  de  profunditalc 
huniana;  corruptionis,  de  campestribus  commuiiis 
itiiquitatis,  exsurgens  Maria,  abiit  in  monlana  cnm 
fesliiiatione.  Monlana  sunt  peifectionis  fasligi.i ; 
f.isligia  ipsa  sunt  verilas  illuminalissima?  nicuiis, 
virginilas  intcgerrimaj  caniis,  virlus  Allissimi  ob- 
umbrans  ad  gruvidationeni  niontis.  Ilsec  sunlmon- 
lana,  in  qux  Maria  conseendit;  hic  et  domus  Za- 
charix,  hic  civitas  Juda.  Civitas  est  hoiiiinum  (.oU 
lectio  iiumcrosa  snb  una  lege  viveiiliiiin.  ropuiuni 
hiinc  facianl  rulionabiles  Mario!  cogiialioiies,  san- 
ctae  virtiiles,  ordinalissimae  actiones,  qiias  in  coii- 
rossione  laudis  divinx  iex  ordiiiat  charilalis  :  Jud;i 
quippo  confessio  dicitur ;  Zachavi.is,  mcmor  Domini; 
(lomiis  Zacharix  esl  pecius  virgineum  mandaloruiii 
Dei  memuri;e  relcnlivum.  Iii  his  iiioiilanis  pusiiu 
Dei  maler,  dum  audil  Elisabeth  prophelanlem  qiiid 
fulura  sit,  dum  commemorat  qtiid  do  Daiiiiiio, 
angeio  nualianle,  audierit,  duin  conscienli^u  pu- 
rilalem  altendit,  dum  carnem  suaiii  ah  omtti 
e.\lran>iam  corruplione  perpendit,  dum  sc  totain 
iii  subltinc  agi  divinitus  conspicit,  jam  sxctilu  al- 
lior,  jam  omncin  crealuram  meiilo  jure,  pra^roga- 
liva  singuiaris  gralix,  iiiimensilale  ia?lilij}  Irans- 
cemlens,  canlicum  r.ovum  canlal  Doiiiino,  diceiis: 
Magiii(ical  auimn  mea  Dominum.  .Magnifical  anima 


resjionddt  iiigenii  teiiiiitassubrnniiali  matcrix,  quam  I)  Mariie    Dominum,  qux  et  ipsa  liiagnificatur  a  Do- 


injungiti.s,  necconscienlia  culp»)  caulcrio  vulnerala, 
de  niagnificis  magnificai  matris  Dei  laudibus  loqui 
sccurc  pra-sumit.  Animuin  qiiippe  meum  terrenx 
inienlionis  pondcrc  vcrgentom  in  infima  terrcl  ma- 
jestaiiva  quaedam  magtiili(^eiitia,  quam  licet  lippien- 
libus  ocnlis,  lamon  utcunque  iii  excelientissima  Dci 
matre  coiisidero,  quse  jam  ab  aiigelo  salulata,jam 
itc  Spiritu  sancto  iiiipra'giiala,  jam  in  monlana 
vir:i)ium  quarumlihci  clevai:i,  Joaiinis  nondum  naii 
iiiolibus  hoiiorala,  piophclicis  Elisabclli  vocibus 
cuniiiiendala,  pne  niiiii;)  cordis  cxsullalionc  clamai, 
cl  dicit :  ilagnificai  aniuui  mea  Dominum  (Luc.  i). 
tiium  vehciiienler  limeo,  iieoinni  laudo  dignissinia 
Dei  inaier  din.iiiuiiono  sux  l.iudis  repnlcl  (iniJijnid 


iiiiiio;  nisi  eiiiin  ]irius  in:ig!iificareiiir  a  DoiiiiiiO,iioii 
potcrat  magiiinc:ire  Doiiiiiitmi  anima  Marix,  magi  i- 
fical  ergo  eum  a  quo  magnifiialur,  magnificat  iioii 
soliini  laude  oris,  non  soliiin  saiftate  corporis,  sed 
siiigolarilate  aiooris.  Multi  niagnificaiit  lingua,  seti 
hlasphcmaiitfactis.ci  peisequunliir  siipctbia  cordis; 
de  quibus  soriptum  esl  iCoufitenlur  verbis  ie  nossa 
Dcum,  factis  autem  neganl  (Tt(.i).  Isli  nun  magnifi- 
caiit,  scd  qiKnilum  iii  eis  est  itomeii  Domini  minori- 
(icaKi.  ili  i>uiil  qnibiis  aposlohis  :  Btus^lwmaur  p.r 
tos,  inqiiil,  noiven  bonnm  inler  yeu!es(Jac.,  Ii).  Al 
in  Maria  niaguirical  lingua,  niagiiifical  vila  ;  magn  - 
ficat  aiiiina  mca  Dominuin  iingii:i,  niagnificcnliani 
giorise  sanciitalis    lU(e  loqr.Ciilur   diviiiis  lauilibi;s 


643  ADAMl  ABBATIS  I»EI;SI:M^  Ci4 

vloqueiulo,  vi(a  ea«ndem  glnriam  operilius  proiiic-  A  iieriimi  oi  |»ok'Sfas   iii  omnia  siccula  ssRciiIoiuiij. 
rciiilo.iinin!»  siiigukiriler  (lili<;eii(lo,ronieni|iluli()iiis      Aiiie:i. 


vol.iliiuis  ullingenjo,  iDciiU;  ci  venlre  iiicoinpielien- 
sibilein  inugnirirenliani  coniprelieiulendo.  Magm/ifai, 
iii(|uii,  (luima  mea  Domiitum,  Quonuulo  magnilicns? 
NiiiMjiiid  m.ijorein  hitis  euio  ciijus  in.np;niuidinis  noii 
esl  (iiiis?  Magnits  Domiuut.  ail  Psjilinisio,  et  lavda- 
bilit  nimi$  {Pstd.  \cv),  M:>ginis  esl  el  lom  iiiagnns, 
ut  inagiiiiudu  ejus  iicc  couip-iralioticm  liabcnl  iicc 
qo.iiiiiialoiii ;  qiioinodo  ergo  m.igniHcal  cum  qucm 
iiecduiii  de  miiiiiiio  /jcis  inagnuin,  nec  de  m:igiio 
iiiHJorem?  seJ  iii:)giiiricas  quia  laudas,  magnilicas 
(|uia  iiiler  muiidi  leiiebrus  sole  lucidior,  luua  pul- 
clirior,  rosa  fragranlior,  iiive  caudidiur,  divinac  cog- 
iiiiioiti.^  spleudorcin   dllalat.  Magiiiricas  ergo   iioii 


EPISTOLA  XVIII. 

Al)  injlTRES  suos. 

Cowmeuctnt  tis  humiliialem  et  mansueludinem,  hoi- 

laiurque  ad  porlaiidum  Domiui  jutjuin. 

Frairibiis  et  amicis  iii  Ciiristo  dileclissiiiiis,  quns 
et  Clirisli  aiiior  Tecil  unaniines,  et  Dei  i,'!"arui  iioini- 
nis  uiiius  consorics,  iratcr  Adau  peccalor,  iii  re  sui 
iioiiiinis  permancie. 

Alierius  vcsiruiii  devota  me  compcllil  inslanti:i 
vos  aliquibiis  de  virtule  animi  coiiuiioncrc,  cl  ccrle 
cum  ulrumquc  veslrum  sincerilaie  diiigam,  el  iios 
iii  muUa  siiiceiilate  diligatis  altcriitrum,  ego  niilcm 
refuudi  iii  me  pleiiius  vesitse  bonuni    sinceriiatis 


niagiiitiidiui  primx  augmenlum  conferendo,  scd  lu-  i^  experiar;  quid  aliiid  vobis  loqui  potci'0,quam  quod 


iiieii  vcru;  Deiiaiis  iocognilum  muudaiiis  lciiebris 
inrcrendo  ;  Doiiiinus  quippe,  (|«iem  magniAcss,  sicul 
igiturat  detcctiiin,  cum  sit  xiernus;  sic  profcclum 
nun  rccipii,  cuni  sil  pciTcctus.  i^lcriius  esi,  quia 
iiec  iniiium  liabct  iicc  (iiiem.  Perfeclns  esl,  ciii 
iiibil  dcest  ad  picuiludiiicm.  Iliunc  lamcn  tu  magnili- 
cas,  dum  in  lanlum  le  merilis  cxce;lenlibus  elevas, 
iit  gr;ilix  recipi.)s  plciiiludinem,  ut  mercaris  saiicli 
Spiriiiis  siiperunciionem,  iiim.ttcr  Dci  ciTecla,  virgu 
IKirsevcraiis,  inlacia,  pcrcuiiti  sxculo  parias  Salva- 
lort-m.  Sed  el  hoc  quando  Doiniiius  tccum,  qni  su.i 
dona  fecil  merita  lua  :  uiide  cl  lanto  p'us  magnifi- 
care  dii^eris,  qiianlo  aipprius  iii  Cbrisio  ab  ipso 
niagnincaris.  Quiil  crgo  est  quia  magnificat  aniina 
iua  Dominum,  uisi  quia  ipsa  maguificarispcr  ipsiim, 
nl  el  plenituditicni  graiix  magnince  consequaris, 
el  ad  niagiiiriceiiiiam  glorise  singularis  gloriosis  ct 
supercxaiLiiis  virtutibiis  extcndaris?  exlendaris, 
dico,  quia  Spiritiis  saiicli  rorc  loia  coniplticris,  tola 
coelesli  unctione  perfundcris,  ut  iii  iiioduni  pcllis 
uncta;  aniina  tua  tantum  exlendatur  pcr  amoris  de- 
siderium,  ul  ad  ipsuni  pervcHiai  Dei  Ycrbuii).  Tu 
cnim  es  (iscella  Moysi,  iii  vas  Vcrbi,  tu  cellaiium 
novi  musii,  qoo  credciiliuin  debrielas  (lebrialiir. 
Tu.\IalcrDci,mclapec(ali,  qiiaclde  profundo  ciner- 
giliir  vilioruiii,et  perliiigiliir  ad  dciicias  aQgelorinn. 
Quain  magiiincnla  suul  opcra  tua,  doinina  iiostra, 
6cd  per  iliuiii  quem  magiiincai.iiiiiii;i  liia!  ilic  plaiic 


amorcm  sapial  el  virtiucm  ?  Veruiii  dc  puleo  aipia- 
riim  vivcnliiiin  milii  bauriciulum  cst  quidqnid  pcr 
inc  silis  vcstra  sibi  meruit  propinari.  Puleus  uqiia- 
riiin  viveuliiim  ClMisliis  esl.  Abyssus  inaccessibilis 
luminis,  iiialiingiliilis  graii;c  pleniludo.  Allus  os* 
piiteiis,  iicc  buiiiilil.is  iiica  in  lioc  in  quo  liauri.il 
liabei,  nisi  viceiii  funis  oratio  jngis  cxbibeal  el  pro 
iijdria  sil  desideriuin  me  iiitmergens.  0  feliceiu 
itliiin  <|ui  bitic  exlrabcrc  potuil  niicnta  sapienlix 
sabitaris  !  Aiida  esl  aiiima  qiiaiii  pulei  bujus 
fluenla  iioii  irrigaiit.  Nou  virlutiiin  csl  idoiiea 
iiber.ali.  Fons  isie  convallibus  iiiOuil  et  ciiii:»- 
^ioiies  sui  meiliUtias  consiievii  Iiiimilibus  eiargiri. 
Expcrilur  animus  buinilis  qu.iiitse  sil  suavilatis  iii- 
fiisiu ,  quanta  iiberl:ilc  cor.ia  tali  rure  rcspersa 
pingiicscani.  Quam  familiaris  csl  Sapicntix  cce- 
lesti  buinilitas,  quain  ferax  virlutum  ,  quam  lu- 
cnplcs  mcritis,  quam  capax  est  coeleslium  secrelo» 
ruiii!  Tota  qitippc  accliitis  cst  aclio,  lota  avidilaie 
aqiiis  incuiiiltit  vivcniibits,  iiec  aliquo  paclo  rcspi- 
cere  patilur  qitidi|uid  sibi  vilx  desidcriiitn  iion 
accendii.  Viveiiles  siiid  aquse  pulei  siiiil,  dona 
uiulliformis  gratix' Cbrisli,  aqtrc  suiil  quia  lavanl, 
quia  lerrigcrani,  quia  refocillanl ;  vivenies  suiil, 
quia  ncgoiium  moriis  exierminant;  iii  puleo  siinl, 
qiiia  secrelum  divinx  elatiuniscl  causas  lam  secre- 
la:  ordinationis  oinnibus  non  revelani.  iix'  quippe 
ubscoiidita:  a  sapieiilibus    et  priulciilibus,  et  par- 


deficil  parviias  mea  dum  loqiii  niliniiir  de  inagiiili-  jy  vuiis  icvelantur,  sulis   nimirum  bumilibus   eoriim 


cciiiia  lua.  Dum  eniin  tu  iii  inontana  magnilicentiae 
virliilum  consceiidss,  ul  ibi  magiiificci  aninia  lua 
Dominuni,  ego  infelix  iii  profunda  miseria;  el  viiio- 
ruiii  praicipitor,  ncc  tciicl  aiiiiiia  iiiea  misera  in 
nutiui;<nis  concitpisccnliis  uiodum.  At  lu,  malcr  ini- 
8ericordi*,quiasuiii  sicul  lajiis  iii  acervo  Mcrcurii, 
el  qiiasi  pliimbum  iii  aqiiis  veliemctitibus,  el  poii- 
derosus  sum,  quia  me  inovere  noit  possuin  :  iiaiie 
nie  posl  te,  ulcurrere  post  le  valeam  in  odoie  nii- 
gitentorum  luorum,  in  luaruni  cxemplis  rcspirurc 
virtutiim,  jiennisoralioiiiiiii  juvari  ul,  te  sufriag.inie, 
priiis  discal  unim:i  mea  Deuni  liinendo  a  inalo  rcce- 
dere.  cl  posica  lccuin  amaiido  cl  jusliliam  Ojicrando 
iiiugtti£caic  Dominiim,  cui  c^i  liouor  ei  gloiia,  iin- 


cogniiio  vcra  dalur  et  perceplio,  qiiain  pr;£suuicits 
de  se  su()erbia  noii  meielur.  Felix  ilaquo  cst  humi- 
iilas,  qiio^  in  bis  aquis  niercltir  liabere  lavacruni, 
ne  qitid  iti  e:)  coiiianiiiialionis  appareat  vc!  rema- 
neal.  Mcicliir  rcfocillaiioiiem  ul  in  onini  certamine 
furlis  exislal.  Ncc  eiiim  vei  iis  liuniilis  siiie  c»*rta- 
miiiibus  tciilalionum  esse  poltiit:  pr^eserliin  ciiiii 
sujicrbia  seinper  contrari^  sibi  liumiliialis  el  si 
1101)  spcciem  lameti  gloriain  :j;iiiiilciur.  Nil  quidem 
linmiliiatc  gloriosius,  ciijiis  glorix*  subliniitalom 
liccl  siipcrbia  usurpativc  :ippclat,  buiiiililalib  i:i- 
nicii  spccieiu,  quia  abjeciior  est,  vix  usiirpai.  Usur- 
jial  (amen  aliquando,  cuni  siiie  ilia  vaiie  gloriari 
iioii  j)r;>  v.iict,  a  qito  astuiius  buniilii.iits  pr.ctcxtu 


045 


EPlSTOLiE. 


G!S 


sc  palliat  secretius,  ad  ciijus  expletionem  clationis  A  q««ippc  lerrae,  icrilur  el  conicritijr,  et  (Oiiiritioiiis 


IMorumpat  inlentio.  Discileniii  esse  iiuiiiiics,  ct  ab 
illo  disciic,  qui  liujus  inagislcr  esl  cllic:ix  <liscipli- 
u:e  Clirislus,  siquidcni  disci|)!iu^  iiiijus  iiiaj;i.slcr 
esi,  quam  uon  niodo  vcrho  ei  lin^iia  prxdociiil, 
scd  opere  el  vcriiaie  tenenda  csse  nioustravii. 
Tollile,  ail  magisler  bonus,  loUilejugum  meum  snper 
vo$,  quia  mitii  sum  et  humilis  corde  {Maiili.  xi),  eic. 
Quatuor  libi,  lionio,  dibcend;!  cssc  piojiosuil,  si  benc 
inleiligis,  el  retincs  qux  inandavii.  Proposuil  libi 
quid  discere,  a  quo  disccre,  quoiuodo  discerc  dc- 
l»€2S,  el  qiio  fruclu.  Discorc  <icbcs  csse  jnilis  ci  liii- 
milis  cordc,  el  ab  illo  disccie  qui  csl  iiiilis  el  liii- 
luilis  conie;  disocndi  niodiis  csi  loilcre  jngiiot  cjiis 
supcr  lc,  discoiidi  fructus  esl  aniuix  lux  retjiiicin 
iiivenire ;  et  invenieiis,  iiiquit,  requiem  aninidbus 
reilris  {ibid.).  Ars  igitur  qu:iin  discero  debcl  Cini- 
.stiiiiius  ei  Cbristi  disci|»ulus,  iino  qux'  Jacil  Cliri:tLi 
disci|iuiuiu  niilis  buniililas  sive  uiansuetu.lu  buiiii- 
iis  appellalur.  1'eritia  hujus  artis  nou  in  niiiliilii- 
diiie  vcrboruin,  noii  iii  scrnionis  eleganiia,  iion  iii 
quxstioniiin  pcrplcxitaiibus,  iion  in  condiclibus 
disputatioiiuui,  sed  in  iiioruin  expericiilia  cl  in  pit- 
riuris  coiiscicntix  It^slinionio  rclinctiir.  Maiisiictudo 
ciiiin  Iranquillal  niorcs,  aniiiiuiuqiie  coinpoiiil,  iie- 
luiiiein  liCdit,  ncniiucin  concutil,  neiniiii  palitiir  ca- 
luiuiiiaui  irrogarc,  rotitcinptUMi  sicculi  dclicias  le- 
piitat,  lcrien»:  stropituin  fastidiens  actioiiis,  pecca- 
loriiin  occasioucin  prirslriiii,   iiitercludeus    adiius 


B 


ulilitas  coniriilcatain  bctificat,  ul  iii  vo"  eui  cxsulla- 
lionis  eriinipal  ,  el  dical  :  C.or  coulrilum  ct  linuii' 
liatnm,  Ueus,  uondexpicies  {Pnil.  i.).  0  ine  iniseriim! 
o  mc  infclicein  !  biijus  ariis  cxporlcin,  liiijus  felici.^ 
propbetix  igiiariiiii  f.iciinil  inc  coidis  iiiipiiril.is  cl 
iniquilas  aclionum,  adlntc  prrfcclc  cum  illis  nie 
liaberc  sciilio,  qiiibiis  inclaiiiai  Dci  Spiritus  lerri- 
biiiter  iii  rroplieia  :  Filii  liomiuum,  usqueijuo  (jravi 
corde?  ul  quid  diligltis  viiuilnlem,  et  quwrilis  rreit' 
daciuin  {Psa!.  iv)  ?  Piuiiibci  coidis  gravitas,  cl  niiil- 
livolje  v^iiiitatis  dileclio  f.i!s;c  jiiciindilatis  apiid  nic 
iiieiirlacio  delcclaiitiir.  Specie  lcnus  veriiati  deservio, 
sed  liiuco  ne  rcvcra  virtiitein  iion  babeani  piclatis. 
Orale  insianlitis,  vigilatc  instantins  el  sullicitius, 
ne  nostra  charilas  su.c  existiinationis  damni.in  scii* 
lial  iu  uuiico.  Sedjatn  ad  iiiagisinini  a  qiio  disccn- 
duin  csl,  sicut  liugiia  ,  iia  et  aninio  rcverlamur. 
Isie  uiagislcr  est  Dci  ipsa  Sapicnlia  umuiiiiii  arl  fcr, 
qiix-  cssculiani  dedit  univcrsis  ct  formani.  ipsc  est 
Verbiiui  oninipoleiis,  qui  docei  boinincin  scienliau!. 
Ipsc  esl  Palris  iiiii^'cnilus,  priino^^eniius  nostrai  Vir- 
giiiis,  qui  sacriiicio  prxfcrt  iiiiscricordiam  :  cslenim 
pleuus  grali:c  cl  vcrilatis,  n  qiio  omnc  anitnai  ac- 
cipil  bciiedictioiiciii,  sicnt  •icriplum  e^t  :  Et  implei 
omne  uuimal  benediciione  {Psal.  cxtiv).  Dc  itiagiKlro 
boc  coitsideranduni  cst,  undc  vcnerit,  qiiid  passiis 
sit,  quo  abierit,  qiiid  proiniscrit,  quid  niinatiis  sil. 
Ex  curdc  Palris  venil,  sicul  Pater  ipse  loquilut-. 


vilioruiii,  corporaiiiim  sensuiim  janii.iS  solliciiudiiii  r,  dicens  :  Eruclavil  car  meum  veibum  bonum  {Psat, 

xxxiv).  Iii  cor  Viri;iiiis  vciiil,  siciil  cidcm  Virgiiii 
diciiur  :  bomiiius  lecum  (Luc.  i).  Cor  suuin  iiobis 
aperuii,  cuui  seniclipsuiu  cxinanivit,  ui  nos  humi- 
litalis  docercl  exeuipluin.  Cor  nostrum  sibi  qu;e- 
sivil,  cuiii  se  aniatoiein  ct  babitalorcm  cordiuin  esse 
ostcndit,  diccns  ;  Delicia;  mew  suni ,  esse  cum  fiiiis 
liominum  {Prov.  viii).  Conslat  igitur  quod  qiti  ex 
corde  nascitur,  iit  corde  niatris  Virginis  convcrsalur, 
cx  corde  loquiliir,  se  niaiisionctn  cordium  diligere 
pioleslatiir,  sicul  iiouDisi  tiiundo  cortle  vidclur,  ita 
nonitisi  inuiido  corde  sciitilur.  Si  Igiiur  viri  cordati 
esiis,  si  liabiiaioremcordium  Jesuiii  iiitia  vossenliie 
Uiligilis,  iicccsse  csi  ul  ottini  custodia  corda  vestra 
servelis,  sicui  scriptnn;  esl  :  Omiii  cnsiodia  terva 


disciplin;ccoininittens,  intusagit  S..bbatuiii  iiiiiocen- 
lia:  in  pacis  a:lern;e  ferii$.soieiniiizans.  Mansiiciudo 
quippc  duiii  suspcctum  liabet  oiiine  quod  foris  esl, 
ad  sui  largitoris  inanum  consiieio  inore  se  col!igit 
desursum,  ut  dc  iiilus  iiide  reliciaiur  cxspcctans. 
Blansueludo  qux  manus  siicludodicitiir,  qiiia  sic  ad 
Chrisii  mauum  facta  esl.  ul  ad  aiiud  quain  ad  ejiis 
graliam  non  aspirct.  llumiliias  vero  coiiies  individua 
iuansuetudinis,  ct  ipsa  piu^  tranqnillilatis  (jiis  fcrias 
semulalur.  ilinc  cst  qiiod  iiilcr  injnriaruin  iiiolestias 
quas  plerumqiie  pali  nccessc  c.U,  saiagil  iioii  irasci. 
Paruni  dixi,  salagil  noii  irasci;  quiii  poliiis  iu  tri- 
iMilalionibus  vcra  liuinililas  gloriaiiir.  llumiliias 
Paiili  ribenter  in  inrtniiitalibus  glorialur,  nec  repulat 


gloriain,  nisi  quod  rcdolcat  Cbrisli  crucein.  Absil,  D  cor  tuum  {Prov.w).  Haiiccustodiamcordis  babuerat, 


iuquit,  milii  gtoiiari,  uisi  in  cruce  Dumini  nostri 
Jetu  Christi  {Lalut.  vi).  Sicul  mani^uctudo  apphuidil 
innoccniioe,  sic  patienlix'  lidit  humiliias,  per  qiiam 
umiic  gaudium  cxisliinal  cum  iii  lcniaiioncs  varias 
contigerit  incidissc.  Igiiur  el  ipsa  buuiiliias  prcssa 
punderc  sui  Dominis,  biiuii  lx'la  residct  :  cui  oninis 
fore  su.<:iiecta  esl  alliiudo  :  hiiini  siquidein  rcsidere 
»1011  confunditur,  non  crubescil  tcrrain  se  faicri  ct 
ciuerciu,  ut  cum  clcgcril  abjcclioreni  locuiii,  ad  di- 
giiior£in  quandoque  cum  gloria  provcbalur.  Scri- 
pluin  e$t  enim  :  Qui  se  humilial  exuUabitur  {Mutih. 
xxiii).  Ilujni  rcsidens  scandaloriim  spinas,  tcnta- 
tiununi  Iribulus  non  vcrctur  :  qux  ad  ipsam  coui- 
piiiige::dain  dc  huiuo  i:;rpius  profcrunlur  ;  adbicrcns 


ct  in  cor  siiuni  cordiuui  dileilorem  atlraxcrat  qui 
diccbai :  Deus  cordm  mei,  cl  purs  mea  Deus  in  wier- 
uuin  {Psal.  Lxxii).  Ecce  uiide  vciiit,  und<*  pioccssii 
viln  cordiutn,  magistcr  cordatus,  scilicct  a  corde. 
Ejicicitda  cst  pioindc  de  corde  iiosiro  oiniiis  iuipu- 
rilas,  ut  scnliri  possil  dulcor,  uiiicuiii  gauilium  siit- 
guiare.  Cuiicupisct-nliant  cariiis  cliiiiinei  viritas 
caslitatis;  concupisceiiiiam  oculoruin  loiigc  ficiaiit 
discipliiix  (,ravitas  cl  iitlcriia;  dcsidcrium  piirilalis. 
Liidaiit  supeibiain  viij^,  p;iiipertatis  amorcin,  coii 
tcniptiis  hoiioris.  Ideo  Vcrbuin  pcr  carncin  veitit, 
idco  buiic  venicudi  iiiodum  clcgit,  ul  iii  cartie  quani 
accepit  iiilra  Virginetn,  dediscal « aio  vil;c  carnaiis 
ainorcin ,  iicc  dcbuil  Ycrbi  divinitas  sc  sinc  caiii« 


C17  ADAMI  AnilAT 

oncrre  canialilnis,  ncc  nulius  poluil  iti  Iioininil»iis  . 
arnor  renim  carnaliiiin  eniori,  qnam  si  oos  ile  ra-Ic- 
siil)us  ii!s:r»crcl  Vcrhi  pnvscnlia  incnrnali.  J.iin 
<|iii(l  ile  lanli  ncgolii  doclrina  diccnius?  Docirinam 
ipsius  (oinincnilanl  induliilala  verilas  ,  el  coeleslis 
iilliludo  Sapienlia*.  Vilan),  cui  doclriiin  leslinionliini 
licrhihel,  prx.licanl  consumnialx  jtisiilijc  opcra,  cl 
siininia  viscera  niisericordix.  Ilonoranl  passionis 
obedicnliani  siimniie  innocenlix  puriias  el  liuinililas 
palienlix  singiilaris. 

Decaclero  illuc  rediil  undcveni»,  naliirani  vestram 
inurtis  Iriumplialione,  in  qua  paulo  minus  ab  nngclis 
ininorari  voluil,  ullra  onines  angelorum  altitudines 
in  conscssu  palernae  dexlerx  sublimavit.  Eccc  ibi 
suinus,  ibi  vivinius,  ibi  regiiainus.  Regiiainus  plnnc 
nbi  subslanliam  noslram  regnare  gaudemus.  Miiiime 
iilinc  abcsse  possunius,  ubi  jam  potierem  nostri 
parlcm  capit  bominis.  0  rdiccs  nos,  linjus  capiiis 
inenibra  sumus,  si  iiuic  capiti  unilate  (idei  el  amoris 
compagine  colia;rcmus!  fn  Iioc  jam  proinissioiiis 
arrbaia  accepinius,  qiiia  ipsum  dixissc  in  £vaiige!io 
ininimc  dubiianius  :  Yolo,  Poler,  ut  ubi  sum  ego, 
iUic  sil  ei  minisler  meus  {Jonn.wi).  Cuin  proinisisset 
68  suis  gralianutaturum  et  gloriam,  el  interiin  gra- 
liain  Iribuat  confidite,  et  gratiu  bciie  utcniibus 
gloriam  parat.  Taineii  ncc  in  leinporc  grali%sancli 
sinc  gloria  vivuiU,  sed  de  lcslinionio  ronstientijc 
cuni  Faulu  gloriantiii',  ct  dicunl  :  Cloria  noslra 
hcecesl  teslimonium  conscicntiw  nostioi  (II  Cor.  i). 
Vcrum,  iic  quis  de  promissionc  gloriac  nimis  con- 
iidal,  aut  de  gralia*  successibus  insolescat,  memor 
semper  divina;  comminalionis  cxislat.  Vcr,  ait,  liis 
qtii  perdiilerunl  subsislenliam  (Eccli.  ii).  Et  iii  Evan- 
{^elio  :  Va;  vobis,  diviles,  qui  Itnbetis  consolalionem 
veslnnn.  Va;  qui  ridelis  nunc,  quia  plorabiiis  el  (le- 
bitis  {Liic.  vi).  Igilur  a  virlutc  deficicnlibus  el  dc 
prujaenlis  vila;  solaliis  confidenlibus ,  Oelum  ocu- 
loruin  el  slridorem  denlium  comminatur,  qiti  mites 
ct  liuniilcs  inlerim  de  tcstiinonio  coiiscieniia; ,  cl 
pro  iiiodo  dc  porlruitione  gloriae  consolatur.  Hacc 
siinl,  filii,  qiiu:  discenda  et  scienda  sunt  de  magislro, 
a  quo  discenduin  est  qnidqiiid  utiliter  est  scienduin ; 
v«ruin  ab  ipso  niiniine  discil,  qui  disccndi  moduni 
lencre  conteuinii.  Discendi  inodum  magister  ipsc 
desCribit ,  diccns  :  Tollite  jugum  meum  super  vos 
(Muttli.  xi)  :  jiigiun  enini  c,iis  lollcie  super  sc,  csl 
distendi  niodum  tenere.  Et  quid  jnguni  cjtis,  nisi 
ainor  ejus?  Jugum  ,  iiiquam,  cjiis  csl  amor  perina- 
iiciis,  lidclis,  et  sanctus,  el  suavis,  recins  et  dulcis. 
Jngum,  inquii,  in^tim  suave  esl ,  el  onus  meum  leve 
(ibid.).  Oainoris  jiigum,  quain  delcciabiliter  oneras! 
qtiam  duiciter  capis  !  quam  suaviter  ligas !  qiiam 
ieuiler  premis  !  Hic  amor,  lioc  jugum  idcirco  jtigum 
dicitur.  quia,  Verbi  el  aniiiix  siiavc  conjugiiim 
jiingens,  nullu  divorlio  patitnr  sepurari.  Non  scnlis 
aniniaiii  Itiain  novilale  ndei  adolescentiilain,  on- 
fcssione  lolam  ,  iimoccnlia  candidam  ,  casli  linioris 
pudorc  verccundam,  Inimilitate  maluram,  custodia 
discipliiia;  coinposiiain,  paiienlia  roscam,  cliarilalc 


IS  PERSENIiC  U4S 

\  jiicundam  ,piclnie  amabilcm,  ainiclu  jiisliliae  dcio- 
raiain,  Yerbo  Dci  qiiodam  coiilraclii  fidei  (iesponsa- 
laiii?  0  ciim  ad  id  loci  pcrvenerit  aniina,  ctiin  in 
coilam  lianc  vinariam  iniroducla'  rtierii ,  qiiid  no.i 
(lcinccps  polerii  de  sponso  cognosccrc,  atii  iii  qiio 
dilccla'  stix'  se  polerii  ille  cclare  ?  Hic  jam  rcquicni 
sibi  anima  folix  invcnil,  ctjam  disciplinx  sux' per- 
cipii  fruclus,  ciim  jam  disccndi  rcmanel  labor  iiullus. 
Ilic  lociis  spcciosiis  ad  videndiim,  ^pariosns  a«l  ma'- 
nciidniii,  ei  ad  pausandum  quietus,  cum  usqne  per- 
veneril  anima.  cl  lianc  sibi  rcqtiiem  beatam  invc- 
neril,  luiic  Ixtabunda  cl  laiidans  claiiiabit  :  //a'C 
requies  tnea  ia  sceculum  stvculi  (Psal.  cxxxi),  clc. 
Tttnc  innixa  siiper  dilccttim  sdum,  lotaquc  ilii  ad- 
lixrens,  sicut  non  polcril  aliud  qtiam  illiim  diiigcre« 

"  sic  nec  polcrit,  nec  oporlcbit  aiinnde  {.'aiidere.  Tunc 
spcciosa  el  suavis  et  toia  dcliciis  afllttens,  suave 
illud  cpithalamium  jucundiiaie  mirifica  decantabit : 
Dilectus  meui  milii ,  el  ego  illi  (Cnnt.  i).  Ipse  ilii 
plcii^  Ixiilia ,  ipse  iiitegra  gloria  illi  eril,  cnm  ad 
qnieiis  bnjus  fclicitatcm  perTcncrilis,  sivc  interim^ 
sive  rnpiim,  et  transetinles  per  (iesideriiim,  sivc  lc- 
licius  pcr  menlis  exccssiim,  sivc  beatius  per  vit:e 
t-rnfcinuin  ,  rogale,  quxso,  me  gloriai  vestrx  ficri 
participem,  qucin  iiic  babelis  in  amore  consorlcm. 
Eslotc  intcrim  de  aniini  virlute  servanda  sollicili, 
ifui3  pcr  virlulis  indeficiens  exercilitim,  nd  prxniiii:ii 
pcrvciiiiiir  xicrnum.  Nunc  igitur  quia  vcstcr  snm  , 
ijuidqiiid  boni  cst  in  vobis  reputans  mciim,  nuiic  dc 
mc  iii  Cliristo  eslote  sollicili,  qiii  in  ipso  cssc  iion 

^  passuin  immemor  veslri.  Valclc. 
EPISTOLA  XIX. 

AD    QUEMDAM  AMICUM. 

^llorlatur  ad  mundi  conlcmptum. 
Hogasii  mc  sxpius,  fraler  cbarissimc,  ut  tibi  s:-vi- 
bercni  aiiquid  iinde  libi  el  fidei  fervor  accresi-crct, 
el  uioriiin  xdificatio  provenirei.  Piacnit  niilii  po- 
lenlis  devolio;  el  qiiia  me  aniiuendo  debiiorcni 
conslitui ,  aliquando  teneor  soivcre  qnod  promisi. 
Erii  igilur  iiiilii  materies  animl  virtiis,  qtiam  batid 
parum  proinovet  mundi  coiitempliis.  Cerie  quantuin 
appelilur  animi  virlus,  taiitum  deviiandtis  est  amor 
mtiiidi;  amor  quippc  muiidi  ininiictim  Deo  coiisti- 
luil;  econlrario  virtiis  dcsideriiim  porit  xiernoriini. 
n  Ntsi  seterna  fuerint  in  dcsidcrio,  niillalcnuscx  corde 
qiixriintur.  in  dcsidcrio  aiileni  csse  non  posstint , 
iiisi  virtus  ad  vidcndum  illuniinet,  et  ad  diligenilntn 
inflainmci.  Neulrius  islorum  ,  scilicel  luniinis  cl 
arooris,  capax  est  animus,  qncm  mundanx  cupidi- 
talis  lerrenitas  inqiiinai  et  obscnrat :  ista  nimiriiin 
terreniias  el  lutosam  in  se  babei  foelulentiam,  cnjtis 
conlactus  menlem  commacuiat;  ct  oblusam  grossi- 
ludinem ,  cujtis  objeclus  luccm  supernx  majesiatiH 
ct  claritatis  nc  possit  penelrare  retardat.  Abjicicnda 
csl  igilur  lerrena  cnpiditas  de  appelilu  anlmi,  iit 
cxallalus  aiiimusdc  lcrra,  c(Eii  Yiccin  exhibeatco.'lo- 
riiin  liabitatori.  Certe  cnm  oninium  sit  Conditor 
Dcus ,  cum  coeii  cl  tcrrx  sii  Dominus,  nunnisi  in 
ccelis    babitationcm  liabcre  diiitur  :  cuin  procul 


649 


EPISTOL/E. 


C^O 


(liiMo  cuilnrnm  nomlnc  cord;»  foalcslia  (lcMgnnnlnr.  A  snspccla  cniin  habel   vcrba   ci  niitns  pctiibnti:R, 


Cord:»  coelcslia  snnl ,  qnornm  esl  in  coilis  convcr- 
satif),  quonira  ornalns  et  csciatura  esl  ex  virtulnm 
sitleribus,  qni  tantnm  se  a  terrenis  faecilins  menle 
soparant,  qnanlum  coeli  a  terra  locornm  posiiimie, 
ol  rernm  ordine  disiani.  0  appelenda  subtimilasl 
o  splcndor  virlntniu  niirabilis,  nbi  locum  non  liabet 
ainor  labenlinm,  sed  rdiciler  aiiimus  figitiir  in  man- 
3nris,  dnm  respnitui  vanitas,  duni  iiiiqnilas  devi- 
lalnr,  duni  spiriliii  corpns  subjicilur,  diiin  pro  soia 
viia;  fragilis  necessitalc,  usus  leiiiporaliiiin  (|n.rri- 
liir!  Sic  amor  mundi  ad  cor  accessuni  non  invcnil, 
diim  vcrilatis  amor  el  virtniis  studium  in  corde  so- 
hrio  fajiwm  generanl  fleteFuornm.  0  fclix  esuries, 
oatiii  refcctione  jncundior,  quam  in  fine  saiial  infi 


loca  ct  opportiinilatfts  snblcrfiigit,  ct  qnaslibet  sat- 
agit  occasiones  priicscindere,  cx  qnibus  splcndor 
lioneslalis  conscieniioc  vel  infamioe  discrimen  in- 
ciirrat;  oportet  cnim  sanclos  habere  testimftninm  ab 
bis  qnl  firis  sunt,  et  providere  bona,  non  lanlum 
coram  Deo,  scd  ciiam  coram  liominibus.  Caelcrum  libi 
virlus  esl  in  desiderio,  scd  adbuc  coram  bominibns 
de  speoie  virUitis  confnnditur.  Nonarbilror  eum  vir* 
tuicm  habere  ad  mcriium,  de  ciijus  osiensinne  dis- 
plicereformidai  ocnlis  pessimorum.  Sunt  plerique 
quos  deleclat  virlus,  sed  videri  ernbescBnt,  qiiia 
csse  appelunt,  ant  facinnt,  ant  facere  se  finguiit 
plerumque  in  conlrarium,  pluris  habenles  morem 
s.xculahbns  gererc  qiiam  ad  inierni  sui  pectoris 


R 

nit%  beatitudinis  pleniliido!  Ad  hanc  pieniludineni  "  arbitrium,  jnxla  conscicntiae  testimonium,  sc  ba 


hominem  condidit  ainoromnipolens;  sed  dum  nolnit 
intelligere  ut  bcne  ageret,  devenil  ad  inopiani  mi- 
serrimae  paupertaiis.  Faclus  esl  itaqne  niiser  boino, 
de  pleno  vacuns ,  de  locnpiete  iiuligens  ,  de  slabiti 
piofugus ,  exsul  de  cive  ,  de  glorioso  ignobilis ,  de 
bonorabiti  ignominiosus;  qiiippe  qni  dc  similitu- 
dine  Creatoris,et  dc  parilale  angelicaj  dignilatis, 
infelici  cominercio  comparalus  csl  jumeniis 
iiisipientibus,  et  similis  factus  est  iliis.  0  ulinam, 
homo,  solum  tibi  accessisset  tiumana  nioriaiitas, 
ut  perdila  benignissimi  Conditoris  siniilitudinc 
insensnio  pecudi  coinpareris ,  el  non  majori 
infeliciiate  pene   in  omnibus  pecude  inferior  ha- 


bere.  Crudelis  est  sane^  qiii  famam  negligit,  ei  cui 
crudelilas  propriam  vulnerat  famam,  non  est  misc- 
ricordia  quK  fonsciciitiam  facitsanam.  In  omnibus, 
fili  charissime,  erit  libi  respectns  in  Jesum,  queni 
«osse  cst  vivere;  diligerc,  salns,  sequi,  gloria,  con- 
sequi  suramunt  boiium.  Qnod  si  non  snnTicil  ipsum 
aitenderc  Verbum  in  sinu  Patris,  nbi  est  solidiis 
cibns  gaudium  ;  vet  mecum  attendc  ipsnm  in  partu 
Virginis  breviatum,  in  lacte  virgineae  carnis  coin- 
minalum,  ul  sorbiciunculas  tiabeat  inlantia  parvu- 
lorum.  Verbnm  qnippe  omnipolens,  sicut  sua  po« 
teslale  nos  condidil ;  sic  sua  miseraiione  nos  refecii; 
el  qiiemadmodum  innocentia  suic  hnmiliationis  nos 


bearisl  Cuin  enim  sis  carne  corrnplior,  vita  pec- ^  erudit,  ita  innoceniiac  passione  redeinit.  Facti  ergo 


caii  turpior,  insitie  raiionis  abusione  insipieniior, 
corporis  quoqiie  sensibus  invalidior,  obligatione 
niortis  seteruie  infeiiciur,  dum  in  bis  omnibus 
tibi  jumentum  prsecellit,  unde  in  te  captivata  na- 
tura  superbil?  prseceliis  tamen  pecudibus  insitx 
raiionis  beneficio,  secundum  quam  tibi  impressa  cst 
nobilissima  Condiloris  iinago.  Ratione  uti,  ut  con- 
venit,  est  impressam  servare  imaginem;  illum  cujus 
imago  ditigcre,  est  ejus  retinere  similitudinem.  O 
quantae  est  felicitatis  el  gtorix  creaturain  suo  si- 
milem  fieri  Crcatori !  Hanc  vobis  praesiat  gloriam 
amoris  sinceritas,  quo,  duin  Deo  conformes  effici- 
mur,  cxsccramur  omnibus  modis  maculas  peccato- 
rum.  Amor  ni:niruin  sanclus  eo  est  corruptionis 


ab  ipso,  rcfecti  per  ipsum.convivamus  ipsi,  conver- 
semur  in  ipso,  quia  ipsum  sentire  el  sapere  cxbila- 
rat  conscientiam;  ipsum  laudare  et  honorarc  com- 
mendat  famam,  ipso  frui  ct  pcrfrui  pracstat  gloriam 
sempiternam.  Amen. 

EPISTOLA  XX. 

AD    A.     DE    VITREIO. 

Piit  eum  informai  sermonibus 
Doinino  et  amico  suo  magistro  A.  dc  Vitreio, 

frater  Adah  dictus  abbas  Perseniae,  saperc  qu<c  sur- 

suin  sunt,  non  qu3c  super  lerram. 
IJt  qu.ie  devotio  tua ,  frater  ainantissime,  peiiit, 

et  qu3e  imperilix  m&x  promisil  praecipilatio,  landein 

inipleai  sacrae  studium  cbariiatis,  arguis  me  men- 


impaliens,  quo  sempcr  aniinum  ad  dejiderium  in-  D  dacii,  quod  minimc  promissa  solveriin.  Esl  rcpre- 


corruplionis  acccndit. 

Ilsec  extcntiodesiderii  rugam  duplicilalis  in  cordc 
non  patiiur,  pariterque  tnmorem  elationis  c'nngat. 
Amoris  bujus  bcnignilas  livoicm  fngat  invidix,  et 
opponil  irx  molibus  dulcediuem  lenitalis.  Aniuris 
alacritas  anxieialcm  cxcludil  tristilix,  el  conlra 
rapacitatem  avaritiic  cxbibet  antidotum  largilatis. 
Taiii  sobrius  csl  sanctus  amor,  ut  quia  suspeclam 
seinper  babel  carnis  mulliticm,  gulx  ct  venlri  veiit 
parciinoniam  principari.  Tantuni  ci  placct  bonesia- 
tis  proposilnin,  ct  taiita  est  ci  in  servanda  bone- 
siate  circumspeciio,  ui  non  modo  roeditaiem  abomi- 
nctur  luxiiria;,  scd  iiec  eiiam  respicere  valcal  qnid- 
quid  polcsl  ossc  laiita!  lurpitudinis  incculivuni, 
Paikol.  C€\I 


hendenda  oblivio  qnse  promissuin  Odci  suo  fraudat 
cffeclu.  Nunc  igitur  si  apud  le  est  locns  poenitenii», 
negligenlix  mex  dabis  veniam,  quia  laleri  sine  tor- 
mento  confnsionis  non  audeo  me  libi  aliquando 
fuisse  incntilum.  Devoie  ilaque  petis  et  instanlcr 
pulsas  ad  osliuin,  ut  tibi  scribatur  aliquid  unde  nor- 
mam  in  te  cxoipias,  quar>i  aut  doctiis  aut  polens  sim 
magislfis  <?orrectioris  viufi  tradere  inslituta.  Non 
sermo  mibi  tam  potens,  non  vita  tain  vencrabilis, 
non  lam  conspicui  morcs,  ut  csse  valeain  aut  de- 
beam  sapienlibns  in  exemplum.  Verum  lolius  dir£- 
ctionis  linea,  ad  quam  morum  inxqnalitas  et  animi 
torlitudo  deprebendilur,  Cbrisius  est,  cnjns  subesss 
magisterio  summa  sapienlia  e^t,  cnjus  fcrulx  suii- 

21 


651 


ADAMI  ABBATIS  PERSIiNl.^E 


(JSi 


«tiicerc   m:inuin  virlus  est  npprobala.    Ipsc  ost  eiiiin  A  stio  «-xposilore  loqiicns  uil :  Ulc  me  clarificabil,  quia 


inrioccnU^R  pcliigtis,  lons  misericordix ,  palicnii.c 
ui.'){;i<jli'riiiiu  ,  fliivius  s:)pieiiliu; ,  glori:u  spleiulor, 
Ycrhum  omnipoiens,  quoiJ  qiianiliitct  supcr  lcrr.ini 
iiitra  Vir;^iiiem,  supcr  crucein  bruviattiin  sit,  omnis 
sitpiciiiiic  el  scienli.T  llicsauros  in  sc  abscondilos 
relinel  ci  Ciisloilil.  Iloc  Ycrlmm  oinnipotcns  rorili 
iutbiro  inscribilur,  non  perganiciium  conscienli;e 
illiKi  rclinci,  quani  suis  diicta  lineis  iiinocenii.e  pu- 
ritas  iion  coti.poiiit.  0  feliv !  o  siipcr  .iiirum  cl 
top:i7.ioii  .'«ppetenda  inscriplio,  ubi  coeleslis  sapicii- 
li;e  Voibiini  liiiois  aniinw  siiperscribilur,  qiias  facil 
ft  exarat  iiinocenli;c  rcctiludo,  a*quitalis  proposi- 
iiim ,  intcniionis  siiiiplicilas,   mansuctudo  iiifanlix 


de  meo  accipiel  ei  atmunliubit  vobis  [Joan.  xvi).  Si 
vis  igilur  iiilellis;ere  l)ei  Verbum,  si  desideras  ejus 
glollain  legere  el  iniclligere  ,  Spiriiuin  sanctum, 
liiiiiiililate  opiis  est  el  quiete  cnin  obedientia  man- 
d.uuruin.  In  omnibus  requiem  qua>rit  spiritus  sa- 
pienli%,  elliumililale  quiciem  comparat,  et  quietem 
coiiscicntiai  mandaiorum  cxsccutione  defendil.  Qiii 
eniin  trcinit  verba  Dei,  ipsa  timorale  exse(|uitiir. 
Porroiii  tali  exseculionc  treinor  exsultalioni  niisce- 
liir  :  Unde  D.ivid  ;  Serviie  Domino  in  timore  et  exsul- 
tnte  ci  cum  Iremore  (Psal.  ii).  Caeleriim  pius  obe- 
dienti;c  labor  perseveraiili  iion  complelur  inslanlia, 
nisi  interim  slaliis  recliiudincm  niutabilium  ainor 


spiritualis !  Ad  iiifantiain  isiam  se  Verbum  istnd  in-  vanus  ct  lubriciis   inquietcl.  Quieta  denique  opns 

clinat  ct  npcrit,  et  qiicnilibcl  sui   brevitate,  lioc  esl  "  csl  iwente,  ubi  lucem  sapienlise  timor  oiriciosiis  ac- 

istiid  tnrlinat  el  aperil,  lioc  esl  sui  exinanilione.ob-  cendil.  Non  enim  facile  lucerna  in  vento  accendi- 

.sciiram  sit.Lucidius  tanien  deco  raiiocinatiir  biinii-  iur,  noc  merctur  t.im  acris  turbati  coinnioiio  lumcn 

litas,etdiim  sapieiitibus  elprudenlibus  splendor  ejui  soienitatis  ainiclum.  Necessaria  esl  ergo  humilitas 

ahscondiiiir,  familiarius  revelalur  iiinocentia  parvii-  ^^^x  vciitosain  excludat  supirbiain,  et  curdis  aereiii 

lorum.  Ex  ore  enini  infanlium  Cl  lactcntium  perfu-  {creniori  purilate  iranipiillel.  Idonea  csl  hxc  Iraii- 

cisii  laudcm  qui  anle  ssecula  a  Patre  genitus  et  inodo  qiiiililas  juTiar  divinx  illuslralionis  suscipere,  nec 

a  iiialre  geiiiius,  qui  modo  iufanlcs  genitos  raliona-  sedem   illam   refugit  spiritus  veritaiis ,  cui  verax 

bilcs  sine  dolo  lac  facil  suae  incarn-atioiiis  coiicttpis-  huniilitas   i-equiem   prucuravil.    Non    hic   radices 

cerc,  quo  enulriti  valcant  ununi  Yerbum  ad  pleiium  mitlit  pulUilans  in  oinno  nialuni  cupidilas,  non  hic 

formare,  alioqiiin  quoniodo  ex  orc  infaniium   laiis  luniultuatur  ambitiu,  nou  liic  inisiiica  pacis  conten- 

perfecla  fierct,nisi  ad  plenum  Vcrbuinformarel  iHud  lio  locuin    habcl,  non    liic  supcrbix  irabes  cordi» 

infaiitia,  in  qiio  nieritoruiii  fundaiiir  perfeclio,  ex  obscurat  ocubiin ,  noii  virtulis  paltiaiione  se  late- 

qtio  plcnittido  gratia;  el  vcritalis  emanat?  brosa  cclal  siinuhtio,  non  liic  inolliiitis  cordis  elTe- 

Denique    qiiod   infanles,  id    esl  non  loquenles,  niiiiati  jaclilal  impudenliajn,  non  superba  divilia- 

Verbuni  islud  lactct  cl  eniitrial  ostendii,  juxta  pro-  r»m  jactanlia  per  extensa  in   penicis    mutatoria 

pheiam,  mcdiuin   illud    silenlium ,  cujus   lempore  gloriatur,  non  liic  irritamcntis  giitx  ventrts  pro- 

sernio  oiiinipotcns  a  regalibus  sedibus  veniens  (^np.  creatur  iiigluvies,  nec  ipsa  ciboruin  intemperanlia 

xvi]i),   duin  se  liiijus    muiidi   sapientia    obscurum  lihidinis  rabies  cxcitatur.  Sicnt  viiiis  ita  et  divitiis 

exhibet,  sui  inlelleclum   uboritis  parvulis  admini-  abrcnunlial  Verbi  discipulus,  cnlior  vi>tiitis  et  pau- 

ilrat.  Cerie  quemadiiiodum  Veibum  islud   iionnisi  perlatis  amalor,  non  foidaiur  viliis,  iion  jocis  dis- 

ex  ore  infanliuni  sonal,  nonnisi  ad  silenles  accur-  solvilur,  non  iiiarcel  oliis,  non  in  c:irnis  dcsideriis 

rii,  sic  ipsius  Verbi  glolla,  hoc  esl  Spirilus  sanoiiis,  a'siuai,  non  deliciis  allluil,  noii  incuiiibit  niuneribuSp 

nonnisi    in   aquis  Siloe   qusc    fltiunl  cum   sileniio  »oii  praedis  iiihiai,  non  prujdiis  dilalandis  insislit, 

Verbi  sacramentuin  exponit.  Aqune  Siloe  qii;e  nuunt  considerans  niniirtim  qiiain  arcta  et  ardua  esl  vja 

cuin  silcntio  populus  Sion,  popuius  saiicloruni  est,  qna;  ad  vilain  graililiir.  el  angiisla  porta  qiia  ingre- 

in  quorum  fcriis  cultus  jiisiiliai  silenlium  cuslodi-  dilur.    Promplo   animo    tribul.iiioiies    ampleclitur 

mr.  Aquae  Siloe  qtia;  Ihiunl  cum   sileiitio  flumiiva  cl  anguslias,  lotns  cruci  inhacrcns  non  sinedamiio 

gralianim  sunl,   coelcstes  doclriiice   de  (ructu  sa-  rcpiiiat  qtiidquid  ei  crucis  iuiaginem  non  reprae- 

piciili»;,  de  vilaj  refrigerio  prodcuutes.  Super  qiieni,  ^  senlai.  Totus    deniqtic  est  in  disciplina   discipulus 

ailYcrbtim  \\\.x,requiesce(  Spirilus  meus,  nisi  super  Vcrbi,  iit  ex  uberc  disciplinoe  humilietur  ad  timo- 

liuviilem  ei  quietum  el  trementcm  verba   mea?  [Isa.  rein,    ad   scieniiam   enidialur,   ct   ad   palienliiiti 

Lvvi.)    Deiiique    Spirilus    saiiclns   non   iiicongrue  exercealur,  ad  gioriam  eiiinetur.  Cum  enim  ilUid 

Yorbi  glolla,  id  esl  lingiia  iliciuir,  unde  el  iii  igiieis  divinum    rccoWl  :  E(io  qnos   amo   casligo,et   arguo 

liu^iiis  super  .ipostolos  veiiieiis,  eis  dc  Verbi  sacrit-  (Apoc.  iii),  co  se  pr^sumit  Doi  rilium,  qiio  se  seniil 

inoiilo  cxposuit  quidquid  ad  doclriii.x  pienitudiiiem  verberibus  coRlesiis  disciplince  subjecluHi.  Non  ciiim 

iiccessariuin   fuit.   Quidquid   enim  oLscuritatis  sui  docsl  disripliiia  Vorbi  niagisiciio,  iiec  diseiplina  <sl 


abbrevialione  Verbum  incarnatum  coiitiaxerat , 
totum  elucidavil  magislra  unctio  Spiritus  sancli, 
duiti  ol  taiitae  exinaiiilioiiis  cjusas  edocuit,  el  ad 
explicanduin  magisleriiim  ineflabile  lingiias  infan- 
liiim  eiudivil.  Undc  et  ipsuin  Verbum  pro  similitti- 
dinc  carnis  peccaii  obscurum,  pro  brcvilate  corpo- 
i-is  a  suic  uiajcslalis  imiucu6it;uo  coiilracluio,  de 


cxpors  verbcris  ciiiii  tralial  noiiieii  a  verbere  Ver- 
buin  Pairis,  quia  et  virga  suae  poteslatis  verberal 
acrias  poicslaies,  ei  pcr  virgam  dc  radi.e  Jesse,  ex 
qua  cor  paratuni  csi ,  nostros  corrcxii  erroies. 
Vcrltuin  oiiiin  iiicanialuin  (liiiii  in  canie  sua  verb:'i-a 
susliniiil,  quM  iiobis  dcl>eb;iiiliir,  diiiii  fl  igellis  dof- 
sum  cxposnil,  stias  imilalorcs  ad    iiis'.'ipliii;e  suffe- 


653  EPfSTOLA.  €Sl 

renliam  informavll.  Disciplina  qtiippc  pacisnosira;  A  lioso  magis  anlmo,  qiiam  slndio  voriiaiis  aflectes; 


esl  super  euin,  et  livore  cjiis  saiiali  suinus.  Vcre 
hngnores  noslros  ipse  luiit  et  dolores  noslros  ipse 
portavit, quia.si  supra  tlorsninojusdorsuni  innocen- 
tiae  fabricaveruni  peccatores,  (lebeni  corpus  iioiium 
corruptnin  viliis  flagellis  snbJucere  poenileiites.  i 
Inspiciamns,  si  placet,  qiiol  discipjiiias  innocen- 
tiae  Verbum  in  pa^sione  susccperit,  quarum  procul 
dabio  fiJelis  Verbi  discipulus  cst  iinilaior  el  |»ra;di- 
cator  exislit.  Scplem  sunl,  ul  considcro,  quaruin 
primam  susti:iuil  in  fl.igeUts ,  secund:\ni  in  spulis, 
tertinm  in  colaphis,  quarlain  in  S|>inis,  quiiilaiii 
in  clavis,  sexlam  in  esca  fellis,  scplimain  in  lan- 
c4;ationc  latcris.  In  bis  scptem  disciplinis  vere 
libcralibus    tota    pa(ienli;£    Cbrislianse    proplietia 


secundum,  quia  quemadmodum  contentiosis  veriias 
non  elucet,  ila  ncc  nos  ad  conlenlionom  qiiemquam 
artnare  vcrbis  aliquii>us  decct :  sicut  ciiiin  conlen- 
tiosi  esse  noJumus,  sic  ncc  contcnliosos  dili^innis; 
multominus  ad  contontioncm  dcliemus  induccrc, 
aut  operam  impciidere  contcndcnti.  L't  cnim  ait 
Paulus  ad  Timoliieum  ;  Servum  thmini  non  oporiel 
liligare^  sed  mansuclum  esse  ad  omnex,  docihilenu, 
palienlein,  ciim  modesiia  corripienlem  eos  qui  resis- 
tunl  verilali  (II  Tim.  ti).  Tertium  est  quia,  si  id 
Oiiam  pieialis  sludio  quaireres,  labor  est  prorsus 
inutilis  de  fidc  cuin  Judajis"  coniendere  •  quos  Dci 
judicio  internsc  constat  ca^ciiaiis  icnebras  incnr- 
risse.  !norassatum  cst  quippe  cor  popuii  bujus,  el. 


consislii.  Ecce  pioposui   tibi  spcculum  in   quo  le  "*  tlonec  pleniiudo  gcniium  introcat,   sicut  in  nocle, 

ita  ctin  meridie  palpabit,  carnalis  Israel  sna  inlide- 
lilate  raecalus.  Obduruil  namque  in  siliccm,  licet 
carnalis  sil,  imo  corde  olicaluii  in  duiitiam  ada- 
manlis  :  nndc  per  prophelain  dicitiir  :  Peccatum 
Jndce  scriplum  esl  slylo  ferreo,  in  ungue  adamaniino 
{Jer.  xvii).  Sicut  ciiim  hipis  adamas  nuila  pene 
scissione  dissolvitur,  sic  Judaicae  inlidclilalis  du- 
riiia  nnlla  ratione  vcl  anctorilate  mollitur.  Non  est 
igilur  impar  cxcitas  cuin  illis  baberc  de  verilale 
cuiWlictnm,  ubi  conflictus  nullum  pr<evalel  obtincre 
fruclum.  Sunt  tamcii  pleriqnc,  qui  non  tam  reruia 
examini,  qiiam  verborum  cerlamini  daiites  operam, 
magis  gloriantur  de  plansibus  lioniinuin  vanis, 
quain  dc  vivente  judicio  verilalis.  Damnanda  pror- 
sus  insania  veritaiis  negoiio  in  vilium  vanitatis 
abuti.  Vx  illis  qui  vcritatcm  de  injustia  detinent, 
qui  ponunl  lucem  lenebras,  qui  dc  justitia  inaniter 
disputaiu,  qui  vaiiitatis  inania  de  solidilaie  fulciunt 
veritatis.  Inimica  piane  veritaii  est  vaniias,  nec  dc 
jure  potesl  confutanda  vanilas  inimicos  revinccre 
veritatis.  Non  dccct  igiiur  ut  qui  vaniiati  dat  ope- 
ram,  incorrupt*  vcritatis  negotia  pcrlractet,  Ve- 
ritas  quippe  est  incormptio  el  totius  nequitatis 
spiendor  et  linea.  in  quain  oninis  enormitas  ct  tor-. 
titudo  oflendit.  Absit  crgo  ne  incorriipta  veriias  ad 
sui  defensionem  corrupioribus  cgcai!  Mngis  iii  ip- 
sos  vanitatis  invebilur  sectaiores.  Verilas  ccrle 
siiuplicitaii  amica  csl,  ct  dc  bumililatis  iniiocentia 


intuearis  ssepius,  verius  agnoscas,  pleiiius  acci- 
pias  donuin  et  gratix  furmam  ct  virtulis.  Tuuin 
acirc,  tuuin  sapere,  totum  in  Jesu  sit,  ullra  qucm 
nii  est  appcifndum,  cilra  qnem  non  animo  con- 
sistendum.  Ih  ipso  ninnrum  rekicct  palernoi 
gloriae  splcndor.,  in  ipso  redundat  Spiritus  sancli 
UKCtio  suavis  :  undc  Cbrisli  nominc  quo  signalur, 
siios  participes  potcns  «sl  iiisignirc.  Esl  enim  Cbri- 
slus  unclio  infirmoruiii,  xgroiantium  salus,  condi- 
inentum  vit.%,  conscicniix  illustratio,  unclio  mise- 
ricordioR,  pinguis  suavitas  i>oiiitatis.  ipse  esl  in 
peregrinatione  viaticum,  iii  cerlamine  virlus,  in 
triumpbo  victoria,  in  corona  prxmium,  in  rcpatria- 
tone  gioriae  plcniiudo.  0  siiper  omnia  ct  pra;  om- 
iiibus  suavis  rcpalrialio,  in  qiia  terminus  miscri;e 
poniiur,  aspirat  dics  ncscius  noctis,  risiis  Ixtificat 
^ui  non  vcrtitur  in  duiorem!  0  jucunda  tcmpcries, 
jn  qua  gloiiae  redivivum  niOrtalilatis  biemem  fugat, 
lacrymarum  imbribus  fincm  ponit,  ct  «lcrnae  re- 
novationis  iminuiaiione  ccelis  renorenlibus  suavis 
illa  in  cyinbalis  bene  sonantibus  resonat  ciuitilena  : 
Uiems  Iransiil,  imbvr  abiil  el  recessit,  florcs  appu' 
ruerunt ,  vinea:  jlorenles  odorem  dederunl,  ctc. 
(Cant.  ii).  Tunc  intra  abyssum  luminis  discipuii 
verilalis  et  a^lernam  de  morlis  evasione  securita- 
(em,  el  plcnam  de  Dt-i  visionc  Ixlitiam  oblinebiinl. 
Bonum  est  nos  bic  csse,  iiii  amplius  discere,  non 
amplius  qiiacrcrc  aul  volumus  aut  debcmus.  Kgo 


quidciu  dabo  iincm  sernioni,  tu  insisie  oralioni,  et  0  glorialur.  Non  qu.xrit  qux  sua  siint,  iioii  aflectat 

operi    iil    lccuin  obtinere    valeain    quod    audisli.      quae  v.ina  suiil,  nec  in  inuiuli  amatoribus  locum  ba- 

Amen,  amsn.  bet.  Co;lesiis  nimirum  sapicntix  spleiidor  cst  veri- 

LPISTOLA  XXI.  tas,  qiiam  noii  asscquunlur  nisi  paupercs  spiritu. 

Quid  igiiur  tibi  el  illi  ?  Tu  pclago  vanitatis  trans- 
mersus  cs,  ct  submcrsus  iii  diluvio  aquarum  mut- 
larum!  ct  tu  audes  dc  veritatis  splcndoribus  som- 
niare?  tioniiisi  in  popnlo  bonorificalo  lix>c  sapienlia 
radicavit.  Longc  esl  isia  a  curis  curioe,  ubi  inagis 
incuria  penc  incurabilis  duminatiir.  Sub  domina- 
tinne  ista  pcril  fides,  ct  jiisiitia  exsnlat,  ct  veritatis 
illuslratio  cessit  lencbris  viliorum,  regimen  istud 
sua  Cbristnni  cruce  spoliat,  ul  jam  non  re,  sed  sulo 
nomiiic  cruci  militet  Cbrislianus.  Cuiii  bis  potics 
de  fide  disscrcnduiu  csi,  qui  Dct  Filium  babenies 


AD    AMICUU. 

Exeusat  se  quomiuus  adtersus  Judwos  scribat. 

Ditecto  suo,  Adam  Pcrseuiac  diclus  abbas,  instan- 
ler  cl  iint>ortunc. 

Petisli,  fraler  cbarissiinc,  ut  tibi  scribam  aliquid 
qun  ei  credcntium  fidos  finnari,  cl  inlidclium  ma- 
ximc  Jiidjcoriim  possit  periinacia  conrutari.  Vcrum 
ciim  ttiiilia  sint  penes  me,  qiix  huic  petilioni  tii.ne 
circctuiii  invidcnnt,  Iria  sunt  qux  meis  potissime 
in  bac  raiione  coiiaiibus  obviare  videntiir.  Iii  pri- 
luis  videre  mibi  videor,  quia  pugitam  istam  conten- 


CS5  ADAMI  ABBATIS  PERSEMiE  656 

osienlni,  Jiui;coriiin  ricii  panicipes,  Clirisium  iic-  A  "«ni,  ci  exliilanliir  ad  piclalein  voltinlas.  Veriim 


rnm  cmciri};iini.  ilis  oppone  lo  ipsuin,  si  lc  lidei 
coiintearifi  amiciim,  quia  si  lidci  ainicus  cs,  qni 
pro  cn  doccrtarc  vclis  et  valeas,  procul  dnbio  a 
tc  exsnlai  saeculi  amor,  qui  Dei  consiiiuit  te  inimi- 
cum.  Scripinm  qnippc  esl,  quia  qui  volueril  esse 
aviicus  hujiis  s(VCuH,  ininiicus  Dei  consliluilttr  {Jac. 
IV).  0  infelices  aniinos  qni  ccelestibus  amiciliis 
amorem  prajreriint  lerrenomm.  Coeli  el  lerrx  Do- 
ininus  nniversis  prctferendns  csi,  r.oii  inodo  verbo 
et  lingiia,  sed  operc  el  veriiale  diligendiis.  0  ani- 
nios  a  Tera  nobiliiaie  dcgcneres,  qiise  dum  diviriic 
simililndinis  niliil  conimnne  cnin  lerrenis  fxiibns 
habel,  nec  carnalis  amoris  ameiuiani  comiialnr! 
Cor  nimirum  snrsura  elevans,  sidcreis  splendori- 


liao  in  fidciitirn  cordibns  (itint.  Main  litijus  gralidC 
pfinilns  csl  cxpors  iiifidclis  :  Sine  fide  enim  impos- 
sibile  est  placere  Deo  {llebr.  ii).  El  Aposlolns  : 
Omne  quod  non  est  ex  fide,  peccaiumesl  {iioni.  xiv). 
Scd  nunqnid  ndelcm  dixeritn,  in  quo  ndes  est  mor- 
lua,  ct  qni  Adei  operibus  roniradicil?  An  iion  con- 
tradicil  operibus,  qui  verbo  conntelur  se  nosse 
Denm,  faclis  auiem  negat?  Mon  vidctur  fidem  sa* 
pcre,  ciijiis  animns  iiicoinposilns,  vnllus  lurLidus, 
scrmo  insnlsns,  aclus  inhonestus,  impudicus  ocn- 
lus,  laclus  illecebrosns,  avidns  vitii  appelilns.  Iii 
nde  non  rcgnat  cnpidilas,  non  tuiniilinaiur  ambitio, 
non  elalio  Inmet,  non  ira  freinit,  non  sordct  Inxu- 
ria,  non  vcniris  ingluvics  porcnm  sapit.  Qni  talis 


bns  inseril,   nec  divina:   iniagiais  pulcliriltidiiicm  B  gsi^  ndelis  non  est,  nec  enni  convenit  fidei  ncfjotia 


inlns  palilnr,  deformitate  foedario  Non  bic  avaritio; 
idololatiia,  non  superbi:£  Ininor,  non  libidinisfceda 
rabies,  non  nialili.t  horienda  cdecitas  ibi  locnm 
obliiicnl;  tibi  cx  proposito  divin:K  siinililndii:is 
dignitas  conservatur.  Honor  isle  non  pascilur  jo- 
cis,  non  olio  solvilur,  non  induilur  niollibus,  non 
se  cibis  ingurgiiai,  non  plansns  hominum  quxril, 
non  speclaculis  deleciatur,  iion  hic  schaccorum 
oiiosa  subiilitas  niansuoti  cordis  felix  otinm  in- 
quielat,  non  l.ic  infelicis  aleae  ludus  malc  rediniit 
lenipora,  qnae  loiies  cum  fasiidio  deftuunlur,  quo- 
lies  sine  sceleribu&lransignntur. 
0  curas  homiaum !  0  quunlum  esl  in  rebus  inane : 

(Peus.  Sai.  I.) 
0  uiin^m  sola  essei  in  curis  hominum  vanilas, 
ci  non  iniquiias  se  sociam  facerel  individnam  va- 
nitati !  lino  certe  iniquitatis  mater  vaniias,  parln- 
qne  vipereo  iniqnilatein  vanilas  paril.  Genimina 
viperarnm  sunt  lisec,  sed  ab  his  liber  est  aninuis, 
qui  ad  usus  debitos  sola  utitur  ratione.  Debitus 
enim  raiionis  usns,  quantuin  ad  intelligeniiam 
cceleslium  pcrlicit,  tanluin  a  curis  morlaliuni  niens 
elongatur.  In  ratione  quippe  posilus  est  divin.X'  sta- 
ins  imagiiiis,  et  simililudinis  honor  :  unde  jumen- 
tuni  sapil  non  homineni  quoquain  diverlere  exira 
lincas  ralionis.  Per  lineas  enim  ralionis  ducia  el 
directa  operaiio,  aui  fidein  ne  moriaiur  cusiodit, 
aul  jam  morluarn  ad  vilam  rcducil  :  Fides  enim  sine 


perlraclarc.  Qtiod  si  lua  tibi  consciuntia  pcrliibet 
icsiimonium ,  te  hujusmodi  subjeciuin  pesiibus, 
consnlo  libi  cum  illis  familiarem  haberccoiinictiim. 
Libcralus  ab  his,  jungaris  fidclium  nunicro,  potens 
eiiam  alios  ad  fidei  regulam  rcvocarc.  Melins 
pngnat  pro  fide  operis  unciio,  quam  sermo.  EfDca- 
cius  est  exemplum  boni  opcris  ad  persuadonduin 
de  fide,  quam  si  pro  fide  in  miiUiloquio  discepte- 
tnr.  Felix  lamen  docirina  oris,  ciini  scieiili;c  prae- 
loquilur  operaiio!  Felix  in  quo  fides  attesiaitir 
nlrumque!  Satage  igilur  honeslc  vivcre,  nl  ttia 
tibi  fides  ad  jnstitiam  rcputeiur.  Tu  eniiu  le  toiuin 
teslimonio  fidoi  debes  ,  fidei  quippe  minister  et 
P  Evangeiii  pr.cco  faclus  es  de  jure  el  oflicio  sacer- 
'  doli.«.  Yide  nc  desil  officio  aninii  virlus,  no  ad  fidci 
defensioncm  vcl  prxconium  minime  idoneus  iiabea- 
ris.  Tunc  enim  fides  est,  qu?e  le  facial  virtnlis  par- 
licipem,  si  fidein,  et  operis  verilas,  ct  decus  casli- 
tnonix  coiniietiir.  Angelicx  incorruptionis  abrnulare 
gloriam,  quibus  parlicipatioi:e  noininis,  ollicii  sub- 
liinitas  te  conjnnxit;  scriplum  quippo.cst  in  Mala- 
chia  :  Labia  sacerdoiis  cuslodiunl  scienliam,  quia 
angelns  Domini  exercituum  esl  {Malacli.  ii).  Ciistodi 
igitur  a  nialiioqnio  labia  lua,  quibns  concessuin  cst 
de  oflTicio  loiius  gratix  et  eflica':ix  verba  loqui.  Non 
hoc  cerle  conccssnm  est  angelis,  nec  hujusglurioe 
oflicium  angelica  natura  nicrclur  sacrosancla  ira- 
Clare  inysieria,  tcrribilia  sacramcniaconficcrt',  iion 


operibus,  morlua  csl  {Jac.  ii).  Unde  non  ibi  diconda  j)  est  spiriluum,  sed  h()iniiiuni,qiiOs  lanti  gradiis  siib- 


ratio,  nbi  niinimc  recla  intenlio  reperitur;  quia  si 
de  lieiieficio  rationis  fueril  inienlio  rccla,  rationa- 
bilia  erunt  opcra  procul  dnbio,  qu»;,  sicnt  dictuin 
est,  aul  fidcin  inorlnam  polerunt  suscilare,  atit  ne 
mori  valeat  providere.  Moduramen  igilur  rationis 
affectibus  noslris  per  Uei  graliam  ordinem  tribuit, 
sit  virluluin  inalcrics,  niorum  sequitas,  disciplina 
eperum,  lolius  seminariuin  honeslatis  afl^ecins 
eiiiin  aniini  circa  ralioncin  dispositi,  virtutum  ef- 
leclns  el  nomina  sortiunlur. 

Cxterum  irralionabilis  est  vita,  ubi  ratio  non 
Cfudil  inlenlionom,  ul  recta  sil ;  nec  voUinlalcin 
a£Qcit,  ut  silpia;  dc  eadein  enim  luce,  incorporcbe 
scilicel  raiionis,  inteniio   iliustratur  ad  rectitudi* 


limarc  giorix  vocalio  divitia  dignattir.  Sacerdoli- 
biis  quidein  cooperanlur  angeli,  iiec  omiiino  pos- 
sunt  deesse  mysierio,  nbi  Ucx  angcloruin  iiiicr 
manns  liominis  incomprehensibilia  operainr.  Qiiaii- 
lum  crgo  putas  sacrilegiuin  os  vanitati  polluote  el 
mendacio  qnod  seniel  incorniplye  consecratnin  esl 
veritati  ?  qno  paclo  <le  eodeni  fonie  dulces  ei  ainai  jt; 
aquse  possunl  cfnnere,  e.^.deniquc  labia  veritafis 
defomiari  eloqnio  falsitaiis?  diflnsa  esl  gralia  in 
labiis  luis,  toliesqnc  eril  lac  et  inol  snb  lingua  tua, 
quolics  il!a  ad  niysieriorum  cflicaciam  prunnnlias 
verba.  Mel,  ituiiiain,  el  lac  sub  liiigiia  lua,  duolios 
ad*proIationein  luani  sub  visibiiibus  speciebns  Deimi 
houiinem  consiiiunul  verba  illa.  Vcrba  nosii   Tie- 


657  EPISTOL/E.  C58 

mcnda   esl   sacrosancla  eomm  prolalio,  cl  vis  in-  A  qiiain    pro   illo  ronjuiassc  vidcaiiltir.  Arr;!;>.    fornni 
comprelieiisibilig  niystcrii  cnicax,  qux  saccrdoUiin 


niinisierio  siiiii  concessa  (iivinitiis. 

Qiio  i^itnr  paclo  erit  sub  lahiis  itiis  labor  cl  do- 
lor  el  vcnenuni  aspidiiin,  cuni  taiiln  lamcn  possil 
in  lahiis  tuis  verburuin  vis?  A  nuiltiloquio  igilur  cl 
vaniloquiu,  a  slulliloquio  ct  lurpiloquio,  ci  falsi- 
loqiiioel  maliloquio,  (iebes  os  luiini  compesccre, 
quia  coeleslibus  consecralum  niysioriis  consialesse. 
0  quain  ptiro  corde,  quani  inundis  maiiibus,  quam 
simplicibus  oculis,  illa  actiocxscquenda  csl,  in  qua 
agilur  de  Virginis  purlu,  de  Agni  passione,  dc  re- 
demptioiie  hominuiu,  dc  criminum  indulgentia,  de 
viriuium  plenliudine,  de  Ixliiia  angelorum  !  Quis 
libi  es  et  qualis,   ubi  iiiler  nianus  luas  Virgo  de 


in  ipsum,  qui  pro  ipso  pugnare  debueranl;  el  vir- 
giRcm  ejus,  Iioc  esl  E  xlesiam,  sicui  aii  Proplie- 
la,  fonsluprantes,  usque  ail  verticem  corriipcrunl. 
(Jer.  u.) 

Deniquo  vita  eoriim  facia  est  omnibus  exemplar 
malilix,  senlina  criminum.spectaculuin  ignominiae, 
ambilionis  maleries,  cl  lolius  aversioiiis  forma  de- 
formis  :  quoruin  est  inexplebilis  el  inexplicabilis 
avaritia,  libido  insaliabilis,  ambilio  iiifinita.  Simo- 
nem  nimirum  el  Giezi  imitantes,  domum  Dci  in 
icmpliim  idoli  infclici  commercio  mutaveruni. 
Avarilla  enim,  ut  ail  Aposlolus,  esl  idolorum  ser- 
t'/,'«s  (Coi.  iii),  cnjus  qua^stum  pietatem  putanies, 
nullum    admiitere    sacrilcgium    revereniur.   Plus 


Spiiiiu     sanclo    concipii ,     cum     te     proferenie  h  tuuu  cnranl    numinos    qiiam   aniinas,  plus  muros 


vcrba  mysterii  illibala  ,  visibilis  oblationis  sub- 
staniia  in  divinx  carnis  substaniiam  iransil? 
Quo  pacio  ad  vanilaiis  superflua,  ad  maic- 
riam  pctulaiilix,  ad  fomenta  libidiiiuin,  illos  ocu- 
los  ex  proposito  verlis,  ciuibus  clvirginei  parlus 
mundiliam  et  Dominicae  passionis  innocentiam  in 
luis  fieri  nianibus  inlueris?  Qua  fronle  audes  kiis 
digitis  inlionesia  tangere, quibus  tractas  honestatis 
auclorem,  amalorcm  innocentix,  gralise  largilo- 
rem?  Manus  luae  sanguine  pleose  sunl,  et  ad  can» 
didissiinam  sindonem  Dominicse  caniis  cas  milterc 
non  formidas?  Vide,  fili,  nc  si  te  rapacilas  avariliae 
forle  lupum  feceril ,  Agnus  fugiat  potius  quam 
exspectei ;  ei  revera  iupi  prseseniiam  agni  leneri  - 
Itido  non  suslinet  :  sicut  ncc  milvii  ingluviem  gal- 
Mv.x  pullus;  sic  iiec  aocipilris  rapacilatem  colum- 
b^.  Ei  qtiidem  iion  ex  meiu  Agni  haec  fuga  agitiir, 
nec  in  verilale  suae  carnis  prxsentiam  etiam  pcssi- 
mis  denegal,  sed  eos  fugit  qiiando  ad  perniciem  ct 
ad  judiciuin  se  sumi  a  talibiis  siiiii.  Magis  ex  prse- 
seniia  lupi  Agnusocciditur,  cnm  iiidignc  accipiens, 
vel  inlioneste  conficiens,  reus  Dominici  corporis 
et  snnguinis  invenilur.  Quomolo  ergo,  qui  lalis 
esi,  Jiida^orum  infideliiatem  redarguil,  el  de  realu 
Domiiiicae  morlis  convincit,  qui  sacramenla  indi- 
giic  accipicns,  ejusdein  se  culpa  reatus  involvit? 
Et  illi  .juidcm,  si  cognovissenl,  nunquain  glori?e 
Dominum  crucifixisseitl.  Tu    cognoscis  el  occidis. 


quam  nuitos,  plus  canes  quam  patipcres;  plus  deDt- 
quc  carnis  suae  quos  de  fornicatione  suscipiunt, 
qiiam  mairis  Ecclesiac  filios,  quibus  praeesse  et 
prodesse  teneniur.  0  iiifelices  islos,  qui  de  suo 
volenles  honorari  minisiorio,  ipsum  omnimodis 
ininislerium  inhonorant !  Jam  enim  vitnperatur 
corum  minislerium,  dum  per  illtid,  noii  Christo, 
sed  sibi  iiiiiiislianl,  salagenies  ex  fruclu  officii  suw 
salisfitcere  volu(>tali.  Se  crucis  Chrisli  servos  fa- 
tciilur,  duinmodo  cx  illa  emolumenluin  carnale 
suscipiaiil ;  sed  bealam  scqiii  cnicis  ignominiam 
crubescuni.  Sic  cruci  serviunl,  ut  i.on  crucem  sen- 
lianl,  cuin  potius  sub  obientu  crncis,  de  crucis 
bciicficio  carnis  Itixuriam  el  inollia  volupiatum 
conscclantur.  0  sacculis  omnibus  delcstanda  abusio! 
idcocolerc  crucem,  ui  habeas  unde  vaces  illcce- 
bris,  unde  sumas  velamen  maliiix  liberialem.  1« 
crurc  Chrisii  el  crucis  obsequio  summa  et  sola  li- 
bertos  est ;  sed  quibus  cordi  unciio  cst,  et  vcriias 
in  affectu.  Coeierum  amatores  saculi,  contempiores 
ooelcstium,  plerumqne  triKTi  cxs(*iftiiu>iuy^Gifl.')C'^i!0^} 
piuni  est,  de  crucis  lilulo  se  tuentnr ;  caci  ciiim 
sacerdotis  officium,  nisi  cruci  niHilat  :  lu  lamen 
videris  uiruin  verum  redoleas  sacerdoiem.  Bonus 
sacerdos  est  in  qno  commendat  dignitalem  ordinis 
ordinatrc  sludium  aclionis.  Bonus  sacerdos  est  qui 
non  modo  Pairi  immclai  Filiuni,  sed  semper  satagii 
iiDmoIare   seipsum,  alioquin  quomodo  comedil,  vel 


qiioiies    rcns    corporis   et    sanguinis  ejus  indigne  p  immulal   agnum,  qui    nec  iEgyplum    deserit,   nec 


accipieiido  cfficeris.  Longe  exsecrabilius  est  viven- 
lem  et  regnantein  In  sxcula  ilerum  male  vivendo 
crucifigcre,  quam  cum  lii  mortalcm  adliuc  et  hu- 
manum  subjectum  indigentiis  Judxus  ncscicns  vo- 
luit  desxvirc.  Deierior  lidei  hostis  est  falsus 
Christiaiius,  sciens  el  persequens,  quam  JudsDus 
persequens  cl  ignorans;  sed  iiilra  fidei  sinum  nul- 
lus  malo  atrocior  sacerdole,  qui  non  mala  ignoran- 
tia,  sed  avarilia  Christum  persequiiur,  cui  lanlo 
dcbueral  familiarius  obsequi  ,  cohxrere  firmius, 
ministrare  fidclius,  quanlo  se  dignaniius  ct  mira- 
bilius  credil  illi.  Veriim  {quod  siue  gemitu  dicen- 
diim  noii  csl),  saccrdotes  nostri  J4>mporis  ila  se 
vUiis  armaveiuiii  iii  Chiii.luui,  i.    n  ipsum  poiius 


renes  accingii?  liebrjcis  lanium  ct  egrcdienlibus 
dCiEgyplo  licet  agniira  immolare  paschalein.  Non 
cst  ^gypti  sacrificium  islnd,  quin  poiius  agnura 
vcl  ovem  edoie  dcdignanlur.  ^Egyptius  csl  sae:;ila- 
ris,  quem  delectant  peccatorum  lenebrx,  cui  pla- 
cel  Pliaraohis  damnatio,  cui  cordi  csl  in  Uitu  ct 
latere  oocupalio.  iEgyptus  lensbrce  sonal,  Pbaraa 
dissipatio,  lulum  et  volupiatum  moHilies,  quam  in 
lalcris  duriliam  ooiisueludo  converlil.  Non  isla 
agenlibus  agnum  immulurc  pnccipitur,  sed  Israe- 
iilse  ad  soliludinem  fosiinanti ;  renes  aocingii  con- 
lincnlia,  de  lcncbris  educunt  vcrilas  et  jsincoriias, 
geiicralqiie  pa^nilciiti e  aaiaiiludincm  lacluca  agrc- 
stis. 


0S9  AI)AMI  ABB 

Vitleigilnr,  tn  qiii  Agnnm  imuiolas,  uinin»  exens 
(le  iCyyi)!»!.  Qiiod  si  rovcra  cgredcris,  iniinola  rc- 
Torcntcr.  Non  dehel  (lcesse  immoLilis  renibiis 
C:isiitalis  r inrtoriiiin,  nec  iiinnil)iis  fidei  Itncnliis 
nec  po(li?»ns  cxemplorum  e;ilccanH'nla  sanclornin. 
Feocs  affcMns  snnl,  nianns  opcra,  qnornni  ulraqiie 
mimiencra  suiit,  affecius  cxempiis  cJc  imiiaijonc 
sanctorum,  opera  (i.le  ad  cruditioncm  nt.ilonim 
mnllornm.  Si  h;cc  tibi  (lcfiuMin),  ct  lanien  al>  Agni 
rmmoiatione  non  lcmperas.  non  es  Israelila,  sed 
iEgyptins;  non  es  fidelis,  s(>d  nposlaia  ;  non  es 
sacerdos,  scif  sacriiegns;  non  cs  dercnsor  fidci,  scd 
offensor,  Coeleruin,  qnid  libi  dicam  de  blaspliemiis, 
quac  de  Inis  folres  sonare  laltiis  andinntnr?  Quia 
enim  lii  jiiraifouem  putas,  et  ex  popnlari  tcmeri- 
tate  veriis»!  in  coiisuetudincm,  iios  blaspliemiam 
csse  docemns  ci  dicimtis,  et  credimus.  Ccrie  cnm 
Tcrba  sacerdoiis,  aiit  vera  sint,  aut  sacriicga,  tolies 
nomen  D«i  soi  in  vanum  assuincrc,  noncsl  jurare, 
sed  blasphcmare.  Quid  illud  esl  qnod  sacrilcgo  ore, 
corde  lam  impuro,  tam  jncircumcisis  labiis,  eiiam 
inler  actas  diabolicos  beata  Jesu  membra  in  juran- 
df,  imo  in  hlaspliemandi  consuctudinem  adducnn- 
tur.TNon  esi  Iioc  humanum,  sed  prorsus  diaboti- 
com,  perdit«;  mentis  hoinines,  sub  obtentii  jnra- 
menti  impiis  garrire  vocibus  qiiod  tolis  tremebwn- 
dum  cordibus,  toijs  visceribus  esl  amaiidHm.  Non 
audet,  nec  potest  ipse  diabolus  in  Christi  majcsla- 
tem  delin(piere,  nec  tanium  excedere  poluii  in 
Ci;rislnm  Judaica  quidem  ignorantia,  quantum- 
modo  in  ipsiim  infelicissimi  Cbristiani  delinquunt. 
Si  nossel  diabofus,  si  nossel  Judaeas,  Domino  glo- 
Tiae  prpercissent.  Cbrislianus  credit,  et  dcspicit, 
agnoscil  et  abjicit,  adoral  ct  blasplieinat,  oral  el 
impngnat.  Age  igitnr  pro  fide  lua,  pro  olTicio  luo, 
«t  oniiliens  interim  dispulare  ciim  Judacis  super- 
flue,  quia  nec  ad  teperlinet,  deteriores  illis  fidei 
lua;  domeslicos  verbo  el  vita  inslruas  Chrislianos. 

EPISTOLA    XXII. 

AD    AC.NETEM     VIRGINESt. 

Lilteris  mandal    <jna:'   in  convenlu    virginum  palum 
dispulaierul. 

(Es  ms.  D.  .Maria:  de  Miscricordia  Dci  et  Clare- 
vallensi.) 

Agneti  virgiiii  Cbrisii,  fraler  Adam  dictus  ab- 
bas  Perseiiiye ,  inler  virgines  pradeiues  dcpu- 
tari. 

Tanii  mihi  esl,  filia,  \n  arnore*  Christi  amor 
tuus,  ut  sicul  iion  possuni  negate  qnod  poslulas, 
ila  nnllatenus  volui  pelita  differrc,  Adco  praiceps 
est  amor  sanctus  in  omneqnod  virlutis  cst,  u>, 
duin  seniper  spintualium  suspirat  ad  incremenla 
profetiuum,  indcsinentcr  ali((uid  sibi  providet  in- 
eenliviim.  Vcrum  mirum  in  modiim  ainori  sancio 
sic  proficere,  languere  esl,  et  qno  amplius  in  de- 
sideriiim  virlulis  cvlcnditur  ardor  cordis,  eo  magis 
nicns  a  sc  dcficiens  pioficil  in  Doiim  cx  dcsiderio 
liqiitifacla  amoris.  Ulinam  langnidiilam  lc  amor 
isio  reddidcril,  ei  ad  igniiuin  cioqiiium  sponsi  i»ii 


ATiS  PERSENI/E  660 

A  liqnefacln  sit  awiina  tiia,  iil  possis  ex  sententia  ani- 
nii  diccre  ilhid  amanlis  :  Anima  mea  H^juefacta  eif, 
u(  dilcctus  tocutufest  {Cant.  v).  Tu  igilur  ex  verbis 
mcis  accendi  dcsiderans,  pclisti  inslantius,  iil  qu» 
aliqtiando  in  convcnlu  virginum,  te  pr«senl*,  ad 
ipsarnm  sedificalionem  dispulavcram,  tradituin  lil- 
leris  recollecluin  breviler  tibi  transinillere  »on 
negarem.  \ernin  cinn  ien<M  sermonis  illius,  aiil 
ex  toio,  atii  cx  parte  maxima  elapsus  sil,  cum.  ea- 
«icin  mihi  sil  malcries  cl  cansa  eadem,  le  oranlc, 
adcril  idem  spirilns  qni  dc  codem  eapiinlo,  el  si 
forie  non  eadem,  dabit  lamen  noB  diversa  sei^ 
lire. 

Capiiulwn  est  ot  recoHs  :  Domine,  bomtmest  nos 
kic  e*se    (Maiih.    xvii).   Qsiis    hoc   dicil?   amicus 

B  sponsi  el  sponsse  cuslos  Peirus,  eo  in  Cbrisio  solr- 
diis,  quo  Ciiristum  specialius  amans  loluseral  amo>- 
ris  flainma  ignilus.  El  rcvera  quid  ineliiis,  quat» 
amatorem  amoris  in  amwe  incorruplionis  per- 
sislere ;  et  non  solnin  fidoi  oculo  incommiilabilen» 
pulchriludinem  inlueri,  scd  eliam  cerlissimx  spei 
bracbiis  amplcxus  stringere,  purissimae  affcclioiii« 
tenera  niiscere  oscnla,  confabulalionibus  siuceri 
cordis  sponsum  vel  inlerpeliare  praescnten»,  vel 
iHvilare  abscniem?  Sponsus  quippe  virgimun  foivs 
amoris  est,  dulcediuis  pelagus,  ahyssus  gIoria>, 
unica  amanlium  consolatio  :  (lui  cuo)  fideli  sponsx 
scmper  sit  in;ijeslate  praescnlissimtis ,  dilectiona 
prosimus,  qnamdam  tamen  ejus  absentianv  indicat 

P  crucians  el  liqiiefaciens  animam  inexstinguibilis 
desiderii  eireclus;  mens  piiri  amoris  desiderio  li- 
qiiefacia  dum  (ola  suspenditnr,  ad  plenarix  gnth- 
dium  consolalionis,  molestissiine  toleral  dispendia 
dilaiionis.  Dum  defeclibus  lamen  s^tis  reputat , 
qnia  iion  apprebendil  quod  amat,  eo  subtiiius  kt 
ainoris  des>(icrluin  proficit,  quo  ex  defcclu  suo  se 
hiiiniiians  ex  consideralione  propriae  iniirmilati» 
siii  sublimiialem  atlendit  amoris.  Ex  hoc  Verbi 
spoiisa  lalibus  constricta  arliculis,  inandat  di- 
lccto  pcr  nnntiuin  qiiod  amore  iangueat,  quod 
absentis  anxielur  desiderio,  quod  anabile  vtilnus 
ciiarilaiis  suslinerenon  praevalet,  nisi  se  speciosiis 
forma  praj  Gliis  hominum  Sponsus  per  prxsenliaio 
manifcstet.  Inde  jam   sequens  Agnum    quocunqii^ 

f)  ierit,  pascens  cum  eo,  ei  cubans  in  mcridie,  noa 
jam  ci  lanquain  abseiUi  nuntios  dirigit;  sed  oculo 
ad  oculiim  videiis,  cl  faoie  ad  faciom  colloquens, 
cxclainai  et  dicil  :  Domine ,  bonum  esl  iios  Uic  ene. 
Ac  ni  dical :  Jam  non  aiiiore  langueo  de  ab&enila 
liii ;  jam  non  me  cruciat  vis  dilali  desiderii,  sed  iii 
lui  prxsentia,  tota  per  amorem  convaiui,  quia  h»- 
bcre  lui  pr;c5entiaivi,  non  languere,  sed  sanari  esl. 
Felices  l;unen,  ei  niullum  felices  sunt,  qui  cx  lali 
langnore  deliciunl,  qtiia  iniUa  est  ani.n*  niodicina, 
qii.TC  lanfl;iioris  btijus  desidcriis  non  fueril  liqiic- 
facla.  0  qnam  salubris  esl  languor  isle,  qnaii!  sa- 
li:ins  cl  rcficiens  Sponsi  desidcriutn,  qnam  longe 
csl  a  saluie,  qucc  bac  vulneraia  non  fueril  chari- 
t;ue !  Sed  boc  mclius  experiiur  spousa,  qiiam  ser- 


C6!  EPISTOL^C.  m 

vus.  llla  qulppc  quo  lenerius  diligitiir,  eosecurius  A  vum  Sponsi    lui  coiisulis,  piycserlim  ciim   ncscial 


alque  secreliiis  dc  familiari  conlubcrnio  glorialiir. 
Spoiisa  niiniium  iii  cuhi<;uli  secrcla  admiuiliir,  et 
iiiter  :ircnna  lori  itiaritalis  solcmnia  spoiiso 
muiija  et  iiicOabili  commisiione  iinilur  Ex  lioo  jam 
(ic  Spiriui  sancio  coiicipicns,  veriiai  ct  virginat 
virlulum  sobolcm,  bunonim  oporum  procreal  filios, 
liJ  liab^ns  remeilio  in  laiignore  amoris,  ul  liis  ful- 
ciri  floribus  qnx>rnt,  cl  slipari  lalibus  (iclccieLiir 
itialis.  Vcnim  id  languor  agit  amoris,  ut  pcr  spiri- 
liim  et  (lesidcrium  sanilalis  qiiam  rifTert  cl  offert 
Dei  prxsentia,  sint  ct  flores  immarcescibiics  ct 
imputribilia  poma.  Florcs  cnim  in  borto  Sponsi 
sunl  virliites  in  dcsiderio  aniinx,  qnos  facit  im- 
inarccscibilcs,  ot  charilas  quae  nunquam  excidil, 
el  (lesiderata  aelernitas  quoe  linem  ncscil. 

Cicterum  inala,  el  pcr  corlicis  colorcm,  ct  gra- 
uoruin  ninitiliidincm  sigiiiflcant  et  niullipliccs 
rarnis  passioiics  in  sanciis  ,  ct  niuliiplicitalcin 
bonorum  operum  iii  uniouc  ct  ardore  cbarita- 
lis.  Ha;c  sponsa  in  se  inclius  cxperilur  et  scntil, 
quippe  quse  ,  ut  dicium  esl  ,  inliis  admillitur  , 
ct  co  ad  diviiil  consiiii  sccrctuin  purior  pcrve- 
iiit  ,  quo  nudior  nb  inlcgumcntis  cariiaiibus  et 
corparis  imaginibiis  incorrupla^  voritatis  lliabmuin 
conjunciius  subil.  0  qiiam  inclT.ibilis  est  liujiis  co- 
piilx  spirilalis  oblcclatio  !  ubi  dum  dc  mcdio  tollilur 
qnidquid  carnisest,  60  ad  omnc  gaudium  dilcctura 
suum  aiiima  conslriclius  apprebcndil,  quo  sc  niidi- 


scrviis  quid  faciat  dominus  cjus?  Iiilus,  inlus,  boiie 
Jf.sd  ,  qii;creris  nicliiis ,  invcniris  citius,  icneris 
siriciius,  dulcitis  oscularis.  Ciiiii  lc  osculalo  Agnos 
Agni  sponsa,  quia  dilTusa  csl  gi.ilia  in  laliiis  luis, 
jiibilarc  potcrii,  ct  epilbalaniiuiii  illiul  sacr.e  virgi- 
nis  Agnclis  psallcre  :  Mel  ct  lac  ex  ejus  ove  suscepi 
(Canu  iv),  el :  Sangui&ejus  ornnvil  genas  mcHs. — 
Revertere  crgo,  reveriere ,  Sulaniilis,  revertere,  re- 
verlere ,  ul  intueamur  le  [Canl.  vi).  Discurre  piT 
horluin  conclusum,  ct  sciiu  in  cubilibus  ot  in  bor- 
lis  aroniutum  tiiuin  dcliciaii  dilectum.  Qiiaiii  spo- 
ciosa  facta  cs  cl  su^vis  in  dcliciis  luis ,  si  fcjeJera 
coelestis  malrimonii  iliibala  ciisiodis  !  si  candoreiit 
snum  imaiarccscibililer  relinet  oilor  iilii  virgiiuiiis, 
si  candori  interinista  virgineo  gcnas  aniiii:»  liia: 
rosa  purpural  castitatis  !  Talcm  ptilcliriludincm  iii 
genisanimoe  quacril ,  qui  scrutatur  rcncs  et  corda. 
Qu.xrit  ui  lota  pulchra  sil  amica  cjus,  quia  ipse  cst 
speciosus  fonna,  noii  soluin  pr»  Oliis  boiniiiiini, 
sed  eiiam  proe  vultibus  angolorum.  Quam  clcgaiii» 
est  facics  sponsx  !  quain  et  candor  virginalis  iii- 
noceniia;  licteain  reddit ,  et  verecundi*  lenerioris 
rubor  sufTundit ;  aiioquin  imilatur  pailorem  candor, 
qtii  nullo  rubore  siilTundilur,  ncc  liliuin  castimoiiia: 
babei  graiiam,  quod  non  facibus  nmoris  ignilur. 
Talis  cst  dilecius  tuus ,  caiididus  et  rubiciiiulus, 
qucm  el  munditia  virginei  parltis  profcrl  in  iilium 
convaliitim  ,  ct  roseus  criior  ex  inacstiinabiii  chari- 

lati  iniiocentiae  cjis  incorrupia;  veriiatis  nudilas  c  ^^^^  cfl"usus  in  martvriim   tinxit  purpurcum  orna- 

lion  abscondit.  Scd  si  rurle  boni  htijus  inlcrdum      nie::lum. 


absentia  spoiisam  langiicre  fcccrit,  dum  continue 
nal>eie  desiderat  quoil  scmpcr  hnbere  non  suflTicit, 
dtiin  differtur  inconsolabilitcr  qiiod  iinmobilitcr 
appctit,  tiinc  iiiterim  fulciri  floribiis  qtixrit,  qnia 
aui  de  intellectibus  Scripiiirarum  ,  aut  de  excmpiis 
sanctorum,  aut  de  iiiuocentia  acliiuin  spirittialiiini, 
aut  certe  de  profcclibus  aliorum  se  pro  tcmpore 
consolatur  et  pascit :  Fulcite  ine,  inquicns,  (loribus, 
stipate  me  malis,  quia  nmore  langueo  (Cant.  11),  tan- 
qiiam  dicat  :  Quoniam  de  dilccti  absenlia  criicior, 
qiiia  iiiterim  ainabili  ejus  |)r;cseiuia  (rui  noii  me- 
reor,  forte  si  fiicro  fulcita  floribu"?,  si  fueril  leciu- 
iiis  noster  floridus ,    per  florum   i'cdi)1entiain  milti 


Cuin  igitur  hxc  unimadveriis  et  diligi«,  ei  iM« 
troducta  iiiierius  expcriris,  sive  te  languidam  redr 
dat ,  sivc  iiiebriet  cl  absorbeal  vis  amoris  ,  piito  , 
exclamas  ct  dicis  ;  Domine,  bonum  est  no$  liic  esse. 
Inlrodiicta  quippe  in  ceilain  viiiariam ,  ad  Sponsi 
transflgurationem  videndam  provehcris  ,  dum  illic 
proficisccris  proficis,  sed  duni  proficis  nescis.  Quare 
iioc? Qtiia advertere profecius  suos,  ct  virtuies  mciiri, 
eo  proximiim  esi  ruiiiac,  quo  superbiac  est  vicinum. 
Stipcrbia  cnini,  iil  ait  qiiidam  sancius,  italioiie  coe- 
lcsiis  esl,  et  de  puritatc  virtutuin  iinpura  clalio 
s.i:pius  cxordiuni  sumit.  Utile  est  igitiir  in  mngnis 
clminibilibusquisi  nescire  scipsuiii,  til  (|uo  aiiipliiis 


rcstituetur  dileclus.   Et   iixc  quidcm  sponsa.  Qiiid  i^  atiimuin  anioris  pielas  stirsum  clcvat ,    co  umplius 


atitem  servus?  vix  in  vcstibiilo  slaic  permitiitur, 
admittiiur  nunquam  ,  ejicitur  s:npius  ,  crebriiis  va- 
paiat,  quippe  quem  tiinor  foris  portaiidis  liominibus 
deputat,  et  propriic  conscientise  rentus  flagcllat. 
Ejice,  ait  Scripliira ,  ancillam  et  filium  ejus  (Ce- 
nes.  xxi);  idco  scrvum ,  quia  ancilhe  filium;  idcn 
ojectnm,  quia  scrvum,  quia  scrvus  non  niaiiet  iii 
dumo  iii  xtcrnum.  Ego,  ego  illo  infclix  snni,  n  qiio 
tu  non  anciila  ,  scd  Duiniiii  mci  spunsa,  ct  ideo 
doinina  luca  dc  amorc  Sponsi  rcqiiiris ,  qiicm  si 
tamcn  divini  contractus  jura  non  violas,  pcr  te  inc- 
lius  scntis,  apprehciidis  tcncrius  ,  oblcclabiiins  cx- 
pcriris.  Quo  crgo  pacto,  tam  lcviicr  dc  ciibiciilo 
8poa:ii  egrcdcris,  ct  de  inlcrioribus  tuis  foris  scr- 


ex  codcin  amore  ab  omni  luniorc  ddicicns,  ad  liii- 
niilitalis  infiina  liqiiefiat.  flinc  cst  quod  Pelrus  cuin 
in  iransfigurationc  inira  viderel,  mira  cuin  dispcii- 
salioiic  iii  taiita  clcvatus  aliiiudinc,  iitiid  loi|uerclur 
iiescirct.  Quid  est  igilur  c\  ningniludiiie  anioris 
liquefactio  cordis ,  nisi  humililas  qua;  salubrilcr 
liominem  a  se  deliccre  docci,  cmu  cinn  cbariias , 
aul  ad  profccium  virtuium  promovei ,  nul  in  pciff- 
ctionis  fasligio  subiimem  lcnel.  Liijiief;»ctionc(u 
vero  hnniiiilatis  ad  igiicin  sancii  ainoris  dcvoiio- 
nis  lacrymae  tcstaiilur  foi  is.  Dc  cxlcro  ciiain  iii 
canie  miinda  fit  liorlus  irrigtiiis,  iibi  tanio  imniar- 
cescibiliiis  vcriial  aiiiaMiilns  virginilalis  ,  qiiaH'.o 
opporliiiiius  cu:n  rigal  inlini.i  nspersio  divini  roris. 


6C3 


ADAMI  ARBATIS  PERSENLE 


664 


O   virliilcm  humititatis  necessariam  ,    qux,    dum  \  ti».   Iiilra  nuheni  istani  reccpl;c  non  nubeitl,  iieqae 


niediiim  lenci  lioc  modo,  modcratur  singula;  ul  el 
caiulorem  virgiiienm  casligel  verecunilia,  ne  tlefor- 
iniler  palleat ;  cl  cliarilati  soliicile  providel,  nc  de 
securitale  oblita  revcreiiliam  per  supevbiam  inso- 
lescat  '.  Ilis  floribus  ornandus  est  conscieiilix  lectu- 
lus,  his  floribus  fulcicndus  esl  animus  qui  paratus 
cst  in  monlem  ascendere  ubi  traosriguralur  dilectus. 
Traiisfigururi  ciiim  nccesse  cst  ipsam  aniinam  ,  cl 
peregrinam  lcrrcnae  ciipiditatis  deponere  forroai.i, 
ut  idonea  sil  traiisliguranlis  si>oiisi  sccretam  cer- 
nerc  claritaiem.  llinc  cst  quod  Christus  nsccndens 
iii  niontem  ubi  iransfigurari  debuil,  Ircs  tanluin 
discipulos,  Peiruin  scilicel,  Jacobum  et  Joannem 
sccum  assumpsii.  in  Petro  nota  flrmilalcm  perfecii 


Dubeniur.  Tuiic  iniiixa  supcr  dilectum ,  sequetur 
Ai,'nes  Agnum  qnocunque  ierit,  ct  per  itinera  xter- 
iiilalis  cjns  deducta,  de  seternilale  amoris,  seciira 
diccl  :  Domine,  bonum  ett  nos  hic  esse.  Cuin  tlluc 
pcrvencris,  el  bene  libi  fueril,  vide  nc  sis  iinmemor 
mcx  iiifclicitutis,  cum  leneriori  ampiexu  Sponsuin 
slrinxeris.  suscipe  apud  euin  causam  scrvi,  ut  de 
\eslil)uIo  limoris  in  ihalamum  introducatur  amoris. 
Ne  invideas  servo  posse  adoptari  saliem  in  filiuui 
cum  tibi  sufQcial  sponsx  privilegiuin,  ad  iaudemet 
gloriam  Sponsi  Ecclesix,  cui  esl  honor  et  gloria  in 
sa^cula  socculorum.  Amcn. 

EPISTOLA    XXIII. 

AD  N.  AUICliU  SUUIt. 


amoris,  plus  enim  caeieris  Peirus  amavii,  ei  a  firma  B  ^^,<  j^  ^^^^  vUiorum  ,  virtuti»  amore,  et  vamiati$ 


peira  ob  fidci  non  nctse  constanliam  noinen  iraxit 
iacobiis,  qui  inlerpreialur  luclator  sive  supplaitialor, 
liumilitalem  sigiiiGcal ,  qux  et  vilia  supplantat 
per  Minocentiam ,  el  contra  adversa  luclatur  pcr 
paiieniiam.  Per  Joanneni  exprimilur  carnis  integri- 
las,  qiiae  hoc  mereiur  privilegium,  ut  ad  incorruptae 
veriialis  provehalur  secrelum.  Si  flores  istos  de 
Uorlo  voluplalis  decerpsisli  ,  niiris  odoribus  Spon- 
si  graiiain  obleclasti ,  revocasii  abseniem  ,  prae- 
sciilem  fortilcr  leiiuisii,  ct  dixisli  :  Tenui  eum, 
nee  dimiitam  {Cant.  iii),  el  iliud  :  Dilectus  meus 
milii ,  el  ego  illi  {Cant.  i).  Ex  Iioc  in  illum  transfi- 
gurata  el  conliguraia  siMuliiadini  cjus  cavere  debes 
omniinodis,  ut  vullus  lui  amplius  non  sint  in  di- 
vcisa  miitati.  Unilalis  eniin  ei  indcmnitalis  ainalur 
est  sponsus  tuus,  qui  sempcr  untis  el  idcm  pernia- 
nens  co  suspectam  habci  omiieni  varietalem,  quia 
OttUiis  pene  varicias  amica  esl  muiabililati ,  inuia- 
biliias  vanitati ,  vanilas  falsilali,  qiiam  dclestatur 
verilas  Spoiisi  liii.  Ex  hoc  eris  videre  idonea,  quo- 
inodo  rcsplendeat  faciesejus  sicut  soi,  intueri  vesti- 
iiienta  cjtis  sicul  nix ,  ct  a  nube  lucida  obumbrari. 
De  csclcrosi  non  ignoras  le,  sicul  Pclriis  (jui  iic- 
&(jicbat  quid  dicerei,  scis  el  habes  iiiide  facias  Iria 
tubcniacuia  :  Sponso  tuo  uniiin  ,  Moysi  utuiin  et 
Elioe-unum.  Quid  enim  est  Sponsus  luus  nisi  ainor 
ailernus?  Hic  pascal  el  cubet ,  cl  tabcrnaculiini 
habe.u  iii  meridic ,  hoc  esi  in  fcrvore  tuaj  chariia- 


contemplu. 

Dilecto  sao  N.,  fraler  A&am  qiialiscunque  Perse- 
nix  abbjis,  veix  philosophix  studiis  insigniri. 

De  odio  vilioruiii,  de  vtrlutis  ainore,  demuiidanse 
vaniiatis  conlcniplu  charitas  iniperal  iniscere  col- 
loqiiium  cuin  r.mico.  Ainicum  le,  fili  charissiiue, 
dixerim,  non  quia  a  te  amari  mercar,  sed  quia  in 
illuin  charilaiis  sinum  le  colligo,  ctijus  ialitudo 
i.emincm  prjetermitiil.  Cliariiaiis  nimirum  ampli- 
tudinem  mundi  non  supcrai  laliludo.  A  sinu  cl^arila- 
tis  eiiain  iiiimicos  diligere  amicoruiii  coUoctio  uon 
cxiludit.  Nihil  igitur  cliarilale  feiicius,  cui  tamen 
esl  in  vilia  odium  ,  in  liomines  ainor,  in  angelos 
liansilus,  desideritim  in  xternis.  Ilaec  dissidentia 
jnit  ,  disjuncta  compagintU ,  perversa  corrigit,  di- 
ligit  bona  ,  el  oplima  quxque  cuslodit.  ILcc  mihi  le 
vinxil  in  spirilu,  licct  panim  facic  cogiiituni  ,  divi- 
sum  locis  ,  conversaiioue  ailcrum  ,  prufessioiie  di- 
vcrsum.  Tu  eiiim  vivis  iii  sx>cnlo,in  sxculu  militas, 
ego  s.iecuii  rcbus  valefaciens,  iii  tabernaculo  clau- 
slri  Chrislo  proposui  militare.  De  scienlia  aninii 
lo.quor;  nani  le  pulo  sneculum  diligere ,  quem  sx- 
cularibus  vidco  iinplicari  negoiiis,  el  ea  qux  mundi 
sunt  studiosius  actiiare;  ubi  qiiippc  cst  ihcsaurus 
homiiiis,  ibi  esl  ct  cor  ejus.  Qiiid  igilur  miruin ,  si 
laberis ,  qui  labentibus  iniia-rens,  ex  desiderio  co 
impetu  deorsum  iraheris,  quu  vaua  species  reruni 
suos  prxcipilal  amatores?  Amare  cerle  qusp  mundi 


lis.  Moyscs  lalor  et  zclaior  divinse  legis  significal  d  su»',  esl  conteinpsisse  coeleslia,  csl  iniinicuin  fieri 

scicnliain  vel  zelum  discipliiiu)   regularis,  cui  la- 

bernaculum  esl  in  flscclia  scirpea,  hoc  est  in  ira- 

ciabili  el  siiic  nodo  iniquilaiis  conscientia  hiimilis 

cordis.  Per  Eliain  ,  qiii  el  cariie  intcger  fuissc  cre- 

ditur,  et  ab  lletios,  hoc  cst  a  sole  secundmu  aliquos 

iiomen   trahii ,  significatur  vcritas,    vel  cvidentia 

operuin  lucis,  quae  quasi   tabcrnaculum  habenl  in 

cundelabro  excellcntix  virginitatis.  Splendoris  in- 

tuilus  iii  facic  Sponsi  est  prxmium  ct  rcmuneralio 

chariiatis  inlerim  ,dc  dilati    desidcrii  suspensioiie 

langwenlis.    Splendor  et  claritas  niveje  vestis  est 

huiniliiaiis   gloria  Intorim   viliiale    el  exlremitalc 

gaudens.  Obumbralio  lucidae  nubis  esl  et  hic  pro- 

leciio,  et  poslmodum  oraDimoda  liberalio  virginita- 


a;ternorum.  Ab  internis  exsiilat  boiiis  requisitor 
pra^seiitium,  nec  digiius  cstamoreopiliois,  qui  ipsum 
opilicem  operi  suo  praeferre  non  iiovil  :  pr<eferrc 
dico  ,  iion  tantum  raiionis  judicio  ,  sed  elcctionc 
amoris.  Amor  iste  bealuin  f:icil  aniinum,  cum  illuu 
amal  quo  spoliari  non  possit  invilus;  cum  eiiii). 
nil  sil  humana  voluntate  liberius ,  id  soium  noi 
potest  admiitere,  quundiu  habere  vulucrit  qiio  bc;» 
la  ellicitur  illo  fruens. 

Appetendum  cst  igitur,  et  quxrendum  bonuin  ii 
lud,  quo  dum  scme!   investita  mens  fucrit,    iior 
polest  amittere  ,  nisi   volens.   Quod  si  boiii  liiiju; 
invesiituram   mens  beata    perseveranter  tcnuerit 
eiiam  carnis  suae  cum  fucFit  devicta  corrupiio  ,  c 


€85  EPISTOL^. 

snpiia  omnis  r<^pugnaiilia  in  xternain  confert-l  Irans-  A 
iiiim  lihcriatoin.  0  rdicein  iransituni ,  unde  nec 
lil»eat,  iiccliccal  resilirel  Obona  ielornitalis  posses- 
sio,  quse  nonnisi  iribulaiionis  transitorix  prelio 
comparnlur!  0  felicis  pliilosophise  insigne  studinin, 
ubi  cnrpus  omno  mens  iiiliians,  in  superna  fastidii, 
ei  de  servilulc  carnis  qiiam  conlerit,  veram  carni 
Cl  animap  comparal  liberlalem  1  Quid  enim  carne 
moriliiTa  servilius?  et  tamen  ordine  praepostero  li- 
berioris  nalurx  nobilem  spiritum  de  communi  ob- 
sequio  cogimus  famulari.  Interiin  qnippe  in  sxculi 
filiis  ralionis  liumanse  caplivatiir  nobilitas  ,  ut  nii- 
lum  in  niodun<  obscquium  irraiionabile  raiio  carni 
dcfcral,  et  in  obsequiis  carnis  suum  asluta  sit  oiini- 
slerinin  usurpare.  Prudeniiores  quippe  sunt  filii 
liujiis  saeculi  fiUis  lucis  in  generaiione  sna,  quia  ni- 
niirnm  prudcniior  est  ad  maluni  ralio  in  secularibus 
scnsualitati  contra  rationem  supposita,  quam  sil  ad 
bonum  in  spirilualibus  viris ,  in  quibus  est  carni 
suse  jnre  pr^lala.  Quid  igilur  rationc  abuleris ,  et 
Crcatoris  imaginem,  qux  solu  est  ralio,  irraliona- 
bili  ainore  carnalium  obliileras  et  abradis?  Similis 
certe  siinilem  qiiaerit,  el  vix  in  aliquo  rerum  genere 
ha'C  rcgula  fallitnr,  cnm  ad  suuni  participiuni  et 
ad  snam  simililudinem  singula  converlanlur.  Quo 
igitur  paclo  solns  Crcalor  in  honiine  suam  perdi- 
dil  siinilitiidinem,  quain  lam  sibi  dissimilem  defor- 
niilas  iiijusliliae  reddit?  Injusiitiani  sane  dixerini 
ciim,  qui  ad  sclcrna  creatus  esl,  ex  desiderio  re- 


B 


6C6 
EPISTOLA  XXIV. 

AD    MAGISTRLM    PniDeOALON. 

Coiitrajndices  el  jurisperitos  smculi. 

Dilecto  suo  in  Christo  niagislro  Piiidebalon,  frater 
Adam  pauperiiin  Perscnijj  scrvitor  indignii<:,  iinina- 
ciilatam  legeiii  Doinini  opcre  cl  vuritale  Jiisliniani 
legibns  aiitcfcrre. 

Licet  bonam  voliinlatem  tuam  erga  ncs,  fiii 
cliarissiaie,  palain  sii  ex  litteris  tuis  agnoscere, 
evtdcntins  tamen  et  cflicacius  de  lestimonio  ope- 
ris  comprobatur  iniegritas  volnntatis.  Familiariiatis 
cerie  me*  seminarium,  cnjus  per  afrectum,  Deo 
nioiiumentum  prseslante,  copiosa  seges  exuberat, 
non  a  me  faleor  sumpsit  iniiium ;  sed  a  le  polius, 
qui  gratuiio  tuse  liberalitatis  praevenln ,  te  mihi 
prius  incognito,  e(  postmodnm  saepius  seinper  ia 
nierito  ad  obsequii  diligenliam  alactiier  obtuiisti. 
Beneficia  nimiruin,  quse  accipicntiuni  merita  prx- 
volani ,  gratiora  non  immerito  displicalo  merito 
judicaniur  :  et  certe  quj;  de  gratuito  affeclu  pro- 
deunt,  fecundiori  effectu  dignum  est  conipensari. 
Oeneficia  saiie  iila  inlelligo,  quibus  te  mihi  prom- 
ptum  et  alacrem  eshibuisli  in  salulalionibus,  affa- 
bilcin  in  colloqniis,  in  negoliis  familiarem,  in  dan- 
dis  coiisiliis  oITiciosum,  devotum  in  exhibitione  re- 
vereniiae,  humanum  in  obsequiis,  si  quando  in  ho- 
spitio  luo  sim  recepius.  Ilxc  omnia  sicut  cx  abun- 
dantia  cordis  cmanasse  non  ambigo,  sic  non  debeo 
per  viiium  ingratiiudinis  anniiilare.  Ex  bis  sollici- 


niorari   iii  temporalibus,  cor  in  labeniibus  figeie,  C  '"'^''"  '"*  ^^^"''  P-^^ie^^er  inielligi,  me  non  posse 

non  aniare,  quia  meiis  es,  et  utinam  te  nulla  imhi 
raiioiic  praeripiant  aut  locorum  distantia,  ant  diver- 
siias  siudioruni?  DiiTicile  enim  fieri  solet,  ut  diu 
inipgcr  inter  eos  nexns  amoris  permaneat ,  quos 
disjuiigit  in.slilulio,  inleiitio  dividit,  locus  separat, 
disparal  actio,  proposilum  dissimile  variat,  studii 
dissidenlia  cohaerere  non  sinil.  Tu  siqnidera  pro 
amicilia  sseculi  iiiiinicilias  coelesles  non  meliri&, 
loneiis  lutum,  cceno  inhians,  incumbeiis  carnalibus, 
mobilibus  cl  transiloriis  immoia  inente  slabilique 
uesiderio  cohxsisti.  Aliud  mihi  plaiie  proposiluni 
intciilioqne  longe  dissimilis.  qui,  aspirante  Deo, 
visibilia  cuiicla  faslidiens,  de  felici  ct  sola  exspc- 
claiione  gaudco  fulurorum.  Ibi  verx  scienlia:  inful- 


ct  non  poiius  lepulare  nioiestiain  quod  a  vcro  lu- 
niiiie  pcr  interpositam  cariiis  niolesliam  sicut  per 
parieteni  rclardalnr.  Quod  si  objectain  parietis 
molesiiam  repulas,  non  densare  luluni  sed  diruere, 
non  augere  sod  niinuere  consilii  crat.  Certe  ainalor 
acicrnorum  niolestuin  carnis  pari<'leni,  ol  si  di- 
nierc  iion  potesl,  fulcire  refugit.  Non  ei  honorcs 
accutnulal,  non  quajrit  redilu.s,  noii  cibus  ingur- 
gital.  scd  qnod  de  necessitale  exigiiiir,  satagit  lein- 
pcraniius  iiidulgere.  Quam  loiige  cst  hoc  pliiloso- 
pliandi  gcnns  a  dilecioribus  sxciili ,  quornni  deus 
vcntcr  csl,  qiii  quaesluin  exisliiiiant  pielatom,  qni 
dainniiin  ropiilant  iion  pcccare.  Hi  sonl  qiiibus 
virlus  oiieri,  lioiiori   esl   vilium,  qui  paupcrtalcm 


Josn  cfrucis   ignominiain  abhoi  rciiles ,  appetunl  ^  S^'^  ^'•"■''^^'  'I"^'^'  """''*  ^"bielatis  anl  ignorantiao 


florcre  iii  s;cculo,  de  minislerio  saiiclitaiis.  Utinan), 
fili  oharibsiinc,  ab  liis  loiige  lieii  volles,  cl  leiicre 
saiicloruin  itinera  ,  qiia;  a  cruco  non  dubilas  in- 
choare!  In  CiitliCilra  eiiiin  crucis  pliilosopliiaj  no- 
sli:r  nos  magistcr  instiluit,  cujiis  qui  noluoril  sc- 
qui  inagislcriuiii,  oiniiiniodis  iioii  polcrit  oblinerc 
promissum.  Ad  lianc  [iliilosopliiani  te  invilai  aniiiia 
iiiea,  .-iiiior  meus.  Lego  ergo,  et  pcrlege,  el  lelege 
saepiiis  lianc  amoris  epistolain,  iii  qua  eisi  verha 
non  sapiunl  rliciorem,  faucibus  lanien  cordis  lui 
sincerae  dilcclionis  repraesciileiit  saporein.  Valc, 
charissime,  cl  si  toiuiii  quod  logis  iion  peragis, 
volo  lc  lanicn  corrcctius  vivcre  <iuain  vixisli.   Valo. 


caligo  confundil.  Ibi  pleiiac  dulcedo  sapiontix*, 
qnain  nulla  falsilas  aut  amariludo  dosipere  facil. 
Ibi  jiicnnda  senipiterni  veris  tempcrics  cxhaustain 
plonitiidinein  lautiliae  securioris  iiifiindit.  Ad  hoc 
dncit,  hoc  tribuit  divin»'.  legis  pcritia,  qu.-B  coii- 
verlil  aniinas,  non  subvertil.  Juris  hujiis  scienliani 
coloiija  Cisle^cicnsis  me  docuit,  ubi  doclor  et  dajpr 
jusiitiic  Chri^us  de  ccelesiis  jiiris  pcrij|a  suos  in- 
siiiuil  scclatorc».  Voruiii  lu  quia  dc  lerra  es,  alitcr 
sapis,  iiujusque  inaguain  sapientiain  adiiuc  tibi  non 
sapere  nuindana»  sapicnliae  rcquisilio  protcstatur. 
Scd  forlc  jncianliain  repulas,  et  praesuinplioiiis 
iiieu;  arguis,  qiiia  nie  priclcr  iiioreiii  laudarc  vidoar, 
el  le  nun  vcrear  increpare,    Chanias,  fateor,  ^ic 


667  ADAMl  ABBATIS 

loqui  inipcrai ;  el  si  vis  veniam  iinpeirarc  qumn  \ 
postuias,  dabis  ot  ipse  veiiiam  sic  loqiioiiti.  Veriis 
siquidetn  amor  lam  asseiilalionis  cxpers  qiiain  for- 
iiiiiiinis,  sicul  paiparc  noii  iiovii,  sic  nec  parccrc; 
sed  lanio  veheincnliiis  quanlo  coiilidcniius  iiive- 
hilnr|inainicuin.  Igitnr  quisquissis,quoniodocunque 
te  liabcas  ,  cgo  te  pro  parle  niea  non  ccssulio  liili- 
gere,  pro  posse  ineu  id  salageiis,  ut  sil  amoris 
niei  Cliristus  in  caiisa.  0  si  tu  in  nainmam  nieani 
oleiim  initleres,  el  de  luis  profcclibiis  niea!  dilc- 
ledionis  augmenta  pendeienl  t  o  si  virtiili  animi 
tbrcs  operain,  el  inundanx  vanilati  valefaciens, 
posiponcres  conieninenda  !  o  .si  tibi  cssci  ratio, 
qu;c  fidci  radiis  illiihlrala ,  oinne  quod  facil  iii]ii- 
riain  juri,  per  judicii  reciitudinein  leprobaret,  quia 
disloi tum  esi  istud,  ei  a  regula  juris  ei  jcqui  re-  ^ 
siliens  bomines  hominuin  fteri  judices  ,  et  pene 
universos  videri  contra  jusiitiam  conspirasse!  Au» 
ctorein  suuin  judiccm  sinculoruin  suo  jure  spolianl, 
et  ausM  lenierario  cujus  judicium  non  possunt  efTu- 
gere,  niiuntur  jusiiiiam  exlnrbare.  (iide  est  quod 
corpiis  imniundiiiae,  meniein  siiperbiae  jurisdiciioni 
fiubjiciunt,  el  sub  vitiorum  lyrannide  serviunt  mi- 
serabiles,  qui  sub  rege  virluium  poieranl  regnare 
feiices.  Yides  jam  quia  exsulal  castiias,  buniililas 
peregre  abiit,  recessit  jusliiia,  abfugit  fuies,  refri- 
guil  cliarilas ;  el ,  iniquitalis  ubique  siiperabun- 
dante  diluvio,  inlra  domcslicos  coeli  parietes  vcriias 
se  recepit.  Plangenda  nanique  lempora  iioslra,  de- 
lendique  siint  generationis  hujus  bomines,  cui,  coni  „ 
fcre  omnes  periiiam  juris,  vel  qnaerant,  vel  ha- 
boaiU,  juris  lameii  observaniiam  parvipendunl. 
Jiidcx  soecnlornm  nbiqne  injuriam  patilur,  nec  de 
jiirispeijiis  invenies  aliquem,  qui  se  in  coelesli  jam 
exhibeal  advocatiim.  Omncs  si  dederinl,  eliain  in 
inJHSlis  cansis  inultos  advocalos  inveniiinl  ;  solus 
Chrisins,  licet  sit  daior  omnium,  cum  sii  cansa 
ejus  jiistissima,  habere  aliquem  non  inerelur.  Ubi- 
que  sponsa  ejns  opprimilur,  blasphemaiur  ipsc  ab 
omnibus,  paupercs,  orpbani,  viduae,  praeda  divilum 
facii  snnt,  nec  illis,  ant  jiiris  nostri  pcrilia,  aut 
lcguin  subvenit  disciplina,  de  inflanle  scicnlia  soli 
inserviiur  qua^stui,  solumque  ventosa  loqiiacilas 
requirii  commodum  pecuniae  vel  honoris.  Vidcinns 
ad  jurisperilos  dignilales  el  bona  transire  Ecclesiai,  [» 
et  mirnm  in  modum,  cum  eos  sequi  Criici(i.\uin 
pndeat,  usurpare  Crucifixi  p.itriinonium  non  vcren- 
inr.  Exsecraiida  prorsus  abusio,  nt  qiianlo  iii  jiire 
periiiores  exsiilerint,  lanto  invenianlurad  juris  in- 
jiiriam  prompliores.  Verborum  cavillalionibus  po- 
lciites  sutil,  et  docii  ad  subvcrsionem  judicii,  aul 
iinpium  jusiifioare  pro  muneribus,  aul  de  injuslilia 
conviiicere  innocenictn.  Ulinam  lu,  charissimc,  ob 
Jnris  obscrvaiiliam,  qua.'ras  juris  scicnliani,  nl  cuni 
de  aileinplione  juris  jiisle  vixeris,  in  coelesiis  juris 
rcgiiias  offcndcre  confundaris.  Hoc  erit  olcuin  flu- 


PERSENlif:  668 

ininis  mel,  ingererc  de  correciioris  vil»  piofecii- 
bus,  ainori  meo  facere  gaudium ,  qui  propositnm 
habeo  de  sola  animarum  salule  Ixtari.  Utinain  tibi 
dc  appcienda  animi  virtute  sil  slndiu:n,  quod  fa- 
oitc  coniemptum  mundi  parere  consuevii !  Virtns 
quippe  sic  insiiluit  sui  possessoris  animum,  ul  lio- 
norcs  onera  repuiet,  indigneiur  digniiatibus,  me- 
dix>crilatcm  suadeat,  qux  sanctx  cognata  cst  pau- 
pcrtatis.  Circa  hoc  maxinie  viget  virtutis  modera- 
lio,  ul  carnem  compel!al  renuntiare  voluptatibus, 
spirituique  humiliter  ancillari.  Ulinani  stalus  meus, 
paupcrumque  qui  mecum  mililant  studiis  vcrsetur 
vitalibus,  ul  et  lu  gaudeas,  cum  audieris,  qui  hiijus 
rei  notitiam  inquircbas.  Collxtamur  quotidie,  fili, 
raligali  prcssuris  iiigcntibus,  et,  sicut  liabet  se 
miindana  varietas,  multo  discrimini  sutijacemus. 
Tiansfretare  quidem  cupimus,  sed  in  inceriiiudinis 
hujus  pclago  quoiidiana  lempeslas  exoritur,  ei  nis* 
nriisericors  Jesus  inanuin  pix  ereptionis  extcndcrit, 
vix  ad  porium  polerirnus  cnaiare.  Ecce  isla  est 
scicnlia  pcrmaxima ;  iamqiic  dixi  superius  visibiiia 
Isia  nobis  esse  coniempiui ,  qnia  snnt  periculo  el 
b.bori.  Confidimus  lamen,  quia  qni  dedil,  eiiam 
proposilo  miliiix  perseveraniiam  non  negahii.  Ora- 
lionum  nostrarum  petisii  suffragia,  sed  el  rescri* 
piiim  nostrum  devole  et  humiliier  postulasli :  peti- 
lio  tiia  in  utroque  efleclum  obtinuit,  nisi  quod  lil- 
leiae  inea:  forsilan  ad  te  graiiain  non  habebunt. 
Piolixus  enim  el  durus  suin  quod  ulrumquc  lt>- 
cinrem  sulel  oflendere.  nisi  me  apud  ainicum  zcUis 
charilalis  excusct.  Vale. 

EPISTOLA  XXV. 

AD   SA.MCTl    IIARTtNI   CULTORES. 

Piobal  sanctuin  3Iuriiiium  aposlolis  timiiem  eongrue 

dici. 

Omnihus  B.  Mariini  memoriara  pie  veneranti- 
bus  (8),Adau  inier  vencratores  ejiis  exiguus,  Patric 
ejusdem  vestigiis  inbxrere. 

Plerosque  scandalkari  audio ,  quia  Martinumi 
noslruin  parem  aposiolis  canlet  el  glorietnr  Ecclc- 
sia,  quse  Marlini  laus  fere  nbiqne  terrarnm  in  ore 
resoiial,  inaximc  in  illis  locis,  nbi  celebrius  et  de- 
Yulius  ejus  sanclitas  honoratur  :  undc  proposili 
nici  csl  Martini  confutare  xinulos,  oblrectalores 
pcrscqui,  ab  eo  utique  implorans  auxilii  gratiam, 
:>  qno  ille  accipere  meniii  ul  par  essei  el  diceretur 
aposlolis.  Spirilualis  qii<ppe  gralix  virum  donatum 
gloria  aposiolis  parificare  poliiil,  el  procul  dnbio 
parem  fecil  qui  solus  exisleas  incomparabilis  sino 
coinp.iralionesuminusesl,  cujus  paxesuberaionuicm 
sciisiim.  C;cterum  ea  qu.c  infra  cum  sunl  qiiaiiluni- 
libel  ea  nalurx  sua;  dignilas  vel  lioniias  Crealoris 
e\iuleril,  non  relugiunt  paritalis  consorlinm,  et 
qiiia  insliluit  Conditoris  auclorilas,  non  invidct 
cominunio  charitatis.  Quid  igitur  iil  Marlinus  par 
apostolis  essct  ficri  poluil?  An  noii  poluit?  Si  non 


(8)  Ilafc  epislola  exstal  iii  Riblioilieca  Cluiiiacensi      nbservat   inss. 
«mIi  noniinc  saiicii  Odonis  ediu,  ubi  Queiccianus     pracferre. 


codiccs  Adami   non  Odonis  nomca 


669  EPISTOL.C.  «70 

pouiil,   cl  limiiilnis  quibiisilain    cbanguslaiiir  Dei  A  niemi  obviam    processisse  incohimem.  Satis  essct 


ontnipoicnlia.  Ubi  esl  quod  in  Scripluris  Dcus 
omnipolcns  appcllalur?  An  forlassc  oninipoicns 
Dcns  cst,  sed  gralis  privilcgium  qno  donavil  apo- 
stolos.perrectiseornni  scqnacibus  nonvolnit  el;irgiri? 
Si  aulem,  quia  vcrum  esl,  poiuil  faccre  omnipo- 
lcns,  ut  qiii  perfcciionem  evangelicam  bcne  vivenJo 
lcnuerant,  xqtialilatcm  gloriae  qnoqne  sorljnmtnr, 
quid  impcdit  Marlinnm  ne  gradns  aposlolici  subli- 
inilale  donetur  ?  An  quia  ad  promerendam  grali;c 
suiricientiam  non  acccpit?  An  accepit  quidem,  sed 
aposlolorum  invidia,  quod  ncfas  esl  diccrc,  ei  glo- 
riac  consorlium  denegavit?  Qnis  vel  lioc  cogitare 
audeat?  E«.  dicit  fortassc  aliquis,  ideo  Martinum 
non  esse  parem  apostolis  in  gloria,  quod  eis  fucrii 


iangucnli,  ad  lecuperandani  salulem,  non  soluin 
pcrvenisse,  sed  velul  iter  inclioandi,  veniendi  in- 
clioassrt  Martinuin.  lloc  de  Evanlio  avunculo  suo 
Severus  Snlpiiius  proieslatur.  In  apostolis  forlasse 
aliqnis  praerogativam  inartyrii  antcponit  ?  Marlinus 
aulcm  per  cffusioncm  sangninis  marlyr  non  fuil, 
nisi  qnod  tola  vila  cjus  niariyriuin  fuit.  Aposiolos 
ceric,  el  voluntas  el  lemporis  nccessilas  fecit  mar- 
tyrcs,  sed  qnid  proprie  \lidit.  propler  Iioc]  bujus 
gloriac  Martinus  perdcre  debuit,  cui  etsi  leinporis 
necessttas  non  obtulil  gladium  persecutoris,  a  corde 
lamen  ejus  volunlas  iion  dcfuil  passionis.  Non  caret 
gloria  niarlyrii,  qnein  conslal  dcsiderio  niartyrem 
exlitisse  :  alioqiiin  Joaimi  apostolo,  qiiia  vilam  siip- 


inferior   sanclilale.   Unde  lioc  probas,  qnicunquc  ^  plicium  non  exiorsil,  inarlyrii  negalur  gloria,  cum 

liocdicis?  An  inde  sumis  argumenlum,  quia  apo- 

stoli  prius  elecli,  qnod  a  Domino  prsesenie  per  car-. 

nem  vocali,   qnia  aposloli  aniononiasia  ab  eo  sunl 

appellali?    Si  liac  de  causa  Marliniis  est  eis  infe- 

rior,  qiiia  nil  liorumhabnii ;  ergo  infoiior  et  Paulus, 

quia  el  poslerius  ad  fidem  vcnit,  el  Dominum  in 

cariie  moriali  non  vidil,  nec  ab  eo  aposlolici  iiomi- 

nis  imposiiione   honorari    ineruit    sicul     alii,   de 

qnibns   scriplum  cst,   qnia  eos  aposlolos  nominavit 

{Luc.  vi). 

Quod  si  ideo  aposiolos  pra^feras,  qnia  Dominum, 
antequarn  pateretur  in  canie,  proeseniem,  ct  posl 
resurrectioncm    sibi    apparentcin    et   colloqncnieni 


tamen  tesiaiur  Veritas  quod  sit  suum  calicem  bi- 
biiurus.  llunc  procul  dubio  calicem  Martinus  pas- 
sioiiis  bibit,  qui  per  innumeras  incredibiiis  absti» 
neiitix  cruces  scipsum  volunlarie  inacerans,  in  ci- 
nere  ei  cilicio  tesiis  Jesu  invictissimus  spiritutn 
exhulavit.  Si  ergo  Marlinus,  quanluni  in  ipso  erat, 
martyr  fuil  apud  euin  qui  de  volunlatibus  judicat, 
non  habebit  facii  pondus  sanciissinije  elBcacia  vo- 
luntatis,  prxsertim  cum  omnc  hominis  mcritum  iti 
bona  volunlalc  consislat  ?INon  enim  opera  hominis 
nierita  ejus  sunl,  scd  signa  merilorum  ;  quanquam 
et  si  perfectionem  colligamus  cx  operibus,  nemo 
Marlino   prxferlur.  Si   forie  ideo  quis   inferiorem 


videre  menienint,  qnod  cl  muliis  aliis  daium  csl,  c  J"'''cel  apostolis  Marlinum,  qnia  illi   fuerunt  prin- 


quia,teste  aposiolo  Paulo,  visus  esl  plnsquam  quin- 
gentis  fratribus ;  similiier  cerlc  et  hoc  Marlinus 
assecutus  est,  quia  niilli  alii  concessum  legiiiir  ut 
nondum  renatus  videre  Christum  Dominum  mere- 
relur.  0  gloriosam  caihecumeni  nostri  ihlamydem, 
qtia  se  tegi  Chrislus  non  inglcriuin  repulat  [Edit. 
gloriam  repulai] ,  sed  longe  renaii  fuics  gloriosior, 
qiii  Cbrislo  nil  quod  peierel  denegavit  !  Nain  si  qnis 
contendat  de  miraculis,  prairerriinie  :ipos(olos  volit 
in  virluiibiis,  loius  exclanial  crbis  Marlino  lesti- 
nionium  pnebens,  pliira  eum,  imo  in  eo  Clirisluin 
signa  fecisse,  quam  de  aliciuo  unquam  aliqua  scri- 
plura  anilieniica  proieslelur.  Deniquc  si  quis  obji- 
ciat,  quia  in   umbra    Pclri   ponchanliir  inlirmi,  cl 


cipes  popuiorum,doclores  orbis.  fundamenla  liccle- 
sioc  ct  fundalorcs,  primi  eruditores  lidelium,  tan- 
quam  qui  in  ^cbola  Cbristi  leneant  magisiruiis  ca- 
thedrae  dignitateni  :  unde  nec  ratio  palitur  inagi- 
slris  sequari  discipulos,  maxinie  cum  magister  el 
omnium  Doininus  dical  :  Non  est  discipulus  supra 
magislrum,  nec  servui  supra  dominum  suum  (Luc. 
vi).  Quid  igitur?  Quia  summi  Magislri  probibet  au- 
ctorilas  magistro  discipulum  praeferri  ideo  posse, 
negat  posse  acquari.  Allcnde  qnod  sequilur  :  Suffi- 
cil  discipulo  ul  sil,  inqnil,  sicul  magisler  ejus  (ibid.). 
Ecce  discipnlis  magislri  xqnaUlas  non  negatur,  si 
laincii  perfeclioneiu  inagislri  per  imitalionis  slu- 
dium  discipuius  xinuletur.  Cum  ergo  pcrfectus  di- 


sanabantur;  ct  nos  de  slramine  in  qiio  jacebal  Mar-  D  scipuloruni  apostolonun  discipulus  Martinus,  et  gra- 


linus  legimus  frcqiienlcr  factas  fuisse  virlules.Plus 
esl  sane  vile  stramen ,  absente  Martino,  operari 
virtuiein,  qiiam  umbrain  Peiri,  ([uia  siiie  Peiri  prse- 
scntia  noii  polnit  ficri  [iimbrain]  pra*bl.irc  renicdiuin 
iiiflnnanli.  Vcrum  sinc  Cbrislo,  nec  poluit  Petrus 
prajsens,  nec  Marlinus  absens  viriulis  aliqnid  fecit. 
Mira  qntdcin  haec  sunt,  ct  digna  onini  adinirationc 
miracula  ,  vcl  nmbrani  Pclri  siib  ejiis  pra'Sontia, 
vel  in  absciilia  Marlini  palcas  in  quibus  jacncral 
M.iHinus  operaii  niirabilia  ;  scd  longe  inirabiliora, 
et  in  solo  Martino  emincntia  roperimus.  Conli^^il 
nonnunquam  ut,  eo  fcstinante  ad  visilandum  iiil;r- 
niuni  ali(|ucm ,  piiusquain  medielaiein  confecissct 
Uiticiis,  advenientis  virluiein  sensisbt'  .Tgroluin,  ve- 


du  sacerdos  aposloliciis  ,  ct  apostolicis  actihus  in- 
sigiiilus ,  et  in  operalione  signorum  pene  fucrit 
pliisquam  apostolus  ;  quid  inipedit  nt  paritalcm 
gloriie  non  oblineai,  >^iiein  per  umnia  vitx  similitiido 
commendal  ?  Qirid  ergo  ?  Dum  ista  de  Marlino  as- 
scrimus,  snbliinitali  apostolicx  dcrogamus  ?  Absil  ! 
Apostulos  magis  pro  noslra  facultaie  cxtolliinus, 
dnni  ad  eorum  imilatioiicm,  Martini  perfectioncni 
fieri  non  negamus.  Verumianien  eisi  non  sit  eis 
dispar  gloria,  quia  iioii  cis  fuil  dispar  in  vila,  la- 
nicii  secuiiduin  ali(|uid  aposlolica  subliinilas  anlc- 
ceilit  :  prsecedil  sieiit  raiisa  olTeclnni,  sicut  inalci'i.i 
inatcnaliiin,  cl  sicut  piincipium  cst  prins  eis  qii:B 
cx  co  inciio.inl  esse  bunin   Uiide  qtioniam  aposiolica 


671 


ADAMl  ADBATIS  PERSENIiC 


672 


(loctriiia  causa,  ci  maleiies,  ei  principium  csi  fulei  A  per  ccciesiic  siiperiora   discnrrere  saepiiis    videre 


discipliiiae  ci  religionis  iii  palribus,  ul  lioc  dol)ct  el 
potesl  piKferri  oiimibus,  iion  lainen  ideo,  vel  me- 
rilis,  vel  gloria  praeemiiiel  uiiiversis.  Qiio  enim  paclo 
npostolis  paies  non  sunt,  (|ui  similein  aposiolis  vi- 
lam  ducuht,  paria  miracula  f;iciun(,  pariler  judi- 
rabunt,  pariier  regnabuiil,  pariier  unuin  denariiim 
proplcr  unum  unius  vinex  laboreni  liabebunl?Hoc 
solum  inleresi,  quod  in  erogalione  denarii,  iioii  est 
apiid  Palremfamiiias  persoiiarum  acceplio ;  sed 
fiunl  novissimi  primi,  et  primi  nuvissimi  ;  nec  esl 
inler  accipientes  invidia,  nec  jaclaiilia  meritornin. 
Qiioinodo  ergo  Martinum  essc  aposiolis  parein  in- 
vides,  cum  tanla  sil  dispensaioris  veritas,  tania 
accipicnlium  cliaritas,  ut  qui  fuil  in  labore  novis- 
simus,  inveniatur  in  acccplione  denarii  pi-iinus? 
Erunl,  inquit,  novisnmi  primi,  et  jmmi  noviuinii. 
An  ociilus  tuus  nequam  est  {Mattli.  xix),  quia  bonus^ 
est  dispensaior  prxmii,  quia  lale  esl  remuneratoris 
beiieplacilum,  ul  cum  oinnes  ejusdcut  acceplione 
parificenlur  denarii,  primo  tainen  remunereniur 
novissirni,  quam  primi.  Qux  potest  inter  eos  essc 
disparitas,  quibus  par  idemque  denarius  erogalur? 
Certe  quamvis  sit  inter  elecios  dispar  clariius,  quia 
stella  a  stclla  diflerl  in  claritaie;  est  tamen  in  di- 
spari  ciaritale  par  gaudium,  cuni  sii  Deus  omniu 
in  oranibus.  Quod  si  omnium  cieclorum,  quanlum- 
libet  mcrilis  ditTeranl,  ca  esl  parilas,  ul  unu>iH 
idcmque  sit  omnibus  in  consuminalione  charitalis. 


B 


consucvit.  Non  est  igiliir  lixreticuin  conlileri  virum 
aposloliciim  per  omnia  ad  .'>po'-toliea'  parilatis  coii- 
soriiiim  sublimari.  Qui  ergo  ex  ignorantia  Marliiii 
nieriiisdcirahii,  inlucalur.logal  ct  discal  Dominuin 
iion  soliim  de  aposlolis,  sed  ciiam  aposlolonim  imi- 
t:iloribus  dixisse  :  Volo,  Paier,  ut  ubi  ego  sum,iltic 
sil  et  minisler  meus  (Joan.    xii).  Quid  est  ubi  ego 
suni,  nisi  qnalis  ego  sum  ?  ac  si  dicat  :  Volo  ul  ad 
siinilituilinem  [Edii.  acqualitalem]  gloriai,  quam  ego 
liabeo  per  naturam,  perveniaiil  niinistri  mei   per 
gratiain.  Inde  scriptum  est  :  Cum  apparueril,  similet 
ei  erimus,  quia  videbimus  eum  sicuti  esl  (/  Joan.  iii). 
Quid  igitur  an  soli  aposioli   ininislri  Cbristi  sunt? 
An  non  Chrisii   minister  ei  Martinus,  el  ipse   inler 
perlectos   perfeciissimus?  Si  ergo  ministri  Cbrisli 
Cliristo  in   gloria  similes  sunl ,  el  per  hoc  parcs 
siint,  quo  pacto  inter  minisirus  Christi  paritus  esse 
non  polest  ?  Quod  si   aliqiiis  ex  invidia  Marlini  ti- 
tulos  derogal,  corrigaiur;  alioqiiiii  polens  est  Deus 
Martini,  in   Martino  inirabiiia  fuciens,  ukisci  san- 
clum  suum,  el  teinerarix  assertioni  finem  imponerc» 
prseseriim  cum  sil  libi  nietior  pia  dubitalio  de  oc- 
cultis,  quam  liiigiosa  conteniio  de  inceriis.  Vene- 
rare  itaque  de  cseiero  Murlinum,  qui  ei  hacienus  » 
aiit   ignorando,   aut  invidendo   dclraxeras  :  et  ne 
diflitearis  apostolis  parem,  qucm  eiiam  Chrislo  esse 
noii  dubitus  in  gloria  similem,  si  taiiien  veruin  tibl 
dixisse  vidctur,  qui  ait  :  Similes  ei  erimus ,  qnonium 


iii  visione  Conditoris,  in  aBternilaie  iinpiortalilalis  C  videbimus  eum  sicuti  esi  [Ibid.).  Hic  iniervenlu  Mac- 


gaudiuin,  quid  pulas  glori^e prx  cxteris  Martinus  ob- 
tinuit,  queiii  apostoloruin  vestigiis  inhxrenlciu  per- 
feclio  aposlolica,  virtulum  prxrogaliva  ,  sigtiurum 
potcnliii,  prae  cajieris  illustravii? 

Quod  si  ea  qux  prosecuius  suw  asseriioni  morum 
iion  sufticiunt,  jain  deinde  proponalur  aliquid  ex  quo 
manirestnm  sit  perfcclioni  apostolicx  non  imparem 
esse  Marliiiuin.  Ccrle  Spirilus  sanclus  aposlolis  el 
aposloiorum  imitaloribus  dalus  esi;  scd  eo  m«do 
quo  supor  aposiolos  venil,  nunquam  vel  raro  im 
aliquem  sanctorum  descendil.  At  qui  super  aposlo- 
los  visibililer  in  igue  apparuil  :  se  quoque  visibili 
specie  et  potentia  in  globo  igneo  super  Mariini  ca- 
j»ul,  dum  sacrarnenla  oHerrel,  ostendit  :  qui,  eisi 
Turiis  ioqui  linguis  quiu  necesse  noii  erat,  Maniiio 
lion  coiitulit  ;  ila  lamen  singuiaris  flamma  diviai 
anioris  ignivit  eum,  ut  el  vivens  in  corpore,  per 
cordis  charitatcm  tolus  igneus  esset;  cl  postquam 
niigravit  a  corporc,  aliquoiies  totus  igneus  visibili- 
ter  apparerei.  Uinc  csl  qnod  Trojano  Sacionensi  epi- 
scopo  in  igne  ostensus  est,  cl  ad  exseqnias  Pelagix' 
mairis  Aredii  abbaiis  globus  igiieus  totam  illustrans 
ecclesiam  de  ccelo  venil,  clumanlibus  encrguinenis, 
ad  defunctoe  exsequias  pervonisse  Marlinuin.  Non 
dissiniiliter  Gregorio  Turonensi  cjus  reiii|uias  in 
Novam  basilicuni  inferenti  apparuil.  Brachio  elium 
vir  qiiidam  oratoriuin  iiigredicns,  globuin   igneum 


D 


liiii  opus  esl,  ut  qui  Cliristo  similis,  ac  perlioc  non 
dispar  esse  apostolis,  apostolice  vivendo,  Christum 
imitando,  Christo  donunte,  pronieruil,  nobis  adhuc 
in  dissimililudinis  regionc  viveutibus  inipelrct  ve- 
niam,  reducal  ad  graliam,  pratscnlet  ad  gloriam , 
qtiam  cuin  Chrislo  habet,  a  Cbrislo  qui  vivit  el  re- 
gnal  in  sa^cula  s.iccuiorum.  .Anicn. 

i<:pistola  XXVI. 

AD  R.    ABBAffcM  DE  VEKNUSIA  (9). 

Jnformat  eum  de  pcenileiilia  seu  dc  confessione. 

Domino  et  amico  suo  venerabili  R.  abbali  de  Ver- 
nusia,  fralcr  Adau  omniuin  moiiachorum  niinimns, 
eis  in  Vernusia  vernare  floribus  quos  noii  vilioruiu 
flamiiia  dcdorcl. 

Rogasli  me  siepius,  amantissimc,  ut  de  poeniien- 
lia  tibi  aliquid  scriberem,  quod  me  fateor  facturum 
proraisi.  Vcrum  duin  vires  pensarem,  duin  metirer 
ingeniuin,  poenilcie  mc  coepil  obligationis  mex  ct 
siiscepli  oiieris,  quod  porlare  non  posscm.  Eiigebain 
iiiagis  siqiiidein  in  defeclu  ineo  verecundiam  paii, 
quain  sub  imposiia  sarcina  pcriclitans  tenturarie 
iiicurrero  praesumpiionis  discriinen.  licce  tii  pro- 
posito  meo  impune  obvias,  quieli  reniteris,  iiiensu- 
lam  cogis  exccdere  :  dumque  rerum  italura  non 
liabet,  de  vena  tenui  speras  alUuentiam  /luenlorum, 
ei  rcs  quidem  quam  poslulas  uiilis  esl  valdc  et  nc- 
cessaria,  niajor  quam  ineLs  conatibus  conveoiat , 


(9)  Vcrnusia,  ofdiitisSanctiAugusiiniDionaslctiuni  iu  diocccsi  Biluriceusi, 


673 


EPISTOL.E. 


674 


exigiiilali  auicrn  me»  »imisi1i(Ticilis  ei  ardiin  siipra  A  n"'''  correclione  dignum  &it  invenimus.  Niiiic  if,iiur 


niodiini ;  veriimlamen,  oratile  Chrisloque  largieiile 
aiixilium,  ajigrcdiar  loqui  quod  nescio,  docere  iii- 
cipiam  quod  iion  didici,  confidens  qiiod  vires  quas 
iinperiiia  dencgal,  el  obcdicndi  Iiir.inlilas  ,  et  tua 
cliaritas  cl  l;ir|{a  Dci  bcniguitas  minislrabunl. 

IJniversitatis  Condilor  sicul  unus  esl  omniiim 
Dominus,  sic  unam  fieri  voluitomnium  servilutem. 
Hebclato  ilaque  ex  lippiiiidine  peccaii  humanx  ra- 
tionis  oculo,  cum  jam  non  sufficerel  creatura  visi- 
bilis,  el  per  substanliam  carnis  fieri  voliiil  ul  pa- 
Iriaui  spiriliium  jiingercl  corporum  patriae.  Ui  ulram- 
qiie  in  unam  rcmpublicam  ordiuaret,  qui  hujus 
reipublicx  giibernaior  existcns  el  dominus,  sic  su- 
perna   conlcmpcravit  infimis,  ui  siiperioris  palriac 


qiiia  primum  regis  nostri  ediclum  audivimus,  ad 
tonanlcm  in  Clirislo  Dei  sapieiiliam  fide  cuciirri- 
mus,  quanti.sqiic  siibjaceal  inalis  vila  noslra,  ipso 
nos  docente,  diUi(  imiis.  Qiiid  rcstal,  nisi  ul  ciirari 
valeat  langiior  uoster,  poeniienliae  remcdiuu»  assii- 
mamus?  Uiide  qnia  naufragium  passis  loquimur, 
qiiid  sit,  ubi  sit,  qualiter  inveniri  possil  porliispce- 
niienlia!,  qiianlum  Deus  donaverit  dispulemus  ? 
Pa-niteiuia  cognosccnlis  seipsum  dolor  est  aiiimi, 
qui  cum  emendalionis  proposilo  plangil,  et  persc- 
qiiiiur  quidquid  in  sc  Deo  iiovoril  displicere.  Dolere 
iiiinirum  non  polest,  nisi  is  prius  ex  vcra  sui  co- 
gnilione  sibi  ipsi  viliierii?  Vilescere  non  potcst,  nisi 
noverit  se ;  se  nosse  non  potest,  nisi  ad  biccm  ve- 


divitias  terrcnis  coinmunes  faceret,  et  patriae  infe- B  nerit;  ad  lucem  non  veuiel,  nisi  Dei  sapientiam, 


rioris  inopiam  dc  siiperioris  abundantia  relcvaret. 
Majestas  igitur  imperatoria  de  coclcstis  aulae  subli- 
ntibus,  ad  su.nc  dumiis  inftiriora  descendens,  locum 
vidcliccl  hiimanse  babilalionis  pro  tribuuali  carnis 
assiimpl»  rcsidens  ,  iria  proponil  el  propuni  facit 
edicia. 

Primum  ediclum  esl  sapienlia;  secundiim  csi 
poenitcntia,  tcrtiuin  csl  gloria.  Prinium  proposuit 
bominem  assumendo ;  secundum  inier  homincs  prx- 
dicando,  tcriium  hoiniiics  juslificando.  Ediclum  sa- 
pientise  sonuit  de  nube  carnis,  cdictum  poenilcnlix 
de  visceribus  intoiiuit  pieiatis,  cdictum  gloriae  pro- 
mulgal  ampliludo  divin^je  charitatis.  Egrediainur 
jam  iii  f  £teas  Scripiurarum,  si  forie  audiamus  ibi 


hoc  esl  Christum  vitae  humana;  speculum  et  fide  et 
imitatione  sccutus  fuerii;  sed  iiec  sequi  polest,  nisi 
liberum  arbilrium  praevenerit  graiia  Redemploris. 
Uespectus  ilaque  gratiae  generat  in  corde  humilita- 
tem,  humiiitas  dolorcm.  liumilitas  quippe  est  vir- 
lus,  qua  homo  verissima  sui  cogniiione  sibi  ipsi 
vilcscil,  cui  coiitrariiim  operaliir  superbia,  per 
quam  borno  supra  se  clatiis,  dum  propriam  excel- 
lentiam  iiiordinate  diligil,  majoreni  sc  quam  s!t 
ntentitur.  Dulor  iiaque  cordis  quo  poeiiiiet  hoiiiiuein 
qiiod  peccaverit,  punil  iu  honiine  quidquid  a  veri- 
latis  linea  distortum  reperit,  et  ferens  in  maiiu  siia 
radium  illustranlem,  de  respectu  gratiac  miserenii» 
ccensiim,  per  omnes  angulos  cordis ,  sedulus  ma- 


.  . 

propouentes  haec  edicta  prsecones.  Edictum  sapien-      ''l'*  persecutor  discurrit,  nec  solum  portat  secum 


liae  pioponitur,  cum  Cbrislus  Dei  virtiis  et  Dei  sa- 
picntia  Mariae  per  angelum  minliatur.  Edictum  poe- 
niteuiiae  prumulgatur,  dum  vcritas  mendacis  muiidi 
maliliam  argueiis,  hiimanum  genus  ad  poeiiitenliam 
exhortalur.  Pcenitentiain,  inquil,  agile,  appropintfua- 
vit  enim  reguum  calorum  (Matlli.  jii).  Jam  per  sa- 
pienliam  illustratis,  jam  pcr  poenitenliam  emen- 
datis,  ediclum  gloriae  niullifariae  inculcatur,  cum 
miraculorum  opcratione,  corporis  resurreclione, 
gloriosa  ascensione  Dei  gloria  manifestissiine  dc- 
claralur.  Primo  veiiire  sapienliam  oporliiii,  quae  el 
muiidi  sapientiam  faluam  faceret,  el  humanae  menti 
suas  lenebras  iiidicarct.  Hanc  itaque  ex  vesiigio  se- 


radiuin  cogniiionis,  sed  el  stimulum  compunclionis, 
el  malleum  contritioiiis.  Dolor  nimirum  poeuitenli» 
circa  animae  vulnera  inorem  medici  gerens,  primo 
corpungit,  secundo  conlerit,  lertio  ungit.  In  pun- 
gendo  acuitur,  iii  conterendo  nialleo  ferii,  in  uii- 
gendo  emplaslrum  apponit.  Primo  ergo  compun- 
clionem,  secundo  conlritionem,  leriio  devoiionem 
operatur.  Vidcamus  qtiibus  jam  stimulis  cordis 
punctio  sive  compunciio  (iat.  Poeniieniia  cerie 
triplici  aculeo  cor  pungit,  ul  non  simpticiler  puugi, 
sed  couipungi,  hoc  esl  ex^omui  parte  pungi  dicalur. 
Primus  estpudor  oriens  ex  considcrata  tiirpiiudiiie 
operis;  secundus  anxietas  quara  parti  oflensa  miil- 


qiiiliir  prima.  Dum  cnim  sapientiae  inflantis  typus  j)  liplex  Crealoris ;  terlius  formido  pcenx  infernalis. 


expclliliir,'mciisquc  ad  luccm  divinae  sapieiitiae  se- 
ipsani  conspicil,  jam  nimirum  in  tiirpiludiiiis  suae 
usu  cunfundiiur,  (|iiu:  se  nntc  male  meiiens  pul- 
cbram  sibi  so  luenliehalur.  E\  lioc  jam  sibi  displicet 
<]use  male  sibi  placci  primitiis,  ci  cogiiat  cradere 
turpiludineii),  qiiue  nobiles  iiiiiiuinali  cordis  oculos 
ofTendii;  lioc  displicere  esl  pcenilere,  poeiiilerc  cor- 
rigi,  corrigi  csl  juslilicari,  justificari  esl  ad  gloriam 
reparari.  Supieniia  iiaque  humini  suum  laiiguorcin 
dcmonsirat,  demonslraliim  poeiiitenlia  cural,  saiia- 
tum  et  salvaluin  gloria  in  saluie  conservat.  Lux 
s.^^pienii;^  cor  illusliaiis  est  Clirisli  iiuitatio,  diim  in 
Clirisii  iniilaiioiie  taiiqtiaiu  iii  speciilo  vil.TR   iioslrae 


Coiifunditur  ergo,  quia  turpiter  egit;anxie  dolei, 
qiiia  bcnigniialcm  Dei  male  vivendo  exacerbavii ; 
eiqiiia  inalorum  ultor  est  Deus,  vehemeuier  expa- 
vesril.  PutasTie,  eiicietur  sanguis,  nisi  tot  sliinuli 
cordi  allius  infigantur?  Sanguinem  puncli  cordis 
iiiiellige  laciyoKis  appareiites  in  oculis.  Peunat» 
suiit  lacrym;e  isfc,  nil  iii  se  habentes  carnalis  pon- 
deris  miro  divinae  sapieuliae  artificio  slatim  de  corde 
ascenduut  ad  ocuios,  et  de  oculis  volant  ad  cce- 
lum. 

Vis  viuere  quod  volant  ad  coeium?  Regem  saecu- 
lorum  atleiide,  qiiid  dical  :  Gaudium  est,  ail,  «rj- 
gelis  Dei  supei  uno  peccatore  pcenileniiam    agenle 


vulnus  coiispicimus,  quid  iu  nobis  repreheusibile,      {Luc.  xv).  Quam   iinpeiuosa  esl  aqua  de  abysso 


075 


ADAMl  ABBATIS  PZRSENIiE 


676 


corilis  crumpens!  uno  eo<lemquc  roomenio  animam  A  tionis  imbrc  compluU  exorilur.  Ecce  de  Viona  lerra 


Ijvat,  oculos  rigat,  coelos  pulsat,  Ixtifical  angelos, 
spoliat  inferos ;  quia  ,  sicut  pcr  coinpunclionis  ia- 
cryinas  fl.imma  diviiti  amoris  accciidiiur,  sic  flam- 
mae  inTeri  cxsiiiiguuntiir.  lliijus  ilaque  fluniinis  iin- 
fciusl.x^tificatciviiatcinDci,  dum  beali  civcssupernx 
ierusalem  poenitenlium  lacryinis  delcclantur.  Adeo, 


fruclus  opiimus.  Frutlus  hic  veriLiiis,  est  verax 
confessio  criminis,  confesslo  esl  voliinlaria  ei  verax 
accusatio  animi  el  peccalorum  ordinala  manifesialio 
in  facie  sacerdolis;  voiunlaria,  non  tormentis  ex- 
torla ;  ordinala  ,  iil  fial  cni  debet ,  et  de  qiiibus 
debet.  Illi  laiiliim  coiifiieri  debes,  qiii  in  rebiis  liu- 


inqiiuin,  iii  petuosus  est  lorrens  coinpunctionis,  iit  ^iismodi  supcr  te  acceperit  poicsiatrm,  vel  cui  ipse 

Deuiu  coininoveat,  auimae  sordes  amoveai,  ei  1111-  periiiiserit.  Ttia  enim  conrueri  debes ,  non  aliena 

giiani  moveai  ad  cordis   accusationem,  ad  peccali  percala,  et  ea  simplicilale  qua  le  focisse  comme' 

exprubralioncm,  ad  oris  confe.vsionein  in  faciu  sa-  nioras,  nil  cx  falsa  bumiiilaie  adjiciens,  nil  e\  fal- 

ccrdotiii.  Cerle  lacrymse  istae  amarae  sunt  et  dulces,  lari  jiisiiiia,  vel  ex  inordinato  pudore  sobtrabens. 

«ipcr  hoc  cflicaces  :  amara>  sunl,  in  quantum  eas  Timtrale,  non  irreverenler ;  huiniliier,  non  superbe; 

cxtorqiict  vehementis  doloris  violenlia;  dnlcessiiiil,  simpiiciter,   nnn  jactaiiter  ;  niodestu  ,  non  proca- 

in  quantuin  ex  eis  speralur  indulgentia.  Sic  sic  iie-  citer;  privaiim,  non  publice ;  sacerdoti  luo  tanium, 
cesse  est  ut  antidoto  amariiudinis  sanelur  veneniim  "  non  cuilibct;  coram  Deo,  non  roram  'lominibus  est 

e\  parle  deloctationis.  Vidisti  quid  sit  aclus  coin-  conlessio   facienda.  Quocirca  de   qnibiisdam  scri- 

punclioiiis,  vide  et  malleuin  conlritionis;  utruinqiie  ptiun  est  :  Quia  peccatum  suum  sicul  Sodomoe  prce^ 

liinor  esi,  sed  ex  diverso  respcctu.  Timor  inilialis  dieavertt»l.  non  abuonderunt  (hai.  iit). 

acus  csi,  sed  malleus  esl  limor  perfeclus.  Acus  ini-  Molandum  iria  genera  csse  conrilcntium.  Confi- 

lialis  tiinoris  pungendo,  cor  ad  sanitatetn  aperit,  c(  lenlur  quidam  non  habeiites  proposiluin  dcsistendi 


saniem  insani  luinuris  emillil;  inalleus  auiem  con- 
irilionis,  diiin  cor  peniliiu  mundo  mortuum  reddit 
cum  proposilo  non  peccandi,  etiam  amorem  inundi 
in  coide  occidil.  Initialis  itaque  limor  in  corde  gc- 
ncrai  udium  inali,  ci  ex  parie  amorein  boiii.  Perfe- 
clus  linior  facii  cx  iniegro  contemnere  mundum, 
ei  toto  desidcrio  seqni  Christum.  Qualuor  sunl  iri 


a  peccatis;  confitcnlur  qiiidem  aiii  proposiiuni 
emendationis  habenlcs,  sed  cum  lonipus  tcntationis 
advcneril  ininime  persistenlos ;  confileniur  terlii, 
qui  se  quidcm  a  peccaiis  rontiiierc  proponunt ,  e» 
pcr  auxilium  gralix  propositum  ad  fiiiem  perdu- 
cunl.  Eorum  qui  sine  proposiio  emendaiionis  sunl, 
alii   propriam  iiiiqiiitatein    in    lanluin  ditigunt,  ul 


quibus  peifeclus  anior  consisiit ,  scilicel  odium  nolinl  a  peccaio  desislere,  etiainsi  possinl;  alii 
peccali,  conteinplus  niuiidi,  contcmplus  sui ,  ainor  quldein  veilent  iniquilatem  deserere;  sed  consuetu- 
-.1!..  rv-r    I  ■.•  ir  ..        :-m_:.  -i:„..  „ (jjne    pcccati ,   quasl   inviii   relinenlur    in  peccali 

obleclaiione.  lllj  miseri,  isti  iniserabiles;  illi  rnor- 
(ui  Lazari  cl  scpiilii  morlc  el  scpuiiura  signali,  isli 
viventes  sepiiiti  sunl,  qiii,  ctsi  quia  invili  porlant 
lapidem  nialx  consuetudiiiis,  sub  lapidc  lamen  vi- 
vun(  pcr  desiderium  liberaiionis.  Illi  diflicilliine 
liberantur,  pro  eo  qiiod  exasperant  in  sepidcris. 
Exasperare  in  sepulcris,  esl  teneri  in  profnndo 
morlalis  peccati,  cl  tamen  conieninere  snscitari. 
llli  facilius  el  frequenlius  rcvocaiitur,  quos  ctsi 
vinciens  calcna  consuetu:  voluplaiis  fortiter  ad  in- 
teritum  Irabit,  ct  fragilitas  nalurx  prociivior,  quia 
ad  malum,  ad  inortcm  conipellii,  fieqiienier  laincn 
ad  cor   rcdeuiil.  Saepe  posl  tergum   respiciunt,  si 


solius  Doi.  Initiuli  liniori  suQicit  odisse  pcccalum, 
diligcre  bonnin;  coiiteninere  aulein  Qiunduni,ab- 
negare  seipsum,  nonnisi  cordis  est,  cujus  omnis 
grossitudo  malleo  perfccti  limoris  est  atlrita,  ut 
dicere  veraciler  possit  :  iliin  vivere  Chrisius  esl,  el 
mori  lucrtnn  {Philipp.  i).  El  iteniin  :  Cor  contriiuni 
et  humiliatum,  Deus,  non  despicies  {Psal.  D;  qiiia 
conleritiir,  comniinuitur,  el  redigitur  in  pulvcrem. 
Tunc  cor  in  |)ulverein  inalleo  coniriiionis  redigilur, 
quaiido  prursus  doposito  (umore,  boino  se  vere 
lutuin  exislimat  el  fateiur.  Pulvis  cst,  sed  qiicfii 
iion  projicil  venliis  a  facie  (eiTX.  Pulvis  esl ,  iti 
quem  spiiit  Jesus,  cl  saliva  sapicnlix  salutaris  liti- 
nieciat.  Pulvis  isie  de  coelo  pluvia  devoiionis  iiifun- 


ditiir,  ne  vcnio  diabolici  lurbinis  aliquatenus  agi-  D  fone  respec(um  gratia.'  ejiis  qni  cducit  vinctos  in 


(elur.  Devo(ionis  eniin  lacrynix  dc  coclo  miiiI,  qiiia 
non  cx  puleo  exlrabnntur  tuinoris,  sed  ex  niibe 
desceodunl  amoris.  Pulcns  esl  titnoris  compunctio, 
nubes  amoris  est  devoiio.  Idco  nubcs  est  dcvotio, 
quia  pluil,  ei  umbram  facii;  pluil  irrigniim  sttpe- 
rius;  unibram  ne  ural  seslus  facil.  Irriguum  supe- 
rius  es(  in  lacrymis ,  quas  scindil  devota  mens  ex 
inagniludine  anioris.  i4^^tus  es(  concupiscentia  car- 
iiis.  i(;itiir  poslquam  nicns  fueril  inilialis  timoris 
acu  peiforata,  et  posdnoduin  pcrfecii  timoris  malieo 
couiiiiinuta ;  (ertiu  irrigui  supcrioris  imbribus  irri- 
gala,jain  snper  se  venienlcin  bibens  iinbrem,  ge- 
r.cral  berbani  opportunam.  Qiiid  csl  lioc?  siatiin 
viriias  dc  icrra  cordis  idco  fructuosi,  quia  devo- 


for(iluditie  sun,  aliquatenus  mereanlur.  (Jnde  et  iii 
ipsis  flagiliis  posili,  nnilla  bona  pleruinque  faciunl, 
operibus  misericordise  insisiunl.esuricnlcs  pascun), 
nndns  vestiiint,  bospites  colligiint ,  indigentibus 
olTicia  liiiinanil:itis  iinpcndnnt :  a  Deo.  lam  precilnis, 
qiiam  operibus  implorantcs,  iit  peccala  sua  qmu 
iiiinis  diligunl,  quibus  carnali  voluptale  contra  con- 
scieniiam  siiam  adbaeserunt,  pro  ijuibus  ad  iiiorlciti 
se  pertrabiscunt ,  qua;  pcr  se  nidlalentis  descrere 
possunl,  «livina  laiidein  inspiralione  destcra!  E\- 
celsi  muiaiiune  per  vcram  poeiiitenliain  convcrsi 
rclinquunt.  Diceiidum  csl  ibtis,  quia  regnum  calo- 
rum  vim  patilur,  el  violenli  diripiuut  illud  {Malth. 
xi);e(  quia  in  rcvinceiida  consuetudiiic  pravasum- 


677  KPiSTOL.i:.  678 

ii.a  violciilia  opiifc  est.  Qui  eiiim  iiialc  blniiilieiililmi;  \  pcregiimiin  prlus  el  liospitem  inlra  se  per  p«ii- 


illeccbris  viiii  iiiferrc,  Dco  aiixilianlc,  iioiucrinl, 
p<ileruiU  qicindoquc  pcr  Dei  grnliani  ail  poeoilciiti:e 
reiiicdium  dc  piofiindo  iiiii|uilalis  eniergcre,  cl  re- 
dire  in  gratiani  Palris  iniscricordiaruin,  quinoii  viill 
niortem  peccaloris,  sed  ul  convcrtatur  e(  vivai. 
Alioi]iiin  si ,  quod  absil !  cos  cornputrescentes 
iii  stercoribus  suis  liora  inorlis  invencril,  eis  nti- 
qiin  el  pro  cis  dolendum  esl ;  quoniam  hinc  male 
cxciinles,  mah  invenient,  el  quos  diulius  ad  poe- 
iiiicnijam  Dei  pictas  exspeclavit,  non  conversos 
durius  sevcrilas  divina  coiidemnahit.  INou  coiiri- 
d.-in(  omnino  in  bonis  operibus  quse  vivenles  in- 
ler  eliam  sua  ipsa  flagilia  raciunl;  quia,  elsi  iiul- 
ium  bonum  irremiineratnm,  Xamcn   non  omiic  bo- 


lenliaui  colligiinl,  qiiia  se  coelesli  mcdicinx-  sannn- 
dos  offcrunl,  sed  vehcmcnler  argnendi  sunt,  qnia 
lam  cilo  a  piigna  desistunl,  anna  rejiciunt,  Jcsium 
quem  suscepcianl  a  se  l.im  irrcverenlfr  cxi>elliii)i, 
sanata  per  paMiiicmiam  vulnera  ciispid«;  inii|uiialis 
rcdiviva;  lonfodiiir.l,  valentes  uiiquc  dicere  n»m 
Prophcia  :  Putruerunt  el  corruDtw  sunt  e'iCiUrice$ 
mece  n  facie  'tnsipieniice  mea;  {Psal.  xxxvii).  Igitiir 
nil  prorueriinl  eis  lamenta  praicedenlia,  nbi  rcpli- 
caniur  pcccala.  Recnrrant  ad  foiilem  miseiicordi;!;, 
innoveiil  laincnla  poeniieiiti:c,  lanto  amarius  itige- 
inisccnles,  quanto  Dci  gralam  snperbius  irrilasse 
noscunlur.  De  caciero,  omiiem  lociim  snspcctnm  ha- 
boant,  fivcntuum  occasiones,  temporiim  opporluni- 


niim  merilum  esl  ad  salulcm.  Undc  bonoruin  qii%  B  lales  rormidcnl,  nnlli  xlati  se  credant,  omni  stutiio 


fecerunt,  aul  in  vita  sua  a  Deo  rcceperunl  lempo- 
ralcm  rctribulionem,  aul  si  post  morlem  reservata 
sunt,  iion  eriint  qiiidem  remunerabilia  :id  saliilcni, 
sed  ad  aclerux  pocnx  aliquanlulam  miiigaiio- 
iicm.  \x  illis  qiii  in  vila  sua  de  bono  opcre  qiind 
feccrunl,  receperunl  mercedcm  suain !  Rccepeiunl 
autcm  mulli,  aul  in  salule  corporiij,  aul  in  doiio 
sapienlix  litieralis,  aiit  in  diviiiis,  aui  in  qiiibus- 
Jibel  aliis  snccessihus  lerrcnse  et  (ransiiorix  fclici- 
(atis  :  qusc  etsi  teinporalia  sinl,  et  bonis  lanlisque 
cominunia,  lamen  ab  aelerno  cl  Justo  Deo  miseris 
morialibus  concedunlur.  Diximus  aliqua  de  his  qua- 
rum  voluntas  in  lanlum  captiva  cst,  ul  malx  qui- 


consortia  devitcnl,  aspcclus,  rolloqnia  personanim 
quas  peccali  sui  coinpliccs  hahcre  consnevcrnnt ;  in 
cibis  el  polihus  leiicanl  modum,  inagis  insislent(:S 
operibiis  charitatis  qiiam  amplificationibus  lerrens 
facultaiis.  Hoc  modo  polerunt  sanan  vulnera  eo- 
rum,  qu£  sunt  eis  lanlo  pcriculosius  innicia,  qiianio 
deleclalionis  loxicalse  cuspide  sacpius  ad  irrilalio- 
nein  mcdici  iimovata 

Vonientluin  csi  ad  eos  quorum  esl  compunctio 
efficax,  confcssio  vcrax,  propositum  perseverans. 
Ex  occasionc  islorum,  dc  confessione  plenius  ageii- 
dum.  Sacerdos  vicem  Christi  lenens,  cum  videril 
saucium  secus  viam,  iinn  perlransire  miserum  iin- 


<1cin  consueludinis  palianlur  tyraniiidem ;  suam  la- ^  miseiicorditer  dcbet ;  sed  Samarilani,  hoc  csl  Je 

....  .  .     .  *-<  -w,        .  .w,  .... 


men  rogani  mulari  in  melius  voliinlaiem,  id  esl 
quodam  modo  volenics,  duni  el  vcllcni  nolle  qiix 
cartialiler  voUint,  et  taineu  carnali  voluntati  vim 
inferre  non  volunl.  Sed  quid  diccndum  est  dc  illis 
qui,  ctsi  inalam  voluntatcm  omnino  se  gcrere  no- 
runt,  vclle  tanien  corrigcre  nohint?  qui  in  latitum 
proprias  lcnebras  diligunt,  ul  non  soluin  non  vclint 
corrigi,  sed  nec  velinl  habere  voluntaiem  hoc  vo- 
lundi.  Talis  volunlas  diabolica  cst;  diabolus  enim 
non  soluni  non  habel  Tolunlatem  boiiam,  sed  nec 
vellet  habere.  Verumtamcn  cum  hoc  in  diabolo  cor- 
rigi  non  possil,  corrigi  polest  homo,  qiiandiu  vivit. 
Mutel  volunlatom,  cl  inveniel  gratiam;  imo  ipsani 
voluntalem  per  graliam   iminutari  oportet.  Verum 


siis,  gesdi,  vocc,  officio,  affeclii,  debet  practendere, 
et  osiendere  viscera  miscricordia*,  se  coapiare  vi- 
vuni  scmivivo,  olcumque  vulncribus  instillare;  et 
cum  utrumquc  sit  necessarium,  oleo  priinitiis  de- 
inulcenda  suni  vjlnera,  ut  cum  se,  ob  levitaiem 
olei  experli  tractabilem  vulneraliis  exhibiierit,  posl- 
niodiim  infundi  securius  vini  austcritas  possit.  De- 
bet  ilaqiie  sacerdos.  id  est  cuslos  animariim  cxi- 
siens,  pocniicnlom  benignc  suscipcre,  diligcnter  de 
modo  cnnfessiowis  inslnierc,  spe  venise  confover2, 
Ecci;  olcuin,  pcr  cujns  Icviiaiem  peocator  altrahi- 
lur,  ne  vel  timorc  pavefaclus  relugiat,  vcl  pudore 
confusus  conliteri  qn.ne  feceral  cnibescat.  Instrucn- 
('.um  cst  diligentor  (juid   sil,  qiiantum   valeal,   qno 


cum  sinc  gratia  boni  cssc  non  possumus,  non  esl  D  ordine  faciemla  sit  confcssio,  siquidcin  dcbet  esso 


tamen  culpandus  Detis,  si  graiiam  nohierit  elargiri. 
Si  mali  suinus,  culpandi  sumiis;  si  buni,  laiidamli 
ininime,  quia  a  nobis  non  sumns  qnod  boni  suinii'^. 
Laudandus  est  Deus  de  bono  noslro,  non  cnlpaiulus 
de  inalo ;  nos  econira  de  malo  culpamli ,  sed  <le 
boiio  minime  laud.indi,  quia  n  nobis  maluin  qtiod 
suinus,  a  Dco  aiitem  quidquid  boni  iii  nobis,  vel 
liahere  possnmus  vel  hahumus.  Jam  ad  ilhid  conri- 
iciitiuin  genus,  <iiii  cum  ciucndalionis  proposilo  ad 
juilioium  sacordolis  acccdiinl,  sed  in  eodem  projio- 
siio  iion  (ifrsistiint,  aniniiim  revoceiniis.  Laiidandi 
sunt  isli,  quia  hene  incipiunl,  quia  contra  diaboliim 
arma  assiiniiint,  (iui  vitiis  suis  certaincn  indioiiiit, 
qui:i  cum  diabolo  conflictum  inveniunt,  quia  Jcsiiui 


in  cordc  gemitus,  iii  ore  singultus,  in  oculis  flotus. 
Dcbci  esse  in  contritione  cordis  malorum  omniitni 
recordatio,  in  labiis  accusalio,  in  proposilo  emen- 
dationis  salisfactio.  Debet  verc  poenilens  buiniliior 
et  vcraciler  conliicri  Chrisli  vicario,  hoc  est  sacer- 
doli,  quod  fecerii,  modiim  quo  feccrit,  qiioiies  fece- 
rit,  nbi  et  qnanilo  feccrii.  Si  dc  luxnria  agitur,  in 
quem  sexum  dcliquerit,  ciijns  professionis,  aul  or- 
diiiis,  aui  logis  fiicril,  por,  aiil  cum  iiiia  dcliquoril. 
Ilac  omnia  a  discreiis_in  vcra  confessionc  coivsido- 
randa  sunl;  et  cum  iiiulla  sinl  peccaiidi  genera,  ex- 
priinendum  est  pecoati  genus,  ct  uiriim  sil  cx  igno- 
ranlla,  aul  cx  inlirmitaio,  aul  iiiduslria  pcrpeira- 
luin.  De  modo  peccandi  dicendum  esl,  quia  eiium 


C79 


ADAMI  ABBATIS  PERSENLE 


G80 


in  'laiiirali  luxuria,  qiia  sohnnmodo  inlcr  conjnges  A  "Inif"  (Ieni<]no  preiii  cnpidiiaic,  an  solins  voinpia- 


licila  esl,  moilns  exsecrabilis  esse  potosl.  Noiati- 
duin  est  liic  (|iiia  liixuria  alia  non  nalnrnlis,  cl  per 
lixc  omnino  iion  liciia,  aiia  naturalis  ct  iliicita,  alia 
naluralis  el  licila.  Turpe  ({iiiduin  esl  loqiii  <lo  l.ili- 
bus,  seil  lurpius  csl  laiiu  operarl.  Si  non  facercnt 
lioinines  qnae  lurpia  essenl,  el  omniiio  rcprelicnsi- 
bilia,  nec  nos  repreliendore,  nec  dc  turpibus  tnrpia 
lorjui  oporlorel.  Nunc  aulein  (nrpissiina  opcra  ho- 
minum  incorrcpia  iclinquere,  lurpc  quidem  csl , 
qnia  Deo  oilibile  est,  el  quia  graluin  esl  Dco,  idoo 
pnlclirum  hiiniani  operis  lurpituirmem  rcprehensio 
iiihus  qiiibus  possiinius  einendare. 

Luxuria  ila(|ue  iioii  nalnralis,  ct  idco  illicila  in 
pari  sexu,  vel  in  sexu  dispari,  cliam  inter  conjugcs 


lis  amore  consenseril  ad  pcccatnm.  Uxc  oninia  in- 
qnirere  ad  discrctionem  pcrlinel  sacordotis.  Con- 
literi  hnmiliter,  dislinguere  snhliliter,  emcndare 
saluhriicr,  ad  conlrilionem  pertiiiel  c  mfiientis. 
Non  enim  siiiricit  iimotescere  medico,  uhi  dol<'as, 
ant  quoinodo  langncas,  nisi  niorhi  caiisam  ei  lan- 
gnoris  elTicaciam  manifesles.  Jam  exposiiis  \iilneri- 
hus,  sapienli  inciimhit  inedico,  ul  olouin  inlundal 
et  vinnni,  circuiniigct  niedicainentuin,  inipon.it  iii 
jnmcnliim,  ducal  in  slabiilnm.  Oleum  est  misericor- 
dia  Df],  qufp  dolorein  poenitenlia;  per  spcm  veniae 
Icnil.  Vinnm  est  aiislcrilas  divinoe  jiistiliio,  qiiK 
peccata  luillatenus  inulta  dimiilit.  Olcum  infundi- 
mus,  ciim  Deum  tanlae  misericordiic  dicimus,  iit  ex 


memhris  iion  ad  hoc  concessis  ahuli  :  naiuralis  el  B  jnsiilia  cjus  comiiiissa  mala  puniri  oporleat.  In  hoo 


illicila  in  scortationibus,  natnralis  el  licila  in  con- 
jugibiis,  si  lamcn  consucUnm  modiim  lcneant,  si  in 
lioc  ipso  modum  cuslodiunl,  si  loco  et  tcmpore 
mulii.Te  infirinitalis  dehiium  solvaiil.  Non  enim  quia 
aliquo  modo  licel,  slaliin  omnimodo,  omni  loco, 
oinni  tampore  liccf.  Observandus  esi  locus,  ne  sa- 
cratus  sil ;  tempus  quoque  gravidi  venlris,  tempus 
separalionis  praescriplum,  lempora  qnoqiie*qnibns 
esl  diviiiis  observanliis  insisiendum;  quae  omnia  si 
iiiter  conjugatds  ncglecia ,  valde  reprelicnsibilia 
stinl,  el  offeiidunt  Deum.  Quid  puias  offensae  cril, 
si  exerccantiir  in  aboininabili  luxuria  scortalorum? 
pro  modo  iiaqiie,  loco  ei  tempore  de  lacio  juilii^an- 


esl  oicum  quod  verc  peeniiens  aeternaiilcr  non  dam- 
naJur;  in  hoc  vinuin  iiilellige,  quod  necessc  cst  ut 
perpelraia  iniiiuilas,  aul  hic  lemporaliter,  aut  posJ 
moriem  graviicr  puniatur.  Ilorrendnm  est  enini 
incidere  in  manus  Dei  viventis.  Mclius  esl  cnim  ul 
mala  lua,  duin  vivis,  tu  ipse  pui^ias,  quain  ea  post 
moriem  divinx  nliioni  reserxes.  Si  lu  pnnire  vo- 
lueris,  ipse  ex  miscricordia  parcet  :  non  enim  jii'.ii» 
cabit  bis  iii  idipsum.  Si  maiis  luis  parcere  vis,  ipsc 
ex  iuslitia  districtius  puniel,  quia  maloruin  non  est 
amalor  Deus,  sed  ulior.  Post  infusionem  olci  ol 
viiii,  vulnera  alligantur  :  lunc  medicaincnla  tir- 
cumligantur,  ciiin  propositum  vita;  meiioris  assu- 


,dum  est.  Cumque  rebns  semper  illicitis  haecetiim      niiiur,  Jumenlum  in  quod  levaiur,  esl  adjnioiin 


:id  augmenium  iitii|uitatis  adjnncta  fuerinl,  debet  in 
auclorcs  spiritualis  judicis  pia  severitas  acrius 
commoveri. 

Vcrumtamen  in  omnibus  judiciis  anieponenda  est 
misericordia,  el  qui  propriae  iniquitatis  est  con- 
scius,  in  sua  debet  peiisare,  el  meliri  inGriniiaiem 
alierius,  ne,  dum  manu  minus  discreise  seveiitatis 
de  fragili  vasc  ruhigo  abraditur,  vas  fragiie  penitus 
contcratur.  Sic  oleo  vinum,  sic  vino  olenm  vicis- 
sim,  et  teniperate  miscendum  est,  ui  nec  sola  olei 
Icitas  per  moiliiiein  remissionis  limorem  evacuet, 
nec  vini  ausieritas  per  exacerbalionem  lerroris  ni- 
miam  venix  lenitatem  elonget.  Niimerus  quoqne 
inquirendus  est,  tantoqne  puniri  dehet  districlius 
malnm,  qnanto  fiioril  .Scepius  repeiiium.  Jam  in  sexu  D  diinissi  et  afllicli    vullus   verecundia,    lestilicato 


m 
gratijp,  quo  pcr  profectuum  varios  gradus  defeiidi- 
tur.  Siabulum  in  quo  ponitur,  est  proprix  hnmili- 
latis  ntilis  recorJalio,  qux  pr.¥teritx  fclicitatis  im- 
niemurem  animum  esse  non  patitur. 

De  caetero  sacerdoti  minisierii  sui  clavihus  uten- 
dum,  ut  ei  quem  vidci  educi  divinitus  dc  lacu  fxcis, 
fesiinet  aperire  Ihesauros  salutis.  Claves  istx  duo} 
sunt,  scilicet  judicandi  scienlia,  el  potestas  ligandi 
el  solveiidi.  H«  sunt  claves  regni  coelornm,  qiia 
collalce  sunt  Petro,  et  cuilihet  sacerdoti.  Dehei 
ilaque  jiidox  spiriiiialis  diligcnler  audire,  et  exami- 
nare  prudenier,  siibiiliter  agere,  ul,  qnanlum  pos- 
sibile  est,  cognoscat  aninuim  et  proposilum  con- 
filentis.  Intc-pres  nimiruin  conlritionis  est  gemilny, 


ha;c  esl  hahcnda  discrelio.  Iiiquiratiir  iitrum  cleri- 
cus  anl  laicus  fuerit:  si  laiciis,  iilrum  liber  ab 
uxore  necne ;  nam  si  personas  a  lege  lori  liber?e 
sinl,  restat  ut  pcccalum  sil  simplex  furnicaiio,  inler 
consanguineos  et  afrines  incesius.  Bapius  vero  est 
qiiando  viin  iiiferiint  caslilatis  prxdoiies,  plnsquam 
adullerinm  iiiter  religionis  cujuslibct  professores, 
Si  de  clerico  agilur,  iuqiiirendurn  est  cnjus  ordinis, 
utrura  diaconus  vel  sacerdos;  laiito  enim  quis  ina- 
gis,  vel  minus  deliquit,  quanlo  eum  saqri  minisierii 
dignitas  inagis  vcl  minus  sanclilali  addicit.  Iiiqui- 
ralur  itidein  de  muliere  uirum  conjugala  (uerit  nn 
1:011.  ulrum  virgo  vel  vidiin,  utrnin  volum  conlinen- 
tiai  fecerii,  utrum   habiluai   relij^ionis   habuerit. 


proinissionis  sponlane;e,  humilis  ad  omnem  satis- 
faclioncm  subjeclio,  certa  sunl  indicia  verc  poMii- 
tcntis.  Cum  igilur  sit  in  corde  ad  Detini  coiitritio, 
foris  appareant  signa  conlrilionis  ad  homincm. 
Coiiuiiio  vcro  omnino  esse  sine  charitale  nou  va 
kt.  Jam  manifeslum  osl  hujus  per  graliam  suscila- 
Luni  esse  interius  peccalurem,  consecutum  veniaiii, 
quia  charitas  operil  uiultiludiiiem  peccatoruin.  Dc- 
niqiie  scriptum  est  quia  quacunquc  hora  ingemuei  il 
peccator,  de  peccato  salvus  erit.  Perpendens  ha;c 
judicis  scientia ,  suspendal  judicium  ;  inlerira  ti- 
meat  infcrre  sonienliam,  ubi  tantam  iniraii  potest 
Dei  inisericordiam,  quia  non  esl  nrctandum  saiis- 
faciionis  iii]'iiictoe  vinculum,  quunlam  niisericordi- 


m 


EPlSTOLiE. 


m 


icr  absolvli  divinae  bonUas  plelaiis.  In  rauliis  enim  A  los  inierius  p«rgraiiam  Del ,  solTant  et  ipsi  per 


t!e  l>ei  rnisericordia  prjesumenilum  esi,  pneseriim 
cnni  qnis  lolo  corde  converli  cognosoiUir  ad  cusn 
qoi  juslifical  imiiiiini.  Hbi  quippe  Spiriius  Domiiii, 
il)i  libcrlns,  uiti  liberlas,  nulla  ncccssilas  :  uudc 
Veriias  in  Evangelio  :  Si  Filius,  ait,  vos  libeTaverity 
vere  liberi  eritis  (Joan.  viii).  Quid  igilur  \n  bujus- 
hiodi  poeiiiieniibiis  non  liaheni  sacerdoles  polcsia- 
lein  ligandi  ei  solvendi?  Tii  dicis  quia  ligandi  non 
ginit  pcr  salishclionis  iuiposilu!  necessil;ilcm,  quos 
Deus  el  a  vinculo  peccali  absolvil,  ct  dcbilo  pcen* 
aiternK  per  vcran»  cordis  conlrilioncn) ;  .S(;d  i'erum 
quid  sacerdoiis  aucloriias  solvii,  si,  ui  asseris, 
conlriti  vcre  cordis  cbaiilas  quitlilict  iniiiuitatis 
tincnla  rupit?  Si  ergo  sacerdos  nii  ili  liKai.  aut 


poieslatem  ministerii ;  qisos  autem  6<:ilvant  ,  soluioa 
sci.iMt;  pro  solutis  habcanl,  solulos  pronuntient. 
Solvant  denique  a  nietu  poense  ,  quos  absolvii  cba- 
ritas  a  vinculo  cnlpx.  Hoc  est  cnim  sacerdolcni 
solulos  osleiidere  ,  quos  pcr  se  dignaiio  divln.e 
piet.itis  absolvil.  Deiiiquc  Dominns  pcr  se  L:izaruin 
ad  viiani  rcducit,  per  6c  de  sepulcro  suscitaium 
educii;  sed  aposiolisresusciluii  ct  educii  soluiionem 
indicit,dicens  :  Solviteeum,  el  tinite  abire  (Joan.  xi). 
Prodieral  quippe  vivl/icatus  ,  ft«d  lainen  ligaius 
instiiis.  Trcs  sunl  institae  qtiibns  iij^antur  niortui, 
cti;un  poslquam  fuerint  a  Deo  invisibiliter  suscitali, 
inrainia  scilicet,  quan»  pccc.^ndo  publice  crudeliier 
negieiermit ;  horror  gelieniix,  quam  diim  ee  me- 


solvit,  ubi  sunl  clavcs  quas  .nccepit?  iVidetur  etiain  g  ruisse  iion  ambigunt,  relaxatam  sibi  jicr  contrilio- 


oris  confessio  superflue  fieri,  si  anie  confcssionem 
constat  per  solam  cordis  contriiioiicin  peccaia  di- 
iiiilli.  Quod  autciii  diniitiantur  in  compunotione, 
lestatnr  Psalinisia  dicens  :  Dixi  :  Conftiebor  ad- 
vertum  vie  injuslitias  meas  Dominu ,  clc-  (/'««/. 
XXXI.)  Non  ait,  conlessioncm  feci ;  sed  de  facicn- 
da  confessione  in  corde  contrito  dclibcravi ,  ct  tu 
inisericors,  remisisli  impietaiem  peccati  mci ,  ci 
illud  quod  supra  posniiniis :  Quacunque  hora  in- 
gtmuerit  peccaior  de  peccalo  suo ,  $alvut  eril 
{Eiech.  xxxm).  Frustra  ergo  saccrdos  qu.Trilur, 
frusira  peccalor  confilctur  ,  fnisira  Cbristi  sacer- 
doiibus  ligandi  etsolvendi  potcslas  datur.  Sed  cccc, 
si  sola  cordis  contritio  peccata  diluere  crcdiiur, 
cur  confessio  oris,  tam  corpore.quam  corde  faclen- 
da  jubelur?  Intcrim  cnim  oris  confessio  poenitenii- 
bns  diciiuressc  neccssaria,  ut  qiii  tempus  liabens 
fonfiicri  ,  ncglexerit,  indutgentiam  peccatorum 
consequi  omnino  non  possil.  Ecce  qiioinodo,  iiou 
«na,  sed  multiplex,  solvat  nodos  e]us  qui  omninm 
liabetscicntiam.  Dicendum  est  itaque  quod  conlri- 
tio  cordis  peccata  diliiit,  et  lamen  oris  confessio 
facienda  sii.  Si  quseras  quare  facienda  sil  confessio, 
cimi  sufficicns  sit  peccala  delere  conlritio  ,  rcspon- 
deo  tibi,  qnia  pr.xceptuin  C£t  ul  fiat.  Si  pracceptnm 
est,  obcdirc  lencris;  si  tcneris,  clnon  obediasciim 
possis,  conicmnis  ;  si  cont*!mnis ,  supcrbus  es ;  sl 
supcrbus  es,  libi  resistit   Dcus,  quia  alta  a  longe 


nem  ex  nimio  pavore  diffidunt;  sacrameniorum 
pariicipaiio,  qua  se  indignos  injustiiiam  operando 
feccrunt.  Prima  inslila  solviuir ,  dum  tcstimoiiio 
saccrdotis  cjus  medicatur  conversio  ,  qiii  infamis 
aulea  in  populis  habebalur;  secunda  soivitur,  dtun, 
sacerdole  docente,  quaiiia  sit  verae  coiiiriiionis  elli- 
c.icia,  promissae  spei  sola  solviiur  solaiio,  aniari- 
tudo  in  spirituale  gaudium  commutatur;  lerlia 
solvitur,  dum  sacerdos  vere  contritum,  vere  cmen* 
daium  ad  sacr.imeDta  accedcre  ndu(  ialiter  exhor- 
taiur.  Ligal  qiioquc  ,  dnm  doctrina  religionis  dili- 
gcnier  infurmat,  ne  ulterius  dissolutus  per  vana 
dcsidcria  clHuat.  IIoc  inndo  soivit  et  ligat  judcx 
ccclcsiasticiis  poeniientes.  Eos  aulem  connieiiles , 
qui  pluribus  qiiidem  criminibus  involuti,  minus 
compuncti  inveniuotur  ,  foriius  ligare,  foriius  cun- 
dignac  satisfaclionis  Tincuiis  arclarc  debet.ut  quod 
minus  eflicit  dolor  cordis,  saltem  supplcal  labor 
carnis.  Potest  quidcin  doior  rontriti  cordis  sudicere 
ad  omnem  emendaiionem  ,  eiiam  sine  laborc  cor- 
poris,  sed  uunquampotestsufHccrc  laborpOBnitenti» 
exterioris,  si  oronino  derncrii  dolor  cordis.  Ci:m 
2uiem  poeniteniia  sacramenttim  sii;  sacrameiitum 
Tcro  sil  invisibiiisgratiac  visibilis  forma  ;  bic  vero 
pa^nitentiao)  agerc  dicitur,  qui  el  rcm  sacramenii 
haijct  interii^  in  coropunclionc  corJis,  ct  sacra- 
menti  speciem  visibilem  foris  reprxsenial  in  lubore 
satisfactionis.  De  salisfaclionc   vcro  dicenduin  est 


cognocens,  non  nisi  humilia  respicil.  Quod  si   eliain  ^  quod,  secundum  modos  peccatorum  el  diversilalcs 


pra;oepti  causani  reqniris,  hiiroiliiaii  liiai  salis  csse 
dehueral  Dei  cognoscerc  voluntalein  ,  non  inqtiiicrc 
rationem.  Ideo  ergo  piaccepit,  quia  sic  voluil;  idco 
voluil,  quia  sic  noljis  expcdire  cognovit  ;  unde  ncc 
similiifcT  prxc<>pii,  sed  eliam  in  pracccplo  islo  reinc- 
dium  spirilualc  noslrae  saloti  conslituit.  Qiiarc  hoc 
volnerit  Dcus  ,  ut  in  hoc  pitecepto  salutis  nosliac 
snmmam  poncrct,  sicut  est  non  credcrc  pcrniciosnm, 
ita  inquircrc  prujsumptnosnni.  Voluil  quippc  Dcus, 
ntquod  pcr  se  agit ,  iii  cordc  iiirundcmlo  graliam 
compunclionis,  inanifeslum  fiat  viccs  suas  agcnli- 
bus  in  Ecclc^ia  per  coufcssioncm  oris.  Quarehoc* 
1)1  vitlclicoi.  niysleiioruio  calesiiijm  dispensatorcs, 
rcciorcs  animaruin  ,  saccrdotes  quos  noverinl  solu- 
riinuu  CC\l. 


pcccaulium,  tnensura  salibfactionis  imponenda  esl : 
quod  discrciioni  rclinquitur  sacerdotum,  in  cujus 
rei  discretionc  etiam  ligandi  ct  solvendi  habent 
poleslatcm,  dum  poeniicnies  ct  satisfactionc  debila 
ligaiit,  et  ilcrnm  solventcs  de  pocnilontia  aliquiJ 
misericorditer  rclaxant.  Sunt  ct  alii  ligandi  el  sol- 
vendi  modi.dc  qaibns  nil  ad  prsesens  pcrtinel ,  ut 
ciiRi  nnalhematis  vinculo  stringitnr,  el  ilcruin  ab 
codein  viucub  per  saccrdol:ileia  indulgcnliam  libe- 
mur.  Sed  de  his  hactenus. 

Ca.'terum  de  pocnitcnlia  inulla  dioenda  craiit, 
qua;  nos,  aut  causa  brevilalui  ominiintis,  aul  for- 
lasse  ideo  quia  ad  prosequendum  siiiguia  ijigcnli 
wfQcientiam  non  hab«aruus.  llociaiucn  nossovclira 


685 


eos,  qu)  pocniic.tcm  susci|)iunt  |)luribus  irrclilutn 
criniinibus,  non  possc  pccniierc  de  uno,  dum  per- 
durat  in  aiiis,  quia  Deits  iilius  satisfacliotieni  non 
npprohat,  qui  uriuiii  diiiiiiloiis  ,  iii  aiiis  per&cvcrat. 
Ut  igitiir  dignc  Doo  salisfaciat,  coiWllcatur  de  siii- 
giilis,  et  diiniltal.  Miliiibus  eiiain  illis  coiistitulis 
ofTiciis,  q\ix  siite  pcccalo  ngi  non  possuiit,  et  ex 
qiioruin  occasionc  niiilla  flagiiia  pcrpelrala  sunt , 
(iicendum  cst  quod  dignos  poenileniix  ri-ucliis  fa- 
cere  non  possunt,  nisi  peccali  dilTcrentes  oniri.i, 
mutent  vilam.  Peccala  seincl  exposita  liumili  con- 
fessione,  el  congrua  salisfaclionc  jiixt:i  jtidiciuiii 
sacerdolis  ntultata  ,  iion  sunt  ulterius  in  cun- 
fcssione  repclemla  ,  nisi  rausa  humililalis  volucrint 
qui  conriiciitur.  Suleiil  tamen  abrenunliantes  sx- 
culo  hubitumqiie  religionis  assumeirles  in  ingressu 
monasterii,  omncin  vilain  suam  spiriluali  pairi  pcr 
ordinem  humilitercxplicare.  Pwnitentibusin  extre- 
rois  non  est  injungpnda  satisfactio  ,  sed  innotescen- 
da.  Incendiai-ii  et  homicidx  dioecesani  cpiscopi  sunt 
judicio  reservanili.  Sunt  ct  alia  mutt:i,  el  forte 
necessaria  ,  qiM^  saluUritcr  scribi  dc  poeniientia 
possent;  sed  lixc  iiitcriin  libi ,  Patcr  vencrande, 
suiDcianl  ,  usqueqiio  uberioris  fontis  libi  venas 
aperlat,  qiii  einitlit  fontesin  convailibus,  qui  sitien- 
tC8  jusiitiain  polataqua  sapienlix  salntaris.  Snscipe 
itaque  miuiusculum,  el  conira  magniluqiins  rusti- 
canum  exciisa  scrinonem,  sciens  profccio  quod  non 
multum  ciiravi  de  niiore  verborum  ,  aut  de  subiili- 
tale  senieniiaruin,  duminodo  aiii]iiaienus  viderer 
implesse  prumissum. 

EPISTOLA  XXVII. 

AD  COU1TISS.VII  CARNOTENSEU  (10). 

Ad  rerum  mitudamrnm  conlemptum,  el  Del  amoretn 
eum  iicceniiit. 

Nobili  cotnitiss.-c  Carnotensi,  dilcctiss^mx  snx  in 
Chrisio,  fiaior  Apau  pauperuin  Persenix  scrvilor 
indi|;nus,  saiutoin  iii  Do:iiino. 

Poslqiiam  ,  charissima  ,  disressi  a  lc  ,  corpore 
quideni,  qiii  iioii  discederc  cordc  polui,  recordatus 
sum  sa-pitis  lti:c  lilicraiis  bencvolentix,  qux,  paruin 
licet  cogniitim,  cnm  lanto  tamen  gaudio  mc  sus- 
cepil.  Teuaciicr  inhxsit  animo  iila  tui;  devotionis 
alacrilas,  qu.x  pia  qiiadam  vloleiilia  lecum  rcnio- 
lari  eliani  pcr  bidiium  me  cocgit.  Veniuiit  in  nien- 
lcm  dulcia  verba  ainicitix  novella-.colloquia  quibus 
ronlerebamus  pariter,  de  peceati  o  !'io,dc  conlonip- 
(11  nuiiuli,  dc  virtulum  studiis ,  de  sernionibus 
ScripHirarum,  de  sanclorum  exemplis,  de  ctfilcstis 
vii;e  g.uidiis  appeleiidis.  H*c  snnl  qux  per  totum 
fcre  lii  'iium  illudconturtinus,  ct  e\  his  de  le  spein 
incocpi  liubere  et  concipere;  quod  ulinam  mea  de- 
sidoria  non  fraudentur.  Hac  igilur  xmulaliono 
succciisiis,  dccrev!  dileclioni  iti.c  scribere  aliquid, 
quo  le  fl  I  appctitum  illius  rei  admoneam,  qii.-c  sola 
quod  salus  sitopcralur.Est  cerleinJesu  sola  salus 
cl  sumina,    quam    facilc  obtinel    verus  vanilalis 

(iO)  Alioiam,  Lu.lovici  VII,  Francorum  regis  , 
fihaui,  Tlitolialdi  vi.liiam,  niino   1191    iii  ol)Sidione 


ADAMI  ADnvTIS  PEllSKNl.fis  CSt 

\  huinaiix  conteniplus.  Failas  quippe  graiia,  e(  van» 
est  sxcuii  pulcliritudo,  umbra  esl  ievis  el  fugax, 
noclurnoque  sninnio  similis  figura  vanitalis  trans» 
itorix,  i|ux  sola  poiesi  illudcre  dormienti  :  veniin 
vigilans  animiis  hujusmodi  phantasias  oon  patitur; 
quippe  qucin  instituil  ratio,  fides  illuininal,  sollicitaf 
timor,  movet  charitas,  spes  extendil,  glorix  cccles- 
lis  pulsal  ainbiiio,  pia  puuperum  compassio  cruci" 
figil.  Sic  dirigitur  mciitis  aspcctus  iii  Jesum,  et  io- 
tenia  in  veruin  lumen  intelligentix  aciM ,  dum  a 
sc  cxculit  soinnuin  fallacix,  insanix  non  adnrittii. 
Somnus  sane,  et  soinnia  vanilates,  et  insaniae 
falsx  pcnes  le  abiindant  copiosius  ,  scilicet  luxus 
opiim,  pi-eiio.sarum  veslium  pompa,  fastus  honoris, 
siipcifluilas  vestium  ct  sumptuum  ,  cihoruin  accu- 

B  raia  exquisitio.  Tanlarum  devoratio  delicianiin, 
lanla  epuloruin  frequentia,  alti  sanguinis  tanta  no- 
bilitas ,  tanta  ubsequcntium  niultiplicitas ,  tanta 
rerum  prosperitas,  lantis  morum  rerumque  dis- 
pendiis  conquisita  laudis  humanx  vanissiina  vani- 
t:is,  qux  oinnia  semper  fere  voluptuosx  camis  ille- 
ccbrisfaniulanlur.  Nolo.obsecro.irasci  vera  dicenti 
anitco,  quia.etsi  veritas  odium  paril,  non  id  taineii 
agil  intcr  eos  qui  sanctx  charitatis  vinculis  astnn^ 
gHntur.  In  odium  viliorum  sanclus  amur  seinper 
ignescit,  el  loquilur,  et  in  illos  invehilur  niagis, 
qiios  niagisdiligerecoinprobaliir.Ainicorutn  parcere 
vitiis  adulatio  est,  non  dilectio;  iiec  tam  ainiciiiam 
quam  inimiciliam  sapil,  non  redarguere  qiios  ania- 
inus.  Felicem  plane  le  dixerim,  amabilisque  Jesiis 
desideratissima  visionc  dignissiinani;  si  pro  amori» 
ilKusabocuIiscordispulveressupranoaiinatos  abcge- 
ris,  ui  videasclarius,quam  charius  valeas  adamarc; 
pulcher  esl  enim  et  desiderabilis  aspeclu  :  speciosus 
forma  prx  filiis  hominum  ;  qui  cum  sil  <  Splendor 
glorix,  et  oinnis  pecie  elegantior(Ps(i/.XLiv),>  nihil 
niinus  habei  in  plenitudinc  boiiilatis  quam  in  per- 
fectioiic  splendoris,  tam  bonusquani  puicher,  lani 
speciosus  quain  pretiosus,  tam  paticns  quain  sa- 
piens,  tamhumiiisquam  sublimis.  iii  ipsuin  respice, 
iii  ipsum  iniende  ,  ad  ipsum  extenuerc,  tende  ad 
ipsuni,  et  qnidquid  ad  ipsum  noii  pcrtinct,  corde  et 
.tnimo  desercre  ne  cuncteris.  Amotoluxu,  resecalis 
superfluis,  parcimonix  meias  ingredere,  sobriuinque 

ry  iininergc  spiritum  divinx  lorrenlibus  veritatis. 
Verum  hanc  cbrictatcm  non  hauriunt ,  nisi  quos 
s&nclx  mediocrilalis  amor  insobriat,  oec  Mcdiaio- 
ris  inerclur  gloriam,  cui  nicdiocrilalis  modcranlia 
non  medeiur.  Medicinalis  parcimonix  sludio  et 
clapsx  viix  damnuin  restiluilur,  ei  quod  de  vila 
rcmanct  ne  pcreal  providclur.  Mediocritas  autein 
non  rccedil  a  medio,  eiiam  modum  non  deserit, 
dumqite  Moderaiori  Sicculorum  inhiat ,  Mediaiori- 
que  Dci  el  hominum  Christo  inhxiet,  omne  quoJ 
ullra  cilraqiie  supcrflntl  exsecraltir.  Mon  hic  lonj;i 
vestiiim  tracius  matroiiarum  pe  lcs  iinpediunt,  ucc 
pulveris   cuncilali    turbinibus     oUcndunl    iniuilus 

A(  oneiisi  defiincli ;  vel  Caiharinam.  fili.im  Kadiilli, 
Claromoiilis  apiid  BcHovaccnses  comilis. 


685  EPIS 

ociilorum.  Ubi ,  iiiqnani ,  regnal  mediocriias  ,  non 
tle  ptipillunin)  prxdiis  aiigenlur  prxdia,  iiec  pnrlitx 
rtiieraiilur  niinaloriis,  quibus  corpora  vasa  slcrco- 
rum  adorneniur.  Non  paliiur  nicdiocrilas  ut  de 
exactionibus  vidiiaruin  etjuoruin  slraiiienta  iiD|)lta- 
lerci  anibitiosior  apparalus  :  non  paiiiur  de  spoliis 
pauperum  ingurgitari  ventris  ingluvicin  ,  ncc  guhc 
irrilaincnla  es  cibo  conquircre  iauliori.  Non ,  iii- 
qnnm,  p2li(ur  sancla  mcdiocrilas  illa  dari  histrio- 
nibiis,  unde  pasci,  nui  legi  debuU  indigeniia  mi- 
«crtfrum. 

Cerie  $i  purpuralo  diviti  placuissel  mcdiocritas, 
nec  ad  januam  ejiis  Lnz.^vruin  crociassctesurics,  iiec 
ipsum  divilcm  cructains  inreii  susccpisscl.  Epola 
balur  quoiidie  splcndide  ,  induebatur  purpnra  et 
bysso  :  ct  qnamvis  Scripiura  sacra  liocc  cuin  de 
rapinu  vel  usura  recisse  iion  dixeril  ,  iiicnrrissc 
tamen  eum  xlcrnx  pericuium  damnatioiiis  osicn- 
dit.  Nola  quod  Scripturac  vcrilas  diviicin  illum 
de  niiilo  prorsus  crimine  aigiiil ,  nisi  qiiia  iii  dcli- 
ciis  agens ,  misericordiam  pauperi  non  impen- 
dit.  Quid,  si  in  deliciis  ageret,  ensdemquc  dc 
licias  illiciic  conqui.sissel?  Certc  in  deliciis  vi- 
vere,  grande  peccatum  Apostolus  reputat  ,  ubi 
de  insiitulione  viduarum  ad  Timollicuni ,  sic 
ail:  Vidua  quw  iu  deliciis  vivil,  vivens  mortna  ett 
(J  Tmi.  v).  Non  cral  mirum  lixc  dicerc,  si  de 
acquisilis  illicllc  dcliciis  viduam  causarcUir.  Non 
eral  mirum  lixc  diccre,  si  vivcns  in  dcliciis  vidiia, 
iiil  paiiperibus  largirclur.  Nunc  anlem  sinipliciler 
dixii,  qwod  vivcns  in  dclitiis,  mortua  sit,  licei  cam, 
aut  rapinx  in  subditos,  aut  tcuacilatts  in  panperes 
iion  eauseiur.  Suspecias  proinde  dcbe.>  habcre  deli- 
cias,  illudque  solcrier  aliendere,  unde  scillcei  ve- 
iii.tnt,  aui  quo  vadant.  Yeniunt  plerumque  ccrte 
de  injuslis  snbdiiurum  exaclionibus,  de  gravamini- 
bus  paupcrum,  dc  pupitiorum  lacryniis,  de  spolia- 
tionibus  viduarnm;  el  unde  Ixtantur  qui  diripiunt, 
inde  lugcnl  inconsolabiliter  qui  amiltunt.  lllud 
autcni  salis  eviJvns  cs'.,  quo  vadunt  qtix  sic  direpia 
sunt,  qiiia  iiulla  ex  cis  uflilitas  alia  quxrilur,  nisi 
quia  sutniiia  diligenlia  ex  ciscarnis  cito  morilnrx 
sterquilinium  inquinatur.  Toto  igitur  studio  circa 
cullum  ct  curam  atiim.-c  vigilandum  esl,  cui  auclor 
vilx  et  iiiiiiiortarnateiii  in  conditione  contulit,  et 
iinaginem  snuin  graluila  bonilaie  impressit,  el  glo- 
rix  cculestis  indeficicnlcs  dclicias  ex  niinia  dile- 
ctione  proinisit.  Cxleruin  ne  de  forma  vivendi  nlia 
csset  dubilatio,  per  seipsum  vcnil,  per  seipsuni  vilx 
prxcepta  conliadicil,  in  scipso  cotivers.aiidi  cxeinpla 
prxbuil ;  et  quud  intpossibiiitali  iioslrx  crat  difficile, 
rncio  facile  fecil  sua;  aclionis  exempto.  Debemus 
itaqiie  suscipcre  ct  iniplere  prxcepta,  niirari  el 
intitari  exempla,  diiigero  el  desideraie  promissa. 
Prxccpta  omiie  quod  vanum  cst  omni  aniinx  iuier- 
dicunt.  Exenipla  crucis  gloriam  pr.xdicatit  ct  pru- 
ponunt;  proniissa,  nc  in  crucifixionc  dcricias ,  dc 
beatx  spci  consutaiioiie  sustolluDt.  Spcs  aiitem  tola 
cl  cuusoluiio  nobtscttt  iu  partu  nustne  Virginis,  in 


rOL.E.  686 

fi  florc  fragraniix  siiigiil.irls.  0  sempltenii  veris  fru- 
ciircriim  florcin,  omni  gralia  preUosiiin,  omni  ple- 
iiuni  gloria,  omni  clcgaiilia  speciosum  '  Quam  iiix« 
siimaliilis  illi  est  in  odorc  siiavilas  !  quam  iiicom- 
parabilis  amoenilas  in  decore  !  quain  mngiia  in  sa- 
pore  dulcedtnis  muliitndo !  Liinain,  nnima  mea, 
odor  islc  sil  tibi  scnipcr  in  nnribus  !  utitiam  sapor 
liic  a  cordis  fuucibus  non  rcocdai !  Pcr  te  iiixsli- 
mabili  ccrlc  lantx  suavitalis  frngranlia  quidqiiid 
sxculum  rcdolel  fctidum  rcpiilniiir.  Prx  btijus  sa- 
poris  dulcedlne  judicatur  amarissiinuin  quidquid 
cnriii  dulocscerc  consucvii.  Qnam  obleciat  tnin 
mirificx  amoenilatis  jucunditnSj  non  potcst  vci  sal- 
tein  respiccrc  vanilalem.  0  virgain  de  radice  Jesse! 
0  Virgincm    omiii   taude  dignissiinum,  qnx  duni, 

"  absque  sni  deflornlione,  bunc  florcin  protiilil  ange- 
lorum,  cordn  et  bominum  suavilate  mirifica  satia- 
vit!  Hxc  nobis  est  inlcr  sxculi  fluclus,  intcr  ma- 
ris  procellosi  naurragia,  prxsiiiium  singulare.  Ipsa 
csl  nanfrngis  porlus,  dcsolatis  solnlium,  moestis 
consolalio,  rcparatio  pcrdilis,  langucnlibus  medi* 
cina.  Virgii  cst,  qnn  niugistra  unctio  utitiir  vcrita- 
tis,  scctatoribus  corrcctiunis  tribuens  disciplinam, 
snnctus  niniirum  Spirilus  oflicinain  discipliiix  plc- 
nissiine  babilans,  cl  cam  flexibilein.  per  niiscricoro 
diam  et  per  rcciiiudinem  justitix  fecit  porrectatn 
Est  cnim  bxc  virga  flexibilis,  porrecla,  grncilis, 
recta,  icvis,  fruclifera,  ferlilis,  odorifera  et  suavis: 
flexibilis  per  niiscricordiani,  porrecia  pcrexcelleu- 

P  (iam,  gracilis  per  biiniililnlein,  rccla  |icr  xquita- 
lem,  Icvis  pcr  peceati  immuniiatem,  ffnclifera  per 
fecunditalem,  ferlilis  per  virtulum  pleiiitudinem, 
odorifera  per  opinionem,  suavis  per  amorein.In 
i.stain  respice,  amplectere  islam,  isiam  Inuda  ct 
dilige,  quia  cui  Maria  advocatn  esse  voluerit,  cou- 
tra  omnes  iniHiicitias  prxvalebit.  Laiida  Virginem 
voce,  ct  vidc  ne  voci  vila  aliqiinlenus  obloqiiaiur. 
Cuin  sit  tola  laiidabtlis,  nil  in  le  cessei  a  Iniidibus, 
quia  nil  esse  arbitrur  Iniidabilins,  qitain  seiaudibue 
ejus  toiam  impcndcre,  qnx  Conditoris  bunor  et 
gloria,  laus  cst  et  Ixtilin  angelorum.  Sed  jain  in 
Mari.x 'laudibus  flncm  suii:n  sorliatur  cpislola  : 
quam  forsitan  tibi  facit  sui  ipsius  prolixitus  onero- 
sam.  Si  quid  in  ca  durum  vcl  diflicile  inlcllectui 

"  tno  occurrerit,  liabes  pcnes  te  G.  venerabilem  ca- 
pcllnuum,  qiii  libi  possil  ct  sciat  singulas  difljciil- 
lates  explanare.  Lnico  serinone  tlbi  scripsisse  d"- 
bueram,  nisi  quia  ic  comperi  Latini  scrmonis  nli- 
qiiantulain  iiitclligenliam  percepisse.  (Jtinain  lo 
illam  cx  noniine  nieo  salularc  non  pigcat,  «|uain 
ad  consilii  noslri  mysierium  tertiam,  mc  tamcn 
prius  commoneiitc  ic,  vocasti !  Tam  tenncilcr  illu 
pro  sui  devolionc  ct  lioneslatc  ineis  inlixsii  visce- 
ribus,  ut  suavein  ejus  rncinoriam  nulta  mibi  oblivio 
valcalinviderc,  cum  eaiii  cx  parte  mcn  salulaveris, 
id  ctiam  ipsain  ex  nominc  ineo  cominoncas,  ul  tani 
iute^ra  dileciione  Spunso  virginum  Cbrislo  inbx* 
reat,  QC  virginiluiis  ipsius  iiliuui,  quo  adbuc  vcr- 


837 


ADAMI  ABDATIS  PERSENIiE 


C83 


oare   creditur,    aliqua   eacculi    marccssere  corru-  A  forlassis  tuTdevotlo,  eiiaiu  !n  slerili  fructuiti  (]uein 


ptione  paliaiur.  Vale. 

EPISTOLA  XXVIII. 

AD  ACNETEU   VIRGINEU. 

De  pia  utriusque  ammorum  uiiioiie. 

AcNETi  virgici,  quam  tota  auimi  liilectionc  com> 
pleciitur  fr.iier  Adxm  peccaior,  saUitcm  in  Agno 
•ponso  \irginum. 

Indubitala  fide  leneo,  quod  Spiritus  sanctiis  in  le 
6uam  consiituerit  mansionem.  ipsius  operante  gra- 
lia,  sprela  concupiscenlia:  carnalis  lurpitudine,  an- 
gelorum  pulchriluriinem  adaiuasii.  Propierca  ct  ipse 
tdtus  libi  iiiliaireo,  quia  penes  le  desiderii  mei  thc- 
sauros  leneas,  amorem  scilicel  el  dcsidcriunn  Crea- 
torls.  0  felix   ainor,   quo  vera  vanis,  ceria  dubiis. 


desidcras  invenire.  Aderii  iiaque  dispuianii  de  si- 
lenlio  ainica  sileiitii  Trinilas,  quae  el  ex  ore  infaii- 
lium  cl  lactentium  suas  laiides  perficcre  consuevii. 

IQuicunque  8ub  discipuli  fonna  Verbi  incarnati  fre 
qucntal  auditorium,  eo  debet  diligcre  et  servarc 
silcntium,  quo  in  magistrum  sibi  eligit  Dci  Ver- 
bum.  Magister  enim  bumilium  Christus,  non  modo 
ea  rationc  Verbum  Patris  dicilur ,  quod  sit  volim- 
tus  ejus  omnipotens,  sed  idco  etiam  dicitur  Yer- 
bum,  quod  semper  requirat  auditutn.  Qui  nudit, 
ausciillat;  qui  auscullat,  silet ;  qui  silel  et  audil, 
alieui  aiidienliam  prsestal.  Scmper  igitur  Paier  exi- 
git  a  croalura  rationali  siicnlium,  cui  scmper  lo- 
quitur  lale  Verbum.    Nam  Verbi   hujus   iiieffabilis 


utllia  noxiis,  honesla    lubricis,  xicriia  transiioriis  6  gcncraiio  sola  esl  creaturx  raiionalis  erudiiio,  cui 


prapferuntur!  0  deleclabile  desideriuni,  quo  ille 
solus  qiiacritur,  cojus  inquisitio  dcleclabiliter  cru- 
ciat,  ciijiis  inventio  esl  laetUix  plenitudol  Cum  siii 
copiam  tibi  praebuerit.nunquid  te  inei  paiieiur  esse 
immemorem,  qui  nec  ad  horam   charitatis  tux  me 


sola  spirilalis  infanlia  co  exhibet  revereniiam  de- 
biix  audieiilise,  quo  feriatam  cuslodit  innoceuliam 
in  silemio  ci  quieie.  Semper  loquitur  nobis  Paler, 
dum  scmper  Verbum  inefTabile  generat,  et  ad  aeier- 
iiiim  ejus  cloqiiium  ccniinuum  dcbet   creatura  si» 


paiilur  obliviscITO  quantum  me  Ixiincal  tui  amoris      lentium.  Verbum   aulem  omuipolens   cognoscitur. 


sinceritatis  recordatio ,  quanquam  pie  me  sollicitat 
tui  profecius  dcsiderium,  et  diu  jam  exspectara 
consolniio  de  rvjj)€ctu.  Plurimum  cerle  sanclae  dilc- 
clioni  confcri  inuiin  confabulatio  se  pie  amanliuiii, 
el  minini  in  modnm  etiam  de  aspeciu  corporeo  spi- 
rilualis  ignescil  afTectus.  Quanla  pulas  jucniwlilas 
esl  illum  videre  qui  soUis  est  salus  etsumina  sua- 
vitas,  si  tam  salutifei  um  est  et  suave  laiitae  suavi- 
lyjz  habitacula  inliieri  ?  Videbo  le  cum  vacuum 
fueril,  eliam  oculis  carnis;  nam  le  videre  animo 
semper  ^acai.  Cum  magna  bit  iiobis  in  equilaiuris 
penuria,  el  palerridum  te  audienie  nobis  regina 
proiniscrii,  ne  te  pigeal  accedere  ad  ipsam,  et  ul 
Euis  promissionibus  fidem  faciat  cominoner».  Diu 
enim  est  quod  iuvisere  sanclum  isium  coiiveiilum 
desidero,  et  si  haberem  quo  compeieuier  liiji  evebi 
possem,  desiderii  mei  consummatio  noii  lardarei. 
Vale. 

EPISTOLA  XXIX. 

AD  i.  BELISMCNSEM  ARCHIDIACO.NUM. 

De  silentio. 

Dilecto  suo  in  Christo  J.  Bolisniensi  archidia- 
cono,  fiaicr  A»Aii  peccaior,  salutem. 

Injuiigit  mihi  aliquid,  fraier  charissime.  tuac  pc- 
liiionis  iiisianiia,  quod  fateor  formidolosos  aggie- 
dior  ;  qiiippe  cui  nec  subest  animi  virlns  ad  expe- 
rieniiam,  nec  scientia  suRiciens  intelligenliam  ad- 
ministral.  £l  certe  cui  ista  duo  defiierinl,  non  polesl 
laudabili  poUere  facundia,  prxsertim  cum  non  sil 
in  mente  unde  lingu<e  tingiiaiurcalamus,  nec  inores 
sapiant  quod  sermonibus  explicetur :  melius  niihi 
Suad8<'es  silentium  quam  de  censura  et  utilitate  si- 
lenlii  scriptum  a  me  aliquod  poslulares.  Rei  nimi- 
ruDi  rationeiii  quam  postulas  noii  iiiveiiiuiil,  iiisi 
amalorcs  sileiilii,  quielis  seciatores,  quibus  datuiu 
csl  cuUuni  justitia;  sileniium  aemulari.  Yerumla- 
cucn,  licct  gratiam  istain  non  merueriin,  mcrebitur 


nec  inlelligere,  nec  diligcrc ,  qui  ab  eo  non  meluit 
cordis  auditum  avertere  ;  uiide  scriplum  esl :  Yif 
linguoius  non  dfrigettir  in  lerra  (P«a/.  c\xxix);in 
lerra  quippe  non  dirigitiirqiii,  diviui  raiionein  elo- 
quii  percipere,  aul  inlelligcre  non  nnTetur.  Id  au- 
tcm  non  inerelur  vir  lingiiosus,  qni  dum  iu  lingua 
el  lingiia  loquiiur  niinima  ,  quid  Verbi  Si^iiiiiis  in 
linguislgneis  deferat  expeiilur.  Yidcs  quantuni  tota 
Trinilas  approbet  silcntii  discipliiiani.  P^ter  siit^n- 
tiuni  diligil,quia,dum  de  subslanlia  sua  coxteniun) 
sibi  Verbum  ineffabiliter  generat  et  proponil,  pro- 
Cnl  dubio  ad  hujiis  arcani  intelligcntiam  iiitcnlam 
cordis  aurem  requiril;  unde  in  Psalrao  loquitur : 
Kructavil  cor  meum  verbutn  bonuni  {P$al.  xliv) 
Verbum  quoque  ipsum  non  immerito  sibi  (ieri  si- 
lenliiiin  exigit,  quia,  dum  thcsauros  s.npieulix  et 
scienlia:  omnes  in  se  cuslodit,  ad  illos  quasi  nostris 
auribus  inculcandos,  qu.isi  quanidam  linguam  nobis 
non  ignolain  noslram  huinanilalem  siisccpit;  iindc 
Moyses  :  Propc  est  Verbum  in  ore  tuo  el  tn  corde 
{Deui.  xxx).  El  evangelista  Joannes  :  Yerbum  caro 
faclum  est,  et  habitavit  in  iiobin  [Jcan,  i).  Spirilus 
D  eii.nm  Verbi  suinmam  sibi  obedieniiam  fieri  vuiuii, 
duiii  Veibum  abbreviaium,  ei  ideo  rnagis  obscu- 
ruin,  qiiasi  [icr  quasdam  glossas  exponens,  se  tii 
liiiguis  igneis  revclavil;  nain  gloss*  lingute  inler- 
prclanlur.  Spiritus  cniin  sancius  de  obscurilate 
Verbi  abbreviaii,  id  esl  usque  ad  servi  rorniam 
exiiianili,  quasi  quamdiim  expos>lionem  fecil,  diiin 
tanii  niyslerii  causas  ipsius  Vcrbi  •  discipuloruin 
tam  evidcnli  dispersione  linguarum  impressii. 

De  islo  sui  glossatorc  et  expnsilorcSpiritii  sancio 
sic  Vcrbiim  Paliis  ioqnilur  :  llle  tne,  iiiquii,  c/ari- 
ficabit,  ijiiia  de  raeo  accipicl  (Joan.  \vi).  El  iic-uui: 
Cum  veniel  Paracleius,  qucm  ego  mitum  vobis  a 
Paire,  ille  teslimonium  perhibebit  de  nie  [Joun  xv). 
Quod    autem    silentiuin     diligal   Spiritus    sauclus 


680  EPISTOL^E.  690 

lcslaliir    D<tmiiius    pcr   proplietam  :    Sup«r  quem,  x  tatem   effundil.    Nonne   vldelur  libi  Jurgium    cssa 


inquit,  requicscet  Spiritusmeus,  nisi  super  humilem 
et  quietmn  et  Iremeulem  termones  meos?(Isa.  i.x\i.) 
Ubi  niminim  iimniliias  el  quics,  il)i  molio  spirija!:s 
•iienlii,  pax  el  iranquillii.is  solemniianl,  amiciim 
hii  paci,  amiciim  Iranqiiillilnli  siicnlium ,  nnn 
polest  agi  sahbalum  cordis.  mI)!  labor  labioriim  si^ 
lcnlii  rclnndit  (iisciplinam.  Hinc  esl  quod  Spiriliis 
Mnctus  scpiiformis  diciliir,  quia  in  sepltMn  feiiis  nd 
vac.indum  Verbi  audiiorio  componit  el  ordinal 
sabbaluiT)  cordis  :  unde  iilx  feri.-c  seplem  dona  Spi- 
rilus  snncli  sunl,  qux  enunieral  Isaias,  qux  quasi 
«cptcm  silcnlia  sunt,  dum  imiversitalcm  viliorum 
«b  animo  silcre  ct  ccssare  compeilunt :  nain  et 
ecptcnarins   pro    universitalc    ponitur ,    fit  siiere 


conlra  Verbi  incarnali  myslerium,  conlra  regula 
pr.Tceplum,  conlra  conscienliae  lcslimonium,  loqucn- 
ili  excedere  torminos,  et  sileniii  frangere  vol.i? 
Ccrte  Verburn  Dei  oniiii  homini  quamdam  silenlil 
legem  indixit,  cuin  de  onini  verlio  otioso  ralionem 
in  diejudicii  rcddendam  coinminatus  esl  ei  prae- 
dixit.  Silenlium  enim  esl,  non  omnino  non  loqiii, 
eed  ponere  custodiam  ori  tuo,  el  osiium  circnin- 
giantii'  liabere  in  labiis  :  id  esl,  quomodoel  quando 
oporieat,  nbl  cl  qiianlum  debeas,  quid  et  iinde  con- 
venial  cloqiiaris.  Esl  enim  lempus  lacendi  el  lem- 
pus  loquendi.  Sil  itaque  vox  Domini  siiper  aquas, 
Nl  uqnx  Siloe  fiant  el  iluant  cum  silenlio,  ul  vcrbis 
luis  Verbum    Dcus  prsesideat ,  et  lingux  prsecipii is 


ccssarc  diciiur.  Quasi  igilur  sopiein  silentia  sunt,  B  volubiliias  lege  siientii  refrcneiur.  Fittes,  raiio  et 


qiiae  universis  viliis  siicnlium  sua  auciorilaie  im- 
ponunt.  Sileiilia  sunl,  qux,  dum  peccalorum  rea- 
liis  el  viiiorum  tiimulius  sopiuni,  ad  deligenda  et 
diligenda  Verbi  incaruaii  mysleria  aures  cordis 
Moneas  redduni,  Unde  ex  his  omnibus  silentiis 
Scrmo  0!»inipolens  sibi  inlerim  medium  eligil, 
quia  ad  illuni  a  rcgalibus  sedibns  familiarius  ventt, 
qni  in  Spirilii  rortitiidinisquidqiiidesl  piiritati  con- 
trariiim  superai  et  proslernil.  Dum  medium,  inqiiil, 
silentium  lenerent  omnia,  Sermo  omnipoiens  a  regali- 
bns  sedibus  venit  [Sap.  wiii);  qtiia  nimirnin  ilium 
regali  scde  dignum  medialor  judical,  qui  in  medio 
conslimiiis,  rorljler  peccatis  repugnal.  Nonnisi  in 
Spiritu  fortiludinis  imponitur  silenlium  viiiis,  nec 


aucloritas  inulium  coele8tisphilosopbixprofessoribii$ 
commcndantsileiitiidiscipliiiain:  primoqui;t,Sapicn- 
tia  Dci  attiugensa  rinciisque  ad  finem  foriiier,  omnia 
SMsviter  silenterque  disponit.  Secundo,  quia  eadcin 
Sapienlia  sibi  Verbi  nomen  assumit;  nnd<;:  Inpriu' 
cipioerai  Veri;«m, elc.  (Jofi«.i).Terlio,quiaideinVer- 
biim  infans,  id  est  silens  In  carne  noslra  apparuil ; 
unde  :  Verbum  caro  faclum  esl,  et  liabitavit  in  nobi$ 
(Joan.  i).  Quario,  quia  susceptioiii  infaniiae  nosiraa 
medii  silenlii  lempus  ele«;ii.  Quiiilo,  quia  cum  in 
co  esf^ent  tiicsnuri  sapienlix  et  scienti.-e  abscondili, 
per  aeiatem  carnis  jam  duodennis,  jam  in  synagoga 
tiocuii,  scd  ab  hominibus  legis  «ioctrinam  liumililer 
audivit.   Sexto,   quia  in  passione  sua,  qunsi  agnus 


id  aiibi  quam  in  medio  agri,   q  lia  virtus  mediuin  '-'  coraffl  se  tondenle  obmutuit.  Siplimo,  qnia  vox 


vitiorum  ulrumque  redactum  a  sapicntibus  appeila- 
lur.  Virtute  siquidem  animi  opns  esl,  iit  vini  infe- 
ras  regnoca>iorum,  ut  violenla  illud  aviditate  diri- 
pias,  ut  ab  audiiione  mala  avertens  aures,  soli  illas 
accomniodet  nuililorio  Verbi  et  obedieniia:  mandalo- 
rum.  Silentium  isiud  e^t  medium,  quo  omnipolens 
Sermo  ad  mediuni  mediaior  deducitur,  ciparvnluai 
In  mcdio  discipuioroin  scslaluens,  se  parvulis  iiiii- 
landuin  qiiasi  modo  genitis  infnntibus  cxbibcal  in 
ningistruin.  Infnntes  ergo  linjusitiodi  non  fanles,  id 
c^tsilcntes  sunl,  qiii  vidolicel  saiutare  Dei  cum  si- 
leiilio  prsslolniiliir.  Bonum  est,  ait  propbela,  pra'- 
tlolari  salulare  Dei  cum  silenii')  [Thren.  \v).  Saiulare. 


ojusdem  Verbi,  scilicct  Joannes  Baptista,  silentium 
iegi  el  propheiis  imposuil  :  Lex  enim  et  prophelm 
usque  ad  Joannem  [Luc.  xvi).  OcLavo,  quia  Spirilus 
Verbi  in  igneis  Unguis  advcniens,  Verbi  discipulos 
silentes  ei  oranles  ,  et  corda  audieniium  sonitu 
repenlino  commovit.  Nono ,  quia  tpsius  Verbi 
sponsa,  id  est  Ecclesia,  en  silenlium  aelernae  quie- 
lis  non  dcserit,  et  eo  affectuosius  aurem  tributt, 
quo  sihi  dici  divinilus  audit :  .4t«/t,  /ilia ,  et  vidt, 
ei  inclina  aurem  luam  (Ptal.  xnv).  Audi,  ut  credas, 
quia  rides  ex  auditu ;  vide,  ul  diligas,  quia  amor 
pioficit  el  perficilur  de  aspectu;  ei  inciina  aureni 
tuam,  ut  obedias  ex  humiliiaiis  aOectu,  ei  obedieu- 


Dei  inysicrium  cst  ei  giaiia  Verbi  incarnaii :  cui  jj  ti.-v  perseveres  in  actu.  Audi   famam  sponsi  lui, 


andicniii  aurem  non  nccoinniodanl,  cui  audienliain 
ininime  prxstnnt,  qui  liiigiinni  maris  iCgyplii  nuii 
desiccnnl,  id  est  qiii  loquacilalis  superfluae  fluium 
non  cohibcnt,  cl  linguam  a  mulliioquio  non  casli- 
gant :  Qui  dimitlit  aquam,  uldicit  Scriptura,  caput 
etljurgiorum  (Prou.  xvii).  Dimillcre  aqtias,  esl  liii- 
guum  inaris  .^gyplii  non  leiiere,  id  osl  iiiigux 
lluxuin  aniaricaniis  niininie  cohibere.  Quid  esl  tuni 
tuniidum  et  lani  inslabile  qiiam  mare?  Quid  tam 
ainarum  quam  jufginm?  El  quid  inare  iC^yptiiiin, 
iiisi  cor  aiiiaricaiis  el  lciiebiosum  ?  .^gyplus  euim 
tciiebne  inlerpretaniur.  Aquas,  inqiiam,  marisi 
■'♦•gyptii  diriiiiiit,  (jui  per  liiigiix  minisleriuin  et 
oris  incatus  cordis  amuritudinein  ellumidam  vani- 


quoniam  nomen  ejus  esi  oleum  eiTusum  ;  vide  spe- 
ciein  dilecli,  quia  speciusus  est  forma  prx  (iliis 
honiiiium  ;  ct  inclina  aurem  tuam,  ad  exsecuiioneui 
maiidntorum ,  ct  imiialionem  exemplorum.  Audi 
priiis,  el  vidc  posterius;  quia  fides  diicil  ad  inlel- 
ligeiiliam,  ei  per  fideni  ad  speciem  pcrvenitur.  Sic 
sponsam  Vcibi  non  loqui  el  garrire,  scd  audire  el 
viderc  conveiiii,  quia  videre  non  poleril,  nisi  prius 
audierit :  undc  sileuiiuro  deserit,  et  Verbi  graiiam 
pcrdit,  et  nominis  dignitaiem.  Ecclesia  convocaiio 
sive  convocaia  dicilur  :  non  enim  venissel,  nisi 
convocata  fuissei ;  noii  se  vocari  audissel,  nisi 
voci  Ve.rbi  in  sikniio  audientisin  prjpstilissei.  In 
laniuai   terbi  vccatio  vult  iu  discipuiis  fuis  pcr- 


«91 


ADAMI  ADBATIS  PEUSENI^ 


m 


leniium,  ut,  cuin  (liscipulos  ad  pi\rJicationem  iiiil-  \  rorievacaniiab  arMiuo  Ciponanlur.  Scito,  fi!in  ,  quoil 


ttl,  neinincin  pcr  viam  saliitarc  pcrmiilal :  Semi- 
nem  per  viam  salittaicrilis  {Liic.  \).  Cerlc  <1nm  Ooi 
popiiio  lex  ilivina  propoiiilur,  iii  ipsis  suis  iiiitiis 
(ie  facienda  Deo  audientia,  et  de  tcnendo  silciilio 
Israci  coiiimonclur  :  Audi,  inquil,  hrael,  et  lace, 
Oeus  Ittus,  Deus  unus  csl  (Deut.  iv).  Proinde  Vcrbi 
diiiciptilus,  aulse  falsc  profilelur  Vcrl>i  discipuhim, 
aut  veracilcr  lenel  cl  diligit  sacramcntum.  Quid 
lilcdiciuri  sunt  quidam.  'am  monasiici,  quani  ca- 
nonici  ordinis  proressores,  qui  cum  linguam  et 
Inbia  Dei  Vcrbo  dedicaveriiit,  et  se  «ileiitii  disci- 
plinse  ex  vocis  olilig.iiione  subdidcriiit,  niliilominus 
assiduc  pcr  niuliiloquium  diflluunt ,  cl  laliorant 
omnimodis  nc  tcneant  quod  voveruni?  Non  csl  in 


senlenlia  ciijuslili«t  iticti,  si  de  liiigiia  in  lingu.tm 
Iraiisbt.t  riicrit,  vix  in  por<>grino  idioinate,  sua  ri 
sapiditiKS  vcl  composilio  rcmanebit.  I.iqiior  enim 
cuni  dc  vase  iransrundilur,  aul  in  colore,  nni  in 
sapore,  ct  odorc  aliqualenus  alleraliir.  Verum  qni- 
biiscunque  modis  possem.tuaecx  animo  xdificationt 
intendcrcm,  et  ulinam  tu  caiholicis  exbortationibiis 
ct  liis  qiix  dicia  sunl,  tam  studio.se  iiiiendcrcs,  ut 
coram  Deo  et  liomiiiibus  gratiain  invenircs.Sanc  ad 
id  gratia^  oblinendum  quatuor  esse  ncccssaria 
liquct,  qirbus  babcndis  cito  cordis  ambitu  tc  insio 
stcre  oporlcrct.  Primnm  csl  fidei  non  diil>i:e  rc€ti« 
luito :  qucc  cum  te  ortiiodoxam  reddiderit,  a«l 
cugnoscendos  et  devitandos   crrorcs  et   rigmcnla 


orc  eorum  veriias,  quia  cor  corum  vanum  est.  B  qu;eiibet  vera  te  scieniia  iilustrabil.  Rcctiiudo  fidci 


^ioc  poicst  munda  veriias  sedere  in  labiis  qiix  lo- 
quuninrex  abnndanlia  vanitatis.  Ut  eniin  ail  Du- 
minus  Christus,  Verbum  omnipotens  :  Ex  abutt' 
dantia  cordis  os  loquilur  (Luc.  vi).  Quid  dicam  dc 
liis  qui  venenum  aspitliim  babenles ,  siib  labiis 
sxpe  imprudcntcr  turpia  proferunt,  detraclionibus 
venenaiis  inservioni,  mentiri,  perjurare,  conien- 
(lcre,  pcrversc  inierpretari  quidquid  boiii  vidc- 
rinl  in  aliis  nullatenus  erubescunt?  Sepuicruia 
saiie  est  gutiur  corum,  el  de  sepiilcro  guituris  toi 
quasi  tnorluos  clTerunt,  quot  mortis  cxcinpla  in 
aiiorum  pernicicm  proponunt,  pervcrsa  loquendo, 
et  eadem  actiiando.    Hxc  tibi,    frater,  interim  de 


csl,  cuna  et  Deus  crcdiiur  quod  verax  sit,  et  monie 
eredilur  quod  sumnium  bonum  sit,  quod  cst  illi 
uniri,  quod  cst  verc  Christi  membrum  eflici ,  vcre 
in  Dci  (iiium  adoptari.  Soli  qui  in  Deuui  crcdunt , 
spiriium  adoptionis  rccipiunl,  ac  per  hoc,  dum 
Cbrislo  incorporantur,  adoptionis  non  iinmcrilo 
fllii  appcllanlur.  Omnis,  inquil  Apostoius,  qui  credil 
in  iUuin,  non  cunfundelur  {[iom.  x).  Et  proculdubio 
in  iliuin  crcdere  cst  sc  a  confusionis  opcribus 
pcniius  exiianeis  exbibere.  Si  tenueris  banc  rec- 
litudineiii  (iilei,  reputubcris  inier  filios  Dei ,  ac  pcr 
hoc  hxres  Dci  et  cobxres  Cbristi  cflicivris,  ct  nul- 
laienus  in    xternuni,    sicut  ab  ipso  diciuin  est: 


silenlii  utililalc  sufliciant ;  qux  et  si  dcvoiioni  tux  «  Moricris.  Qui  credit,  iiiquit,  in  me,  non  morielur  tn 

•    r       '  ■         •      ^  /  f  V     I7'l'  rv    • 


non  satisfaciunl,  roensuram  tamen  roex  parvitatis 
etcedunl.  Jain  superest  ut  xmulcinur  siicniium,  el 
teneainus  ipsi  qiiod  commcndavimus,  iion  silentes 
ab  cjus  laudibus  ad  qucm  auditus  nostcr  debet 
esse  suspensus,  sermo  omnipolcns  Jesus  Christus, 
qui  vivit  ei  regoat  per  omnia  sxcula  sxculorum. 
Amen. 

EPISTOLA    XXX. 

AD    BLANCAM     C0MITISSA.H     CAMPANIiE. 

Sermones  suos  quos  petiernt  ei  miltil ,  decldratque 
ifuatuor  e$u  necessaria  ad  graliam  promeren- 
daw. 

Dileclx   et  prxdiieftx  ,   scmperque   in   Cliristo 
diligcnd.x  B.  illustri  coniilissx  Campanix,  fratcr  A. 


a:ternum  {Joan.  xi).  Filiorum  quippe  Dei  Iransilus 
es  liac  vita  non  vere  cst  mors,  sed  niagis  nataiis 
dicitur,  quia  in  transitu  suo  a  niorlalibus  exuti 
curporibus,  ad  vcrx  vitx  refrigeriuni  renascunlur. 
Secundum,  cst  innocentia  morum,  qux  duiii  nii* 
nisirutio  lidei  pcr  confessionem  et  pocnitenliam 
reparalur,  tutissimc  dcinceps  divini  timoris  custo* 
dix  dclegatur.  Feiix  piane  soilicitudo  timoris,  qux, 
diiin  fidei  obeUire  solerter  satagil,  ct  punirc  quod 
ainissum  esl  pcr  poenitentiain  non  oinittil,  el  ad 
reparalionein  iulendit  innocentix,  duin  oinni  vigi. 
i.iniia...  eorum  custodit.  Igiiur  de  fido  linior  nas- 
ciltir;  quiu,  nisi  credideril,  quid  timcrct?  De  tlmore 
pfleiiitciitia  nascilur;  quia,  nisi  timor  pociix  incntem 


servus  scrvorum  Dei,  qiii  apud  Pcrseiiiain  Cbrislo  D  afliccrel,  qnis   se  de   suis  excessibus  eniendarel? 


servitinl,  salutem,  et  ad  ea  qux  Dei  sunt  devotam 
scmper  gerere  volinitaicin. 

Instaiiter,  filia,  tux  diieclioiiis  devolio  postulavit, 
quatenus  scnnunculos  ineos  tibi  Iranscriplos  di- 
rigerem,  et  hoc  quippe  cx  multo  desiderio  depo- 
scere  videbaris.  Dignn  plane  ei  laudanda  petitio,si 
qux  Latiitc  (11)  dicia  siini  per  teposses  iiitclligcre, 
aul  si  eo  inoUo  dicla  essent,  quo  ex  eis  libi  possel 
xdificalionis  beneficium  provenire.  Ad  hoc  eniin, 
ul  arbitror,  scnnones  ipsosexpostuijs.  ut  ex  eorum 
leciionvxdificata,  prcficias.duminodo  tibi  intcrduin 


llorrendum  qtiippe  esi  incidere  in  manu$  Dei  viventis 
{llebr.  x):  qucni  horrorem  diiiii  menti  assidue  fide> 
i:s  tinior  incnlcat  et  incutit,  eligil  se  polius  dc 
suis  reatibus  poeniiendo  corrigcre,  quam  ipsos  rca- 
tus  punicndos  Dci  vivcntis  maiiibus  rcscrvare.  Sic 
diiiii  poenitentia  agitur,  duin  per  tiinoris  ofliciuiu 
iiicns  puiicla  el  compuncta,  quod  maicabsorbucrat 
coiifilelur;  dum  lcgitur  noxa,  reslitUltur  innocentia, 
et  sic  boni  efliciunlur  mores,  dum  exclusis  quibus- 
Itbet  noxiis,  incipiunt  csse  innoccntcs.  Vidcs,  filia, 
qiii.i    de  fide  qua  iu  Deuiii  crcditur,    iiiiquitas  ab 


(f  1)  Hinc  paiei  Cistcrcienscs  olim  non  Galiice  sed 
Laiiiic  scrmoiios  suos  coram  fralribus  in  capitulo 


pronuntiasse:  qiia   de  re  vi.lc,  si  liibet,  Mabillonil, 
ol)scrvaiioiics  iu  serniones  S-  Bcrii;irdi. 


C9S 


EliSTOLyE. 


G94 


aiiinto  omiiis  excludiliir,  beliiim  viliis  «tesiJeiiisqiie  A  jiisliti:im  pocnitendo,  sive  inaitdalis  et  jiisliriralio-> 


ptavis  indiciliir,  qiise,  elsi  sciilhinliir  in  noltis  in- 
vi(is.  riiliilominiis  obsistcndiim  esl  eis.  ne  sallem 
valc.inl  dominnri.  Non  reguef,  iil  ail  Aposloliis, 
peccatum  innoslro  morlali  corpore  {nom.  vi).  Pec- 
raiiiin  quideni  inesse  non  proliibtiii,  sed  ne  rogimm, 
vd  doininaiioiiem  babeat  iii  nobi.s  indixil.  Si  itaqiic 
iiiesse  in  iiubis  vitia  et  dcsidori»  nihilominiis  scn- 
liniiis,  scd  non  conscnlimus,  nibil  cx  bis  inCbrislo 


itibiiscjus  adirnpiendis  fitialiler  iiilcndendo. 

Nola  qiiod  biiju3  jiislitix  qiiadrirorme  esl  excr- 
citinm  :  primitm,e$t  in  inspcctionc  sacra:  leclioiiis; 
secundum.eslinslitdiosacrxmedilalionis;  lerliiitn, 
est  in  instaniia  devetx  oraiionis;  quarium,  esi  in 
religiosa  solliciludine  activx  conyersalionis.  Sacra 
leclio  tanquam  spccolum  intendit  quid  tibi  sil 
faciendum ;  in  sliidio  medilationis  quaeris  et  invenis 


Jesu  damnalionis  habenius.  Qnnndiu  eiiim  sentiniiis  quem  infaciendo  icneas  modum.  instaiitia  oralionis 

et    coiisensum  negamus,  landiti  de  iilis  cum  D«;i  impeiral  coelitii»  faciendi  adjiiiorium.  Acliva   con- 

adjutorio  iriumphamus  :  conscnlire  enim   est  siic-  versalio  de  Dei  conOdens  adiulorio  aggreditur  opus 

cnmbcrc  et   amitlere  innocenliam  ,  quam   tnndiu  bonum.  Qiialuor  isla  Iraducla   ferunl  in  iisiim  et 

per  Dei  graliam  cuslodimus  ,  qiiundiii,   iicgalo  cis  consuctudincm,  purincatum  pcrducunl  <inimuin  ad 

consensu,  corum  ceriamina    toieramus.   De  iiino-  coeiestium  conieinplaiionem.  S<ul  bcu!  qiiitl  tibi  et 


ceniia  morum  sequitiir  jiistiiia  operiim.  quam  ne- 
ccss'iriam  esse  ad  operaiidam  Dei  gratiam  loco 
lertio  coilocamus;  quatuor  c:iim  supra  csse  dixi- 
nius,  quibus  neccssario  Dei  gralia  ncijuirilur  ct 
iiervatur.  Duo  poslrema  operuni  justitia,  el  pcrse- 
veranlia  virtnium  :  justitin  est  non  modo  inetu 
gclieniix  de  se  Deo  pro  iliatissibi  injuriis  jiisiiliani 
cxbibere  ,  sed  eiiam  est  virtiis  ipsius  jiisiiiix  oin- 
nibus  qiia>  prxcipii  Dcus,  rideliter  cl  filiaiiicr  obe- 
«iire.  Ad  lianc  justitiam  periincl  operuin  atrerrc 


coelesiium  conicmpbiioni,  quam  pcr  occasionem 
lerrcui  et  transitorii  principalus  lolum  pene  niun- 
dance  vanilatis  demersil  pelagus?  liiuc  daninabilis 
in  vidua  curiosilas  vestium,  sitmptuuni  supei-nuiias, 
numerositas  ferculorum,  coltcciarum  miiltipliciias, 
pompa  equitantiiim,  pauperum  spoliatio,  niutiifaria 
declinalio  obsequenlium,  ciipidiialis  iiituitu  inipii- 
nitapcrfidia  Judaeoruin,  sceierata  licentia  fencra- 
torum,  assidiia  (umuUuatio  in  judiciis  iitigjtitium, 
qua;  omnia  quantumlibet   sint    coutraria    divinaj 


fructum,  aliud    trige.simuin  ,  aliud   sexngesimuin,  jnstitix  clsaluii  aniinx,  si  in  boc  sialu  posita,  a  le 

aliud  ccnlesiinuin,  secundum  quod  in  bonam  ter-  amovere  cnraveris,  deiisiones  et  opprobria  bomi- 

rain    ccciderit   seincn    sanclum.  An    non    semcn  nuni  paticiis.  Qnid  esi  igitur  infelicius,  quam  il»! 

sanctum  cst  fides,  qun  in  Deuni  credilur?  An  non  contra    conscienliam    reniorari    «bi    iiccesse   esl 
innocentia  moruin  bona  terra  est,qux  sancti  limo-  C  periciitari,  el  scienter  tencre  iransiioria,   qux  ct 

ris  oilicio  diligenier    exlollilur.  Inde  proveiiit  ille  quolidie  lugiuni  ,  el  fugiendo  in  auimo  amorcni 

iriplex  fructus,  Iriccsimus  sciiicct  qui   inleiligitur  aeiernilatis  aut  ininuunl,  aut  exstinguunl.  Cogita 

in  fidelitaie  casiimoniae  conjiigalis,  et  sexagesinius,  igiiur,  cbarissima  mea,cogiia  saepius  de  jnsdiia 

qui  Iructiis  cstconiinentix  vidualis;et  centesimus,  operiim   ct   de  persfxerauiia  viituium  ,  quia  ille 

qnem  proferi  excellentia  virginalis.  Triccsimus  ct  solus  ad   poriuin  salulis  npplicai  ,  qui  In  jusiiiia 

scxagcsimus  frurtus  a  te  exigitur ;  qniaet  fidelis  in  operum  et  viriutum  paiieniia  persevcrat.  Sic  enim 

conjugio  exsiilisti,  et  nunc  ad  libertatem  vidualis  bona  lerra  fructum  affert  in  pallenlia  cuin  ionocen- 

«-ontinentix  pervenisti.  Ex  ccntesimo  fructu  quem  tia  morum  seinen  fidei  suscipit  et  bonos   fructu» 

facit  virginiias,  nibil  inierim  libi  dico,  qui  tamen  opcra  iusiiiix  facit,  el  eosdem  fructus  ad  reirdiu- 

ante  vinculuin  conjugii  tclanlxrei  ferYentissinium  lionis  xternx  coronam  pcrscveraniia  per  palic;»- 


babuisse  desideriuin  non  ignoro:  illc  qni  de^volun- 
tatibus  judical,  propositum  iiium  tibi  fucint  fruc- 
luosissiniuin ;  iicet  ab  ipso  nolens  deducta  sis  com- 
polsa  consiliis  amicorum.  Age  ergu,  recompensandu 
recupera,  in  exseculionc  fructus  tricesiini  cl  sexa- 
gcsiuii,  qui  inleriin  minus  de  centesimo  peregisti. 
Insiste  operibus  jusiiiix,  sivc  de  le,  Deo  exitibcute. 


tiain  promovet  et  perducil.  Cxterum,amanussiina, 
ineos  inboc  iibro  iransinitto  libi  sermuiics,quale6- 
cunquft  sint,  quos  inniopcre  posluiasti,  ul  si  eis 
usa  fueris,et  aliquam  libiconferant  niciioialionem, 
et  pcr  occasioiicm  ipsoruni  luuni  in  memoriain 
babcas  dilectorcm.  Vale 


«3 


ADAMI  ABUATiS  PERSEM^E 


696 


ADAMI  ABBATIS  PERSENLE 

SACRl  OROIMS  CISTERCiEKSlS  ALUMNI,  NATIONE  GALLI,  VIRI  DOCTISSIMI  AC  DISEa- 

TISSIMi , 

MAKIALE 

Quo  ejuidem  Adaml  de  Marlae  Deiparre  Virgiois  laudibus  sermonea  ourei.ac  fragmenla 

pretiosA  ad  postcritalis  notilian!  transmilluntur. 

OPUS  HACTENUS  INEDITUM 

Ex  peranttquo  codice  ptrgameno  m*.,  olim  hibliothecm  monasterii  Casamarii  erufum  no- 
tisqu»  illustratuma  P.  Hippolyto  Ma&baccio,  Lucensi,  e  congregalioneClericorumRegtt- 
larium  Matris  Dei. 

(RoBwe,  typts  IgBjlll  d«  Lanarls,  1651,  ln-i2.  *—  fidtmus  Juxla    ciemplar   asservalum  1n  bJbliotheca  Unlversltalis 
caUwlica  Lovaaic&stfi,  quod  Doblscoai  perbumaBller  cot&TDaaicavit  D.  N£va,  ejusdem  oil)llotiiecaB  custos.) 


Ei  rursus  potl  tenebrat 
tpero  lucm. 

Jab  xra. 


ADAiMO  ABBATI  PERSENIiE 

mO  DOCTISSIMO.  SAJSCTISSIMO  AC  TOTI  MARIANO. 


CUl. 

MarU  Del  homlDis  Mater, 
lii  fluciualione  Anchora, 
In  naufragio  PorUis, 
In  tribulaiione  Sijbsidium, 
'  In  dolore  Consoiaiio, 
Iq  oppressione  Subi^enlio, 
)n  opporiunitai.e  Auxilium. 
In  prosperitaieModerantia, 
In  exspcclalione  Lacliiit», 
|n  labore  Recreatio  scmp«r  fuiu 

Cujussententia  (elquidem  opiima) 
Mariam  cceli  Regiiiam  quixircre,  Virtus; 
Invenire,  Salus ; 
Apprehendere,  Gaudiam ; 
Diligerc,  Laus  et  Honor ; 
Tenere,  ncque  dimiiterc,  summurn  Sonum : 

QUI 

A  Maria  mundi  Doiniiia 

Vel  a«  j,.:ncium  momcntufnfjiie  discedere, 

nots  solum,  non  tulism, 

Sed  perici!!o*ain'omnir!0  ariMtralUs: 

Teiicrrinif^  prorsus  aiTcciu  cenlis 

MoruMiQue  carr.iitiir.S!u;a  puriisti; 

Ki  sejnpcr  inseparabililef  ?.d!ix>i'. : 

flLiuiijUti  ui  ccriam  aiiima'  bua;  posl  Dcum  sakueR;, 


B 


Compcndium   vitx, 

Coplestis  patriie  Seinitain, 

Spem  ^eniae  unic.im, 

Cordis  lilumiiialricem, 

Spirif.usqueSuaviialem  singularem, 

Ex  superni  luininis  illuslraiione 

ttciarissime  3gno-.it, 
ac  deinissisbimc  veneratus  esi. 

yH;e  ipss  olim 

(iitter  ulia  magni  ingenii 

Ac  religionis  cxiinix  n!oii!iitieiila) 

Aureo  iton  solum  calamo, 

Se<l  ore,  el  peciore  pielalis  pleiio, 

Oe  magn;£  Dei  Matris  Laudibus,  encomiisqM 

Compoeuit, 

Uoft  cum  coi'de,  ac  seipsotoio, 

Virginco  tliolo, 

ut  Ari^sllieina  sacrum, 

pc-r  ipsius  gratissimas  mar.us, 

{ut  accepiior.i  baheaAlur) 

appeiidenda, 

Dal,  dicai,  consecrat, 

Moriulium  iiiiimus 
Uippolyius    Marijccius. 


0^^  MARIALE..-,PR^FATIO.  508 


EMINENTISSIMO  PRINCIPi; 

MARCO  ANTONIO  FRANCIOTTO 

C.    R.   E.  CARD.    AMPUSSIMO 

SAC.  ORDINIS  CISTERCJENSIS  PROTECTORI. 

Posl  ftmJalores  Maiianos  .Tmplissifno  ^vn  nominl  oonsftcrnlos  rnll  de  moa  Immililate  soHicilns,  «jiiia  (?« 
Iiia    hnmanitaic  scctinis)  iieriim  ad  te  vftnio.  princcps  cmincntissime,  Adami  ahl>alis  Pcrscniae ,  onliHis 
Cisierciencis  Oper.i  Mariana,  lypis  linclenns  inlacla,  et  a  qindringcnlis  et  amplios  annis  in  silii  ac  tenc- 
bris  lincusfjiie  s^piilia,  in  clarissinio  proieclionis  tiiae  liiminc  colloc;itiir»s.  Seciin.io  atitcm  venio  ad  te.  non 
lantiim.  nl  primn,  lihciis  ct  volens.  mcam    moneqne  congregationis  oniversT' in  le,  Uios/]nedelHl.iin  ohstr- 
vanli-im  rleclar.ilurus ;  .sed  qnia  aj  alitim  si  vcnirem.  jiista  pnssem  ah  oninihus  reprrchensinne  castiijari, 
nlpoie  proiectionem  qn.Trens  .sine  protectorc.  Cnm  enini  tn  solns,  cx  sciiis  aposlolicre  rfecreio,  Cist»*rcien- 
sis  onlinis  sij  proiector:  Opus  ah  onllnis  Cisiercicnsis  aliiinno  elaboralnin,  cni  melins  jiisrni^^rine  ail  pro- 
tcpcndiim,  quani  eminenli.T  tunn  offeram?  Qiiis  rilc  prot<»(!il,  nisi  ex  o(!icio  proieclor?  Nec  solum  quis  a 
Cislerciensi  ordjne  est.  scd  qHi.i  etiam  dc  Deiparae  Virginis  laiiflihiis  pcrtractal,  Opiis  lioc  spsciali  jure 
ilehcliir  lihi;  qui  ab  orlii  ipso  lolus  eidcm  Deipar.-c   Virgini  mancipatiis,  miro  ciini  pietntis  sensn,  aut  per 
quolidiaiia  piei.ilis  ctercilia,  aul  per  assidiiam  Marianariim  virlultmi  imilalioneni,  ab  ipsius  lamlihus  niin- 
quam  cessas.  In  fcsto  Nativiialis  beatissim.r  Virginis,  e  piissimis 'pnrenlibus  Ciiriio  Franciono,  ac  Clara 
Balhania  palriciis  Liiccnsilwis.  et  avila  nobili^ale  non  miniis  qiiain  clarissimr»  virfile  luccnlibus,  iti  banc 
nuindi  lufem  naiiis  es,  iil  indicareiur,  tc.  a  nalivi>ate  ipsa.  iisque  ad  iilliinuiri  V!i;n  tcrminum,  Augiislis- 
sim.x  ca;loruin  Rcgin;c   conslanlissima  pielale   ac  immuiabili  devolione  vicliinwn;  ejusque  cnliuin,  liono- 
rem  ac  veneraiionem,  iii  le  priniinn,  poslmodum  vero  eliaiu  in  aliis  «sqiie  .iiJ  cxlro.mam   illam  renim 
lineam  slndiosissima  dili$;entia  cur.ilurum.  Nihil  profeoto  esl  (i]tiamvis  niullum  alioqiiin  sil),  nobilis&imi 
sanguinis  liii,  ciim  lamilia  robiirea  Sixti  iV  et  Julii  ii  Romanorum  pontiGcum   conjunctio  (Luchina  enim 
Sixii  neplis  ct  Julii  soror,  lo;  Francisco  Franciolto  malrimonio  jiincl.i),  si  cum  prxclarissimis  virtuluin 
tiinnim  onianientis,  ac  praiscrliin  ciim  anlcntissimo  luo  erga  mr.gnani  Dei  Milrem  siiidio  coiifcrainr.  Et 
qiiid£in  siiavissiniae  Dei  Matris  benignilaiis,  el  benevolenliae  luciilcnla  in  Ift  excmpla  ac  vicissim  devoiis- 
tiimsn  mentis  liiac  ac  obsequiosissinije  voluntatis  in  eamdom   suavisstmam   Dei  inairem  clariasima  testi» 
moma.  ad  xternam  posteritaiis  niemoriam,  hoc  loco  saUem  leviier  delibarc  nullo  pactn  omttlerein,  nisi 
nd  lui  modcsiiam  anirni  sese  mea  lia'.c  cpistola  subniiticns,  non  qiiid  virtuiibus  luis  debeatur,  sed  potius, 
qiiiil  a;ires  lux*  pati  possinl,  in  pr?esen!ia  considerarcl.  Gaudcl  porro  Adam  ineus,  et  Deo  |incrilas  ac  iin- 
niorlalcs  gralias  agit,  quod  cx  providenlissima  consu!tissimaq(ie   Deiparai  Virginis  bcnignitate,  ipsius 
Mariaiio  Opeii  illc  provisus  sit  patronus,  quo,  in  Deipar.i>  cullu,  ac  cxieris  cjiani  oinnibus  Cbrislianarum 
virliilum  ariiainciilis,  vix  ipse  inajorein  mclioreiiique  oplare  potuisset.  Spcrat  Opus  suum,  quod  primatn 
suli  raiisiissimis  eiiiiiionliiC  iiia;  auspiciis  luceni  vidil,  omnciii  sub  iisdem  vitam  vieiurum,  alque  alcam 
advcrsain  nuilatciius  (onnidaturum.   Nec  diftidit  appellandiim  ab  omnibus  jure  nicriio  porphvrogenituin, 
qiiod  prinio  in  lua  purpura  natum  sit.  Exire  in  luccm  tandiit  dislulit,  ut  tua  videret  leinpora,  libique  suo 
8CSC  sisterct  prolcclori.  Scrius  (orlasse.  quam  par  esl,  einersit  c  lcnebris;  scd  non  sine  nuiuine  tain  sert) 
cincr.-it,  nc  videlicct  niae  prolcciiouis  gloiia  fraudareiiir.  Exspoclavii  diu,  sed  non  malc,  imo  optiine  ex- 
•pcclavil,  dum  cxcundi  nioram  proteciionis  luae  fciicilale  compcnsavit.  Acccpluii)  ferl  illc  libi,  quod  lan- 
diu  sepulliis  iii  lcnebris,  sub  luce  lua  vitni  reslilulus,  iii  suo  Opere  rorsuui  vival;   ct  l>cnclicio  gratus, 
qiiamvis  sit  ipse  solvcndo,  vices  lauicu  suas  Deiparae  ciium  dciegai,  ui  illa  cinineniiam  luam  dignis  pro- 
cessibus  niuneiciur.  Digiius  cst  ipsc  proiectioue  lu:) ,  non  suluiii  (|uia  CisierciL-nsis  crdiiiis  cst  (cnjus 
prot.cctio,  prudcdtissiuio  SS.  D.  N.  Iiiuofenlii  X,  judicio  tuae  v»i:p  Jemaiidata);    sed  quia  eUiun  cx  ilio 
ordine  cst,  qiii  (Gregorii  XI  poiililicis  lUaxiiui  lcstiiiionio),  ciiin  iiucr  reiigiones  c;cleras  Dcipara:   Virgiiii 
fiit  singulariiaie  dcvolionis  ascriplus;  eique  un;«niiniicr,  et  nuo  iionicio(ui  Jacobus  do  Viiriaco  S.  U.  E. 
rarduialis  iii  tlisloriu  occidenlnli  loquilur),  ubique  dovutissime  iiiserviat;  ciiainsi  cjus  protcctor  non  esscs, 
niiamen,  ob  cximium  tuuiii  erga  augusiissiiuaiii  co^li  Reginaui  sludinm,  tua  iion  doicsi  proiectionc  pri- 
^nri.  Accipe  igilur,  priiiocps  ciniaeutissiinc,  bcnignil^Ue  libi  iniaia,  lioc  Adu;  abb;)lis  l'orseni:c  Opus  Ma- 
ri:iiiuiu,  quod  ub  iiiicritii  viiidicaluin  vilxipic  rcsiiUilum,  tanqiiain  proteciioiiis  jiire  lihi  oiiiniuo  dehituui, 
tiio  paiiociiiio  coniiiiillo,  .",t  paieriio  atlcctu  amplc\uiii,  ex  lui  oificii  muncre,  :\ique  eiiam  cx  ardcuiissiiuo 
tiio  iu  Dciparain  aOeclu  Jove  et  pioiege.  Quidquid  aulem  liic  ukeuin  esl  (quoti  vidco  quam  sil  exiguum, 
i<tque  a  lua  ampliludiiiu  cl  lueriiis  alienuiu)  toiuiii  (  cum  uiibi  luiijus  iu  praisciuia  noii  !»uppolat) ;  loium, 
iiiquatn,  eniiiieuiiae  lu:e  dcmissi»siiiie  oQero:  ct  iii  iiiei  in  tc  dcvinciissitin  obsequii  ;tc  ilcbiia:  vcucravionis 
lesiiinoiiium,  et  in  ^tiquain,  quaiiivis  uiiiiiiiiam,  sigiiilicaiioi)e;n  ilioruiu  benelicioruiii,  qiiibu.s  lu  ,  ac  lltu- 
slrissinii  fraires  lui,  Nicolaus  ei  R.uibolouiaeus  Kranciolii,  lcclisaiiu«pieli\iis  ac  probaiissini.c  virtuli»  viri, 
universam  cuiigre^atiouciH  noblrani  arctissimo  lenclis  obitgat;un.  Licet  eiiitn  graiias,  quihus  uoo  cx  vesira 
huiQaniiale  diguaiiiiui,  nunquam,  eiiamsi  velie:uus,  reierre  p0:>siiuus;  sequemur  taiiicu  iiiaiiiorin  soiiipi- 
lerua,  el  gratus  auiuius,  m.igis  quam  haecuagitia,  allisbiiuc  scniper  imprcssas  c^-uscrvabil.  iNc  auieiu  in- 
graii  oiuuiuo  siinus,  Deuin  opl.  max.  assiduis  ac  culidissiiuis  precibus  liiltriiu  ciurabiiiius.  ui  Iralres  luu»^ 
(uiainque  f»miliau)  luatn  giaiia  ac  louis  ouuiibus  iu  dies  augeai,  Te  vero  supra  Mestoreos  auno»,   Dci- 
paia;  ac  divx  lux  siiUrugaiionc,  diu  iii  lerra  seiveliticoluiuciii,  ui  Koinaiii  iiiipeni  arccut,  quojn  bucusqii;^ 
tuaiun;  virluiuiii  hiiiiiiR;  iiiiplcsli,  ac  iii  dies  iiuplcs,  ad  lolius  Cliristiaiii  orbis  reiicitaleni,  lu  aUian  grailu. 
coiisliiulus,  iuce  complcas  clariori.  lloinje  cx  atdibus  S.  Maruc  iii  Cai:)piit:llo,  die  15  Marlii,  auno  a  Vir- 
giuali  pariu  105i. 

EminentisaiiKo:  dominationit  lua 
iiiiimiis  servus, 

lIliTi>LMl'S   MARRACCita. 


«99 


ADAMI  ABBMIS  PERSENlifi 


m 


LECTOftl. 

In  liiltliothcra  nion:i<;ierii  Casnr«:uii  (ot  C:\sniuarinn)  osi  «'«l«liiis  :il>ti.'iiia  iu  <ii(nri>si  Venilana  provin- 
r\x  (loman:r,  oiirn  qnidcni  nencdiclinornni,  sed  ab  anno  Domini  1 140  a  Cisterciensihus  pnssessa,  iit  in  siia 
nlibaiinrnm  Cislerciciisiiim  mttitia,  in/|itit  Gaspar  longelinus)  in  liiijns,  iiiqn;«m,  monasteriibibtiottiera  cs> 
sl»bal  pcranliqniis  quiiiiim  ooiie.K  pcr(;aii:enacens  Lnline  m.  s.,  pnlchro  qnidcni,  seii  in  inuliis  corrnplo 
cliaractere  cxaratns,  in  qiio  una  cuin  aiiis  veiernin  Palrnm  lilterariis  nionnnienlis,  sermonfs  Ailx  abtialis 
Pcrsciii.'«,  taiiqnam  geinnta*,  inclusi  roiitinctiaiitnr.  Hic  aiiicm  roilcx,  cuni  :)b  ejnsdeni  monasierii  Patribn» 
rfverendissiino  Palri  D.  Hilarioni  Kancato  ordiniK  Ci$'.ercieii$is  in  Alina  urbe  generali  prxsidi,  noii  ar- 
(;cnli  vcl  aiiri,  sed  solius  vitlutis  ac  lionnrnm  nttcrarnm  iestimaiori,  duno  fiatns  fuUsel;  alqne  ab  hujiis 
)in>fioa  bnmanii:ite  (esl  etiiin  virtuti  «ioclissimus,  ita  in  amicos  lienericentissiiiins)  inibi  etiain  fuiisel  com- 
ninnicatiis,  animadverleiis  ego  in  pnediitis  Ad.-e  sermonibus  nonnnllos  esse  de  inagna  Dei  inalre,  ac 
.Tlerniim  virgiiie,  bactcnns  in  obliviunis  lcnebris  ^epnlios,  qni  si  publici  ficrenl  jnris,  multum  pos&enl 
|iietati  proilesse,  ingenicniqne  M.irianaruin  iaiidnni  declamaturibns  Irnctum  ulititatemque  alTerre ;  sialui 
itios,  nna  ciim  Marianis  fr.  g:iiet>lis  <>x  aliis  ejusdem  :iucioiis  sernionilnis  collectis,  sub  Mariaiis  litulo,  ad- 
diiis  notis,  lani|u;im  cLirissimiiin  veinslatis  moniimeniniii,  pro  commnni  bono,  per  lypos  publicare ;  eii- 
stinians  ratioiii  nuixime  dissetii:ineniii,  dinlurnioribiis  tenebris  ampliub  obvolvi  eas  lucubraiioiies  Maria- 
nns,  qn:<^  '}\v^i  honiiiiiim  niemoria,  aii|ne  ips:i  snnl  xiernitate  dignissinue.  Spero  antein  non  dcfnturos, 
qni  ex  hnjus  M:iriaiii  Operis  gnslit,  :id  omniuni  Ad^  Opernm  publicationem  eflicaciler  innaniinenlur. 
(jiiod  qui  praestabunl,  doctissimiim  (li^ertissiinnmquc  Scripiorem,  non  quairiduo,  sed  a  quadringeulis  el 
ainplius  aiiiiis  mortnnm,  vcliit  ab  inreris  vindicaiuni,  iii  vitain  revoc»biiiit.  CLirissiini  ordinis  Cisleicien- 
sis  spicnduri  alqne  ipsins  Eocle.-^i.c  catliuiitx  urnaineiito  oplitne  consuluisse  cciisebMnlur,  seque  ipsos  de 
liiterari:i  rcpubliia  reddent,  et  pra*seiitibus  et  posteris  rructuostssime  bene  merentcs.  Inieriinr  amice  b> 
«lor.  Idbore  liuc  cum  iiicoiuniit:ite  fruerc,  et  m  .am  banc  qiialeincunquc  in  Mariani  OjHsri»  editiuneopeiaiu, 
a:qui  ijoiiiqiie  consule.  Valo. 


ADAMI  ABBATIS  PERSENIJE 

MARIALE. 


1-11  SERMO  PRIMLS.  A 

l>  XNNOSTIATIONE  B.  VIRCI.IIS. 

Egredielur  virga  de  RadiceJesie  {\),et  (lot  de  radice 

ejut  ascendetfCl  requiescet  tuper  eum  Spirilut  Domini 

(/ta.  xi).Senescenie  jam  saeculo,  auclor  saeculi  ad  re- 

pnrandum  hominem  .^pparerc  (iignalus  esl.Antiqua- 

batiir,  et  «enescebal  miser  mundus,  et  propinqiiabat 

ad  intcritiim.  PereuiUi  mundo  mira  se  novilate  an- 

liquns  dieruin  opposnit,  jnxla  Jeremiaj  valicinium, 

«  novum  facicns  super  terram,  ul  femina  circum- 

darel   12    viruin  (Jer.   xxxi),  »  greinio  ulcri  sui. 

Dnni  il.inuc  per   hanc  novitalem   nosirae  vctuslatis 

scnium   dcie  sii,  in   nova  nos  immoitalilali»   suae 

luce  rcparavil.  Reparavit,  inquam,  misericorditer, 

<|ii(>d  cic.ivii  poicnter.  Huic  tatito  operi  necessaria  " 

nal  viigi  dc  radicc  Jcsse,  ex   qua  nasccrclur  fru- 

<  iiis,  qni  giislatus  iion  inlerrcl  inortcm,  sed   refor- 

iiiarcl  ad  viiam.  In  anlidolnm,  ergo  prioris  arboris, 

t wjus  fiuclus   morleni  iutiilit,  de  viigiillo  Davidicae 

Miipis,  lianc   \itam  fructilicans,  Viiga  processit : 

Virga  hxc  Virgo  Maria  csl ;  frnclns  virgnc,  Virginis 

partus-   In    taiilam    arborcm  crevit  h.TC  virga,  ut 

commuhis  salulis    rrnctum    pioferens,  diim  maicr 

OtriiiiiKileiilis    eiricilur,  ct    aiit;ciorutn    Regina,  el 

sxciilonim  Pomina  pr;»;diccl«r.  Sine  lcrmino  dila- 


lavil  sc  arbor  ista,  <  operuil  mdiiles  ninbra  ejus,  c( 
arbusia   ejus  Cedros   Dei   {Ptal.  i.xxu). »   Monirs 
accipe  sublimes  inerllis  sanctos  :  nmbram  iiostfael 
arboris,  privilegium  gralix  singnlaris,  qnod  nostrxj 
Virgini  contulit  obumbrans  ei   Altissimi  vinus,  etj 
plcniludiite  graiix  curoulans  meniein,  ct  parlu  di« 
vino  gravidans  ventrem.  Umbra  h;ec  nil  hal)cl  in  sel 
umbialilc,  nil  iinaginariuin,  13  v«^l  inane.  SumiMal 
ct  sola  iibi  veriiatis   suliditas,  et   solida  verilas  ^| 
verus  ciiin)  Unigenitns  in  vera  Vii-gine,  veruni  as- 
sumpsil  honiinem,  hoc  est  c<»rpus  ct  animam;  ua- 
luram,  non    culpam.  Verii.ai  suscepia;  novae  no« 
defuit  verilas   innocentiae.  «   Peccatum  quippe  noid 
fccit,  nec   invcntus  esl  dcdiis  iii  ore  ejus  (/  PetrJ^ 
II).  I  Dum  ergo    lux   incorporea  verae  diviniiaiid 
sibi  vcraciter  curpus  humanuin  univit,  ex  uniio  ei 
objecto  sibi   corporc    in  partcni  alicrain  uinbraiiij 
fecil.    IJmbra  ilia  lidcs  vera.  Fidcs  vera,  quae  pci 
lucurnalioiiis  mysierinm  jnstifical  iinpios,  gluriflca^ 
jnstos  (Pr«p.  xvii),  cl  de  vallibus  facil  monlcs  ei- 
cclsos.  De  umbia  ista  dicil  sponsa  in  Canticn  aiuc 
ris  :  «  Sub  untbra  illiua,  quein  desideraveram,  sedl 
{Canl.  i).  »  0  umbram  nccessariain  ilticitis  ardori^ 
bus  lcmperandis  1  Si  confugias  ad  umbram  illiuii 
arboris,  hoc  esl  si  credas  el   diligas  partuni  Viigi 
njs,  t  per  diem  sol  non  urci  lc,  neqiic  biiia  pcr  no- 


7ftl 


MARIALE. 


70i 


ciein  {Psaf.  cxi).  >  Arbusla  cjits»  iiieriia  <;Jus»  qiix  A  foris  nmpiilat  ramos  mari  opcris,  si  iniiis  remaneai 


cciJioruin  aliitutlinein,  lioc  csl  Angclonim  sublimi- 
laicin  irauseonduMl  [i).  0  arhorciii  fruclnosain,  in 
niedio  puradisi  plniilalain,  ratnis  cxpansam,  radico 
iirinataiii  !  Ips:i  qiiippc  cst ,  14  n"*^'  <'i<^'t  ■ 
I  In  Sioii  ririnalu  siim,  cl  in  Civitaie  sanctincal.i 
siniiiiier  requicvi  (Kcdi.  xxiv)  ;  »  el  illud  :  i  Haili- 
cavi  in  popiilo  tioiioriricato,  ct  in  partu  Dci  mtii 
li.iercdilas  illius  [ibid.).  >  Arbor  itla  scientix  honi 
cl  uiali  {Gen.  n)  gnslu  ^uo  cxpeiiciiiiain  inali  coii> 
Uilit,  ct  boni  scicnliam  ex  paric  abstulit,  ci  dc 
boiiu  iniseruin  rccit.  Hacc  arbor  sapicnti.i:  rruclwi» 
profcrcns,  ct  palatuni  .inimx  rcparai  ad  saporeni 
buni,  et  malorum  cxpcricnliam  dedocei,  rosiiliioiig 
boiiiincin  nniissjcbeaiiludini.  iloc  niodo  crcvit  vir(;a 
in  arborcin,  prorccit  virgo  in  Altissimi  gcniiriccm. 
lii  liui  10  (oeleslis  Agricolx  {Jo(in.  xvj  sunt  nrbores 
inalje,  steriles,  frucluosx.  Mulx  suiil,  qiiae  noxios 
fructus  reiuiit.  Sieriles  siini,  qu.ne  nec  bonosprofe- 
runl.  Fructiiossc  sunt,  qux  bonorum  fructiuiin 
ubertate  piiiguescunl  (P«/)f.  lxiv).  Arboribus  inalis 
et  stcrilibus  secnris  ad  radicem  posiia  csl,  inci> 
sura  eas,  iiisi  inuicntur.  Interboiias  arborcs  incous- 
parabiiiier  optitna  csl  virga  de  radice  Jossc,  cx 
(|ua  viioi  rrnciiis  (irocessil.  Sumtriiim  cniin  boniiia 
cst  fruclus  istc,  ciijus  boniiate  qu%  non  panicipat 
arbor^  bona  csso  non  polcst  {Mailli.  vit).  Parlici- 
pata  nimirum  bonitas  frucliis  bnjus,  ct  nialis  arbo- 
ribus  confert  plurimum,  15  u^  bon.icfiant;  cl  sie 


R 


maliiin  in  radice  iiilenlionis.  ltnf|iio,  ut  diciiim  cst, 
secnris  ;id  radicem  posila  limorcm  inculit.  Quid 
non  limennt  nrborcs  iiifructiiosx,  cum  sccuriiii 
videanl  paranleni  sibi  iiicisioiicin,  ct  miiiaiitcin 
combiistioiieni  ?  Dicil  enim,  qui  eadcm  scciiri  inci- 
dil  :  €  Qiiia  oiniiis  arbor,  quae  non  facil  bouosfru- 
clus,  excidetnret  iii  igncm  tnitlciur  (ibiW.).  >  Ver- 
bum  esl  Joannis  BaplislJC,  qiii,  diim  Salvaioris  ad- 
vcnlum  pr^ecurrit,  et  ipsuin  venicntcm  oslcndit, 
quasi  securim  ad  radicem  arborum  ponit.  Dum 
orgo  de  Virfiinc  Fiiius  Dei  nabciliiriis  prxdlcalur, 
qu:isi  de  virga  seciiris  proccssnra   proniillilur. 

Nola  iiiyslerium.  Virgo  Dci  ,  et  lioininis  niaier 
virga ;  Dciis  lionio  virgiiiis  17  nii''S  esl  securis. 
Virga  ccdit,  ul  corrlpial;  s.^curis  excidil ,  ut  de- 
slruat.  Virgacorripil,  ulcorrigiit;  securis  deslruit, 
ut  iii  igneni  iiiitial.  Virga  iiiiinur  in  correclione 
parviiloriim  ;  sccuri  iii  cxleriniiialione  spinarum. 
Virga;corrcctio,c$t  in  inisericordia,  sicul  scripium 
csl :  I Corripiel  n»e justus  in  iniscricordia  (Psal.  xiv.) » 
seciiris  excisio  io  fuiore  et  ira.  Yirga  corripicns 
corrigit  ad  virtutcra,  sccuris  cxlerniinans  pcrculit 
ad  consumptionem.  Qiiem  non  corrcxcril  viiga  in 
spiriiu  b;nitaiis,  sccuriin  exspcctei  necesse  csl  iii 
spirilu  judicii  et  spirjlu  aidorii.Qiii  ad  nialris  mi- 
scricordiac  ex<mplain  SC  iioii  corrij;il ,  lerril>ilcni 
cjiis  niium  in  judicio  scnlil.  lixc  est  Yirgn,  qu.i 
priniu  corripitur  et  corrigilur  imiiidus,  dc  qua  ipse 


riles  fccundal,  nl  fruclns  fcrani,  cl  fructuosas  pur-  c  "i""'''  Condiiorper  Propliciaiu  d.eil :  i  Visilalioi» 


gat,  ut  fruclum  pius  ain;raiil.  Quas  tioc  modo  noii 
mulat,  iiicidit,  ei  inigncm  mittii  (ibid.)  ut  ard>aiil. 
Cst  cniui  iste  frucius,  csi  el  scciiris,  quu  inrru- 
ctiiosae  arbores  exciduntur.  Securis,  inquam,  C6l 
iticarnatus  Lnigenitufi,  ciijus  quasi  manubrium  esl 
bumanitas,  qiiiii  (errum  incidens  subtilitas  Deita- 
ti.i.  Ubi  ligna  siivaruni  plnudunt  mnnlbus,  xmiila- 
mini  potins  virgain  de  radice  Jesse  egredientem, 
cx  qua  poteriiis  babcrc  exonipiiim,  cl  virtutcm  fru- 
ctifieaiidi,  quam  arburein  scieniia:  boni  ei  mali 
(Geii.  ii),  ex  qua  provenil  vobis  stcriiiias,  qiix  vos 
obiioxios  facit  securi.  Amale  rriicluin,  tiinete  se- 
coriin.  In  filio  Viiginis  diligile  miscricordiam,  mc- 
tuiie  vcrilulem  :  naiii  scu  vcritntciii  incidit,  ct  csl 


Virga  iiiiqiiiiatcs  coniin  (Psal.  lxxxvih).  »  Miindus 
quipe  iii  virga  corripilur,  diiin  ei  per  oxeiiipluiii,  ct 
pariuin  Virgiiiis,  in  qno  sil  reprelicnsibilis,  cl  con- 
«iemnaliilis  demonslratur.  Sed  quam  misericors  ista 
corrcclio  fuil?  Non  banc  furor  judicis,  scd  iia  co- 
lUiiiba;  vindictaiii  iii  crimina  facit.  Non  odii,  scd 
pacis  cst  tnlis  uiiio ,  qua  Oagellut  filiuin  pater,  ne 
perent  13;  quia  iion  reo  scveritas  impeiiditnr,  scJ 
roalui,  ncc  se  judicem  DomiiMis  exliibet,  sed  ami- 
cum.  Zolus  Domini  exercitiiuni  lacil  boc,  diiiii  in 
virga  visiiat  iiiiquilales  orbis,  cl  tol  verbcribos  atie- 
ril  pcccaia  bominuni  (P«a/.  Lxxxviii),quolvirtulibus 
illustrat  Virginis  partum.  Uxc  virga,  qua  lol  ictus 
dorso  imprudeiiliuni  dcdil,  quot  virlutibus  oslcnsis 


securis  ,  seu   iiiiserieoriliain ,    et  csi  frucuis   terrx  ^  '«  «e  miiiuli  insipicniis  vilia  debellavit.  El  quia  vi- 


subliniis.  Misericordi:e  debciur  anior,  jiiKtitix  per 
.  jiidieiuin  incidenti  debelur  tiiiiur.  Sterilit.item  iio- 
stram  aui  nioveat  aiiior,  aut  torrcat  timor.  Ccrie 
iimorcni  ipsuin  non  infruetiiosuin  dixerim,  qui, 
dum  mala  rccidil,  eo  ipso  sterilitaiein  evacual,  qito 
pcr  ipsuni  nianu.s  ad  bona  opcra  consucscii,  \Q 
vel  saltem  a  malis  pamx  iorniidinc  dissucscil. 
Magna  utiliias  csl,  duin  tinuircin  neccssariuiii  cx- 
lcrminationcin  peccali,  virlulis  scmiiiarinni  incuiit 
arboribus  infructuosis,  sed  lioc  nonnisi  poiialur  ad 
radiceni  arboris  (3/a///<.  iii),  bocestad  iiiiciilioiiein 
cordis.  De  intentione  eiiim,  quia  dc  radicc  liabcl 
liomo,  ut  inutilis  sil  vcl  friicluosus.  Idcirco  noii  ad 
raiuos,  sctl  ad  radicem  sccuris  pnnilur,  qiiia  frusiia 


tiorum  nieta,  cl  virinium  urigo  exstitit,  ideo  rcctc 
virga  virlulis  appcilalur,cum  dieit :  i  Virgam  viriu- 
tis  U\x  ctniitet  Doininiis  ex  Sion  (Psitl.  ci\).>  Nuii 
immcrilo  virga  virlutis  diviiix  VirgoMaria  dicilur» 
cuius  fi.lc,  vila,  parlii,  exspirans  vitiis,  ad  virtiileiii- 
stcculitin  respiravil. 

Hanc  virgain  cmisil  Doiuinus  cx  Sion,  quia  sitiit 
dieit  Isains ;  i  Lgicssa  cst  virga  de  radicc  Jcsse,  ► 
orta  csl  virgo  do  slirpc  D.ivid,  qui  sieul  ipsc  de  sc 
iii  Psalino  lestuliir  :  «  Conslilutus  cst  supcr  Sion  , 
tnoiiiciii  saticliiiii  ejiis ,  prjcdicans  pr:tccplum  ejus- 
(/'*u/.  ii).  >  Virga  liacc  llexibilis  ,  rccta,  porrccia, 
fruclifera  ;  flcxibilis  per  miscricordiain,  rccia  per 
judiciuin,  porrccla   per  virginiiatis   cxccllcnliaiu» 


7fi3 


ADAMI  ABBAHS  rEHSEM.« 


704 


Iruclifcra  pcr  Uiiigcnili  conceplioneni.   Ilxcvirga  A  iiiexorahilem.  Abiinila^  cnim  el  suporabunJas  pift- 


>irgam  exlrudil  a  virga;l_3per  Iiancenim  virgam 
viruilis  cffccliim  cst  ,  ul  non  rclinquerel  Dominus 
virgain  pcccaiornm  ,  hoc  est  virgnm  divinx  hxre- 
ditalis,  (le  qua  per  Psalmislam  dicitnr  :  «Redomisti 
virgam  haTCtlilalis(Uc£(Psii/.  Lxxiii),  i  elc.  (3)  llaec 
csl  virga  Moysi,  quae  virgas  mngornm  jEgypli  lcgi- 
tiir  dcvornsse,  i|ui.\  virginei  partus  Veritas  toliiis 
iiiundi  lixres«s  rclexil  ct  intercmil  (4).lpsacsl 
virga  Aaroii,  qiix  sincsucco  floruii,  frondiiil,  ei  nii- 
ccs  proUilil  {Sum  xvii.),  qiiia  lieata  Dei  mater  sinc 
viro  Salvaiorem  concepil  el  peperit.  0  quam  flcxi- 
liiiis,  (iiiani  foriis,  cl  qii.iiii  ferlilisdireclionis  virga, 
mutcr  miaericorlix',  Ucgina  virtutum  ,  Cenilrix 
Salvatoris!    Floiiliiicni  te  f.icil  iinmcnsa  picias  : 


lalis  visceribus,  qoia  non  soliim  iin[)Icvil  le,  scd 
snpervcnit  in  tcad  rumnlaiioris  gr.iiijc  plcnitudinem  , 
Spiriliis  sanclus  (Luc.  i).  Nc  igiliir  averlant  facicm 
luam  a  nobis  {Psat.  i.)  abiindanlia  in  dies  crimiiia 
iiostra  ct  iniqiiitas  circa  propositiimsnpcr  iniquiiate 
apposita.  Te  medicinam  nnslram  snpcr  lllii  lui  verbo 
coiivenimus,  quod  dicit :  •  Non  cgent  qui  sani  .sunt 
mcdioo,  sed  qui  malc  lialienl  (Luc.  v).  i  Ccrie  si  non 
sanis,  scd  aegrolMniibus  necessarius  esl  medicus, 
cadcm  raiiuiie  illis  22  niajor  medici  impendeuda 
cst  curu  iii  quibus  abuiidanl  vuinera  graviora. 

Quia  crgo ,  Doniina  ,  omnes  nos  peccaioruin 
nosiroriiin  vulncribus  laborare  cognovisii  ,  pro 
omiiibiis   iiiicrpeila   medicum  quem   omiiibus  pe- 


furtcm  incorrtipta  poiesias :  ferlil>:m  divini  partus  C  perisli.    Sed  illis  ,  miscricors,    majorem  impende 


fecunditas.  Tania  esl  pieias  tu;i,  quania  potcstas. 
Tam  pia  es  ad  parceiidiini  miseri.s,  qii.^Mu  potens  ad 
inipeiratulum  qiiod  poslularis.  Qiiando  cnim  noii 
t-omp:ilcris  niiis  miscris,  n^ater  init>uricoriiix>?  Aul, 
qiiando  illis  opem  conrerre  iiou  poteris,  cum  sis  ip- 
sius  niater  omnipotenlije?  Eudem  procul  dubio  faci- 
lilale  oijliiies  apud  Omiiipolentem  quodcunqiie  vis, 
qiKi  fa«:ilit:Uc  nosira  innotcscit  miseria  tuae  visce- 
ribus  20  pictatis.  0  quaiita  fiducia  nobis  per  icad 
Dciiii»  csse  potesi !  Siciit  non  potes  non  scnlire  pcr 
compiissioiicm  passioiics  noslras,  cunt  iion  possis 
odissc  filios  misencordissiina  mater  :  sic  tion  potcs 
jion  obiiiiere  cis  remedium,  si  pclas,  ciiiii  ad  lioc. 


sollicitudincm  in  quibus  inGrmilatem  perspicis  gra- 
viorcin.  QuiJ  enim  omnibus  magnificcnlix  opcm 
iieg(>s,qux  sicut  iton  patcris  piclalis,  ita  nec  paleris 
.inguslias  potcstatis?  Inriiiila  libi  pietas,  infinila 
poics'.as.  Thes.uiro»  tu:c  glorix  non  sotiim  iion  ex* 
liaiiiiro,  scd  nec  imniinuere  polesl  lux  magiiiriccnt  x 
cfriisio  largituiis.  Tribue  qood  vis,  niliil  minus  babes. 
Diiare  poles  itidigenliam  singulorum.scd  indeficicn- 
tes  copix  perseverant.  Ille  nimirum  tua  pleniludo 
est,  qui  sicul  augmenium  non  accipil,  cum  sit  iiu- 
incnsus;  nec  detrimenlum,  cum  sil  simplex:ita  nec 
(iitem,  cum  sit  xternus.  Ergo  jam  repatriare  ex- 
sules,  quia  vult  et  polesi  juJicii  sententiatu  dispen- 


ct  non    iiisi   propter   hoc,   cx    le  n.iscj    volucrit      sare  iiiisericordiae  mater,  per  quam  nos  voluit  Dcus 

_  -. : i; :.,_. .:-      r»„._:»      C:!:..»        T..   V«    •      i-.^"    •_   «^i-     .    .   t m._. -j?..     ._ i: 


nr'3ericordiarum  omnipotentis  Patris  Filius.  Tu 
eiiim  niaier  exsiiiis,  tu  mater  Kegis.  Tu  inalcr 
rei,  lu  maier  Judicis.  Tu  mater  Dei ,  tu  maier 
liomiiiis.  Pcr  te  crgo  factus  est  reiis  fraier  ju- 
dicis,  per  le  facla  est  una  hxreditas  Aegis  el  ex- 
sulis.  Cum  enimutriusque  maier,  utrumque  babes 
liruim,  ct  pcr  lc  emcitiir  fraier  Uiiigciiiius  adoptaii. 
Qiiid  igiliir  rco  timendmn  esl,  cui  in  cuusa  sua 
idem  cst  fraicrqui  cljudex,  el  t;tlis  judex,  cui  pro- 
priiim  esl  ntiscreri  scmpcr  ei  parccre  (Orat.  miss. 
Defuuri.),  ct  qui  niisericordiam  superexallet  juiii- 
cio  ?  (J«c.  11.)  Timere  ne  debeat  uipcreai,  cui  mi- 
sericordissima  «naler  clemeitlissiini  fr.ilris,  el  ju- 
dicis  sc  piissimam  matrcm  «;xbibel ,  ei  potciiiissi- 


mainadvocatam?Tuniiscricord!aemaier,  non  rogabis  ^  perducil  ad  regnum.  Unde,  qui  hujusmodi  est. 


jiidicii  in  fllios  adopiare.  Tantum  oditc  quoe  muiidi 
sunt,  el  injustilix  opus  abjicile,  qiioniam  in:iier 
23  noslra,  etsi  misericordix  materesl,  niliit- 
omiuus  est  ct  jusiitix  parens.  Virga  quippe  noslra; 
corrccilonis  csl  flexibiiis  per  misericordiam,  et  re- 
cia  per  judicii  veritaiem.  in  correciione  virga  re- 
duclionis,  iii  directione  (0)  baculus  sustentaiionis  : 
per  virgam  emendalur  reus,  ne  percat;  per  baca- 
lum  suslenlalur  justus,  nc  cadat.  Utcrque  indiget 
tiiaire  Domini,  ci  reus  et  jnstits.  Ipsa  cnim,  ci  in 
virga  iiiiscricordiie  corrigit  devios,  ct  in  baculo 
jusiiiiai  mix  susientat  correctos.  Ipsa  est  in  virga 
flcxibilis,  ot  iu  baculo  furti.«.  Virg.-c  percussio  scr- 
viim   emeiidat  iu   filium,  baculi  suslenlatio  filium 

ex- 


pro  lilioFiiiuiii,pro  adopiaio  Unigenitum,pio  servo 
Dominuin, pro  rco  Judiceui,  pro  ctcatura  Creaiorem, 
21  pro  redempto  Rcdcmpiorem?  Rogabis  plane,  quia 
qiii  Fiiium  luum  inicr  Deum  et  honiineii  posuit  Me- 
diaiorem,  le  quoqii&  inter  reum  ei  judicem  posuii 
incdiatriccm.  Ad  liocnimirum  elecia  es,  ct  as5"viinp:a 
in  niatrcm  Omnipoteiilis,  ut  in  parlu  tuo  invenial 
'veniae  lociim  iiiiquiias  peccatoris.  Ad  lioc  le  in  cel- 
laiii  aromaium  suorum  crcxil  mcdicus  (5);  utapud 
le,  elper  le  rccipiai  sanilalem  aegrotus.  Si  ergo 
cunsam  lu:c  lanlx  siiblimiiaiis  altendas,  te  toiain 
debes  miseris,  ut  eis  repor;es  anlidolum  recoiici- 
lialioiiis ;  rcc  unquam  lu  poieris  faciem  judicis  in- 
teiiire  diflicilcm  sicut  tc  reus   nunquam  iiivenit 


clauiat,  cl  dicit,  gratias  agcns  Dco  :  i  Virga  lua, 
ci  baculus  tuusipsa  mcconsolaia  suiti  (Pja/.  xxii).  > 
Mater  enim  Domini  utrumqiie  babet  a  Deo,  ui  cl 
per  misericordiam  virga  sit,  reiim  corrigens,  et 
rediiccns  ad  graiiaiii  ,  et  per  reciitudlnem  sil  ba- 
ciiliis  juslum  deduccns,  ci  perduccns  ad  patriam. 
Hac  virga,  ei  boc  baculo  usus  csi  Pastor  bonus, 
dura  quoercrcl  ovein,  qu.^e  erravcrat,  inventamqtie 
6uis  imponcret  humcris,  et  reportaret  ad  gregem 
(Luc.  XV).  Tania  esl  in  matre  Domiiii  24  furliludu, 
ut  in  ca  ct  per  eani  vere  ad  infirmiialem  humanse 
carnis  se  forliludo  omnipolenlis  hnmiliaverit.  Eo 
enim  ipso  Virgo  Maria  fortis  elTicilur,  quo  in  utero 
ejus  forlis  ct  poiCHS  in  prxlio  Doniinus  {Psal.  xxiii) 


705 


MARIALE. 


70« 


per  carnis  suscoptionem  Iragilis  iiiGrmalnr.  Forlis  A  quitur   Vcrbum  Deus,  cuin  loqui  &it  per  aspiralio- 

iiimirum   cl   valida  esl  ul   mors  dileciio   Virginis 

{Cant.  viii)  qiisc  acl  infirma  loleranda  invilare  po- 

luit,  el  mernil  roriitudinein  Oinnipotenlis.  0  R^^gi- 

n:nn  angelorimi,  rcBlorum  Doitiinain,  fide   singula- 

rilcr  forleni,  meiitis   privilcj^ialain,   poiesiai«  in- 

comparabilem  ,    gloria    singularem!    Ipsa    quippe 

virga  ferrea  csl,  qua  uuindus  regilur,  niundi  priii- 

ccps    proslerniinr,  confraciu    infemus    apcrilur. 

llac   virga  forli  fortem  armatum  ,   in  pace  atrium 

possidcnlem,  fortior  iilo  superveiiiens  rox  virluluni 

percussit    et   ailrivii  {Luc.   xi).  Dcirujue  vincula, 

quibus  alligatus  est,  forlis  isie  in  sacrario  virgina- 

lis  nicri   lcxuil,  et  opefalus  osl  ipsc  sanetus.  Vi» 

nosse  qux  sunl  vincuia  illa?  J>tiscepla  a  \erbo  cor 


ncin  scntiri.  Et  iria  quidem  sileniia  oplime  cu- 
sto:licl)antur  in  Virgine ;  scd  dc  irilius  me- 
diiim  magis  ajiprobat  Sernio  omnipolens.  27 
Primum  facie)>at  virginitas  ,  omnis  concupiscen- 
liac  tumulium  a  carne  coercens;  iiliinnim  facic- 
bai  incomparabilis  ciiarilas,  mcnicm  ab  omiii  per- 
lurbatione  tranqiiilians ;  mcdium  autcm  in  spirilii 
maiisueio  serval.at  bumilil-.is,  ei  excellcnlix  virgi- 
iiit.itis  coiisuleiis,  ct  privilegio  cbarilaiis  provideos, 
ne  dc  magniludiiic  virtiilum  aliquod  Mipcrbia;  pcri- 
culum  nascerelur.  Dum  igitur  hoc  mcdium  linmi-' 
litaiis  silenlium  omnia  inlcriora  et  exleriora  intC' 
meralae  Virginis  cuslodirent,  inansueiiquc  spiriius 
singularis  huiniiilas  el  foris  fovcret  florcm  caslitaii^ 


poris  membra  siiie  culpa.  )n  bisnieinbris  dum  dcfe-  ^  immarcescibilem,  el  inlus  nutrirel  ignem  cbarilalis 


clus  nosirosindericicns  Yerbi  fortitudo  suslinuil,  sic 
dcnciendo  malc  confideotis  hoslisfuriiludinem  su- 
peravil.  25  Osilam  potcns  fuil  Verbum  in  defccLi- 
t)us  {  quid,  si  virlules;cxerercl  elcxercereldeJlaiisl 
Deiiiqoe,  quid  furtiludinis  virga  virlutis  nostrae 
non  babuit,  cui  regeni  virtulum  ipsa  Dci  foititudo, 
id  cst  Gabriet  angeiiis  nuntiavil?  Gabriel  quippe 
(orliiudo  Dei  appellalur,  qui  Virginem  salutasse,  et 
nosiraesaliiiis  nuntiuni  dicitur  attulisse.  <  Ave,  iu- 
quit,  gralia  plena,  Oomiiius  lecum,  bonedicla  tu  in 
muiicribus  {Luc.  i).  i  In  liis  verbis  atigeli,  Verbum 
Deus  iinin.  nalur,  virginalis  fecuiidalur  i:ilegrilas, 
liodicmu:  diei    soletunitas  coQseciatur.  lu  boc  quod 


inexslinguibileoi  veuit,  ut  dictum  esl,  oninipotcns 
Serino,  et  dedil  voci  Virginis  vocem  virtutis  {Psal. 
Lxvii),  ul  an^clo  nuntianli  subliniia  respoiiderel 
buinilia,  diceti&:  t  Kcce  anctlla  Domini,  iiat  mibi 
setQndum  verban)  tuuiu(/^uc.  i).  >  Onmipotcns  qui< 
dem  Deus  iicet  in  inatre  diligat  casiituteiu,  et  casti* 
taii  longe  pra>ferat  cbariialem,  nescio  quo  lamen 
pacto  buiniiitalem  pnitfurt  omnibus,  et  ad  illani  M 
familiaiius  Domious  inajeslalis  inclinal.  iluinililas 
enim  eo  capax  esi  pienitudinis  giaii^e,  quo  rigiduin 
OHUic  luuiiJuiiiqae  28  faslidieiis,  humilem  temper 
plaiiiuem  iuftrriorum  aCrccl.it.  A(jua  qnijipe  eemper 
ad  inferiora  diiabitur,  bumorque  de  &ymmita(ibus 


dicit  <  gralia  plena,  »   attende   singulare  Viiginis  ^  monlium  efllueus,  in  pianis  tou&ucvil  plenlus  abun- 


mcritum.  in  boc  quod  dicii,  <  Dominus  tccum,  i 
nota  virgiiialem  couceplum.  Duin  <  bent^dicla  in  mu- 
lieribus  i  dicitur,  iinpetiosx  Vitgiuis  boiiorem  de- 
bigiiat  aniernum.  Quain  fortis  Cot  sermo  nuntii ! 
quam  omnipotens  seriiio,  qucin  nuniiat !  qiiain  fur- 
tis  Mariu!  fides,  qu.x  in  inumenio,  dum  veibum  an- 
geli  credula  recipii,  Verbnin  Deiim  Leala  eoncipil, 
ct  inaicr  Dei  eilicitur,  cujns  aitcillain  se  vix  nomi- 
nare  pi-;«S(iniit.  0  mira  Mariu:,  et  sxculis  omnibus 
prxdicanda  humiliias!  Pra;ordinata  ab  xlerno  iii 
inatrem  26  ^unimi  ftegiii,  ilum  vcrbum  lanl.T  sii- 
Lliiuitatis  effectum  ex  angelica  saliitaiiune  perci- 
pit,  non  se  cstullit  in  gloriam,  scd  coide  ct  vocc 
se  depriinit  in  ancillam.  Loqnitur  angclus,  saiiilal 


daie,  Scriplum  quippe  esl ;  <  Dews  supeibls  rcsi»tli. 
huiuilibus  aulein  dat  graiiam  {Jac.  iv;  //  Pelr.  v).  i 
QuoJ  si  humilibiis  non  iieg;inif  graiia,  qiiid  grati>e 
ante  alios  habere  potuii,  qiia,  cum  siiprcnta  qn;e- 
que  iucompaiabili  dignitate  exceileicl  luimilia  qu;e^ 
quc  incompaiabili  i;umiiil;ile  supeiavi:? 

Ecce  quud  ad  valiem  bumililalis  virgincx  tola  sc 
diviniialis  unda  contulil.  Fruiiienti  iorax  e.-idcm 
vallis  fuii;  scripliim  est  ciiim,  qiiij  <  valies  abtmd.-)- 
bunt  frumenlo  {Psal.  lxiv).  >  lii  hac  igitur  valle 
taliier  irri;{:ita  exorium  ei>t  frumentitm  illud,  quod 
de  scipso  in  Evangeliu  ait  :  <  !S:si  graiium  frumenil 
cadeiis  iii  tonam  morluum  lueril.ipsum  solum  ma- 
nct  {Joan.  xn).  i  Roraniibus  (jtiippc  coplis  desnper, 


Virgiiiem  ex  par:e  iliius  qui  mandat  i.;:iuieiii  Ja- ^  nubibusque  justuni  pluL-iiiibus,  adabundaniiam  roris 


Cob  {Psal.  txiii;.  Virgo  aiidii,  silet  el  crcdit.  Silel 
revercnler,  audit  prudenter,  ci'e«lit  lideliter.  Diiin 
quicsccrcni  ct  silcrent  iii  Virginc  omnia,  caro  pu- 
rissima  ab  omni  conii-adictioiie  coucitpiscciiiiu), 
ineiis  puigalissima  ab  umni  perturbaiiune  maliliu), 
duin  penus  Virgincm  agiliir  laie  silenlium,  non  silel 
Sermo  oniniputcns,  sed  a  legaliiius  sedibus  ve- 
iiiens  (SdiK  xviii),  invenit  paraiam  sibi  in  Virgiiie 
mansiunem.  Verbo  eiiini  Dei  iJoiiea  paratur  man- 
kio,  iibi  silcntiiim  cuslodiliir.  Cxteium  i  vir  liii- 
gitosus  iiun  dirii>ieur  iii  loira  (Psul.  cxxxviii).  i  Ubi 
ciiini  luiiuillual  ia  ciriie  concnpisceiUia,  in  iiiciilo 
vociCeratur  maliiia,  in  spirilu  perstrcpil  et  garrit 
supcibia,  III  his  lumullibus  ct  clamonbiis  iiun  lo 


hujiis.>)e  vallis  isia  aperiiil  et  gorniinjivil  Salvaioreni 
{Isii.  XLv).  Ex  hac  pluvia:  ccelesiis  inftisioiie  plenaria 
in  profundiim  bumililatiscoiicavunuicsccndenle  fac- 
tUbcsi  in  Virgine  nostra  fons  aqiue  saiientis  in  viiam 
aciensam^^oan.  iv).  29  Vicarbori,  qua;  ad  humorem 
istum  non  miliit  radicessuasl  Slcriliiaie  damnabi- 
lur,  el  siccabitur  procul  dubio  ai-bor  illa,  cum  vc- 
iieril  u.'stiis.  E^c  hoc  fonle  irrigantur  borli  aroma- 
tum,  id  esi  corda  sanctorum,  aromalibus  virtutem 
reJuloiitia.  Secus  decursus  aqnarum  istarum  plan- 
tavit  vitie:itn  jusiorum  Dous  jubiiiia:  mex  (Psal  iv). 
Vili>  ciiiiii  :ibiiiidai)S,  vilis  (]r(;i:  friir lificat  siiavil;;- 
tcm  odoris  (EccU.  xxiv),cst  fecunda  Maria;  vir^i:!!-. 
tae,  cx  qu;>  proccssit  iile  magnus  boirus  Cypri,   de 


707  AUAMl  ABUAIIS  rEltSENliE  708 

\iiieis  Eiigaildi  {Cani.  i),  qui  in  lorculari  crucis  ^  »«»«»  fructus  sapore:»  guslare  idoiiei  nonduia  su- 
pressus,  ct  cxprcssus  lolius  vinum  gralix  abuiidan-  nius,  interiin,  quod  iiiinus  est,  el  satis  j»ro  tenipore 
lissiiiie  propiiiavit.  Sed  jara  t  viiica  noslra  fioruit  qiianlum  juval  gratia,  oltaouiiu  fidei  ud  floris  tiujus 
(Cflnr.  II),  I  qnia  vjr^adc  ladicc  Jcsse  Salvaloreni  fragrantiain  apj,liceinus.  Considercinus  fructiini 
«onrepil.  Froiidiiit,  qiiandoobuniLraiis  ei  Altissimi  virga;,  secunduin  quod  florcni  cuin  dicil  prophcla 
virius,  ct  aiigolis,  et  Iiouiiiiibus  niystcrimnoccnlta-       inagis  quain  frucliiin,  cuin  lanien  iiidiibilate  iii  ipso 


vil.  Fruclincavii ,  qnando  qiicin  siiie  conta^ionc 
coRceperal,  sine  dulore  parlu  cdidit.  Conccpluin 
ilaqiic  Virgiiiis  vii'g:c  florcint  dii  inius,  vclaincnia 
niYStcrii  frondcs,   parlum   nucem  de   virga  prola- 


lloie  noslric  icdeinpiionis  frucluin  spercnnis.Naui, 
juxla  palcrnx  voliintulis  disposituin,  sicut  pro  Uo' 
niiirbus  dignatus  esl  hoino  ficri  ,  sic  etiam  voluit 
pro  lioiiiiiiibtis  hoino  mori.  Aiioqiiin  nil  nobis  nasci 


lani.  Nux   oplinic   convenit  sacrainento.    Deni(iue  profuit,  nisi  redinii  profuisset  (0/^.  iii  Sa6.  Sa«c<.). 

iiasceiitisunain  in  tribus  sutist  uiiiis  pcrsonain  figu-  Flus  isiebabcl  in  aspeciu  pulchritudineni,  iii  odore 

rat.Coriuin  nucis  referad  carnent.lcstamad  aniiiiam  suavitalcm,  in  taclu  lenilalcni,  in  subslanlia  lcnc- 

iiucieuir. ,  30  ^^    intr^riorcni   intcriia:   diviniialis  liiudiiicm,  cl  in  carnis  specie  fruclus.  Quam  piil- 

«iulccdiiicin.  Coriumliabet  araaritudinem,  caro  Sal-  clier  est  flos  isle  in  orlu  suo,  quam  nitidus  iii  can- 
vatoris  suslinuil   passioiicm.    Testa  foriior  aniinae  B  dorc  !  PuUhritudinem  ejus  tibi  insinuat  PropheU, 

inuiidum  salvantis  designai  virluiem.  Oieum  quod  cuiii    cuin    speciosum    prae   flliis   hoininum  diuit 


deiMicleoelicitiir,  quia  relicit,  lucct  ei  mcdetur, 
«liviuiiati  congruit,  quando  sitientes  justiliam  salial, 
cxcos  illuntinai,  peccatorum  viilnera  sanat.  Ad 
liOC  egressa  est  Virga  de  radicc  Jcsse,  nt  sic  flo- 
rcrel,  ut  tales  fruetns  iiobis  prorcrrcl'.  Vis  videre 
Virginem  vernaiilcin  in  floribiis?Si  borlum  conclu- 
sum  caslae  consideraiionis  oculo  perlustraveris, 
prospicies,  et  scntics  in  eo  iinmarcescibilc  virgini- 
taii-lalbescereliliuiuinviolabitem  bumilitatis  fragrarc 
vlolani,  rosam  rubcsccre  inexslinguibilis  cliarilatis 
Ubi  Virgo  bcata  in  virlulibus  floriiit  ,  fronduit  in 
meriiis  operum,  in  pariendo  Sanclum  sanctorurn 
fructum   fecit.    Sed  dicil    milii   alius  :  Quid  l«  de 


{Pial.  xLiv).  rulchritudinem  isLam  iion  in  nilure 
carnis,  Si^d  in  innocentia  vilae,  et  splcndorc  virtutis 
iniellige.  In  lantuin  pulcher  esl  flos  isle,  ui  in 
nullo  cuin  pecc.ili  commaculcl  turpiludo.  Tanta 
33  ^^'^  odoris  fragraniia  dc  isto  flore  spiraniis,  ul 
ad  ipsaiii  rcspirol  urieiis,  el  acctirranl  gentilitatis 
priniilijc  in  iribns  Magis  {Mnith.  ii).  Atlulerunl 
quidein  secuiii  :in>ninla,  scd  odorem  coruin  su- 
pcrabal  novi  floris  fragrantia.  Odor  iste  fetoreui 
criininuin  fngat,  ot  ubiqiic  tidei  ct  virtulis  fragran- 
tiani  spargit.  Quid  cst  quod  flos  iste  tactii  est  lenis, 
nisiqiiod  ortu  siio  muiiduin  iniiovans,  Cliristus  ubi- 
qiie  est   inansuelus  cl  huinilisV  Altamen  flos  isle 


frticlu  virgx  loqneris,  cum  de  florc  tantuin  prophela      lencrituiiincm  habet  in  substantin,  quia  hoino  Chri- 


locMtus  sii  ?  Ccrie  quia  flos  ipsc  eiiam  f  ructus  est ; 
<  Florcs,  Inqnil,  mei  fruclus  hoiioris  cl  honcstaiis 
(Ecc/i.xxiv).»  HKCverha  Sapienlia)  sunl,  sed  ctiam 
pcrsoiix  malris  Ooiniiii  convcniciiler  aptanlur. 
Plar.cl  igilur  libi,  31  "^  Virgiiiis  htiiis  ,  Dcus,  et 
hoino  :  secunduin  lioinincin  flos,  secumlum  quod 
Deus  est,  fruclus  appcllctur?  Nain  fructns  a  fruendo 
diciliir.  Fructus  ergo  csl  ailcrna  diviuitas,  qna 
sancii  angeli  ei  sanclorum  animj;  perpclua  jucundi- 
»aie  fruunlur.  Nec  incoiigrue  diviniias  Iruclus  di- 
cinir,  quia  frucnies  sc  bealos  f.icit.  Non  eiiini  pro- 
prie  frui  dicimur,  nisi  relms  quae  nos  bcalos  efll- 
cinnl.  Frui  csl  amorc  inhjcrere  alicui   lei  propler 


stus  anlequaiii  p:ileretiir,  nostris  defcclibus  suh- 
jacens,  fragilis  invenlus  est  in  carnc  hiimana.  Et 
in  his  oinnibns  flos  spondebat  fructum,  quem  dedit 
in  lcmpore  suo  {Psat.  i),  quando  scilicet  niorimis 
est  propler  dclicla  nosira,  a  inorte  libcrans;  et  re- 
surrexil  propler  justiflcalionem  nostram  {lioni.  iv], 
qiiid  spcrare  debeamns  oslendens. 

Vcrum,  <|uoiiiam  hunc  Florcm  fecit  tencrum  pns- 
sibilis  naiurai  fragiliias,  ideo  altcri  et  conrricari 
poiuil  Inlideliuin  manilHis  Jud:corum.  Per  hoccniui 
quod  iialura  in  co  (lassibilis  fuil,  occidi  poluit  a 
Jiidjeis,  Altrilio  taiiicn  isla  floris  odorcm  noii  rc- 
ilriiuit,  scd  auxil;  n.in  miniiil,  scd  cumtdavit.  34^ 
sc    ipsam    lantum.  Vcrtim  cnm  honio  sit  Dcus,  cl  q  Taiiium  spiral  odoris  flos   isio,  diiiii  alieritur,  cl 


Dcus  homo,  possuiniis  sinc  disiiiieuoiic  aliqtia  Kc- 
dempiorcm  iioslruin,  cl  florcnt  appcllare,  cl  fruc- 
ium  Coiivenicnruis  lanien  assiiinpuc  carnis  fragili- 
htlein  floris  tcncriUido  dcsignai.  Flos  ciiim  babcl 
siiavilalcm  cJoris  ,  frucuis  solidiialcm  saporis.  El 
licclcaro  assumpla  sil  in  Deuin,  cl  it;i  flos  iii  fructu, 
pro  statulamcn  morlalis  adliuc  corporis,  leneiacquc 
xtalis,  carnis  substanlia  appellaiur  noniine  floris. 
Est  etiain  fructus^sectindmn  taleni  statiim  vcra 
Cbrisli  caro  ;  sed  hoc  vcrius  ei  pcrfeciius  dici  po- 
tnit,  cum  pcr  passioncm  .id  iinpassibilitaiLUi  ci 
immortaiilatcm  de  paliendi  ct  moricndi  nccessilaic 
transivit;  cum  per  temporalem  32  niortem  siiaiii 
a  mortc  perpctua  hominem  libsravit.  Vcrum  quo~ 


csspiral,  ut  dc  odorc  cjus  niortui  rcspireiil  a<l 
vitaui.  Taiituni,  iuqiiain  ,  .spirat  odons,  iii  iiiter 
inanus  Jud*orum  cxspiraiis,  iiispirct  lalroni  con- 
fessionem  {Luc.  xxiii),  fidem  cenlurioni  et  mulia 
sancloruin  corpora,  qtiae  dormierant,  ad  vitain  fa- 
cial  rcspirare  {Muiilt.  xxvii).  iSoii  libi  videttir 
hujusodoiis  mciis  percepissc  lalronis,  cum  socium 
increpans,  cum  criniinum  suorum  fciorein  rcdar- 
guens,  dicerel :  <  Nos  quidem  digna  faclis  recipi- 
mus,  liic  autem  nil  mali  fecii?  {Lnc.  xxiii.)  Jaiii 
lotis  conversx  nientis  nariliiis  concuicali  floris 
fiagraiil-iain  hauriens,  <  memcnlo  it.ei',  inquit,  Do- 
miiio,  iiuin  vencris  iii  rcgnain  tuuin  (i/;jf/.).  »  Ac  si 
diccril  :  mira  qiiiJcat,  Dominc,  fiajjraniia,  qtiaui 


700 


MARIALE. 


710 


iii  passionc  lu;i  seulio,  sci)  iiiagis  ino  «Juleclal  sa-  A  solcnl  rcg 'S    ad   beila    proccdcre.    Mariius    cnim 


lieias  arlerni  paporis  <\»am  Jlr.rsiarc  polcs  in  rcgno. 
Qflotem  odoiiferm»,  cujus  fiMgranli;»  suscilat  nior- 
hios,  cujus  anioeiiilas  angclos  pascii!  Uljiqtic  fra- 
grans,  ubique  pulcher  :  Pulclier  in  virga,  ex  qna 
nasciliir;  pwiclier  iii  liorto  conctuso,  cx  quo  pro- 
(lucitur;  pulciier  in  liorto,  ubi  iradilur;  piildier  in 
liorto,  ulji  recou(iitiir ;  pukiier  in  arborc  erucis, 
iibi  contcritur;  piilclicr  35  '"  l)'»'!^  paradisi,  ubi 
a  sanctis  aiigeliset  xierna  fragranlia  et  refeclione 
perpetua  iiegusialur.  ViJes  quain  rcctc  llos  dicilur, 
qui  pene  nusquam  nisi  iii  liorto  invcnitur?  Cx 
fragranlia  liujus  floris  reus  respiral  ad  veiiia;ii, 
pecoaior  ad  iiHluigeiiliain,  inariyr  conforialur  ad 
vicloriam,  dirigiiur  peregriiius  ad  pairiam.  Quando 


nicitsis  a  Marle,  hoc  cst  a  Lello  iioincn  habet.  Recte 
igiiiir  mcnscni  .Mariium.  hi)c  est,  tcir.piis  Lelli  isle 
dics  iitsignit,  quo  vidclicct  Dominus  cxcrciliium, 
lanqiiam  beiiatnr  fords,  ad  debellanduMi  uiundi 
priiit  ipein  per  Virginem  venil.  liinc  esl  quod  ad 
dcltellaiida  mala  noslra  veiiiens,  virga  uliiur  ei 
sccuri  :  Virgs,  ul  magisler  ;  securi,  ut  agricola. 
Quid  igilur  nobis  restat,  nisi  cor  rectius  viverc, 
proqitibus  coiislat  beuincuncla  fecisse?  Nam  virga 
est  Virgincx  virlutis  tnagisierium,  per  quod  no» 
corrigit;  securis  cst  tcnibiie  Dei  judiciuin,  quo 
inc:rreclos  cxcidit.  AKcndnnius  ilaque  viigam,  el 
inutemur  ut  iniiicim:r.  Atlciidaiiiiis  secuiiin,  el 
terreauiur    ut   niuteiiiiir.    Poiiscmus  quia    niiseri- 


Flnrcm  istuin  Virga  nostra  produrit,  ver  nostrum  ^  cordia  virgam  facil  fiexibilcin,  vcrilas  rectam.   Iii 


iiicipit,  hieins  (Terlransit,  imlier  abit,  duin  insolen- 
tiam  criminum,  ei  seniuin  vclustatis  leuipi:3  mise- 
rirordia;  redivivum  detergit.  In  hac  itaqiic  solem- 
iiitale  dum  florcs  apparcnl  in  tcrra  nostra,  annus 
benignitalis  et  misericordix  incipit  ,  cul  iniiium 
pr.Tparai  verniiin  lempus,  hoc  est  tempus  flurum. 
Ities  saltitis  intellige,  quando  Virgo  virginutn  de 
radice  Jessc  producit  flurcm  viriutum.  t'nde  cum 
a|ieriaiur  lerra,  et  g<Tminei  Salvatorem,  primum 
mensein  anni  mundiim  renovantis  ad  gratiani, 
quemdam  Aprilem  possumus  appellare.  Aprilis  enim 
(quia  .\prilis  dicitur,  quod  ad  producemla  renim 
germina   mairis  terrx   greinium   lali    in   iciDpnre 


38  ca  enim  misericordia,  et  vciilas  obviaverunl 
sibi.  Discainus  lioc  exeinpio  csse  aniino  miscricui- 
des,  et  verbo  vcraces.  Planam  scilicei,  boc  est  sine 
niodo  culpx  virgain  facil  esse  jusiitia,  hoc  est,  iiu- 
mllitas.  Jusliii.i  quippe  humililas  dicitur ,  siciit 
Domiiius  vciiiens  ad  baplisma  Juannis,  ciim  prohi- 
bcrel  Juanncs,  lestatui;  csi,  iliccns  :  «  Sine  muvto, 
sjc  eniin  oportet  iios  iinplcre  oniiicm  jiisiiliaui 
(MiUih.  iii),  I  id  esl  oninem  liumililaicni.  Setl  cu- 
jusgeneris  arbor  est  virga  isia?  Uliquc  oliva  cst  : 
Oliva  eniin  esl  signum  pacis.  Pax  vera  sine  oscutu 
adesse  non  solet.  Yerum  in  liac  Virga  f  justiiia  cl 
pax  osculatx  sunt  [P$al.  lxxxiv).  i  Sola  eiiiiit  justi- 


aperJtur)  huic  mysterio  congruil,  quod  hscc  sol.m-  ^  ^^^  huntilitalis   vera:    pacis  osculum  recipl.   qnod 


nilas  lemporc  vcris,  et  octavo  36  Kalend.  Aptilis 
celebratur.  Hac  enim  die,  et  hoc  in  temporc,  ad 
|iluviam  angeticx  salulalionis  se  humilitatis  virgi- 
nex  sinus  aperuit,  ct  de  Spiriiu  sanclo  Virgo  con- 
cipiens,  tanquam  virga  fluruii,  cum  intervenienle 
ope  ct  opere  sancii  Spiriius,  de  mundissima  carne 
sua  cariicm  creando  partiii  minisiravit.  Ilic  flos  de 
virga  ascendit,  cum  Dei  Fiiius  de  concepiu  ad  par- 
tiiin  vetiit.  Flos  iste  ascendit ,  cum  sapientia,  xiaie 
€t  gratia  apud  Deum  el  homines  Satvalor  profecit, 
ct  magis  ac  niagis  hominibus,  quod  Deus  essel, 
inrioluil. 

Nec  lamen  saplcnlia  vel  gralia  profecil  in  se, 
^ui  pcrfeclus  erat ;  sed  profecisse  dicilur  in  hoiiii- 
nibus,  qui  de  ejus  pcrfeclione  profieere  poiuerunl.  D  " 
(}ui  iitud  quod  hiinc  florcm  Jud;i>iis  crutielis  cadcm 
die  altrivit,  qoa  euiit  virga  piclaiis  prodiixii? 
Chiislus  enim  credilur  cadem  die  a  Jitd.-vis  occisus, 
qua  dic  csl  a  Virgine  matre  conceplus,  Ociavo  sti- 
licet  Kaleiidas  Aprilis.  Ilinc  est  quod  lex  Moysi 
prophetizans,  Judxuin  prohibet  dicens :  i  Non  co- 
ques  ho^duiu  in  lacie  niairis  suae  {Exod.  xxui).  i 
Ab  liora  conccptionis  perhibclur  inulier  lac  habcie 
37  in  maminis.  llotdu*,  qui  pro  peccato  offer- 
lur,  Christum  dcsignat,  qui  pio  muiidi  crimiue 
mmolatur.  ScdJu.bcus  li(«duiu  in  lacie  maiiis 
cotit,  cum  in  die  concoplionis  sux  Chrislo  adhibuit 
'\^\m\\  passionis.  Scd  uec  tllud  laccudum  esl  quod 
dick  isic  .igiiur  incitsc  Mariio,  teinpore  scilicct  quo 


Qullatenus  supcrbiui:  tuniur  adiniltit.  Sinius  ergo, 
et  hocexemplo  humiles  spiritu,  ul  habere  possiinits 
paccin,  et  ad  Dcuin  et  ad  fratres.  iiuinililas  enini 
vera,  duin  sc  singulis  gauueincr  subjicit,  eo  pacis 
bono  carerc  noii  potcst,  quo  neniini  pta'ponero  so 
conlendil.  Nam  et  pLTscciiiioncni  paii  prnpier  jusli- 
liani,  liuitiilitaicm  pa.  e  noii  prisal,  quia  potiu;» 
ipsa  humiliias  iii  tribiilalioiic  scinpor  exsultal.  Si 
dc  virga  viriulis  lios  florcs  decerpsiinus,  39  ti- 
incamus  perJcrc  :  si  nonduin  deccrpsiinus,  limeatnus 
perire.  YeruniLimcn  perlcrrurein  sccuris  possu- 
inus  re^>pirare  aliquatonus  ad  odorcin  fl.)ris,  hoc  citt 
ad  spcin  reciiperainke  virtulis.  Odorfloris  perdiicit  ad 
fruclum,  qiiia  spcs  invilat  ad  rejjniHn.  Virjja  et 
secnris  opcranlur  in  nobis  tiniorem;  odor  floiis  et 
giistus  sapuris  accciidunt  aniorem.  Vitani  nostiaui 
curriguiil  liinor  et  atiior.  Tiinor  resccai  spinas  vi- 
lioruin;  antor  inserit  pianialiones  virliiiuin.  Tinior 
te  angiistai,  vel  quia  pcccasti  vei  iie  pecccs;  ainor 
tc  dilaiat,  ul  speres  ei  exsiillcs.  Quo  corrigit  virg.i 
cociestis  itiagisterii  ,  quos  soiiicitat  timor  diviiii 
judicii,  flos  interiiti  rccii-at  pcr  odorcm,  el  dudt 
pt)stinodum  ad  fruclus  aelcini  sapureni.  Saivator 
quippe  nuster  in  pr«senli  viia  nuiein  se  oJorife- 
ruin  ciectis  exliibci,  quibiis  boiia  ;clcrna  .vperainia 
proniitlil.  Sed  cutn  ad  proinissa  pcrveueritil,  frii- 
ciiis  salians  in  xteinum  cril. 
Vcruni   quia    sinc  Spiritus   saitcti    gratia  uec  a 


T!l 


ADAMl  AliBATIS  PEHSENI^ 


7i« 


inalis  reccJere,  iicc  in  bojiis  prorn.crc  omnirio  pos-  \  vi;'eret  prxsentem.  Nisi  de   ajvcniantis  prxscsilia 


siimus,  ad  norciii,  qni  de  Virga  asccniJil,  el  olfa- 
cliim  cordis  levcinus,  cl  visum.  Nani  odor  floris 
40  l>i<j"S>  ^t  felorem  iugat  carnalis  concupisceii- 
liif ,  el  opinioncm  reparal  fanise.  Pulchritudo  autcin 
floris,  ct  amoDnilas,  veUislatcm  cxpeliil  deformis 
oonscicntix.  Odor  floris  est  Spiritus  Douiini,  qui  in 
Clirislo  plenissiine  requiescil.  Quomodo  eniin  iion 
habeai  in  eo  requiem  bonitas  Spiritus  sancii,  ia 
quo  csi  prorsus  coniradiclio  nulia  peccati?Odor 
isie  esl  viruis  ilia  dc  qua  scriptum  esi  :  <  Quia  vir- 
iiis  cxibat  de  ilio,  et  sanabat  omncs  {Luc.  vi).  > 
Odorcm  isliim  flos  idem  campi,  ct  lilium  cotival- 
lium  spiraLal,  el  offerebat  iiaribus  Judaeorum,  cura 
in  synagoga  cotum  assuniplo  codice  in  auribus  eo- 


ccrta  consolaiionc  gaudcret,  nullatcniis  ad  siineprir- 
licipAlioneni  IxliticCinvilarctalios.  Undc  la:labiuida, 
cl  laudans  invilationc  laudis  prxconium  intonal, 
diccns  :  <  Ecce  venil  Rex,  >elc.,  acsi  dical,  Ec<  bsia 
sponsa  rcgis  xlerni.  Divini  non  ignara  consilii,  a 
suui  cxspcctationis  dcsiderio  iion  fraudaln  :  Ccco 
I  venil  desidcratus  cunctis  genlibus  (Agge.  ii)  :  » 
Ecce  veniiomnium  salus.  Jam  non  cril  timor  in 
fiuibus  nostris,  quoniam  inter  metas  nosirai  soriit, 
communis  video  44  prscseniiam  Salvaturis.  Ecce 
vcnil,  qui  prxfiguralus  in  palriarcbis,  promissus  a 
prophelis,  jam  exbibelur  ab  angelis,  «  Quod  nasre- 
lur  cx  tc  Sanctum,  >  ait  angcius  Marian,  «  vocabi- 
tur  Filius  Dei  (£«£.  i).   >  Eccc  vox  dcinonslraiilis 


runi   iegerei  illud  Isai^  prophctx  :  <  Spiriins  Do-  B  est,  ci  admiraniis  pnriter  ei  Ixtanlis.  Quem  demon- 


mini  super  me  {ha.  lxi;  Luc.  iv).  >  Et  iquia  odori- 
feriim  eum  facerci  isie  seculus  adjunxit :  <  Eoquod 
iinxeritmc  [ibid.).  >  Et  quiaad  odorem  istum  inor- 
tui  isli  rcspirare  deberenl,  addidil  :  <  Evangclizare 
paiiperibus  misii  me,  >  ctc,  qux  sequuiitur  {ibid.}. 
Ilinc  esl  quod  riniia  lectione  dicebat  eis,  quia 
«  hodie  impleia  esl  prophetia  hsc  in  auribus  ve- 
blris  (ibid.).  >  Spiriius  quidem  isie  in  Virginein 
fiupervenii,  ei  ei  ad  Dominicse  {Luc.  iv)  incarna- 
lionis  niysterium  obnmbravii.  Sed  loiigc  aliler  flos 
•!u  Virga  ascendens  illum  41  Spiritiun  habuil,  quia 
siiper  filitini  Vir^iiiis  Spiriliis  sanctus  plenissime 
requievii  :  et  in  aliis  sanctis  spirilus  Doinini  habi- 


siral  admirabilemf  admiratiir  demonstrabilem,  ac 
pcr  hoc  scntit  magis  amabilern  essc  causaiu  de- 
monsiraiionis,  probans  ct  expcriens  solins  csse 
amoris.  Ecce  vcnit,  inquit,  quem  semper  opiavi, 
qnem  votis  omnibus  exquisivi,  cujus  pcr  iniernuit- 
lios  promissa  loiies  ct  salulaliones  accepi.  Ecce 
venit  pcr  seipsum,  ul  me  osculeiur  osculo  oris  sui. 
Undc  venii,  et  quo  vadit?  Qualis  venii,  et  quo 
transit  ?  Quomodo  vcnit,  et  qiiando  veiiii  ?  Quonsquo 
descendit,  et  quare  venii?  Venire  e.^t  de  loco  ad 
locum  transirc.  Venire  cst  locum  in  qiio  quis  sla« 
bal,  desorerc,  et  accedcre  ad  aliuin  in  quo  incipiat 
esse.  Quomodo  ergo  venire  dicilur,   qui  non  muta- 


lat,  uipoie  sine  quo  sancti  esse  non  possunl,  sed      tur?  <  Egosum,  inquit,  Deus,  et  non  mutor  {Ua- 

11  .  •.  .  •.  •  •    VI     «  -v  ^  •  •  1  1  .  -t  •• 


non  iia  cxccllenler,  non  ita  veraciter,  quippe  qui 
iiec  unum  sunt  cum  eo  per  uniiatem  subslantix, 
nec  oinuino  sunt  siiie  macula  culpx.  Quis  enirn 
gloriabitur  se  caslum  habere  cor,  cum  ioanues 
apostolus  dicei :  <  Si  dixerimus  quia  peccalum  non 
habcmus,  nos  ipsos  seducimus,  et  veritas  in  nobis 
non  est  {II  Joan.  i).  >  Al  unigenitus  Dei  Filius,  el 
«ccuniluin  quod  Deus  esi,  eadem  est  oim  Palre,  ei 
Spiriiu  sanclo  nntura,  quamvis  alia  sil  persona,  ci 
secunduin  quod  lioi»o  csl,  accepit  euindcm  Spiri- 
tum  siue  nionsura  {Jvan.  Jii)  :  ubiquc  ad  Yirgtnis 
matris  cxemphim  se  corrigit,  qui  districli  judicii 
Dei  sccurim  pertimescit.  Mic  per  laboriosam  tiiuO' 
ris  soliiciiudinem  ad  anioris  requiem  tendit.   Scd 


lac.  III).  I  Quumodo  iransire  de  loco  adHocum  di- 
cilur,  qui  ubiquc  tolus  fide  indubitata  essecreditur? 
Qiii  coelum ,  el  terram  iniplere  iiicircumscripta 
45  essenlia  prxsentissimx  majestatis  asseriiurT 
El  tamen  venit,  cnm  pcr  inlernx  aspirationis  gra- 
tiara  humanis  mcntibus  innoicscit.  Venit,  cuin  sc 
per  auxilium  non  deesse  ostendit.  Venit,  cum  se 
visibiiem  per  subsiantiam  carnis  exponit.  Unde 
aiiiem  vcniai,  ipse  l04|uitur  dicens :  <  Ego  cx  Deo 
processi,  el  veni  {Joan.  viii).  >  Venit  crgo  Dcus  cx 
Deo,  ex  alio  oriuns,  ex  corde  Patris  Vcrbum  bo- 
biiiii,  a  regalibus  sedibus  Sermo  omMipGtens,  e  coelo 
Dominus,  ex  Sole  spiendor,  ex  omnipolcntia  virtus, 
ex  sinu  Falris  Filius  unicus,  sicui  ipsi   Filio  Paier 


inierini  aflfectatain   reqniem  non  apprehendil,  iiisi  jj  j,)  Psalmo  loqiiitur,  diceiis  :  <  Ex  ulero  antc  Luci- 


ad  odorem  floris  rencr-it,  pui  de  Virga  ascendil,  ci 
in  quo  Spiriius  Domiiii  dii  omncm  plenitudiiioiii 
reqiiiescii.  Fides  enifii.or  opes,  ct  dikciio  Domiiif- 
cx  inrarnuiioiiis  inl^nin  nobtium  sabbatum  42 
operantur  in  re^'iieconscienti£,  ct  de  boc  sabbato 
cordis  perducunt  ad  :;jbbalum  quiclis  aelcriix,  ad 
qiiani  nos  perduca*.  (ilius  Virgiois,  sponsu»  Ecclesisc, 
Clirislus  Dominiis  noiler. 

43  SERMO  II. 

DE  PARTD   B.   VIRCINIS. 

Ecce  tenii  R€.x  {Maiih.  xxi),  occurrarous  obviara 
Salvaiori  noslro.  Dc  advctitu  Sponsi  tanlo  sponsa 
cxsultat  uberius,  quanio  ei  de  ipso  cerlius  consiat. 
Non  cnira    dcmonslnret  emiiius  vcnicntem,  nisi 


fcrum  genui  te  {Ptal.  cis).>  Venit  ergo,  venit,  ciiin 
dc  Patrc  nascitur,  et  procedit.  Venil,  cum  haiio 
eamdem  incflabiiem  generationctn  dignanter  h.i- 
ctenus  innotescens,  corda  lioininum  ad  sux  dulco- 
dinis  expericntiam  traliit.  Venit,  quando  per  cxlii  • 
bitionem  bcnignitalis,  ei  humanitatis  as.suiuptio- 
ncm,  nos  in  omni  cliaritate  praevenicns,  doccl 
quantum  dihgal,  et  quanlum  dili^i  velil.  Venit  au- 
tem  de  longinquo,  non  quia  oon  sit  omni  crcaturse 
praesentissimus,  scd  quia  esl  majcstaie  suminus, 
invii-ibililate  occullissimus,  sublilitate  46  &i»ipl>* 
cissimus,  veritate  incorrnplissimus,  acqnilale  jus- 
tissiiuiis,  ab  oiiini  iiiiqiiil;Ue  alienissiinus.  Iiaiiua 
de  looginquo  vcnit,  nou  quia  prxscntissiinus  loD^tf 


715 


MAniALE. 


7U 


sii.  scil  longc  esl  ab  co  cornipiio,  quae  inlcr  crea-  A  K*"s,  parvus  ci  iinmcnsus,  lemporalis  cl  ajleruus. 


luretn  el  creaturam  dislantiam  facil. 

Se«l  «1«!  sic  vcnil,  el  intle  venit,  quo  vadil?  Scri- 
plnr»  tlicit,  quia  <  Taoics  cjiis  crat  eiinlis  in  Jcru- 
saleni  {Luc  ix),  v  cl  idtu  a  Saniaritanis  non  esl  rc« 
cepliis.  Ip>c  anicin  «licil :  <  Non  sum  missus  nibi 
ad  ovcs,  qiia;  pericmnl,  doiniis  Isracl  {Mtitth.xv),  > 
Eccc  pasloi-  vadil  ad  ovcs,  quicrcrc  scilicet,  cl  re- 
diiccrc,  qu£  perierant.  Jcrusaiein  libentcr  vcnicns 
divertit,  quia  ad  eum  studiose  pax  vera  sc  colligil, 
qiicm  intcndere,  et  aspirare  ad  visionetn  pacis  ag- 
noscit.  Jcrusalem  quippe  pacis  visio  intcrprclatur. 
\isio  pacis  est  cognilio,  approbatio,  contempiatio 
Trinitatis.  Esl  antem  in  cognitione  Pidcs,  in  appro- 
batione  eleciio,  in  contcmplatione  cxperientia.  Pax 


locali<}  et  incircumscriplus,  passibilis  et  Incom' 
niutabilis,  boino  el  Dcns,  infans  et  Vcrbnm;  pati- 
pcr  ct  divcs,  sapicns  cl  qnx  sttiita  sunt  inundl 
clij;cns,  innocons  el  in  siiniliiudinc  carnis  peccaii 
apparciis.  Dcniqne  venit  candidus,  et  rnbicundns, 
qiialem  enm  sponsa  ejus  descriidt  :  Candidiis,  qnia 
49  <  candor  lucis  apiernae  {Sap.  vii), »  rubicundiis, 
quia  sua  criicntatus  pasftionc ;  candidus  peccati  immu» 
nitalc;  rnbicundus  flamnians  charilate ;  candidiis 
splcndcns  virtuium  piilchriiudine,  rubicnndus  ar* 
dciis  xmnlalionc.  Secunduin  <  similitudinem  carnis 
peccaii :  »  Venil,  «  non  habens  speciem  ncque  de- 
corcm  {tsa.  liii);»  secundum  immuniiatcm  pec* 
rati :  Ycnit  <  speciosus  forma  prae  fiiiis  bomiuuin 


non  inconcrue  Trinitas  dicitur,  qnia  hoc  noinen  B  {''«<»'.  XLiv) ; »  sicut  ei  voce  Palri»  pcr  Psalteio  dl- 


pax  constat  ex  trihus  iittcris,  siciit  divinitas  esl  in 
iribiis  pcrsonis.  Ct  hnjiis  qniilem  nomiiiis  priina 
lillera  Patrcm  nolal;  qu.x  sequitnr,  Filinni,  qui  in 
Apncalypsi  loquitnr  :  <  Ego  sum  alpha,  Cl  oiiicga, 
47  principium  clflnis  (Apoc.i) :  *  ct  in  Rv.iiigelio: 
<  Kgo  principiuin,  qni  ci  loquor  vobis  {Jonn.  v»n).» 
Alpha  ciiiin  principium  interprclatur.  X  duplex 
consonans  signiricat  Spiritniu  saiictuin ,  qui  est 
connexio  et  consonaniia  ainboruin.  Vel  duplcx  con» 
sonans  ea  ralione  diciiur,  quia  in  eicciorum  cor- 
dibus  dilectioncni  gcminam  opcraliir,  pcr  quani  Dci 
ei  proxiini  concordia  custuditnr.  Vcl  ccric  idco 
dnplex  consonans  dicilur,  quia,  duin  sui  roris  in' 
lima  aspersione  aniinnm  tangit,  ci  ungit,  cl  morti- 
flcaiione  ne(»:ssaria  dclcciationes  carnis  exstinguii, 
siiavis  harinonia!  consonantiam  c\  psallcrio,  et 
cilliara  facil :  ps:iiterinni  qnippe  jiiciindnin  cuin  ci- 
Ihara  {Psat.  lwx).  Pcr  hoc  ctiani  Spiritus  sanctns 
iiituniqiteinqne  clcctorum  Jerusalem,  id  est  visio- 
ncin  pacis  efTicit,  duin  sopitis  contradictionibus,  et 
repngnanliis  carnis  ct  spiriius,  ipsiini  stctnpitcrnx 
et  xternx  pacis  ainatoicni  et  seciaiorem  ostcndit. 
H:ec  euim  oinnia  opcraliir  unns  cl  idcm  Spiriliis 
pacis  ct  diicctionis.  Quud  si  Jcrusalem,  pacis,  id 
esl  Dei  visio  dicilur,  quid  alind  dici  doi)ci  donnis  Is- 
rael,  nisi  electorum  Kcclesia,  a  qna,  ct  in  qna  Dcus 
videlnr?  Isracl  qnippe  vidcns  Ifeum  inlcrprcla- 
lur.    48   Q"^    ^*'"!'   ■i^n"^^  ovcs,  qii»  pcricrunt 


ciiur:  <  Specie  tna,  ct  pulcbriiudine  tua,  intende, 
prospcre  procedc  ci  regna  (ibid.). »  Jam  qua  via 
vencrii  vidcanius  (7).  Cjus  via  Virgo  Maria  fnii.  Per 
niciiiem,  et  uicrum  Virginis  complevii  sua;  iliDera 
a-lernitaiis.  Ibi  i  misericordia  et  veriias  ohviavcruut 
sibl  (Psiil.  LXKXiv),  t  qo:?  ennt  i  universx  vix  Do- 
miiii  \Pinl.  xxiv).  i  Universae  quippe  ^ix  Domini 
<  inisericordia  el  veritas  (ibid.).  t  ApuJ  eiiam  Vir« 
ginom  (Justiiia  etpax  0M:ulaU!$unl(Pia/.  LXxxiv),» 
qiiac  rcgciii.ju$liti;e  et  aiiciorcu  pacis  a<!  negotiiiin 
hainanx  satniis»  adducunt.  flxc  dicunlur  itinera 
xiernitatis,  qnia  sains  nostra  nobis  venit  ex  eis,  et 
xierniias  inveniiur  in  eingnlis.  De  inisericordia 
Doiniiii  diciinr :  <  Misericordia  Donuni  ab  aetcrno 
(Pinl.fM);*  de  vcriiate :  c  Ct  veriias  Domini  in 
xicrnnin  50  ■nanel  (Psal.  csvi);  JuBtitia  autem  ejui 
manctin  s;ccuiiiin  s.iRcnli(Pj;a/.  cxi);  pax  ejus  exsit* 
perat  onincin  sensiim  (Philipp.  iv),t  et  pacis<  cjus  noii 
crii  fiuis  (Luc.  i;.  t  llx  sunt  vix  Doinini  rectx  Ixli- 
ficantes  c(«rda  {Psnl.  xviii),  cl  per  has  vias  rcct*» 
jnstuin  •icdiixit  Doiuiniis,  e(  adduxit  ngriue  ad  ute- 
niiu  Virgiuis,  iinde  iuciioarcl  opns  noslrx  libera- 
tio.iis,  niii,  ut  dictuin  esi,  Virgo  Maria,  et  quxdam 
vi:i  viiae  cst,  per  quani  ad  iios  Kex  virtuluin  venil; 
el  iiiliilominus  nobis  via  est,  qnx  nos  ad  ipsum  re- 
dncil  (8).  Ipsa  esl  miscricordix  Matcr;  ipsa  est  de 
qiia  vcritas  oritur  (9) ;  ipsa  cst  Regina  Jusiilix ;  Ip^a 
nostrx  consuminatio  pacis.  Ct  misciicordia  quidcin 


domns   Isracl,     nisi    aliqui     ad    vilain   prxdcsti- ^  in  aiTcclibus  cl  visceribnsVirginis  opportuiiissiraani 


itati,  et  Uinen,  Dei  cxigcnlc  juslilia,  pcccalornin 
tcnebris  obvolnti?  Scd  qiiarc  dictintur  oves,  cuin 
per  iiiJHsliliani  deserucrnnt  iunucentiain,  el  ideo 
«le  doino  Isracl  pcriissc  di,caiilur?  Sed  tamcn  sunt 
ovcs  ratioiie  cieciionis,  mcrilo  pr.-edeslinalionis, 
licet  intcrim  pcriisse  videanlur  foedilaie  noxii 
o|N>rts;  sunt  onini  (:ilcs,  i|ui ,  eisi  simplicitatem 
iniiocentix  deserncruiit ,  buinilitalcm  tameii  p*£- 
nitenti;r  mn  relagiunt,  ct  rccoicnlcs  bona ,  qiix 
intiis  li.ii)iicruiil,  foris  gementcs  dicunt :  <  Veni. 
Doniiiic/ et  iioii  l:)rdarc,  relaxa  facinora  plcbis 
tiiic  tlsrrcl  (0//JC.  Eccl.). »  Ecce  uiide  vcnii,  et  ad 
qnos  venil.  Scd  qualis  venil?  Qiiis  hoc  expli- 
c:>re  sulDcial?  Ccrto  vctiil  inflriiius,  et  oninipo- 
Patuol.  CCXl. 


silii  mansioncm  tanquam  in  matris  sinu  constituens, 
ci  niiseriis  iiominum  cfTicacitcr  compatiebatur.et  iui> 
serationum  Domiiti  dulciter  rccordabatur,  et  dice- 
bat :  <  Ubi  sunt  misericordix  tu.i;  aotiqu»,  Dominc, 
sicutjurasli  Davidinvcrilaic  tua?»(P5a^  txxxviii.) 
Ei  iierum  :  <  Miserere,  Dcus,  plclii  tuj^,  supra  quara 
invocaiuni  est  nomen  luum  {Eccli.  xxxvi), »  etc 
Veritas  vero  in  incorriiptione  virginalis  propositi, 
ct  in  puerperio  uteri  incorrupii  soiido  splendore 
subsistens,  ct  flgurarum  Icgaiium  51  umbras  rese* 
rabai,  ei  )>eccaiorum  tenebras  argnebai  et  dicd> 
bat  (iO) :  Lex  et  prophclx  usquc  ad  Mariani  {Luc. 
xYi).  Et  iteruin  :  <  Filii  iiominum  nsqiicqno  gravi 
corde,  itt  quid  diligitis  vanitatero,  et  quxritis  meu- 

23 


71.'i  AOAMI  ADBATIS  PEUbKMyf:  7!G 

(lacitiiii?  I  {Pml.  xc.)  Seiliccl  quoniain  iiilra  Viigi-  A  Cliristus  conimiiiiicavii   EccIesioB   rlliis.   Uncluj  e*l 


iiis  iiloniiii  iuiriricavil  DoiniiitisSaiictu!))  suu!ii(/'j/(/. 
iv).  Jiislili.i  quuqu>i  perrcciionc  sini^nlari  sibi  opera 
\irginis  viiidioaii.s,  cl  in  osculuin  pacis ,  tolis  iie.>i- 
tliTiis  iiihiaiis,  cliain  ilc  ioiiganimilalc  suslinenliie 
glori:il)atur,  el  sic  loquehalur  :  i  Cuin  invocarcin 
cxaiidivii  nie  Deus  juslitio:  inex,  in  (ribulalioiie  di- 
latasii  inilii  (ibid.).  i  Kl  illiid  :  <  lii  odorcm  iinguen- 
toruin  luordiii  ciirrcmus  [Canl.  i). »  Cicieruin  pax 
Ofdinaiisfiiina  inier  serrrtissiin.t;  purilatis  arcainmi 
se  coiilereiis,  siib  leslimoiiio  plenioris  grali;e  virgi- 
iicain  coiiscicnliain  iranqiiillabai;  illam  oieo  Ixli- 
tirc  el  eKSuilalioiiis  exliilarans  aiqiie  diccns  :  <  Di- 
lectus  nieus  niihi,  ei  cgo  illi  (Cant.  u);  et  illud  : 
•  Qiiid  niilii  est  in  cuclis,  ot  a  le  qtiid  volui  ^uper 


(jiiideiii  Clirislus  oleo  i&to  pra;  partiripibiis  siiis 
{P$at.  L.\iv},  scd  iiiliilomiiiiis  participiuin  unrlionls, 
ot  noniiiiis  omnibus  conlulit  Cliriiilianis.  Ya;  illi , 
qui  uiictioiiis  nonien  partictpal,  el  rc.in  nominig 
niale  vivendo  iiabcre  deireclaf.  Cliristianniii  cniin 
deccl  ex  sacra;  iinclionis  profusione  essc  iraclabi- 
lcm  ,  ol  cx  tilulo  regii  54  noininis  digniiaiein 
liaberc  rcg.ilem.  Cbrisiiaiins  oiiiin  inuitcius  diciliir, 
liaiid  dubiiiiii  qnin  in  s:icerd('lrm  et  rcgi>in,  rtiin 
solis  sacordolibus  ct  rogilnis  unciici  dcbcatnr.  l!nde 
cl  Cliiislianis  omnibus  Pclrus  lo(|iiilur  :  <  Vos  aiH 
tciii  genus  elcctum,  r«;(^Ale  saccrdoiiiiin  (/  Pelr  ii). » 
Ciiristiis  aulein  esl  lccylbus  biijus  oici,  quo  cnm  sit 
qiii.stjue  fidelis  pcruHCliis,  iiiliiloniiiiiis  lecyllius  olei 


tcnaiJi?  Defcci).  caro  inca,  ei  cor  incum,  Dcuscor-  B  non   csl  iinniinulns  (///  Req.  xvii).  Clnistus  eiiiiii 


dis  mei  (Psat,  i.xxii).  »  Eranl  ilaque  Virgini,  «t 
dicluni  csi,  misericordia  iii  atTcctii,in  parln  vcrilas, 
jitsiilia  in  aclii,  pax  iii  olio  spiiiliiali,  iii  qiio  caro 
et  Spiritus,  oinni  52  ccssanie  rcptignanlia,  so- 
lemnitiitis  intcrnaj  jucundas  fcrias  per.igcbanl.  Non 
incongrne  sancliias  Virginis  dici  potcsl  via  virlutis, 
pcr  quam  Dci  virlus  ct  Dei  sapicnlia  Cliristns  ad 
inriroios  cl  fatuos  venit.  !n  taiiium  antein  de  toi- 
lenK;  noslr;»j  nionalilatis  et  p.issibilitalis  liac  in 
via  bibil  {Psul.  cix);  in  tantiiii!  banc  viain  arctam 
Dotiiinus  majesialis  invenil  {Matiii.  vn),  nt  n€cessi- 
!  is  paliendi  et  inoriendi,  quam  voluntaric  snscepil 
ex  Virginc,  ci  Verbnin  omnipolCRS  in  puoruin  brc- 
viarct,  et  Doniinum  gioria;  usque  ad  forinam  servi 


nonaccopit  Spiritum  ad  moiisnr.iiii,  runi  secuiiduiii 
nicnsuram  dunalionis  nnictiique  lidelium  daia  sil 
gralia  {Epltes.  !v).  H;ecuiic(io  graliic  nobis  vcnil  iit 
nubibiis,  ct  dc  iiiibibiis  C(i.'li.  Rccie  oral  proplicia, 
iit  nubcs  pluaiil  Jusium  (Isa.  xlv),  qiiiu  liiiin» 
unctionis  piuvia  justifical  iinpiuin.  Coiiipuircscii 
quippe  peccati  jiigum  a  fac<e  olei,  cuin  pcccatuni 
solvilur  in  coufctsioiic  cl  diicctione  nominis  Ciiristi. 
Quid  aiileni  siinl  iiubes  coeli,  nisi  sccrctye  inspira- 
tiones  Spirilns  santli,  qnju  menicni  rore  Spiiilna 
.^aircli  coiiiplMuiit,  aut  ipsa  nicnibra  corporis  Cl.ri- 
sli.  quos  laionlcm  in  eo  (liviiiitatcm  oi;nubui>''.  7 
Niibes  quippe  el  lerrain  conipluhnt,  et  coeb.iiii 
iogunl.  Siiiil  etiani  niibcs  (^ocii,  pr;fdi(;atoies  ri  gni. 


exinaniret   [Philivp.  ii),    Veruintamen   h.mc   viam,  ^  Q"'.  '"  ""'^cs  55  Vdlanl,  cl  pcr  aefciii  diviiiajspc- 


per  quain  vcni«,  facit  aiquiias  rectam,  vcritas  ccr- 
lam,  virginitas  inundain ,  fecunditas  fruciuos&m, 
pietas  atcessibilcm  ,  charitas  coinimincm  ,  liumi- 
iiias  raciiciti,  singulariias  adtnirabilem,  pax  aina- 
biictii,  icteniilas  lutain.  U;cc  oninia  in  Virgine 
nostra  siugnlariter  niirabilia,  el  mirabiliier  singu- 
laria  invcniiintur.  Felix  via,qn3m  qiii  lcnncril, 
non  errabil  (//  Peir.  \\).  Felix  Maria,  (II)  qiiam 
«ini  perseveraiilcr  amavcrit,  non  pcribii!  {Joan. 
i!i.)  liencdiclus  qui  pcr  iUain  venit;  benedicla  ipsa 
per'qiiam  bcnediclio  venil;  bencdiclus  »jui,  ?psa 
dnce,  vcnienli  occurril.  Sedquiajam  lenemusviam, 
53  P^'"  Q"am  venil,  inspiceie  iibci  qiiomoilo  venil. 


cuiaiionis  disciurcndo  coiUbcam.  Ouod  si  ciJeliiiH 
Siicra  Scripuiia  dicilnr,  dici  possunt  ntibes  cteli, 
lijjnrjjel  yeniginata  sacri  eloqnii;  ul  si  cujliim  dici- 
liir  sancla  tcde.^ia,  qtiid  erunl  iiubes  ra;li,  iiisi 
Ecclesia;  sacrainenia  ?  in  luibibus  islis  coiitinctiu- 
aquii  noslrae  abluiioiiis,  id  csl  noslri  cogniiio  et 
dilcclio  Redcniploris.  Unde  scripuim  esl  :  i  Q(«i 
ligat  aqiias  in  nubilins  {Job  .xxvi),  t  Veiiil  eliain 
«saliens  in  uioniibns,  el  transilicnscoilcs  {Caiu.  iij, » 
qtiia  aiigeloiuin  ct  bominuin  iranscendit  aiiiiudiiies. 
Salil  ja  inonlibus,  tanqnam  fons  Dei  sailenlis  iii 
vilam  a;l3niaiii  {Janii.  ivK  ipbc  criiiii  moi>s  est  oli- 
variun,  luons    pinguis  [Psal.  Lxvii),  nioiis  iti    ver- 


Bene  veiiil.qni  in  notniiie  Domiiii  vciiii  (/ea«.  xu);  j)  ^'^*'  nioiilium.  Colies    transJlil,  qnia  oiniiinm   san- 


benevenit,  qui  in  niibibus  coeli  v(Miil  {iiallh.  xxiv); 
bene  venit,  qui  t  salieiis  in  montibus,  et  transilicns 
colies  »  vcnit  ( Gflnf.  u).  >  Qnid  .^it  iioiucn  ejus, 
sponsa  Jios  doccl,  cnm  dicit  :  t  Oleiim  eHnsiim  no- 
iiie:5  inviu  {CuHt.  i).  Qnam  beiic  vciiil.  qui  lolsis 
i  I  oleo  ve«ii<.  Venil  in  o-oo  grali;c,  nl  iilud  infuiidai 
ad  inedicin:in«.  Venii  in  oli^o,  n'-  illiislrcl  ad  scicn- 
liaiii.  Vciiil  in  oleo.  ul  mores  condiat  ad  sapiftntam. 
Jptc  cnim  est  nomeis  l-alris,  oicmn  inlinnoiun), 
Filius  olei  splendoris,  ctfeiostis  Sapienliie  copdi- 
inenlitm.  ipsevenilin  nubibus  coeli,  quia  Iiujiis  olei 
abnndantiam  rorantibas  c(iilis  desiiper,  el  r.ni/ibiis 
pluviam  volunlariam  eiruijdonlibus  {Isa.  xtv),  ot 
liomei»  regia;  unclionis,  ei  unciionem  regii  iioiiiijii,3 


(lorum  incrila,  qux  cl  dc  sna  pliiiiiudine  Iribuil, 
iiicomparabili  sublimitale  praecellil.  Eccc  quomodo 
vcnil.  Sod  qui  talitcr  venil,  quo  lcnipore  vcnil  ? 
Apostolos  de  leinporc  advcnlus  cjus  loqiiilur,  di- 
(ens  :  «.  Postqiiain  vcnil  plLiiiludo  toinporis,  niisit 
|)e!iS  Filinm  suuin  in  iciris  [Calal.  !v).  »  Nunqnam 
veiiit  Doi  Fibusiiisi  iii  ploniludine  loniporis.  Teui- 
poris  pleiiiliijo  esl  tempiis  iii  ejus  pio\id(;ntia  pr;r:- 
finitum,  56  quiindo  vciiire  volii  cl  dcbcMl,  seciiii- 
dum  disposiliiin  suuni.  Veruin  ipiod  icinpus  mx 
ordinationi  congniat,  et  qnando,  sicut  csl  praeordi- 
r.ainm,  advcniai,  ipse  solus  novil  uosijue  liitjuo 
cogniiionis  experics  r.?.ll(jHit. 

f  Ncsciinus  >  ciiini,  siiui  ipso  aii  In  liMwgcli;», 


717 


MAMALfc:. 


7i« 


<  qiinndo   Dominiis  noslcr    vohliiius  ^il  ;  sero,  aii  A  tiem  perficcrel  (Pial.  viii).  Veiiil  Scriiio  ail  silen- 


mcdi»  nocle,  aiig:ilii  c:in(ii,aii  iii.^^iic  (lHdrc.  xiii).  » 
Qnoni.ini  scro  vcnil,  ciiui  iii  exlremis  Mgcnlein,  cl 
non  incrcntein  inopiii.uo  }5r;iti;c  sii:e  pncvcniii  ;i 
Hcrvcrsilale  sua  corriRil,  cl  coinpiiiigii.  lliic  lcni- 
porc  lalroni  aiHnil,  ciii  cxlrciii;i  agciili  Uini  siihito 
ct  ndci  mcriiiiin  ifcdil  c(  paradisiiin  aiieriiil  {Luc. 
xxiii).  Mcilia  noctc  vciiit,  ciiin  in  loncbris  ignoiaii- 
li:i>  ,  vel  inciliis  Iribiilalioiiiitos  ooiisiitniiiin  pcr 
iiideliiiani  gialiain  cdiicil  a<l  hicis  vcl  rcfrigcrii 
portiini.  In  galli  ranlnvenil,  qiiando  ad  pr;rdii;aliO' 
iiis  vcl  sacr.T  leclionis  vciba,  atidicnliiini  corda 
converlil.  Manc  vcnit,  (luaiulo  iio<ie  criininniii  cla- 
psa,  el  percar.di  v()liiiit;'l(;  dcposila,  hiccm  picni- 
lcnlix  inalulinani  piclaiis  sploiidor  inruiidit.  An  non 
scro  ad  Adain  vciiit,  ciiin  ad  aiiram  |iosi  incridiciii, 
dic  vcrgcnte  in  vcspcram,  innoccnlia  ileclinante  in 
cnlpam,  alisiondenli  57  ^^-  "^  f''cic  soiis,  cl  cli;iri- 
lalis  ardor  relVignit ,  cl  innnoiiaiilalis  spleiidor 
occubuil?  An  non  nicdia  noctc  in  yEgyplnin  vcnil, 
(|uando  crcplunis  popniiim  siiiiin  in  iriliul.iiiouc 
maxima  posilum,  priinogonila  yEgypli  porciissit  ? 
{Exod.  sii.)  Sic  cliam  in  Galli  ranlii  venit,  qiiaiido 
jiixta  legaliiim  proinissa  sacranientornm,  el  voccs 
pioptictariini,  ad  libcraiidum  iinniinem  per  Virgincm 
vcnit.  Galli  qiiippe  cnnliis,  scciiliirx  iucis  nuDiins, 
scrnioncm  dcsignal  proplieliciini,  qiio  veriC  liicis 
prxniinliabiitiir  advcnliis.  Kt  ecce  ilcrum  inane 
veiiict,  ciim  posl  iiociem  iinjiis  satcuii  judicii  dies 
iliiiccscel  cxircmi.  Ncscimus  tamen  ulrum  dics  iila, 
noliis  futura  sit  liicis  uilcrnx  diluciilum,  an  (qiiod 
Ociis  averial!)  crepiisculum  ;cicrnae  noclis.  Ideo  in 
tiinore  cl  in  solliciludinc  scmper  cssc  dcbcinus ; 
qnia,  clsi  dc  advenlu  jiidieis  ccrli  sumus  pcr  fidcm, 
(|iiando  tamen  veniat,  anl  qiialis  vcniat  nobis  ccr- 
liiudincin  iion  liabemns.  <  Ncmo  eiiiin  scii,  sicul 
sciiptnn)  csl,  iilruni  liinc  digniis  ainorc,  an  odio, 
sii  fuliiriis  (tVf/c.  ix).  »  Vernin  priiniis  isie  advcn- 
lus  nosiri  Salvaloris,  propric  ct  spiritiialiler  plcni- 
tudo  lcinporis  appcllatiir,  ciim  58  ^^ciiicel,  cxplclis 
lcmporibiis  divina?  provi(lenii;e,  implel;<!  sunl  Scri- 
pliii.TC,  cl  liiimaiue  iniscri;c  plenitndini  opposila 
est  plcniludo  misericordia;  Dci.  <  Ibi  eiiim  snpcr- 
:ibunda\it    gratia ,    ubi    ini)uilas     siiperabiindavit 


n 


c 


liiiiii,  vr^iiil  Vcrbuin  in  iiifjntiani  ,  el  nii'uin  iu 
ino.iiiin  pcr  silciilium  infanii;e  sii.'c,  <  cl  liiigiuis 
inf;iiilium  di.-,erta.s   fe(it,>    59  ^''J"'»'-^  piopiieiaiti, 

<  linguam  inaris  yEgyptii  dcsolavii  {Jsu.  xij.  »  rcr 
incarnali  cnim  Verlii  mystcriiun ,  diini  infantia 
ap|i:iruil  S;ipienlia,  <  obslriiciiiin  cst  os  luqiicnliuii) 
iniqiia  {Pial.  i,xii).  »   Ei  jiixia  cnindcin  projiliela:n ; 

<  Omnis  iniqiii(;is  (<p|iilal)i(  os  siiinii  {Psal.  cvi).  > 
Scrmo  ilaijiie  velociicr  currcns  {Psul.  cxlvm),  qui 
lain  suaviier,  ct  siiriitcr  noslrc  mysleria  s;ilulis 
disposiiit,  diim  <  a  finc  iisqnc  ad  iinciH  rurljlcr 
altingit  (Sap.  viii),  »  cliam  iisquc  ad  miseii.c  noslr.c 
piofimda  dignanicr  dcsccndil.  Miscri.x  iiosti;c  pto- 
fuiida  snnt,  in  fiagili  carne  concipi.  ad  liiborem 
nasci  ,  nccessilaiis  bnr.ianne  defcclibus  siibjici  , 
carccrc  liiijns  exsilii  coarctari,  non  carcrc  cainis 
simililudine  peccal',  morlis  bgibus  obiigiri.  Ilas 
omncs  necossilales  abbijiic  pcccato  Dci  Eilius  Ycr- 
bum  omnipotcns  non  neccssJialc ,  scd  \ohinl.^te 
Busccpii,  ct  diiin  se  solu.s  <  iiiler  monuos  lihcr  {Psal, 
Lxxxvii),  I  (antis  nocessiialilms  voinniaric  siibdit, 
ad  verain  i»os  liberlaioni  rediKil.  Unde  Aposiohis  : 

<  Q;ii  cruit,  inquil,  nos  de  potcsiale  lenebranini,  ct 
Iransliilii  in  rcgniim  Filii  chariiatis  siia;  {Coloss.  i).  • 
Cerlc  vidisii,  iiLi  bomiiiis,  qiiousqiic  Fiiius  Dei  de- 
scendciil,  quantum  se  l*a(cr  niiscricordiariim  ad 
niiscros  inciinavcWl.  g(|  Tolum  cniin  niisericordia, 
ct  niiscralio  fuii,  quidqiiid  niisciicois  cl  miseratm' 
DominiiS  erga  miscros  feciu  Vcruin  ad  lioc  con- 
vcrsiis  videbis  miscraiioncs  in;ijorcs.  Inlucre  geniis 
passionis  ci  inoriis  ;  intnere  profiiniiuni  iufenii  in- 
ferioris.  Cerie  criicis  sojiplicio  (emporalein  vitani 
fiiiicns,  tnortis  imperinm  triiimpltavi!,  ei  ut  iiif^^ioii 
cxspoli;irci,  illiic  dcsccndcrc  non  rcfngil.  Ibi  infer- 
iium  momordit,  ct  inorti  morsam  moriuus  innixit, 
qiio  cibi  vclili  moisiis,  cx  qiio  ninrs  oricb  ilur,  r.-- 
compcnsalioiicin  accepit.  0  miraiid.T  divinae  siibli- 
inil;iris  linmililas  !  0  stiipenda  siiperiisc  jiielatisdi- 
gnaiio  !  Qnid  in  lormenlis  pociia  crucis  durius  ? 
Quid  iii  oppr(d)iiis  lorma  crncis  probrosiiis?  Alta- 
inen  quisque  ad  fonnam  servi  se  cxinanivit,  eliain 
iisque  ad  inoricni  crucis  si-ipsiim  humililcr  doji- 
cere  non  c.vhorruii  {Philip.  n).  Et  qui  rcx  glori.r, 


(7  Tiin.  i). »  Ubi  consummalio  jusiiiise  fccit  iniqniia-  j)  iii  coelis  semper  mancns  ronsisiii,  ctiani  pcrsiiar  di< 


lis  consummatioiicm ,  ilii  oinnis  consummaiionis 
vidil  finem  jiroiihcta  David.  Tempiis  hiijiis  picni- 
ludinis  fiiil  phniludo  hiijiis  tcmporis  :  csl  incduin 
ilhid  silenrium,  sive  noclis  inicrmedium,  quo  sermo 
oninijiolens  a  rcgalibus  sedibus  venil,  et  inlidcliiatis 
teu  difndciilire  silcniiiim  runipens,  <  linguas  infan- 
liiim  disertas  fecit  {Sfip.  x).  t  Beiie,  et  roiigruc 
i;ic.diator  ad  mcdiiim.cl  ad  silcniiiim  scrinu  .icciirril. 
Mediiim  qiiijipc  sileiiliiim,  id  csi  pleiia  ct  pcrreela 
(cssalio  a  boiio  in  iiroftiiida  iiorte  ignoranii.c  cx 
loiiga  Dei  oblivione  provencrat.  Intcriin  mcdiatricis 
nosirac  lihus,  omnipoieiis  niediaior  venit  in  medium, 
iit  de  inedio  lalc  sileiiiiiim  faccret ;  ci  sc  Vcrbiim 
infaus  iufiidil   infantibus,  ut  cv  ore  iiiianlinm  l:ui- 


gnaiionis  pr;csenii:»in  piitcnirr  infcros  spoliavil.  ft>x 
ciiim  nosicr,  elsi  iii  innrdiitalo  appauit,  non  tamon 
pleniludinctn  potistai  s  .tiiiisi(,  it(;gia  quippe  poic- 
slate  eliam  in  inrirmitate  nou  c.iroli,  ct  quania  cst 
oi  in  omniiim  crealione  poteiitia,  lan:a  ci  iii  inalorum 
61  p^fj^essione  palieniia  f«iii.  Siciil  reg  s  nostri 
omiiijideuii.ini  prx-dicat  inuiidus  Cicalus  ex  niliilo, 
cui  (larc  voliii(,  ct  j)Otuil  cxisicnlian!  el  formam; 
sic  iii  eo  insigne  legia:  virlulis  iiisiniiDl  paiienli.i) 
foitiiiido  iiisiipcrabilis,  per  quain  iiiiindiis  reforina- 
lur  ad  vitjm.  Venit  itaqub  rex  ir.  potesiaic  ei  un- 
clione  :  non  cnim  sine  iiiictiuno  rcgiivm  obiinei 
dignii.tlem,  iicc  sine  poicsialc  regia  regiam  obiinei 
iiiulioiicm.  Vchil  rox   cx   poiost«ic  rogia  lorlis  cl 


719  ADA.Ml  ARBATIS  Pf  llSEMyE  7«0 

rectirs;  ex  uiictione   Irnctabiiis  ei  quietus.  Vcnit  A  est  cnim  in  tei)ei»ris  liimcn  ri;ctiscoi«Ie.  Ktsi  lucen- 


«lclibuiiis  ungiienlis  taiiqiiain  unclio  inflrmnriim ; 
venit  in  fortiludinc  rcgis  lanqiiain  cflicax  rci;iiiicn 
nntmanim.  Ciim  iln(|iic  Ucx  regiini,  nomen  :uil  rc- 
giim  dignilatcm  sinc  unclione  non  liabeat,  meriio 
rex  nosicr  Chrislus  Uiciitir,  qiio  nomine  tam  rcgia 
quam  sncerdotalis  unclio  dcsignaiur.  Oleo  iiiminim 
invisibili  in  regem  et  sacerdotem  CiirisUis  inungi- 
tur.  qucm,  jiixta  Peiri  scnicniiam,  <  Dcus  Patcr 
uiitit  Spiritu  cl  virlute  {Acl.  x).  i  IIoc  oleo  pienus, 
i«l  csi  Spii-iium  sanctiim  non  nd  mensuram  acripiens, 
el  reg:ium  gralix  suis  participiinis  Iribuit,  et  sc  pro 
cis  oflcrens,  venim  sacerdoicm  ostondil. 
S2  Igitur  occurramus  regi  nosiro ;  et  qnia  deli- 


lem  in  tenebris  liiccm  tonebrx  non  coinpreiieiiile- 
runl  {Joan.  i),  lucem  tamen  snam  inter  icnebras 
lucis  filii  deprehcndunt.  Unde  cantant  caniicuin 
novum,  et  dicunt :  <  riier  natus  est  {Isai.  ix).  i 
Iloc  cantare,  crcdere,  diligerc,  et  sperare,  non  sn- 
iom  justis,  sod  et  pcctaioribu.n  suadetur.  t  Cantalfs 
ail,  Domino  canticum  novum;  cantate  Domiuo« 
omnis  tcrra.  >  Omnis  tcrra,  omnis  bomo;  ne  forte 
ab  hac  hiude  voi  ia>titia  jiisius  vclil  excipere  pecca'» 
torem.  Imo  pene  loiiim  esl  pcccatoris  quod  agitur  ; 
quia  Jcsus  non  juslos  vocare  {Uuilh.  ix),  sed  qnx- 
rcre,  ei  salvum  facere  vciiit,  quod  perierat  {Ltu. 
\n).  Pertiiiet  igitur  ad   omnes   cautare  canticnni 


buius  ungiienlis  venil,  a  qiiilms  nnctionis  nomcn      novtim,  el  neuiincm,  qitnntuia  in  ipso  est,  a  salulC 


traliit,  curramus  ad  ipsum,  et  curramus  iu  odorent 
nngucntorum  suonim  (Cant.  i),  Unguenta  cjus  siint 
charismata  sancti  Spiriius,  qiio  lanquam  oieo  Ixii- 
lix  prx  suis  est  pariicipibus  uncius  {Psal.  XLtv). 
Odor  unguentorum  est  futes,  el  anior  virtuium,  qua^, 
sicui  in  ipso  plcnissime  h.ibcntur,  ita  el  dc  cjiis 
plenitudine  pro  su:c  dispenisniionis  arbilrio,  quibus 
ipse  volncrii,  iribtiuntnr.  Bcne  autcm  ei  occurri- 
mi!S,  si  qiinre  vencrit  nitcndentcs,  cl  causnm  ejiis 
adveiilus  fiilc  non  ficin  approbantes,  oblalum  nobis 
iiosirx  redemptionis  pretium  graianter  et  fideliter 
amplcclamiir.  Ad  hoc  enim  venit,  ul  nos  redimeret, 
non  corrupiiliilibus  auro  vel  argento,  sed  incorni- 
ptibili  suo  s:inguiiiis  pretio  (/  Peir.  i).  Toia  nimi- 


excipit,  qiii  Domlnus  omnium  nasci  omnibiisvenit. 
Justis  esl  canticum  novumnova  vita,qua  inazymis 
sinceriiatis  et  veritatis  (/  Cor.  v)  09  epolantur, 
et  exsultant  in  conspcctu  Dei,  et  delectantur  in  te- 
liiia  {Pttl.  Lxvii).Pcccnionl)us  csicanticumnovum 
timor  et  pocniicntin,  per  quam  in  Dei  Filio  renas- 
ccntcs,  veiera,  novis  siipcrvenienlihns,  projiciuni, 
ei  nd  vctusiissima  veiorum  comeJenda  resurguni. 
Novn  sunt  qiiae  novus  Adnm  per  inyslenum  nova; 
insiiiuit  nnlivitatis  ;  vciera  sunt  culpa  et  poena,  in 
quilius  nos  Adx  veteris  corriipiibilis  generalio  pro- 
pagavit;  veiusti.«i&ima  veieium  sunl  illa  inclTiibilis, 
et  jeterna  naiiviias,  qua  Dcus  Patcr  ante  Luciferuiii 
Verbum  suuin  de  sua   substanlia   sibi  per  omnia 


nim  causa  advenlus  ejus  nostra  csl  saliis.  Tanlo  ^  coaeqiiale,  et  consimile  generavii  (P$al.  cix).  Teiii- 


iiaqoii  debcmus  devoiius  et  fesiivius  regi  nostro 
occiirrere,  qiinnio  cogQdscliiins  ipsran  nullam  h.i- 
bei:leu'i  indigentiain  bonitatc  tain  gntuita  immeri- 
tonim  utilii:aibus  deservire.  Non  ilaque  corporum 
moiibiis,  sed  progressibus  fidei,  aOeclioniim  passi- 
bus,  virluuim  opcribus  venienti  03  ^^  "'^^>  propter 
iios,  Salvatori  nostro  obviam  occurramus,  ut  sicut 
vciiit  ad  nos  per  susceptam  bumanitatem,  iia  eiiam 
in  nos  venial,  et  suam  in  nobis  consiiluat  mansio- 
nein.  Qul  cuni  Patre,  etc. 

64  SERMO    III. 

DE  PARTU   B.  VIRCINIS. 

OMtntt  Domlno  eanticum  novum,  quia  mirabilia 
fecit  {Pial.  cxLix).  Novis  esi  effercnda  laudibns  ho- 


poraiem  Cliristi  nativitatem  diligere,  ei,  pix  Nitiori4 
Hiins,  omiic  quod  aiiud  est  faslidire,  est  nova  su 
pervenientia  veieribus  aiiieferre.  ^ternam  ven> 
cjus  nativiiaiem  credere  et  iniciligere,  et,  pru;con- 
tcmplatione  ejus,  omno  quod  animocccurrit,  quan' 
tum  fieri  polest,  abigere,  esi  vetustissima  veicruni 
in  esum  mentis  ei  delicias  revocare. 

His  deliciis  jusius  pascitur,  nec  poiest  oon  can- 
tare  canticum  novum,  cum  cum  tanlx  dulcedinis 
refectio  reddiderit  innovaium.  Eadem  Dei  misera- 
lione  ad  easdem  07  delicias  par  poeniientiam  pec- 
cator  reiiascitur ;  ncc  potest  ipse  non  cantare  canti- 
ciim  novum,  cum  ad  innovationem  siii,  sibi  prvetcr 
mcriia  videai  apponi  dclicias  angelornm.  Ilinc  est 


«iierna!  celebritas  novilalis.  Quid  enim  non  noviim,  D  n*>od  audiiur  « in  voce  exsuUationis  et  confcssionis 


»bi  ccelam,  et  terram  novam,  coeli  ei  lerrx  Domi- 
iiUB  facitT  Ccelum  quippe  novum  Virginis  partus; 
lerra  nova  cst  Virginis  uterus.  Per  hsec  duo,  nova 
fiunt  omnia,  dum  per  novam  Verbi  Dei  in  cartie 
nativiiatem  vetustasabjicitur  Iuctuosa(12).  0  qunin 
inira  noviias,  obi  antiquus  dieram,  piier  uniiis  noi  tis 
eOicitur !  Ubi  Verbum  cst  caro,  Sapieniia  infans,  Deiis 
Itomo,  Virgo  maler.sna;  ancillx  filius  omnium  Domi- 


sunus  cpubniis  (Psal.  XLi).  >  Epulatur  nimirum 
pcccntor  htimilis,  dum  se  suis  pascit  lacryinis,  di- 
cens  :  «  Fuerunt  mihi  lacrywa'  mcx  panes  die  a: 
nocte  (tlitd.).  >  Sed  inier  epulasauditufsonue,  cum 
inter  lacryma.s  concrepnt  gcmitu»,  vel  cerie  laus 
niisericordix  Uedcmptorisciim  accusatione  propriar 
iniquitaiis.  Ihibet  autcm  liius  illa  vocem  exsulla- 
tionis,  habcl  ct  nccusaiio  vocem  confes&ionis ;  ut  sit 


nus  05  £t  creator!  Innovaio  igitur  corde  opus  est      in  voce  exsultntionis  ci  confessionis  sonus  epulan- 


ad  excipiendam  tanlae  noviiatis  Ixiitiam.  Soiiet  vos 
tubx  cornex  (P$al.  xcvii),  in  solemniutc  neomc- 
nix.  Audialur  vox  cxsultationis  {P$al.  cx\»)  et 
snlmis  in  labernaculisjustorum  P«a/.  cxi),  qnia  Sol 
jusfitix  crilor  in  tabcrnacuiis  ]>cccaioium :  cscriuui 


tis.  <  Qiiare  ergo  trisiis  cs,  anima  mea,  ct  quare 
coniurbas  nie?  >  (/6»/.)  Licei  sis  per  molcm  cri- 
luiimm  tcrra,  licettc  deorsum  trahal  aciio  ponde- 
rosa,  canta  lamcn  Domiiio  canlicum  novum,  qiiod 
caniaro  prxcipitur  oniuis  tcrra.  <  Speia   in  Deo 


T4I  MAUIALK.  722 

(ibid.),  •  ct  erit  tii)i  caniiciim   noviiin  ipsiiin  spci  A  iniis,  ar^iieitlcs  nosinciipsos  quod  illiid  ponc  semper 

cantaviiiiiis,  jain  ad  ineloJiam  canlici  novi,  ad  uijd 


destderiuin.  Tali  suspcnsa,  et  exicnsa  d«siderio, 
veterein  lioniiiiein  cmn  siris  actilms  (ieorstiin  exiies, 
el  noviim,  qni  secundHm  Deuin  crerrtus  esl  {EpheK. 
iv),  libereevolans  6g  sursuin  rcquiies.  Tunc  sc- 
querjsvocem  apoBluli,  qiiiexliorlaiis  ait :  <  Qnaj  siir- 
s:iin  siiiit  sapile,  iilji  Clirislusest  in  dexiera  Dei  se- 
liens  {Colois.  iii).  i  Caiita  crgo,  anima  mea,  canta 
l>omino  canticiim  novum,  el  omiiio  jaiu  canlaie 
caiiiicum  vetus.  Canticum  vctus  esi  illa  discors 
cottsonantia,  qua  te  antiquo  liosti  perverse  conso- 
ciaiis,  Ui  buicsxculo  derormiter  conformasli ;  con- 
ira  lioc  quod  proliiLel  Aposiolus  :  <  Nolite  confor- 
mari  Imic  sacculo,  inquiens  {Itom.  xii) :  CaiUicuin 
velusesi  exsultatiode  lerrenis,  felicilas  de  iraosi 


novu>  dulcedinem  el  liiigua  et  aaimo  iranscamus. 
Vcruiiitamcn  lioc  dc  canlico  vetcri  adjicicnduiii, 
qiiod  ipsuin  a  vocibus  superacuiis  inctpit,  siioque 
canlori  miserabilis  raucediuis  horrorcm  iinmitlit. 
Superl)i:i  eniin  super  oinue  quod  diciiur,  aut  quo<l 
ceiiiur  Deus,  vcntosa  se  levitale  cxiollit  (//  Tlia$. 
uj.  Unde  scri|ilum  csl  :  <  S<i|>crbi:i  coruiii  qui  te 
o.lerunt.  asccndii  semper  {l*tal.  LXxiM).>Sed  scrnie 
i>ei  vivus  et  eflicax  {Uehr.  iv),  Yerbum  scilicctPa' 
Iris  oiunipolens,  de  sua  soliditale  offcHdcntcm  iii 
sc  supcibiuui  altidit,  et  71  contcril,  in  inrcriii  pro- 
runda  deuieigit,sicul  scripluro  est  :  i  Qui  seexaltat, 
buiniliabilur  {Uu.  xiv; :  >  el  illud  ,  t  Superbi&  Deus 


loriis,  Ixiitia  in  inalefactis,  impunilas  in  peccalis.  ^  «esislil  (/  Peir.  v).»—  iPeccator  autem  cum  vene- 
Ueniquecanlicum  velus  cslinitium  6mnis  peccati  rit  in  profundum  malorum»  >  quasi  cui  raiicedo  vo* 
fiuperbia,  qux  ab  aniiquo  bosie  principium  habuit,  ^^'"  absiulil,  noo  Dei  judicium  laudat,  non  pecea- 
el  primum  bominem  iniiiatioiie  maliti^  veteravit.  ^um  suum  buuiiliter  accusat,  sed  <  conleuuiit  {Prov. 
Denique  lixc  vetiisias.  quasi  qtiodam  baeredilario  xviii).  >  Hinc  est  quod  iilc  rex ,  qui  supcr  omiies 
jure  iu  omnes  vct<^ris  Ad£  filios  transieus,  iia  ve-  '>'>os  superbiae  {iob  xli)  caniicum  illud  toiius  dis- 
ternosiserpeniislegibusobnoxiosfecil,  ut  nisi  IJni- 
geniii  subveniret  nova  in  cariie  nativit.is,  ad  inte- 
ijtuin  necessario  tralieret  daniiiabilis  illa  veiustas. 
liiide  Apostoius  :  <  Quod  antiquatur  et  scnefcit, 
{>rope  inleriiumesi(//e^r.  viii).  > 

llaque  biijus  vcieris  caniilenx  sonus  ita  ki 
omiieui  terram  exierat,  et  ita  QQ  omiiium  aurcs 
occupaverat,   iii  nusqiiaro  pene  audiielur  ca'lesiis 


sonaati%,  quanlum  alie  poiuit,  iuionuit,  et  dixit  : 
I  Ponam  sedeiii  meam  ad  aquilonei»,  utper  astra 
CQdki  cxattalio  eolium  iiicum,  similis  ero  Aliissiuio 
{Isa.  xiv).  I  Sed  iiaec  fjus  aniipbona  conccrdiam  vo- 
calem  non  babuii,  quia  in  ca;lesiiB  muskae  bamio- 
niam  oflcii<lens,  iu  coiicordabilis  dissonantix  lapsum 
incurrit.  Verum  cautici  tiovi  melus  a  gravi  ct  bu- 
iiiili  voce  incipii,  el  suavi  niodtilatione,  etiam  de- 


barmonixcuusoiiantia,nunquam  vcrbo  Ueiaudieniia  n  iQulcens  angelos,  ad  aures  Oniitipoientis  a&cendil , 

iierel,  ncc  <lulcissima  vilie  mandata  humano  cape-  sicui  scriptum  est :  <  Qui  se  buiniliat  cxaliabitur 

renturauditu.  F.sienim  canlicum  vctus,  ubi  clamor  {Lxic.  xiv).  »  Deo  eoim  t  bumiliiim  semper  et  man- 

ct  indignatio,  ubi  conlcniio  et  blasplicinia,  ubi  rixx  auctornin  piacuit  deprecaiio  {Judiih.  ix).  t  Ad  caii- 

et  odMim„ubilumuliusei  iiiquieiudo,  ubicarualibus  l>ci  iiujus  aovi  modulos  iiiviiamur  cum  dicitiir  : 

vitiis  spiriiales  se  iungunt  nequiiix,  ubi  deniquede  *  Cauiate  Domino  caiiticum  novuin,  quia  mirabilia 

siiperbia  cordis  oris  iinpnriias  adoperisiniquiialem  f^c*^)!  (^«a/.  xcxvii).  >  Quwm  bene,  quam  cungru« 

|>rorumpil.  Talibus  namqiie  sonis  male   consonan-  ad  cantaodum  nos  manu  72  ^o' tis  inviiai !  David 

tibus  vcteris  caulici  decepttbilis  modulaiio  cxplica-  enim  tnanu  foriis  dicitur  :  ilii  nimirumdivina:  laudis 

tur,  n.itu  sciticet,  voce  et  pulsu.  ifis  tiibus  ciiam  ixiitia  coinpetii,  qiii  divinx  manus  adjutorio  forti- 

modis  instrumeiitaiis  musica  exercetur.  icr  mnndi   biijiis  desideria  triumpliavii.  Unde,  ct 

Verum  quod  niinc  ad  reiuaUinei,  tlalus  pcriiuel  idem  Uanurortis  etiain  aspectu  de$iderab'Uit  ^idiui , 

ad  lumorem  superbix,  qux  sensum  cordis  rcddit  q">3  qui  circa  viliorum  turpiiudiiiem  spiriius  forii- 

intlaium.  Vox  ad  usum  serinonis,  quo  de  corde  tu-  ludinem  accipii,  recipit  etiam  ex  desiderio  virtuiis 

mido  verbum  prodit  inipurum ;  tactus  ad  inoium  aspectum  dccoris.  Unde  el  Daniel  sanctus,  a  viiiis 
corporis,  quo  opusexplicaiur  injusUim.Cordeigiuir  p  contiiiens  et  dcsideriis  coelesiibus  aesluans,  vir  de- 

lumido,  ore  impuro,  nioiu  corporis  impudico  dum  siderioruin  appellatur  (/>((n.  x).  Cst  igilur  Deo,  ei 


vcteri  iHNnini  deservitur,  quxdam  voleris  caniici 
m:ileplacens  meiudia  excutiiur,  cujus  fallaci  dulcedine 
et  carnis  concupiscentix  nutriuiiiur,  et  alliciens 
muodus  70  atirabiiur  ct  dxmonis  applaudciis  iiiw 
purilasobiectaiur.  Dum  bi&fallacibus  modulistoium 
se  inclinat  et  impendit  Herodes,  dum  se  saliairix 
imfiadicA  coapiat  Uerodias,  ei  suo  providet  pacem 
inceslui  el  faciie  oblinei  iruncari  capiie  Joanneni 
Baptistain ;  Joanncs  quippe  gratia  Dei  dicitur,  quae 
graiia  quasi  truncatur  capite,  dum  ejus  principium 
ab  illis  prxciditiir  qni,  veteris  vitx  capli  voluptuosa 
dulcedine,  diviiiie  noviiatis  expertes  ioveniuuiur. 
Nunc  itaque,  quia  de  canlicu  vcltiri  uliqua  d:xi  • 


augelis  aspeciu  desidcribilis  ,  cui  forii  manu  vilio 
resistenti  in  desideriu  esi  decor  vLrtutis  ct  iu  ore 
cst  canticum  speciosx  laudis.  iluic  lali  compeiit 
cautare  canticum  novum  et  ad  cautandum  atios  in- 
vitare,  qiiia,  sicut  scripitim  cst  :  <  Rectos  decci 
laudatio(P«a/.  wxii) :  »  cl  aiibi  dicitur  :  <  Quia  noii 
csi  speciosa  laus  in  ore  peccaioris  {Eccli.  xv).  >  Unde, 
ci  Manufortis  isle  in  quodain  loco  exsullal,  ct  laiidai 
ei  gratias  agit,  dicens  :  <  Denedictus  Duminus  Deus 
meus,  qui  docet  mauMs  mcas  ad  prxlium  et  digiios 
meos  ad  bellum  {Ptal.  cxliii).  >  V.i  quod  non  sil  ex- 
pcrs  canlici  novi,  m  scqiieniibus  biijns  p$:il»iii 
usteiidit,  diceiis  :  <  Dcus,  cuiilicuni  iiovum  canlabo 


ir 


ADAMI  AKItATIS  rERSLNi^ 


721 


73  '''*'. '"  |>s;ili«'riodcceii>  clionianmt  psallain  libi.  >  A  peccali  simililudiiietn  (Rom.  vm)  i  innoxii  corporis 

Ncruiii  ciMii  caiiliire  si»  exsnkaniis,  cxsiillnre  am:»n-  meinlira  pro  noceiiiiljiis  iii  ligiiocrucis  exiendil.  SL» 

li<,  nrniro   filroriini,  videlwr  pra'cepliiiii    raniieuin  iiiniiruni  David  nosler  S;iuli»  yc.-auiaiii  lcmperavit, 

iioviini  solis  filiisessc  proposilnni.  Qiiare  ergo  rton  dHin  per  crucissuppliiia  iii  siio  corporccilliariaans, 

(licilur,  canlaie,  (ilii,  Tatri  vcslro  Deo,  sed  dicrtor,  s«a  morle  draboli    iinpelum  rcfrenavil.  Esl  riafjno 

•  caniaie  Doniino?  »  Domiiio  cerle  delielur  scrvtlus  Cihrislus  psalterhim  secondHm  divrnitafein  ,   ciijiis 

iii  liniore  {l'sal.  ii).  s  Si  cgo  sitm,  ail,  Doniinus,  ubi  cantcmpialionis  diilccdine  suos  ainatores  oblectat  ; 


csl  timor  nicns?)  [Malach.  i.)  Soivus  ilaque  qui 
ncii  iiianel  in  domo  in  aitcrnnni  {Joan.  Viii),  non  in 
canticis  exsultat,  sed  in  liictu  cl  lamrntatione  fla- 
gelliim  formidolosus  exspecf.il.  Sed  sciendum  quia 
est  f  ndcNs  servus  ct  prudens,  qucm  constiluit  Do- 
iniiius  snper  finiihiam  siiom  {Luc.  xti);  »  est  servus 
maliis  el  piger,  qui  rn  sodirio  abscondit  pociiniam 


ciibara  esi,  secundum  suscepli  corporis  passioiicm, 
dum  pro  rcis  rnorieHs,  eos  ;ui  vciiiam  vocal.  Psal- 
terii  sonus  est,  ubi  dicit  :  «  Kgo  el  Paler  iinnm  su- 
nuis  {Joan.  x),  »  et  rterum  :  76  '  ^*^'<*  >  P^tte'"»  ut 
ubi  cgo  suip,  iilic  sit  et  liiiiiister  nieus  (Joan.  xii);> 
ciUiar^  mclodia  est,  ubi  ail  :  i  Discitc  a  mc  qiira 
m.-tis  sum  ei  liiiniilis  corde  {Maitli.  xr) :  »  El  adtruc 


domini  sui  (Lttc.xix);  el  scrvus  morccnariiis,  qui,  dulcius  citliariians  ait  :  «  Paler,  ignosce  iilis,  quia 

per  omnia  seqiiiiur  relribnlionem  {Psal.  c.x\m).  Est  nesciunl  quid   faciunl  {Luc.   xxiii).  >  Citbara  diio 

scrvits  condiiionalis  qiii  ramiilatiiradociibimfCo/oss,  ligna  iialiet  :  unum  superins  solidiim,  alleriim  iiife- 

.'ii),  nec  Doi»iiiium  siiuiii  (liligil,  scd  nieiiiit  pcennm.  rius  concavnm.  Superins  solidum  esl  oinnipotens 

Ex  his  omniliuscinlalcaniicijm  noviim  fnlclis  scr»  dcilas,  inferiiis  coiiravuin  csl  unila  deiiaii  jiuinani- 

vns,  qiiemadmodum  et  felix  liliiis.  Filius  contat,  et  «»8.1100  Ugnum   concavum   dicitur,    quia  liuman;i 

cxsullat  in  cliaritate;  ftdelisscrvus  canial  elexsiiltat  •••'liura  iii  Cbrislo  tantx  grati;je  siisceplibilis  inveni- 

iu   humilitaie.   Ccrtc  iilerqiie  canlat,   qiiia    laiidat.  '"'•  '^"^^  Aposlokis  :  «  In  quo  iiabitat  omnis  plcni- 

Laudat  jusJiis,  quia  de  pcrcepiis   bcneficiis  gratias  lado  divinitaiis  corporalilcr  {Coloss.  u).  >  Cliordu', 

.tgil;  laudat  liumilis  reus,  qiiia  Dei  judicia  appro-  quae  inlev  duo    ligna  tenduniur  et  de  concavriatc 

Ijans  74  et  misericordiam  admirans ,  sua  opcra  re-  '  8"'  inferioris  sonoise  rcddunlnr,  siint  opera  miseri- 

preliendii..  IIoc  solum  interesl  inler  filium  el  servutn  coidia',quibus  miser  liomo  redimilur,  et  quae  iiobis 

fidelein,   inlcr  jussum  ei  iieccaforem  lnimiiem,  qiiod  saluiis  nosirae  efficacia  [>er  incarnationis  mysleriiiin 

fiiii  cliariias  canlrit   in    psaitorio,   servi    iiinnililas  exli.bcnlur.  Cilbara  noii  babel  deieriniiialum  nume- 

psallit  in  cilliara.  Psalierium  sonum  rcddit  a  parie  r""i  cbordarum,  quia  iioii  esl  liiiis  Dei.  niis«.ratio- 

saperiori  ;  cilbara  a  partc  iiiferiori.  Psalteriurn  esl  „  num,  sicui  scriptuin  est ;  «  Misericordise  ejus  non 

e.TsuIialio  jiisii  ex  coiiiempSaiiono  et  (fcsi;!crio  supor-  est  numcrus  {Orai.  Eccl  )  > 

norum ;  citliMra  est  rei  buinilis  !amenl;ilio  ex  con-  Qiiod  si  novein  aiigcloriim    ordiiies   .Ttlcndis,  el 

sidcrationeelliorrorc  iriaioriim  SMorum.Cum  diviiiie  qnasi  dccimam  cbordjiii  glorificali  bominis  supere- 

puriiati  el  fraternre  cliariiali  per  consonanli.im  ino-  mincniem  excelleiiliaiii,  dum  iii  liac  consideraiioiie 

runi  et  opcrum   concordat,   tunc  in  psallerio  inliis  77    Sapienli;E    bonit.ilem   miraris,    laudas  cl  di- 

caniat.  Ciim  pnssiones  carnis  edomal,  ciim  niembra  J'o's»  qnasi  decein  cborlas  cujusdam  ps;(licrii  taii- 

siia  ,  qii.ne  siiiit  siipiM-  lerram,   <  inorlirical  (Coloss.  g's.   Sed  ad  lioc   quis  idoneus  ?    Non  cxciitit,  aut 

iii),  luiic  scrvus  liumiliscilbarizat.  Esl  auiem  fPsal-  pcrcipit  modulos  lam  mira;  suavitalis,  quem   non 

leriiim  jiiciindum  rum  cilbara  (Psa/.  Lxxx),  >  quia  exluleril    ad  virliilum  sublimia   purilicataq  intelli- 

grala  esl  Deo  et  placcns  JHSlorum  innocenlia.  Scd  geniia  mcnlis.  llloriim  suiit  bxc  qui  facli  suiit   ho- 

nibilominus  oi  iiiortifuaiio  poenilenlium  esl  accepta.  sies  malitiai,  amalores  justilia?,  aemiilatores   ange- 

Cjciorum  et  jiistopsalioriuni,  et  poeniieiili  cst  ciliia-  licae  pwrilalis.    Tales  ,    quo   ampiius    anlielanl  ad 

ra,  ipse  cui  Paler  Dcus  iii  Psalmo  loquiiur  dicens  :  aDlernye  retiibiilionis  denariiim,  eo   suavius  et  sub- 

«  Exsiirge,  gloria  mea,  exsurge,  psallerium  et  ci-  tilius  tangunl  Psallerium  deceincliordarum;  qui  de- 

liiara  {Psal.  lvi).  >  Et  ipse  utrumqiie  sc  esse  an-  n  narius  niiinerus  lam  inenarrabili  dulcedine  resonat, 

nuens :  «  Exsurgain,  ait,  diluculo.  >  Surgens  qnippe  ut  suaviias  ejus  oninem    inteilectuin  humanae  et 

Jesus  niane  prima  Sabb:>li   discipuiis  75  suis   in  angelicae  ralionis  excedat.  Prima  chorda  est  aterni 

inuilis   argnmcnlis   pcr  qiiadraginta  dics  apparuil  Verbi  n;ili\itas,  quod  est  Palri  suo  consubslaDtiale 

{Act.  i).  Ex  lunc  ad  dcccm  dierum  exspeclalionem,  cl  coxtcrnum ;  sccunda  esi  sccreliim  pr;Eordinalio- 

qiiasi  ad  dccem  cIiord;irmii  (Xlensionem,  rcpeniiiio  nis  sua;  coiisiliuin ;  tertia  esl  potentia  qua  inilium 

soi:iUi,  Spirifus  saiicliis  veiiil  (Ac/.  ii),  ei  ad  Verbi  iiiiiveisiiati  por  cssenliam  dcdii;  (inarla,  sapienlia 

ODinipoleiitis  intoliigep.liam,  qiiasi  ad  psailerii  mc-  quse  formain  praeslilit;    qiiinlo,  bonilas  qua   suam 

lodiam,   dnm   oninium  genliiim   linguas   consoiias  providenli.mi  giibernandi  iiiipendil ;   sexla,  jtistil.ia 

fici!,omne  gemis  homanum  convocavii.  Psalierium,  qiia   de    raiioiiali    creatura  prajvaricanle    debilam 

iiupiam,  deceivi  cbordarum   e«t  Palris  Uiiigeniiiis ,  uliionem  expciiii;  septima,  gralia,  qiia  palies  eie- 

quia,  diim  ad  jusiificaiionem  homiiinm  deceni  ligis  gil ;  ociava  veritatis  scientia  qiia  legem  tuiit;  nona, 

nian('ai.-j  proponii  qu.i^i  dofcm  cbordas  ad  sni  iau-  niisericordia  qua  78  "^^  redemit;  de<;ima,  revela- 

dem    iii  sei|>so   ictcndii.    Se  auiem    |io'iiitcnlibus  tio  filiorum  Dci,  cujus  exspeciai.io  crealuram  sn.s  - 

(|ii.isi  ritbar;u!i  fcii,  diim  |  er  carncm  i  ci  <niiiis  pciidU.  Ciibara  esi  vcl  una  omniuui,  rnodus  sciii- 


7^:; 


MARIALE. 


7?6 


«et  nosliffi  liberalionis,  vel  siMgiilaj  singnloriiiii  ti-  \  liOino  luiseiicorilller,  ila  miser  honio  giil)!iini,iur  iii 


lliari^aiiliiiiii  iii  ciliiaris  suis,  lioc  csl  Ixtnnliiini  in 
corporitnis  {iropriis,  peccali  siiinulo  cl  luiiica  mor- 
Uililatis  exutis.  Qtii  ciiim  liic  in  moriificalione  sui 
corporis  citliarizal  caiiiicum  liumilis  coiifessionis, 
llii  iii  ojusdom  cnrporis  giorificalione  cilharizaliil 
caiiiiciiiit  oHtTiiie  jiibilalioiiis.  Qiiia  igiliir  leneinus 
psalleriuiii,  canlcinus  in  eo  raiilicuni  novuin,  ad 
exeniphim,  el  imitalionem  pueri  qui  natus  eslnobis 
{hai.  ix),  (jui  pleiius  esl  gralix  cl  vcritalis  {Joan. 
i).  In  novani  jenascamur  infanliam,  ul  per  inno- 
ccniiairt  vits!  corroclioris  capaces  clficiaiTnir  san- 
cia*  novilaiis.  Iii  psalicrio  piiri  cortlis  et  cilliara 
casli  corporis  psallamus  circa  cunabuia  Verbi  in- 
faiilis,  miscenles  ei  va},'iiibus  cjus  ciiam   lacryma 


?.'eiim  mirabililer  :  liinc  plenus  eril  novi  cjiitici 
soniis,  limc  erii  suavis  pkn.x- l.Tctilioe  jubilus,  (jula 
«  Deus  eril  oninia  in  oinnibus  (f  Cor.  xv).  > 

Tunc  apparebii  In  viruni  pcrfeclum  {E])ltes.  iv), 
fjui  modo  nascitur  nobis  in  puerum,  ci  gl  (|iii 
nunc  filiiis  (latiis  esl  nobis  in  pariicipen>  noslrae 
Iribuialionis,  lunc  se  o/Tcret  iiobis  (ialorem  ct  prin- 
cipem  a;lern3c  pacis.  Tunc  vidcbimus  cl  ainiiemns, 
mirabimur  ct  dilatabitur  cor  nostrum  {Isai.  lx), 
quando  i  sicul  audivimus,  ita  ct  videbimus  in  civi- 
late  Dci  noslri  {Vtul.  xi.vji).  »  Tunc  plei.a  cxpe- 
rienlia  sentiemiis;  quam  niagna  miikitudo  diilcedi- 
nis  lua},  Doniine,  «juain  abscondisti  limcnlibiis  te 
(/*»Yi/.  xxx).  Quain  uobis  parare  uignelur  puer  qui 


bilis  poiiiitentije  nccessarios  gcniilus.  Sonenl  in  no-  \\  propter  hoc  nalus  nobis  lilius,  nui  ad  boc  datiisest 


vilale  viia;  moduli  viriiiliim,  qui  in  aiuibiis  Verbi 
perficiujit  canlicuiii  iiovum.  Suiil  ciiim  novem  quae- 
(lani  quoc  baiic  in  uobisjure  pcrfioiiint  noviiaiem. 
El  quia  de  auclorilalc  Scripturai  79  novam  vilam, 
iioviim  caniicum  dicimus,  iila  novem  quasi  novein 
iiolulas,  iii  (|nibus  disponatur  novuni  caiiticum, 
nppclbtmus.  Prima  ilaqnc  iioslri  caiilus  iiota  esl 
li<lcs  non  ficia ;  secunda,  biimililas  vcra ;  lerlia, 
carnis  conlinentia;  quarta,  discipliiue  giaviias; 
quinta,  orisverilas;  sexla,  pielas  fralern;c  coin- 
passioiiis  ;  sepliuia,  palientia  in  adversis  ;  oclava, 
desiderium  eeiernitaiis;  nona  csl  immobilis  animi 
coiislantia  in  omnibus  istis.  Uecie  proficientium  et 


iiol.'is,  qui  lecum  cicumSpirilu  sanclo  vivit  et  le- 
gnai,  ctc. 

82  SERMO  IV. 

IN   rilRlFICATlO.NKM    B.   .MAIIl/E. 

Obtuleruiil  pro  eo  Domino  far  lurlnruia,  aut 
(luos  fuUos  coluvibanim  {IjUc.  u).  Ad  fe^tum  Lu- 
minis  menle  biniino.>a  colcinbjm  invilai  Tater  bi- 
minum  filios  lucis.  i  Acccdile  ergo  ad  euin  e<  illu'- 
niinaiiiini  (Psal.  xxxiii).  »  Siquidem  ipse  <  qui  li.'>- 
biial  lucem  iiiacfcssibilcm  (/  Tim.  vi),  »  dignaniPr 
facliis  esl  accessibiiis,  poneiis  nnlx;»!  carnis  dc- 
scensum  simm,  iil  infirmns  el  innnuis  iiaberel  ac- 
ccssum.    0   desccnsum   mis(;ricor(ii;c  I    <  Inclinavit 


suspiraniinm  ad  novem  ordiiies  angeloruin  mores      ca;!os,  >  lioc  esl  excelsa  diviniialis,  «  cl  descendii » 
(iisponil  conconlus   el  consoiianlia     barym    viriu-  ^  pcr  iirjesenliam  carnis,  «  el  caligo  snb  pedibus  ejiis 


lum.Curautem  cantandiim  sil  Domino  canlicum 
iiovum,  cansa  subinrerliir  cum  diciliir  :  <  Quia  mi- 
tabilia  fijcil.  >  Mirabilis  est  Deus  in  majestatc  sua, 
iiiirabilis  i.ii  sanctls  suis  {Psal.  lxvii),  roirabilis  in 
cunclis  operibus  suis,  ubi<iue  et  in  oiiinibus  est 
mirabilis,  qui  fecil  magnalia  in  JEgypto,  mirabiiia 
iii  terra  Cham,  lerribilia  in  mari  Rubio  {Psat.  cv). 
Mirabile  csl  opiis  mundi  creatio  cum  elementis 
suis,  sed  longe  mirabilius  est  incarnalio  Verbi  ciiin 
sacramenlis  suis.  Mirabilia  quidem  sunl  opcra  na- 
iiiia;,  scd  quia  «su  vilueruut,  quasi  voiera  suni,  nec 
inlerim  gQ  novi   caiilici  exsullaiionent  mereniur. 


{Psal.  xvii).»  Pedcsquibus  ad  no.s  veiiii,  suiit  niiseri- 
cordia  et  vcrilas.Quod  carncmg^  noslram  accepii, 
prs  miscricordi.ie  fuil ;  quod  sine  meodacio  peccati 
accepii,  veritas  fuit.  Altamcn  sub  pedibus  ejus  ca- 
ligo  fuii,  quia  in  corpore,  (]uod  assump.sil  ex  mi- 
seiicordia  clverilale,  hoc  e.-»l  siiic  culpa,  simiii- 
tudo  carnis  peccali  apparuil.  Hinc  alibi  scripium 
esi  :  <  ^ubes  et  caligo  in  circuitu  cjus  {l'tai. 
xcvi).  » 

Nubes  et  caligo,  quia  in  nubc  caligo,  hoc  esl  in 
canic,  peccati  simililudo.  0  caliginem  rcparaiido 
himini  necessariam.  Cerie  dnm  carnis  «ubem  pec- 
caii   similiiudine  caliginosam   sibi  lu\  vera  adlii- 


Veruiii  nova  mirabiiia,  quibus  nosinnoval  miranda 

Dei  mi.scricordia,  nova  sunlcantica   laudibus    cffo- [)  b"il.  pt>-  objecium   hujus  caliginis,  et  inundi  sa 

reiida.  hiler  omnia  mirabilia  qua;  arlifex  sapicntia 

fecil,  iria  sunt  sjngulariter  mirabilia,  el  mirabiiiler 

singularia,  quac  el  supcrius  ex  aliqiia  parle  letigi- 

mus,  scilicct  (]uod  mater  et  viigo,  Verbuin  iiifans, 

Deiis  liomo.  Ihcc  sunt  nova,  quia  iuaudiu  sunt ;  ej 


mirabilia,  qnia  naiuram  oxcedenlia.  lix  fidij  el  di- 
lectionc  istorniii  niirabiiium  ;  eiub;l  innovalio  iio- 
Btra.  rropicica  jiucii  ijiii  iiatus  et  datus  esi  noliis, 
vocaiur  nomoii  «  a,iiiiirai)ile  {hai.  i.\),  »  quia  nKii- 
tibus  sua  gralia  innovandis  in  seipso  paiai  lam 
Blupeiube  miiaciila  noviialis.  Cerie  ciiui  Paler 
ideiii  «  fiiltiri  sicciili,  et  princeps  pacis,  »  Iribus  si!- 
pradiciis  inirabilibiis  (inartuiii  fl'.lilidit  (iOid,),  ul 
qucmadmodmn   bcaius   cl   potens  Dous  liclus  Cbl 


picntia,  ct  iualitia  hominum,  ct  d»;monum  astutia^ 
caligavii.  liidc  t^ccilas  coiili^il  in  I»rael  {Hotti.  %.\), 
ei  dum  Dominum  gloriaj  iio»  cognovit  (/  Cor.  ii) 
lucem  veram  teiicbras  repuiaiis,  ledempiionis  no- 
sirai  iiegolium  nosciendo  peregii.  llnde  crgo  !\ix 
vera  posuil  canicni  Ijiibulnin  suum,  iude  auxerunl 
lenebras  siias  liiii  lcnelMarui».  Accodai  ergo  caro 
aJ  cariiem,  in  qua  dediscal  qu;E  carnis  sunt,  el  sic 
de  carne  pauiatim  u.ausire  in  spirilum  (ioceaninr. 
Accodat,    iiiquaiii,  el    nunc  iimimc,  quia  jain  ali- 

qiialeniis  plus  solilo  84  .'"'''■*•■  ^*'""  -^*^'  no'.usexe- 
rit,  et  qui  bactenus  iipiul  Belhleh£m  inlcr  angu- 
siiim  prasepium  paucis  cogniius  claudebaiur,  ho- 
dlc  in  Jcriisaleio  in  toiuplo  Doiuini  coram  pluribus 


TS7 


ADAMI  ADB.VTIS  rERSENI  E 


7ift 


prxsciiUliir.    IJ»V'C    ntinc   lu   BtiUilcbtiin ,  coin- A  vrrlutes  fil  Iraiisilus,  qiii  Pusclix  iKMniiic  Jesigna* 


munt  luce  sola  gavisa  es,  cl,  insoliix  novitaiis 
superba  privileijio,  spiendoris  purilalc  ipsi  clinin 
conlendere  poleras  orienii :  iino  (iniraliilc  diciu)  in 
anguslo  prxsepi  apud  le  plus  cral  liiininis,  quain 
proferre  soleal  oriens  niundani  solis.  Quid  lu  ergo 
communes  radius  univcrsilali  cxislcntiiim  iiivide- 
Las?  Yix  lucem  illam  paucis  pasloribus  osleiidisli. 
\'ix  ires  Oricnlales  viros  ad  prx'scpiuin  novi  lunii- 
nis  admisisli.  Scd  jain  de  abscondilts  luis  Sol, 
lotum  orbem  illusirauirus ,  progredilur ,  ulruin 
apnd  le  aliquid  reliqiierii  tcncbraruin  ,  lu  videris. 
Hodic  ilaqiie  oficriur  in  leinplo  lenipli  Do- 
niinus ,  el  ofleruntur  pro  eo  aves  superius  no- 
ininatx.   In  liac  eniin  prxsentalione  gcinina  ce- 


lebratur    obiatio  ;    uua    (ii  de   ipso ,    allcra   pro  ^  cniin  luriur  avLs  casia,  quaa,   ainisso  pari,   al 


lur.  Hanc  nobis  innoccniiam  turlur  el  coluinba 
rescrvanl.  Turtur  sigiiiflcal  caslilalein ,  coluniba 
simplicilatem.  S7  Caslilas  excludil  luiuriam,  ina- 
litiainqiie  siinpIicilas.Casliias  amica  esi  virginitati, 
ct  vcrilali  siinplicilas.  Est  aulem  virgo  cl  verilas 
Virginis  noslia;  Filius,  Agiius  nosler  innoceiiti:i  oni- 
nis.  Per  oblalionem  igilur  luriuris  ci  columb:p.  iio~ 
bis  Agiium  scrvamus,  si  pcr  ntniiditiam  caniis  et 
siinplicilalem  cordis  verain  aiiiini  innoceniiain  cti'» 
stodiinus.  In  liac  oblaiione  duo  avium  paria  coni^ 
iiicinoraniur,du:e  scilicel  luriures  et  dux  columbx. 
Duo  paria  geininam  dilectionein  Dei  el  proxiini 
siguiiicanl.  Priuinm  par  sigitincat  pcr  genus  volii- 
crum  castiiatem ,  per  numerum  cliariiatem.  Est 

alium 


ipso.  Et  cum  pro  co  aves  oireruniur ,  oblaiio 
oblatione  redimilur.  Preiio  avium,  prclium  no- 
struin  redimitur ,  ct  Kedempiur  noslcr  35 
redimilur  antequam  nos  rediinamur  ab  ipso. 
Digna  plane  et  singularis  oblalio,  viliuin  quidcm 
arium  prelio  iniervenienie  rcdompta ,  sed  lempore 
opportuno  genus  humanum  Impreiiabili  sui  san- 
guinis  pretio  redeinpiura  I  Et  iiic  habcmus  icrtiam 
«blationem,  qua  Agnus  Dei  pro  saluie  nuindi  in  ara 
crucis  se  oblulil  Deo  Pairi.  Facturus  csi  ciiaiii 
quartam  oblationem  in  ftiie  mundi,  quando.sicut 
scriptum  est,  offcret  et  tradet  regnum  Deo  I^a- 
iri  (/  Cor.  xv).  Habennts  iiaque  quaiuor  oblaiioiics 


non  rccipil ,  soiitaria  volal,  et  pro  cantu  gemitum 
habci.  Talis  esi  sancta  viduitas  post  coiijugium, 
talis  cst  cusiitas  pcr  continemiam  rcparata  post 
lapsum.  Oum  dilecise  castilali  meiuuiii ,  sccrcluni 
appciuni,  liirbas  fugiuni,  et  de  prolungatione  iiico- 
iaius^gomutii,  ctdicuni :  i  Ueu  niilii,  qiiia  iiicolatus 
ineus  pioloiigalus  csi !  habiiavi  cuin  habiianiibus 
Cedar  (Psal.  cxix).  1  Candida  nimirum,  ct  ange- 
liei  splcndotts  aniica  caslilas.  Dum  Cedar  habiian- 
tibiis,  id  esi,  tcncbras  volupiatum  S^  amaniibus 
cohabiiarc  meluit ,  mcriio  de  exsiilii  prolongaiioiio 
iuget  ct  geinil.  Binarius  ad  charitalem  refertiir, 
quia   iionnisi  ad  alierum  charilas  proprie  haberi 


dislinclas,  quarum   prima  facia  est  de  ipso  a  pa-  ^  diciiur.  In  pari  igiiur  turiurum  fignrHiur  dileclio 


reniibus,  secunda  pro  ipso  de  avibus,  tcrliam  fecit 
ipse  dti  seipso,  quartam  faciel  pro  se  dc  suis.  In 
his  omnibus  instrui,mur  quid  credere,  quid  imilari, 
quid  sperare  debeamus.  Prima  oblatio  dc  humi- 
Jitale  nos  insiruit,  cum  humiiiter  legi  subjicitur 
lcgislalor  et  judex ;  secunda  ad  pauperiatem  vo- 
Iiintariam  nos  invitat ,  cum  universilatis  Auclor  ct 
Dominus  hosiiam  pauperum  pro  se  oQerri  elegii ; 
terlia  ad  pietalis  viscera  nos  emollii,  cum  pius  Do- 
ininus  mori  pro  impiis  pcr  manus  noceutium  et 
crucis  suppiicium  non  rcrugtt.  Jani  iti  quarla  ^Q 
oblalione  prxmium  nosirum  est,  si  quiniam  dc 
iiobis  exhibeamus  ad  meriliim.  Quiniaiii  de  nobis 
facinuis,  si  nosmelipsos  el  in  legis  observanlia  liu- 


Dci,  quam  iionnibi  castc  vivcules  servare  possuni; 
iu  pari  columbaruindiieclioproximi,quam  nonnisi 
columbina  simplicilale  viventes  cuslodiiinl.  A,d- 
verte  olilaiionis  sacraix  mysierium,  et  oITer,  tu, 
Doinino  similia  in  acquisilione  virtuluni.  Par  ccrte 
turluruin  et  duos  pullos  colutnbarum  oblulisii,  si 
casto  corpore,  si  simplici  corde ,  si  fervens  chari- 
late,  vilx  noviialem  induisti.  Recens  quippe  xtas 
in  col.urnbarum  pull.is  spiriiuaiitcr  signirtcal  iiifan- 
tiam  novitatis.  Quod  si  ctiam  paupcrem  esse  hanc 
hostiam  altcndamus,  quid  aliud,  quam  de  appetenda 
ei  dili^cnda  paupc.-^iatc  inonemur?(  Oeati  enim  pau> 
pctcs  spiriiu  {Maiih.  v).  1  Ecce  quunia  nobis  lo- 
quilur  in  mysleriis  obialio  Ycrbi  infantis!  0  digiiuui 


miles,  et  in  contemptu  muiidi  voluniarios  paupcres  D  ^'""i  adiniraiionc  miraculum!  A  rcgalibus  scdibus 


fuciamus,  et  iii  compassiotie  proxiini  miserieordes 
exhibeamus.  Si  in  his  tribus  obtulerimus  nosinei- 
ipsos,  iinilaii  Domintim,  ad  qttartatn  perlinobitnits 
quam  de  suis  faciet  in  gloria  per  seipsum.  Yci-uin 
cuin  prima  etsecuuda  magis  insigniaiitdiein  istum, 
ad  illanim  considcraiiunein  el  liiiguam  ct  aiiimum 
revocemus.  «  Obtnlcrunt,  inquit,  pro  eo  Doiniiio 
par  turiurum  aut  duos  pullos  columbaruiu.  1  Bene 
et  congnie  pro  agiio  aves  ofTcrnnlur.  Rescrvetur, 
obsecru,  ag^i;us  iii  Pascha;  aves  iiilcriiii  iinmolenlur. 
Non  hujus  loci  vci  loroooris  esi  imiiiolarc  agnum  : 
id  melius  fiet  in  Pasch:i,cumPascbaiiosiruinimmo- 
labitur  Cliristus  (/  Cor.  v).  Agiuis  quippe  Christus 
est,  cujus  innoceutiie  singiilaris  incriio  dc  vitiis  ad 


veniens  omnipotcns  scnno  {Sap.  xvin),  infans  io 
cartiu  vagii  in  cuiiis,qui  immensus  regnat  in  ccelis, 
ci  quod  inierim  non  valet  eloqui  S9  pcr  xiatem 
carnis,  docet  ct  clamal  in  mysleriis  prophetaruiu, 
in  sacramcntis.  Ecce  mutas  aves  per  pietaiem  fide» 
)is  inlelligenlise  divinx  philosophiac.  inlerpreies  ct 
habemus  ct  tenemus.  Misceamus  vagilibus  iminensi 
parvuli  et  planctum  turiuris  ei  gctniiiis  cohiinLiuos. 
Vtraque  enim  avis  gcmitum  pro  raiitu  habct.  Offo- 
ramus  in  carnc  noslra  lurturemcasiitaiis,  otTtiraniug 
iii  mente  columbain  siinpliciiaiis.  Nun  sit  iurlur 
sinegemitu,  non  sit  casiiias  siiie  peccaii  luciu,  ui 
diccre  valcamus :  <  Vox  lurturis  audita  e&l  in  tcrra 
uosira  {Caiit.  2. »  Qiiid  csl  vox  lurturis  «  iu  lcrra 


729 


MARlALri:. 


730 


iiuUra,  t  nisi  luctus  casic  vivcnlium  in  carne  mi-  A  raiasiiiit.  Scxliytlnx  djci  possant,  quia  aquasapicn- 


scra,  in  carne  tcrrena ,  adliuc  a  bonis  patrix  per 
miseriam  aliena  !  Aiiena  quippe  lerra  est  caro  iio- 
stra,  iii  qua  non  jubiluin,  seil  gemiiuin;  iion  cau< 
tum,.se(i  plancluin  [ilare]  debeinus,  juxta  voccm 
cnjdsdam  gcinenlis  cl  diccnlis  :  c  Quoniodo  can- 
tabimus  canlioum  Domino  in  lerra  aliena  ?  i  {P^al, 
cxxxvi.)  Vere  aiiena,  in  qua  <  percgrinamur  a  Do- 
mim»  (//  Cor.  y).  >  Attaincn  lurlnr  ncc  apparere, 
nec  gcmere  solet,  nisi  tcmpore  floruni  et  renova- 
tione  vinearum.  Unde  postquam  dictuin  csi,  <  vox 
tnrturis  audila  csl  i  sequilurSQScriptura  dicens  : 
«  Ffores  apparueruni ,  viac<e  florenies  odurein 
dedcrunt  {Cant,  ii)  i.  Dum  enim  in  casto  cur- 
pore  sonat  gemilus  cordis  de  dilectione  quietis, 


tix  saliilaris  plciix  suiit  usqiie  ad  sumuium.  Udor 
((raece  aqua  dicitur,  unde  liydrioe  iiunoupunlnr  ; 
Inpideai  sunt,  non  propter  dnritiam ,  scd  ob  perse- 
veranlioc  firmilalem.  Vade  jam,  et  iavare  in  eis, 
ct  purgnboris,  ui  pure  celebres  intern'je  solemnia 
purificaiionis.  Aul  si  tortd  aiias  ad  purificanduin 
cor  bydrias  qiixris,  de  lapide  Chrislo  excide  tibi 
sex  opera  illa  niisericordix,  quae  ipse  lapis  angu- 
laris  Clirisliis  (Ephes.  ii),  per  Evangelium  nobis 
proponil.  priiniini  csi  esurieittem  pascere,  secun- 
duni  siiicQtem  bibere,  vel  potare;  tertium  iiudum 
vesiire;  quartum  bospitem  colligere ;  quiBtura 
inrirmuin  visiiare;  sextum  carceralum  redimerc. 
His  cicemosyiiis  anim%  purificantur,  et  iii  teniplo 


inierim  vcrnani  flores  bonorum  operum  ,  iii  quibus  0  pacifici  cordis  ver(n  puriflcationis  restivilas  cele- 


fiperari  fructus  dcbeant  pr;einiorum.  Quemadmo- 
dum  enim  in  Ilore  rructum  sperat  agricob,  sic  in 
nieritis  ex  occiiltis  diviiix  gratiae  piodcuntibus 
rruciMin  aelerniiaiis  per  spem  odoratur  conscieniia. 
Vineap  florentes  suni  decoie,  colure  et  odore  illu- 
slral.x  virtiitum  laboriosse  acliones.  Quam  f*;lix, 
quniii  piira  est  aniina,  qiiae  se  Deo  taicm  obluicril 
turturcm  iii  ni<lu  carnis,  columbaiu  in  soliludiiic 
qiiicl;!^  meiilis.  Qiianta  puritas,  ubi  iiuiia  carnein 
iibido  in<|U!nat,  nuilu  menieiu  inalitix  amaritudu 
exasperat.  Qui  lalis  esl,  idoneus  est  Puriilcationis 
solcmiiia  cclebrare.  Sic  enim  praeseniis  diei  so- 
icinnitas  appellalur.  Quid    ergo?    (13)   Purilicari 


braiur.  Nam  et  eieemosyna  ,  qux  mcniem  hi- 
vat ,  ex  aqua  nontem  irabit.  Ei  eniin  Deut , 
moys  aqua  dicitur.  Rcclc  eleemosyna  diciair 
aqua  Dei,  quia  pecoaiuin  est  ignis  dialKtli.  Aqu« 
93  exsiinguii  ignem,  et  clcemosyna  peccatuin  ex- 
ciudit  {Eccli.  iii).  <  Date,  aii  Dominus,  eleemosy- 
nain,  et  ecce  omnia  munda  suni  vobis  {Luc.  xi).  » 
Adbibc  libi  biijus  aqux  lavacrum,  et  <  si  fuerint 
pecoata  iiia  nt  coc*  iuum,  quasi  nix  dealbabunlur 
{Isai.  v).  I  Et  quid,  inquam,  faclurus  est  claustri 
incola,  qni  bas  bydrias  ad  Dianum  babere  non  po- 
test  ?  Ilabentibus  enim  mundi  subsiantiam  scx  illa 
opera  misericordix  proponuntur.  Quiil  ergo  facict 


liac  credeudum  est  purissiiuaiu   Doinini   matreiu,  „  pauper  spiriiu,  qiii  ciim  rcbus  inundi,  eliaiu  desidc 

•  1  ■  .        .  ^  •  !•  ■         1         i  1-   Q       1  1.  •  •■    ■     i  >      ■ 


riijus  taiii  singularis  ct  in  pariu  et  posi  partuni 
fuit  purilas ,  ut  loiius  purilalis  nobis  proferret 
iiuctoreiii  ?  Qiiid  iuipuritaiis,  quid  sordidum  con> 
irabere  potuii,  ex  qua  oninis  puritas  emanavit? 
Dicatur  9],  iste  dies  purgatio  &iari<T,  sive  puriii- 
catio,  nou  quod  in  eo  beata  Dei  Genitrix  piiriticala 
sit,  qiw  ab  ipsa  conceptione  Veibi,  sicui  nullaleiius 
pcccato  consensit,  ila  iiullam  prursus  cariiis  repii- 
isnantiain  sensit.  Sed  quia  pcr  parlum  ejus-,  vcl 
oblaiioi\em  parlus,  purgatus  esi  bomo  peccaio  pul- 
lutus.  Aul  certe,  ut  dies  iste  Purgaiio  Uuriae  dicius 
sit,  fecit  legis  consuetudo,  fecil  vulgi  opinio,  dc- 
vini  parius  miracuium  secretique  mysierii  coitsi- 
lium  nescientis.  Cxtcruiu  (14),    non  Maria;,  scd 


ria  rciiquil  bnbendi  ?  Iste  talis  priores  sibi  bydrias 
babeat  iii  alfoctu  et  actu ;  istas  eti.im  iii  afleclu.  Naui 
iulenius  arbiter,  qui  dc  voiuulatibus  jndicat,  eliamsi 
bonac  vohinlali  ;iinplcnd%  facullas  dofiieril,  taincu 
prxmium  nnn  negabit.  Non  enim  multa  operaniibus, 
sed  boiiam  voliiolatein  babeiiiibus  angeli  pacein 
repromiliont.  Ciini  iii  orlu  Salvatoris  canuiit  ,  et 
dicunt :  <  Gloria  iii  exceUis  Deo,  et  iu  lerra  pu\  bo- 
iitiiiibus  boiix  volnntalis  (Luc.  ii).  > 

Quod  si  iii  aquis  Siioe,  qux  <  fluunl  ciim  sileiilio 
(Isai.  vMi),  >  lioc  c.st  in  claustralibus  obscrvanliic 
sux  piiiiricalionis  bydrias  monacltus  babfcie  uia- 
lucrit,  babcat  sibi  aictaiu  el  arduam  94  ^''^"> 
obedientiae,  ciijns  peifcciio  iit  sex  observantiis  (Heg,. 


iiosira  per  Mariam   puriticatio    facta   cst  ,   qua;  D  "^-  ^*"^''-  c='P-  ^).  quasi  in  loiidein  bydriis,  cunii- 


dum  sine  omni  pcccato  Dei  Filium  conccpit  et 
peperit,  no&tras  iinpuriiaies  dctcrsii.  Unde  si  par- 
luin  ejus  fide  noii  ficia  ainplectamur,  si  oblalionis 
bodiernx  inysteriuiu  auimi  virtute  in  tcutplo  pia; 
ineiitis  exsequimur,  iios  magis  in  bac  celebritatc 
purgamur.  Si  eiiiin  pcr  veraiu  lidci  coufcssionem 
vcri  Judiei  sumus,  sex  lapidcas  Itydrias  ad  purifl^- 
cationem  nostram  positas  iialiemus  iu  Domini  bac 
oblatione.  Quid  lu  non  vidcs  iu  paupercula  bostia 
exeinplum  voluntariae  paupcrtatis,  ia  turtuie  si- 
gnari  conlinentiam  cariiis,  in  columba  simplicita- 
tem  cordis,  92  "^  duplicaio  binario  lypum  ge- 
ininx  cburitatis,  ct  sequcutum  ex  bis  novitniei», 
qu»  figuralui'  iu  pullis  ?  Jaui  ssrpc  ista  coumicino- 


neiur  :  Printa  qiiidem  bydria  est  ut  obcdientia 
plciia  jain  sil,  boc  est,  ut  iudifferentcr  implcat 
oinoe  boiium  quod  a  inajore  pra^ipitur ;  sccunda 
est  ul  in  facicndo  moraiu  pati  nesciat;  terlia  est 
ut  in  faciendo  prarceptum  iioii  prjeferat  aui  iioleii- 
tis  responsum,  aut  vultuiu  irascentis;  quarta  est 
ut  ex  vuluniaie  id  faciai,  ne  aut  siiuulaos  bouuui, 
aut  mniuui  cordis  dissimulaus,  bilaritatem  facics 
inenliutiir ;  quinia  est  discrctio  iu  praecepiis,  ut 
sciat  ciiain  dc  quo,  et  quantum  et  quandiu  obedire 
debeat,  ne  fullatur;  sexia  esi  ionganimitas  pcrse- 
verantix  ,  qux  ad  plenum  inentem  puriricant , 
ffitenia;  glorificationis  saiuie  donatur:  sicut  scii- 
ptuiu  cst  :  <  Qui  i^crscvcruvcrii  usquc  \n  fincoi. 


r:>i 


AHAMl  ABRMIS  ri;USl.NLE 


75^ 


hic  salvns  eril  {Mattti.  x).  t  Sexqnc  liyiiriariim,  (|ti;i'  A  iiilrcxIuciHU  jasliliam.  S>mI  qiic  esl  ista  i<:iseri(<>r- 


<lc  perfecta^  obciliciitiai  firma  pelra  fcxciduiiiiir, 
t^rinia  dicilur  picnaria  ,  secuiula  vrlox,  ier;ia  liiLi- 
ris,  quarln  vuliinlaria,  qiiinia  discrcla,  sexia  per- 
sevorans.  \n  hiijusniodi  scx  liy(lrii.s  'avanlur  et 
piiriticaiilur  qiii  non  indigenl  nisi  iil  ped^rs  tavetit, 
seil  sunt  •niiiuli  oitincs  (Jonn.  xiii)  :  (|ui  conlenipio- 
res  95  H''i'idi,  el  conleniplorcs  sui  lam  i^xpedilis 
gressibus  ad  icicrna  (cstiiuint,  iiliiiiiil  amori  Cliri- 
sii  pra^poiiani,  ot  quamvis  lerram  carnis,  (iuam 
adhgc  giruiit,  pedibus  spirinialiuin  afle.liiuin  coii- 
culcenl  et  coiilerant,  atiiiuc  iiimeii  de  pulveiecur- 
iiis  pedes  conlraluint  afleclionis.  Pulvis  isie,  duiii 
liic  vivitur,  scmper  conir.iiiiliir,  sed  uibiiomiiiits 
semper  contraclus  deicrgilur,  diim  per  veram  obe- 


di;i?  Illa,  qiia  siii  misereiur  liomo.  De  ()ua  scri|)Uiiii 
esl :  «  Miserere  aiiimtelua;  placeiis  t)eo{Eccli.  xxx).» 
Magna  misericordia  esl,  suae  animsi  miscnMi,  ii,i 
Deo  placeal,  Qiiid  enim  illo  cnideltus.  qiii  seipsum 
m.ile  viveiuio  inlerlicit?  Aut  cui  l>onus  oril,  niii  sibi 
ncquain  cst? »  {Eccli.  xiv).  !'er  iianc  misericordiani 
(leclin.oiur  a  ir.alo,  el  expiirijaUir  a  corde  pecc;ili 
menuacium,  iit  ik;  lerra  puigali  cordi^  verilas  oria^ 
tur,  qua;  dncciit  faccre  bouum.  Ex  iiis  diiobns  per- 
ricitiir  iiitcgiiias  Jusiili:c,  qiise  sicut  inaium  noa 
f.icii,  ila  buiiiim  facere  iioii  oinillii.  Justilia  pa- 
cem  inveuil,  quia  pax  aiierna  esi  jiisliliae  relribu.- 
tiu. 
Nola,  quia  cam  ntisericordia  el  vcrilas  sibi  ol>- 


dicnliain  vila  prior  infaligabiliter  exercelur.  Quam  ^  viant,  de  osciilo  nibit  dicilur   {Psal.  i.sxxiv),  nisi 


pura  csl  vila  illa,  el  quam  digiie  purincalioiiis  lio- 
dierh?e  festuni  agil,  qiiaj  muiidi  liituin  inquiNaiis 
abjicit,  (le  se  niliil  sibi  relin^jiiit,  sed  se  totam  Dco 
sub/icions,  oinne  quod  caro  csl,  menie  puriric;>ta 
Iriuiscendil,  el  propriac  voluiitalis  dcviians  dispea- 
dia,  aiicno  se  arbilrio  ad  acquircndaiu  aniini  lik>cr- 
lalem  committil.  Yirlus  niuiirum  obcdienlicc  lide- 
liler  el  pciseveranieE  cuslodila  purilicabit,  et  pur- 
gabil  ftiios  Levi  {Maiach.  \i\),  ul  Salvatori  ad  tcin- 
plum  venienti  obviare  idoiiei  siiil,  el  Hypapautem 
Domini  celebsare.  N;iin  HypapaiUc,  iu  esl  obvialio, 
Ijaec  celebritas  appcllaliir.  llodie  eniivi  cum  pue-' 
nim  Jesum  parenles  ejus  ad  lernpium  deferrenl,  ut 


ciim  jusiilia  p:icem  iuvenil.  Quare  lioc?  quia  vlde» 
licel  98  declinare  a  inalo,  el  facerc  l)oniim  {PsaL 
xxxvi),  quod  misericoidiae  el  veritalis.  esl  opus, 
l.tborem  liabel  ct  ccrtamen ;  sed  pacis  selernne 
(jiiieiem  accipore,  quae  per  osculum  indicatur,  el 
;td  juslili.c  pr%:mium  perlinet,  omnein  excludil  la- 
borem.  Tuiic  enim  ul  scripmm  esl  :  i  Lux  oriliu 
jiislo,  et  rccto  corde  Iseliiia  {Psal.  xcvi).  Tuiic  ab- 
siergii  DAiiis  omnem  bcrymam  ab  oculis  sancloriun 
et  niors  non  erit  ainplius  {Apoc.  vu).  «  Tunc  si 
pra;cesserit  in  nobis  purificntio  viliorum  et  virliili"ni 
(ibvi.-dio,  erit  nobis  reveiatio  seinpiieriii  luoiinis 
cl  gloria  interminalse  quietis. 


olferrcnt,  Iegunlur96^'   saiicli  senes  Simeou  et  ^      Hic  jam  venil  in  memoria  lerlia  appelialio  luijiis 

■     ■  r.       ■      ■  I         •  ^      I  •      ■  •  ■  1  1-      •  «'  •     ■ 


Anna,  prsemoniii  a  Spiritu  sanclo,  obviasse,  cl 
omnibus,  qui  exspeclabaiil  redemplioueiu  Jerusa- 
lem,  ipsum  esse,  quem  icx  ei  piopliel;e  Salvatorein 
praemiserunl  propbetizasse  (Luc.  .«),  El  hsec  non- 
iiuUa  ralio,  cur  luijus  diei  soieninitas  ilypapattt.e 
voceiur.  Ca;terum  Deo  digne  obviai,  qui  se  a  viiio- 
rum  contagioue  puriflcat,  ci  congruo  ordine  in  so- 
lemnilalc  cordis  sludium  puiilicationis  antevcnit 
la'liliam  obvialionis.  ISon  enim  Domino  virlutum 
obvianl  vitia,  nec  congruerc  polest  impurilas  puri- 
lali.  Purificatio  qsiippe  vesle  nupii;ili  induil  ot  in- 
noval  aniiiiam,  quam  et  Annsc  religio,  et  pietas 
jiisli  Simeonis  commendat.  Ccrie  cum  Cliristus  sil 
pax  ct  vcriias,  si  de  ejiis  gratia  pie  et  jusie  vivi- 


feslivilatis  qui>  eliam  a  vulgo  dicilur  tfeitiviinscan' 
t/e/oiKm.  Jiiaui  oiiippe  exsu!ialionei>i,"quaiu  inere- 
tur  cordis  purificallo,  ad  quain  tendll  prasscripta 
virluiua»  obviatio,  ardens  candela  designal.  Qiiia 
elsi  iumen  verum  in  cera  virginex-  carnis  abscon- 
dilum,  quod  ct  Sin»eoo  hodie  in  ?n;inibus  gestare 
meruit,  rcpr3esent;it  (Ljfc.  uj ;  nibilominus  lameii 
vitx  coelestis  puriiaieiii  et  jucuiiditatcm  futui;c 
iucis,  qu£  landem  luaiiifostabitur  in  eieclis,  pr«i'- 
figurat.  In  ccreo  acccnso  tria  appareni,  qu;e  ires 
sultsl;uili;is  iii  Cbrislo  39  dcmonslraiit.  Cera  dc- 
signal  carnein  siiicerant;  lyclinus  cera  circumdalus, 
ajumain  in  cajne  laleiilem;  ignis  in  utroque  unl- 
lau!  carni  et   anima;  Verbi   naiurain.  Yeri  quidem 


nius,  iinplelur  iii  nobis  iliius  obvialionis  fesliviias  [)  bujus  luminis  S-meon  biijuJus  esse  ineruit,  sed  pu- 


de  qua  Psalmisla  dicil  :  i  Misericordia  et  veritas 
obviaverunt  sibi;  juslilia  et  paxosculaiae  suiiHP^a/. 
Lxxxiv).!  Misericordia  obvial  vcrilali,  quando  (ideli- 
ler  implel  pruceplum;  et  jtisliiia  paci,quan(lo  recipil 
nosl  pr&ccpli  laborem  pacis  a-ternie  promissum, 
llir.c  est  quod  senox  iste  s;uiclus  Simeon ,  isi 
(|uo  misericordia  ci  jiislitia  invcniunlur  ,  in 
97  C.brisio  veriiaiem,  ei  paccm  invenire,  lenere 
ei  osculari  meretur.  linde  exciamat ,  et  dicil : 
t  Nunc  dimiiiis  servum  luum,  Domine,  sccundum 
Vcrbum  luuin  iii  nace  {Luc.  ii).  >  Primo,  ul  dictum 
esl,  invcnit  niisericordia  veritatem,  (uue  cnm  se 
inveneriiii  iii  corde  hominis,  i  uiiiversse  quippc  vioe 
Domiiii  misericordia  ct  veriias  {Psal.  xxiv),  t  tunc 


rilicaverat  euiii  luriuris  et  coliiinba;  spiriuiaiis 
oblalio,  el  in  lemplo  pia-  meiilis  ejiis  celebiis  virlu- 
luin  obvialio  solomiiizabat.  Ipse  turiur  in  c;irne, 
ipse  coiamba  in  spiriiu.  Et  qnia  bas  virtutis  aves 
pro  adeptionc  agni,  Agnus  ipse  inenle,  licct  anno- 
sus  selatft  obuiierai ,  idco  acceporal  ccsponsmu  a 
Spirilu  sancto,  se  non  visuiuiii  morlis  iciiebras, 
donec  viderot  lunien  vilpe  {ibid.}.  Utinaai  :insl»el, 
anima  mea  desidcrio  Simeoiiis,  ui  rnerear  esse  ba- 
julus  taiiiae  locis.  Sed  certe,  ut  sacpe  diclum  est, 
nisi  prius  pnrificalri  mens  iuorij.  a  viiiis,  ul  posi- 
modum  de  clauslris  c;unis  pennis  virtuisin:  evo- 
l;'.ns,  *  obviain  Cbrislo  in  aera  (7  Theis.  iv)  »  ver.'B 
libertalis   procedal;   lieo   cum  Siincone  vcra   iuce 


733 


MARIAI.K. 


734 


Ixlviri   pclerit,   iicc  in  pacc  diintlfci.   Neccsse  csl  A ''S,  sic  impedit  ejusdcm  tninoris  oI«Jcclio,  ne  luccm 


eigo,  ul  ptiri/icata  mente  ctini  virluiiim  operibus 
obviemiis  Ooinino,  Iioc  modo  inieriin  Ilypapiuiie 
Doniino  celebrantes.  Verijiii  felicius,  et  fcslivius 
hanc  soiemnitaleii)  IQQ  agerntis,  ciim  sub  advetilu 
sponsi,  mcdia  nocte  clainore  faolo,  inler  pnidcntcs 
virjjines  accensis  iampadibiis  procedeinus  obviam 
sponso  et  sponsx  {ilauh.  xxv);  nam  bcne  illiiis 
profcssionis  ineiiarrabiJe  gandinni  signi(icat  hiCC 
nostra  bodierna  processio.  Amemiis  crgo,  el  imi- 
lemnr  in  Simeone  et  Anna,  qiiod  in  turlure  et  co- 
hwnba  sif^nilicaii  dicimus,  (juia  lunc  non  sapiel 
canms  getnitiim  coiiimba'  vel  lurluris,  sedverielur 
iii  jubiluni  aeierna;  laudis.  Tiinc  sicut  hodie,  imo 
melius  quain  hodie,  jnsti  Siineonis  canlicuin  com- 


recipiat  veril.Ttis,  Al  Iiumililas  seinper  esl  dclicaia 
el  lctiuis;  eo  palctis  el  pervia  vero  luinini,  qno  se 
siric.lius  el  simplicius  agens,  sanclDe  sempcr  esl 
consontanea  paupcrtali  (15).  Mulicrem  itaque  for- 
leni  sanc  possuniiis  inleJligere  Dei  sapienli.im,  aut 
mairem  ipsins  sa|!icnli*  Maiiam,  anl  s.'ipieiitiuia 
matrem  Ecclcsiam,  aiit  ccrle  sedcni  sapieulix  aiii- 
niani.  Sapienlia  Dei  mulier  appeiJalur,  propter 
omnium  bonoriim,  qiise  ab  ipsa  defluiinl,  fccundi- 
talei».  Ipsa  est  enim,  qiiGC  loquitur  :  i  Ego  maiec 
pulclirx  dilcclionis,  el  limoris,  el  agnitioiiis,  et 
sanclae  spei  {Eccli.  xx:v).  >  Ipsani  oinnium  104 
reriim  parcniem  osiendil  PsaJmista,  sic  Doniino 
loqucns  :  <  O-.nnia  in  sapicnlia  fecisli  {Ptai.  ciii), » 


nuini  laeiilia  concinemus,  dicenies  :  *  >'unc  dimil-  B  etc.  Deniqne  per  evangcbsiam  mulier  appeliainr. 


tis  (Luc.  ii),  I  elc. 

Noia  in  hoc  c;in!ico  qualuor  esse  versus,  quia 
qnatuor  sunt  licliiiic  cceleslis  progressns.  Priinus 
est  in  exspectaiione  cl  desidcrio  pii  cordis ;  unde 
iii  primo  versn  se  in  pace  diiuiui  proclamat.  Se- 
cundiis  cst  in  fruclu  el  proventu  pisp  expcr tationis, 
unde  iii  secundo  \crsu  corporeis  eliain  oculis  se 
viderc  .'salutare  Dei,  boc  esl  Salvalorem,  exsuliat. 
Terliuscslinchariialedeproreclibus  alicnis.unde  in 
leiiio  versu bocsaluiiire  Dei  omiiibus populis commu- 
nicari  dcniuUiat.dicens :  <  Qnod  parasli  anle  faciein 
101  omnium  populorum  {ibiii).  »  Quarlus  et  u!- 
limiis  progressus  est  sempilerni  luminis  revelalio, 
cl  gloriai,'  manifeslalio,  quod  in  quarlo  versu  coin-  „ 
memoialnr  cuin  dicilur  :  t  Lumen  ad  rcvcl.itionem 
l^cr.liiiii!,  ci  gloiiani  plebis  Uue  israel  {ibid),  »  id 
c«l  populi  saiictoriun  lacie  ad  facieni  videnlis  Deuiii, 
ciii  est  honor  el  gloria ,  in  scmpilerna  StCcuia. 
Amen. 

102  SLRMO  V. 

IN    ASSCMPTIONE    E.    MAr.I.*:. 

Muliercm  forleni  (juis  inveniet?  1'rocul,  el  de  u!li- 
niis  ftnibus  prelium  ejus  {Prov.  xxxi).  Non  hoc  di- 
cilur,  (|Uod  iinpossibile,  sed  qiiod  diflicile  sil  mu- 
littrein  forleni  invenirc.  Pene  eiiiin  iiodie  diflicilius 
esl  iuviinire  qiicninuam,  qiii  velil  quacrere  vcl  desi- 
dcrei  invenire,  quain  ipsain  inveiiire  roulicrcin 
fortcin.  Miiiiereiii  hanc  forlein  quaarere  virtus  est. 


ciini  ab  ipsa  Dci  sapientia  per  siniililudinein  dici- 
lur  :  •  Qux  mulier  hnbciis  drachmas  decem,  et  si 
perdideiit  iinam  ex  illis  {Luc.  xv),  »  etc.  iJbi  maler 
mulier  appcllalnr,  non  quod  fracla  sil  ad  moliiliein 
voiuplatis,  sed  proptcr  naluram  sexus  inrirmioris, 
niidc  ci  a  Domino  diciiur  :  <  Quid  mibi,  cl  libi  esl, 
Mulier?  »  {Jonn.  ii.)  El  Gabriel  angelus,  eam  be- 
ncdictam  in  mulicribus  proieslatur.  Aposiolus  quo» 
que  Dei  Filium  faclum  ex  mulieie  {CaltU.  iv),  i«l 
est,  de  ta!i  sexu  carnein  assumpsisse  commemo- 
ral  (i6);  nain  aiibi  iiomen  mulicris  Vcritas  a  Vir- 
gine  removcre  videlur,  cum  Joannis  I5i*plisl."e  !au- 
des  exsequitur,  dicens  :  t  Inter  inuiicrum  iialos 
iian  snrrexil  niajor  Joanne  Baplista  {Maiih.  xi).  » 
Sed  ibi  vocal  mniieres  qnalcnus  voluptiios;c  raolli- 
tioi  non  suiii  experlcs  comac.us  virilis,  cnjns  rei 
peiiilusignura  cst  integriias  virginaiis.  Sapienlinin, 
hoc  est  sanclorum  maier  Ecdesia  inulier  dicitur, 
qii:ic  coniinui  parlus  el  geinitus  angnslia  faligaiiir. 
Sunt  iii  ca  dolores  ut  p:\rlurienlis  {Psal.  xlvii),  cl 
dum  sanctoruni  105  soboiem,  quani  cx  Spirilns 
sancli  suscipil  gialia,  ienere  educat,  ardfinlcr  di- 
ligil,  de  eoriim  icnlalionibus  et  periculis  materno 
atJectu  coniiiiuo  dolet  et  geniit.  Uiule  el  sponsus 
cjus  de  ipsa  in  Evangelio  loquilur  diceiis  :  «  Mulier, 
cum  parit,  tristiiiam  iiabet,  quia  veiiil  hora  cjus 
\Joan.  xvi).  >  Anima  eiiam,  quae  sedes  e.  Sapien- 
lioe,    ea   raiione  nuilier  diciiur,   qiiod  alfccluosa 


invenire    salus,    apprdiendere   gaudiiim,    diligere  D  ^"^^*^'"   lencrjc    piclalis  moHilie   snpra   diieciuin 


laus  et  honor,  tcnere  net|»e  diinillere  summum 
bonum.  Sed  jain  quid  hnec  inulier  forlis  intcliigi 
debeat,  ubi,  qoando,  quomodo,  qnaeri  oportcat, 
vidcainus.  Quoinodo  enim  inveniri  polerii,  nisi 
quaeratur?  Aiii,  quomodo  103  poierit  qttreri,  nisi 
scialiir  iibi  valeat  iiiviMiiii?  Quoniodo  hoc  aliquis 
noveril,  nisi  didicoril?  Discore  auieni  uiide  po!Ciil, 
nisi  se  inagistcric  ilisciplinae  subdiderii?  DilTicilc 
est  ccrle,  nt  assuinal  forinain  discipuli,  nt  discipli- 
nai»  cUlcialur  patiens,  cui  deesl  non  igiuira  siibjcc- 
lionis  iiiisniiilas,  qiicn!  reddil,  aiil  languor  ignavijs 
ncglijjoiuem,  aut  Uimor  superbiic  conienipiorcm. 
Siipcibia  nimirum  propiii  lumoris  cxcaia  grossilii- 
dinc,  sicui  ex  ipso  tumorc  agiiur,  ne  sii  UaciAbi- 


suuin  inniialur.  AlTecin  miscricortliae  mollis,  ope- 
rum  tVriilitalc  fecunda,  dum  sponsum  siium  Jesnin 
<;npra  omnia,  el  in  oinnilius  diiigil,  individua  se  ei 
p  irilatc  conjuiigil,  Cl  dicit  :  <  Dilectus  meus  mihi 
csl,  el  cgo  illi  (Cani.  i).  »  Fallacem  qnippe  homi- 
nuin  graliani  cl  vanam  rcrnm  pulcliriUidinem  noi 
allcndit,  sctl  casli  tiinoris  sibi  cnsU)diam  adliibens. 
diligenler  illnd  conscrvai,  ct  aiidil  :  <  Fallax  gra- 
lia,  ct  vaiin  cst  piikliritiido;  inuiier  tiiiiens  Domi- 
iinm,  ipsa  laudabilnr  [Prov.  xxxi).  »  Vcriiin  qiiia 
Dei  sa{)icn!iam  mii!i(>icm  rorlein  posse  iiitelligi  sii- 
pcrius  diximus,  quomodo  id  inielligi  debeat  laiius 
expricemus, 
Diciiur  cnim  mullcr  pioplerfcciinditaiem,  forlis 


735 


ADAMl  ABI.ATIS  PEftSF.NhE 


nc 


propJcr  virtiilcm.   Diciliir    viilus  proplcr  oninipt»-  \  lencbras  <lili;;iiiil,  qiii  iiisislunl  viliis,  ({\i\  iiiani!:»la 


lenliain ;  106  >Hcilnr  rcciiiula  proplcr  plciiiludi- 
nem.  Dicitur  rorlis,  (juiu  f  alliiigil  n  fire  nsque 
sd  fiiiem  rorliler  {Snp.  viii) ;  i  diciiiir  rccunilu 
qnia  i  (iispoiiit  oiniiiu  suaviier  {ibid.).  *  Ucni(|uc 
foriiiudo  cjus  in  duobus  maxime  consideratur,  In 
|ileiia  polentia,  ei  plcna  palicnlia.  In  plena  poien- 
lia,  quia  nullain  baltens  indigeDliain  de  iiibilo 
cancia  creavii ;  in  plena  paiientia ,  quia  onineni 
liabens  iiitiuccntiam,  ab  injtistis  wninein  iiijuriam 
:rqiiaiiimitcr  tolcravit.  Fecunditas  ejus  itidem  iii 
(liiobus  inaxiine  perpcndi  potesl.  Inpleiia  sapieiitia, 
ct  plena  niis>'ricordij.  In  picna  s:ipicnli;i,  qiia  iini- 
vtTsilati  cxiittciitiuin  forinain  et  ordinctii  dcdil;  iii 
pleiia  inisericordia,   qua    iiiveieratain  boiniiiem  a 


vilic  non  custodiuitt,  qui  b:ibenlespietalis  spcciem, 
virtutein  cjus  abncganl  (//  Tnit.  iit),  elcontemiiunl. 
lilc  igilur  sapientiaui  quxrit  ci  invenit,  qiti  bene 
qux^rit;  bene  autcm  qu:erit,  qui,  ut  dictuin  esl, 
nbi,quando,  quomodo  debeat,  quxril.  Dicat  igitur 
ipsa  Sapientia,  dical  ubi  invcniri  possil.  c  Ego,  iii- 
qiiit,  in  altissimis  inbabiiavi,  et  tbronus  meus  in 
roluinna  nubis  {EccU.  xxiv).  t  Iloc  csl  quod  dicit 
Scriplur.)  :  i  Procul,  ct  dc  nlliinis  linibus  prc- 
liuni  cjiis  {^t*rov.  xxxi).  *  Alibi  dicil  Scriplura, 
qnia  i  Sapientia  irabitur  de  occuUis  (  Job 
xxviii ).  I  Qiix  sunt  occulta  nisi  altissima  ? 
109  Qua>  veru  allissima,  nisi  coilestia  ?  Coelum 
qitoque  occuliuni  dici  potest  ea  ralione,  quod  oc- 


debito  niortis,  pcr  indcbiix  mortis  graiiain  et  pre-  B  (ultare  celare  dicilur,  ubi  Sapienlia  Irahilur  d«oc- 
liuin  proprii  cruoris  absolvit.  0  quaui  poieiis  fe-  cuUis,  Uoc  est  de  coelis,  lum  scilicet  <  rcgnum  c<£- 
citndiias,  et  quain  fociiitda  polestas  !  Qiiam  forlis  biruin  viui  patilnr  {liatih.  xi),  i  cum.  limor,  qui 
in  infinniiaie,  quaiit  feriilis  in  paupetlaie  b3>c  mu-  c&i  iniiiuin  sapieulise  {Eecl.  i>,  insipientire  se  op- 
iier  fuil!  in  iitlirinitaie,  qua  exiuanivit  scmeiipsum  p^iiit  et  poenileniix  dolor,  injusliiix  damnaiis  opc- 
Uoininus  omiiium  usque  ad  furmam  servi  {PMlip.      ribus,  regnuiu  coetoruin,  quod  ^ioli  debeiur  juslitix, 


\i){  in  paupertaie,  qua  non  Itabuii  ubi  capul  recli- 
narel  in  ninndo  {Maiih.  viii)  ipse  Conditor  mundi. 
Sed  cerle  illa  exiuaniiio  fuil  saiuiis  liuntana:  107 
complelio  ;  ct  illa  paupertas,  pauperuin  fiiii  locu- 
pleiaiio.  Dum  etiini  fortiiudo  omiiiputens  se  tam 
dignanter  exinanivit,  nosirse  vaiiitaiis  inaiiilas  so- 
lidiiatein  et  robur  accepii.  Uuin  dives  oinniuin  Do- 
minus  se  iiostru;  inuigeittix  dcfeclibus  subdidit, 
Dostrse  paupertaiis  iiisuflicientia  ad   suiricientiam 


apprebendii.  Deniqiie  coelos  corda  sanciornm  con- 
gruedicinius,  aUitndine  vinuiis  excelsa,  cceleslium 
coitlcinpiaiione  sublimia,  innocentix  puritaie  se-* 
rena,  subtilitale  itiieiiigeniix  deCaecaia,  virtulum 
disposilione  siderea,  ardore  charUatis  ignea,  vir- 
tute  paticntix  solida,  spei  longanimitate  erecta, 
quae  duin  laudis  buinanx  favores  fugiunl,  dum  se, 
quanlum  in  se  cst,  ab  ocuiis  buir.anis  abscoiidunl^ 
dum  Dci  babiiaiionem  intra  lesiimoniuin  conscieo- 


(liTinitatis  vel  Deitatis  excrevii.  Deniqiie  tam  fe-      liu:  ceiant,  cujusdam  specialis  cflcli  in  se  imaginem 

tunda  fuit  exinaniiio,  ul  gloriam   augerct  aiigeiis,      reprdesentant 

pasloriims  gaiidiuin  faceiei,  fidcin  magis,  pacein 

piocuraret    quoque    bominibus    bonx     voluntatis 

{Luc.  !i).  Tam  poteiis  iiaic  inrirmilas  fuil  iil  cura- 

rcl  paralyticos,  leprosos  mundaret,  caecos  illumi- 

naret,  surdis  audituin,  ciaudis  gressum,  mutis  oili- 

cinm    ioqncndi     resiltuerei,    mortuos    suscitarct 


De  his  occuiiis  tbesaurum  iii  agro  abscondtttim 
cclaniibus  irabiiur  Sapieitiia,  quia  ad  sapientiam 
rudcs  quosque,  licet  cum  diDicultate,  erudiunt  c<£- 
lestiuni  virorum  exempia.  Denique  Sapientia  babi- 
tai  in  consilio  el  eruditis  110  interest  cogitationi- 
bns  {Prov.  viii),  et  ideo  <  oinr.is  gloria  ejus  filix 


{Mniih.  xi),  siccis  pedibus  snper  aqiias  ambularet      rcgis  ab  inlus  {Psal,  xliv),  i  quia  Sapientia  con- 


{Maith.  xiv),  tenipestates  el  niaria  solo  imperio 
tranquillarct  {Matih.  viii),  dxmones  ab  obsessis 
cnrporibus  effugaret,  omnem  iitrirtniiatcm  verbo 
ruraret  {Maiih.  w),  verbis  mirabilibus  scieniiain 
Si-ribarum  et  Pbarisxorum  stiperbiam  conrutarel 


silii  sni  secrelum  non  commnnical  omnibus.  Unde 
ei  in  Evangelio  ipsa  Sapientia  ioquitur  :  <  Coiifiieor 
libi,  Doinine,  Paler  coeli  et  terr»,  qui  abscondisti 
li:ec  a  sapieniibus,  et  prudentibiis,  et  revelasti  ca 
paivulis  {Malih.  xt).   >  Ubi  parvuli,  id  esl  buini- 


{Matih.  xxiii).  Tam  fortis,  inquam,  lixc  iiifirmilas  D  lcs,  consecretales  sunl  sapienliae,  et  quantumlibct 


fttii,  ut  Cbristo  secundum  naturam  passibilem  mo-^ 
riente,  fieret  sulis  obienebratio,  terraemoius  con- 
cussio,  veli  dirupiio,  petrarain  108  scissio,  monu- 
inentorum  aperiio,  sanctorum  corporum  resuscila- 
tio  {Maiih.  xxvii),  iuferni  spoiiaiio,  et  mirum  in 
modum  tunc  foriius  firmitas  elemenlorutn  concuti- 
tur,  cum  nostrae  mulieris  infirmilas  abjeciior  repu- 
laiur.  Sed,  quxso,  ubi,  vel  a  quo,  bxc  muiier 
fortis  inveniiur?  Certc,  ut  Scriptura  dicit :  <  Noii 
invenilur  sapieniia  in  terra  suaviler  viventium 
iJob  xxviii).  I  Suaviter  vivunt,  qui  desiJeriis  vo- 
inptuosx  caniis  inserviunt,  ct  quanto  amplius  ab 
opeiibus  jusliiiae  tenebrcscuitt,  tanto  niiuus  luceni 
^apieniix  apprcbciidunt.  Illi  eigo  non  qnxiuiit,  qui 


iu  allissimis  ipsa  inhabiiet,  faciUus  ad  iilam  per- 
lingil  huiniiitas  :  et  quanto  se  inferius  dejicit,  lantu 
sapieniix  sublimius  ei  famiiiarius  se  inciinai. 
I  Deiis  enira  superbis  resistii„  ct  humilibus  dbt 
gratiam  (/  Pe(.  v);  i  et  dum  per  medium  inontium 
perlranseunt  aijuae,  fontes  in  convaiiibus  emittun- 
tur  {Psal.  ciu).  In  consitio  itaque,  et  in  coitsilio 
saoctorum  buinilis  invenit  sapicutiam ,  quae  c  i» 
maievolam  animam  non  inlroibit,  nec  babilabit  ia 
corpore  subdUo  peccalis  {Sap.  i).  i  Qiiando  quaeri 
oporieat  sapienliam  ipsa  Sapienlia  docel,  dicens  : 
(  Qui  niane  vigilaverini  ad  me,  invenienl  mc  {Pro9, 
viii).  I  Mane  est  fidci  tcmpus,  quia  per  fidera  in^ 
tciim  Ciit  quxrcuduiu,  qnod  nobis  expcdiat  iu  futu-' 


757  MAHIALE.  738 

ruin.  Fi«les  ciiiin   cst  tiix  matiitin.i,  «|ua  interim  A  nalivitale  ininliiliiis.  In  tormcniis  niliil  pdeiia  cni- 

cis  igrioniiiiiosiiis,  iii  Iriiimphis  iiiliil  inriTiii  spolia- 
tione  lerrihilius.  De  his  utlimis  iiiiibus  liberalionis 
nosira*  picliiim  venil,  qiiod  rcdcmpiis  tnnld  prf^lio- 
siusesse  debet,  quanlo  Jc  lain  longiiKfno  vciiiens 
poluil  eflicariam  lantam  haberc.  Jum  qnoinodo  hxc 
verba,  quse  de  Sapienlia,  iilciin(|ue  iiilollexiums,  ct 
saplentix  malri  Marix  conveniaiit ,  seciindum  gr:i- 
liain,  quain  ipsa  graiiae  niaier  nobis  impetraveri:, 
videamus. 

Diciiur  iiaque  114  mulicr,  non  fraota  molliiid 
\njupiatis,  sed  quod  sil  in  ea  natura  sexus  rragilis, 
vel  quod  inollescal  aOcciu  ,  utpoie  misericordi.ti 
inater,  ad  leneriludincin  pielalis  (18).  Quam  roriis 
h»!C  mulier  fuit,  qn.-c  sine  exemplo,  tam  sexuin 
quam  sxculum  invicli  spiriius  fortiiudinesupcravii! 
Quam  foriis  fuii,  qax  iii  corpore  fragili  posita,  et  in 
sxculo  nequam  adhucperegrinans,  %niula  puritalin 
angelicx,  omne  quod  creatum  est  mentis  sublimi- 
talc  traiitcendill  Ucniqiic  ad  mulierem  forlein  for- 
tiludoDei  Gabriel  mitlilurj  quain  graiia  et  fortilii- 
Oine  plenam  invetiil ;  pariluram  cliain  Verbum  om- 
nipoieiis  proteslaiur.  An  non  fonis  Maria  fuii, 
ciijiis  (  fortis  ut  mors  dilectio  {Cani.  viii),  >  iii  taii- 
tiim  virtuiis  Altissim!  obuinbralione  convaluii,  ut 
ct  Rex  virtutum,  Dominus  foriis  et  polcns  in  pra:- 
lio  (Pial.  xxiii),  inGrmus  In  ea  ricrci ;  et  furlis  ar- 
maius  atrium,  quod  in  pace  possidebai,  dimiiierct 
{Luc.  xi)  et  infirmitas  hominum  ad  saluicin  ex  ca 


R 


illuminamur  in  Hl  spe,  donec  aspirel  dies,  ct 
iiiclineniur  umbra*,  el  iios  per  specicm  plcna  meri- 
dies  consoletur.  Siciil  enim  liix  maliiliiia  prxcedil 
splendorcm  mcridiani  fcrvoris,  sic  fidci  myslerium 
divinae  prxvenii  speciem  visioiiis.  Uiide  Prophela  : 
«  Mane,  inquit,  aslabo  libi  (P»al.  ,vj,  >  hoc  est  in 
fide,  et  fideliler  ministrabo.  Et  ciiin  species  venerit, 
Id  esl  curo  liinpidiorcm  rlariiatem  fcrvor  mcridia- 
.nus  altulerit ,  lunc  videbo  t  quoniam  non  Deus 
volens  iniquilatcm  tu  es  (ibid.).  i  Jamqiiia  ubi,  ct 
a  quo,  ct  quando  i^uxrenda  sit  sapieiitia  diximiis , 
superest,  ut  quomodo  ctiain  quxrenda  sil,  videamus. 
Ipsa  quxrendi  inodum  expoiiit,  dicens :  «  Trans  • 
tte  ad  me  omnes  qtii  concupiscilis  mc  (Eccli. 
xxiv);  I  ubi  conciipiscendo,  et  iranseundo  qiix- 
renda  esi.  Concupiscendo  xterna,  transeundo  a 
lemporalibus.  Transire,  est  iransilum  facere;  traii- 
situm  facere,  esl  pascha  celebrare.  Pascha  enim  irans- 
iiut  dicitur.  Pascha  celebrarc,  est  Agnnm  imma- 
ciilatum  olTerre.  Paschalis  autcm  fcsiiviias  propric 
est  itebrxorum,  id  est  transeunlium  :  Mebrxi  enim 
Irunteuntet  interprctantur.  Qui  igitur  sxcnlum  nc- 
qiiam  menie  deserii,  qui  a  viliis  et  coiicupiscentiis 
112  carnis  ad  desiderium  spirituale  se  colligii, 
qui  a  rebus  transitoriis  ad  xtcrna,  et  mancntia 
Spirilu  Iransit,  ille  Sapicntiam  quxrit  et  invenit. 
Agnum  quippe  ofTert,  qui  se  Deo  exhlbct  carnc 
niundum,  corde  mansuetum,  actu  innoxium,  vultu 
placidum,  victu  sobrium,  lingua  veracem,  specie  o  plenariam  pervcnirei?  Scd  ubi,obsecro,  hxc  muli«T 


irreprehensibilem,  opinione  laudabitcm,  fraterna 
compassione  niisericordem.  Hoc  modo  quxriiur 
Sapientia,  cujus  (  pretium  procul,  et  de  uliiniis 
finibus  (Prov.  xxx)  >  esse  dicitur.  Quam  prociil 
sinus  Palris.  unde  ipsa  egrediiur?  Quam  procul  cst 
ineffabilis  iita,  et  xterna  generalio,  qux  ante  sx- 
cuta  a  Palre  generatur?  Quam  procul  est  iiicor- 
ruptae  malris  virginalis  inicgritas,  ex  qua  Verbum 
caro  efficitur ?  (Joan.  I.)  Quani  procul  esl  aliitudo 
humanx  naturx  ante  peccalum,  iinde  in  carne 
\erbi  peccati  immuniias  couservatur?  Quam  pi'o- 
cul  est  singularis  innocentia,  in  qua  per  homiiiem 
vixisse,  ei  miracula  fccisse  cognoscitur?  Quam  pro- 
cul  est  sine  exempio  itia  patieniia,  iii  qiia  pcr  in- 


taiilx  fortitudinis  invenilur?  Procul  ulique,  quia 
ficut  graiix  pienitudine  omni  creaiurx  prxcellit, 
sic  iiicomparabilitcr  glurix  subiiinilaletransceiidil. 
115  Procul,  iiiquam,  esl,  quia  iicel  sil  mediairix, 
el  singularis  misericordix  compassioiie  propilia, 
est  lameii  incomparabilis  excelleiitix  privilegio 
supcromncm  aliiiudiiiemangciurum  exaltata.Piocul 
est  preiium  ejus,  qnia  (  speciosus  forma  prx  iiliis 
bominuin  (PiuL  xliv),  >  de  preliosa  cjus  carnu 
nascitur,  qiio  prelio  genus  humanum  rcdiinitur,  el 
i)isa  sanclorum  omnium  aiigelorum  ei  iioniiuum  luc- 
ritis  etgtorix  aiitcferlur.  lilliuii  iriies  suiil  iticoin- 
parabilcs  virtutes  Marix  ,  in  quibus  oinnis  con- 
summalionis    riiieiii    se  Proplieia    testalur  videre. 


debilae  niortissuppiicium  auctormurtis  diabolus  3:1- D  sic   Domino    dicciiS  :    (    Omnis    consummatioiiis 


peratur,  bomo  iiiortis  reos  absolvitur,  xiernx  viix 
libertas  resliiuitur?  Idcirco  preiium  ejus,  vci 
113  Quo  ipsa  pretiosa  exislit,  vel  quo  pro  nosira 
redeinptioMti  exsotvilur ,  <le  uliimis  fiuibiis  venil. 
Uttioii  fines  quaiuor  esse  videntur  :  duo  superius 
uliimi,  uttra  quos  nihil  est  superius  ;  duo  iiiferius 
utiiini,  et  infra  eos  oihil  ultcrius.  Duo  superius  ul- 
timi  sunt,  atterna  generalio,  qua  Verbum  dc  Patre 
sine  matre  nascitur;  e(  incorrupta  naiivilas,  qua 
idem  Verbum  de  malre  sinc  patre  gencralur;  duo 
fines  inferius  uliimi  sunt,  quod  crucis  pocnam  pj- 
lieiiter  susiiiiuii  siuc  culp.i,  eiquoci  moriiius  dcsccii- 
dit  ad  iuferos  sine  pocna  (t7).  Niliil  pritua  et  a-ieriia 
geiicratione  subliinius,  iiiliil  sccumlu  et  iiiconuplu 


fincm ,  latum  mandatum  tuum  nimis  (  P»al. 
cxviii).  >  Quid  eiiim  illo  mandalo  lalius,  quo  inan- 
dat  saluies  Jacob  (Ptal.  xliii),  qui  in  saiutaiione 
Murix,  quam  ei  Cabriel  ex  Deo  allulit,  saLiem 
omiiibus,  quantiim  in  se  est,  prxp^ravit?  Sunt  ita- 
que  ullimi  fines  humiiilas  Marix  iiicomparabilis, 
siiigularis  virginitas,  cbaritas  spiriiualis,  privile- 
giata  fecunditas.  Qux  omnia  sicut  nulluin  oiuniiio 
exempium  antevenit,  kic  nuliuni  umiiinu  meriuim 
vcl  xquiparat,  vel  cxcellil,  omnino  exnipitur  P:iiri<» 
Unigcnitus,  prinmgciiitus  ipsius  Virgiuis,  qiii  116 
licci  Spiritdin  ad  mcnsuraiiuioii  acccpciil(ic(i;<.  111 1, 
tamcn  de  bis  uliimis  finibus,  iJ  csi  sumiiiib  Mari;v 
virltililius  noslrx  leilciuptiuiiis  prciiuui  veiiil,  se- 


7'.9  ADAMI  Aim.VHS  ri'USF.NI.r  710 

cunilnm  ii:)ltiram,   qnant  cx  c:irriC  Virgini»  iraxil.  A  cst  i^rnposjt.i  in  (■\oiii|)liiin  virlutis.  Mon  iOqiic  ile- 


Siiiil  ii,  iit  dicliim  cbt,  iiiiiiiii  niies,  Vii^'iiiis  coii- 
suininaix  viriiilcs,  ex  qiiiliiis  rercpiiniis  iiix'Slimal)i- 
is  prciii  p>riiiin,  i:kiiqiiain  ex  (lorihiis  fnicluni. 
hUmcn  ilorcs  ni:inoiit  iiiiniarcPscibiics,  iioc  siciil 
II  ii:«inr:ilib:is  IViiclns  linis  osl  nuris,  sic  iii  nialrc 
Doiiiiiii  parliis  c^i  icriniiiiis  virginc.i;  c;isiiialis.  Kst 
ciiiin  <  liorluscontluMis,  foiis  sii;n:iUis  (Ciint.  iv).  > 
liuriuni  l°,icit  (am  inaintit;!;  fi.oiiiKlil.uis  icrlilitas; 
coiiclnsuin  n.dilil  iiiviyliili  pniloris  iiilegi  it.is.  Fons 
csl,  quia  dc  |il"'iiitu<ime  gratiac  lluciila  niiscricorJi.u 
iiiiidil ;  sii/nalus,  qnia  aiionniii  a  sii;no  lidci  iiou 
adinitlil.  «  roiis  liorioiuin,  pulciis  aijnaruin  vivcn- 
liuin,  qux  liuuiiS  iupeia  dc  Libaiio  (ibicl.).  >  Fuiis 
csl  Maria,  patcns  el  accessibilis  ex  profusioiic  cl  fa- 


cct  allnim  inoiiucltum  riiliorcin  sinccrilalis  virgi» 
nco?,  spccialcm  Mitria:  iiliuin  snpcrbiiV  flalu  iniii. 
iM<s<cic,  ciiriositaiii  viiio  csso  siipeinmiin,  U9 
innniiiiilis  dcsiilcriis  animnm  tlaic,  liMtcnco  pacis 
dciiigrari  odio,  invidi.t  livorc  loiqucri ,  circa  vir- 
ginis  ininihlciiiim  ncj^ligcre  proposilum  s.inciiialis. 
Onocnim  pncto  minislrarc  polcsl  lanla:  liiiinililali 
sii|)crlii:i,  lania;  lionrslali  inipurilas,  lanl^  miin- 
ditiiJ  initi;iicst:is,  lanlic  c!i:Hil:ili  oJiiim,  (icLractio 
lant:i:  fxMicvoti-iiiiae,  tantx  p:ici  nuirmiiratio,  laiilx 
sobriclati  iiigliivies,  tanlso  vcrilali  faLsitas,  crude- 
lilas  tanla;  iniscricoriliir,  pi;cscrliin  ccrum  qui  a<i 
linnorcm  taiiii  myslcrii,  dc  pccrati  sieiquiiiitio,  dc 
cxtrciiia    paupcrlaic,  dc   gcncris   igiiobililatc  vene- 


cilitatc  miscricordix;   puleus  esl  altus  ct  capax  cx  ^  ruiii  ?  Qii;im    syepe  vidcinus  linjusmod!  eo.nim  in 


mysierii  adniirabilis  prorunditatc.  Cumplclum  cst 
cnini  inca  <  inngniimpictalis  sacramcntum.iiuodma- 
iiilesialiiiii  cst  iii  c;iiiic,jiisiiiic;iluniiiispiritu,  appa- 
ruil  H7  Angclis.  piu.Hlicatniiu-.-itj^ciitiliUS,  crcditum 
e&l  muiido,  assumpltim  cst  in  {{loria  (/  Tim.  m).  » 
Aquaj  vivcnlcs  graliae  cojlestes  sunl,  t  qna;  iluiint 
inipciu  dc  l.ibano,  >  qiise  Viigiiii  cllalai  sunl,  ex 
)>atciniO  plcniiudinis  niliiiuliiie  supcrvcnicnie  in 
\ii'giiicin  Spirili!  sanclo.  Poiest  quippe  iiile!ii;{i  im- 
petus  improvisa  pleniiiido  grati.v  sancli  Sftiriius, 
quam,  dum  candor  lucis  ap.lcrnx  .Mari;«  infuiidiinr, 
quasi  de  Libano,  qui  candidalio  dli  ilur,  uqnarum 
Yivcnlium  loirciis  enimpit.  Lsi  igilur  M;iria    fuiis 


claustris  ea  ad  ciiram  carnis  qu:«rcrc  quie  nec  in 
S:cculn  li;il)orc  poiiicrunl  ?  Ob  lioc  sul)  uinbrs  reJi- 
gioiiis  non  unibratiliicr,  sod  vcracilcr  vaniiali  in- 
scrviiint,  s<ipcrbi(!(it  intcr  liumiics,  iiiter  poeiiitcntcs 
voluptuusiiis  vivcre  vohini,  ambiunl  lionures,  qui 
muitdi  conlcmplum  juravcrant,  soiam  sarulitatis 
iin.Tfiincm  pi;ciercnies,  l!i|)iis  cclalur  sub  ovjs  vel- 
icrc,  nec  agnoscitur,  doncc  cum  piodidc>"it  ulnlatus. 
Lluijtus  cst  frairum  san^uinis  avida  nimis  delra- 
ciio,  qudin  niaier  ejus  invi.lia  ][20  ''*  licnigralione 
sincerilatis  monasticscgcncravii.  L'iidc  bunituli  tu9e, 
priipitia  miscricordi.c  malcr,  rclinqnitur ,  pwrgare 
lioriDs  qiios  rigas,  ul  sicni  diiectores   luos  lliienli$ 


liortoruin,    sciiiccl   abluiio,  .saiictas  ••  t   ie!rigciiu;n  ^  grali.e  ad   irrigtiiim   devolionis   inebrias,  sic  diiros 


coiigregalionnin  sanciarum.  Oudi  enim  !i;iiicl  £c- 
cicsia  conventui  sacros  in  fidc  viveiites  parlns  vir- 
ginei,  tot  suiit  el  Imiti.  Li  cerlc  Iiis  oir.nibus  mi- 
iiislral  parlus  niisciicordiisima'  mairis  el  poeniien- 
tiat  iavacrum,  qiio  tergalnr  iniquitas  et  (icsiderium 
jut^tiiiie,  quo  rcficiiilur  dcvolio  et  prolectionis  uin- 
bracuium,  <|uo  ardor  carnaiis  concupiscenlix  refri- 
goscat.  Ecce  qnanta  esi  muiieris  nostrae  fecuiidilas, 
quania  eit  foiiiis  signali  pioinsio,  ciijus  semj^er 
opponuna  rigaiio  laiuam  in  liortis  lilcclesiac  Iribuil 
ubcrlalcm.  IJnic  fonti  irri,^uo,  linjc  inisericordis- 
siinx  Virgiiii  118  spocialiler  ilepuluvcriin  ego{I9) 
monaslcria  Cisicrcieiibiuni  :  quijipe  qnae  omnia  ei 
meiiiOricC  ei  niciliis  ipsius  inairis  devolionc  debil.i 


Cunie  ei  aridos  ad  pQCiiiieiitijg  fructum  immeetes. 
Anfer  de  lioriis  Sicclcsis  odiorum  spinas,  nmrmu- 
ratioiium  iribnlos  et  libidinis  unicantis  prurigincm, 
quxomnia  de  iiiimica  .'loribus  aijuiionis  iritcmpcrie 
nasci  solenl,  Te  impcranie  sur-;;al  aquiio,  te  vo- 
cante  veniai  auster,  quo  perfiante  liorti  refioreani, 
virttUUiii  spirent  aromaia,  et  liia;  opinionis  fi  igrans 
suaviias  ad  noiiliam  pcrvenial  siiignlorum.  Atioqiiin 
nisi  asiitcris  pariuricnti  iicclcsiac,  ct  ol)sietrici!^  mo- 
rcm  gerjis  sponsse  filii  lui,  vires  pariuricn.s  noii 
ii:it)el)it.  Miilicr  enim  ista,  dum  paril,  trisliliam 
liabet,  qiii;<  noiHium  venit  liora  ejus  {Joan.  svi).  Noii- 
diiiii  qiiippc  coiriplelus  tst  sanclorum  popiilus,  non- 
dnm  mHlier  isia  tolum  iii  luccin  glori.ic  olluiJii  pnc- 


dedicanlur.  0  qnanius  <lebel  esse  in  mcis  candor  D  '"uni.  Sed  adiiuc  t,im  llerodes  quam   Pliarao  in  par- 


cordiuin,  cl  inornni  pnrilas,  (20;  qui  et  caiidore 
iiabilus  et  liltilo  iiouiinis  virginalis  lilii  aibcdincm 
imitaiiiur  !  Albi  niiuirum  mon-acbi  dicunlur,  non 
modo  qnod  alliedine  vesiium  fulgeanl,  scd  quod 
candoris  virginei  niiiiislri  spiriiualcs  existant. 

Oiiid  crgo  nos  infelites,  et  nii.sori  ei  iiimium  iii- 
gri'»i:b  ( andi.Io  ii;ii)iiu,  circa  nostrx  Virgijiis  iiliuiii 
liinla  dciuilaie  biiccrciCere  spin.is  ci  Iribuios  l>'.iie- 
raiiius  *  Qiiid  oJiorum  spinas  cl  deiraciionuiii  acii- 
leos  ibi  plaiitamus  infeiicilcr,  aul  i!if..'iicius  coiifo- 
vcmus  ;  unde  spiraie  et  Huerc  virlulum  aro.mal;» 
debucruiil  V  (21)  Virginem  nosirafn  potiiss  imilari 
dcbuimus,  el  fiiiali  ^t.loclu  nialri  licalissisiia;  coii- 
fonriari.  Ipsa  enitii  non  inodo  iii  remediaai  daUi,  scd 


tum  Ecclcsi.ne  debaccbani.ur.  Lst  t;imen  Ecclesia 
niiilier  fortis  :  miiiier  cs  t>cundilai3,  (|uoc  per  sa- 
craiiienliiin  121  '"lci  Deo  parcic  lilius  non  desisiit, 
foilib  cx  peira,  s«ij)cr  quai»  fundala,  tentaiioni  non 
cedil;  cst  enim  mulicr  l!;ec.  i!i.i  in  Apocaiypsi  le- 
giliii ,  i  amifla  sole,  el  Inna  su!»  pcdibus  cjys  {Apoi'. 
\',-).  t  Luna  .signiiM^al  liiiilahiliiairm  ,  et  .;!..-ftcium 
temporalitini,  qu:c  oninia  electoium  Ecclesia  .sub 
pedibus  liabere  diciiiir,  iiuia  liecju^iqiiani  amor  iem- 
p(>ra!iiim  ejns  aireclibus  (lominciliii,  Amicta  qiiippe 
solc,  sic  i.plciidoic  soiis  iliUiniiiaiur,  el  ar.lore  per- 
fv.cm  iicceiiditur,  ul  niiiil  iiliud  quam  ipsum  solem 
juslilii;  conlciiijslclur.  0  quam  diiliciio  liX'C  niuiicr 
inveniiur,  (jti«;  iri  paucis  abscondiia,  l^^iiiinajii  eiu- 


741 


MAniALr:. 


7i-5 


cttis  llu^sniiruK  in  agro  ;tbsrriii  iilus  occiilMliir  !  riinc  A  «licinitis,  qttia  sancli,  iii  saiiclilatis  propositu  confir» 


est  quoti  Sjioiistis  ejiis  iii  Kvangelio  sic  hxjuitiir, 
diceiis  :  «  Siiniiccsl  rc^jiitiin  foelonmi  lliosaitro  al)S- 
coiKiilo  iii  agri)  (  Mallli.  xm).  »  Rci^niim  qiiippc 
caeioriiiii  esl  gioriosa  tiiiuwiiiiilas  cclutorum.  Ceiaii 
siiiit  saiicli.  <|iii,  4|iianliiin  in  eis  csl,  sc  ccUmii  cl 
aliscoiiiintit.  Scinpcr  mliis  siiiit,sciiiper  jantiisclaii- 
sis  se  conlegttiit,  el,  dum  propria;  gl«ri;t;  lcsiinio- 
iiiiini  iiitra  cotisciciiiiani  rcrunl,  «iiiiii  ab  orc  iioiiii- 
iiimi  laiutcni  atil  lcsliiaoninin  noti  roqtiiriini,  cojio- 
riini  122  lialiiialorcni  ad  se  ingredi  locitiiil,  ciii 
ilicitiit  :  <  Tii  aiilein  iti  noblscs,  Doiuiiie,  ei  sioincn 
linitn  iiivocainin  cst  supcr  nos  (Jer.  xiv) ;  >  et  illud  : 
«  Gloria  noslra  iinec  cst  lcstinioiiiuiii  conscioiiliui 
nostiae  (//  Cor.  t).  » 


inaii,  stint  ctiain  nrniamenium  eflfecti.  3i  atiictn  fir- 
manicnliim,  et  cocltiin,  qtiod  ali  omni  Hccc  lerreni- 
laiis  liumanx  sil  alientiin.  Ilinc  esl  quotl  Graece 
agios,  sanctns  Latine  liicilui.  Agios  autcni  tine  teira 
inierpretalur. 

Itaqiie  iJ  esl  sanctiis  quod  est  sancitus;  sancilus 
atilem  qui  conrtrmaius  ;  coiifirmalus  vero  diciiiir 
qiii  in  iirmamcntuiii  sit  facliis,  (irmaineiiium  auieiii 
esl  stabile  el  nrniijm,  longe  a  lerra  divisunt,  siile- 
rum  mira  varieiate  coelatum.  Tulc  est  cor  .sanciuin, 
invioialiilis  .sanclitalis  proposilo  iirmum,  a  terrciiis 
dcsideriis  alictium,  diversis  virtulilius,  qiiasi  si<le- 
riliiis  adornaitim.  Quis,  olisecro,  vel  ubi  talcm  in- 
Tciiiei?  e  Procul  ccrtc,  el  de  uitimis  ntilbus  prctiuni 


llanc  itaquc  Rcclcsiain   sancloriim,  sive  hurium  ''  cjus.»  Uiinam  apnd  le  luam  talcm  invenias.Tel  tilta 


conctiisum,  sive  sigiiatuni  ronlciii,  sive  iltcsaurum 
iii  agro  abscondilum,  sive  regmim  celorum,  sivo 
pudoris  claustriiin,  sivc  mtiiiereii»  foilcni  nomiti!'S, 
idcircoi  prociil,  ci  lie  uliimis  (ii!iljiis  prcliuiii  cjus,» 
qtiia  |ireiiusam  facil  cain  aucrni  sponsi  amor  iiilcr- 
iiiiSk  Quid  eiiiiii  coflcslis  spuiisi  xtcriiiiaic  ullerius, 
divinilate  siiperius,  cliariialc  iiilerius,  virluie  po- 
tetitius?  Idcirco  nimiruin  spoiisa  ejus  ab  exleriorum 
inluilu  vcl  :>ppeiilu  se  divitlit  ;  idcirco  ad  interiora 
se  colligit,  imo  inier  clauslrum  coii.scienliae  so  le- 
cludil,  quia  qiio  diligentius  ab  ocutis  bcminum  sc 
ctilavil,  eo  cocliun  in  se  secrclius  cailortini  liabila- 
lori  compoiiil.  Ilujus  spiritualis  clausiri,  ubi  sc  ctati- 
ditnl,  el  cclaiit  cadeste.s  animce,  tiausiri  visibiiis  ^ 
fabricata  figiiram  lenet.  Uiidc,  jnxta  forniaiu  nia- 
tcriaiis  cluustri,  eiiain  iliiid  iiivisibile  in  qualuor 
lalcribiis  fabricaiur :  priniiim  esl  conteinplus  mundi , 
sccunduni  123  •'orio''  infcrni,  lcitium  neccssilas 
voti,  qwariuiii  desideriiim  calestis  regiii.  Inier  qtia- 
luor  isla  laiera  per  discipliiiac  rcgul.^sris  obe«iieiUiain 
se  cobibent  ei  absconduiit  qtti  vanam  saKuIi  libcr- 
lateu!  de.seruiil,  qtii  a  se  ialoiibus  aquilotiis  evcl- 
luiit.  Po.ssutil  bitc  verba,  quu-  superius  dicla  su.il, 
tliam  cuilibel  sanciae  aiiic.ue  convenirc,  nisi  quia 
dillicile  est  saticlam  aliquam  iuVenirc  :  <  Muliercm 
forleni  quis  invc.iiet?  > —  <  Defecil  sanclus,  dimi- 
iititu;  siinl  YcriialCa  a  (iliis  liominuin  (Psal.  xi),  » 
>irl'is  evaniiil,  itiv.jluil  viiiuni,  cl  rcfrigoscehte  jam 


lis  etrici  possis,  prucul  el  de  uliimis  (inibus,  id  ei 
qiKcreie  ct  alTerre  non  pigrilcris  !  0  quain  piocul  cst 
illc  Iioiior  queni  in  condiliono  acccpit !  Qiiaui  pro- 
cui  125  cs^  diviiise  similitudiiiis  dignitas ,  qu;l 
insigiiiin  desipuil.  Nani  <  cuni  in  liooore  essct  hoinu, 
non  iiilellexit,  comparatus  est  jumeulis  insipieuti- 
hus,  el  siinilis  faclos  esl  illis  (Psal.  xlviu).  »  CeiltJ 
quod  laiiti  pretii  sil  rallonalis  anima.  ul  pro  r*^- 
dcmptione  ipsius  inxsiiinabile  preiiuni,  Verbum 
caro  factum  (Joan.  i),  soivalur;  mirabilis  ejus  crea- 
(io  1'ecii.  Cuin  eniiu  ad  similiiudinem  suam  eaiii 
Condilor  fccit,  quatuor  ci  suae  imaginis  insignia 
signa  impressil :  traxit  enira  de  Conditoris  aeiier- 
nilatc  immorldliiatem,  do  sapieutias  stiblimiiaio 
rationis  excelieniiam,  de  invisibiliiate  essentia!  »■> 
li!r%  simpliciiatem,  dc  largiialis  liberalitatc  arbi- 
trii  libcrlalem.  Quatn  procul  suiit  iila  quatiior,  da 
qtiibus  isla  qualuor  liuniana  anima  traxii?  procui 
sunt,  quia  omncm  sensum  exsupeianl,  et  oninem 
raiionem  et  inlclleclum  bomiuuni  el  angeloruin 
exccdiint ;  uitimi  fines  suitl,  quia,  cum  saiicli  ad 
ilia  comprebeutleiida  perveneriiit ,  ulterius  nil  rc- 
(|uiiu>il.  «  Uipossitis,  ail  Aposlobis,  compreliendere 
cum  omiiibus  suiiclis  quai  sii  loiigiludo»  iatiludo, 
sublimilas  el  profundum  (Epliet.  in).  >  Longitudo 
esi  creatoris  iciernitas,  lai.iiudo  csl  ipsius  cbaritas, 
126  siibliiriilas  esl  alliluJo  sapieiitia;«  profundum 
esl   incomprchciisibiiis  subiiiitas  iiivisibiiis  csseti- 


ssectilo  in  immensum  iniquitas  abuudavii.  Qitis  ergo  j^  tiie. 


invcnietiiiutiercmrt;rlcm'  M:iiierforlisiionincongruc 
diciliir  aoima  sancla.  Sancta  quippo  dicitur,  quod 
sancila  sit,  id  est  in  vsrluie  animi  coufirmata.  Qiio- 
niam  igiiur  animi  virtus  sanctillcai,  luioniam  di- 
vini  uotiiinis  timor  ei  aiuor  conlirmai,  el  iii  boiiis 
opei  ihus  liabet  fecmidiiaiciii.  et  jiropier  virUitis  con- 
staiiltani  qiiap.itiam  iii  sc  rtiiiict  iirm;imc!!ti  stalsi- 
liialcm.  Diim  cnim  iu  saiiciilalis  proposilo  per  gra- 
liaiii  saiicrilioaliir,  ab  infiiiiis  el  iiiriritiis  operibus 
sublimiutle  meiilis  erigitur,  in  quotiuatn  riruiamen- 
tuni  siabile  solidaliii-.  124  Tulo  auiem  firmamcii- 
luin  cojluni  diciniiis,  quia,  sicul  dicit  auclorilas, 
«  vocavii  Uoiis  liruiauieiiHiii!  cORiuiu  [Gcn.  \).  »  U! 
circo  Dcum  in  sanciis  hahiiarCt  lioc  c$l  in  cociis. 


0  si  scrvassct  rationalis  aninia  cum  longituiline 
immortaiiiaiis  longanimilatcm  perseveraiitiai;,  ctim 
laiiiudiiie  libene  voluniaiis  liberiatem  jusiiiia', 
cuni  subliniiiuie  ratiosiis  altiiudiiiem  conicmpla- 
tionis  divini^.  cum  prufunditaie  essentiae  simplicis 
siinpiicitalem  iniiocenliie ,  prelium  suum,  quod  ci 
de  tain  logiiiquo  venerai ,  ininime  perdidissei ! 
Niinc  aulem,  eisi  prelium  divina  simililudiiiis  pcr- 
didit,  quia  virnilem  amoris  deseruit,  oiiintno  ta- 
inen  sine  prelio  noii  fuit,  quia  a  prctiosa  aucloris 
imagiiie  lioii  recessii.  Preliosa  quidem  esl  imago, 
qtiam  in  cognilionc  vcrilalis  inamissibiliicr  lentiil; 
«cd  iongc  piciiosior  csi  simiiitudo,  quam  itt  nmorc 
virlulis    suscepiam    amor   pcccali    liimis    fesliiius 


m  ADAMl  ADBATIS  rERSRM^  7ift 

«hrasil.  Sed  jam  ad  noslrani   Yirginem  cordc  et  A  trabis.  Si   ic  mundi   amnior  .thjinniiis  inseqnitnr, 
aniino,  veriiaie  et  opere  recurramiis. 
Ipsa  cst  porius  nostcr,  ips.^^  cst  anchora  spei  no- 


strx,  ipsa  est  mulier  rortis,  fccunda,  et  potens,  ad 
qiiain  nobis  ronrngiendum  est  qui  sumus  inopes  ct 
iiifiniii.  Siiflicjens  est  ejus  focundiias  mendicitatem 
127  filioruin  cxpellcro,  rorlilndo  cjiis  sulTlciens 
iiil  de  suis  pr^suinentcs  viribus  libcrare.  Slella 
maris  Maria  csl  ncccsKaria  in  hiijns  inccrtiludinis 
peiago  navigaiiti.  Porius  esi  loilus  misericordiae 
nuindo  naufragium  p:ilienli.  Ne  diflid:il  rcos,  ipsa 
Miater  nosira,  qiix  nobis  genuii  judicein  noslrum  , 
fccii  ciiain  nol>is  de  jndice  advocatuin.  Si  proptcr 
culpani  desideras  veniam,  respice  iu  Mariam  con- 
(identer,  et  misericordiain  obiinebis.  Si  in  tribida- 


ad  mundi  dominam  Uarinni  recurre,  ei  niundnna 
omnia  uti  slercora  conculcabis.  Si  le  carnis  tcn- 
lat  illecebrosa  moliilies,  invoc:i  Virgineni,  invoca 
M:iriam,  et  iii  obuinbr^ilione,  quam  ei  virtus  Al- 
tissimi  fecil  {Luc.  i),  ardoris  illicili  rcfrig^rium 
consequeris.  In  omiii  donique  impuguationc  daemo- 
niim  adangelorum  rcginain  Mariam  confugics»  et  nd 
iinperatricis  nuium  cessabit  c.illiditas  tcntaioris. 
Ipsa  esl  qiiippe  aurora  coiisurgenB,  qux  tenebras 
arguit  quae  malis  lenninum,  qute  fiiieiii  ponit 
erroribus,  ct  veri  128  luininis  radios  administrat. 
Est  cnim  M:iria  inalcr  gralise,  inater  inisericordix, 
Viix  via,  forma  justilia>,  painileiilia'  medicina,  m.v 
gisierium  patientix,  disciplinao  exemplum,  EcclesiaB 


tione  positus   pii&illaniinitate    dejiceris,  ex  corde  q  gaudium,  miserije  terminus,  porta  paradisi»  el  pAr-< 
refugeail  Mariam,  ei  paiieniiar  roriiiudincm  iiiipe>      tus.  Ad  quem  nos  perducat  Jesus  Cltrislus. 


ADAMI  ABBATIS  PERSENI^ 
FRAGMENTA  MARIANA. 


129FRAGMENTUMI. 

Dcscendit  Clirisius  virgo,  et  iiumilis,  ei  descendil 
per  virginalein  ulerum  buinillimx  matrls,  ut  qai  _ 
ntramque  naturain  utroquc  niorbo  corruplam 
curandani  susceperat,  utroque  antidoto  penes  se 
abund.trct.  Ecce  quomodo  descendil ,  et  qua  dc- 
sccndit.  Descendit  saiic  per  virgineum  corpus, 
desccndii  sicut  piuvia  in  velius,  et  sicut  stiilicidia 
stiilantia  super  terram  (P<a/.  Lxxi),  descenderunt 
gratiarum  flumina  in  Mariam.Oneccssarium  velius 
virginiiatis  Marix  iinpassibiiis,  qnod  tam  silcnler, 
et  suaviter  suscepit  piuviain  grati;e  salularis!  o 
pluviam  voiuntariam,  qna  dum  virginitatis  130 
purissimx  vellus  immailuit  (^2),  et  ipsi  velleri 
inundo  iminensus  candor  accrcvii ,  et  iroinunditia 
iiustra  lavacrum,  ubi  dihieretur,  accepit.  Aspcrges 
mc,  domina  mea  ,  boc  hyssopo,  ct  mundabor, 
lavabis  nie  rore  isto  libi  de  corde  patris  iiifuso,  et  p 
super  nivem  deaibabor  {Ptal.v).  Tu  tota  rounda,  toia 
candida ,  tola  divini  roris  aspersione  complota  ,  ct 
de  inviolabili  uieru  Agnum  singularis  innocenlix; 
paris,  et  dc  inadniissibili  vcllere  saiiclorum  animas 
calefacis.  Per  tua  viscera  summapuritaieinnocentiay 
plena  miserationum  alDuentia,  fluvios  raiscraiioncin 
Cbristus  desccndit,  qui  inuudans  in  diluvium  lotins 
gratix,  totius  mundi  sordes  abstersit.  Per  vcrba 
tua  lac  et  mei  summx  dulredinis  distillantia,  in 
virum  perfuctum  noster  parTOlus  adolevit ,  qui  in 
furtiiudine  patientise  sux  onera  nostrx  iiiiiunicien- 
tix  supporiavit.  <\ere  languores  nostros  ipse  tulit, 
et  dolorcs  nosiros  ipse  (lortavii  {lia.  xiii).  >  et 
liutucros  qiiibus  poriarcl  ex  tc  Uabuit,  dum  eorpns 


passibilc  cx  tua  carne  suscepiti  Pcr  te  descend:t« 
per  te  parvolus  ad  Iiumilcs  Venil,  qui  te  in  causa 
nostra  advocatam  constituit,  qui  leip-am  pro  im- 
menso  munere  131  mundo  dcdii.  Te  ad  uos  ve- 
niendi  viam  clegit,  te  nobis  in  repairiandi  semiiam 
ordinavit.  0  via  cxpers  asperitatis  el  duriiix  , 
expers  ignorantix  ct  erroris  l  Nempe  i  miscricordia 
et  vcrilas  in  tc  obviaverunt  sibi  {Psal.  lxxxiv).  > 
Nec  misericordia  in  tc  paieretur  quid  asperum  esso 
vel  durum,  nec  vcritas  quidquam  inesse  paiereiur 
obficuruni.  0  via  communis  salulis,  expcrs  iniqui- 
faiis  et  maliiiae,  expcrs  moiesiix  et  laboiis.  In  lo 
«  pax,  et  justitia  osculaLe  sont  {Ibid.)  >  Non  tibi 
inesse  distortum  aliqiiid  xquitas  jusiiiix*  sineret,  nec 
aliquid  inesse  laboriosum  pacis  iranquillitas  susti- 
nerel.  Tota  es  suavis  ei  clara,  tota  dulcis  et  recta, 
iniiis  et  pacifica  ,  qux  et  nobis  iiluminalioncm 
nosiroruni  cordium  de  corde  Patris  adducis,  ei 
iiobis  loquens  ad  cor  (Om.  ii),  corda  credentiom 
in  te  trahis.  Nobis,  ut  dictume&l,  ad  cor  loqiie» 
ris,  quibus  doroioum  cordis  tui,  Verbum  scilicel 
incarnatum ,  producis.  Qui  ergo  per  te  dcscen- 
dit,  videamus  quousque  descendit.  Dcscenditcerte 
usque  ad  susceptioneoi  corporis  nosiri ,  usque  ad 
simililndinem  curuis  pcccati.  Desccndit  usqua 
ad  perpessiooem  molestiarum,  usque  ad  ioleraiitiaiu 
injuriaruro.  Descendit  132  usque  ad  injuriam 
passionis:  desccndit  ii^uo  ad  ignominiam  crucis  et 
nioitis;  destendit  usque  ad  iri.iuan.ne  scpniiura!  oli-* 
6equium;duscendiiusqiie  ad  spoiianduin  inreinuin. 

FRAGMIuMTM  II. 

Scd  cum  inflruiii  ocuiis  (ii  ccctestiuut  splciulor 


715  FRAGMENTA 

(liflu-ilis,  ad  coliimnftin  nubis  ct  crtliginis  lippicnlcs  A 
ocnlos  renectamiis.  Colunona  s.iite  nubis  el  caliginis, 
cst  rirnia  sub-liniitas  iiostne  Virginis,  cx  ^tia  qiiaiii- 
dain  sibi  Ciiligineni  ciarilas  Deilaiis  obdnxil.  Duin 
cnim  Verbi  oinniijoleiitis  S|ilent)or  pcr  concepliim 
Virginis  obvolviliir  nube  carnis  ,  qtiid  aliud  fuit  iii 
illa  carne  pcccuti  siniiiitiido,  nisi  qiiaeiiain  in  nuiic 
caligo?  f  Nubes,  inqutl,  cl  caligo  in  circuilu  ejtis 
(Ptal,  xcvi),  I  qtiia  Verbi  splcnilor  cl  piirissiin:c 
carnis  niibe  est  obvolulus,  ci  in  cailcin  carne  cst 
infirinitate  circumdaius  (25).  Scd  in  colunin:i,quain 
prxinisimus,  inleiiilamus.  Allcndainus  quaia  fir- 
iiia,  quam  rccla  cst,  quain  erecia  !  Auendamus, 
itiqHani,  quam  fiiina,  quam  lortis  ,  quain  rccla, 
133  n**^"^  ienis,  quam  porrccia  csi,  qiiam  sub- 
Hmis!  (24)  Quam  iirma  esl,  cui  el  coelum  cl  lerram  B 
innitilur  !  Qiiam  forlis,  qnx-  cuntra  univcrsas  hx- 
reses  ei  spiHiuales  nequiiias  invincibiliter  prxlia- 
lur!  Qiiam  recta  esl  (2o.»,  qua  peccati  niaculani 
iicsrivit  *  Quam  ieiiis  csl.  qux  nniiam  dtiplicilatis 
riigani  adniitlil!  Qiiam  erccta  csi,  qii;c  meriiorum 
altitudiiic  omnein  crcaturam  transccndii  I  Quam 
«iiblimis  est,  quani  Altissinti  Fiiius  in  ilignissiniam 
sibi  inatrcm  ab  xterno  providit  ?  Qnain  felix  esi, 
qiia;  Dci  esi,  ct  mater.  ei  sponsa,  pnria  c«£li,  ainoe- 
iiitas  paradisi,  angelorum  domina,  regina  mundi, 
sanctoruni  Ixtitia»  advocaia  credentium,  rortitudo 
pngnanliuni,  erranlium  rcvocaiio,  poenitentiuni 
inedicina  !  0  certa  saltis,  o  compendinm  vilap,  o 
spes  vcnix  uiiica,  o  snavitas  singularis !  Milii  lotum 
es  doiuina ;  pcncs  te  bonoruMi  omnium  esl  inibi  re-  ^ 
posita  plcnitndo.  Recoiidiii  suiit  apud  le  Ibesauri 
indericienics  veritaiis  ei  graiiae,  pacis  ct  misericor* 
dix,  saluiis  el  sapieniix,  gloriae  ct  honoris.  Tn  es 
inibi  in  fliiclualione  anciiora,  in  naufragio  porius, 
in  iriliulalione  sulisidinni ,  cansolalio  in  liolorc. 
l^J^  Tu  tuis  es  in  oppre^sione  subvenlio,  iii  op- 
pnrtunitale  atixiiium,  in  prosperilale  nioderanlia,  in 
exspcctalionc  Lelilia,  recrealio  in  labore.  Qni.iqiiid 
de  laudibus  luis  garrire  possum,  tua  e$t  laudc  mi- 
■iUs,  omni  laiide  dignissima,  sed  tanien  leneor  le 
laudarc.  Si  liiiguis  bominnm  le  eloquar  et  angelo- 
ruin  {1  Cor.  xiii),  cum  tiic  toitim  effudcro,  paruiii 
eiil.  Ad  iilatn  potitis  tui  laudcm  me  transfero , 
qiix  iu  amoris  cannine  sic  cantatur  :  <  Qu<e  esl  o 
isla  ,  qux  progrcditur  qtiasi  atirora  consurgeiis, 
pulcbra  nt  luna,  elecla  ut  sol,  terribiiis  ut  castro- 
rum  acies  ordinaia?  i  {Cant.  vi.)  ilis  veibis  breviier 
et  subtilitcr,  veraciler  et  sublimiicr  laus  exprimi- 
tur  lux  glorix  qnadriforinis.  Cuin  ciiini  nascens, 
quasi  rutilaiis  aurora  constirgis.  Ortiis,  nimirum, 
tuus  vicem  aurorx  tenuit,  in  quo  dies  gratix  ccepit, 
iiux  vcro  inQdclitalis  ct  ignorantix  finem  fecit. 
Cuin  Soiem  juslitix  concipis,  more  Iuii.'tf,cx  fulgentis 
Bolis  lieneticio  illustraris.  Liina  enim  a  sole  lumeii 
muiuai,  quod  ei  natura  spissioris  corporis  negat, 
unde  qiiidquid  babel  pnlcbriludinis,  babet  cx  he- 
neficio  luutuali  spicnJoris.  Cum  Sulcm  juslitix  pa- 
ris,  soli  congrua  simiiiludiiie  135  coinpararis : 
Patroi..  CCXI. 


MARIANA.  7<$ 

sicut  enim  de  proiato  raJio  non  corrumpilur,  aat 
minuitiir  solis  corpns,  sic  lc  pariciitem  non  violat 
proiatio  sicri  partus.  Jam  qtiid,  o  elecla  ut  sol, 
quid  csl  pnrtits  tiius,  nisi  solis  ciijusdain  splendor 
xiernus?  Splendor  bic  ubiqnc  lucet,  etiam  in  l«- 
nebris,  ctsi  icncbrx  ciiin  compreliendere  non  uie- 
rentur  (Joan.  i).  Deiiique  splendor  bic  illuminat 
omncin  bominem  venieiKcm  in  biinc  inundain 
(ibid.);  scd  bomincs  niagis  tcnebras  dilexcrc  quani 
liicein.  Tibi  autein  coinpctit,  maler  tniscricordi», 
ciectio  SoHs,  qua:  splendoris  radios  cxbibcs  uni- 
vcrsis. 

Cxterum,  cum  de  sa:ciilo  nequam  assumpia  es 
ad  coelestia,  facla  es  onini  spiriiuali  nequitix  tcrri« 
biiis  quasi  caslrorum  acies  ordinaia  {Cani.  vi). 
Fuisti  itaque  quasi  aurora  consurgeiis  iu  ortn. 
Liinx  pleiix  pnlcbriludincm  babuisii,  duin  gralia 
plena  facta  cs,  iu  Verbi  incarnati  conccptu.  Soli 
merito  comparata  es,  inanciis  illibata  in  partu. 
Terribilis  ul  caslroruin  ncies  ordinata  in  traiisitu, 
qiio  ccelis  la^lanlibus,  angelis  obsequentibus,  san- 
ctis  exsulianiibus ,  vexillis  virlutuni  cumscanti- 
bus  (26),  terribilis  daemonibus  appamisii.  Ubi  ta- 
men  lota  nobis  est  fiJucia  in  partu  130  nosirs 
Virginis,  ei  licet  existam  indignus,  laudibus  tainea 
cjiis  insislere  non  desislam.  Si  indiges  roiscricor* 
dia,  apiid  viscera  Virginis  copiusior  invenitur.  Si 
veriiatis  culior  e.s,  age  gratias  Virgini,  quonlain 
libi  de  terra  virgincx  carnis  veriias  oria  est  {Pial. 
Lxxxiv),  quam  lu  colis.  Si  pacis  seciator  es,  nibilu- 
ininiis  gratias  age  Virgini,  qiioniam  tibi  ex  ca  na- 
sciiur  <  pax,  qux  cxsuperat  omneni  scnsum  {Philii}. 
IV).  »  Si  es  cxsccutor  jnstitix,  vidc  ne  inj;raiiis 
sisVirgini.  quoniam  ipsius  olcro  mcdianle  < jtistitia 
de  coBlo  prospcxii  (/'ia/.lxxxiv).  iSifidestuaaliquo 
pravx  conscicntix  pulsu  quatitur,  respice  Virgi- 
itcm,  et  qiiod  erat  titubans  solide  siabilitur.  Si 
concupiscentia  carnis  obleclai,  Virgincm  respice, 
ci  pcriculum  castitalis  aurertur.  Si  nienieni  pulsat 
claiio,  in  Virgincin  verle  iniuiluin,  et  dc  ineriu 
virginex  bumililaiis  tumor  aninii  detumescit.  S. 
iiacundix  accensus  es  Hicibus,  oculos  leva  ad  Vir 
ginem,  etdeejus  tranquilliiate  mitcsces.  Si  de  via 
vitx,  vilx  le  ignoraniia  aiit  crror  abduxcrit,  ail 
steliam  inaris  Mariam  rcspicc,  et  iu  liice  ejus  ad 
veritatis  semitam  reduceris.  Si  viiium  avariiix  ido- 
lolatriam  imperaveril,  rccoie  muniriceniiam  Yirgi* 
nis,  et  cum  137  pitnperlalis  amorc  tibi  venict 
pielas  iargiiaiis.  Ad  otiine  pcriculnni  pictas  Virgi- 
nis  subvenii,  et  poiens  est  subvcnire.  Age  gratias 
cjus  parlui,  de  cujus  plciiiuidinc  cbarismatum  uni- 
versitas  emanavit.  Nobis  pepcrii  Virgo,  nosier  cst 
pariiis,  nobis  natus  csl  puer,  cl  filius  datus  est 
nobis. 

FRAGMENTUM  ill. 

tUagnilicat,  iiiqiiil  Maria,  anima  mca  Doininum 
{Luc.  i).t  Aiteiidcpriniitusulii  magnificatDoniiniini. 
Cerie  in  moiitanis,  in  civitaie  Juda,  iii  dauM  Za« 
cbari;c.  In  montanis  magnlficaiur  Domiiuis,  qui  'n 

9A 


747 


ADAMI  ADn.VTIS  rERSENIi€ 


r<8 


cftmpeslribui  hlasphentadir.  In  <>ampe6lrilMis  rrnnt.  A  cn,  pnr  eatn,  ei  propler  cam  niinoradi»  di  panlo  mi- 


«fui,  Keciindiini  prophclani,  i  bluspiuMnaverniil  San- 
^liini  Israel,  ct  aiiciiali  siini  relrorsiini  (liai.  i).  Iii 
«.inipesiribus,  iiiqnam,  malcdiclionis  ct  coiifusio- 
nis  Aibni  «1  Ev.t-,  (|iii,  pcrdiu  carnis  inicgridili^, 
abnlienali  a  verilatis  alliUKline,  reccrunl  sibi  cani- 
pcslria  :  qnippe  qui  vcritalis  ntoiitana  pcrdidcrant, 
ci  virlMiis.  De  vatle  ila(|iic  inniulanx  vanilalis, 
dc  profiimlo  liiiiian*  conuplionis,  dc  campcslribii.s 
roninuinis  iniqiiitatis  «  cxsivrgens  138  ^l^xia» 
abiil  in  montana  ciiiii  ro^liii:aioiie  (Luc  i).  i  Mon- 
tana  sunt,  porleclionis  fastigia.  Fastigiu  ipsa  sunt, 
vcriias  illiiminalissiniac  uicntis ,  virginilas  iiitc- 
por^-itnx  rarnis,  Afirlus  Aliissimi  olniinbrans  {ibid  ) 
ad  gravidalioncin  vetitris.   Ilx-c  sunt  inonlana,  in 


nus  ab  ang(;lis  Doininus  {Ptal.  vni).  «  llonio  eiiim 
iialiis  iii  ca  {Psat.  Lxxxvi),  homo  faclus  csi  ex  ea,  et 
p<  r  lioc  quod  a.ssnniiisit  cx  ca,  minor  Paire,  niiuor 
aiigcli-,  subditus  hominibus  iflvcnlus  est  Kiliu» 
Dei.  Qnod  assuinpsil  ox  ca,  fornia  est  scrvi,  td 
queiii  Buscipiendiim,  «  oim  iii  forma  Dei  cssef, 
exinanivit  scmclipsiim  {Philip.  ii),  >  el  qui  erat  ia- 
coinprehcnsibilis  in  se,  faclus  comprchensibilis  ie 
Maria. 

Quanla  esl  minoralio,  de  incomprehensibili  fier 
comprehensibilem?  •minoraiio  hscc  facta  esl  in  Ua 
ria.  Qiiomodo  ergo  anima  Mariye  Domiuum  inngni- 
ficai,  qiiem  in  lantiim  susceplio  snae  carnis  abbre- 
viat?    Verbum    cnim    ahhreviutum  fecil  Dominu» 


vqupc  Maria    conscemlil;  liic  est   civiias  Juda ;  hic  "  supcr  lcrram  inlra  Mariam.   Dic  crgo,  Maria,  quo- 

modo  Dcum  magnificat  anima  liia  ?  An  forlasse, 
queni  magnifice  laudat  anima  lua ,  dispensatori» 
abbrcviat  raro  ex  tc  suscepia  ?  Ita  plaiie  cst. 
N.iiii,  et  magnus,  ei  parvus  iu  le  reperitur,  qui 
1,41  immensus  est.  Magnus  in  aniina,  parvus  in 
carnc ;  magnus  in  aliiludinc  dilatati  per  grnli.^o 
plenitudinem  animi,  parvus  inler  angusiias  piicil:t- 
riii  uteri.  Prupiercamagnificat  anima  ttia  Duuiinum, 
quia  sui  abivrevialione  ita  inagnificat  nicruni  tiiiiiu. 
Iii  regisilaquemagnificenliam  tota  dilalalurMaria.di- 
lataiiir  spirilus,dilalatui  utcrus.  Spiritusgau  lioiiie* 
narrabili,  ulcrus  coiiccptu  incfTabiii.  Magniflcaterg» 
Dominum  cxsuUatione  devulx  meiitis,  qux  magnifl- 


(luiniis  Zacliarix.  CivUas  cst  hoiuiuuin  colleclio 
niimerosa  sub  una  lcge  vivenlinm.  ropnliim  hunc 
faciunl  rniionahiles  Mari.x  cogitaiioiies ,  sancl.ti 
virlutcs,  ordinalissim.T  actioncs  ,  quas  iii  ronfes- 
sione  laudis  divin?e  lex  ordinal  chariiatis.  Jiida 
qitippc  cou/^fssio  diciliir ;  Zacliarias,  memotDomini; 
donins  Zachari;c,  cst  pcclus  virginciim,  iuandalo- 
riitn  Dei  iiicmori;c  releutivum.  In  his  niontanis 
posiia  Dci  malcr,  dum  audii,  Elisabcih  prophei.-intc, 
quid  ftilurn  sit;  diiu)  cominemorat  qiiid  <le  Douiino, 
Angelo  nuniianie,  audieiii,  dum  eonscicutix  pu- 
riiaieiii  attendit,  dutn  cariicm  suain  ab  omni  cxlra- 
neam   corruptioiie   pcrpendit,    dum   se  loiam    iu 


suhlinie  agi  divinilus  conspicil,  jam  sxculo  allior,  ^  caturaDomino  in  puropondere  casti  v«nlris.  Utro- 


jam  omnem  crealuram  nierito  vilic,  prcrogativa 
6inguiarisgralix,iinmeiisitale  Knctiti.e  traiiscoudens, 
eaniicuin  novum  139  cantal  Doinino,  dictMis : 
t  Maguiricat  auinta  luea  Doininuin.  >  Maguificat 
auima  Marix  Doiniuinn,  qiiia  ct  ipsa  inngnificaiur 
a  Doiiiiiio :  nisi  cnim  prius  maguilicaielur  a  Do- 
iiiino,  uon  poterat  magiiificare  Doniinum  aniina 
Marix.  Magnificat  crgo  eum,  a  qiio  luagnificatur. 
Maghificat  noii  soiuni  taude  oris,  non  solum  saii- 
ctitate  ccrporis ,  sed  smguiaritaie  amoris.  Mulli 
ina|{iiiricanl  lingua,  sed  bfasphemanl  faclis,  perse- 
quiiiilur  siipcrbia  cordis  ,  de  (juibu.s  scripluin  esi : 
«  Confitcntur  ^e  iiosse  Deuin,  factis  auicm  nc^ant 
(Tit.  i).  >   l.sti    Non  magnificanl,  scd,  quantuni  in 


bique  portaiMaria  gaudium;ei  gaudium  quo  pcccati 
tristiti.!  aboletur,  muiidi  iuclus  dcpeliilur,  planciiis 
painalis  absolvitur,  coele^tis  Iicliiia  rcbl.iuraitir. 
Quid  crgo  .Marix  mens  iiisi  schola  virtutiiin,  sciU.i 
angeloruin,  eruditio  hoininnm  .  piscina  m  fiicor- 
dix,  rcspcclus  jiisiilix?  QiiiJ  uicriis  Virgitiis  iiiiii 
qua^dau)  suuiiui  Uo^is  cailic(!r;i  ,  uiiJe  cu:lc?lis 
SapieiiliJC  edicia  proponit,  exemila  virlutum  osicn- 
dit,  uiundi  sapiciiti:im  faliiam  reddii  ?  Ilabcus 
pioinde  Maria  penos  se  gauilium  angeloruui  et 
hominum:  <  Magiuriral,  aii,  aninia  nica  Domiuiiin, 
el  exstittavit  spiriltis  nious  in  Dco  saliilari  ineu 
{Luc.  i).  >  142  Alteiide  qiiid  ilcAl.  Aiiiina  ojus 
inagnificat    Doininiim^    spiriUis    cxsullat     in   Deu. 


eis  cst,  minorificanl   iionien  Domini.  Ili  sunt,  qui- d  Maguificat  Dominnm    laud;aio    M.iri;e,    magnifical 


bus  .\poslolus  :  i  Blasphematur  pcr  vos,  iiiquit, 
nonieii  bonum  inicr  gciiles  {liom.  ii).  >  At  iii  .Mana 
iDagnincal  liiigua,  magiiincat  vila,  magiiilicat  niiiiMa 
DdDiiiHiin.  Liiigua  ,  m;'gMificcnlia  divinx  sancliUi- 
lis,  glorix  iaudibiis  eloquendo.  Vita  camdeni  glo  ■ 
riain  operibus  promerendo.  Anima  siugulariier  di- 
iig.-;udo  ,  coutemplationis  voiatibus  altingcndo, 
ineote  ci  vcnlr^  incomprchcnsibiiem  magnificcn- 
li.ini  compreheiidendo.  Magnificante  Domiiio  Ma- 
riaiii  ,  aiiii:ia(|uc  Marix  magnificante  Duminuiii, 
140  ^onuli  vox  Mari;e.  Sed  vox  Virginis  iii  vir- 
tuie,  vox  Vir;;inis  iii  magnifjccntia  {Psal.  xxviii). 
<  Magiiificjt  auima  >nca  Doiniiuini.  >  Mirum  vahle 
tist   qiiod  se  iiiagnificarc  Doiniiiitm   dical,  cum  in 


Mariam  spiritus  ejus  eisullatio;  Spirilus  Dci  lauili-- 
cat  spiritum  Marix  ;  Spirilus  Dei  Spirilus  sancius 
«;st,  Spiiitus  saiictus  ulcuu)  iiivisibile  est.  T.into 
igittir  vciius,  taiilo  gluriosius  exsultat  Maria, 
qiiaiilo(27)  prx  cunclis  mulieribus  difTereutius  csi 
olco  invisihili  uncla.  Alioquin  quoinodo  Chrisiiis 
de  Yirgiiic  nasicretur,  nisi  Virgo  coelesti  olco  siit- 
giilarilcr  uiigerelur?  Virgo  quippc  prudeulissima 
olcum  in  iampade  habuil  {Madh.  xxv),  ciiin  graliic 
plenitudinem  iii  spiriius  puritattt  suscrpil.  Quide»l. 
ob&ecro,  qnud  iii  Deospiritus  Marix  exsultavit,nisi 
quud  olcum  Ixiilix  exhiiarans  inicrioris  honiinis 
cjus  facieiii,  iii  lanipadc  Virginis  abundavil?  Lain- 
pus  saiie  cst  iuciinis  vas  vitrcuin,  desuper  latuin  jicr 


749  FRACMEN 

iinlcijam,  (ItMirsiiin  «Irichiin  per  forinain,  friiijil'' 
^ier  nnlurain.  H.rc  esl  viia  M;»ri;T;,  «;a»!csli  iiT;«(iii«t;i 
fulgorc,  plena  olc  •  iiiiscriri>rili;c,  pcrspiou^  imri- 
l;ilo,  diari(a«c  siipfriiis  dil;i(;ila,  |)auj)crl;ilc  spriUis 
tiiferiiis  disiricia,  fDrlis  iii  scxii  kMiiiiieo,  qui  (r;»t,'iiis 
rsl  ii;iliira.  E<<:c  143 '''''^^'^  ^^P'<^"^'''*""*  Viigiiiis 
4;uiiH;ii!eni,  l)n!x*s  cl  iii  l.iinpailc  olciiui.  Vis  cliain 
^'iii^Meiti  fllco  rniTiiin,  iii  ferro  scii  |mjiii  ,  iti  sciipo 
ignem  ftccensuin?  FeiMiin,  Cbl  liiiraiis  el  pcniiiraiis 
«iciitis  limni!il;is  ;  scirpiis,  csl  maiisiie  a  cl  siiie 
MOdo  pcccali  virgiiiiias.  Nc  ii;iliir  qiiaeras  iiocluin 
in  scirpo.  Alioqiiiii  hi  iii  Maria  notiuin  crimiiiis 
saliis  Itoiniiiuin  invciiissct,  qiioniodo  iii  ea  cl  pcr 
eain  ,  tiodos.nii  pcrplc\ila(ciu  niumlani  criniiiiis 
ahsolvisscl?  Ic;iiis  in  scirpo,  csl  Dcitas  in  Viiginis 
iitcro 

Consiiinitur  quidem  visitiiiis  scirpiis  iil)  i^'iic,  ncc 
tauiCM  vioblnr  virginilas  ali  iulegrilalis  Aiic^ore. 
Laiiipas  igilur  Mari;c  iiifrangibilis,  oleuiii  iiidcli- 
ciens,  scirpus  iiiconsuinplibilis,  ignis  iiicxstingui- 
Lilis.  Mjraiiir  Moyscs  in  dcserto  riibuiu  ardorc  et 
ttonconiburi(£?:ro</.  iii);niirarc  la  iii  virgi;ic;claiii- 
paiiis  olco  scirpuin  nullalcnus  ab  igne  consiinii.Ignc 
adliibilOi  pcrscvcral  iiilcj^er  scirpu^;  qiiia.Dcuin  cl 
liontineni  concipienlc  Maria,  iliibaium  rcinanet  vir- 
giueuincorpus.ldcirco  CKSullat  Mari.c  spirilus,  quia, 
snpcralninilanie  in  ea  olco  Ixtiiiar,  supcrvenicjue 
Jii  ea  Spirilu  sancio,  sinc  consuinplione  acccndiiur 
ejus  scirpus,  144  ^*'"^  corruplioae  virginiias  fe- 
<-uiiOalur.  idcirco  exsiillal.  Ubi  exsullal?  In  Dco 
Salutari  suo,  noii  in  rebus  pcssiinis. 

Noia,  quia  exsuJlatio  alia  luiindi,  alia  Dei.  Exsul- 
tatio  inundi  in  iribus  cxistil:  in  corporis  incolu- 
fiiitate,  in  reruin  prospcrilate,  in  tnalili»  impuni- 
laie.  Exsullatio  hxc,  nou  esl  ex  iiilimis,  .sed  furis 
in  rebus  pessiinis;  corporis  lixc  esl  cxsultatio,  iioii 
siMiilus;  idco  foris  est  et  de  c\lerioribus,non  iniiis, 
(l«  spiritualibus.  Non  est  spirilus  iu  Deo  salutari, 
sed  iii  dcsiderio  s:ccuiari.  Cxieriiin  ,  «  oinnis  gloria 
filide  Kcgis  ab  iiilus  (Psal.  xi.iv)  >  est.  <  Exsiiiial, 
inqiiil ,  spiritiis  niciis  iii  Deo  s;)luiari  inco.  > 
lii  iribus  niaxinic  Maiix  cxsullalio  pcrpendiltir : 
quia  de  ancillu  ellicilur  inuiidi  rcgin.> ,  dc  pauper- 
cula  Dei  iiialer  cl  filia ,  de  ntipla  Virgo  puerpera. 
Mctire,  si  pules,  qiianluin  exsultatioiiis  lixc  iria 
considerata  Mari.c  conrerant.  Sed  ipsa  iicel  iionorc 
prxemiiical  angelis  ,  licci  iniineiisum  iiluin  , 
et  aUiiigcnten)  a  rinc  usque  ad  fiiiein  rortiler^Sri;). 
VII )  pcncs  se  habeut,  lamen  qiiunia  sit  spi- 
ritiis  cjiis  exsultalio  nteliri  nun  pulcsl.  Exsulial 
crgo,  elsi  exsiillaiiouis  sux  niodura  non  pruferat. 
«  Qiiia  respcxit  luimiiilalcin ,  iiiquil  ,  aiicilliu 
145  ^"-^  (Luc.  i.)  >  Ecce  qiiaiila  Marix  liumiii 
tas  Noii  ail  spoiis;r;  sii;k  virgiiiitatein,  iioti  saiKli- 
lalcm  nialris  suaj.  scd  «  icspcxil,  inqiiil.  buinilila- 
tcni  ancilla;  sux.  »  0  respccluinsirali.i',  qiicm  non 
iii&i  biiinilcs  proiiiorentur  I  0  gralain  iHiniilituieni 
Maria;,  qiiain  angelorum  eliani  siibliiniius  adinira- 
turl  0  prciiosissiinaiu  virginitulem,  qtuc  humilila- 


T\  j1AIUAN.\.  750 

A  lis  ntciilo  partu  divi,;o  Icmiulalur  1  Slerili»  cssei 
virgiiiitas,  si  liiiinililas  defiiissel.  ISunc  .luteni  vir- 
^iiiilali  liiiniililas  fecuiuiilatcin  triijiiit  :  fccun- 
data  virgiiiit;is  liiiinilitalcm  cx;;Uat  ctestoilit ;  (|iiia 
i  qiii  se  liiiinilial  cxullabilnr  {Litc.  xiv).»  — «  Respc- 
\il,  ait,  hiitiiiliiai^^iti  aiicillje  su^e ;  t  el  jiistc  qiii- 
ileni  :  VciiMs  iniipjic  oricns  de  lcira  virgiiicx  car- 
iiis,  rcspecluin  nicrnit  jiisiiliic  de  coelo  prospi- 
cieiilis.  <  Vei  itas  dc  tcrra  orta  esi,  et  jnsliua  (1« 
coelo  prospexil  {Psal.  lxxxiv).  »  Veril;is  dc  terr.i 
oricn.s  csl  vcrax  et  vircii-  viii^itiiias.qiiam  «,icut  non 
f.  Isavil  iitlcritis  coiificnfiiis  «itiii.is,  non  corrtinipil 
cxlerinsiibido  carnis. 

Uespexll  crgo  Doininus,  d  ilcscehdit  in  liorlum 
sntim,  iiude  spirabal    l.yssopns    liiintilitalis,  vern;t- 

B  bat  liliuin  casiii.ilis,  et  in  iiie<iio  rosa  fragrabat 
ainoris.  Jpse  rcspccliis  dc.<.cciisiis  fuil.  Ex  boc 
146  wspcctu,  ex  l»oc  dcscensu,  lauia  Dei  luaier 
csl  gratia  cuniulala  ,  iii  verc  bea*  ficaUiHi  supcr 
oinnc&,  beatain  dicaul  oiiihcs  gencr;itioncs  (Liic.  i); 
ubiqiie  prxdicaiur  M;wia'  glori.i,  nbi  jue  excoilcntia 
M.irix'  atlolliliir  ;  cujus  iijcnioiia  uil  csi  dulcius, 
gralia  nii  saliibiiiis,  pictate  nil  cfiicadus,  p.itioci- 
itio  iiil  tiKiusiHvenitiir.  fpsa  est  portu  caili,  portiis 
ii:iufrag4i,  liorlus  paradisi,  baculus,  qiio  innndus 
dclvilis  Siistenlalur,  virga  qua  corripiiur  ii.iqiiiias 
orbis  (28),  columba  in  qua  mnnci  Spiriius  sancius 
ad  einundaiioncm  impiewiis.  Columba,  lii(|uam, 
csl,  cujus  siinplicilatis  ;mlidolo,  veiienati  scrpenlis 
delcgilur  asliilia  muUiformis.  liiijus  pennas  coluin- 

C  bx  sibi  dari  posccb;K  qiii  sticpilus  muiidanos  fasli- 
diens,  secrelae  cujusdain  soliiut.inis  spiiiliialcin  re- 
quicm  siiiebal,  dicens  :  «  Quis  d.ibil  inibi  pci.nas 
«icul  columbtp,  el  volabn,  ct  rcquicsrani?  {Ihal. 
tiv).  yiiid  esl  «  requicscain,  »  nisi  dormiain?  ubi 
donniam,  iiisit  iiiter  mcdius  cleios?  »{Psnt.  lxvii.) 
iiiler  medlos  cnim  cleros  scntitur  rclri;^eiiiiin,  qiio<l 
praistant«penn«colutnb3c,»ctpcnn;i;bniuscolumbai 
suiit  «  deargenlaiac,  ct  postcrioia  cjiis  in  pallore 
auri  {ibidj.  »  Qiiiil  supcr  Ininc  locuni  diversi  doclo- 
res  dixcrini,  legisiis,  ut  arbilror;  aut  si  I47  uou 
lcgislis,  scriiiamini  Scripluras,  ct  lcgilc.  beil  cl 
audiie  eiiain,  ui  peii.slis,  mti  qood  loquar  cx  ine, 
sed  quid  lt>quulur   in    me    Domiiius  Dcus    {Psal. 

P  Lxxxiv),  sine  qiionibil  possumus  f.ucre (70««.  iiv). 
Pennae  iiiijus  columl);B  duae  suitt,  scilicel  hiiinililas 
et  virginilas.  Dearcenlala;  sunl,  diviiio  eloqiiioinsi- 
gnilje.  Argenluin  cniin  tlDquinni  Dei  csi.  tioqiiium 
Dci  Vcrbuiir  Dei,  Verbum  Uei  Filius  Dei.  Qiiid  csl 
igitur  argenltiin  iii  colmnbcc  peniiis,  nisi  Kiliiis  Dei 
in  Muria  pcr  prxsetiliain  carnis?  Ilis  pennis  ieves 
el  cxpediti  volanl  aii  tcelum,  bis  inale  deorsnni 
xsUianlibus  refrigcrii  paraliir  uiiibraculum.  <  Po- 
slcriora  dorsi  ejus  in  p;illore  anri.  1  Ecce  Maria 
lios  pnciiessil  ad  gloriam,  pr;i'ccdeiitcin  scqucnles, 
quid  de  pr;ccc(lciile  nisi  dor.>um  videiniis?  Tosto- 
riora  dorsi  ejn.s  nos  sumus,  qiiicuuqiie  posl  dorsniii 
cjus  rclicti,  alii|iiaieniis  iinituri  conamiir.  F.iciC'-;) 
fjns  in  mciiiis,  tkrsam  iiiiclli^c   in  cxemplis.  lila 


751 


ADAMI  ABBATiS  Pi:RSEM;€ 


75« 


pnpnii:)'!!,  isla  noMs  reliqnit,  nt  aJ  hnmilitaiis  vir-  A  ^na :  i  In  pacc  in  idipsnm,  ait ,  Jorinam  cl  minies- 


liilem  el  nimttliliam  caslilatis  inroinieniur.  Pusie- 
riora  lixc  iii  pallore  atiri  siinl.  Per  annini,  qno 
niiiiiini  rn  inelallis  pretiosins  esl,  dekignalnr  Marise 
Tirgiiiilas,  q»n  nitiil  148  Pi^^i  I><^nm  cst  excellenlius. 
Anriini  lioc  liabelsplciiJorem,  liabel  el  pallorcm: 
fpleiulorcm  in  reriiaie  naiur»,  pailorem  in  mnla- 
Mli  SHiH;rfiiie  massae  :  splendorem  ergonaliinliter, 
p.illorcm  acciWentaliter.  Splendor  anri  esl  caslitas 
incorrnpla  ,  pnllor  cst  castitas  post  lapstim  pcr 
fonlineiitiam  reformati.  Uirumqae  est  in  auro 
M;«ri:r,  el  splciulor  et  pallor,  quia  adliacremlo  ci, 
nlii  permaneiil  in  intcgtilate  corporis,  alii  «am  de 
l<)iig«  se<|uenles,  ctsi  florem  perdidcrinl  virginila- 
tis,  castilatis  tamen  amore  vincunl  in  se  Inxuriam 
carnis.  Qiiid  igilnr?  Si  virginilalem  perdidimus, 
idrirco  nfqiiaqnam  aJ  Virgiiiem,  vel  ad  Virginis 
filium  periinemns?Ne  desperes.  Nam  i  posforiora 
^orsi  cjus  »   stiiit  <  in  pallore  auri.  » 

Jl^iiiulare  coDtinendo,  pcr  pallorem  casiiiatis, 
splcndorem  aurcac  virginilatis,  et  sic  perlinehis  ad 
postcriora  dorsi,  i|iisr  sunt  in  pallore  anri.  Qunm 
ptilclira  coinmba  bspc,  ci  qnam  dives  !  Dcargenlata 
eslin  pcnnis,  in  posterioribusdcaurata.lnpennisso- 
nalargentun>eiIncei,indersosplendeiaurHmetpat- 
lct.  Lux  argenii  rerertur  ad  gMliam.sonusad  dociri- 
nam,14S*l'lc"tl<>''  ^"•"i  "•'  sapieiiii  »m,p:illorad  pa- 
tienliam;pallor,qiiiesl  iiidicium  vuUiis  alDicli,  desi- 
gnat  paiicntiam   iii  adversis  exliibitam  ex  nmorc 


cam  (Psnl,  iv).»  Unde  elam  scqn:iccs  tiabcre  volcns 
el  socios  sux  dormitionis:  t  Si  durmiaii^,  ait,inler 
niedioi  clcros  pennx  colunibjc  dcargcnlaiai ,  ct 
posteriora  dor^i  ejiis  in  pallorc  auri.  »  Mcdium  c!e- 
rorum,  ubi  dormieiidum  eil, « bariias  dici  poiesl, 
pcr  quam  in  auinio  mundi  cupidilas  luniultuosa  so- 
pilur,  el  «cternse  baeredilaiis  quieium  desidcrinm 
exciialur.  Vis  videre  medium  clerorum  ?  Mcdiarricein 
inluere  Mariam.  Ipsa  media  est  inier  coeluni  el 
lerram ,  mcdia  et  niedialrix  iiiier  Deum  et  Itomi- 
neoi.  Mediam  iniclligamus  151  P<^''  con.tesconsio- 
nis  clcmcniiam,  qux  lanium  supra  coelos  elevaia 
est  pcr  gloriani.  Iii  ipsa  i^'iiur  quiescendum  csl, 
quia  snper  ipsam  rcqnicsi-itSpiriius  alinus,  ^inc  quo 
oinnis  spiritus  iiiqni  tus. 

FRAGMENTUM  IV. 

El  quid  dicil  Mediatoris  Spiritns  in  Prophiti? 
<  Non  babitabii,  inqnil,  in  medio  domns  niea;.  qui 
Tacil  supcrbiam  {P»al.  c).  »  Douius  Medialori^  csl 
Ecclesia,  hu;us  doinus  meilium  cst,  aul  Hediatoris 
milcr  mcdialrix  Mari;>,  aul  veriias  angnli  ncscia, 
aal  virlus  mcdix  cbaritals.  Noii  igilur  ad  media  ri- 
cem  periiiiei,  non  in  verilaie  ambulai,  non  in  cba- 
rilalc  babital  <  qui  ra<  il  supcibiain,  »  quain  boiiis 
inimicam  communibus,  el  privat^c  glo  ijc  cupidani 
sanstorum  coinmuiiio  non  adiiii:lil.  Cum  erg  i  Rck 
virliilum  jure  nomcn  Mcdi.iloris  oltincal,  ipsaqiie 
regina   virinlum  Maria  sc  cxhiliC.it    medialricem 


Dei.  ErRO  cl  erati»  pleniludo,  el  doi'lrina;  reciiludo />  ,  •.      •    j  i    •    .•  •..•», 

»        o  P  ,  .       ,,    .      C  bominuin ,  nierilo   judex    ecclesiasticiis  virtuiibafi 

sunl  iii  peniiis  columl>x,iJ  esl  in  virtulibus  Marae; 


futgor  coclcsris  sapiciitiae  ei  pallor  paiientiae  sunl 
iii  dorso  columbx,  boc  est  iii  exicrno  actionis  vir- 
ginc.r.  Sed  quarc  in  dorso  aurum?  Ul  seqnenUlos, 
il  dorsum  soltim  intuenlihus  auriim  oslondatur  in 
«!orso.  Qiiid  auro  concupiscibilius?  Qiiid  iii  {rracce- 
dcnii  dorao  conspicabilius?  Qui  igitur  aiirum  in 
«lorso  portal,  seclatores  ei  ainuiialorcs  babcrc  dcsi- 
derai.  iEiiiiildre  ergo  cliarismata  «icliora  (/  Cor. 
xii).  Doiium  csi  argeniuin,  scd  auruin  mullo  metius. 
Bona  csl  doctrina,  s^^d  louge  melicr  sapieniia. 
Doclritia  cnim  sinc  sapieiiiia  esl  scienlia  itiflans 
sapientia  est  charitas  xdificans  (/ Cor.  viir).  Sed 
ad  bxc  quis  idoiieus?  Cui,  inquam.,  daium  est  pcn- 


operara  darc  debei,  cl  per  moderamcn  discreiionis 
satagere,  nc  quis  nimis  152  ^'•>'c\-\i  vet  Io«iualur. 
F^n  enim  Trustra  in  incdio  duoruin  animalium  co- 
gnoscitur  Verbi  incarnali  inranlia. 

FRAGMENTUM  V. 

Adeo  esi  formidolosa  buuiiliias  ut  nunqnain  «le 
hUiTiilis  consciciili:e  diversorio  progred.  lulnni  puiet. 
Ibi  steltam  marisMariani  tiberccogilal,  ibi  feliciler 
assisl  I  parlui  Virginis,  ibi  beatre  illi  infaiilix  de« 
lectabililer  adjocaiur ,  ibi  se  totum  Verbi  coaptal 
cunabutis,  morum  innocenlia  fetici  colluJit  infanlix, 
clincordis  jtibilo  piis  rngil  bus  combalbulil.  Prelio- 
sissimis  habel  pro  sericis  illis  adornnri  pannicuii-i. 


nas  bas  iniueri  ei  Iioc  aurum  xnmlari?  Gui  cOiiccs-  D  quibus  obvolvitur  Verbum  iiirans.  Deinceps  aJ  di- 


siim  €sl  dorinire  iuter  roedios  cleros?  Grj>,cae  locu- 
lioiiis  usus  csl.  <  Inier  medios  cJeros  »  dicnnt  pro 
hoc  ui  dical  Laiinus,  in  medi«  clerorum.  Cleros 
$ort  diciiiir,  sors  bxredilas  150  M*P^"'**"'*  ^"^ 
suni  sorieSfdux  sunt  hxreditales  fdiomm  honiinum: 
iina  quam  habeni  ex  eo  quod  sunl  filii  Dei,  altera 
quam  habenl  cx  eo  qnod  sunl  filti  homiiium  ;  illa 
ca^testis,  isla  est  lerrena  ;  ilia  aninix,isia  coiporis; 
ilia  rulura,  isla  prxsens;  iila  dcbel  essc  in  dcside- 
rio,  hxc  in  usu  necessario.  Qtii  igitur  requiescit 
inler  ulrumque,  inrerioris  slrepitum  Tugiens,  supe- 
lioris  quietem  appeicns,  sic  donnictido  vidcl  spe- 
( iosani  gictU  coIuml)am,  asccndcnlcm  desupcr  rivos 
aquarum.  Unde  elDaviJ  videns  rcqiiiem  quoJ  cssel 


vinum  illuJ  pectoris  sacrosancti  sacrarium  lota 
aviditate  se  convehil,  et,  quantum  vacat,  pl.na  de 
ccelo  «bera  siigit. Tatibus  inieriin  nuirimeniis  lenera 
deliciatur  inranlia,  ut,  cuin  in  virum  perreclum  ve- 
nerii,  proveciiorique  xiate  proreceril,  portare  et 
pcragere  ncgolium  crucis  possii.  Granditim  saiic 
lioc  opus  csl,  quos  xias  virlutis  provectior,  153 
cxorcilalos  pro  consueliidine  sciisiis  habens,  de 
sapicnlije  siiidiis  imbarbavit.  Mcciimopiime  agilur, 
(29)  si  intcr  colieclaneos  suos  me  Jesus  meuscon- 
numerct;  si  sustcpio  inteiduir.  ad  iiiatris  ubera  sux 
detiiiilibnis  sortiitiunculas  parUatur.  Ad  iiocquippc 
Palris  Vcrbum  vilx  panis  coniniiniii  votoil  in  iacle 
caniis,  ui  qui,  in  rurma  Dci,  cibus  crai  solidusau- 


7S3                                                           MARIALE.  —  mXA..  754 

geloruin,  per  abbievialioiteii!  cariiis  eiiiianiiel  se  A  arcipimiis  qnoiliiobisiioncntireratparUisttiiis.Noslra 

tn  sorbitiiiiioulaiii  parvnloiuin.  csl  Virgo,  noslra  siiiil  Virgiiiis\isci'ra,no:>leresl  Vir* 

FRAGMCNTUM  Vl.  g*"*^  paritis,  noslra  sunl  qu;e  (veiies  iltiun  de  cffilk»- 

Si  diMuin  visiim  fiierit  ilineris  arrcpli  proposi-  sliliis  aciiOnlur  (31).Pcr!culos«mc8t  ergo  a<J  ptuj* 

luii»,  ad  iiostr.e  Vlrgiuis  conroijiinus  aiixitiuin,  quia,  ciiiiii  :ili  ilhuiiscedere,  apud  quain  nostr»  suavitatis 

ciii  se  niisericonlissinia  illa  iu  auxili;ilriceiii  proe-  156  ^*"''^'^  rcponuniur,  divili.ne  salutis,  sapientia 

feiierii,  iii  ornni  iribu'aiiouc  ei  aiigitstia  forlis  eiit.  cl  scientia,  pcnes  Viigiiicm  iiostris  usibus  reser- 

Cniidorcin  llliosae  cjiis  innoceniia  Irahaums  iii  nos  vantur.  ia  partu  nimiriim  Virginis  ibesauri  sapien- 

l>cr  mnndiiiain  coiiscieuli.t,  ncc    dcsit    noljs  ctini  (ix  ct  scicnti^  ad  locnptolationeiu  paiipeiuin   abs- 

pudicitia  carnis  instaniia  fecundi  operis,  quo  nono-  conduntur  (Cotoss.  it).  <  Proptcr  misertam  inopuui 

rolur  fecunditas    virginaliii.   Ad   nostrx   siquideni  ei  gcp.iiiuiu  p»uperum  {P$al.  xi),  >  venit  dc  corde 

Virginis  parluin  totuiD  dcbeinus  habere  respeciuin.  raiiis  Cbristiis  in  cor  Virginis,  ct  in  Virginis  uiero 

Et  si  veri  esse  X%^  novilil»  el    vere  innovari  vo-  pauperum  gazopbylacium  coliocavit.  Iiide  pauperei 

iumus,  novi  parlus  giatix  plcuis  desideriis  iiitenda-  spirilu  locupletati  sunl,  qtios  muudi  superbia,  vaiii- 

•nus.  Sicut  ^uim  per  ipsam  iustiflcalionis  graiiam  tate  et  mcndacio  non   ditavii.     <  Fiiii  liomiuunt, 

fxissumus  oLliitere.gic,  ipsa  duce,  ad  gioriani  poie-  usqucquo  gravi  corde  {Psat.  iv),  i  a  coriie  Virginis 

r.iinus  pervcnirc,  ipso  (raciktuuie,  qui  ex  ipsa  uatus  elungatis?    <  Diquid  diligitis  vanilatem,  et  quxrilis 

e^l  Jesus  Ctiristiis  Domiiius  itnsicr.  mendaciuui    {ibui.),  t  tum   tiiira    noslrx    Virginis 

FHACMBMliM  V-il.  uicrum  <  miriflcavti  Domiiius  sancium  suuiii?(/£t^.) 

Quati  oliva  speciout  m  campis  {Eccli.  sxiv).  Si  Cur  non  properalis  ad  oleuin?  Yeslruin  est  qufl<J 

Virginoni    nosiratn  olivatu   dixerimtis,  erit  oleum  bic  ngitiir,  miUa  cmm  r»iioiie  dives  oiuiiiuin  Dcus 

pariuseJHs(50).  Virgosaneooslra  est  <oliva  speciosa  p.iuper  fierci  uisi  ul  se  pauperibus  coapiaret.  Nulla 

in  canipis.i  quia  gralia  ejus,  ei  iiiisericordia  omni-  ratioiie  olivam  fructireram  in  campisponcrct,  nisi  ut 

bns  esl  coiniuunis.  In  caitipis  pOiita  floieui  campi  inisericordiatn  Virginiscommunenioninibus  cxliilic- 

^rotulit.  cx  cajus  atnflenitaie  pulcberrima  canipe-  let.  Uincestqiiod  nonreeibusinpalalii6,nondivilibus 

Stria  sibi  buntana^  lurpiiiidinis  uudilas  procuravjt  inurbibussuimysleriibujus  raiioprimoinnoluit.sed 

Campesiria  sunt  perizomala   velamenta  turpilitdi»  pastoribus,qoiiii)  campiser.ini, quisupragregumsuo- 

uis,  qiix  de  flore  is(o  sibi  consuunt,  quicunque  per  ruin  1$7  custodiam  vigibbaul  (L»c.  ii).  0  sal- 

fiuem  et  amoreni  virginei  partus  criiiiiouu)  Terecuitx  vantis  beiiigniiast  o  nasceiitis  miiieratio!  o  purilas 

da  deponoul.  Cst  eiiara  <  speciosa  iu  campis,  i  quia  r  et  pietas  paricntis!  o  utinaiu  esscm    da  parvulis, 

Ecclesiarum  pulcbritudo  spccialis.  Specioss  tiuippc  quibus  ha;c  revelata  ei  acia  sunt,  ut   philosopbari 

facta  esl,  et  snavis  ex  qua  <  speciosus  forma  prae  intcriin  de  aliis  non  libetet !  Quid  dulciiis  qiiani 

liiiis  155  Itominutn  {Psal.  xliv)  >  nascitur  sanci]»  Vcrbi  iaesse  cunabitlis,  quam  iu   diveisorio  Christi 

suavitas  unctionis.  Cbrisii  Ecctesix  campi  congrue  feiiaiuin    et    liberuni  esse ,  el  lnfanti:e  colludero 

4ici  possnni,qiios  disciplinaecoelestis  aratrum  colit,  tain  feiiri?  Ignosciie,  quxso,   ignosciie    pucro,  si 

«loctrina  Ev.ingelii  serit,  justtiix  exsecutio  fertiles  ubera  de  co»lo  plena  non  dcserit,  si  sa<Tosaiictunt 

reddil.,  in   bis  campis  est  oliva  fructifera,  maier  pcctoris  virginalis  sacrariuin   non  dimitiit.  Ad  iii- 

titisericordix  Virgo  Maria.  De  oliva   profluit  pin-  coniaminata  Testigia  Virgiiiis   piscina   posiia  est 

gHcdo  olei.fiindil  gratixpleiiituditiein,niisericordiae  pielatis,  iibi  pueri  balneauiur.  Nosiis   xtalcui   bu- 

yttctioMcm  profert  inatcr  Christi.  Quam  ju(  uiidiim,  jiismodt   frequciuiori    lavacro   indigere  ,  facilliintt 

quani  »iave  csi  ilU  cohaircre,   qu.iin  saUitiferuia  sorUcs  conlrahit,  et  opus  est  ut  maierna  solliciiu« 

inira  puerpero;  diversorium  remorari!  Si    infiruuis  dine  consiictiori  balneo  diluaiilur.  Proiiide  a  cou- 

es»  de  diveisorio  illo  abundantcr   piolluit  oleum  lubernio  sacrx  Virginis  longe  piocedcre  lutum  non 

iorirmoruni.  Si  sanus  cs,  et  de  testimonio  conscien-  arbitror.  Quis  eniro  mihi  provideret  in    lalibus,  si' 

li«  aritilel  tibi  jnstitiae  sanitas,  oleum  bctilix  sus-  ^  iiidnlgcntissimx  inairis  niisericordiain  elongnreinT 

cipisex  Maria.  Spceies  iiiorum,  operum  decor,  me-  Teiiebo  illam,  noii  discedam  ab  illa,  quia  si  uiise' 

ritorum  glori:i,  toium  de  graiia  Marix  suscipitiir,  ricordix  cjus  soUicitudo    dcfuerit ,   fjcile    fccero 

coin  aniatur.  Cum   enim  plena  sit  graiije  ei  tota  aboriivuni. 
inisericordije  dt-liciis  aifluens,  nibil  graiix  omnjno 


15«  NOTiE  AD  MARIALE. 


AO  SERMONEM  1.  ntiUlef  cliam  ct  m.ignnanimarum  boiio,  niiuc  prl- 

Sernioneiii  hunc  enumeravi  eiiain  in  bibliotkeca  nium  prodiens  periegetur. 
Mariaiia   parte  i,  dum  de  Adanto  Persenix  abbaie,  (S)  Esredieiur  Virga  derailtce  Jfssc.  Iluiic  Is^ii.-^ 

pjusifue   Marianis  lucubralionibus  agcreni ;  et  cum  locuin    ad    Mariain    Deiparain    virgitteni    spe<:i:ire 

ad   beatissim;».   et   iminaculalx   virgiuis   Deiparx  159aniriii:iiit  Ti-rluili^iiiiis  iii  lili.  Oecanie  Clirisii, 

laiidis  ac  cuUus  proinotioncm  uou  paruni  condiic:it,  cl  lib.  iv  advcrsus  Mariior.em  ;  S.Gicgorius  Thau* 


.o» 


AHAMI  AlinATiS  nf:RSE.M.€ 


75S 


ni^iurgus.oral.ll,  iii  Anii.  B.  Virg.;  S.  Amlirosiii<«,  A  qutetublimem  protulit  ffaelnm,  Dei  tiJelicet  FHium  ■ 

AmeojRiis  L:\iisnnnonsis,   liwinil.  1    ct    8  De  k<u<l 


II)  lil)  Ocl)ci»e(lici.  palriarcli..cn|».  4,  eiinlibro  f>e 
inslil.  virg.,  r.ip.  9;  S.  Aii>!iisliniis,  spnn.  3  de 
Tcniporo,  ci  lil).  iir  Desymboloni»  caiocliiiin..  tap. 
ir  ;  S.  Joan.  Chrysosl.,  in  psal.  xxii,  lioniil.  Ufi;  S. 
Leo  |K»pa,  serm.  4  ileNaiiv.  Doniini;  S.  Ephrom 
Syrus,  in  oral.  ile  Land.  Virg.,  S.  nieronymiis,  in 
c:ip.  XI  Isaioe,  ci  in  episiol.i  a<l  Kiisloc  liinm  dc 
Ciisiodia  virg.;  S.  Gregorrns  Mierniis  in  lili.  I  Reg., 
<;ip.  i;  S.  Germaiins  Coi>slaitiinopolieamis  orni.  in 
Nai.nlem  Deiparuc;  Cosm:is  llierosolymiianns,  liym- 
110  \  \n  Tlieogori.im ;  Oamascenus,  oral.  I  ei  2  de 
Naliv.  n.  Virg  ;  Ciirysinpiis,  iii  oral.  de  Deiparn; 
Kiisobius  Rdisseiuis  lioniil.  in  fesio  Visit.  B.  V.; 
P.inlus  Diaconiis,  serm.  2  ile  B.  Virp:iiie  :  Anibro- 
sins  Anslierlus  ,  hoiiiil.  in  Tcslo  Fnriiicaiionis; 
Ccorgins  Nicoiiicdi«'nsis,  oral.  de  PraRsenl.I)cipar:e; 
Idiol.i,  in  Conteiiiplatioiie  B.  V.;  Isidonis  Hispalcn. 
Iii  Com.  super  Iib.  Ninn.,  cap.  xv,  el   in  Allesioriis 


Virg.  :  ArbuTcm  tnluiifernm  in  uiedio  paradixi  vlantm" 
tam,  cujus  fruclu  iudcficinici  rt  pariu  immortali  ece- 
ligenis  nlquc  terrigenis  cst  jncfit  epulntio  ,  conTinua 
exiullatio,  felix  el  tempiternn  1^2 '"«''""*>.' HnRO 
de  S.  Virloie,  serm.  47,  qiii  esi  «ie  Assiinipl.  B. 
M:iria^,  Arhoreni  Libani ,  (fuia  de  la-culo  iruuuti» 
cnrnii  originem  liabuit  et  ipsint  Libani,  id  est ,  s<r- 
cnli  alliludinem,  te  ad  alla  subriqent,  excessit,  cun- 
einm  muttdi  gloriam  tuarum  lublimilnte  viriulum 
inarslimnbiliter  Irantceiidendo  ;  S.  Ilruiio  Carllnisia- 
Diis,  vel  poiiiis  episcofMis  Sigiiinus-,  scrm.  de  As- 
siimpt.  B.  V.,  Arborgm  puleherrrmam  ,  CHJns  fru- 
ctum,  id  ett  Chriiluin  ,  iuseipere  debemus  in  infir- 
mitnlibtts  uostris  ,  cnjus  riumiuam  debeniuntbdrisci  , 
scd  nd  ipaam  semper  respicere ,  frnrinmqne  viw  et 
saluiis  ub  r.a  iji/raT^Te;  S.  Donavetitiir»  in  Speciil» 
B.  Virj^in^s.  cap.  5  ei  14,  Arborem  mngnnm,  <;k« 


Novi  Testamciili ;    S.    Ihleplioiisus,  serm.  G  de  As-  B  laic  ad  homines,  longe  ad  angelos,  alle  nd  Deum  suos 


snmpt.,  cl  in  lib.  viiDe  virginitaie  S.  Mari.-e,cap.  3; 
Joannes  Geomeira,  serni.  in  Annuni.  C.  V.;  Vigi- 
lins  Trideiitiiius,  iib.  ui  adversus  Eulycben:  Hys- 
«Ijyiis,  serm.  2.l(>  Laiid.  B.  Virg. ;  Venanlius  Koriu- 
iiaiiis,  elegia  in  Laud.  S.  Marix;  Cleullicrius  Tor- 
nacensis,  scrm.  in  restum  Aniiuni.;  S.  Anseliinis 
iii  tracl.  De  concep.  B.  Virg.;  S.  Briino  160 
(]irlh..  senn  I  dc  Laiidibus  Virg.;  BuperliiS  abbas, 
lib.  II  in  Is;iiam,  cip.  vi.,  lib.  i  in  Canl.,  lib.  il 
in  .M.iUh.,  ci  li!'.  xi  De  vicloria  Verbi  Dei,  cap.  8; 
B.  Petrifs  Dainianus,  scrin.  in  Anniinl.,  el  serm, 
in  Aiisnmpt.  B.  Virginis ;  Amedeus  Lausannensis, 
homil.  Sde  L.iud.  U.  V.;  S.  Bernaidus,  homil.  2  de 
Adveiilii,  boinil.  2  dc  Laud.  Virg.  super  Missut  esi, 
seini.  in  Sigiiuin  inagiiiim  2  in  dic  Penlecosles  ; 
Pelnis  Blesensis,  scrm,  1  in  Advenlii  Domini. 
Piiilippus  abbas,  Ub.  i  in  Caiil.,  cap.  i-6;  Honorius 
Augusl.,  it:    Sigillo  B.  Marije;  C:esarius   lleislcrba- 


ranios  exiendit ;  arborem  pulchrnm  foliis  oris ,  pul- 
chtiorern  in  floribut  cordis  ,  pulchnrrimnm  in  pul- 
cherrimo  (ruclu  venlris  ,  arborcmque  aliissimam  ,  si- 
mul  el  breviisimam  ,  nltitsimam  dignitaie  ,  brevissi- 
mam humiltlatt,  aliissimam  in  oculis  Domiiii,  brevis- 
tiniam  in  oculit  suis;  Absalon  ubb;is,  scrm.  3  dc 
Assuiiipl.  B.  V.,  Ariorem  ncftrnm  fruttilcmm ,  iu 
ciijus  rumis  fruclum  dulcem  copiosissiine  uMnts  iu- 
venire  posiuni,  nisi  forle  langueule  appeiiiu,  lawfuiim 
a'groii,  qum  suavin  sunl  «.'  dulcin  la&Uiliunl :  sic  enint 
plerumqne  sotel  accidere.  quod  palala  non  s.ino  pu'no 
sil  panis  ,  el  cegris  oculis  odiota  lux  esl ,  ^uw  pur.it 
eti  umabiits;  Alb.  Magiius.  iii  Poslillis  super  cap.  xi 
Luca;,  Arborem  viriuie  1^3  tirenlem,  planiaiam  se- 
cus  dccursus  aqnarum  ,  hfc  est  rivcs  uberrimos  do- 
norum  Spirilut  sancii ,  consolationum  ei  gratiarvm  ; 
qum  porlavit  fructum  depeudentem  a  sanctis  visieri- 
but,  tl   pendenli  a  visceribus  sacroinncii   sanguinit 


ceiisis,   iii   homilia   de  Visitalione  B.  Mariae,  ei    in  C  *"'> ''''  formaiionem,  et  nunimentum,  ei  augmentum. 


Piologo  iibri  De  miraailis  B.  V.;  Fulberlus  Cariio- 
lensis  iit  Ver^iculis  de  B.  V.;  Badiilpiuis  Ardens, 
liomil.  1  in  AiiRunl.,  el  homil.  i  in  Naliv.  B.  Ma- 
rije;  liiiiocentius  papa  iil,  in  Ciicoinio  dcbeaiissima 
virgiiic  .Maria ;  Albeitus  M:ignus  in  Bibiia  Marix 
in  Isaiani  propliciam,  et  in  Poslillis  super  cap.  x 
Luc-t;  S.  Tltoinas  A(|iiin.is,  senu.  i  iii  Anuunl. 
B.  Virg.;  S.  Buiiavcniiir.i  iit  Speculo  B.  Virg.,  cap. 
3,  el  iii  exposiiioiie  siiper  Satve ,  Hegina  ;  llugo 
dc  S.  Viclorc,  lib.  rv  Crud.  Tlieoi.,  miscell.  2, 
lil.  27;  lldgodcS.  Caio,  inoap.xi  Isa.;  S.  Anloni- 
iius  archiepiscopiis  tlorenl.  iii  Summa  llicol. 
parie  iii,  iil.  31,  c:ip.  3,  ci  4  p.  lil.  13,  cap.  3;Tri- 
ihe.iiius  abbas,  tib.  I  Dc  miruciilis  li.  \irginis  iii 
Ditielbach.,  cap.  iU;  Joaii.  Picus  C:irihiisianiis,  iib.  i 
in  Caiii.  canlic,  cap.  13,  B.  riioinas  a  Villa- 
nova,  concione  2  (ie  Naliv,  B.  V. ;  S.  Brigilla 
161'"  scrni.  dc  Cxccil.  B.  V.,  cap.  11  ;  Ricliardus 
a  S.  L.iiir.,  Iib.  v  D.;  laiid.  Virg.,  coi.  2{5l  ;  .M.iuri- 
lius  de  Villa  Probala  in  Coroiia  15.  Virg.,  seiin.  3; 
ei ,  iil  alios  OMiitl.iiii  ,  iiicliardiiS  S.  ViCloris  «]iii, 
dc  coinpar;ilioiie  .M  ui.e  ad  virgam  et  Chribii  ad  no- 
ictn,  in.^:giieiii  liacl:iliiiii  coiiipobuil.  liiiic  Lcclcsia 
Graica,  in  .Mciiati.s,  dic2i  .Marlii  .Mariain  vocat  Vir- 
«;  im  mijsticam  ,  quic  ijerniinavii  florein  diiinuni,  de 
rndict  Je&sc  palam  cxorluui.  tl  ibidcni,  dic,  23  Julii  : 
V irgam  prwfloridam,  1 1  umni  prwdicatione  mujorcm, 
uu(F  ex  se  uliitlit  fioreni  ,  qui  nunquam  marcescit. 

(2)  0  arborem  fructuoium.  Sul)  iiiciapliora  cliaiii 
arboris  Deiparaiu  laij.iani  S.  Cypriaiius,  vcl  aucior 
^cruiOMis  apud  ipsum  de  CliiisU  ^;il:viialc;  Liise- 
liiiis  Cmisseiius  iioinil.  in  loilo  Visil.  B.  V.;  Uiipcr- 
i.is  ablias,  lib.  ii  Commoiilarioruin  in  Leviiicuin; 
.1  S.  tplireiii  Syius  iii  liaci.  De  luargarila  preliosa, 
iilii  .Mariain  vutai,  Aibarem  wierni  l'uiris  ad  me- 
lioris  naiuiw  suscepnoncm  factam.  Bicbaidusi  cUani 
Siclorinus,  eNpnsiliune  iti  Cant.  cant.,  cap.  o'J, 
1  ■.liarauj  .ip;  I II.'.!  ,  Aibviein  ivb:niiem   ci   uijbiUin 


D 


tuccum  svbminitlravii ;  S.  Anioniusde  Padua.  serm, 
in  Dominica  in  Uamis  p.iliiiarum,  Arborem  pulcher- 
rimam,  cujut  fructus  fucranl  Itumilitas  et  paupertas  . 
quos  fructus  nobis  servare  debemus  ,  juxia  illud  Le- 
vitici  xxiii  :  «  Sumetis  vobis  fructut  urbvris  pulcher- 
rtuHC ;  >  dcnique  S.  Meihildis,  lib.  i  Gratije  spiri- 
lualis,  cap.  45,  Arborem  tuper  omnem  terrw  altitu- 
diuem,  ei  latitudinem  exlensam  ;  perspicvum  ut  spe- 
tuhtin  perlucidum  ,  folia  hnbentem  aurea  suavissi- 
mum  sonum  rcdden:ta,  in  cujus  summitate  flos  fuit 
d'elicic5tisimus  ,  qiii  lotum  orbem  conlexit ,  et  odore 
mirifio  respersit.  Millo,  brevilali  siudens,  S.  Ber- 
ii:irdiiiuiii  SeiteDScin,  scriii.  t  De  glorioso  iioiiiinc 
Mari:u;  Isidoruiii  Tbcssaloiiiceitseiii  iii  Mariali  a 
iioliis  cdiio ,  or.il.  4  do  Assiiinpi. ;  .S.  t^rigiuam  iii 
scrtu.  Aiigelico  ,  cap.  8;  Mauiiiiiiiii  de  Vilia  Pro- 
bala ,  iii  Corona  B.  Virg.,  serni.  1  cl  3;  Uicltai- 
duiii  de  S.  Laur..  lib.  .\ii  De  l.iud.  B.  V.  a  pag.  lUUl 
el  deinccps;  uituiiyinutti  iii  byiniio  Gixco  aptid  Bii- 
lcoiiciii,  p.ig.  12^;  al:os(jue  non  paucos  sub  arboris 
syiiibolo  Maiiani  Deiparam  virgiiieui  celebiantes. 

(:>)  llwc  csl  virija  Moijsi.  De  .Maria  Deipara  164^ 
proul  iii  .Moysi  viiga  iiiysiice  ligural:i,  prjeclare  oiii- 
iiiito  Lco  itiiperatoi  in  Alariali  a  iiobis  cdiiu,  orat.  3; 
lliiiicilus  alibus  ,  lib.  l  Coiiitneiilaliuniiiii  in  Canl. 
caiil.;  Alisalon  abbas,  scrin  1  in  Aniiunt.,  el 
scriit.  I  de  Assuiiipl.  B.  Virg.  ;  .Alberlus  .Magiius  iii 
iiiblta  M.iri;«  sitpcr  librutii  Lxodi;  S.  'lhum;'S 
.^qiiiiia!^,  .scriit.  1  in  Aiiniinl.  B.  Virg.;S.  Ucriiar- 
diii  is  S.  iicnsis,  scriii.  1  Do  glorioso  iiotuiite  .Mariae; 
S.  Aiiloninus  in  Sutiiiii.i  llt.oi.,  par.  iii,  lil.  31, 
cap.  5,  ci  pail.  IV,  itl.  15,  cap.  24;  .Mjurilius  de 
Villa  I^iobata  ittCoioita  U.  M.irtu',  serni.  7;  et  hi- 
thardus  a  S.  L:iuiciilio,  lib.  xit  De  laiid.  Virg., 
col.  10-23,  1020,  1027  el  1028.  Cujus  lanluiu  verba 
lccloii  subjiciam,  digiia  proisus(|ua!  bic  ad  laudeni 
Virgmii  inseraaiur.  Hwc  .^Maiia)  esl  virga  .^tnysi, 
;  e»  (/r(i:(/i  /tii/  si'jun  iii  .-l^-yjpio,  el  cd  quam  tn  omnt 


757 


MARIALE.  —    mJA:. 


79ft 


n4ett$ilaU  retwrabat  {Esod.  i») ,  aM-«  Chri.-^tut  per  A  ranlet  tn  eam  facile  potswmut  (iberari.  Ei  proylar  fioi 


Marinm  nurabilia  fecil  in  m-milo.  Hcec  est  virgapa 

ttornlit,  qua  Moyset  yregem   tuum  minavit  ad  inte' 

riora  deserti  {Kxod.  in),  quia  siculoves  regenle  virija 

miniintur,  tic  exemplo  Mariiv  corriguntur  mores  /i- 

tieliuin  ,  *t  qunsi  quodam  ordine  componuniur.  Pro- 

pler  hoe  ornt  Dominum   Michccas  in  fine  (cap.  v)  : 

t  Domine  Deus  noster,  pasce  populum  luum  in  virga 

lUa,  >  Item  (Exod.  t\)  dixil  Dominus  Moijsi :  i  Quid 

est  quod  lenes  in  manu  lua  ?  fiespondil  Moyses :  Virga.  > 

Inhocnolaturquod  hwc  virqa leiieri debetinmanuper 

timililttdinemopernm,  \Q^noninore  lanlumperin- 

tocalionem  et  laudem,  i'«/j/»  cordeper  fidem,  qutv  sine 

operibus  mortua  etl  (J^ac.  ii).  Virga  Moysi  versa  in  co- 

tubrum  dracones /Eqtfpliorum  deeorauil  {Exod.  vii), 

quiacum  Maria  Chritlum  induit  carne,quiv  timHisenil 

ptcealrici,  ha'retes,  quibus  impii  in  .f!vfypto,  id  esl 

vtuudo  illudebant,  cum  virtule  sutc  prolis,  cum  exem- 

plo  sua!  sanctitalis  delevit.  Quod  imptelum  ett  quaiido, 

ipta  cum 

forruerunl 

mliter ,  B.  Virgo  ore  aperlo  ad  filium  exorandnm, 
*le9oral  et  annihilat  serpewes,  id  ett  atiutia.i  d(e~ 
tnonum,  el  lentalionum  aniinas  venenantes,  ul  dieturn 
€tt  serpeiili {Cen.  in)  :  «  Ipsa  lonterel  caput  tuum.  > 
Vel  etiam  tuuc  devorut  serpentes,  id  est  astutias  dte- 
tmonum  lentantium,  quuiulo  jncit  cum  leniaione  pro~ 
venium,  jusia  illud  {Psal.  cvi)  :  <  Omnis  sapientia 
4orum  devorala  esl.  >  hem,  hac  r>irga,  percussit 
Moyses  aquain  fluminis  corain  Phuracne  et  servit 
ejus,  et  versa  ett  aqua  in  sanguinem,  et  piscet,  qui 
erant  in  flumiiie  morini  snnt  (kxod.  vii).  >  Similiter, 
«^Maria  precibus  suis,  merilis  el  exemplis,  conversi» 
peccatoribus,  el  muxime  dilecifjribu*  suts,  mundanat 
et  cariialet  delectationes,.  <f^cp  cito  prceterfluuui  ui 
aqua,  converlit  in  abomiutitionem  el  amariludinem, 
quuii  in  sanpiinem,  quem  nemo  poletl  bibere,  et  tic 
moriuntur  pisces  (tuviales,  id  est  vanm  curiosilatet. 
lum  huc  viiga  extensa   166  '"   f«K/«m  a   Muyse 


exemplo  Moysii  in  omiii  necessilate  recurrendiim  est, 
et  refugiendum  ad  eam.  Item.  moraliter  :  Per  mare 
liubrum  desigiiatur  vera  contrilio,  cl  amara  es>  reco- 
gilaiione  prii'cedeniium  peccutorum,  qu(r.  sannuines 
appellaniur  ibi  :  t  Libern  me  de  sanguinibus  Deitt, 
elc.  (Psal.  %),  >  et  debel  hoc  mare  dividi,  ut  ainari- 
cemur  pro  commissis  et  oinissis,  pro  carnalibus  ei  tpi~ 
ritualibtts  peccalis,  pro  subslantia  et  circumslanliit- 
peccatorum.  Vel  divisio  m<iris  est  per  graiiam  virgo! 
ttoslrce  diniinnlio  lentntionis,  quod  fii  qunndo  per  ad- 
jutorium  ipsius  iiitercidiiur  flamma  tgnis.  llivc  ett 
virga  M oysis  qua  percustit  petram  (Exod.ww;  Num. 
w),  et  fluxenint  nquce,  ila  ut  biberet  populut,  et  ju- 
menta;  pelra  Chrittus  (/  Cor.  \) :  <  Petrn  aulem  erul 
Chiiitus.  »  Dnritia  hujus^  petrce  rigor  168  *'^'^  •** 
veritas  juttiliae  divince.  Ipse  autem  nnnquum  ita  se- 
verus,  aul  durus  est  erga  peccaloret,  quin  effundat 
aquat  graliarum,  vel  indulgenliie  si  hwc  Virga  ipsam 
filio  ingredienie  Aiayptum,  oinnia  idota  ^ietigerii  pia  orutione.  Propter  hoc  dicilur  (Num.xx) 
,  sicui  pra-dixeral  ismas  {cap.  \\\).    Vel      q>iod  cum  Mvyses  elevassel  manum,  percutiens  virga 

bis  silicem,  egresste  sunl  aquie  inrgissimce,  id  esi  co- 
piosa  fliitnta  misericordm,  iin  ut  biberet  populut,  id 
esi  rationabiles  el  jumenia,  id  esl  jumeniini  el  bru- 
lales.  Sed  ha:c  petra  Chrisius  videlicet  ab  hac  virga 
quasi  bis  langiiur  cum  primitus  purilas  virginalis,  ei 
tecundo  digniias  maternnlis  ipsi  in  precibus  a  matre 
reprceseiitalur.  Ei  propier  huc  dicit  filius  (Canl.  iv)  : 
<  Vulneraiti  cor  meum,  soror  mea  sponsa ,  %uln«- 
rasii  cor  meum.  >  El  hmc  duplex  vulnerali^  «st  isiiut 
pelrce  gemina  perciissio.  Vel  quasi  gemiiiu  pereussio 
lunt  oralio  ad  Patrem  et  ad  tilium  iustio,  unde  di- 
eimus  mairi :  t  Qra  Palrem,  jube  Nalum^  >  Aliter, 
licut  dicit  Pelrus  Manducaior,  peira  ista  siynat  du- 
riiiam  cordit  bumani ;  quod  quasi  tnflexibile  est,  et 
maxime  ad  obediendum  propler  quamdain  quati  li- 
beriatem  ingenitam  humano  animo,  ul  prceeste  ve- 
lii,  noH  tubette ;  ted  hanc  duritiam  virga  ista  exem~ 
plo  suo  percussit,   cum  divinoB  voluniali  lam  faciU 


(Exod:  IX),  «  dedit  Dominut  lonitrua,  et  grandinem,      obedivit,  retpondent:  i  Ecce  aiicitla  Domini  (Luc.  i),> 


ae  discurrenlia  fulgura  super  lerram  ^gypli :  >  in 
quo  innuitur,  quod  virga  hcec  iticutil  limorem  quibtts- 
dumsuperbis,  qui  Deum  non  liment,  nisi  quando  lo- 
ttat  et  fulgurai,  el  eos  exlerrel,  dans  gratiam  cogi' 
taHdi  mala  sua,  quod  prwcipue  fii,  quando  conside- 
rant  quam  graviter  ipsa  puniia  sii  in  ftlio,  licet  «u«- 
ijvam   peccaverii.'  llr.de  el  Simeon  ei  prcedixerat  : 
«  Tuam  ipstius  animam  perfransibit  gladiua  (Luc.  \t);  > 
nam  <  si  in  viridi  ligno  fiuni  hujusmodi,  in  arido  quid 
fiet?»   (£/MCv  XMii.)  hem  hac  virga  exlensa  tuper. 
Itrram  Aigypli  (Exud.  x),  <  venius  urens  levavil  lo- 
cuslas,  quoi  devoraveruul  omnem  herbam  terrat,  et 
omnia  poma  arboium,  el  uihil  viride  reliqmruni.  > 
Per  hujusmodi  virorem  designantur  doles  et  corpo- 
rum  pulchriludo,  quce  cito  iranseunl,  quia  forina  bo- 
num  fiayile  esi,  ei  smpe  n  locuilis  superbiie  sive  lu- 
xuriK  deooruiur-.   Sed  li.  Virgo  duns  gratiam  coyi- 
tandi  qnod,   faUax  graliu  et  vana  est   pulchritudo 
(Prov.   XXX»),  el  qitod  omnis  viror   exlerior   citius 
marcescU,  el  quod  fiuclus  bonorum  operum  a  vana 
gloria  factle  dtvorxintur ;  juvat  muUos,  ut  hwc  om- 
nia  parvipendant.  liem  filiis  hraei  recedetnibus  ab 
Algypto  (Exod.  xiv)  el  arclatis  kinc  a   mari,  hinc  a 
monitbui,  hinc  a  Pharaoiio;  ab  anie  ti  quidem  eral 
mare,  quod  non  poternt  tuintvadari ;  a  latere  monies 
exceiti  qui  mn  poterani   iraiuincuri ;,  a  posieriori 
167  Pharao  arinnlut  cum  deilis,  el  arnuri»  uni- 
verM  principibus  suis,qui  non  polerani  dectinuri;et 
perplexis,  et  desperaniibus  posse  evadere,  exiensa  cst 
tirga  super  mure.  .Ad  cujus  eieuationein  dicisum  esi 
iliud  mare,  et  per   ipsum  sicul  per  aridain  staiun 
facta  est  via.  Moruliler:  mare  linbruin  inundus  san- 
guinolcntus    viliis    et    peccuiis ;    montet    dilJHciles , 
anumna:  ei  miseriiv  hujus  munui,  quw  multos  nm 
linunt    paiiitentiam   aygrtdi;    Pkaruo   prirucps,   et 
A<-yypti  diabvlus,  poiettates  aerew  ei  homines  mali. 
Scd  ab  oiHnibus  per  adjutoiium  Viijcr  itoilro',  spt- 


cujut  proprium  esi  obedire.  Aliter  :  Tunc  humani 
cordis  duritia  virga  itta  ptrcutilur,  cum  pcccator  in- 
duratus  respectu  gratice  misericordiier  ab  ca  langiiur, 
ut  ttb  ipto  fluani  rivuli  tacrymaruin.  Aliier  :  Per 
169  hane  virgam  interrupit  DoiniiiHs  pelram,  id  ett 
liumani  cordis.duritiam  in  eremo,  id  esl  inpeccaiure 
infrucluosQ,  pleno  feris,  id  est  monstris  peccaiorum, 
qtta  duriiia  interrupia  adaquai  peccaivres,  iU  est  re- 
ficit  aauit  lacrymarum,  quoc  piovocaut  aiinat  graiia- 
rum.  Hacieims  Kiciiardus  a  S.  LaiireiUij,  1.  c. 

(4)  Ipta  esl  virga  Aaron.   Noc  soiuni  Deipara,  ut 
osiendiiiuis,  \irga  Jesse,   el  virga  Moysis,   scd  «t 
virga  Aaion,  quje  siue  succo  lloruil,  frouduit  ot 
iiuces  proiulii  (Num.  xvii).   At    talis  eiiin»    cele- 
bratur  a  S.  Athaiiiisio  Alexaiulrino.  orat.  iu  Oc- 
cinsuiii  Domiiii,  seu  iii  l»uril'.  B.  Virg.;  S.  Lplirem 
Syru  urai.  de  Laud.  Vjrg.;  S.  Augu&iioo,   scnii.  5 
de  Teiiipoie,  el  senu.    id  ad  iVaires  iu  cteiiio; 
S.  Eleuiiierio  Toriiacensi,  sermun.  in  fcstuni  An- 
niiiiitaiiuDis  R.  V.;  S.  lldcplioiisu  Toleiaito,  seriii.  (>, 
de  Assuinpl.;  Scrgio  Hier..pulyla,  iu  oral.  de  Naliv. 
Yirg.;   S.  Isidoro   Hispaleitsi,   iii   Com.    supcr  lib. 
^uiiicr.  cap.  15,   S.  Oortiiaiio,  iii    Mariiiii  a  nubis 
edilu  iu  oral.  de  Naiiv.  Viig.;  S.  Joaii.  UaiiiascciH), 
iii  MenuM.s  Giaecoruiii,   dio  17  Jaiiiiarii ;   AmbKiMu 
Aiisberlo,   iioinii.   iii  U-slo  Puiilical.   B.    Viiginis; 
(ieurgio  Nicoinediensi  oral.  dc   FiaJscni.  B.  Siig.; 
iulbcrlo  Carnaicii.si,  serm.  1  dc  .\aliv.  Virg.;  l'ciiu 
baiiiiano,  scrm.  <ie  .\bsuii!.  li.  V.;  BL-rttaido  CKirc- 
\alleiisi,  scrm.  iu  Maliv.  Viij{.  dc  Aiju;vdtictu ;  Vi- 
giliuTiideniino,  lib.  III  adviirsus  hluiyclicn   tuinu  V 
Bihliuili.  Palruui,  p.tite  iti ;  IMiilippo  abbalc,  lib.  i 
iii  Caiu.,170  c^i>-  ^^»  ^'^  lumu  VI  Mural.  iii  Caiit.; 
Peiru  Ceiiensi,  iii   lib.  l)e  panibus,  cap.^1;  lluguiie 
Vicluriiiu,  lib.  iv  Be  proprteialibtis  ci  epilliclis  fe- 
rum,  cap.  "i,  in  Adiiolalionibus  clncidaluriis  tYan* 
gclii  S.  Joaniii»,  et  lib.  iv  trud.  Tlieulu^ic,  inisccl- 


7i9 


ADAMI  ABBATIS  rERSENL£ 


7G0 


i,  Itt.  il ,  S.  nriinnne  Carlli.,  in  lib.  Dc  i:iiHl..  Fc- 
ctesiae,  rap.  a;  S.  Thom.i  A<|iiiiialc,  scriii.  1  in  An- 
iiiinl.  B.  V.;  S.  Aiilonio  de  i*;»tlii.»,  serm.  iii  Domi- 
uica  XII,  post  Triiiil.;  AlljL-rto  Magno,  iii  rostillis 
siiper  cau.  \  el  xi  LiiCiL','  ei  iii  IJibiia  .Mari;c  iiu- 
per  iib.  Nam.;  Ruperlo  alibale,  iili.  i  Coin.  in  (lanl. 
cl  lib.  II  Conimei:!.  iii  Niiin.;  Absaloiic  abb:iic, 
serni.  I  in  .\iinunl.;  S.  lioiiuvcniura  iii  Specnlo 
B.  Vir;;..  c.  H:  S.  Ueniardino  Scneii.si,  toiiio  i, 
scnn.  59;  U.  Laurenlio  Jusiiniano,  scriii.  de  Aii- 
nunt.  |t.  Mariu:;  S.  Antoniiio,  in  Suiii.  tiicol.  iii 
|Im  tit.  51.  cap.  3,  eli  p.,  lii.  15.  cap.  5  ei  2i  ;  Ri- 
cliariio  a  S.  Lauretilio,  iib.  xii  l)e  l.iuii.  Virg.,  col. 
1032;  Ugoiic  Carenfti,  in  c.  ivii  iibri  Numcroruni; 
aliisqiie  permnilis.  Qnoruin  vcrbi,  ciini  in  ipsis 
auciurilius  sinl  obvia,  liuc  advocarc  supersedeu, 
prxserlini  cuin  ferc  omnes  simiiiludiiictn  in  co 
conslituant,  quod  mcui  virga  Aaion  sine  cuitura 
liuinani  auxilii  floruit  ei  frucluin  fccii,  sic  B.  Virgo 
absque  cohtactii  lioniinis  Filiuni  Uci  de  Spirilu  .san- 
cio  concepit  ei  peperit. 

(5)  t't  apud  le,  et  /  er  le  recipiut  taniiatem  a;grolus. 
Haiic  ciiam  %groiurum  a  niurbis  omnibus  curaiivani 
ac  per&anat!vain  virtiitciu  iii  Deipara  Viiginc  agnu- 
Mcns  Ccclesia  XTX  C^^^ca,  in  suo  riuiali,  iii  Oiliciu 
olei  taiicii  cideiti  Ueiparx  suppiical  iii  iiuiic  nioduin  : 
O  tcta  pura^  qmc  /mcts  pelago  ditala  ef,  jugibui  tuis 
apmd  Ueum  precibus  a  tnorbis,  el  calamilaiibus  fa- 
inulum  luum  eripe,  ul  incessanter  te  magni/icei. 

Retpice  clemeuur,  Maier  Facloris  omnium,  de  su- 
feris,  tl  luii  iutercessionibus  amaram  in}irntitalem 
ianguemtis  hujus  toUe. 

Ueipata,  peti>eiua  Virgo  sanctissima ,  proieeirix 
ratida,porttts  ei  iuurus,  scala  el  munimen,  miserere, 
cvmpatere ;  ad  le  namque  sulam  recurrit  cgrotus. 

Pura  celebrunda,  super  omnes  Domina  benigna, 
oleo  ditiim  uncturum  miserere,et  famulum  tuum  salva, 

Jn  Dei  tui  domo  oHva  fruclifera,  o  mater  Det,  up' 
paruisti,  per  quam  misericordta  orbis  plenus  factu^ 
est,  terva  iieo  precum  luarum  ope  hunc  eegrolum. 

T*  qute  pv^iilo  cunrta  coniinentem  divina  ralione 
iw  uiero  cottclusislif  et  ineffubiliier  corpus  ci  deditli, 
mater  Uei,  nunc  pro  infirmo  interpeUa,  precamur. 

Laudibus  et  orafionibus  sertorum  tuorum  suscepiis, 
Virgo,  gravibus  infirmiioiibus  et  languoribus  tua 
prece  tibera,  o  itlibala,  eum  qui  per  nos  ad  tuam  di- 
rinam  pruteciiottem  recurril. 

£adeiii  iti  eodetn  rlluali,  in  Ofllcio  fuuereo  172 
iu  saccrdoietn  viia  fiiuciuin,  sic  Deiparain  aiiuqui- 
tur  :  l'rolectio  tua,  Deipara  Virgo,  medica  spiriiua- 
tisqae  officina  est,  ad  'quam  coufugienles,  animce  mor- 
bit  liberumur. 

Kl  iii  canone  pro  pueris  defunclis  :  Sapientiam, 
Verhumnue  Palris  quce  peftristi,  animcs  mece  grave 
tiulnut  satta,et  cordis  mei  dotorem  tempera. 

Et  iii  caiioue  iu  pcsiiieniialis  inorbi  pcriculo  -. 
Congruorum  le  remediorunt  fontem  a  te  procedens 
abyssus  Chrislus  Domtnus  effecil,  famutot  luos  pro- 
pttrea  infirmilatit  turbine  agilalos  iibera.  Vehementi- 
tus,  et  coutinuit  doloribus  percutti  tibi,  Virgo,  cuncli 
procidimut,  potenii  tua  proiectiotte  cunclos  salva,  o 
pura,  miserere  Dei  Spousa,  ab  hac  pernicie,  et  morbo 
yruvi  nos  pTa:serva,  et  infiriniuitibus  weJere,  o  Uomina, 
lu  liujut  vilw  noc.e  caligo  nos  tu/irmiiaiis  objolvii, 
marborumque  tentbra  contexerunt  undique :  at  tu  il- 
Ince  mihi,  reereatioitis  splendor,  opura,  et  ad  vutetudi- 
ttii  lumen  me  deduc.  iluiia  puium  virginiiuiis  vascu- 
tum  a  morbit  et  culumiiatibus  uot  inunda,  cl  ab  in- 
fruente  infiimiiaie  nos  eripe,  ui  tecttm  fidecelebremut. 

173  ^  **  refugiam  iuiissimum,et  securuses  asylus, 
tpti  deiperatomm  ,  inimaculala  ;  servos  itaque  luos 
acerbe  a-grotanles  vitila ,  in(irinitalis  amara:  onut 
subteva,  petlileulialis  culamiiuiis  morbum  avcrie,  et 
(amulos  tuossetva,  Virgo  Dcipara. 

Tandeia  iii  ullicio  coiiaiiunis  supplicalioiiis , 
caiudeiu  bis  verliis  affalur  :  Hemediorum  copiam  (i- 
detiler  to  laudoniibut ,  et  iAeffabilcm  tuum   fetum 


\  superexaltautibus,  o  Virgo,  profunJis  nnima:  infir- 
miliilibus,  carnisque  doloribus  ,  o  Vircjo  niederis. 

Vide  qu£  diximus  in  Mariaii  S.  Isidori  arcliiepi- 
scopi  Tliessaioniccnsis  iii  nolis  ad  or.  i  de  Kalivi- 
laic  Virgiiiis,  tiuin.  II  per  lolum.  Vidc  eliani  Justi- 
iiuiii  Micciioviensem,  toino  II  iii  iiunias  Lauieianas 
super  illud  B.  Yirginis  eloginm,  Saltis  infirmorum  , 
discursu  355,  35(1,  357.  3.58;  et  Laurentiuin  Cliry- 
sogoauni  iti  Mundu  .Mariano,  parlc  ii,  disc.  17  ubi 
plcnissiine  de  Deipara,  briinaiiaruiii  iniiriniialuni 
iiicdica  ac  incrborum  oinniuni  curairice. 

(())  baeuiut  tusteniationis.  Bacoii  eiiain  nomen- 
ciaiioiie  Dciparani  boiiorani  S.  Sabbas  abbas  in 
Mciixis  Grxcorntn,  die  i8  Janiiarii  ubi  vocat 
Bacutuin  ca'cortim ,  S.  Gcrtnanus  palriarclin  G>a- 
slaiiliiKipolilanus  iii  sito  Mariali  a  tiobis  ediie, 
orat.  1  de  i'ra;sentatiouc,  ei  Eutycliianus  in  Vila 
SaiiCli  Tbcopbiii,  qux  c.xstal  apud  Suriutn,  totno  I 
dic  A   174  Februarii,  ubi  appeliant  Bacidntn  se^ 

Q  nectuiis;  S.  Bonavctilura  in  Psaltcriu  B.  Virginis, 
ubi  iiuiicupal  Baculum  pauperum  et  ititserorum  ;  Ju- 
cobus  arciiicpiscopus  Januctisis,  scttn.  5de  Aiinunt. 
ei  scrin.  6  de  Assuiupt.,  ubi  indigiiai  BhchIiiih  de~ 
biles  sustenlanlcm  ei  regenlem,  c(  Uaculum  seiieclu- 
tis  et  debilitatis  propheiurum ,  el  alii.  Quud  auieiu 
B.  Virgo  baculi  iiisiar  susieuiei  jusios  cullorcs  situs, 
tie  cadant,  atque  iii  peccaia  labatilur,  osiendi  iii 
iioiis  ad  Mariatc  Lcuiiis  iiiiperaloris ,  iti  iiulis  aii 
01  at.  t  de  FiiKScnlaiione.  nuiu.  C  quu  lecloreui  cu- 
pi.iuin  ablego. 

Soiw  ad  serni.  2  de  parlu  U,  Virginit. 
Uunc  cuiiieu,q<ii  pioxiuie  scquitur,  de  partu 
bealissiin:£  Virginis  sermuiieiii ,  de  Adveniu  eiuui^ 
ac  de  Nativilaiu  Duniiiii  praenoiatus ,  idcircu  iii  bi» 
bliotlieca  Mariatia  rcceusere  utnisi,  quia  cuui  codcx 
Casaniariensis,  iii  quo  Adami  iioslri  opera  couii- 
nentur,  inilii  tunc  adbuc  essel  invisus,  aliuruin 
laiiluni  rclaiione  nitcbar,  leceii&ebu  taiiicn  anibus 

^  iii  ejusdeni  bibiiolliecx  editioiie  secunda ,  si  vutis 
aniiuere  dignabitur  Dcus,  cuui  siut  oiuQiutu  iiotitia 
ac  iecliuiie  dignissiini. 

(7)  Ejut  vtu  virgo  itaria  fuil.  Mariam  Deiparatii 
viatn  Dei  ad  iios  venienlis,  iteinquc  viatii  iiuairaiu, 
qua  ad  Deuni  ipsuiii  lendimus,  175  ^'^  piobai  bic 
Adain,  el  cuniiruiaul  inulii  veteruin  Palruin.  tieuipc 
Augustinus  in  orat.  de  quinque  il^resibus,  cap.  a, 
diitti  M.iriam  vocal  viam ,  quam  Dominus  suo  iltneri 
proeparuvit;  Aiiuslasius  arcbiepiscupus  Aiiliuclic- 
iius,  oral.  1  iu  Aniiuiitialiuiitiui,  duni  eaiudcin  ap- 
pellai  Vi«Hi  salutit  noslra: ;  Venaiilius  Uoiiunus 
Cletnetilianus  Furtunaius  episcupus  l^ictaviensis , 
clegia  iii  Laudem  S.  Mariae,  duui  iiuncupat  Viam 
ud  caetos  humano  generi  sub  tariara  lapso;  Joanue» 
Geumelra,  serin.  iii  Annuiil.  sanc(issiiu:c  Dci  Geni- 
iricis,  duiu  aslruit  Vium  redeundi  iierum  eiranti; 
Serapliicus  ducior  Bonavcntura  iu  Psaiieiiu  B.  Vtrg. 
diiiii  celebral  Viam  nostra;  reconciliationis,  et  l^i«m 
ad  Pulriuin  suHctilalts;  S.  Bcrnardinus  beuciisi», 

^  serm.  1  dc  giorioso  nuuiiue  Marix*,  duni  pra:dicai, 
Vianifper  quam  spurgitur  liix,.  ei  dividiiur  lestus 
super  teirum  {Job  xxxviii);  lux  enim  (cierna  est 
super  lenebroium  munduin  per  ipsum  tpartu ,  id  est 
manifesiuta,  el  cesius,  id  esi  calor  churtiaiii  Spiriius 
saiictt  puritius  esi  supfr  terram,  ut  non  sii  jain,  qui 
se  abscondat  a  calore  ejus  {PiUl.  xvtii);  Aiatius  lii- 
suicns!&  iti  Aiiliiiuudiano,  lib.  v  dum  canil  Vium  vi- 
tw;  deiiique  Alauritius  de  Villa  Ptubala,  in  Cuiuua 
nuva  B.  .uarix',senn.2,Gei  li,  duni  pruinulgal  Viuiu 
nostruin,  viam  regtam  tnirundi  ad  glorium,  viuin  re- 
creaiionis  tilti  Uei  ulmsimi,  et  vtatn,  qua  peroenilur 
ud  Deum.  Vide  Adaiuuin  176  Kosiruiti  iii  Irag- 
iiienlo  1  Mariano,  ubi  iieru  »  ue.Mana  via,  experie 
asperitali»  el  duriiia.',  experie  igiioraiiliai  el  erru- 
ns. 

(8)  Ipsa  ett  maler  misericordice.  Pusl  sitininaiii 
iliam,  otnnibusque  iciro  sa:cuiis  iiianditatii  Deipar^ 
iioineiiciationem ,  nibil  dc  Maria  a.c  pio  Maiia  diCi 


761 


MARIALt:.  —  NOT^. 


762 


puic«i,  vcl  n<)  laiideni  prxstantiiis,  tcI  »tl  coiiiiiieii- 
(latioiieiii  illiislrius,  vel  atl  gloriam  Uiviiiius,  qiiam 
«niotl  vere  sil  ac  pcculiaritei-  iiialer  iiiisericonliae. 
Dicitnr  auteiii  maier  iiiisericor»li;p,  vcl  quia  Deiiiii, 
ciii  propriiiin  esl  iniscreri  seiiiper  el  parcere,  illum 
nohis  hoiiiincm  p;irieii<lo,  reddidil  singiilari  inodo 
iiiisericordem,  vidclicct  noii  laniuni  srcuiiduni  ef- 
r<^ctiim ,  iil  anlea  ,  sed  secunduni  alfeciuin  et  expe- 
rieiitiam  iioslru:  mtseri;u,  jiixla  auiea  Apostnli 
verlia  ad  llcbr.  ii  :  Nusquam  angelos ,  sed  semen 
Abralnv  apprekeudit ,  iinde  debuit  per  omnia  fralri- 
bus  astimilnri,  ui  misericort  (ieret.  Vel  dicitiir  iiiaier 
misericordia! ,  quia  divinx  miscricordix  clemen- 
liu>que  ubyssum ,  cui  vult.el  quomu<!o  viill ,  el 
quaiidovult.crediiur  apcrire;  ui,  (|uainvis  cnormis, 
peccator  iion  pereat,  cui  Saiicta  sanctorum  palro- 
cinii  sui  suffragia  non  patilur  defuisse.  Vcl  dc- 
nique  dicitiir  mater  iiiisericordi;»,  qiiia  lienignis- 
sima  ejusdem  Virginis  liabiludu,  el  iiidoles ,  tola 
naiivo  iiiisericordiic  sinco  roncrela ,  atque  com- 
posiia  sit,  ul  vapur  quidam  viriiitiii  Dei ,  et  enia- 
natio  niisericordiu;  ejus  dici  qneal.  Hoc  autem 
177  "i^tns  misericordl;c  tilnio  Dciparam  com* 
pellaut,  non  soluni  Kcclesia,  ul  ex  divino  ollic.o 
inaiiifestuiii  cst  :  Maria  maler  yratia:,  mater  misc' 
ricordite,  et  :  Salve,  Heyiiio,  muter  misericordias ; 
non  soluin  aiigelici  spiriius,  ut  Pctrus  Uorlandus  iii 
Cbronico  Cartbusiensi,  lili.  v,  cap.  5,  tesiatuin  ri'li<- 
quit;  noii  solum  iiinnmeri  sancturum  Patrum,  qiio- 
ruui  vtl  iiuda  nuuiina  nimis  operosum  esset  addu- 
i-ere ;  scd  ipsa  etiani  beatissima  Virgo  codcin  li- 
inlo  se  iion  scmcl  icsignit,  ui  paict  cx  Vita  saitcti 
Odouis  abbalis  Ciuiiiai  ensis ,  u\  Tlicodorico  de 
Apiildia  iu  Vita  i>.  Dominici,  liLr.  ii,  cap.  iZ;  alque 
c&  D.  Brigitta,  lii  r.  \t  Kevcl.,  cap.  iU.  El  vcre  Uia- 
lcr  niisericordix  :  Cui,  ut  loquiiur  Andreas  Cre- 
leiisis,  ora.  2  Dc  durmit.,  pro  ea,  qutv  illi  cum  filio, 
cl  (urutore  omnino  intercedit  propiiuiui.ate,  innutum 
omiiino  esi  omitibus  misercri.  Vere  iiialer  luiseri- 
cordtat.  cujus  ubera  (tit  parie  ii  iii  Cant.,  cap.  25, 
crihit  Uichardus  Victoriuu»)  adeo  pie  ale  replentur, 
ul  alicuju»  iiolitia  miaeriw  lacta,  iac  fundanl  iniieri' 
cordiiif,  tiec  possit  iniserias  scire,  ei  non  subvenire, 
Vcre  m:iler  uiiserlcordije  cutn,  lestc  S.  Uri(,'it.,  iibr. 
VI  Kevei.,cap.  10,  Nullus  sit  adeo  maledictus  a  Deo, 
qui  quandiu  livii,  ejus  careat  misericordia,  quia  \.ro- 
pUr  ipsam  letiu»  tentatur  a  da-monibut,  quam  aliier 
tentarelur,  ntiltaque  sit  pxna  iu  purgaiorii  igne,  qiuv 
propier  ipsaia  nou  remistior  til,  et  levior  ud  feren' 
duitt,  quum  aliler  etset.  Optitiie  178  '"^*^''  ^*''^^  ^^ 
Deipara  inisericordix  lualre  Juaii.  Gcrsou  caiicella- 
rliis  Parisiensis,  tract.  i  De  cauticis,  in  bxc  vcrba 
scrihens  :  Quid  ultra  negare  tibi,  mater  misericor- 
diof,  potuit,  »i  proprium  pro  te  (ilium  cousensit  offerri 
lanto!  miterioi?  Quid  concedet  lieatilica  iu  ccelts,  quie 
talia  dabat  in  terris  afflicta?  perdidit  miseriam,  nun- 
qitid  et  misericordiam  ?  perdidil  frofecto  conipassio- 
neni  afflutivam,  sed  reiinet  compassionem  eleclivam 
atque  succuisivam.  Sic  ille.  Qui  ct  iract.  i  super 
Mugnificai  expeudens  iilud  quod  rex  .\ssueru3  hila- 
ritate  peilusus  dixil  Ebther  :  Quid  vis,  Estlier  re- 
gina?  qiuv  cst  peiiio  tun?  etiamsi  diinidiain  purlem 
regni  petieris,dubitur  libi  {Estlier  v),  :illirmat  id  quod 
Kbiher  iii  lypo  promissuui  luit,  rompleium  esse  iii 
Virgiiic;'iiuippe  citi  ipse  Deus  diniidiuin  regni  siii 
largilus  cht  :  ait  etiini  Dci  reguum  duabus  cuull- 
iieri  partibus,  poeiitia  sciliccl  el  misericordia,  jiixta 
iliud  psalmi  lxi  :  ^iio  hwc  aauivi,  quia  polesias  Dei 
esi,  ei  tibi,  Doinine,  misericordia  :  Deutu  veio  rc- 
iciiia  potestate,  Virgini  misericordiain  attribuisse 
tuuquam  sponsa?  regnauti. 

^.1)  Ipsa  esi  regina  justiice.  Id  cst  regina  oinniiiin 
virtutum.  Jusiitia  enim,  ut  libr.  vi  Etbicorum,  in- 
quit  Aristot.  Pcripateiicoium  princeps,  est^viitutuin 
pra'clarissima,  et  i~)sa  ".st  omnis  virtus.  t^iiod  lesta- 
lur  Nysseiius,  |,ibr.  Dc  bcat.  oral.  i,  dum  explicaiis 
illud  .Maltb.  \;l)eatiquic!>ununt,el  sitiunljnstuiain, 


A  iiiqiiit  :  Omnis\JQririus  iwmine  ju$ti'^  siynalur. 
Omniuni  vero  virtiilnm  re^inim  riiisse  a  OiMpir:! 
possessiim  asseril  Idiol.i ,  in  sua  Conieinplaiione, 
cap.  2.  diini  Virgiiicm  ailoquens,  :iil  :  Sulto  qenere 
vacasli  virtulum,  o  Viryo,  plusqunm  beatn.  Quod- 
cunque  doiiiim  alirui  sanctorum  nnquain  dalum  fuit^ 
tibi  uon  fuit  denegntum,  sed  oinniuin  sanctorum  pri- 
vileyia  oinnia  liabes  in  te  conyesta;  el  coiilirinant 
Rupcrlus  alihas,  lib.  iv  iii  Cani.  canticonim,  duni 
scribit :  Quidquid  gratinrum,  o  Viigo,  quidqaid  eir- 
tulum,  quidquid  operaiionum  coslesifum  mundus  ac- 
cepit,  emissiones  tuce  siint.  B.  Petrus  Datniamis,  iii 
ser.  Oe  Assumpiione,  dum  versaiis  illud  Caut.  cap. 
11!  :  Sicut  virgula  fumi  ex  uromatibus  myrrluv,  et 
lliuris,  et  universi  putveris  pigmentarii,  sul>dit :  Viii- 
versus  ergo  pulvit  pigmenturius  in  Virgiiie  conjectut 
est,  quia  in  ea  virtulum  convenlus  reverehduin  sibi 
thalamum  comecravil.  S.  Bonaventura,  libr.  De  ec- 
cles.  Hier.,   pari.  iv,  circa  fiuem,  latus  :  /n  ipsa , 

B  Deipara,  omnium  viriutum  genera  siite  ntensuru  et 
numero  sunt  inferia.  Dcniqiie,  ut  alios  oinittam, 
Hierunymus  in  senn.  de  Assnmpt.  in  btinc  uioditiii 
Ioi|ucns  :  Si  diligenier  atiendas,  niliil  est  candoiis, 
nihil  est  splendoris,  nihil  esl  virlulis,  quod  non  re- 
splendeat  in  Virgine  gloriosa.  Sed  iioii  soluiii  virgo 
Deipara  cst  legina  jusiitiae,  proul  juslilia  omniuiD 
virtulum  aggregatioiic  coalescit,  scd  ctiatii  prout 
juslilia  speciaiis  est  virtiis  180uuicuiqiie  tribuens 
(|iiod  suutu  esl.  Ilaiic  eiiim  aUeo  ciniiietiter  ae  ba- 
silice  posscdii,  ui  ojus  jure  meiiio  ct  sit  tt  diii 
possil  rt!j?ii»a.  Lhide  Kichardus  a  S.  Lunrtiiiio. 
libr.  IV  Dc  laud.Virg.,  col.  277,  de  Hjusdetn  Virgiiiis 
jitsiitia  loculHS  dixil  :  iuuilia  reddit  nnicuiqnequod 
suum  cst,  ei  Maria  angelo  salntanti  discretain  reddit 
responsionem,  scilicei  :  «  Quomodo  (iet  islud?  {Luc. 
I.)  •  Deo  taudein ,  et  gratiarum  aclioneni  dicens  : 
t  ilagnificat ,  etc.  {ibid.)i  llominibus  sufftcienteni 
instTuctionem,  dicens  {Joau.  ii) ;  <  Quodcuuque   di' 

^  icerit  vobis  facite.  •  Jtetn  ipsa  reddidil  t  quce  suiit 
CiEsaris  Ccesnri,  el  quw  svnt  Dei  Deo  {Slalth.  xxii); » 
reddidit  enim  Deum  inundo,quem  pcr  Evani  mttndus 
amiserai,  et  inundum,  id  est  amutores  mundi,  quun- 
luin  in  se  est,  reddere  Doinino  nuniuain  cessat  pre- 
cibus,  ineritis  et  exem,Ais ;  per  i,  »um  enim  sjiecia- 
tiier  factus  cst  et  Deus  mnndi  et  mundi  Deus.  Sic 
ille.  Uc  jusiilia  auiem  D.  Virginis  pluntssiiiie  ci  pieii- 
lissime  inter  aiios  Diouysiuj  Cariliitslauus,  libr.  iii 
De  laud.  Virg.,  art.  12,  el  tilir.  iii  De  piu:coiiio  Mix- 
riaj,  arl.  -4,  quem  lcgi.sse  iioii  poeiiilcbit. 

(10)  Lex  ei  proplti:la:  usque  ad  Murtam.Ui  Mariu 
eniin  linem  acceperutit  «|u;Ka  lcgei-l  proplielisdiciu 
suiil,  el  Mari;c  uninitiiii  lerum  liiii.'>  obiigit ,  cuiii 
omiiiiiui  ligurarum  ipsa  osiendeiit  ovenluni,  nl  pro- 
bat  Gcurgius  archicjnstopiis  iNicomcdieusis  i:i  «irai. 
de  l'r.esoiil.  U.  Virg.Qno  icspiciciis  AndicasCrcteii- 
sis  ISl  Oiai.  d.;  Dormil.  Dcipanc,  Mariani  vocavit 
tiiiciu  wsiuiueiiioruin  ,   qua:  jecil  iiobis  Dcus,  Ci.   S. 

,  lldeplionsus ,  scrm.  1  do  Astmiiiptione  :ut  Mariaiu 
COticitrri^se  dixil  Omnia  eloquia  propheturuni ,  el 
ontnia  aiiigniata  Scriiiturarum.  Mec  oiiiitienJns  Uu- 
perlus  alih.ts,  <|(ii,  hlir.  i,  iii  tsaiani,  cap.  54 ,  asbC- 
ruit  in  Mariw  utero  vinninm  proiiheiurniu  sanctoruin 
completitm  esse  proi:heiii:m.  Hiiic  S.  Houuveiitura  iii 
Lauue  D.  Virginis,  cum  osicndisscl  .Mariam  Dcipu- 
ram  iii  sacra  Scripiura  el  proplictis  tnullipticiier 
ligiiraiam,  iieinpc  pcr  roiilcm  tjiii  a!><.etidebat  de 
lerra  {Cen.  ii),  pcr  ligiium  viix*  ptaitiaium  iii  medio 
paradisi  (itt/d.);  pcr  paradi&uiii  irngaium  a  fluviu 
voliipiaiis  (i/>i(/.);  pcr  arcaiii  Noe,  pcr  quaiii  luil 
geitiis  iiitittanutii  leniporo  diluvii  conscrvuUKii  {Cen. 
\i  ct  vti) ;  per  arcutn  coclcsicm  qucin  Dumiiius  po- 
suil  iit  sigtium  {Gen.  i\\;  per  scata<ii  qiiam  vidit  iii 
somiiis  Jacoh  (Gfti.  xvviii);  pcr  rubuiti  qni  arilebat, 
et  iioii  coinburchatur  (^.j:o<y.  iii) ;  pcr  vas,  iii  quo 
scrvaiuiiiluitm:iiina  {Exod.  xvi);  pcr  virgaiu  Aaroii, 
quac  lubuil  fniclutn  pra;ler  opus  naiuric  [.\uiii. 
.wii);  per  slcllam  ct  Viigam  ,  dc  quihus  piophotiivii 


765 


ADAMI  ABBATiS  P£nSbMi£ 


m 


Enhnm  {Num.  xxiv) ;  per  concliain  Gedeonls ,  de 
qoa  habelur  (Judic.  vi) ;  per  doMium  Domini  quam 
aMiincaNit  Saloitioi).  el  gloiia  Dei  eam  iinplevit  (/// 
fleg.  vi) ;  per  Ahigail,  (\\ix  fccil  pacein  inler  Nahal 
el  Daviilein  (/  Heg.  xxv) ;  per  Judiih ,  qnae  Holo- 
ferneiii  pereniil,  el  populnm  lihcravii  1S2  (^"' 
dilh.  xiii);  per  Ksiher,  qiix  Aman  fecil  suspendi, 
el  Mardocliieum  cuin  pi)|)nlo  Uiyerim  {Ksilier.  vii); 
per  cdluiiiham  ,  quae  ailiilil  ramum  oliv;e  Moe,  el 
iiliis  suis  in  arcam  (Gen.  viii) ;  per  periicum,  quae 
tulii  serpeniein  xncum  in  deserio  (Num.  xxi) ;  per 
porlam  claiisam,  per  quani  vir  non  lransivil(kxeeA. 
xLiv) .  el  per  inulicrem,  qiiam  viilil  Joannes  (Apoc. 
xii).  Tandem  Deiparam  alloqiiciis.  concludil  : 

Jii  te  lolum  perficitur, 

Quidquid  verbii  prophetici» , 

De  te  Virgo,  prcedicilur, 

Et  legis  cunignialicis. 

Sive,  quidquid  angelicit 

Titii  verbii  exprimiturf 

Finili^  verbis  lypicis, 

Rts  nianifesla  cernitur. 

Tu  lapis  es  angulaiis, 

Qua;  das  figuris  lerminum. 
Vidc,  si  libet,  iiotas  nostias  ad  Mariale  S.  Germaiii 
palriarchse  Cunsianiiiiopolitaiii,   in  notis  ad   oral. 
«le  Naliviiate  Deiparje  ,  nuin.  ii  ,  ad  illud  :  Omnit 
prophetioe  luculentissimum  complementum. 

(M)  Quam  qiti  perseveranter  ainuverit,  nonperibit. 
Alphonsiis  Tostatus  episcopus  Abulensis ,  quxst.  i 
iii  cap.  V  lihri  )  Kegum,  qiixrens  cur  Philislhini 
^trcam  Dei  langenles  noii  peritjrini,  queinadinodum 
porieniiii  Israeliix,  tioii  solum  iaiij>en(es,  sed  eiiam 
aspii  ii;ntes  (/  lieg.  vi) ,  inier  alias  raliones  haiic 
1S3  C'''tl^ii  '  Q"'"»  iiK|i>il,  eranl  nimis  devoti  circa 
veneraiionem  arcw,  quod  patet,  quia  impenderunl  ei 
nviximum  honorem,  queni  impendere  poierunl,  $cili- 
cei,  quia  posuernnl  eam  in  loco  sacralissimo  lolius 
lerrw  su(e,  silicei ,  in  leinplo  Dei  inagni  Dagon.  Sic 
ille.  Si  ergo  Philisihini  propler  arcua  devotioiicni 
lemporaii  nioiie  peiire  non  potuerutit,  quis  puiet, 
aliqiieiii,  qui  cr}":!  U.  Vrginein  devolus  fucrit,  xier- 
iia  mortc  perire  posse? 

Morle  digiius  crai  sacerdos  Abialhar,  sicul  ad 
eum  dixil  rex  Salonioii  (lll  R<g.  ii)  :  Hl  quidem  vir 
mortis  es.  Sed  quia  arcam  Uoiiiini  porlaveral ,  vita 
ei  luil  condoiiala  :  Te  non  inter/icium,  quia  tulisti 
orcnm  Domiiii.  Si  igiliir  (erciis  arcam  non  periit  , 
quomoilo  periie  polerii  cx  corde  colens  B.  Virgi- 
ncin  ?  Sunt  qiii  pntaiil  0/.aiit  sucrileguiii  ab  a:ierna 
d:uniiati<Mia  libeiaMiui,  alqiie  u:leriia  salute  duiia- 
liim,  quia  moriuns  dic.itur  joxt.s  artam  (//  Reg.  ii). 
Si  jnxia  arcani  iiiiirluus  noa  perii,  sed  ajteriiuin  vi- 
vit,  peribiliie  ali:jiiis,  si  vival  el  iiiari  tttir  juxla  Dti- 
parain?  Femina  ,  liccl  iioceiis,  peritc  iiou  polesi 
iiiorte  vioienta  ,  dum  itirans  iu  utevo  ejus  est,  pro- 
pter  iitfuiiiis  iniioceiitiaiu ;  iiec  aiiima  lidelis  Virgi- 
nis  devuliotie  jrravida  :«terna  iiiorlc  perite  poiesl 
proplor  iaiila;  Vitgiitis  merita.  Porro  tuliores  Vir- 
giins  *lcrna  morie  perire  noii  possc,  piajler  Ada- 
inu:ti  no.strum,  asseruit  iiiler  aiios  S.  Anselinus,  in 
lib.  Dt;  iiiiracuiis  bciaje  Virgitiis,  duin  1S4  *^'^>^  • 
0  felix  Haria  ,  sicul  ornnis  peccaior  a  le  uvenus  et 
a  !e  despectus  ,  necesse  esi  ul'  intereai  :  ita  omnit 
peccalor  ad  le  conversus  et  aie  respeclus^  impossibilc 
egi  ut  pereai.  Asseriiil  U.  Hermanniis,  seu  Joseplius 
Si'iuuci  leiisif,  iii  hymiio  ad  B.  Virgincni ,  duui 
cc-iiiii  : 

Cande,  fons,  qui  non  siccaris  ; 
0  quam  iuavis,  dum  gustaris  ! 
Tt:  qui  bibii,  non  peribit; 
Te  qui  quarii.  nunqiiain  perit. 
Asscruil  B.  Pctrus  Daii)iaiius,  S.  K.  E.  cardinalis, 
diim  libr.  li,  epist.  ti,   ha:c  scriptis  prodidit  :  .\ec 
nd  wierni  judicis  poterit  perire  conspeclum,  qui  Geni^ 
tiieit  ejut  sibi  prcmdcrii  ai.xilium.  Asscruil  .Alberlus 
M.Tgiius    in  Bihli;!  M.iriiC   eiiper   Isai.  proplteiain  , 


A  diim  ihi  lixc  dicil  :  Cent  tl  rtgnum,  quod  non  ifr* 
vierit  libi ,  o  Maler  niea ,  periiit  (Glossa  :  in  die 
judicii).  ^iiasi  dicat  ;  Hrgoqui  urvierint  ei  non  pt- 
ribunt.  Asscruil  S.  Boiiavenlura  in  Psailerio  B. 
Vir^iiiis ,  sic  ibi  Deiparain  allocnlus  :  Pax  mulia 
diligentibut  te,  Domina,  anima  eorum  non  videbit 
mortem  in  (elernum.  Asseurul  Kichardus  a  S.  Lau- 
remio,  lib.  ii,  De  land.  Virg.  in  li£c  vcrba  scribcnn: 
Servire  Dei  Genilrici  debes,  dum  vitit ,  potl  mortem 
vivere  ti  vis.  Asseriiit  Ludovicus  Blosiiis  duin  in 
Canone  \iijc  spiritualis,  cap.  18,  his  diclis  usiit 
cst  :  Fieri  non  potest  nt  pereat  qui  Mariai  tedulut 
el  hnmilit  cullor  fuerit.  Asseruit  185  denique 
piu.s  anonYmus  aucior,  apud  eunidem  blosiuin  in- 
ter  dicla  Patriim ,  cap.  5,  duin  hanc  ibi  orationem 
fudit  :    Eiiiinvero   iu  eelernum   perire  non    potetl  , 

?<uisquis  iltam  ^Mariam)  </«t)0'«,  et  perteveranter  co- 
t(  atqne  invocat.  OpporiunihSime  nuc  facil,  quod 
rcicrt  Cu^sarius  lleislerbacheiisis  homil.  I,  in  Do- 
minica  Sepiuagcsimae,  iiempe  ;  Ciim  duo  adoletcen' 
"  tes  apud  Tolelum  in  necromantia  timiil  studerent,  ut 
unus  illorumingravescente  infiriniiate  moriiurus ettet, 
aller  eiim  adjurnvit  quatenut  infra  trinarium,  tibi 
apparendo  ,  in  quonam  stalu  estet  indicarei.  Quod 
cum  ille  proniisisset,  post  mortem  tocio ,  sedenii  in 
ecclesia  el  psalmos  legenti  pro  aniina  ejat ,  visibiliter 
adfuil,  asserens  se  in  maxiinis  ptenis  este  ,  el  celerna- 
liier  propter  tiiidium  artis  diabolicce  damnatum  ,  et 
adjecit  :  •  Hevera  necromanlia  secunduni  titulum 
tuum  mort  est  anima>,  et,  si  in  ilta  decetserit,  timul 
mecum  tormentii  a'ternis  subjacebit.  »  Cui  cum  di- 
cerel  :  <  Ad  qualem  vilam  mihi  contulis  ?  »  HetpoH- 
dii  ilte  :  «  Ad  ordinem  Cittercientam,  »  Et  adjecit : 
(  iVoR  ett  aliquis  ordo  m  Ecclesia,  de  quo  tam  pauci 
descendani  ad  inferot;  habent  enim  specialem  AdvO' 
catam  (Dei  Genilricem  nolans)  quce  non  tinil  illot 
periie.  >  Hacieuus  Cxsarius.  Expende  hoc  ulli- 
mstin,  quce  non  sinil  illos  perire. 

186  ^OTiC  AD   SERMONEM  111. 

C  (12)  0  qnam  mira  novitas,  Virgo  maier!  Admiran- 
dam  liaiic  virginis  simui  el  niatris  novitaiem  .  mu 
siiipendutii  iiunc  virginitJiis  una  cuni  lecundiiate 
licxitm,  licet  iiostrum  intcllecluin  omiiino  cscedat, 
siiqito  omni  iiostra  oraiionc  longc  supcrior  :  cele- 
brattt  lamcn  in  suis  opcnbus  niulii  saiicloruui  Pa- 
iniiti ,  vidclicel  S.  Josephus  confessor  in  Mcnvis 
Gr.ccorum,  die  4  Januarii,  ode  8,  iUis  verbis  :  0 
miraculuin  super  omnes  miraculorum  fines  elevaium, 
qua  raiione  perfrui  poles  virginilate  simul  et  partu 
uiidique  purissima  \uminis  Sponsa!  S.  Joan.  Cliry- 
SDSlonius,  hoinil.  49  iii  Gen.  dum  inquit  :  Audieni 
qiioJ  virgo  peperii ,  admirarc  el  obslupesce,  ted  n«  ti» 
incredulus  imraculo.  Tilus  Bosirensis ,  ad  caput  i 
Liicui ,  ad  illa  vcrba  :  Quin  fecit  mihi  maqna ,  duin 
in  persona  Virgitiis  sic  latur  :  Admirabiiia  per  me 
operaius  est,  num  cuin  virgo  eisem,  privpotenii  iltiut 
voiunia  e  nalurw  finei  supergressa  concept ,  nulliui- 
que   viri    commercio  nsa,   digna  e/fecla  tum,  qu<e 

D  non  cujusvis  promiscue,ied  unigeniii  Filii  Dei  mater 
fiercm.  Origenes  iiomil.  t  in  diversos,  duin  ibi  scri* 
bil  :  0  magna  admirutionis  gralia  !  Ipta  eademque 
virgo,  ip^a  el  muter  Domini.  Quis  unqnam  ista  au- 
divit '.'  quis  vidil  talia  ?  el  quis  cogilure  poiuit  ut  maler 
virgo  estcl,  187  *'  intacia  generurel ,  quoi  et  virgo 
permansit  ei  genuii  ?  Sicut  enim  quondam  rubut 
combuii  videbatur,  el  igiiis  cum  non  tangebat ,  et 
sicat  tres  pucri  in  camino  ignis  inclusi  habebantur, 
el  tamen  eos  non  loedebal  incendium,  nec  odor  fuini 
eral  ineis;  vet  (luemadmodum  Dunieti  intra  lucum 
leonum  inctuio  clausiris  non  aperiit  allatum  eil 
prandium  ab  Habacuc,  iia  et  Itac  Virgo  tancla  ge- 
nuil  Deum,  led  intacta  permnnsit,  maier  effecta  ett, 
sed  virgimiutem  iion  lUHistt.  S.  Cyrillus  Aleiaii' 
drinus,  liomil.  G  iii  ^esiorium,  duui  bac  uiilur 
oralioiie  :  Et  quis  adeo  vatet  eloquio ,  ul  pturimum 
laudatam  Maritttn  salis  celebrei?  Iptu  esl  mater 
et  virqo   :   o  rem  adimraiidam!    Miraculum  hoc  me 


76S 


MAUIALK.  —  iNOTvt:. 


7fi6 


nupicium  reddit.  Patilus  cpiscopus  Eiiiisseiiu!> ,  Iio- 
inil.  <ie  liicarnal.  Chrisii .   Alcxai)dri;e  dioct,  (|iia; 
li»beiur  III  parie  coiicilii  Epliesiiii,  diiiii  evcUinat : 
0  rem  adniirandam  !  puril  virgo;  (it  maler^  el  inmen 
uon  omnin  palitur  cxacie  quw  mniribus  compelunt. 
fliraculitm  Itoc  Isaias  propliela  quondam  praviilenSf 
exclamavii  dicens  :  «  Ecce  virgo  in  utero  habebil,  et 
pnriei  lilinm  (hat.  vii).  >   S.  Cregorius  Nysseiiws, 
duiii  in  orai.  d<;  Clirisli  Naiiv.  in  lias  voces  cruiii- 
pit  :  0  miraculum  ingens!  vi^qo  maler  (il ,  el  virgo 
permanel.  Vides  opus  novum  natura;?  in  aliis  femi- 
nis  ijuaniiiu  virgo  alinna  en ,  mnier  non  esl  :  postea- 
quc.m  enim  tr.alcr  fncia  fuerii  ,  virginilatem  non  ha- 
ht-t  :  hic  vero  duo  18$  itla  nomina  simui  concur- 
runi ,  eadcm  euim  ei  mnier  el   virgo  eH.  tt  Alanus 
Intiilonsis,  iii  Aniiclaudiaiio,  lilir.  v,  dum  canit  : 
Ilic  superos  civeu  proprio  prmreiiit  honore 
Virgo,  qua;  proprium  paiifndi  lege  pudorem 
Hon  perdens,  mulris  meruii  cum  virgine  nomen. 
Jn  qua  concordant  duo  vnmina,  lite  seputta 
i>ua'  secitm  pugnarc  soient ,  litesque  movere. 
Nec  jam  discordanl  matcr  virgoque ,  sed  ipsis 
Itlibus  exctusis,  se  pacis  ad  oncula  veilunl. 
Ilic  natnra  silet,  iogicw  vis  e.xsulul  onuiis. 
Hhetoricaf  peril  iubitrium,  ratioque  vacillat. 
Iliic  est,  quw  nterito  diviiii  muneiis  usu 
Nata  Pairem  ,  Natuiuque  parens  concepit,  honorem 
Virgineum  relinens ,  nec  y.eidens  jura  parenlis. 
Sileo  S.  IVocliiiii  Conslaiiiinopuliianuni  ,  lioniil.  de 
Cliiisli    Naliviiaie,   tibi    ;isscii',  :  StupendQm   sane 
pianeque  inaudiium  csse  hanc  vrginis  el  malrii  co- 
pniam  ;  S.  Anihrosiuiii  i'i  iibr.  6e  inslilul.  virg.  , 
Citp.  5,  ubi  anirnial    virginem  parlurire  majus  esse 
mirncutum  quam    morluum    reviviscere ;   Arnoldun) 
Cariioienseni,  in  iracl.   De  laud.  Virg.,  ubi  pronun- 
li:.l,   in    supcrnis  ei  infernis  adinirutioni  esse  virgi- 
nem  189  puerperam.   Lecloreiiuiue  plura  de  bac 


A  rif.;  Giierricus  abhas  Ignaceiisis,  (jfwn'  virgo  roncepil, 
virgo  peperit,  virgo  permnnsit ,  imo  quie  tpto  con- 
ceplu  plane  purificutn  fuil?  Quid,  inquniu,  mundan- 
dum  habebat  conreptus  illc,  gui  ivlus  facere  puleU 
viundum  de  immundo  conceplum  semine,  qui  fonlem, 
quo  itnmundus  purificniur,  edidil,  fonlem  domu» 
David,  qui  hodie  patel  indefesseque  scalet  in  ablulio' 
nem  peccntoris  el  menstruadv ?  .Sic  Gueriicus.  Appo- 
siie  proinde  B.  Viigo  (Cnni.  vi)  luiu:  fuil  a  Spirilu 
saiiclo*  assiinil.ita ,  pulchra  ul  iuna.  Siciil  eniiu 
liina,  licel  niaculas  quasdain  sc  aspicienlibus  ha» 
berc  vitleatiir,  rovera  taineti  nulbitn  in  se  habet 
inaculam,  ul  iradiinl  philusopiii,  191  iia  U.  Virgo, 
licet  acccdens  ad  ptiriricalionem,  niaculatn  (|uan)- 
dain  purgandaiii  habcre  honiinibus  visa  fuerit,  re- 
vera  tainen  puiclierriiiia,  prorsus<|ue  iininaculaia 
seniper  exslilil.  Totu  pulchra  es,  amica  mea,  ei  mu- 
cula  non  est  in  te  {Cant.  iv).  Quare  auteiii  B.  Viig.>, 
cinn  purificalioiienon  egerei,  necessel  purific^tlioniii 

P  legi  obno.\ia,  voliieril  lamen  puriricari,  el  se  ipsaiii 
puriricarioiiislegisiiii(1ere,opiiiiieitiieralios  edisscrii 
Joan.  Baptista  Novalus,  lomo  I  De  eminenlia  Deipara?, 
c.  14,  qii*3i.  2,  sibi  novein  hujus  rei  aflerl  raiiones. 
(li)  Non  Mari(K,  sed  noslra  per  Mariam  purifi- 
catio  facta  est.  Quod  Marije  piiiilicatio  iiosiram  iin- 
purilaiem  abraserii ,  erudile  ac  iiigeniose  probal 
Joscphus  de  la  Zerda  iit  sua  ElTigie  Trinitalis,  aca- 
demia  23,  seci.  i,  ({uem  lu  coiisule. 

>0T;«    AD    SERMOiNEM   V. 

Esl  hic  sermo  omnino  pulclierriinus,  siioqiie  au- 
ctore  dignissimus  :  rujus  uiemiiii  in  bibliolheca  Ma^ 
riaiia,  parie  i,  iu  Adanio  Pcrsoni,c  abbate. 

(15)  Mutierem  ilaque  foriem  sane  possumus  iittel- 
tigere  matrein  sapieniio:  Mariam.  Per  inuliereui  lor- 
leiM,  de  qua  Saloinoii,  Proverbiorum  192  *^'M''  "l- 
limo,  cum  Adaino  nostro  Deiparam  inieiligunlj  S. 
Ber(iardu.s,  scrm.  9  inier  parvos,  el  serni  i  super 
Mtssus  est;  Absaloii  abbas  seriti.  5  De  Purilic.  B. 


inalviiia   siiieiiiAin    rcinitto  ad  S.   lUlephonsum  in 

libr.  De   virg.  S.   .Maria.-,  cap.  2;  D.  liernarduin,  ^  V,;  Alberlus  litagnus  in  Bibiia  Maiia;  super  librum 
>upi:r  Missus  esl,  ci  serni.  5  in  Vigilia  Na-       Provcrbiorum;  Kicha 


hoiiiil.  i  s 

lalis  Doiiiiiii ;  Bich.irdum  Vicloniiuui  ,  libr.  i  De 
Kininaiiuele,  cap.  12.  et  libr.  ii ,  cap.  ^5;  Ric- 
chardiiin  a  S.  Laurentio,  libr.  iv  De  taud.  Virg., 
tol.  2joel2.^4;clalios.  Pulcliie  cniin  ille,  el  vere  : 

Naiura  quod  recusat, 

Quod  ««115  ipse  nescit, 

Quod  nulla  mens  prehendit, 

Quod  sidera  obsiupescunt, 

Quod  tnrra  contrentiscit, 

Quod  omnin  rcvereniur, 

Vis,  Christinne,  dicam/ 

Virgo  Deique  maler. 

(Jacobus  Pomanus,  libr.  v  Florid.). 

N01;fi    Al>    SEKMONUU    IV. 

Scrmoncm  lunic  qcnnanum  csse  Adami  noslri 
fcliiiii,  palel  e  Cuirrido  Tilinaiiiio,  iii  alleiioriis  su- 
|icr  cap.  II  Luca;,  iibi  ex  lioc  sciiiKine  deprompia, 
sub  nomiiie.\dami  Pcrscn.,duo  aolabilia  rragmenla 
addiicil. 

(13)  Purificari  hac  credcndum  csl  purissimam 
Domiui  muircm,  elc.  Si  lergi  pussiint  prinuc  nives, 
si  emacularipoiesleborisi':.iidor,  si  imindari  polesl 
foiis  itlimis,  si  linii>idus  190^^'*^  radiiis  iii  iiiidis 
Ci^cl  iinnicr>;i,  iil  innocux  lucis  sordes  elual,  Maiia 
(jiioquc  purilicalione  eguii.  Cum  eiiiiii  purilicari  non 
posstt  iiisi  impiiniin,  cinaculari  itisi  l(£daluin,  de- 
lc.rgi  nibi  inrixiiiin  ,  ablui  iiisi  sordiduin,  (|uid  in 
Maiia  iiiipuriiin  purilicaiiduin,  quid  loudalum  eiua- 
cuiaitdiini,  quid  iiilecluui  delergctiaiim,  iiuid  sordi- 
duiii  abluendiiin?  piofecio  iiiiiii.  Noiine  Maria,  lcslc 
S.  Lphr(Mn  Syro,  in  oral.  dc  Laud.  Virg.,  Purior 
solis  rudio  et  spleiidoribus  ?  Noiine  ipsa,  lcsle  Psello, 
iii  cap.  VI  CiHl.,  huriinte  cherubim  etseraphim  aule- 
celluii?  Noitiic  eadeiii,  tesle  Aiiselmo,  iii  libr.  De 
coiiccplu  virginali,  cap.  18  :  Tania  nituit  puritale, 
ui  major  sub  l)eo  nequeal  intetligi?  Quid  igitur  in 
ea  puTificundi.tm  cac  fotuil,  iii<iMii,  bonu.  1    Do  pu 


ardus  a    S.  Laiireniio,  hbr.  iv 
Do  laud.  Virg.,  col.  221  ei  225,    libr.  vi,  col.4l7et 
418,  el  lib.  \ii,   col.  989;   S.  Aniouinus  archtepi- 
scopus  Florenlinus,  iv  parie  Sum.  Iheol.,  ttl.  15, 
cap.  44;  S.  Uernardinus    Senensis,  toiiio  i,  seriu. 
52,  qui  esl  de  angelica  salulaliune  ;  l'elrus  Ille- 
sensis,  serm.  1  iii    Advenln   Duniini ;   aiqne     alii 
plures.  Mulieris  antein  noniinc  (iii  de  foriis  cogno- 
niiiic    nunc    silcani }    reciissiine    ac    sapieiilissime 
Virgo  Dcipara  nuncupatur,  vci  quod  moilcSLal  al- 
icctu  ,  ulpoie  miscricoidiic  maier,  ad    tcneiiludi- 
neui    pielaiis,   ul  hic  iiiqiiii  Adai.iiis   iioster;  vet 
qiiod  ■iieritis  el  piccibus  suis  cnioilial  Duiiiinuin, 
ut  puniiioiiis  el  viiidicia:  erga    hoitiincm   ob  pec- 
cala  obliviscaiur,  iil  probal  iUchardus    a   S.  Lau- 
reiitio,  libr.  \i  Dc  laud.  Virg.,  col,  415  ei  416;  vcl 
ne  ob   divinai  iiiaieniiiasis  iiuiiinia:qiie    sanctilalis 
exccileiiliaiii ,  a  cic:iiunr.  ptisillilaic  exeinpia ,  in 
dcitaiis  fasligiiiin  collocaietur,  aique  ab  iiounntbuc 
"  ul  De.i  adorartlur,  itl  colligiiur  cx  Lpipliaiiio,  hai- 
resi  (9;  vel  iie  iioii  vcrc  inalcr  ijiiibusdain  puure- 
lur,  cuin  iioii  dcluiuri  essenl,  lesie  Guilredo,  libr. 
vii,  q.  U,  qui  Virgititiiti  iion  propric  pcptuiuse  dociuri 
esseiil ,    Chri:»iuiiiqiie    cutii    Maiiichuiis,    ui    liabct 
193  "^-  Augusliiiiib,  libr.  De  hxrcsibus,  cap.  'oi  , 
cl  liO.  I  contr.i  jMliaiiuiii,  phaiiUiSuiacrcdituri,quini" 
iiio  cuiii  Vaieitliiiiaiiis  nihtl  cx    (m  corporis  assum- 
psisse,  ul  iradil  Bcritardiis  Luzcmburgicus  iii  Cata- 
lugo  hxrclicorum  ,  sed   ccelo  delap^uui,    pt:r  eain  , 
velul  iaticeiii  pcr  hsiulasu  iransivissc.  Vcl  «iciiiquc 
ex  virgiiiea  lccuudilale,cuiii  licelsii  Mrgo,  bil  eliani 
nuilicr,  id  est  iiialcr,  ul  cxpressii  Alu.  Magnus  iii 
Mariali,  cap.  35,   duiu  scripsil  :  Pr-jpiicliw  quw  de 
personu   beulissimoi  Virginii  Ivquuntur,  ipsam  appci- 
laul  luodo   uirgincm,   inodo    multerein.  Isaias  {sii}  : 
<  b'.cce  tirgo  cvitcipiel,  tJeremias  (xwi)  ;  i  .)iuiier 
(■ircinnditbti   t'iri<ut  ,  >   ud  signundant  videiiccl  quod 
habiliira  fitertl    et   viioitis   intearitntem  ei    niuii€T'$ 


T67 


ADAMI  ABDATIS  PERSENI.^!: 


%9 


fentndUalem.  Sicille.Nec  aiitiieiuli  siint  lnunMiti,  qiii 
iniilit>reii>,  pro  ea  «pirr  corrn|>(.-j  csl  viruiiKpie  puss.i, 
i:ui(uin  usiirpari  inenliiinrHr,  cirn,  ox  usn  s.icni) 
Scri|Uiira;  coinninniqne  (iocioriim  scnsu,  nnilieiis 
iioinoii  coinniimc  sc\iis  voc:(l>iiliiin  sit,  neqnc  mi- 
itiis  a<|  virKinciu  qinm  .id  nnpiani  pcrlinere  lnve- 
ni:Uiir.  Piolj:tl  Iioc  S.  Aii2:tisliniis.  libr,  Di;  fnlecon- 
ir.i  Manicli;co>.  cip.  22,  iiin)  ev  lesliinonio  Moys  s, 
Inni  cx  llcl)r:iic:c  iincnx  proprielnte;  prolMt  el  Ori- 
pcnes,  lioinil.  8  in  Levii.,  cx  vulgari  iisn  loqnenJi, 
cl  sic  ralio-  inaiur  Si  recle  dicilur  vir  ille,  pro  tola 
temporis  ctlale,  qni  nuUius  admisiionem  femimv.  no- 
verii,qnomodo  non  eiidem  cousequeniia  etiam  virgo , 
qunr  intemerala  194  permnnsit,  pro  sola  (etaiis  ma- 
tnriiaie  »iK/iVr  »/owiiw«/ur?Teriiilliannsqiioque,  libr. 
l)c  yelundis  virginibiis.  idein  clarissiiiie  docc»,  inu- 
Teris  scilicel  noinen  ila  in  Scripiuris  accipii  ut  ctiain 
ii.s  compciai  foniinis,  qiiac  viros  passae  non  suni,  ei 
ad  sexinn  ipsiim,  non  aiiiem  ad  graduin  scxus  per- 
tinere.  Vidc  Cyrilium  nierosolyiiiii;inuin  calecli.  10: 
Camlciiliiim  sem).  9  iii  Ji)an.,  Priiiialiiiin  in  Epi.sl. 
ad  Galatos,  cl  pr.TCserliin  S.  AmbrosUim  in  libr.  De 
inslilnl.  virg.,  cap.  ^,  iibi  inqiiit  :  Ve  mulieris  no- 
miiiequid  moveinur^  Ad  sexum  retulit;  non  enim  cor- 
ruptelw,  sed  sexu»  vocabulum  eat,  vulgi  usus  non  pric- 
judicat  veritaii   Sic  ille 

(16)  Nam  nlihi  nomen  mutieris  veritas  a  rirgine 
removere  videlur.  Licei,  iil  di.xi.  inulieris  i:omen 
conimune  sexiis  vocabuliim  sii,  iie<inc  niinus  ad  vir- 
giiiem  quam  ad  niiplain  pcrtinere  iiiveniatur,  alla- 
iteii,  cuin  saltem  aliqiiamlo  mulieris  vox,  slulidi 
•'iiigi  ari>iirio,  signel  cornipletam,  juxla  illud  Quin> 
«•liliani,  li!».  viii,  cap.  4  :  Objurgantibus  quod  (Ci- 
«cro)  sexagenariits  Popiiiam  viryinifin  duxissel  ;  cras 
viulier  erii,  inquil.  Ilinc  est  quod  Palres  noiinulli 
<le  Miiria  Dcip.ira  virginc  loqnenies,  ad  sii;iii(ican- 
dnm  niillum  in  ca  vel  miiiimiim  corruptionis  fuisse 
vestigioii),  a  mulieris  vnc:ibulo  absliiiueriinl,  virgi- 
ncinque  a  muliere  disliiixeiunt,  ut  ex  eoriim  verbis  . 
Iiic  a|)peiisis  cnilibei  poiesl  esse  perspicuum.  195 
Ambrosius  supcr  iiliid  Liic.  vii :  <  Inter  naios  mu- 
lierum  non  surrexil  major  Joanne  Baiitisla  :  i  Nuii' 
quid  eliam  major  est  Salvntore?  ahsit !  Joannes  enim 
uatiis  mulieris,  Uirisius  autemvirginis  nntus  est :  ille 
forruptibHis  uleri  xinibus  fusus  esl,  iste  impotlutce 
i'ulv(B  ftore  progenitus.  Idcmqiie  in  cap.  i  Lucx,  ad 
Wla  vcrba  :  <  Ei  coqilubul  qnalis  etset  ista  salutatio  :  > 
Erubescebat  erqo  Hlarvi^  erubescebal  etiant  Elisabeilt. 
Et  ideo  videantus  quid  inlersii  inrer  mutieris  et  vir- 
ginis  rerecundiam.  Ilta  de  cuusit  erubescebal,  liaic 
jiro  rerecundia.  In  muliere  moilus  pudoris  adhibetuf, 
iu  virgine  pudoris  auijelur  grutia.  Cyrillus  Uieros/o- 
lymiianus,  calccli  i^  :  Et  nos  recipiamus  Verbum 
iHcartiatum  vere  iioi  ex  voluntule  viri  el  mutieris,  ut 
lia'relici  dicunt,  sed  ex  virgine  et  S:>iritu  sanclo.  Epi- 
pliaiiius,  lib.  I  conira  b:cieses,  liacresi  30:  »  Ecce 
Virgo  in  nlero  habebit.  i  Virgo  autem  non  appellaiur^ 
quiv  viio  conjnnctn  esl ,  et  nupliis  copulata  mutier. 
Peiriis  Clirysologns,  serm.  117  :  Ubi  sunt,  qui  con- 
ceplum  Viiginis  Virfjinispartum  mvtierum  partubus 
existimanl  exa:qnandum  ,  cum  illud  de  lerra  sil,  hot 
de  ceelol  Clenifns  Alesand.,  lib.  i,  P<£tlag.,  cap.  6  : 
Mutieres  qnidem  pia^ynnntes,  cnm  matres  factce  fue- 
rint,luc  emiiiuni,  Dominus  aulem  Chrislus  fructus 
w></JH  s  Syriciiis  p;ii):»,  epi  l2  adversus  Joviniauum, 
i.H  loino  I  coni;  I.  :  Per  mulierein  mors  sticcessii,  per 
Virquiemsalus  196^''^"''*  Peirus  Damianus  hontii. 
de  Assnmp.  D  Y. :  Nonsecutus  eit  dotor  purtum, 
quia  non  prwce^sii  libido  conceptum.  D.c  nni  nnm- 
que  fueral  Evw  :  «  /»j  dolore  pnries  fitittnt  {Oen.  ili).» 
Quw  senien  ia  in  aliir  utalrihus  viguit,  in  Uaria  vero 
modum  sui  juris  amisil.  In  mutieiihus  fixa  perstuit, 
in  virqme  prwvatere  non  potuit.  Origcnes,  iii  Levil. 
Iiomll.  8  :  Addi  quoque  ad  hoc  etiani  iltud  potesl, 
quod  lex  iilii,  qute  de  immundilia  scnbitur,  ad  mu- 
i'erem  leriinel  .  de  Maria  nuiem  dicilur  quod  virqo 
ioncepu  t<  piptrit.  Eerani  ergo  leges  contra  mutiercs, 


A  viniines  vero  ah  his  haleantnr  immunes.  Dciiiquc  S. 
Lpbrcm  Syrns,  dc  iuargarila  pretiosa  ;  Faeta  e*t 
sancla  Mnria,  non  jam  niutier,  sed  virgo  el  gralin 
ptena.  Qnoil  si  ali«pii  iniiliereinnuitCHparHnl,sla(iiii 
etiaiii  virginem  appeHariint.  ne  snspiclo  ali(|«a  tor- 
riipichesulirepcret,  dimidiatnmque  vocabulun)  occa- 
sionem  pncberet  erroris.  Aiidi  Dionysiiiin  Arcopa- 
gilain  in  Men.T;is  Cr.-ccorum  :  Noslram  qitidem  car- 
nem  assumpsil,  sed  supra  humnmv  substanlia:  modu- 
lum,  elsi  enim  exmuiicre,.  non  tamen  ea  qualicunqne, 
te.i  rirgine.  Audi  Nazianzenum,  orat.  35:  Natus  qui- 
dein  est,  sed  etiam  genitus  erat ,  ex  ntuliere  quidem, 
cwternm  virgitu,  Audi  doniqiic  Cbrysostnniuni,  iu 
cap.  I  Isaix,  a<l  illa  verba  :  <  DHlyrum  et  met  eome- 
det  :  I  Nec  enim  in  eo  hingula  quceque  evariabant,  et 
nequein  eodem  omnia  nobiscum  communia.  Nam  qnod 
197  '^  mutiere  natus  sit,  eommune  etl  otuHibus ; 
quod  auiem  ex  vir§ine,  nostra  omnium  coiidiiionee$t 
auguttius. 

U  (17)  Niliil  prima  et  celerna  generatione  subHmim, 
nihit  secunda  et  incorrupla  nativitate  mirabilius» 
pulcherrime  de  bac  uiraque  Cbrisii  gcneratione, 
divina  sciiicet  et  humana,  S.  Maximns,  bom.  6  dn 
Nalali  Domini,  et  boin.  5  in  Epipban. ;  S.  Joan. 
DamascM  orai.  1  de  Nativ.  Virg  ;  Alberius  Ma- 
gaus,  ii)  Posiillis  super  cap.  ii  cl  xi  Luco;,  ei  super 
cap.  I  Mallbaii ;  Goffridns  Vindociencis ,  in  serm. 
de  PnriT.  B.  Virginis;  Hugo  Victoiiniis,  lom.  111, 
collalione  tertia  du  Verbo  incarnato;  Origenes, 
liomilia  3  in  diversos;  B.  Tboinas  a  Villian., 
Conc.  2,  de  Nativ.  V.;  et,  ut  alios  oiniliain , 
S.  Augusiinus,  lom.  X  ,  serm.  18,  de  Nativ.t. 
Domini ,  qui  esl  sermo  22,  de  Tvntpore,  ciijiis 
solius  verba  ,  dignissima  lectu ,  Loc  ioco  afferrc 
iion  piget.  Sunt  autein  biijusmodi  :  Uac  aie  est 
nalus  ex  Yirgine  malre,  qui  atUe  swcuta  wlernui 
est  geniius  ex  Deo  Palre.  In  itta  nativilute  ex 
impassibili  nascitur  Genilore;  iii  ista  ex   incorrupla 

£  nalus  est  virgine.  Ittam  solut  Pater  tcivil  ipse  qui 
genuit  ;  hanc  in  se  lota  Virgj  el  mater  inieme- 
rata  cognovit  ,  quoi  virum  in  coiicipiendo  non  pcr' 
lutil.  In  Palre  impassibititas,  in  mutre  incorrupli- 
bitiias.  In  Patre  perpetua  divinilas,in  tnalre  wlerna 
virgiiiilas.  Ex  Palre  invisibiliter ,  ex  matre  visibili- 
tersed  incomparahiliter  ex  198  Ptl>'^*  alqueincom- 
parabitiler  ex  nuilre  :  quia  incorruptibHtier  in  ilta 
nativilale  Patrem  Deum  habel  tine  liomiue  matre; 
in  istu  tnatrein  Itabet  virginem,  sed  hominem  non 
habei  palrem.ln  tlta  coalernus  eit  Patrit  et  cowlernut 
aucloris  ,  tii  ista  fitiui  eit  virginis  ,  et  auclor  eit 
matris :  ipse  enim  formcvit  uterum ,  qui  desceudit 
in  uierum;  <jrivt(  de  ulero,  et  non  corrupit  uterum, 
ul  qui  Deum  Patrem  hnbel  in  caetit^  virginetn  ma- 
irem  haberel  in  lerris.  In  ilto  line  lempore  genitust 
in  ista  iit  (ine  lemporum  natut;  in  ilto  nascitur  line 
fine ,  in  isla  concipilur  sine  semine ;  in  itto  liue 
initio  generaliouis ,  in  iita  tub  condilione  tegit  ei 

0  carnit;  in  ilto  invisibitis  Deut,  in  isla  visibitit  homo 
per  corpus,  quia  t  Verbum  caro  factum  ^st,  el  habi- 
lavit  in  nobis  (Joan.  i)  i ;  in  itlo  impassibilis,  iu  ista 
mortalis;  in  ilto  excetsissimus ,  in  ista  lubjecttu; 
sttbjeclus  siquideniinjuriis  passionis  et  morlii,morli$ 
autem  crucis.  Sic  ille. 

(16)  Quam  fortis  hwc  mutier  fuil !  De  B.  Virginis 
foriitudine  suinma  opiitne  Albenus  Magnu»  iu 
Mariali  cap.  101  ,  ubi  in  bunc  moduin  pbiloso- 
pbatur  :  Qutd^uid  esl  fortiut  forliore,  fonitti  eti 
infirmiore  :  Beaiiisima  Virgo  fuil  foriior  tribui 
lortioribut  omni  viaiore :  ergo  ipta  fuil  forlior 
omui  viatore !  Tres  fortiores  omui  viaiore  sumt 
Deus,  mors,  diabolus.  HuinHiias  beatce  Virgiitie 
Deum  superavil  quodammodo ,  quando  eum  de  caitii 
ad  lerras  humililate  deducens ,  charilale  viacula- 
tum  199  p«<>'^''>  el  humitiatum  ,  et  vutneralum 
iu  suavirginitateincarceravil.  UnJe  {Cant.  i):«  Ou>» 


csxei    Rex  iri  accitbitu 
I  .Hulierem  fortein    qnis 


suo,  >  eic.  Et  Prov.- XXXI 


inveniet  ?  procul ,   rt  A* 


7G0 


MAUIAL^..  -  NOTif.. 


:70 


ultimis  ■finibus  pretium  ejus.  i  llltnni  fiiies  suiit  \ 
dtiUit  el  huinanilas  ,  nuixime  a  se  dislanles.  Unde 
fortissima  mutier  fnil  finn:  lia-c  conjunxit.  Sic  ergo 
fortiluUo  bealisiitna;  \irginis  rii)orcm  fortitudinis, 
el  divinw  severi^niis  siipcravii ,  dc  qiio  (  Nuni 
xsiii )  :  «  Cujuf  foriitudo  similis  esl  rliinocerotis],  » 
cujns  fortituifo  in  gremio  Virqinis  mansuescil ,  et 
tic  patct  \per  qiiem  modtim  f/ealissima  Virgo  Dei 
fortiludinein  stiperavil.  Item ,  secundus  ,  foriis  esl 
mors,  cui  uemo  mortulium  resislere  potest  {II  lieg. 
xiv)  ;  «  Omnes  enim  morimur,  et  quasi  aqu(v  dila- 
biiHur  super  lerram ,  quaf  non  reverluntur.  »  Hac 
forlior  erat  beniissima  Virgo,  quce  morlein  de- 
ttru.xit ,  sicut  enim  mors  intravil  per  feminam  ,  el 
vilam  deslruxit,  ila  el  bealissima  Virgo  piil  de- 
tttuctio  mortis ,  et  ila  fortior  fuit  morte.  Fertius  , 
fortit  ett  dinbolus,  de  qno  dicitur  (Job.  XLi)  : 
<  NoH  est  poleslas  sitper  lerrani,  quK  ei  possit 
comparari.  »  Ueafitsimn  Virgo  fuit  fortior  illo , 
juxta  illud  Gen.  iii  :  «  Ipsa  conterei  cnput  imtm.  »  „ 
Item ,  actut  fortiiudinis  essentiuliter  esl  firmiier  " 
adliterere.  liealissima  Virgo  adha-rebat  Deo  inse- 
parnbiliier.  trgo  ftiit  ali.s  fortior  improporiiona- 
biliter.  Ilem ,  aclut  fortitudinis  esi  lerrenus  cupi' 
ditales  200  "^"  'O""""  reprimcre ,  sed  penilus 
oblitisci;  Itoc  auiem  non  contingil  in  aliquo  viatore 
i«  via  ,  interiitt  quod  fomes  aliquo  modo  viguii ;  sed 
sohtm  iii  Virgtne  polnit ,  ia  qua  fomes  exstinclus 
fuit.  Ergo  habuit  ucium  foriiiudinis  ler  modum 
palria: ,  et  tuper  omnem  viatorem  sine  proportione. 
Hxcilibeiius,!.  c.,(|*>3e  Tere  lepelil  iii  Biltlia  Marix 
supcr  Pruv.,  cap.  xxxi.  Piiira  aiacin  de  forliluiiiiie 
fi.  Virgiiiis  si-tieiili  ex  Patribiis  aliisquc;  aucloribus 
'Ofreniiii  Novalus  de  Ivi  iiieiitia  Deipar<e,  lom.  ii , 
c»p.  5,  (|Ua'$i.  23  :  Miecbuvius  iii  liiaiiias  Laure- 
iau.ts,  toni.  il ,  disc.  389;  Ravnandns  in  dypliii- 
cis  Marianis,  par(e  ii ,  puncto  (),  nuiu.  18;  Posa- 
lei  ,  ii)  Cotoiia  0.  Virgiuis,  lib.  lu,  cap.  5  et 
a{>i. 

(19)  Uonasleria  Cislerciensium  ,  qua;  omnia  et  C 
memorin'  ,  et  vieritis  ipsius  Mairis  devotiotie  debita 
dedic.mtur.  Cur  oniiiia  oniiiiis  Cislcrcieiisis  ino- 
itusicria  R.  Maria;  Virgini  Deiparx  a  priinis  ilUs 
Cairibns  «leilicata  riieriui ,  ciinsam  reddii  Cxsarins 
llcisierbaccn&is,  lib.  t  iilnsiriiiin  Miracnlornin , 
(ap.  1 ,  his  verbis  :  Qiiia  cienobium  ,  de  quo  cxie- 
tunl  (atino  vidclicol  1U98) ,  conslruclutn  fuerat  in 
hvuorem  beula;  Dei  Geniiiicis  Maria; ;  tum  ipsi , 
quuin  eorum  succetsoiet  de  todem  novo  monutterio 
(neii.pe  Cit>lercio)  propagaii ,  omnes  tuas  ccclesias 
lu  lioi.ore  ejusdem  gloriosa:  Virginis  tensueruiil  esse 
dedicandas.  Sic  ille.  Vcrlia  autein  saDclornni  ilto- 
runi  Paiiuin  211  <|"''^"^  onines  ordiiiis  sui  cc- 
clesias  aii{;eloruin  Uegin^e  dcvoverunt,  ex  libro 
l>clinilioiiuin  anliiiuartiin ,  disl.  3,  caj).  i ,  de- 
suuipta,  ut  referi  Chijsostonins  Henriqnez  in 
Aieuuiugio  Cisicrcieiici,  Uic  tH  Januarii,  hxc  snnl  : 
Quonium  gloriosa  Dei  genitricix  Virginit  Maria; 
tita  inclyta  ,  mirifica  digiiitat,tanctitas  eximia  cunclat  D 
illutirat  tccletias,  regulat,  et  informui ;  otnnet  eccle- 
ncs  nostrce  conveniuales  iti  ipsius  honoretu  fuiidemur 
et  meriio  dediceniur.lixc  illi.Licetaiucni  Cistercien- 
sis  urdinis  ecctesia; ,  et  inotiasleiia  inviolabili 
Patrnin  Cistcrciensiuni  legc  consccrala  sint  Dei 
Geuitrici,  ubservat  tainen  in  praicilato  Menologio, 
die  15  Augusti,  Chtysosloinus  iienriquez,  expc- 
lientia  couaiare,  leie  oninia,  vel  forte  onini.i  in 
assuniptiouis  U.  Virginis  incnioriani  esse  dedicata , 
rnin  nbiqne  locnruin  in  suinnio  allari  inter  aiigc- 
licas    lurbas  lOrlus  consccndens  dcpiiigatur   Vir^o 

gloriosa ,  el  oninia  (|iiu;  ipsc  vidil  in  ilispania  ct 
eSgiu  sui  ordinis  inunasteria,  iii  ineinonain  as- 
kunipt.  U.  Virg.  cognovit  esse  consirucla.  Aique 
idipsuin  de  inunasteriis  et  eccle!>iis  ejusdem  ordinis 
per  Calliain  el  Italiain  inini  testaius  csl  revereii- 
dissiiuns  Paier  (cujus  aniiciiia ,  ob  pi-xclarain  cru- 
diiioncui    atque     durlrinain     i4uriintiiu    gluriur) 


P.  Jo.tnncs  aont ,  congrepalioiiis  lerorinal.i!  S. 
Bern.^^rdi  oniinis  Cistc^ciensis  nunc  ahhas  ge- 
neralis. 

(20)  Qui  et  candoTf  habilus.  ('nm  a  siiaj  202 
inslitntioiiis  initio  l*airrs  Cisiercionses  ni^ri» 
vestibns  nlorenliir,  aniio  saliitis  iiOI  ,  die  5  Augu- 
sli,  hcaiissiina  VirgoDoipara  tlecasioin  Cistcrciuin 
desceiidit,  aiqiic  corutndein  hahitum  de  nigro  in 
.nlbiiin  colorrn)  innt.ivii,  snh  SS.  ahbaic  Alberico. 
ilitjns  autcm  rei  historia  sic  liahel  :  B.  Palre  Al- 
berico ,  ejusque  monachis  laudes  et  matutinas  ho- 
ras  devote  canenltbus  adfuit  Deipnra  Virgo ,  ca- 
lesliiim  spiriiunm  conslipata  phalange,  prceferens 
manihus  candidam  et  nitidissininm  cncull<im  , 
quam  stnpentis  Alberici  capiii  itnponii.  Sed  ecce 
miraculum  mirncnlo  excipiiur ,  simulntque  en:tn 
hiibitus  ille  Alberico  imposittis  est ,  »io/Kic/iorin«i 
in  clioro  canentium  cucullm  cclorem  muiarHnl ,  et 
qua;  anien  nigri  eranl  coloris  ,  repenle  candiditsiiiKe 
inslar  nivis  colore  sttnl  infccla' ,  cl  slaiim  ex  oculit 
servorum  suorum  Virgo  beaiissima  evanuit.  ilac- 
teniis  hislori.i.  Pro  cnjns  verit::ie  et  conlirinaiione 
mnllos  allegat  aticloies  Chrysostoniui  Hcnriqnez 
ordinis  Cisiercieiisis  historiogiaplnts  generalis , 
litm  in  Fasciculo  sancioriiin  ordiiiisCislerciensis, 
lih.  i,di£iincl.  2,  cap.  2 ,  et  tnm  in  5icnologio 
Cisierciensi  die  5  Augnsli;  qiicin  lu  cunsnle.  Vidc 
eliam  Colvencrium  in  calend.  Mariano,  die  5  Aii- 
gusti ,  §  2 ;  Bcnedicliim  Cononein  in  Chronicu 
Dci^iarje  ad  annum  Domini  1109;  a  fundalorcs 
iiositos  M-ir  atios,  cap.  9. 

203  (2')  ^'i>9inem  tiosiram  potiue  imilari  de- 
buimus.  Cntn  vera  ;ic  solida  eiga  Deiparain  Virgi- 
iietn  devolio  in  ejiis  prxscrtiin  sila  sil  iniilatiune 
virlnlnni,  nil  niiruin  esi  si  Palrcs,  artlciilissiinc  de- 
siderantes  qiiemliliet  Chrisli  UdeHuin  vere  ac  solidc 
ejiisdem  Deiparae  Virgitiis  esse  devoliim  ,  ad  ipsius 
qtioqne  iinilalionoiii  iios  iioii  laiilwininodo  bonari, 
sed  qiiodaininoiio  iinpeilere  in  snis  operibus  sata- 
geriiii.  S.  Ilieroiiyin.,  t.  iX ,  in  serni.  de  Assiiinpt.: 
Amale  quam  colitis,  et  coliie  quam  amaiis,  quia  lunc 
eam  vere  colilis  et  amalis,  *i  iinitari  velitis  de  tolo 
corde  qtimn  laudalis.  S.  AnibrosiiiS,  lih.  it  De  vir- 
ginil.:  .St(  vobis  tanquam  in  imagine  descripta  virgi- 
iiilas  titnqiie  B.  Maria ,  de  quu  velul  in  tpecMo 
refulgel  species  castilaiis  et  forma  viriutis.  Hinc 
sumalis  licel  exempla  vivendi,  ubi  tanquain  in  exetn- 
ptari  mngislerin  expressa  probiiaiis,  quid  coriigere, 
quid  lenere  debeatis  osietidunt.  S.  ihicpiionsus,  ser.  i 
de  A^suiiipt.  :  liniianiini  mutrem  Virgincm  et  sun- 
ctos  omnes  quos  laudal.s,  qnoniam  non  tantum  iUit 
noslra  prodesl  laudalio,  quantuni  nobis  eorum  imi- 
lotio.  (Jnde  sponso  inagis  placet  itnilaior  devotus, 
quam  laudator  oiiosus,  tamen  vera  luudatio  cnrdis, 
tmiialio  ett  opeiis.  B.  Peirns  Dani.inus,  serin.  iii 
Epiph.  Doinini  :  lieliquit  nobis  Maria  exemplum  ut 
tequamiir  vestigia  ejus,  tit  lnles  simus  quulit  ipsa 
futl.  Sicergo,  fratres,  ad  verum  204  fo'^"'  poleiiinus 
pervenire,  si  Virginis  el  SlclUu  nohirae  vestigia  fue- 
rimus  imiiati.  S.  Bernardns ,  houiil.  i  snper  Misstis 
esi  :  Si  virginiiatem  in  Maria  iion  poies  nisi  mirart, 
stude  humili  alem  imilari,  et  sufficii  libi.  Hugo  Vi- 
ctorinns ,  sermoiie  in  qiiolibet  iesio  B.  Mariic  : 
Beatam  Nariatn  pro  viribus  imitari  studeamus,  ut 
ejus  meritis  el  precibus  cum  ipsa  glorificari  vatea» 
mus.  Imiiemur  U.  Mariam  sub  brcvitate  lemporis, 
ul  cum  ipsa  tjloriari  mereamur  in  diuiurniia.e  wter- 
nilalis.  Paschasius  Ualberlus,  iii  esposil.  psal. 
XLiv  :  Tuitc  eam  (M.>riain)  vrre  dtligiiis,  si  imitari 
contendilis;  lunc  vere  diligitis  si  cain  sequimini  mo- 
ribus  el  viia  ex  toto  ,  quw  nihil  altud  quam  Deum 
dilexil.  Aincdeus  Lausannensis,  hoinil.  5  de  Laud. 
Virg.  :  Effecti  morum  similiiudine  similes  Genitrici 
Dei,  post  eam  adducemur  lu  templiim  Hrgis  et  /Uii 
sui  Absaien  abbas ,  scrm.  i  in  Anuiint.  :  Disce ,  o 
radix  peccalrix,  farilla  ignis  teterni,  dtice,  inquam, 
exempio  Mariof  Deo    humiliari ,  et  e»se  tubje^lus 


771 


ADAMl  ABBATIS  PEUSENI.i: 


/72 


I  ontni  humanet  crentnrrr  prnpter  Drunt  (  /  Petr. 
II).  »  h.cce  virga  aua:  omni  peieuti  patriam  propo- 
nitur  imtlaiidii.  Viilcat  umisiiuisquc  ait  vetit  eam 
imitari  ,  quiniium  in  rirga  /uroiiji  flagellubit  Do- 
miiiut  fos  qtti  illuni  cuiitcmjiseriiit.  Aiioiiy»iiis 
Aiiclur  :iiiiiqtiii<;  in  Corona  qnaduMi  bcalx  Vir- 
RJnis,  q«i:i;  exsial  in  biitliolheca  Valic:uia  rai;nin:i, 
iinni.  "itiOri  :  Debcut ,  qui  digne  cupiunt  minislrare 
205  ^-  Vi^dini,  ipsam,  quantum  possunl,  in  tirlu- 
til:Hs  itnitari.  el  saltem  a  loiige  currere  in  odoretn 
uuguentorum  rjiit  (Canl.  i),  qnia  Mcul  dicil  anctori- 
las  :  Veiiernii  suuctos,  el  non  iiniiari,  uiliit  nliud  est 
tfiuim  mrudiiciier  ndulari.  S.  Bon:iveiiliir;i,  iii  cpislola 
25  Monniri;ilimn  :  L't  tua  deioiio  sit  D,  Viryini  ac- 
cepta,  et  reverentia  graiti,  ipsius  puriiatem  el  mun- 
dilinni  oiuni  virtuie,  mente  et  corpore  illibate  iii  leipso 
servando.totvconatunilarishumiliiateet  mansueitidine 
tjut  vestigia  imitari.  S.  AntoniriUs  n)  Suuuiia  llieolo- 


A  ptca.iv  p;irlc,  lil.  i-i.fap.  21,  §  i:  Imitando  beaiafn 
Virginem  jiislt  elficiuiur,  el  sicui  sequendo  virgam  li  ■ 
qneam  recie  scrilnmus,  et  idid  aqininn  ;  ila  recla  opera 
lacimus,  iinilaiido  ve.^tigia  ejus.  Maiirilins  ile  Vill.t 
Prnlcila,  iii  Ci)r<>na  nova  liealne  M.iri;»;,  scnn.  9  • 
Apes  habeiit  ununi  reqem,cujus  dncatuin  sequuntur ; 
sic  nos  virginem  sequamur  iHarinm,  f.l  illnm  imite' 
mur.  Dcnitjiie,  nc  loiij-ior  siin,  Gnlleliniis  Pai  vns  , 
iii  cap.  VIII  Canl.,  lofineiis  cuni  lic<  lesia  in  pcrsona 
\)ti\:  lieue  piam  mairem  meam  mirarisei  venfrntis.Sed 
quia  in  iniiiutione  toius  vcnerationis  est  Iructus,  imi- 
ture  quam  venerarit.  Sic  illc.  Pliira  auicin  «lc  iiiii- 
latione  beiparui  Virginis  liabcs  apiMt  Francisrum 
Arias  iii  speciali  opusculn  Jc  hac  rc,  ul>i  camdcin  Dc> 
parain  Virgineni  in  liiiinililalc  ,  lide,  spc,  cliarilale, 
tlevolionc,  206  obedicniia  ,  caslilaic,  niodeslia, 
panpertaie  cunciis  liticlibus  proponil  iniilaiiclain. 


NOTyE  AD  FR\GMENTA  MARIANA. 


1I>    FRXCMENTUM   I. 

FrDgmenlum  hoc,  qiTod  de  laudibus  bealx  Vir- 
ginis  ex  pariu  Salvaioris  praenolari  poiesi,  desuin- 
nlum  esl  cx  Adami  nostii  seniiune  i  iii  Ascensioiie 
Doniini,  estque  inslar  puri  auri  pretiosum. 

(i2)  lp$i  velleri  mundo  immensus  candor  accrevit. 
Conspiranl  cuni  Adaino  nostro  S.  Pelrus  Clirysolu- 
gii6,  S.  Fulgenlius  episcopus  Rcspensis,  S.  llde- 
phonsus  Toleianus,  iique  oinnesqui  coinniuni  siylo 
docenl  Mariansevirginilaltscaiidorem  a  divino  partii 
auctum,  vcl  Ueipaix  virginiiaieiu  a  puerperio  in- 
crcinenlum  capessivisse ,  S.  Pelrus  Clirysologiis, 
serm.  142  :  In  luo  partu  crevil  pudor,  aucta  est  ca- 
ititat,  iniegritas  roborala  est,  esl  solidata  virginitas, 
omnet  perteveravere  virlutes.  Ille,  quo  tibi  aucia  sunt 
ontnia,  nihil  tninuit ;  el  surin.  175;  Feliciter  partu- 
rit,  qu(v  virgiHitaiis  coronam  tnugis  magisquepariendo 
eonqunivit,  ei  gloriam  ;  Fuigenlius  orat.  de  Laiid. 
B.  Mari;e,  ex  pariu  Salvaloris  :  Crevil  pariu  inle- 
grilas  corporii  potius  quam  decrevit ,  el  virgi- 
nitas  ainpliata  est  potius  quam  fugata ;  S.  Ilileplioii- 
sus,  in  207  '■'J''-  '^*^  S.  viig.  cap.  li  :  Nunquam 
maler,  ntst  quando  el  virgo,  et  postquam  maier  no- 
bilior  el  virgo.  Dejinito  lempore,  hunc  qui  venerat , 
egredi  seiilit,et  plactdo  egressionis  laia  processu,aliler 
yrocedentem  inspicii  qnatn  accedenlem  scitil.  Suw 
carnis  veritale  hunc  vidil  esse  vestituiu,  et  in  se  sui 
nilorts  a:  pudoris  iuiegnlatcin  ttiinuisse  non  sentit  , 
sed  potius  crevisse  cognoscit ;  Auiclius  Prudcniius, 
byiniio  H: 

Senttsne,  Virgo  nobitis, 
Maiura  per  lustidia, 
Pudoris  intactum  decus 
tioHore  parlus  crescere  ? 

Goffridiis  Viiidocinensis,  senn,  !  dc  Naliv.  Do- 
mini  :  Yirgo  tamta  ante  partum,  in  parlu  virgo  san- 
ctior ;  S.  bpiplianius,  orai.  de  Laud.  Virg.;  titam- 
Ritm  tum  virgo  post  partum,  pvrior ,  ti  dicere  licel, 
quam  antea  ;  deniquc  S.  Augusliiiiis,  scrin.  iO  de  ; 
Tenipore  :  Virgo  parlui  suo  nupsit,virginitaiem  duni 
pareret  duplicavit.  Qnomodu  auiciii  Dciparx  virgini- 
lasex  diviiiO  parlulacia  fuerit  pei  lccliorct  auclior, 
cuiii  virginitas,  lani  materialiler  (luain  forinaliler, 
iiun  sit  capax  augmenli  inicnsivi,  plene  inlor  alius 
explicant  Joseplius  de  la  Zeida  in  Maria  elligie  Iri- 
niialis,  acadeinia  2%  sccl.  5  et  5  ;  et  Tlieopliilns 
Kayiiaudiis,  luni  in  ^oineiiclalore  Mariaiiu  iii  Glus- 
sano  ad  illud  Virginis  eloguini  :  teminu  concipieiido 
ptigo  reddita,  luiu  in  ^OSI^ip'"^^'^^'"'''"»'^!  l>arle 
i.Vuucio  7,  uuiucroS^. 


B  AD    rnvGMENTUM    \l. 

Desumplum  osl  cx  sennpne  quem  Adam  nosier 
de  SS.  Trinilale  conscriptum  reliquit  ;  esiquc 
eleganiissiniis  el  pulclierrimis  Dei[iarseencomiis  re- 
reriissimum. 

(25)  Sed  in  columna,  quam  prmiHisimut,  iiitenda- 
nius.  M.triam  etiam  co<umiix  tlogio  celebraiil  An- 
dreas  Creiensis  oral.  3  de  Dormil.  B.  Yirg.;  Theo- 
phaiies,  in  Mumeis  Grxcornm,  die  23  Febriiarii  ; 
Joan.  Geomelra,  in  oial.  de  Annunl.;  S.  Bonaven- 
tina,  in  Spcculo  B.  Viig.,('ap.  3;  Alberlus  Magnus, 
senii.  2Jii  Aniinnt.,  sonn.  3  in  Assumpt.  ei  iii  Ma- 
riali,  cap.  220 ;  liymnus  Groccus  apud  Biiieoiiem  , 
pag.  13i  .  S.  Aiiionius  de  Padua,  serm.  5  in  Donii- 
iiica  posi  Trinilalein  ;  liarllioloinajus  de  Pisis,  libr. 
1  De  laud.  viig.  (ruclu  2;  el  alii,  qcorum  iiieniini 
in  Cj;suribus  Mariauis,  in  vpistoia  dcdicaloriu  circa 
rmem. 

(24)  Qiiam  (irma  est,  cui  et   coelum  el  terra  innili- 
C  tur  l  rSam  ul  libro  iii  Myibologiarum,  inquilS.  Ful- 

geiilius  anlisies  Bu^pcnsis,  aiiis  cpiscopus  Carllia- 
giueiisis,  vcrius  Fulgcniius  Placi.idas  (licel  isios 
niuili  confundaiU,  ul  iii  Pielale  Mariana  Graecorum 
parle  1,  iiuin.  2i5,  iiolat  vir  doclissimiis  ac  eru- 
dilissinius  209  ^-  Simon  Wagncrecli)  :  Vceium  el 
terra  jam  duduin  ruissen',  ntii  Marta  prectbus  tus- 
teniussel.  Unde  GaUiiinus  .  lib.  vii  de  Arcanis. 
cap.  2,  cum  reiulisset  ex  llabbi  Anchclos  loluni 
muiidum  aiiiore  B.  Vitginis  inatris  Messix  a  Deo 
su^^leniari,  subdidit  :  Muudus  enim  ipte  ob  nottrui 
piavas  aciiones  nullo  pacio  consistere  postet,  ni.si 
ipsa  gloriosa  Virgo  eum  suu  misericordia  et  clemen- 
tia  pro  nobis  orando  sustineret.  Sic  iile.  Cui  (otideia 
fere  verbis  se  subscnbil  Paulus  de  Heredia  in  iracl. 
De  conceplione  B.  Virg.  Favei  S.  Aiuonuius  archi- 
episcopus  Fioreiitinus,  duui  in  Suinina  ibcologica, 
parle  i,  li(.  14,  cap.  4,  §  4,  ail  :  Ll  haic  iuferiora 
variantur  secundum  moiuin  lun(E  ,  iln  sms  Uaiia 
merilis  el  precibus  susteutut  mundum,  et  quasi  re- 
gtt,  unde  mundi  Hcijinu  dicttur.  lixc  ille.  Vide  Wo- 
varinnunn  Uiiibra  vir-inca,  excuisu  10,  pcr  loiuin, 
ubi  probaiis  B.  Virgiuemcssc  inumli  lulius  uiiibr;»- 
culum  ac  niuniinen,  scnhil,  inier  alia,  quodipsa,esl 
cttii  coluiniia,  qua;  suis  piecibus  ccelum  luicial; 
IRC  iion  iiosier  Allas  ,'  qu:e  veie  el  absiiue  ullo 
rabul.iriini  ligmeiuo,  universum  suarum  oralionuiu 
bumeris  sualinel,  iie  iabaiur. 

(25)  Quw  peccaii  maculam  nescivit.  Ll  quidcm 
eiiaiu  inaculani  peccali  origiiialis  ignora\i(  B.  Vir- 
go;  a  qua,  ne  ab  ea  in  priuio  cuiKeplouis  iiisiauii. 


775 


rrtAC.MENTA  MAUIANA 
ac  miseri-  A 


NOT.€. 


774 


infirereur,  fiiil  per  D<'i  210  poleniiam 

[},u\P!   iii  liynihi!»   nitssrilis  ni- 


il;c;n    inlegri,  n  coilire  Cu^snnmriensi. 


cordiain  praservain 


Insdam  antiqni,  quos  afl«rl  P.  Aniomus  («I5;iiin- 
uhen  in    Parnasso  Mnriniio,  a  pag.   4o  el  ileuiceps, 
oliin  in  landem  ejnsdcm  B.  Vir^ims  caiicbaiur. 
lla-e  concepln  muo  modo. 
Kst  Ht  tosii  nitii  iiiiuye 
l't  ut  canilfiiiiil''^"^- 
Vl  fruclHs  exii  «  /?<"■< 
tUt  produclit  cinn  ituitort 
l^ratenta  per  Fitium.  * 
Sicui  ros  tton  coirutnpttur, 
Quaiiito  in  terra  giguintr 
ilemettli  rubigine : 
Sic  Virgo  non  iiificitin'f 
Cum  in  tnalre  concipi  ur, 
Originuli  crimine. 
Inlerini. 
Ave,  0  dulcis  Maria, 
Cliristi  mHter,  el  filia, 
Vlta  iiite  inncula. 
Tu  a  Deo  fabricalfi 

In  conee\Htt  jna-iervala 
SuUa  trahis  sceleia. 
he.Tum  deni(|ne. 
Ave,  Regina  coelotnni, 
Omni  laude  diijnissima, 
Qua;  eoncepta  e.%  vitioruiH 
Sine  labe  purissiina, 
Salve,  Virgo  siuguloris, 
2JJ   Vere  sacra  margarita, 

Siilve,  quin  slella  marit, 
Es  sine  iabe  concepla. 
Sed   pluia  alibi   de  Icic  re.    Vidc  inicriin   mhjp 
scripsi  in  nolis  ad  Mai  iyle  Isidori   Tliessaloinccnsis 
in  noUsadorai.  2,  n.  5. 

(2t»)  I>rrJbi/i«  da'mombns  apparuislt.  Qnam  terri- 
1»ilis  ac  formidabilis  sil  Deipara  (Uenionibns,  palot 
ex  S.  Eplircm  Syro  in  oral.  ad  Virg.;  ex  S.  Cyriilo 
Alcxan..  homil.  6,  in  Neslorinm;  ex  S.  Joaii.  Da- 
masc.  ornt.  !  de  Naiivlt.  B.  V.;  ex  Chrysippo  iliero- 
$ol.  tn  serm.  de  Land.  VirRinis  ,  ex  S.  Petro  Da- 
miano  in  serm.  de  Assnmp. ;  ex  S.  AnselmoCan- 
luariensi  hymno  2,  de  B.  V.;  ex  Honorio  Auguslo- 
dunensi,  in  sertn.  dc  Nativit.  Miriae;  ex  S.  Ber- 
nardo  ClarcvalJensi  serni.  Insignum  magnttm,  ex 
S.  AmcdeoLausannensi,  homil.  2  el  8,  Dc  laudib. 
Xirg.;  ex  Kichaido  Vicl.,  cap.  26  in  Canl.  canl.; 
ex  Alberto  magno  iii  Mariali,  cap.  75  ei  UO;  ex  b. 
Bonavenlura  in  Speculo  B.  Virg.,  cap.  3,  6, 5»,  10 
et  12;  ex  S.  Antoiiino  Florenliiio,  iv  parte.  Sumin:c 
iheol.,  llt.  15,  cap.  U  ei  45;  ex  S.  Bernardino  Sc- 
«eiisi,  loino  L  scrm.  51,  ari.  3,  tap.  2  ei  seiin.  5 
dc  glorioso  Nouiine  Mariaj;  cx  S.  Brigilia,  lib.  i 
ttevel.,  cap.  »,  KJ  ei  46,  cl  lib.  iv,  cap 


*t  in  seniioiie  Angelico,   c. 


108  ei  205, 
20;  cx  Maiiriiio  dc 
Villa  Probata,  in  Corojia  B.  V.,  seim.  21  ei  uliimo; 
cx  Triibeniio  abbaie,  lib.  i  Dc  miraculis  B.  Virg.  L 
in  Urliccio;  ex  Joan.  Gcrsone  iracl.  4  supcr  MrtflMi- 
fieal ;  ex  Dionysio  212  Carlhus.,  lib.  m  De  bud. 
Virg..  art,  11  cl  2U,  ni  in  Cant.  cani.,  art.  20  et 
21;'deni(iuc  ex  Joan.  Hailgrino  S.  K.  K.  cardiiiali, 
in  cap.  m  Cant.  ad  illud  :  Statuia  luu  ussimilala 
e$t  patmx;  cujus  vcrbis  lcclorcm  hic  fiaudari  iion 
patiar;  suniauteni  hujusiuodi  :  Sicut  paliua,  id  est 
arbor  iriuniphatis  Doininica  ciucis ,  teriibtlis  esl 
malignis  spiritibus;  sic  beata  Virgo  meruo  sua: 
rectiludittis  matignos  spirilus   leriel  alque    txpeltit. 

KV  rRAGMEIiiTUll   III. 

De  landibus  U.  V>rginis,  super  canticuin  ejusdem 
D.  Virginis  ilagni/icttt  pneiioiari  potesl  lioc  fra- 
ginenlum,  qnod  bonain  esse  partein  ex  iis  traclali- 
bus,  quos  Adain  nosier,  Tniheinlo  et  Fossevino, 
tetiibus,  in  qiiosdain  sacr^v  Scriplurai  looos  elncu- 
bravil,  uiihi  ip^i  haud  ditlicuitcr  persuaUeo,  licct  ii 


Irnctaliis,    ?:U 

(|iin  iiiioiisiis  smi),  prorsiis  ('xsiiieiit.  in  aliciijus 
bibliotlioca:  angiiio  oblivioni,  Iradili  fors:iii  ririi 
tineis  bIallis(|iio  lmciis'|iiR  piit;ii;<iiif>s,  vcl  lcmpori^ 
oiiiiii;i  coiisiniiCMiis  ei!:icil;uc  iienims  absnmpii.  Kst 
aiiloin  rragiiioiiliiin  liiijiisinnili,  scii  potiiis  opuscu- 
hiin  Ad.niii  noslri  pirt.-iii  crga  n<'ipar:i:ii  rnnsonum, 
iiec  siiic  ni  igiia  M;iri:ini  ^illecus  acccssionc  a  quo- 
()iiani  arhilror  lcfji  posso. 

(27)  213  ^*''^'^  cwleiia  mHlleribnK  est  oleo  inuiji- 
biti  i.ncin.  I>e  liac  roclosti  B.  Viigiiiis  unctione,  qiia 
ipsa  heata  V'r{,'rt,  noii  cxloriiis,  sed  inieritis  intiiicta 
dici  poiesl,  non  in  lcgalcm,  sed  iii  spiriuialcin  sa- 
cerd()l<?m  consi^crat:»;  pr.T(l:»r(^  oinnino  Iliigo  Viclo- 
rinns,    diim  lomo  11  suoriim   Operinii,  in  scnn.  d« 
Assiimptionc,  cmn    Virginc  loijiiPiis  {\\x\l:Tufiim 
(lelicala   el  omni  graliii  pleiia,  cliarissima  in  deliciis 
luis,  uncla  es  nd  ijtorinin  di-coris  lui,  et  in  signuin 
dileciioiiis.    Vucluin  pnriiurn,  et  lu  qnogue  uucla  es, 
B  ul  ipsum  in  te  Hngiieniiim  prius  exceltenter  effunderet, 
quod  postmodum  in  ulcro  ttio  singutariter  nccii^erel. 
Sic  ille.    Prcclare  eiiain  Altiertns  Magniis,  dnin  iii 
Mariali.  cap.  100  el2H,  scripsit  :  Beitissima  Virgo 
omnibus  altis  imprnporlianabiiiier  plus  liabuit  unclio' 
ws,el  prcc  omnibus  cousjrlibns  suis  oleo  exsutiationis 
uncui  /■M/t.  1'rjeclare  itcm  Ain  deus  Lansinneiisis, 
diim  lioiiiil.  3  dc  l.ind.  Virg.  Iiaec  liiteris  manda^it: 
Dei    Verbuiii   deacendit  in  uterum    Virgitiis,  uterutn 
impotluiuni,  itnmnculatum,  consecratum    maiiu   ««- 
clionis   divina\   Prseciare  (|uo(iue  Joannes  Gcrsdii, 
dnin  loino  III  siiorinn  Opeium,  ir  cl.  9,  Siiper  Na- 
gnifical  lioc   posuil  ihcoieina  :  Mnria  vespere  Jovis 
sancto  et  si  non  fuil  insignita  cltnraclere  sacerdotnlis 
officii,  nihitominus  tunc,  et  antea.  et  postmodum  fuit 
in  Teijule  sacerdoliuin  prae  consorlibus  suis   inunita^ 
non  quidem  ud  consecrundum,  sed  214  "^  offeren- 
dtint  hanc  hostiam  puram,  ptenam   et  pcrfectam  in 
nltari  cordis  sui.  Pr.Tclare  deiiiqiie  Alinus  Varciiius 
Q  Monlalbanns.diim  scrmone  5,  iii  hiudcs  supersancl.e 
Dei  geiiitricis  M;iria:  iii  hiinc  niodiini  philosoph.itiis 
est  :  Legamus  Scripluras  :  inungebnntnr  sacerdotes, 
prophetce  et  reges,  inuncta  est  vtigo  Maria,  vetut  re- 
gina,  prophetissa  :  ei  tonge  potiori  gradn,  quce  sacer- 
dotio  refulgens,  Maier  quippe  Domini  erat,  quo  gradu 
insignis    omnium,    cum  veteruin ,  tum   rcceuiiorum 
Patrum  su,ieiavil   dignilates   et   emnentiam.     Liat 
quippe  jus  itlud  mnlernum,  quod  virlute  omnes  infe- 
riores   coniineret,  superaretque   gradus,   ISefas  erut 
itlam  a  quoquum  heroum  superiri,  qiice  Dominum 
in  suo  utero  coniinuissel,  quiv  mnler  Dei  et  liomtnis 
essel,  unigeniii  Dei  tilii,  ipsius  quoque  Dei   vivi  et 
veri,  incontparabilis,  inenurrabiiis,  prorsus  admirn- 
bilis  inater.  Heriio  ante  omnes  dignitale,  gradu,  or- 
dine  efjerenda  eral,  quiv  (aiem  tantumque    Dominnnt 
in  lam  sancto  utero  suo   conclusisiet.   Muttoties  in- 
unctum  ftiisse  David  legimus,  id  quod  de  sacrosancia 
et  inleineratu  Virgine  senliendum  es!,  ul  instar  inagni 
David  Jesu  Clirisii  filii  sui,  fiieril  delibuia  oleo  e.tsul- 
D  talionis,  oieo  Spitttus  sancti,  o'eo  tancii  et  reconditi 
a  seeculis  sacramenti,  pra;  pnrlicipibus  suis,  uncta  in 
conceptu   suo,  uncta  dum   tinigeniium  fiiium  conci- 
peret,  et  tune  quidem  exuberanltoiis  gratice,  et  omnis 
consummata  215  perfeclionis  et  deificaiionis  oleo  : 
llactcniis  Vareniiis. 

(28)  Cotuiuba,  i«  qua  uiatiet  Spiriius  tanctus.  Co- 
hiiubx  appcllationciii  cl  pruprielalcs  cum  Adaino 
nostro  Deipara:  ad:<piani  tain  inulU  sancloruni  Pa- 
trum  ac  sacroruin  doctoniin,  ul,  ni  brevitas  prohi- 
berct,  lectori  avido  ao  Dc  parse  cultui  ex  aniino 
indulgenti  loiigisstmum  ex  iis  posset  conlici  inven- 


tariuin.  Logcndi  snnl  S.  Epiplianius  in  seriitouti  dc 
laiid.  Virgiiiis,  ubi  Deiparain  vocat  colunibam  pu- 
ram;  S.  Sabbas  abb.is  in  Menxis  Grxcornm,  die  24 
Mariii,  ubi  voial  columbain  unicam  pulchriludiiiis 
incorrupta;  S.  Prudus  Conslaniinopoliianus,  ir^ 
oral.  G,  tibi  vocat  cotumbain  siinpliccm;  S.  .\ugusii' 
nus,  lomo  X,  senn.  35  dc  SaiictiSi  ubl  '.ocal  co'um- 


775 


ADAMI  ABBATIS  PERSEMiC  77(J 

bam  (iiii  lui;  S.  lltleplionsns ,  serm.  G  t\e:  Assnm-  A  foraminibut  relrw,  in  caverna  maceritn,  quia,  quan 
nlionr.nbi  vornl  coluinbam  Spiiiius  sancli 


Isyctiius 
llierosolynruinnb,  senn.  2  ile  l:tu  I.  Yirgiiiis,  abi 
vnral  columbam  impoliiitam  ;  Joaniics  Euiiens,  iii 
nral.  «ic  (l<incc|)tioiic  Dcipara;,  iii)i  voc;U  folumbam 
fiurisnJmam ;  S.  Joan.  Djinascenns ,  in  oral.  ile 
Assiiinpiioiic,  nl)i  vocal  columbum  fncralissiniam ; 
<u  iii  Mcii.x'is  Gnccornin,  liie  22  J:iiinarii,  nbi  vocat 
colunibam  eiecinm,  qnai  mentem  habnii  pennis  inau- 
raiit  spcciiibdem  ;  S.  Gcrnianus  ConNlHnlinopoliia  ■ 
iiiib  in  Maruli  .«  nobis  edilo,  pag.  102  ei  lOi^,  nbi 
vocal  coliimbaiH  ruUonaleni  el  purissimam ,  vb  divi- 
vutn  216  <'"''"<"  candorem  nive  candidioiem,  coe- 
tesli  spouso  unice  diUclam,  lolam  omnino  ad  spirilus 
rationes  formatam,  el  quasi  in  spirilum  lrims\orma- 
tam,  qu(v  liuminibus  trroris  hiemem  jam  cessa*se 
osttndii ;  S.  Aiilicimus  Scliireburnensis  cpiscopns, 
in  l:bro  De  liititle  virg>nitalis ,  cnp.  22,  nbi  vocal 
ealumbam  mter  sexaginla  reginas,  el  bis  quadrayenat 
jiellices,  quw  propter  perenne  puritalit  privileyium  j. 
Monarcluim  mundi,  archangelo  pronuniianie,  Vura- 
clelo  cbumbrante,  prcrcordiis  tripudianiibns  feliciier 
tuscipere  meruil;  Georgius  f^liconiediensis,  oral.  1 
«le  Prxscnlal.  B.  Virg.,  ubi  Tocal  columbam  irrepre- 
hentibilem ,  qucu  tnaliti(e  aucupem  deviiabit,  ejus 
machinamentit  facta  tublimior ;  Michael  Pscllns,  in 
cap.  VI  Caiit.  canl.,  nbi  vocal  columbam  elecium 
inier  animas  omnium  hominum  qui  saivanlur ;  Kranco 
abbas  Aflligcniensis,  lib.  v»  De  gralia  Dei,  ubi  vocal 
columbum  sine  felle;  Atncdens  Lausannensis,  lioinii. 
6  tlc  ianti.  Virg.,  ubi  vocat  colnmbam  Christi  per 
unioncni ;  llugo  Vicioriiius,  scrni.  54,  ubi  vocal  co- 
iuinbam  simplicitaie ;  Philippus  abbas  Boii£  Spei, 
lib.  111  III  Cant.,  cap.  7,  ubi  vocal  columbam  spoiui 
Cieleslis ,  qnie  propler  (cternorum  abtentiam  gemuit 
incoinparabiiiter,  ei  suspirafit ;  Guilleliuus  P.irvus, 
in  cap'.  II  Canl.,  ubi  Toc^it  columbam  fecunJam, 
virgiiiitale  jormosam ,  cujus  pullus  singularis  fuii 
Clirisius;  Uupertus  ablias,  lil».  iii  in  Cantica,  ubi  r< 
217  ^')oal  columbam  sine  fclte,  puUos  aiienot  nw- 
ir.enlem,  grana  caudidiora  rolligenteui^  in  pehit  ni- 
diltcuuiem,  geinilum  pro  cantu  uubenteyu,  el  juxla 
Scripluraruin  (luenla  residentem ;  llonorius  Angustu- 
diineiisis,  in  Sigillo  bcalse  Maria.-,  ubi  vocal  talum- 
batn  Chrifli  Spiriiu  sancto  plenam,  in  quam  iransfu- 
dii  Veus  Spirttus  sancli  churitmala :  Abh-Aon  abbas, 
serin.  i  de  Assuinpl.,  ubi  vocat  columbam  \de  arca 
iVoe  egressam,  id  est  de  Ecclesia  ortam,  quai  rainum 
oliva:  lempore  dduvii  in  illamreiulil,quia  aquis  viiio- 
rum  inundum  involveniibus  Christum  de  te  iiiCHrna- 
tum  in  Ecclesia  ejfudii;  Jacobus  nionachus,  iii  ural. 
(le  Nativ.  B.  Y.,  ubi  vocal  columbam  incontamina- 
tinsimani;  Joaii.  Mailgrinus  S.  K.  E.  cartJ.,  in  cap.  ii 
Canl.,  ubi  vocat  columbam  Uei  Spiritu  tancto  illu- 
tirntum;  Albertus  Magnus ,  scrni.  1  tle  Purifical. 
U.  Virginis,  ubi  vocai  columbam  prudentem ,  tinipU  ■ 
cem,  fecundittimaniy  generosam ;  S.  Booaventura  in 


Speculo  B.   Virgiuis,  cap.  8,  ubi   vocat  columbam 

lidelissimam ,  quie  iiiter  summuni   Noe  et   mundnin  ^  Chrysosloiuu  eiiini,  ut  liabeiur  in  Vila  Henrici  Su 


diu  tixit,  dilulato  iniuiiu,  ct  sjinlioso  rolalu  pfr 
furamina  passionum  corporis  Jesv  Chritti,  et  per 
cavernum  vulneris  ialeraHs,  semper  in  ejus  doloribus 
gemuii,  et  coniinuo  laiitavit ;  Uicb^rtins  .n  S.  Lan  - 
renlio,  lib.  xii  De  laiiil.  virg.,  coiuiti.  9i>2,  nbi  vocal 
columbam  qute,  cetsanle  diluvio,  ramum  oliva:  iit  ore 
suo  delulit  ad  Pioe  in  arcam,  Deum  humaiio  generi 
recoiiciliatum  demontiraiis ;  Dionysius  Cartiiusiauus 
in  capiil  1  Caiii.  cant.,  art.  8,  ubi  vocat  columbam 
Dei,  in  qua  nunquam  {uil  radix  amuritudinic,  fclleavt 
auslerilus ,  ted  iimpliciias  sapientialis  ir-violata ; 
P.inhis  iJe  Heredia,  ia  traci.  De  concep.  t».  Virg., 
nbi  vocat  columbam  felte  originalis  peccaii  varentem 
el  a  peccato  originali  tnundani ;  Trithciiiius  ahbas 
iit  lib.  De  miraciihs  bcaix  Virgiiiis  in  Uriicelo, 
cap.  6,  ubi  vocal  columbum  prudeniissimcc  ^\Q 
simplicitalis  ;  beatus  Tiioinas  a  Villanova,  in  conc. 
de  Visil.  B.  Virg  ,  ubi  vocat  columbam  ceterem,  per 
iiiontium  culmina  in  vititatione  pervotantem ;  Mauri- 
IJHS  tlc  Villa  Probala,  in  Corona  B.  Virg.,  serni.  17, 
tibi  vocat  coiumbam  divinam,  caadidissimam,  qutc  a 
siiperno  liege  missa,  venieul  ad  nos ,  portavii  nobit 
privilegium  noslra!  reparalionis  et  talulit.  Dcniqui-, 
ne  longior  siiu  ,  Juannes  Picus,  lib.  i  in  Cani,  cap. 
15,  ei  iib.  III,  cap.  5,  ubi  appellat  cnlumbam  origi- 
nali  fellt  minime  fermentatam,  el  columbam  Dei,  qme 
simplicilatetn  colnmbinam,  iniiitateni  et  ItMmiiilulem, 
insuper  donorum  Spiritui  sancti  plenitudinem,  el  eju* 
charismniunt  omnium  tibundantiain  commodt  expri- 
mere  tuffecit :  liintam  enim  horum  omaium  coyiam 
divinilus  accepit,  ut  itta  propeniodum  non  ad  memu- 
ram  uttecuta  tidcalur. 

kO   FRAGUENTVH    IV. 

Fi-agiiicniuni  lioc  de  Maria  inedia:rice  desumpttnn 
estex  Adanii  uoslri  sernioneaurci),  quein  olini  ipse 
in  capiiulo  Cisicrciensi  habuit.  De  tituloantein  nie- 
diatricis  Deiparac.  iiulito,  prdBwer  ea  qna:  dixi  in  nolii 
aJ  Mariaie  S.  Gerniaui  pa.riarclix  Cunstantiiiopo- 
lilani,  iu  notis  ad  oraiionein  in  Annuntiationcin, 
iiiini.  5,  vide ,  si  libet,  Kicharduin  a  S.  Laureuiiu, 
220  1>1>-  "  ^^  >''ud.  Vtrg.,  pag.  8t>;  Mbeitutu  .Ma- 
giiuin  .supcr  Missut  ett,  cap.  !)  et  tO;  D.  Bouavcn- 
turain  in  Spcciilo  beaix  Virginis,  cap.  8,  et  D.  .\n- 
tuninuui  iv  partc,  tit.  i5,  caji.  5  et  13. 

AD   FIIAGMENTliM   T. 

Dcsuniptum  CA  ex  scrinonc,  (|iicnt  Adani  scripsil 
Ue  Sapientiue  sabbulo,  piissitnisque  afleclibus  crga 
sacrosanctuiu  Deiparai  virginis  puerperiuiii  reJiin» 
dut. 

(2d)  Si  inter  coUactaneos  snot  me  Jesus  meut  an- 
nuineret.  Prjeclpui  puerl  Jesu  collacianei  (uipote 
sacraiissiniis  Deipara:  Virginis  iiberibas  adnioti,  ac 
purissiino  ejus  lacie  rccreati),  fueruiil  S.  Juaii. 
Cbrysosloiuus,  S.  Fulberiuj  Carnuiensis,  S.  Ber. 
iiaidus  Ciarevallensis,  S.  Doininicus  Gusinanius, 
S.  Caihariiia  Seneusis,  ac  B.  A-ianus  de  Rupe.  D. 


diluvio  spiiiluali  tubmersum  mediatrix  exttiiii  fide- 
lissima;  Jacobus  dc  Voragine,  iii  Mariali,  sertti.  2, 
liliera  U  ct  V,  ubi  vocat  columbam  innoceutissimam, 
iion  habeniem  fet  amaritudinis,  sed  toiam  pleuam 
dutcedine  pietaiis;  Malihaeus  iniperator  Caniacuze- 
iius,  in  cap.  i  ct  v,  Canl.  cant.,  ubi  vocat  coluinbam 
unigen4t  tiiii  Uei,  in  oculis  nil  hnbentem  iniquitatis, 
sed  omiiia  pura,  omnia  decore  coinposita;  21S  ^- 
l.auicniius  Jiistiiii.nius,  in  lib.  Dc  caslo  cuninioiu, 
4-ap.  \),  et  Dc  triuiiiphali  Ciirisli  ugone,  cap.  18,  tibi 
Aucal  culuiubain  Spoiisi  iinmacutalum ,  »,peciosani, 
suavem,  dilectam  ulque  amubtlem;  S.  .\uluiiiiius  ar- 
cliicpiscopus  Fluretiiiiius,  iii  iv  partc  Suniiua-  llicu- 
lug.,  lii.  15,  cap.  24,  ubi  vocat  co/uml>am  siiie  felle 
peccaii,  dealbatam,nive  candidiorem,  meritorumspien- 
doribut  Spirilut  tancii  fecundatam ,  muneiibut  ele- 
clam  et  prielectam  ex  omnibut  i.S.  Beriiaroinns  Se- 
uensis,  lomo  1,  scnn.  01,  ubi  vocat  cotumbam  in 


sotui,  cap.  20,  Deipara  Virgo  sancio  cuidain  honiiiii 
se:>e  aliqtiaiidu  vi»iijilein  cxliibens,  sic  lucuia  pcr- 
hil;einr  :  Vude  ad  lilii  mei  minit!rum  Henricnin  Su- 
suniuiii,  et  dic  ei  meit  verbit :  Quemadntodum  lit- 
teris  prodituin  eti ,  de  prceclaro  Hto  doctore  Joanne 
Chiysusiomo,  quod,  cum  puer  tcholatticus  ettel,  et 
unte  aruin  te  dimitteret  in  genua,  ubi  ego  ipta  ia  li- 
giiea  imugine  lilium  meum  ui  sinu  nieo  laclabam,  per 
eaindem  221  'nmginem  di.ri  filio,  ul  puulitper  cetta- 
rei.  Dcd.  tui.erio,  haeccx  inulliset  gravibus  aiicturi- 
bus  Gononns  iu  Ctironico  Dcipara;  ad  annuni  10::U  : 
V enerabilis  Fulbertus  episcoput  Carnotentit,  in  mor- 
tis  conttituiu^  periculo  propter  moibum,  quem  lacrum 
ignem  wcant,  qui  ejus  lingiiain  udurebai,  qiiadam 
noclt,  cuiu  plut  tolito  doiortbHt  urgeretur,  vidit  tl- 
luttristimam  Uuminam  cum  tnagiio  comitatu  el  ap- 
paratu  se  monentein,  ut  aperirel  ot.  Quod  cum  fe- 
cissei,  subHo  puetla  iUa  Ibrmosit*  ma,  nempe  Bn- 


777 


Fn\CMi:.\TA  MAUIANA.—  iNOT^. 


77H 


parti .   Int    %nnnii%xlmum    fx   miiir.illa    ervrimfns , 

linilHnin  ejits  omnino   refngerafif  el  fnnovil.  l'.o  ao- 

rralixaimo  Incle  Fulhrrti  qenn-  ierfux(r  fiieruut,  f/wt- 

Insqne  in  suinnm  mirncnli  tinteolis  preiioaiy.  nbi.ttr- 

qrns,    adliiic   hodie    in  frwlicla   ecdesia  videre  ac 

venernri   licef.    Di:  S.  Ikrnanlo  Clir\soslo<iiiis  llon- 

ru\wf.   Iloriensis,  iii   siio   Mtnolopio   Cislorcirnsi, 

ilie  1o  M.iii  j^nvissimiini  lioc  luldiiril  loslimoniiMi, 

.•ipiKl  CasieHionem  iiiicieiins  serv.iliiiii,   el  a  reve- 

rendissiino  «loiiiino  Ediimiulo  de  Cnice  Cistercieiisi 

(.-er.enili  jiisiiricaliiin  :  In  eccle.sia  S.  Beroli  cnslri 

CasleUior.i»  snper  Sequannm    Lingonensis  dieecesis, 

quwdam    imnao    in    venernlione  .el    honore    beoMe 

Virginis  Mnrim  nnliquilus  exslilil  conslrucla  :  q>t(y 

quidem  imngo  S.  Denuirdo  filium  suum  obiulil  mi- 

raculvse  in  eeclesia  dicens  :  Bernurde,   suscipe  pue- 

rum    meimt ,   lolius   viundi   Bedemplorem.    Deinde 

qitoque  nUra  cmnem  222  lt»»i»»f^  naturw  virlulcm, 

ac  »i  Chrisli  fraler  naturnlis  fnitsel,  mnnu  Oiclm 

imnqinis  susceptn  mnmitla  illico  B.  Bemnrdo  sibi  de- 

voto,  ore  aperio  Ires  gutlas  laclis  ab  ejusdem  iiiirt^yi- 

ais  miimiilis  profluenles,  miraculose  disiiHubnt.  Qui- 

bnn  sic  stisceptis  ab  eodem  dielee   xmnginis  mnmillw 

gultis,  ejusdeiu  Dei  Genilricit  ornlor,  el  Ckrisli  l'i'ii 

ttii  profetsor,  ac  cceleslis  militiic  confessor   fidelis 

laudet  qnumplurimas  caelonim  regina;  sonclo  spi- 

rnnie  Pneumaie,  ejusdem  Mariie  opitnlanie   gntiin 

compotuit.  De  suiicio  Doniiiiico,  ex  ipsiusiiiet  Dei- 

|»:m:c    Virginis    revelaiioiic,    parle    u,   cap.    3  sni 

Psallerii  M.iriani,   referl    B.   Al;«nus   :  Quod  citin 

Uomitiicus  adtertHt  Albigensium  htvreswt  uceniine 

tlepugnaret,  aliquando  in  proximatn  Tolosatibus  sii- 

r/iiK  te  reeepit.  ibique  avyustissimte  coalorum  reginw 

(ctti  siagulare  ett  maledicli  serpentis  capul  proicrere, 

fimnemque  heeresiin  iiiterimeret    atque  exstinguere) 

opem    pra'siihumque    ardeitlibus     tuspiriis  ,    mutio 

loertpnarum  imbre,  iridHana  ineJia,  dirisqus  corpo- 

ris  casligr.tioittbus,  carne  senlibus  propemodum  lacc- 

raln,  vorieqtte  excarnificata  impcnsius  est  deprecalus. 

Adfuit  landent  conspicabilis  bemgna  Mater,  jijcentem 

semianimsnque  erexil,    alqv.e  in  virgiiteot  acceptum 

amptexus   fixo    osculo  distunviatit  ,    caslissimiaqtte 

utieribus  appreisii.  t)e  S.   Callr.triiia  hi£C  ex  Joainiis 

Oavaslon  Upere  «lc  SS.  Tcriiariis  orti.  Praedicalo- 

nim  liUKraruin  inoniiinciilis  223  '-u»sigiiavii  lli:«- 

«■ynllins  Ciio(|uetius  iii  Ltl>.  dti   Viacenbns  Malerui!» 

I»eal;i;  Virgiiii»   erga  urdin.  Prxdic,  cap.  5  :  litter 

ftcfclara  casli  munera,  quibus  iectisbima  virgo  Se- 

Ttensis  Caiheriaa ,  exitntu  omnium  viriuluin   gtoria 

lolo  orbe  cetebris,  eniiuit  ;  ac  praseriiin  e  plunmis 

Muriaiti  amoris   arguinentis,  non  postremum  lucum 

hahet,   quoJ   angelortim   Keginu  co:lo  ad  eam  lapsa, 

post  suat:issima  colloquia,    post  oscula   vereqite  ma- 

lernos   amplextis,  siicralissiinis  suit  tllaiu    ubenbus 

utiqitando   admovit  et  at   virgineo  lacie   noit  solunt 

labra  pioiiierel,    concessil;   verttm  etiam   ul  ipsuiit 

tnisericoidin;  sinum   ceelestis  neclaris  deliciit  ebria, 

teittti  exhaurirel,   ingenli  muiieie  donnvil.   beniiiue 

dcAtaiio  baec  iu  suoopusculu  De  rusario  B.  Virgi- 

iiis  scriplis  tradit  Juducus  Uey.sselius  :  Circiter  un- 

nos   Domiiii    1470,   ttevotissimus  docior   Alanus  dt 

Uupe,  Dominici  1'utris,  ut  p  ofeisionein  iia  pieiatein 

erga  Christiparain    iinilalus  ,    aiiiiquatani    pene,   et 

aliquol  saiculis  delicicntem  Coronariurum  fruterniia- 

tem  in  lucetn  reiocavit,ittique;  ejusdem  dtvwmonilu. 

qitit:  qnoiidain  Uoininicum  ad  hiic  ipsum   impnlerat, 

hl  pusl  iiiulij  :  Quod  ataeia  adduul,  otuneiu  fidein 

exsnperai  :  Vtrgiitein  divum   exerio  ubcrc   laclts  co- 

piain  Alnno  oraittt  aliquando  et  conlemplanti  in  os 

fudtsse.    Quo    non  penelrat  Matia;  pielas?   pularet 

meriio  qutcs  hwc  non  vero  quidem  similia  esse,  nisi 

ttiligere  jusios  ac    pios,    qunnquam  224  ntoriules, 

poiissima  superiorum  ualura  essel.  il.cc  iteyssc-li.i». 

Neiitte  a  pueri  Jesus  Cullaclaneis  segie|;abu  cleti- 

cniii    itluiii    in    Deipaiaiii   Virgiiieiii  titire  devuiuii>, 

ciii  c:ulciii   bcipaia  Vir^u  pari  iiiuiieie   l)eiiefici<i>ii 

l.tutaliunis  exliiiiuil,  ui  lili.  vii,    Speculi  liis:ori;ili» 


\  rap,  81,  n>f»mor.il  Vir.cenlius  DfhMCnsis  in  hHnr 
iiindMin  :  (jlencus  quidnm,  sup  eleiite  renon  roniti, 
swculo  deililus,  miilris  Uei  amorem,  el  retereudam 
ejus  meraonani,  sic  animo  ejus  inhxerat,  vt  quam- 
cunque  exclesiam  ingressns,  vel  per  ecclesiam  et  coii- 
tiitqerel  transitus  ,  nulla  twculi  sollii-iludo ,  nulla 
subripere  posict  oblivio,  quin  tum  omni  ileuolione  et 
litimHitale  qennflexus  diceret  :  Beatus  venifr,  qui  Ig 
portnvit,  Cltriste,  et  beala  ubern,  qitw  te  lactaterunl, 
Uominum  et  Snlvaiorem  nosirum.  Ilic  aiiquando 
molesla  corporis  lactns,  tnnlitm  dolor  invalHit,  tit 
lingunm  snain,  et  tubin  deiti'bus  commanducaret ; 
idipsum  de  membris  sui^  facturus,  n  penniiieretur. 
Cumqne  jam  iingna  et  labiis  peniius  consumptit^ 
tehemenier  a  suis  in  nliis  meinbrir,  teneretur,  jacerel- 
que  horrendits  aspeciu,  sensibus  corporis  exemptu», 
vidii  juxia  lectuti  sui  capul,  personam  contistere 
pulckra  facie,  et  revirendo  aspeclii ,  qute  {quan- 
lum  dalur  intettigi)  nngelus  cjti»  eral  (egroii  tui 
terumnas   deplorans  ,    in    hunc   modttm    lamentiiri 

B  vidcbalur  :  Quid  ,  o  Doniina  miscricordicK  ,  font 
pietatis  ?  Hoccine  est  gloriw  el  gratice  satuta- 
lorium,  225  kn^ccine  ett  lingua  in  bealificatiome 
veniris,  ei  uuerum,  et  partus  lui,  longo  ush  el  ardeali 
affcciu  sic  assuefncta,  ut  pene  nibil  aliud  sonaret  : 
Doinina,  Dominu?  Si  tu  dees  tuis,  qnit  aderit  tuit? 
tion  iic,  Uomtna,  non  sie  ad  nihilum  deveniet  specie* 
homin:nn,  si  in  le  non  iiicipiunl  liabererefHgium.  Ila;c 
cum  uniielui  diceret,  apparuit  mater  Uei,  et  qnati 
tatisfaciens  de  negligeniia  in  sertutum  tuum,  de  qua 
instiitulabaiur,  ad  lectum  wgri  propius  accedil.  t'x- 
iracto  igitur  uberc,  vita  ett  immittere  in  ot  eju*  Itt- 
ctis  rcreni  tuatissimum,  unde  tubilo  linguw  titiegri- 
latein  et  labiit  untiqttum  decorem,  et  >n  lolo  ejitt 
corpore  pnsttnam  reddidil  sanilaiem.  lieddiiitque. 
sensibus  coiuinuo  surrexit  sanus  et  incolumit,  et  fa- 
ctani  circa  se  mistrtcordiam,  eliamsi  lingua  tacerel, 
repeiilince  viiw  et  moriim  miitaiione  cotptt  prwdicare : 
eienim  ne  el  sua  Uei  seriitio  mancipuns,  de  ceelero 

C  vitam  duxit  religiosam.  Hacienus  Vinccnlius. 

Al)  FRAGUENTaU  VI. 

Fragmentum  iioc  de  proiectione  atqtie  imiiaiione 
Deiparye  Virginis,  cxscriplum  ex  Seiinone,  ijaeni 
Adaiu  nosler  <lc  conlcssione  scripsit,  preiiusuai 
iiiagis  quani  anipluiii  esl.  Ne  vero  hont  duni  paili- 
cula  (jucnipiaiii  pra;lerirel,  illud  apposui. 

226  ^I^   FRXGUCNn;il  VII. 

Fragmentuiii  huc  de  laude  Virginis  mntris,  qiio 
Adaui  nosier  siiain  crga  Deiparuni  pielaiem  abunde 
clarescere  fecil,  exsulal  pruisus  a  nis.  codice  Ca- 
saiuariensi,  qiio  iisus  suin  :  exstal  aiilein  siib  iio- 
inine  Adami  abbutis  I'erseni%  apud  Godefridun 
Tilinaimum  Carthusiac  Parisicnsis  niouachuin  hi 
Allegoriis  in  lucos  ulriiis<|ue  Teslainenli.  biijicr 
libruin  Ecciesiaslici,  ex  quo  mutuo  acceplum  Sipra 
appeiidi. 

(50)  Virgo  tane  nottraest  oliva,  Deiparae  Virginis 
cuiii  oliva  siinililiidiiiein  (quam  lale  liis  prusequilur 
D  Adamus  iiosler),  l;ite  eliam  probequuniiir  Abialun 
abbas,  scrm.  de  Nalivil.  B.  Virginis;  Philippus  ab- 
bas  Buiia  Spei,  lib.  ivin  Caiil.,  cap.  30;  lionorius 
Aiigusiodunensisin  Sigilio  B,  M.;  Jacobusde  Vura- 
ginc,  iii  Mariali,  lillera  0,  serni.  i;  D.  Aiiiuninu^, 
iii  paric  Sumnisc  ilieulugiae,  lii.  51,  cap.  iv  ;  Ber- 
ii.irdinus  Dustensis,  in  M;»riali,  serm.  2,  de  Assi- 
inilaiionc  bcaue  Mari%;  Maurilius  de  Vitia  Probau 
iii  Curuna  Bealaj  Virg.  serm.  ii;  et  iaiissime  uin- 
tiium  Itichardns  a  S.  Laiirenlio,  lib.  xn  De  laud. 
Viig.,  a  pag.  951  et  deinceps. 

{i>\)  Periculotum  est  ergo  ad  punclum  ab  illa  dit- 
ceueie.  {iitoii  piubc  agnosccns  S.  ISdcplio.isus227 
iil». II  De  viigiiiii.  b.  Mariae,  cjp,  4 :  Veni,  mquii,  me- 
cum  od  haitc  Virginem,  ne  sine  kac  prvperes  ad  ge- 
Iteniiam.  Vcni,  abscondumur  sub  veiamento  virtuiii. 
ejut,  ue  indttaris  confusione  sicul  diptoide.  Sic  il.e. 
Li  quare  Lncil<;r  du;nioii  ellccUis,  el  angeli  evwh» 
iii  itikrnuiit  del.ip^i  miiiI,  •ji»;  quia  (iii  nutanl  H*- 

25 


779 


PETRIS  PICTAVENSIS. 


litiiiuis,  lil).  Tii  Dc  arcniils,  cap.  I,  ct  Paiilnsde 
Hcrctlia,  in  iracl.  Dc  concepl.B.  Virginis,  iion  Udigc 
0  lire  )  n  l)eal.T  Virginc  disc».'sseiiiiil,  illa»),  iil  rtiiii- 
r.Tiii  Dfi  Mnlreiii,  colere  nolfnics,  sicii  Dimis  \)T.v.- 
«•operal  illis  ?  Qiorc  ilcm  JinlaM  :\  Dco  n'|>rob;)li, 
iiil  in.iSa  el  calainil.ilcs,  ul  vidcinns,  pal  iinliir ;  iit  i 
<)iira  (iil  lili.  i\,  cap.  10,  prolial  iitcni  GaliilniiiS)  a 
I?.  Virgine  rccrsspninl,  illi,  iil  Messiic  malri,  fainii- 
lari  ronnciilcs?  Ilinc  sniicins  Aiiscliiiiis,  ctiiii  .Maria 
l(W|iici)s  :  Ouinis,  inquil,  a  te  avenus  neiesse  esl  til 
iiitcrenl.  Siciil  ciiini  pielas,  el  coiiversio  in  Virgi- 
iicin  si;;nun)  esl  a^lcni.T  piadcsliiialioiiis,  it3  avcr- 
6io  a  VirgiMC,  cl  dcrccliis  picla'.is  iii  eain,  $i{{i)uin 
esl  alcrii.T  leprobalionis.  Ad  ({iioil  Saloinon  in 
pcrsoiia  Virgiiiis  lor|iieiis  dixil  {l'ioverb.  \\\\}  : 
i}ui  in  me  jieccaverit,  Iwdel  nnimam  snaiii ;  omiies 
(jui  me  oilcruut,  tlHiiiniit  morleiii.  Umle  S.  Hona- 
veiilnia  in  Psallcrio  IJ.  Virginis  iiiqnil  :  Qui  digiie 
cvluerii  iliam{Maiiam],}usii(ica'<ilur,(iuiuuitm  iieijle- 
xerii  iUam,  morielur  in  piccatts  suis.  Hoc  cliain 
iilcin  Joan.  Carlliagenx,  lioiit.  2,  de  Cullii  cl 
228  dcvolioiie  erj^a  B.  Virgiiiem  signilicare  vide- 
iiii.  hcclcsiusiicus  bcalaiii  Virginein  cum  rosa 
•  oiiipoiiil  dieeiis  :  Quusi  fjlantaiio  rosce  in  Jericlio. 
Elcuiiii  sicul  ad  rosain  frequentcr  ;tpcs  conveiiiuiit, 
ei  ejus  virluic  fruiinlur,  alri  vcro  scarabei  rragran- 
liain  oiloris  iilius  fcrre  noii  valeiiics,  lon^e  ab  ea 
discciluiit ;  ita  pra:desliiiali ,  vcjut  arguineiilos;v 
ajies,  ad  luyslicaiii  rosam  Maiia:  coiiveiiinul,  ul 
inira  ejus  virliite  fruaiitiir,  reprubi  vero  lani|iiaiu 
tipui'ci»sin)i  srarabei  oxiuiix'  sux  sancliialis  fra- 
^iMnliam  susiiiiere  non  polenies  ab  eu  longo  se 
bequesiranl.  i^uis  veio  lelcrre  valeal  quol  niala, 
iiiiserias,  calauiilaies  secuiii  couvelial  isie  a  Maria 
beipara  aique  ab  ejus  cuhu  el  piclaie  recessus? 
B.  Peirus  Uaniianus,  lib.  vi,  episl.  32,  reddeiis 
ralionein  quare  quibusdaiii  iiionacbis,  qui  a  Det- 
para  discesseranl ,  solitas  c]us  lauiics  inieruiii- 
tendo,  iuiiumerabilia  prorsus  luala,  nullu  juvauie 
reniedio,  acciderent,  ail  ialcr  alia  :  Qnia  inairein 
\,era!  pacis  de  suo  mouasierio  projecerunlfdiifnum  est 
ti<  inquielit  calaiiittalum,  tril>ulutioiiuvi<fue  pioceilts 
ai:jue  lurbinibus  agiieniur.  Sic  ille.  tl  quid  sumus 
Kine  .lluria.nisi  pisces  siiie  aqua,  naulae  sine  sidere, 
iQipus  sine  cullu  ei  siiie  cupite?  lliiic    M.iufiiius 


,  viruiiiis, 
illud  Kccicsiasiici   xxix  :  //((.'iiim  riftr /iO' 


7S0 

iiis,  senu.  27, 


A  de  Villa  Probata,  in  Coroiia  B.  Virjj 
allcrcns 
miiiis   aqua    el  pnnis  ;    el  pcr  .tqiiain  beatatii  Virgi- 

nein  iiiltdligciis^Sicw^^^S""!"'')^'*'^*^*'''"'^"**'"'^ 
vivere  sine  aiiua,  ila  itoi  male  haberemiis  siiie  beali$- 
siinie  Virginis  qralia.  D.  Bernardiis,  hoinil.  'i  supor 
Mi.ssus  est,  dc  Mari.t  sub  siilcris  tioiiiint'  sfriMoncin 
liabeiis,  merilo  cxclainal  ;  0  ijUisiinis  le  tntelligis  in 
liujus  sa;ciiH  iirofliivio  maijis  inter  prucellns  el  lem- 
petlales  flucluare  quain  per  terrain  ambulare,  nt 
uverl.is  oculos  a  fulgorc  liiijus  sideris,  si  non  ri.i 
obrui  procellis.  Bl  fliilippus,  abbas  Boiix  Spei,  lib. 
II  iii  (Jaiii.,  cjp.  7  atl  iila  verba  :  CoUnm  luuin  sicut 
moniliii,  in  iniiic  inoditin  faliir  :  Ipsa  {Mariu)  esi, 
qua-  iiiveniiur  thristo  ceipili  sic  suOessc,  ui  non  sit 
dubiuin  reliiiiio  eiiam  corpori  superesse ;  et  ipsa  inler 
ciipui  et  curpus  videiur  locuin  medium  oblinere,  nec 
ad  Siwnsuin  filii  sponsi  possuni  nisi  matre  r:iedittnte 
periinere ,  prtvsenie  iptu  nubis  spviiso  bununi  est 
udiiwrere ,  absenle  veio  non  possuui  membra  capiti 
B  cohwrcie.  £l  saue  sinu  Mariu  quid  boai  cs&e  puiest 
iniscris  lioiiiinibits? 

0  amaena  viiiv  f^Nii, 
( canebal    dulcissime    iii    liymno   Buo   a<i  bealam 
Viigincm  bealus  llermaunus,   seu  Joscphus  Sieiu- 
veldeiisis, 

Languel  mea  mens  egena, 

^il  est  vatens,  le  tion  habens, 

Perii  vuUens,  tuale  tatens  ; 

Guude,  virga,  nuniiuum  aren$, 

Aret  auiem  tui  carens. 

230    '^^    "^    ationyiDiis    aiiclof,    in    Corcn.-^   B. 

Vii^iiiis,  qiia;  nis.  exsiai  iii   biltliotlicca  Vaticana, 

cap.  5,  vcrissime  scripserit :  lliec  I^Maria)  ctl  mh- 

lier,  qua:  ubicunque  nou  esi,  non  en  ni$i  getnitut  et 

egeslas  (Eccli.  xxxvi) :  «  Vbi   uon  etl  niulier,  inge» 

miscil  egens ;  >  ubicunqueenim  non  etl  Mariaper  gra- 

tiain,  noH  poiesl  etse  nisi  miseria  ci  egeslas,  Sic  ilie. 

Faxil  ii<-iiiir  Deiis ,  ui  nuiiquaiii   a  beata   Virgine, 

P  per  ejus  cuilus  oblivioiicin,  ac  pieiatis  iulerniis^io- 

^  uem,   vcl  ad   puiiclum  inonunieuiunique  disccda- 

uius,  iie  iii  ea  inala  ac  iii<  oniiiioda  iiicurraiiius    iu 

qux  ab  ea  discedente)  cjusque  cuUum  itegligeiii<  s 

iiicurruni. 

LAUS   DEO   AC   VIBCirtl   REIPAAA. 


AN^O    DOMIKI    UCCV 


PETRtS  PmVIHSIS 


PARISIENSIS  ACADEMIiE  CANCELLARIUS 


NOTITIA 


(OuDiK,  Comment.  de  teript.  ecclet.,  II,  {499) 


Peiriis  Plclaviensis ,  Petrl  Lombardi  Scnieniiariim  Magislri  (iMts  dlscipulus ,  poslea  celeberrimiis 
in  Acadeiiiia  Parisicnsi  ibeologi*  magisler,  ejnsdeniqiie  Acadeinije  capicellarius,  claruil  viia  me- 
rili»  el  doclriua  ab  anno  1160,  quam  posleris  exbibuil  variis  voiuniinibiis.  Disiirgiiitur  ab  aliero  ejiis- 
dein  atalis.  qiii  S.  Pelri  Cluiiiacensis  abbali*  discipiiliis  full.  Scripsil  aulcm  isle  Sentenlias  libiit 
uuinque  eriuiilas.  ai(|iie  ex  suiiclorum  Palrum  operibus  d»:liliaias,  qu;is  posiea  deiite  salis  lualigno 
ariodere  uu»us  eil  GuaUcrus,  prior  Sancli  Viclorig  Parisicusis,  iu  eo  opere  quud  lustripsil:  Conira  ^nuiuor 


781  NonriA.  m 

ilalliie  Ltibyrintho$,  Ptlrum  Abalardum  ,  Gtlbenum  Poritinnum  ,  Peruin  Lombardtim  ,  iiuumque  Pelrum 
Piclavientem.  Opus  isluii  veiiisiis  ,  ipsiqiie  anclori  coiivis  exaraliini  cliaracleribits ,  Nicoi.iiis  Cainiisnl 
Treccnsis  c»iioiiiciis  ,  eriKliloruiii  oniiiiiini  propriaque  rain.i  (iigiiissimiis  ,  liaini  diu  antc  oliiluin  ,  liaus- 
inisil  .ttl  (loniiiium  Liicaiii  D.M'lierinm,  in  iiMilui  amoris  tesscr.tni,  ninle  lran-:r:riplnn),  prociit:ivi(  eiieiiiliiin 
Hitgo  Malhuuit,  niunacliits  lienediclinus  Cotigregaliunis  Saiirii  Mauii  in  Galiin,  l\irisiJs  iii  fol.anno  10.55. 
apnd  Siiiiconem  Pi;,'el,  via  Jacoliiea  sdl)  srjino  Priidcnii;!! ,  inscripitim  :  Pelri  Piclavie>isis  in  Acitdemia 
Parisietiti  professvris  el  caiicellarii  ,  Dislinciioncs  seu  Libri  senienlinntm  quinffue.  E|Vsiola  ejusdeni  :«d  do- 
tiiinnm  Guilleiinuin,  Seiioneiiscm  arcliiepiscoiiiim,  incipil  :  In  d<serto  manna  coUiijenies  ,  aliusinlegrum 
gomor,  aliut  plus,  aiius  niinus  ,  pro  sua  cjuisque  avidilule  colligebal  ,  elr.  Disliiiclionis  i ,  c.i|)Ul  1  ,  (|uo:l 
l)«us  sil  el  unus.  Invisibilia  Dei  per  ea,  quce  fticia  sunt,  inlelligihilin  conspiciunlur.  Crcaiura  mundi  honio 
dicilur,  propler  excellenliam  quam  habet  ad  crealuras,  el  conveHienliam  quani  habet  cum  eis,  elc. 

Qiio  Pelnis  se  subtrahercl  schulasliconim  xniulorum  dicieriis,  liniic  Sumniam  Thcologix  siiae,  GuV- 
Mmo,  archiepiscopo  Senonensi  el  posien  |{(?meiisi  nuncupavil,  uli  llistoriain  ecilesiasticaui  eidem  Peinis 
(loniesior  nuncupaveral,  id(pie  an.  1170  vel  circnm  circa.  Erai  auiein  eo  teinpore  cincellariusAcademia; 
Parisiensis,  in  (|ua  per  (riginla  el  oclo  annos  llif.ol.  pulilicus  postea  profL-ssor  exsliiu,  ul  patelex  elogin 
ipsi  scripiis  aClaudio  IJeuKjraeo  doctore  socio(|ne  Soruonico  ,  iti  liliro  De  Academia  Pariniensi ,  pag.  /»(), 
ex  Clironico  1118.  Allicrici  ad  aiiiiuiii  11^)9  :  <  i'arisiis  post  magislrum  Pelrum  iMaiiducatniem ,  iti:i};isier 
Pclrus  Piclavinits  calliedrniii  liabuil  tlicoiogiani.  >  Coiii|»osuit  aiilem  has  Stntenli.is,  Guillelmo  Senonfusi 
arcltiepiscopo  aiKe  atitiuin  1175  dicalas,  cnjus  sub  aiini  iineiii  a  sede  Scnoncnsi  ad  Ucmcnseui  (lunslaiii) 
csl.  Et  Hcincraeus  cila(us  pag  115  :  «  Magis(er  Pe(riis  ri(:(avjniis  ,  qui  annos  dnoileqii:i(iragin(a  ihculo. 
ginm  Parisiis  legit  ,  ut  supia  retuiiinus  ex  Cbionico.  Ad  eum  missa  esi  episiula  iunoieiilii  lii  de  quer:  l.i 
cumiliss:*;  Blesensis  el  capilnli  Carnoieusis  ,  (iux"  ciialur  cap.  ex  parle  ,  l)e  verboriim  signilicatione  , 
iina  cuin  dccano  Parisiensi,  et  Joaiine  abhiito  S;Mict;t;-Gei!OVef*,  (lui  fuil  succcssor  S(eph;ini  Tornacctisis. 
Kxslat  ejus  nienliu  in  qiiadain  littera  Mauiiiii  cpiscopi  Iradila  canoiiicis  Viciorinis,  pro  lerminis  atinua- 
iiuiii  recipicndoruiu  cx  pruibeiidis  Ecclesi;v  Parisiensis,  sub  daio  1196.  C(Elcstinus  papa  consiitiiil  Petruui 
rum  llugone  Clemeniis  dccano  Parisieiisi  ,  pacificatorcm  ejus  liiis  qu.c  vcrtebaiur  iiilcr  monachos  S. 
Eligii  in  insula  Parisioruin  ,  ei  canoiiicos  Sancti-Vicloris ,  de  decimis  vini  el  grani  apud  Vilriaciitn  ;  el 
dc  instruinento  ea  de  reexaralo,  peiuiet  adhiic  illa'suin  sigiiluin  Pictavini,Q\im  hac  perigrapha  :  Stgillum 
Peiri  Pictavini,  canceliarii  Parisiensis.  Asservanlur  iii  biblioihera  Sorbonu;  ,  Ser»i;o»ies  ejus  et  AUegoiia; 
ordinariop  su,  er  tres  libros  leyis  Momicx,  ExoUuin,  Levilicum  ei  Numeros  ^  elc.  de  quibus  supra.  >  Jlucus- 
que  lletner:i>us. 

Idem  de  illo  Chronicon  ms.  Albcrici  ad  annuni  1505  :  <  Ohiil  magister  Pelrus  Pictavinus,  cnncelbrius 
Parisicnsis,  qui  per  annos  duodequadraginta  Iheologiam  legeiai  Parisiis,  etc.  Pnrdiclus  vero  Piclavinus 
Tccit  librum  L)e  theologicis  sentcntiis  ad  eumdcm  archiepiscopnin  Guillelmuin  ,  ciijns  etiaiii  haheniur  ser- 
iiiones,  Disiinciiones  ei  Postiila;  :  el  qiii  pauperibus  consulcns  clericis  ,  cxcogiiavii  arbores  Hisioriuruin 
Vcteris  Teslamenli  in  pe.llibiis  depiiigere,  et  dc  vitiisel  viiiutihus  similitcr  disponere.  » 

Ex*stal  ctiam  )|Uodduiii  upus  ejiis  ia  biiiiiotlieca  Virtorina,  iitterd  D.  i,  cnntincns  in  codice  oplimx  nnw, 
Rfil;cel  ,    Distincliones  Psutterii  secnndum  maqistrum  Peirum  Piclaviensem  ,   quaruin  proiogus  iiicipil  : 
Fucies  milii  leniorium  in  inlroiiu  luberuaculi,  preiio!,is  conbus  contextum.  Tabernacnium  ,  quo  Dcks  in  nobit 
hnbilal,  eic.  ibidein  iiisignis  Cominentarius  Peiri  Piciaviemis  ac  priuius  fursitanqui  un(|uain  in  Magitirum 
£e/»<en/tari(m  facius  sil,  aiiud  upus  ab  ipsis   Sentenliis  Petri  Piclavieusis.   Incipii  prologiis  :    Summa  di- 
tinni  pagina;  in  consideraudis  consuUl  ei  agendis,  id  est,  in  fidci  atteriione  el  mcrum  con[ormauone  ,   eic. 
Cupienles,  etc,  iil  apud  Magisirum  Senteiiiiaiuin.  More  scribentium  j^rceininii  Magister  prowniium  ,  et 
ha'C  ett  conlinentia  proivmii,  eic,  ^iiainvis  iingo  Malhoud,  benedictinus  inonachus ,   hoc  opns  unum  alqiie 
idetii  cuin  Senleniiis  ejusdeni  Pflri ,  quas  edidii,  asserueril,  dicens  :  <  Quud  t;intuni  iti  p.iiicis  variai  ille 
codex  ins.  Viclorinus  ab  allcgalo  'rrecensi  edilo,  iioc  excepio  quod  Viciorinus  iiiinniiii(|uain  ninliius  est, 
ac  in  eo  dviicit    epistola   prx-liininaris   al  Gii  lieluiiiin   Seiionenseni   ur(-hiepiscO|)iiiii ,  aui    saUciii  ficii 
oculos  salis  ininiilliiario  legeiitium.  *    Ojius  auteai   Sentemiarum    Magisin  Pelri   Piclaviensis  ,   incipiens 
tii  Ueserio  manna  colligenies ,  etc,  anoiiytnum  eiiain  nis.  est  in  bibiioilieia  S.  Ebriilphi  .   ordinis  divi  Bi>- 
nedicli,  liltera  T.  9.    Deuique  ouinia  iete  vel  pleraque  opera    Peri  Pictuvini  exsl;itil  niss.  in  bibliudieca 
Claraevallis  ,  ncntpe  Senieniia;  mogislri  Petri  Piaavini  ,  Dislincliones  Peiri  Pictitvini  in  Psalterium  et  Alle' 
gorioi  super  Velus  ei  Novum  Teslaineutum  ,  ul  ex  accurato  illius  cululogo  aniio  l<i64  conrecto  ,  quein  apn  1 
nie  habco  ,  intellexi.  AUegorur  Petri   l'ictainni  sii  er  Tabernaculum  Motjsis,   mss.  Canlabrigiae  in  tiibii.i. 
iheca  Pembrocliiana  ,   toii.  75.   Ejusdem  AUcgorite  super  Biblia  ,  inss.   priVatiin   iu  l)i!)lioihec;i   baroais 
Lnmleti,  cod.  231.  Porio  bibliolheca  eadein  S.  \  icloris  Parisiensis  litlera  SS.  18,  a  fol.  85,  usqiie  ad  I81.1 ; 
Sum,na  Pelri  Picluviensis  de  mysleriis  Incarnnlionis  Chrisii ,  elc,   iiicipiens  :  Qui  parce  seminni,  \arceei 
vuiet  :  el  qui  seminal   in  benedtclionibus,  de   benedicitonibus  melet  vitum  anernam.   Ideo  ul  nos   tn  fuluro 
meiamus,  seininartum  verbi  Dei  proi,onintus  ,    eic.    Sed  Iructatus  iiic  «00  anuoruni ,  ob  anonyniitaieui  in- 
€criu6  est ;  noinen  aucloris  rctentiure  inaiiu  adjectiim  esl.  It:  eadcin  bibliollieca  Saticii  Vicloiis  Sermones 
magiiiri  Petti  Piclaviensts ,  mss.  Iitiera  QQ.  20,  codive  optinix  iiutaR,  uhi  sub  inttium  codicis  chutactere 
:<nii(|uo  ,   Sermoiies  per  annt  ciicuIuih   cum  excepiionibus  magistri  Petri  Ptciaviensis.   Tum  sub  codiciii 
nieiliuiii  ,  syliabus  seit  index  sernionuin  ejusuiodi,  nuiuero  L.iVlU,  pusl  quem  sci|iiiiur  :  Jn  hnc  medie- 
laie  libri  conitnentur  Sermones  quidam  per  anm  circulum,et  notula;  excerptce  de  Sermonibiis  magistri  Peiri 
Pictaviensis  cancellurii  Partsienxia  ,  et  magistri  Stephani  proe^ulis  Cantuariemis  ,  et  de  aliorum  tractaiibus, 
i/ua  omnia  circa  curain  ammarum  sunt  neceisaria ,  ticui  inferius  patebii.  Deinde  seqniiur  :  hiciptunt  Ser- 
monet  quidam  per  anni  circutum  et  qucedam  nottUic  excerpias   de  Sermonibus  mngislri  Pelri   Piclaviensis  , 
cancellarii.  Ciirpora  sanctoruin  in  pacu  sepulta  suiil.  v>t  uniut  sanctorum  praemtttcniiam  et  laude^,  ei  in- 
yeivum  exerCilatum  el  lingua  erudiia  sufficten:er  expUcare  non  potesl ,  elc.    Ejusdem  aliud  opus  in  eodom 
codicc  sub  liitein  ,  iitlens  rubricaiis  ,  boua;  nu  ae  :  Incipiunt  Sermones  magisiri  Petrt  Pic:aiiensis.  Printus 
esi  1(1  fesiitfiliite  omnium  Snnctorum.    Saiicli  per  fidem  viccraiit  regna  ,  elc.    Certo  certius  etl  quod  tancti 
vmnia  regna  mundt  viceruni,  el  priecipue  itti  duodectm  dtices,  elc. 

Cum  vcto  (hoologiain  per  annos  irigintu  oclo  Petrus  duvuerit ,  nulli  duhiuin  esse  debel  ,  quiii  senex 
vixerii.  Subscripsti  cnidain  iti^lrumento  !>eu  ch.irix  Mauricii  Parisiensis  episcopi  aiino  1184  imc  modo  : 
Asiatutbus  Maurtcto  Purisiensi  episcopo,  archtdiacono,  eic,  Pelro  Piciavienti.  Scrijisit  aRiio  1191),  iil  caii- 
ceilanus,quuddam  iiisirunienluin  domus  coiisirueiiilx  Parvo  Ponti  adha:ientis,qiio  lempoie  Hugo  Cieuiei.s 
ejusdeni  Ecclesia:  Parisicnsis  decaiius  eral.  Scnio  lanien  coiilectus,  obiil  anno  liU.S.  He  quo  Alberictss 
iii  CImoiiico  nis   citatus  aiitea,  el  scriptor  lliuornv  V".ivcriitutis  Puritiensis  i.eciilo  \11. 


783  PliTIM  nCTAVlENSlS  784 

r;t'lci'nm  ul  nliortiin  cx  lapsu  silii  cavcal  Lecior,  nolaiidinn  (liixcrim,  fuissc  alios  liuos  PclrosPiclavinos 
ecd  Pioi:nici)ses  ,  pr:t;(cr  istiini  AcaJeniix  Parisiensis  r:tiiceilariuni ,  al)  ejiis  xlate  non  iiiultuni  discrc- 
pantes.  Prinnis  liorun»  iiiscipuliis  Pctri  Yenerabilis  abb.itis  Cliiniacciisis,  ciijiis  opiisculuni  quoddam  liabcs 
in  hiblioilwca  Cluniucensi  (\}.  Alter  Saiirti  Victoris  ad  miiros  Parisicnscs,  canonicus  regiilaris  divi  A«- 
gtistini,  cnjus  opus  De  ixvniicnlia  teii  co»i/"<;ssfOHe  ibideni  asservalnr.  Hoc  Pfenilcnfitiie  \\i\(\itm  ciimexpressO 
iioniine  anctoiis  iii  coilice  opliin;e  nolse ,  liltora  li.  i3,  inscripliiin,  VcenileniiuUs  /•".  Pelri  Piclaviensis  ca- 
voniii  Suiicii-YicloTis.  Ilcin  liltera  QQ,  M,  ciijus  bic  iilnlus  a  ine  cxciis-^us,  liiteris  rnbricalis  -iOO  annornm 
.•inrninis  :  Comiiilatio  iirwsetis  malcrinm  hnbet  confcssionem  ,  nutlum  malerur  profilelur  auclorem  :  sed  lot 
liabcl  (iuclorcs ,  quol  habet  auctoritalcs.  Incipit  aulem  :  llunc  modum  ct  curam  hujusmodi  habent  quidum 
ronfcnsoics,  cic,  noc  mHgnTC  proUxitatis  esl  Al  maiiu  prorsus  lecenli  quae  vix  20  uiinorum  esl ,  sub  co- 
ilici-i  initinin  Pelro  Pictaviensi  canonico  Sancii-Victoris,Q\  iitie  altcrius  ins.  coiJic  s  antiqni  altribuiiur,  qui 
luit  oliin  Aloxandri  Pclavii  scnatoris  Parisiensis  ,  de  quo  sic  loquiinr  Jacoitus  Pelit  iii  Theodoro  Cantua- 
riensi  lomo  l,  pag.  541.  Qui  in  ins.  codice  V.  el.  D.  Alexandri  I'el;ivii,  vocaiiir  Petrus  de  Sancto-Mctore, 
boc  enim  liabeinr  in  liiie  codicis  :  Explicit  Pcenilenlialt  magis  ri  Peiri  de  Suncio  Victore ,  emendalum  a 
ma(fistro  Jiicobo  ejusdem  Sancti  Victvris  cnionico.  liic  Pelro  Piclavicitsi  iiOslro  ,  qui  aniiO  1205  obiil  , 
fiosicrior  xtate  cxslitil  :  quippe  qui  scripsil  posi  Prjepisilivum  et  Joaniiein  Bclelh  ,  quos  cilal ,  imo  post 
Petrum  Cantorem  ,  quem  in  siio  Pceniientiati  imilalur,  iti  multis  lam  verbis  (|uaiii  senleatils  et  simililii- 
ilinilius  :  quod  adnolasse  suiliciat.  Pbilippus  Labbeus  eriiiiite  agil  deduobus  istis  Pelris,  qui  Pictavienses 
tiicniilur,  iii  Nova  Biblioiheca  mss.  Librorum  Latinorum  ,  Grcecorum  el  Callicorum  ,  »eu  specimine  lectionum 
tmiiffuarnm  Gracarum,  Latinarum  et  Gallicarum  ,  quiim  ex  mss.  potissiiiiuni  codicibus  regix  Galliaruin 
Iiibliolbecx ,  anno  1G53,  iit-4,  Purisiis  edenUain  curavjt  apud  Joannein  Henaull,  parle  II,  pag.  ^5,  bujus 
biblloiliecac ,  liis  verbis  :  f  Magistri  Pelri  Pictavini  ,  Parisiensis  Academise  caricellarii  Glossx  superSeii- 
teiitias  M.  Pelri  Lombardi  prxceploris  sui  ex  codice  Victoiiiio  D.  1,  in  quoejusdem  DistincUones  in  Ptal- 
terium.  lili  ferme  suppar  exslilit  Frater  Petrus  Pictaviensis  ,  abbaiiaj  Sancti  Victoris  canoriicus  ,  cujiis 
Pwnilenlialis  liber  ms.  invcniiur  in  cadem  inslruclissima  bibliotlieca  ,  una  cum  altero  Ptenitemiali  iiia- 
gislri  Petri  de  Fiamesburgo,  ejusdem  co^iiobii  canonici.  >  Il£C  loco  citalo  Labbeus.  Agil  auteui  De  iribut 
iiiis  Peiris  Viclaviensibus ,  paucis  quidem,  sed  erudilc  ac  dislincte,  Carolus  Dufreuius  du  Cange  in  litdice 
auctorum  quem  prxmisil  Glossario  viediw  el  infimte  Latinitatis,  col.  i3S. 

(1)  VidcPa/io/o^ia;l  CLXXXIX. 


PETRI  PICTAVIENSIS 

ACADEMIiE  OLIM  PARISIENSIS  CANGELLARH 

SENTENTIARUM 


LIBRI  QUINQUE 


In  Jiiceoa  primum  cdili  ac  nolis  adornali  opera  et  studio  Domni  Hugonis  Mathouo,  mo- 

iiaclii  Benediclini  congregalionis  S.  Maiiri. 

(ParisHS,  sum^libus  Simconis  Piget,  via  Jacobaea,  ad  insigne  Prudenlia;,  16;)?j,  in  fol.,  cnm  Roberti  Pulli,  S.  R.  E. 
cardimlis  el  cancellarii,  Uieologorum,  u(  vocaiU,  icliolasiicorum  auliquissimi,  stnkiiliarum  lihis  Vlil.) 


PRiilFATIO  AD  LECTOREM 

IIUJUS  OPERIS  LECTIONI  NECESSARIO  PR^.MITTENDA. 


Spe  fnisiralus  quain  in  conquircndis  aliis  Pnlli  ^  sim%  noix,  ncc  Robcrlo  dispares,  cum  xlate,  lum 

oporibns  miiiius  concepcram  {"1),  ut   debila    mole  scribendi  cli^irai  leie ;  prior,  lloiicnus  de  Mileditiio, 

sMilentiaruiii  illiiis  voliinicn  ,  pielo  proximc  siippo-  iii    bibliotltcia    Viclorina   religiosius    asscrvaius; 

iieiidum  ,   minime   careret.  coaclns   siim    iii  alios  allcr,  Petrus  Pictavictisis,  (idus  Magistri  Senten- 

ejiifiiem  sc.bematis  auciores  aiiiniiim  et  oculos  in-  liarumdiscipnlns, ParisieMsisacadetni^cancellarius, 

teiulerc,  aliqucm  cx  illis  dclectiirus  Pullo  coiiiilem,  et  in  ea  celclicrrinms  iiKi^isicr,  qncm  vctiislis  ipsi- 

iie  solilarius  cxcurrciet.  Occuircre  duo  piobatis-  quc  au(.iori  co;cvis  cburacloribus  oxaiatuiu  Ntc(>iuus 

(2)  Vide  Piilrolviiivi:  lom.  CLXX.XVI 


78* 


SEMEMIARUM  MBJU  QIUNOUE 

A 


PRiCFATlO. 


786 


r:iHui/.:irm!:,  Troceiisis  (itiioDiciis,  crtidiiorum  om- 
niiint  siiMOiic  faiiia  di<;nissiiiiiis,  iion  iliii  ante  oliitiim 
transmisit  ad  soiiiiieni  iiiciiin  Liicinii  Oadierinni, 
(lunariutn  insii^Mie,  iiiiiiuii|iie  uiiioris  lesseruni.  Arri- 
(lebat,  quia  inihi  leclione  prior,  Viclorinus  ille  co- 
ui-x  iioberti  ile  Mileduno ;  janiqiic  calaniuni  ornandis 
illius  cuitis  ap(averani,  cuiii  iiiiiii  relaturn  illiiis 
coenobii  iuystas,  ad  quos  allinet  iil>er,  liac  ciira 
magis  uiiliier  deruncturos ,  velle  doinestico  fctui 
obsletricari.  Nuii  reiuctulus  (lioet  diii  sit  quod  nte- 
riiin  gesiant)  alterius  paituin,  Pelri  sciliiet  Picla- 
vieiisis,  uigere  non  distuii.conatunec  peiriinctorio, 
nec,  ul  reor,  iiiut'li.  Scripliirae  sacrae  loca ,  el  SS. 
Pairuni  seiiteiiti.is,  qiias  {Veqiicntiores  liabel,  sidereis 
nolis  ud  inargincin  indicavi.  Utriusque  conseiisuni 
nrxceploris  el  discipuli,  qui  cerle  perpeluiis  est , 
idenlideiii  adnotavi,  grato  quidein  Lectori  sfudio, 
se.i  uuctori  inaxinie  pioruiuro;  cnjus  faniie  qiiaiii 
in*  plerisque  lubricani  babei ,  coiisulluni  volens , 
iiibit  saiiusduxi  quain  ut  iiluiiisilti  doclrinx  duceni 
ostenderein  ,  qiiippe  qiieni  antesignanuin  tlieologo- 
ruin  oraniuin  bactciius  vcnerata  esi  scliola.  Quo 
cniin  analbetiiate  leprohaiuiusqni  Magistro  Seiiten- 
tiaruin  dicianii  scribenlique  proximus,  nec  cilra 
perlinaciuui,  iiXail?  Aiil  si  dainnare  liceal  cuni  in 
quibusdain  visus  esl  aherrasse  a  iraniile  veri,  quis 
iion  acquius  succenseat  Loinbardo  Cicculienti,  a  qiio 
ne  vei  laluin  unguein  defleclere,  discipulo  leiigio- 
!»issiinuui  eral?El  lioic  iiiiiii  cansa  itbique  biijus 
operU  cilandi  Magistruni  ut  vadeni  ejus,  cui  pra^- 
luxit  pnhlicc  dictatis  et  privalis  coiloquiis. 

Posl  tol  in  ni:irginibus  iiolas,  qux  qiio  breviorcs, 
eo  aiaxiine  placent  aliis  observalionibus  siipersedeii- 
duin  esse  sic  niccuin  censui,  ul  et  paiici  sitil  qui  iion 
ila  seniiant,  cuui  pracsoriini  advericrinl  iiiiiil  fere 
reperiri  in  auctoie  iitiaque  dignuin  aiabura,el  lui 
niagis  as>idci-e  dehoat  Lcctoris  aiiiinus,  quo.l  prius 
iioii  cKSlel  in  iVla;;isU'i  Senientiis,  ei  scriploruni  ad 
Mtai»  cuniinentaiiis.  aiii  einendatuin ,  aul  iliuslra- 
|>iin,  aut  salteiii  dociorun)  uugue  notaluin  :  cujus 
nttinii  gcneris  seieclos  liabes  articulos  ad  calcein 
ultiiiii  lihri  senlentiariim  ejusdeni  Pelri  Lombardi, 
in  quibus  singularis  audiil  apud  oinnes,  nec  iiume- 
rito  scliolic  rcpudiuni  passus.  In  quos  cuui  patitei' 
iiiipegerit  aucior,  fruslra  lenlassem  mederi  niurbo 
prxaeiiliuribiis  remediis,  quam  quos  faciie  conipa- 
raliisapud  oiunes  el  singulos  qui  piicdictis  Magistri 
Senlentiis  elucidandis  iungissimam  uperam  impen- 
dere.  Me  tanien  siienlio  nosiro  ba:reani  incuuti, 
putentque  iii  gratiain  aucturis  me  cunsuliu  dissir 
inuiassti  aul  relicuisse  illius  ineiida  iioii  pigebii  ea 
«aliem  liic  recensere  qux  vuliius  inUigunl,  aul  ab 
coiuuiuni  Ibeoiugurum  urbiia  delleciunl, 

IN  PRIMO  HBKO 

1. — Ad  capufii.  Quaedam  babel  de  imnginc  in 
divinis,  qua:  suiiius  infia  produciuri ,  dum  Waliero 
liet  satis,  solitis  dicieriis  aucloiem  exagitanli,  ei 
cnius  soiius  gratia  bic  rcccnsemus. 

11,  —  Ad  capul  31  el  alibi.  Constanter  asserit  Spi- 
ritum  sanctuin  seu  Deum,  ipsam  esse  ciianlalem  iii 
aniina  residentem;  ei  prxier  eain,  nuliam  aiiaiii 
creatam  el  babilualein  reperiri ,  errantem  Magi- 
kiruiuseciiiuslib.  i.  Senl.,  disl.  17,  §  i^,  etc,  qiiem- 
que  merilo  schula  Parisicitsis  damnavit,  et  iii  an- 
giiluin  rejecil. 

U\.  —  AU  capui  53.  Doccl  cum  Magislro  I,  dist. 
24,  quod  noniinn  iiuiiieralia  in  Deo  niliil  poiiunt, 
sed  lanlum  cxchiilunl.  Il.isil  iainen  iii  hoc  nuinine 
]'ri/iii<i^-,  seu  Iiiiius,  de  qiio  iioii  audcl  diUinire  an 
tanlum  sit  cxclusivuin  ,  siciU  hoc  nomeii  Unus  cum 
taincn  dc  ulroquti  pareui  esse  ralioucm ,  anibigat 
iieinu.  Speclaic  puiuit ,  praiter  laudalum  ab  ipao 
Aiiibrusium,  qiieindam  Hilarii  locuin  iitiro  Ue  synodis, 
ubi  explicaiis  turmulum  lidci  in  concitio  Sardicensi 

(3)  Vntiolotjioi  luio.  CLXXWI,  col.  1004, 


B 


D 


edil.im,  inniiil  divin.im  suhsiantiam  respnere  nii- 
moriiin.  Venim  apiid  utrumqne  senfius  is  eslo,  Non 
filures  in  Trinitate  deos  esse,  sic  eniin  aiiiialuram, 
ut  ad  personas  non  respicianl  iili  SS.  Palres. 

!N  SKCUNDO  LIBUO. 

IV.  —  Ad  canut.  i.  Qiianlum  ad  ineriinm  ange- 
loriim  et  consecuiioriem  essentialis  praiiiiii,  cespiiat 
cnm  Magistro  n,  dist.  U,  cujus  opiiiio  analbeniaic 
Parisiensi  feritur. 

V.  —  Ad  capul  9.  Sic  gratis  disserii  de  Adamo: 
«  Tuiic  legilur  inlerfuisse  curiap  angelorum,  ei  pro- 
plictasse  de  diiuvio,  ct  multis  aliis;  sed  non  posiea  > 

IN  TERTIO  LIBilO. 

VI.  —  Ad  caput  15.  Censet  confessionem  esse 
ssrr.imentum  Veieris  Testanifiuli,  iiec  eflicere  qnod 
flgural;  sicut  nec  conjugium.  Ciii  spnrio  fiilgore 
pncluxit  Magisier  iv,  disl.  2,  §  I.  Qiianlum  ad  con- 
jugiuin,  sic  :  <  Alia  reinedium  conira  peccatuui 
pr^heut,  et  gratiam  adjutricein  conferunt,  ut  bap- 
tismus  :  atia  in  remettiuni  lanluin  sunt,  ul  coimi- 
gium.  >  Et  ejusdein  lihri  disl.  22,  §  uitimo,  sic 
habet  de  utroque  :  «  Sacraiiientum  poenitenliie 
sicut  ct  conjugium  aiile  tenipus  graiix  eiiain  a  pri- 
moriiio  Iiumani  gcneris  iuil :  utrumqiie  eniin  insti- 
lutum  fuit  in  priinis  parcniibus.  >  Ciijiis  opinionis 
vci  medeiam,  vel  censurani  videas  apud  seutcuiia- 
rios. 

Vil.  —  Ad  caput  IG.  Sic  auclur  :  <  Sacerdos  pec- 
catum  iton  solvil  iiec  qiianium  ad  poinam,  nec  quan- 
tuni  ad  reatum ;  sed  sulvii  et  dimiitit,  id  est  oslendit 
esse  soluluin  el  dimissum  a  Deo  quaniutn  ad  rea- 
tuni ,  >  communis  Magislio  iapsus  iv,  dist.  17  et  IS. 
Piura  videsis  in  Observal.  ad  cap.  15  pariis  quiulu: 
Hol>erli  Pulli  (3). 

VIII.  —  Ad  caput  24.  Consequenler  quidem,  sed 
m»le  disserit  buc  iiiodo  dc  charitatis  augmenio  : 

<  Chariias  enim  secundum  se  iiec  intenditur  nco 
remiltilur,  sed  secundum  eifeclum  ;  >  sic  sibi  prse- 
eunle  Magistro  i,  dist.  17,  §  H.  <  Charitas  penilus 
imrautabilisest,  nec  in  seaugelur  vei  minuitur,  nec 
in  se  recipil  inagis  vel  iniuus ;  sed  in  homine  vel 
potiiis  homiiii  augeiur  ei  minuitur,  et  magis  vcl 
iuinus  datur  vel  h»Letur,  >  etc. 

!N  QUARTO  LlOftO. 

IX.  —  Ad  caput  2.  «  Ex  circumcisione  reiuitle- 
balur  tantum  originaie  peccatum ;  sed  nec  graliu 
adjuirix  ad  bene  u|)eraiiduin  coalerebalur,  nec  vir- 
lutes  augiuenlabantur ;  t|uod  tolum  lit  per  baptis- 
mum,  piaetcr  reinissionem  originalis  peccati.  >  Qut 
nxvus  etiain  apud  Magisiruin  eininet  A,  disl.  1,  §  K. 

<  Ibi  enim,  in  Circumcisione,  peccata  soiuin  diiiiil- 
tebanlur,  scd  nec  gratia  ad  beiie  operanduni  adjii- 
trix,  nec  virtuuim  possessio,  vel  augmeiiium  ibi 
pra>slabatur,  ut  in  baplismo,  >  elc.  Imer  seleclus 
eriores  iiic  aniiunieiaiiir. 

X.  —  Ad  capul  3.  «  Caerenionialia  ruerunl  insli- 
tuta  propier  signilicandum,  non  juslilicaniiuin,  elsi 
ex  chariuite  fiaiit.  >  Quo  obice  redJiiur  eiiam  inju- 
qiialis  doctrina  Magi&tri  4,  dist.  1,  §  B,  el  proinde 
iii  aiiguluiii  rejecta  a  ceiisura  Parisiensi.  Sibi  laineu 
medeiur  auclor,  vergenle  ad  linciii  codeni  capiie. 

XI.  —  Ad  caput  )0.  Pluiiiiia  veisal  huc  capiie, 
et  seqq.  Petrus  qiijiilum  ad  cxibleniiam  huinaiii- 
tatis  assuinpuc,  ob  qtix*  pliires  tialjuii  sibi  iiireiisis- 
sinios,  el  pr*seriiiii  WuUciuni  a  S.  Viclore,  qui 
lihro  pecutiaii,  Lontra  quutuor  Gatlia:  lubynnilws, 
relTum  Abalardum,  CiHienuin  Vuvreianum,  iV. lum 
Loinburdum,  ipsumque  l'etrum  l'iciavinuin.  lol  iit 
euin  susurris  dcsu:viil,  lol  iliclcriis  iacessivil,  ut 
irx  non  mliius  quam  veiilati  indulsisbe  vide.iuii. 
Censet  autein  Chrisliim  ul  liomiuciii  iiun  fiiisse  ali~ 
(/«jd,  sed  alicujus,  id  csl  luUiia:  huinaii.e ;  iieo 
luisse  consUiiletn  cx  uiiim.i  ul  corpuic  v>;lul  parii^ 


787 


lEIUl  IMCTAVfKNSlS 
A 


7K0 


i»is  $iii,  lirel  eas  ;is>tiiiipseril,  m  in  iHis  apparercl 
visibilis.  Qunndiii ,  iiKjiiil,  vivebat  Chr}),(us,  non 
ernl  aliquid  tx  animn  et  carne  :  Sed  qtia  ratione  iil 
opii):<ttis  sit.  prodit  ipse :  i  Si  er;;o  ibi  rioteiiir  iiiii- 
tas  persoii;^,  veruiii  est  qiioil  Clirisliis  scciiiufiiin 
qiioii  csl  liuino,  esl  aiiqniil ;  id  csl  ipse  cns  lioiiiu 
esi  iiliqiiiil.  Si  vero  noiol  c;iii&aiii  vc!  condilioiioiii, 
falsiiiii  est.  Nnii  eniin  l>iiiiiaiiil:is  facit  euiii  qiiiJ, 
iiisi  qn;isi  pcr  violeiiii:iin,  sicnl  qtiiilam  iliciiiit,  liiiic 
iioniiiii  aliquid  iiiipoii:iiiiiis  sigtiilicaiionein  :iliaii) 
qiiaiii  snbstanli.^e ;  nl  ieciindum  quod  eU  liomo  ett 
nliquid,  id  est  alicHJiis  mudi,  olicujui  naluia'.*  Ciijiis 
o|iiiiioiii$  riiiid.tn)eiiuiin  iialies  cl  exrni|iliini  apnd 
Ma^istriim  3,  dist.  6,  §  F,  ad  qtiod  gravner  ofrLMnlit 
disiipulus;  ut  ner  dc>:iiit  qiit  Tjcile  piit<-nl  eniii  essc 
ex  illis  qiiiiruni  {;r.iiia  rescripsit  Alevander  III  ad 
iircliiepiscopuin  HcDtensein  lib.  v.  Deoreial.,  tiiiiio 
De  lia'reiicisf  cap.  7,  iJum  Chrislus.  Ex  liac  autem 
upiiii(»!ie  non  pauca  dcducit  auctor,  qiiae  Cliristianu;, 
\erilati  posseiit  olficere,  nisi  ben'giiiiis,  ul  decei, 
expliceiitiir.  Ilac  de  re  consiilendi  tlieologi  qni  in 
pr:edictain  et  so<|iienleni  Magislri  disiiiiciioncin 
scripsere,  et  pra;sei  liin  antiqniorcs,  qiiibiis,  ul  de 
rc  siio  teinpore  conlroversa,  uberior  eral  diceiuli 
fic^es.  Inilicantur  tanliun  in  niargine  loca,  luni  quui 
Walterus  stio  pinnice  tersil,  tuin  qux  rudioribus 
iioiiiiiliil  iie^otii  facessere  posseiit. 

XII.  —  Ad  capui  21.  Qii;cdaui  liabet  circa  polen- 
tiain  qiia  Clirisiiis  pottiit  aniniain  deponerc;  in  qiino 
^Valterus,  qui  siipra,  coenobila  Viciorinus,  siyluni 
acoit  et  zeliiiii.  Videndiis  Magislcr  3,  disi.  2t,  §  C. 

XIII.  —  Ad  cuj.ul  S^.  1'iaeceploris  vesligiis  plns 
irqno  inlixrens,  docel  Cliristuni  iii  iriduo  inorlis 
fuisse  lioniincin,  qiiia  peculiariier  in  eo  iieccssaria 
Doii  erat  iiiiio  subsi;iiiiialis  aniniain  intor  et  corpns 
iid  veritalein  liutiiana:  iiatui:*;.  Qiiain  erroneani  in 
lide  $eiitenliani,  scd  co  sa>ctdo  raiiiiliareiii,  ducncru 
pr;i'ter  alios  idcin  Magister  3,  dist.  22,  el  Hiigo 
Vii  torinus  I.  ii.  De  sacrumeniis,  parle  i,  ca|>.  11, 
el  iii  Qiioesl.  super  llom.  I.  Sed  qna  sint  coiisura 
lerieniJi,  doiet  D.  TlnHnjs  3  q.,  5U  arl.  Quaui  sin- 
ceiain  Cliristiani  doctoris  el  Aiij^clici  induleui  iion 
li;ibiiit  ainaruicnliis  iile  Waiterus,  qui  sapuil  qui- 
dctn,  sed  iion  ad  sobriclateui. 

IN  QUINTO  LIURO. 

XIV.  —  Ad  caput  ^.  Opiitatur  validum  fore  ba- 
piisniuin  si  bapiizans  ab  oinni  circa  lideni  errore 
iiiiinnnis  noiniiicl  iinain  laniiiin  SS.  Triiiii:i|is  pcr- 
suiiain,  ani  solniii  Clirisii  iioiiien  ;  iicc  aliler  iJ  do- 
«•ci  Pclrtts,  nisi  quia  jnravu  i»  vcrba  M.igislri  4, 
disl.  3,  §  iC.  Ntniniillis  ::dliiic  sciupiiiis  illu  cif)  le 
agitaliir;  sed  ;cvo  qiio  scriiiebal  lacile  cuiulouaiKiis. 

XV.  —  Ad  caput  7,  iii  (iiie.  Ilerinn  a  veio  disscii- 
tire  videtur,  cnin  scribit  iioccssaniini  iliis  non  ruisse 
Cbristi  baplisi>!u:ii  qiii  a  Joanne  baptizati  rueranl, 
nioilo  rideni  Triiiitalis  liabiieruit.  Sed  aberranlcni 
«ccnliis  Ma«istruin  4,  disi.  2,  §  F,  niiiius  erravil. 

XVI. —  Ad  caput  8.  Singularein  liabei  asserlio- 
iiciii  liiijus  initio  capilis  do  ellicacia  baptisnii  iucui- 
pabilitcr  iter.iti. 

XVII.  —  Ibidem.  i  Potiiil  Deus  alicui  conferre 
poleniiain  crcatain  ,  qiia  peccata  diinilicret ,  sed 
non  diinitlerel  aiicloriiate  sua,  sed  polius  Cbrisli.i 
Kaindeni  fere  opiiiionein  in  Magisiro  4,  dist.  5, 
§  ultiiiio,  dainiiavii  Facultas  sacra  Tlicolu}>ia!  1'art- 
«>iensis  ;  cl  iiitcr  Helecios  eirures  anniiincraiur. 

XVlli.  —  Ad  cupui  II.  Siiigulstris  itcruin  liiec 
assertio  de  v«*r!yis  «onsecralionis  iii  iniss:i.  lAd  hoc 
diccnduin  qnod  bis  piotnlil  Cliristus  illa  verba  : 
cuni  eiiiin  benedivit,  ca  protulit,  el  ita  ad  eoruni 
proh^Miiein  lacta  csl  lraiisstibst;inlia(io.  roslea  iic- 
git  et  dedit  sllis,  et  ilcruin  aii  :  Uoc  est  corpus 
meiim^  elc.  Sed  lunc  non  protuiil  causa  benediccndi, 
ei  ideo  non  tuil  iteratuiii  sacranienlntii.  Diciinl  ta- 
iiien  (iiiidani  'ji>cJ  iu  coiisecraiione  aiia  vcrbu  pro» 
tulii.i  elv.. 


XIX,  —  Ad  cajiiii  13.  «  Cnin  ciFtern  mcranienia 
exira  Kcdcsiji:  iiiiilaietn  celcbrari  possini,  illi  qiii 
excoinrnunicati  sunl,  non  possiint  lioc  sacraineiilniu 
(e"c/«(j»»</i>)  conficcre.»  H;cc  Petrus,  lixc  Magistcr, 
ll'igi),  aliiqiie,  ul  rn  notis  ad  Pulluin,  quia  coininu- 
iiis  :i'laiis  iiiorbus. 

X\.  —  Ad  caput  18.  Opinntiir  ciim  Magistro  el 
pliiribns  aliis  illins  a:vi  noii  in(iin:c  nuta;  Ibcologis, 
nihil  exlriii.sccuin,  nulluinqiie  cibuin  iransire  iii 
verain  luiniani  carnein,  puta  in  eam  qux  resurrec- 
ttira  sit  iii  siiprenio  ninndi  die,  sed  qiuid  ab  Adaino 
pcr  propagatioiiein  dccisiiin  fiiit,  inirabililer  angcri 
ei  niuliiplicari,  eic.  Qii:k  opinio  iit  in  fide  pericii- 
losn,  rejccta  est  a  Parisiensibus,  el  pari  falu  cuiu 
aliis  snperioribus  niulciata. 

Kt  lii  quidcni  apud  Pictavicnsein  nostrum  oblces; 
qni  licet  satis  superquQ  einineant,  liic  laincn  a  iiie 
recenseri  debueruni  ad  cauiclain  Leclori,  mibi.  ad 
luielani.  Sed,  iit  jain  pr:cinoiiui,  excusaiidiis  auclor 
1}  prjeccptori  suo  (lcdilissinius,  qneMi  vel  erranteni 
scqui  iiitic  crat  iii  oninium  votis.  Pliira  iiem  teni- 
pori  concftilenda,  iii  quo  vix  tlicolugia  (scliolasli- 
cam  dico)  cii::as  egrcssa,  iionditin  iltis  veritatibus 
adolcverat,  quas  lungo  disput.intium  iisii  sludioque 
certum  esl  c  pulvcie  taiidem  prodiisse.  Scd  qua 
putissiinut!)  caiisa  vel  excusandns  vol  daiiinandus 
sil  noster,  ea  esl  liinc  a;tatis  scribenliuni  tlicologo- 
rnm  indoles,  liibrica:  ralioni  nibil  non  indulgcre; 
ejus  advcnliiio  luniine  scrulati  pciiilns  doginaiu 
(idei,  cujiis  tanicii,  iu  nocte,  illuiuinatio;  el  (qiii 
periculusissinuis  oinnium  scopulns)  ita  prublcniaii- 
Liis  el  ancipiii  alea  oinnia  niiscere,  ul  plerumi|Ub 
ncscias,  iiisi  prutlcnlior,  quaiii  iii  parlem  debcai« 
propciiderc.  Q"^  scribendi  niciboilus  iiulli  quaiii 
Pctro  Piciavicitsi  ramiliarior;  qui  ut  eral  fciacissi- 
tiii  ei  subiilis  pciie  ad  niiraculiun  ingenii,  taiiia  iii 
ulrainque  |Mot)lcinatis  partcni,  ciini  sesc  dedil  oc- 
casio,  iarga  iiianii  prodcgit,  ut  sua  propeuioduiii 
Q  iiioie  Leclorcm  obru;iiit  iicscium  qua  parte  degat 
veritas  ((|u;c  ■.aiiieii  li^rel  iil  aloiiio)  quaiii  ulriiiquu 
s:ilis  probaliiliicr  suadcri  anxius  cuntenipiaiiir. 
Ha^c  sopbisticc  scribendi  ratio  tlieologiain  foeJavit, 
cuin  iii  ejus  sacruin  penciraie  adiiiissiis  dialecticc^ 
usiis,  eiin  eo  coepit  aiidiri  Aristoieles,  uti  con(|ue- 
ritur  Wailerns  libro,  qui  supiM,  coiiira  quatiior 
Galli:e  laliyrinilios  (a  variis  sopbisinatuin  llcxibu.s 
el  iiiaMiulris  sic  noiatos)  c  Quos,  ait,  uno  Aristoic- 
lii  0  spirilii  atnalos,  duin  inell.ibilia  bS.  Triniiatis  ei 
Incaiiiaiiunis  sctiolasiica  levilaie  traciarent,  inullas 
husrcses  oiiiii  vontnisse,  ei  adbiic  crrorus  uullulare.  » 

Vcrniii  liccl  liuic  ludo  iiiiiiiuiii  iiululserii  Petrus, 
nus(|iiain  tanicii  lidei  dispeiidio  lasctvire  voluit  dia- 
icciicatti   suatn;   quaiii  imnioiiice  qiiandoque  luxu- 
riantcin  Cbristiana;  modestiui  IVeno  coeicuit.  tbi 
dubiiis  li:csit,  niliii  teniere  dilUuirc;  nbi  solus,  n>liii 
luqui  vuliiit.  Qiiod   pluribus   iocis  studiosus  Lecior 
adverlel.  Inst:ir  oinnitimsit  quod  babetad  caput  14, 
libri  IV,  ubi  in   le  non  ila  ddlicili,  sic  taincn  Cbri- 
^  stiane   sapii  :    <  lioium  solulioiicm    mlbi  scribcrc 
iion  esset  pigruin,  ciiin  hoc  sciam  el  inihi  et  aiiis 
liccessariuni ;  iiisi  qiiia  tuliorcin  novi  affectum  vcra 
inquiiciidi,   quain    incerla   pro  ccrtis  suniendi.  Sx 
quxraiiius  laniiuam  inveiituri ;  sic  iiiYenianius  lan- 
qiiam  qu.esituri  :  dc  cicdeiidis  iiulla  iiifidelitaie  dn- 
bitenius;  dc  inlelligeiulis  iiulla  temerilate  allirnic- 
nius.  >  Lt  cap.  ultiino,  ubi  de  Ciirislo,  nuin  vcie  sit 
coiupositus.  <  Sed  de  liis,  iiiqnit,  quis  nie  certilica- 
bil.'  Auu  siinicio  cxplicare  liujusniodi  argulias.  Kc- 
niove  a    sacra  pii.':!ia  et  aiilcr  arguinenia  uoj  lides 
q-i.criuir.  Lsi  liJos  iioii  }>liis  sapcic  quaiii  opoiici. 
(ii(>lo  qiiod  ila  sil,  nt^    ijua^ias  quare,  i  etc.  Vulu 
iiisiijicr  cap.  21   el    j  ,  iilTi   i;   cap.   iA,  19,  23, 
libri  11,  ctc.  Uuaiii  Ci.risliaitoi  ii^o-icsiia:  ic.sserani, 
ei  iii  obscquiiiiii  lidci  pai:.ii.vsiiiii  aninii  dcvuiiuiieiu 
advcricie  iiolull   pccoictns  Gallcrus,  scu  VValic."iis, 
cwi  iifisiim  (iiiiiie  quud  sibi   iioluin  iiuii  crat;  qui 
tuU'.[  nitu  delacciiaiur  ia  pncsianiishiinui  liios  r.> 


789                                  SENTENTIARIIM  LIIiRI  QUINQUE.  —  PROLOGUS.  700 

tionalis    iheoloKla;  duces,  zelo  quldem  veriialis.  se<i  A  P;>in   poliiis  qiiam   Filio  ascriherel  Hilarios,    slc 

non  6PC«ii(liiin  scienliam  inllaius.  El  qiiain  iniqiio  scriliil  :  « Non  eiiiu  seciiltim  arbiiror  in  »leniilalis 

ssepins  in  Piciaviensem  nobliuni  aninio  Ineril,  qiiem  vocabiilo,  nisi   qiiod   Paler  non    habet  Palreui  de 

Arcliilocliiis  etliclis  [nosciibendum   voliiissel,  uno  qno  sil;  Filius  anlem  de  Palre  esl  ul  sit,  atque  lili 

duntaxal  exemplo  Leciori  noiaium  vclim.  iii  coxienms  sil  :  imaso  cnim   bi  pcrfecle  impiot 

Liliro  1,  cap.  22.  habcl  haec  verba  Pclrus  :  t  Fi-  illntl  ciijiis  imago  esi.  ipsa  coaiquatur  ei,  non   illuil 

lins  enim  dicilur  iiiiago  Patris,  ratione  piopoitionis  imngini  SU3C, »  eic.  Il«c  Aiiguslinns;  quem  iilco  ci- 

atienla,  in  eo  qiiod  ouinis  imaj-o  ab  exemplari  de-  lavimus.  ne  lemere  culparetur  anclor  ipsi  dedilis- 

.Jncilur:  ncc  conferlnrcxemplar  imagini,  ul  Achiiles  simns.  riiira  id  genus  alia  ncc  minus  inloiiciier  in 

slaliiae;  sed  imago  exemplari,  ul  statiia  Achiili.  Ll  discipulum  ei  magisirum  molilnr  scrihilqne  Waitc- 

Filius  aeqiialis  Palri  diiitur,  el  couiiernus  ei ,  ct  rns,  ut  ahbati  Claraevallensi  Uemardo,  qnem  im- 

consub>tanlialis  ei.  Qiiod  e  conlra  non  dicitnr,  elsi  pcnsc  coluit,  cssel   salis.  Quam  ilcrum   opido  Lelle 

verc  possit  dici.!>  Qu.-e  verba  gravitcr  lulit  Walte-  iiisnllal    Loml^ardo,  qnod    scripseril    Chrislum    ex 

nis,  Sfd  ignarus  phiasim  illam  Augnstinianam  esse  saiuiuiiiibus  K.  Virgiiiis  coaoepium  fnisse?  Scd  iium 

I.  vi.  De  TrihiV.,  cap.  10.  Expendensenim  Angustl-  iniperile,  judicent   alii ,   videanlque  qnam   uiiqua 

niis  hanc  Hilarii  scnlentiaui  de  trilms  in  Trinitatc  nonnum|uam  vapulent  Jol  illustrcb  illo  saeculo  Uieo- 

pcr^nnis,  I.  ii.  D«  Trinit.,  snh  iniiium  :  t  iCiernitas  logiae  proceres,  iii  quo  el  qui  plura  scireul  Cl  qul 

I»  Paire,  speeies  in  imagine,  usus  in  munere;»  niinus,  stqua  eral  illis  scribendi  libido. 
Iliudque  captu  sibi  diiTiciie  raius,  cur  aeiernilaleiu 


PETRI  PICTAVIENSIS 

SENTENTIAHUJII 

LIBRI   QUINQUE. 

iPROLOGUS 

Ad  D.  GuilloliDum  drchiepiscopum  Senonenscm. 


In  deserto  manna  colligentes  alius  Iniegrnm  gomor,  alius  plus,  alins  minns  pro  sua  quisque  aviditata 
colligebat^Kjroff.  XVI,  17).  Nobiscum  bene  agilur  si  posl  magnuin  iahorcm  de  co  quod  aliis  residunni 
est.  roedietaiem  gomor  colligere  datum  fucrit.  In  eo  qnippe  laboris  noslri  fiduciara  ponimus  q.uod  iiec 
qtii  pius  cuUegerat,  habuit  amplius ;  nec  qui  miniis  paravcrat,  reperii  minus.  Sic  iitiquc  nos  si  ad  aliiora 
Tcrbi  DeJ  p^ii^iraoda  mysieria,  gonior  perficere  ncquimus,  a  Dco  pernciendum  exspectantes ;  non  idco 
desislimus  quin  saltem  juxtaid  qnod  cdere  possumus,  colligamiis  (ibid.,  18);  el  quasi  dimidium  goinor 
dispersa.el  praj  sui  lenuitate  manus  coUigr.nliiim  sublcrfugientia  prn  captu  intelligentiuj  congreganios, 
velul  qui  coUigit  paucas  spicas  posi  inessem,  vcl  dnas  aui  tres  olivas  supersiites  post  excussionem,  ad 
accrvuin  poriamns.  Dispuiabilia  igiinr  sacrx  Scriptura!  ut  rudimeniis  ad  cam  acctdentiuro  coosulaaius, 
in  seriem  redigenles  inordinata  in  ordincm  redigimns;  invetcrata  pcr  modestain  inquisitionem  rcnova- 
mus  :  solutioiies  ubi  de  medio  montiuin  fluxernnl  adhibcmus.  Ubi  vero  Scriptura  tacuerii,  sumpto  plcno 
pngillo  de  simila,  quod  reiiquum  esl  de  sacriflcio,  riliis.\aron  dimitiimus.  Quod  si  nec  illi  edisseruerint 
dunec  sole  incalescente  manna  liquefiat  {ibid.,  21),  quod  dc  agno  comedere  non  poierimus,  igni  creman- 
dutn  relinquimus.  Htijus  autem  operis  •ibi,  Paler  inclyie  Williolme,  pr.-esul  Senonensis,  limam  resfirvavi- 
mus,  cui  ct  scientia  ad  discerncndum,  et  facundia  ad  crudicndtim,  et  mores  exuberant  ad  exempluHi. 
Tux  igitur  bonitatis  crit  sicut  tiins  csl  nios  hnmilibus  favcre,  opus  humilitcr  elaboraium  mullisque  vigi- 
liis  causa  communis  commodi  claboralum,  patcrna  manu  suscipere;  siisc<'pinm  splcndore  curreplionis 
illnslrare,  corrcplis  aticioriiaiem  pne!)Cre.  Ordinem  (luo^ue  qniiKpie  parlitiuiium  dislinximus.  In  prini.i 
agendo  do  fide  Trinitalis;  in  secunda  ralionaiis  crcatnra;.  2  In  terlia  dc  rcparaiione  quoj  facta  esl  per 
virlutum  restitutionem.  In  quarta  dc  ca  qujc  scmei  facia  est  pcr  lucarnalioncm.  In  quinU  de  ca  quac  qiiu< 
iiditi  fit  per  sacramenloruiiii  parlicipationcm. 


rsf 


PKTRI  I'ICTAVIENSIS 


'in 


INCIPIUM  LIBUl  PULMl  DISTINCTIONES. 


Qiiud  Peus  sil,  et  iiniis. 

Ouod  Ueuin  esse  iiccest,e  sit. 

Disiinciio  nonnnum  qmv  de  Deo  dicunltir  et  de  novem  generibus. 

An  hoc  nomen  porsona  seqnaiur  reijulam  eorum  quw  tantum  esteniialiier  poHuntiir  f 

An  verba  qucn  de  Deo  dictintur,  sint  in  pradicla  regula  tocabulorum  ^uts  tantum  essentialitcr  po- 
vuniur  ? 

Ait  ItuJHtmodi  nomina  nltqnis,  tiiiiis,  iiin:<scit>ilis,  masculine  accepla  sitit  in  eadem  regula  ? 

De  terminis  comptexis  qun^  conslant  ex  tma  diclione  significante  substantiam,  ei  atia  qua:  tignificat  ratio- 
nem  cujusmodi  eil  iste,  poiens  genorarf!. 

Quceiiio  quare  Deus  omnipolens  diculur,  el  de  annexis  Ituic  quaistioni. 

An  Deus  pniest  quidquid  poiuil. 

De  voluniale  Dei,  ubi  primo  qutcritur  an  aliquid  fiat  contra  signum  divina;  voluntatit. 

An  atiquid  possil  fieri  contru  voluiitulein  Dei  quw  ipsa  est. 

De  his  lerminis,  possc  lie  poietilia,  pusse  de  juslilia,  possc  dc  niisericordia,  an  inter  te  in  propositione 
conrerianlur? 

De  tcientia  Dei. 

De  prfftcientia  Dei. 

De  hit  quce  commuiiia  sunt  prwdestinationi  et  reprobationi. 

An  hoc  tiomen  reprolialii»  nliquid  ponut  cutn  de  Deo  dicitttr. 

De  hujusmodi  nominibtit  diligendiis,  tiinendus,  an  tecundum  etsentiain  de  Deo  dicattlur? 

Ve  vocabulis  nbnraclis,  cujusmodi  sunl,  deilas,  paleniilas. 

De  his  terininis,  esse  a  Paire,  l>eus  de  Deo,  et  liujusmodi. 

Ve  his  terminis,  Sapicniia  Palris,  Sapieniia  in^iiit». 

Quid  tignificelur  hoc  verbo,  diligil,  cum  dicilurPater  diligit  Filiuni  ? 

Mulliplex  personarum  disiinctio  in  Trinitate. 

Ve  hoc  nomine  similis  el  aequalis. 

Ve  lioc  nomine,  dislinclus. 

Ve  Itis  quce  significant  relutiones  et  appetlant,  sed  non  coputant,  ut  paternitas  el  Filialio. 

De  Itisquoi  significaiu  relationes  ei  copulant  et  personas  sttpponunl.  ut  Pater  et  Filius. 

De  hisqucesignificanl  relationes  etcopulant,  sed  non  appellanl  nec  personus  supponunt,  ut  gignens,  gC" 
nilHS,  procedeiiS. 

Ve  his  quce  ad  palernilatem  perlinent  et  filiationem. 

Ve  innascibilitaie'. 

Ve  communi  Palris  et  Filii  notione,  id  est  de  spiralione. 

f)e  proprielate  aiierna  Spirilus  sancii,  id  esi  de  processione. 

Pe  Itoc  nomine  Trinilas. 

Ve  beatiiudine  horum  prwdicabilium  Psi\er,  Filius,  Spirilus  sanclus  ;  au  etiam  hwe  propotilo  tit  «injll- 
larit,  Dens  est. 

Ve  hoc  nomine  Crealor  el  timilibus,  an  pradicent  estentiam,  vel  relulionem,  vel  neulrum? 

Ve  visibili  missione  Spirilns  sancti. 

Ve  intisibiti  missiane  Fitii  et  Sniritus  sancli. 

An  qucelibet  personu  qttas  taiitiiur,  a  Triuilate  millalur? 

pe  duobus  uliimis  geiieribus  vocabutorutn. 


LIBER  PRIMUS, 


CArUT  PRIMUM. 
Quod  Deus  tii,  ei  tinus. 
(5*)  Invisibilia  Dei  a  crealura  mundi,  per  ea  quce 
facta  tunl  tnteUiffibilia  eontpiciunlur  (Rom.  i).  Crca- 
lura  mundi  lioirio  dicitur  propier  excelleniiani 
qiiam  habet  ad  crenluras,  el  convenieniiam  quain 
liabct  cjnreis.  Hic  per  creaturas  cognovii  Dei  iiivi- 
siliilia,  ul  ajt  Ambrosius  (4).  <  L't  Deus  qui  invisi- 
bilis  erait  iialura,  a  visibili  sciii  possct,  opus  fecit 
quod  sui  visibilitaie  Opificem  demonstraret;  ui  per 
ceilum  meriium  cognoscerciur, etille  oinniuni  Dcus 
rrederetur,  qui  tale  opus  fecit  quod   facere   omui 


A  creaiura:  impossibile  eral.i  Videns  ergo  liomo  banc 
luiiiidi  iiiacliinain  lani  magnam  el  spaliosam;  a 
iitilln  alia  fieri  posse  creaiura,  aliud  essc  intcilexit, 
quod  tam  pulcbrum  et  spaiiosum  opiit  fecil  :  ei  sic 
optime  ductu  raliouis  firuiissime  Dcum  comprc-> 
bciiilit. 

Aiia  raiione  quoque  idem  probatur.  Quidquid  in 
rcrum  mutabilium  universitate  consisiit,  aut  est 
siibstaiiiia,  aut  est  accidcns.  Acoidciis  ergo  iarge 
solenuis  accipcre  pro  omni  eo  quod  nonestsubstan- 
tia  :  non  auicm  poiesl  esse  per  se,  ergo  nec  a  sc, 
id  esl  siiie  subjcclo,  vel  a  se  ei  a  nullo.  Si  non  pu' 


(3*)  Magisl.  I,  dist.  3 


(4)  In  commeni.  priini  cap.  ad  Roman. 


703  SENTENTiAUUM  LIHRI  QllNQUE. 

ii-si  <|«iod  iiiiiiiis  esi,  id  esi  |»er  sc  e^se,   nec  illiid  \ 


(|iioii  iiKtjiis  esl,  itl  C'^!  a  sc.  Stil>sl.-)iilia  «|iiO(jiie  per 
(>e  nori  polesl  «sse,  tirel  eniiii  atii»i  dic.iUir  ijiiod 
siiltstaiilia,  esl  res  per  se  CKisteiis,  id  esl  noii 
i-xisleiis  in  siilijocto;  iion  t.iinoo  ii.i  per  sc  cxislil, 
(]iiod  non  e\igat  ali:is  res  esso,  ad  lioc  iii  ipsa  sil 
feiib  accideiiiibus,  qiiilius  siib^uit.  Diciliir  cniiii 
substinlia  a  siibslando,  vei  a  subsi^letido.  Corpo- 
ralis  verosiibsianiia  iion  potcst  essc  siiie  loco  ct 
ttine  colore  ;  iiec  spiiiiualis  sine  aliqua  aiTectione 
qtix'  ips.i  tion  sil.  Opoiici  crgo  l:ile  quid  nienic  con- 
ci|ti  (]Uod  pcr  scsit,  el  a  se,  id  est  a  niillo  a  quo 
oninia  isia  suiil.  illud  aiilcui  Ueus  cst,  quod  ctiam 
propier  iiifiiiitatis  iiiconveiiiens,  uiiuin  oporlcl  csse. 
Nain  si  essel  aliud  a  quo  illud  essel,  usquc  ad  inti- 
nituin  proGcderet. 


—  LIC    1.  7'J* 

(:ai»ltil 

Qiiod  Deum  e&ae  ueceise  sit 
Itcin  licci  ali(|iii  stiilii  iie(;aiviil  Dciiin  ess(?,  nnjc 
Psaliiiisla  :  Dixit  iufipiens  in  corde  suo :  iVo/i  est 
Deui  (Psul.  xiii),  nuiliis  tanieii  iie^^aie  aiiilcl,  t|iio,| 
si  a!i(|ua  res  csl  (iua;  Deus  esl,  (\ii\i\  ipsa  les  sil, 
quae  iion  potcsl  non  esse.  Undc  nt,  si  uliquid  est 
Deus,  ifisum  non  poUsl  uon  esse,  crgo  aliquid  est 
Deus:  r:iiiu  htijus  aigiitnoiilatiunis  iti  lioc  videiur 
consislcre,  quod  ad  veiilaleni  liujus  liypoiheiica», 
ted  si  aliquid  est  Deus,  ij^suin  iion  polesi  uon  esse, 
exigil  quod  Deus  iioii  possit  iion  esse ;  cui  oppvsi- 
lioiii  positio  jam  se(|uil(ir,  si  aliquid  esl  Deus  ipsum 
non  poiest  non  esif,  scd  polius  potesl  non  esse.  SeJ 
illitd  neccssariu  scfpiilur,  ergo  iiupossibile  Deum 
"  posse  noii  esse,  unde  ncresse  e:>l  (|iiod  sil.  licni  ina- 


Adliuc  eiiao)  idem  alia  ratione  probatur.  Omiie 
quoil  in  reruin  muiabilium  uoiversilalc  continetur ; 
aut  est  tottim,  aut  esl  pars,  vel  quasi  toluni,  vel 
quasi  pars,  aut  propriclas  toiius  vet  partis.  Quaai 
lolniu  ideo  dicitur  qiiia  nec  omne  toium  ejusdcm 
rationis  esi,  vel  geoeris.  Est  coim  totum  integrale, 
et  totuin  uiiivcrsale  :  integrale  vcro  tolum  esi 
qttodiibei  corpus  ex  partibus  consiituiinn,  pars  iii- 
tegraiis  totius.  Fars  ciijuslibci  corporis  quasi  IdltiiB 
integrale  est  quilibet  spiritus,  paries  vero  quasi 
totiiis  integralis  sunl  ips;e  viriutes,  non  dico  gra- 
luitae  sed  potentiales,  id  e^t  poleulia  inleiiigendi, 
memorandi.  Ha^c  aiitem  noinina  ab  uno  esse  opor- 
tei.  Nullum  eiiim  toium  a  se  est.  £o  namque  quod  p 
a  se  esl  nii  prius  lempore  cst.  Item  a  nullo  loto 
est  compositio  partium  ipsius,  ct  cuin  omnis  pars 
iiuila  sit  prior  suo  tolo,  non  polest  aliud  totuiu 
Deus  essc.  Nain  sic  esset  piius  aliud  Deo.  Siniiliier 
nulla  pai-s  Deus  esl,  umnc  enim  toium  qualibel 
parle  sua  digtiius  esl ;  Deo  autem  nil  dignitis  esi. 
De  proprielalibus  autem  toiius  el  partis  quod  non 
sint  a  se  et  eo  priores,  probalur  ratione  qiia  sii' 
pcrius  constal  <&e  accideniihus  esse  probaium.Ciim 
eigo  nutlum  isiorum  a  se,  ul  osiensuiu  esi,  possit 
eiistere ;  aliud  necesse  est  esse  a  quo  omiiia  ea 
sinl,  illud  est  Deus  unns  et  solus. 

Itein  cum  btimana  inens  se  non  possit   ignorare, 
seit  se  aliquando  cocpisse,  iiec  lioc  ignorare  po- 


nirestiiin  est  qiiod  si  aliiiuid  est  Detis,  sine  ipso  iioi) 
pot  sl  aliquod  botiuin  essc;  eigo  si  aliqiiod  boiiutn, 
csi  Dcus ;  scd  aliquod  boniiiii  esl,  ergo  Dens  Cbt. 
Sicul  si  aliquid  esl  aiiiina  bomiiiis,  siiic  ipsa  noii 
potesl  boino  csse,  crgo  si  aliqiiis  hoiiio  csi,  aniina 
cst;  sed  humo  esi,  ergo  anima  esl.  Iia  inuliipliciier 
probatur.  Quo  coiicesso  probatur  etiain  uiium  so- 
iutn  Dciiiii  essc.  Nain  si  duo  esseiil  principia,  vet 
iilrutiiqiie  itisuiriciciis  esset;  vcl  aUeruni  siipet- 
(liKim ;  quia  si  ali<|uid  deesset  uni  quod  habeiei  ai- 
teruin,  non  csset  suiniiie  perf>:clutn.  Si  vero  iiil  illud 
quud  noii  illud  esl,  ct  uiruinque  onitua,  atlorum 
supcrUuoret. 

CAPUT  111. 

Distinclio  nominum  quie  de  Deo  dicunlur  et  de  novein 
generibus. 

(4')  llis  itaque  prxmissis,  scienduni  qiiod  q(i£  de 

Doo  diciiiilur   vocabuloiuin  ,    alia    conveniunl  ab 

ttfterno,  aJia  ex  icnipore.  Nec  tanien  iiilelligcnduai 

est  atiqita  vocabiila  ali  xiierno  coiivenire  Deo,   co 

qitod  sint  ab  a^lerno,  scd  qiiia  ciijuslibel  eoruin  si- 

g  ificatio,  ab  a;teriio  Deo    conveiiit.  ConveiiieiiHiiiii 

ab  abii^rnu,  alia  uiii  |)ersonx  coiiveniunl  ul  Dcus,  et 

bdjiisiiiodi :   alia  dc  Iribus   persoiiis  dicuiitur;    ila 

quod  dc  iiulla  carutn,  (lux  suiil  quasi  colleciiva,  ut 

boc  lioiiien  Trinitas.  Loruin  quae  ab  ailenio  coiive- 

iiiuiit,  cl   dc  iiiia  porsotia  dicunlur;   alia   dicuiiliir 

scciiiiduiii  essciiliatii,  ul  Detisuiius;  alia  secuiidimi 


lcst;quiacum  non  esscl,  ul  csset,  essenliain  sibi  0  rolalioiiein,  ul  l>aicr  et  Filiiis,  et   hitjusiiiodi.   Et 


dare  non  poteral,  ui  quod  esset,  ab  alio  liahiierit. 
Primum  autem  Ens  cocpisse  non  constat,  qiiia  si  ab 
alio  esset,  priinns  omnium  existeiidi  auclor  inm 
cssct.  Into  si  ab  3  alii)  csset,  cum  illud  aliud  sibi 
principium  exisicntiai  daic  non  poicrat,  siab  xtcrno 
non  iueril,  oporiel  conscendcre  ad  superius  a  quo 
cssenliam  accepii,  qiiod  ab  xtcrno  fuii ;  etila  Deus 
sil,  cicausa  oniiiiiim  rcrum ;  alioqtiin  liaheretiir  ab 
xlernofuissc  aliquam  creaturaruin,  licot  iiiilla  sit 
ah  «tcrno,  cnm  non  possil  intelligi  cioatura  qiia; 
non  ab  alio  iiiiliuiii  sutiipscril,  cl  ila  nC(.estario  rc- 
poiiiiir. 


euriim  qtio:  c:jSeiilialitor  potitiiitur  (5) :  ut  divinitus, 
esseiitia;  alia  porsunaliier  iiilcrduin  accipiunlur,  ut 
sapicntia,  bouilas,  poiciiiia,  Dcus.  Eorum  qii.x  re- 
lative  dicunlur  alia  siiiii  rclaiiva  sola  vuco,  ut  ^i- 
niilis,  aoqualis  secuiidutii  quosdain  ;  alia  vocc  el 
signilicaiioiie,  ul  Patcr  el  Filius  ci  htijiisniodi.  Eo- 
rum  vero  qux  c\  tcnipore  coiivciiititil  Ooo,  alia  di- 
ctiiiitir  lianslalivc,  tii  lco,  agiiits,  vcruiis;  ali.i,  iioii 
iranslalivc,  (luuruin  atia  dicuiiuir  iii  lespectu,  ut 
Creator,  Doniinus:  ali.i  siinpliciler,  ul  iiicariiatus, 
htitnaiiatus :  eortitn  cliain  qituc  in  respectit  dicutitur 
ad  cto:iiiii'atn  cx   temporc,  alia  convoniuni  liibus 


(4-)  Mag.  I,  d.  22. 


\'i)  Aug.  i.  11  /)t'  7'ji»i. 


795 


PtTRI  nCTAVIENSlS 


706 


p'cr«oiii$,   ul    Crealor,   Doinimis:    alia   quibusdani  A  g^  p.,ier  esl  i«lftm  Filic,  »«1  esl  prrsona.  Ilcin,  Talcr 
el    non  onmibus,  iil  mittus  el  liujiiiinodi.  csl  quotl  Filius.  el  in  eo  qiiod  est  persona.  el  in 

Kx  hujiisaiodi  nominuni  disiiiictioiiibus  collignn-      eo  qnod  essenlia:  ergo  vel  non  esl  itlcm  Filio  iii 


lur  novcm  gcnera  vocaWuloruin  quaj  de  Deo  dicun- 
lnr:  suiil  cniinquie  essenliaii:  signifiraul,  elsfmper 
acii|»iunlur  csseniialiler,  ul  esseniia,  divinilas,  el 
lnijiwinodi.  Ll  siiiil  quaedam  qu.ie  exislenliam  si},'ni- 
ficaut;  quandoqiic  lainen  personalilcr  accipiuntur, 
iil  4  potenlia,  sapientia,  bonilas;  el  sunt  qux  rc- 
laiive  dicuntur  ab  xlenio  ;  e«  voce,  et  signiJicalione 
iil  Puler  el  Filius.  Suiil  eliain  qu%  sunt  quasi 
colleciiva  qu;«  dc  pluribiis  ps^rsonis,  ila  quod  do 
nulla  earum  dicunliir,  nt  Trinilas.  Sunt  e:iain  qux 
in  respcclu  dicuntur  ad  creatiiras,  el  omnibus  per- 
Bonis  conveniunl;  ul  Crealor,  Dominus.  Sunt  aulein 
eliani  qux  in  respectu  siuiiiiter  dicunttir  ex  teiii- 
pore  ad  ereaturas,  sed  non  ouuiibus  personis  con- 
veninnt,  ul  niissus.  Et  sunt  qua>  ex  tenipore  conve- 
iii  iiit  sine  aliquo  respectu,  ul  incariiaais,  buma- 
nalus.  In  ultimo  gcncre  sutil  ea  que  iranslaiive  el 
pcr  siniilitudineni  de  Dco  dicunlur,  ul  agnus,  Ico, 
cbaracter,  et  liujusinodi.  De  bis  singulis  sccunduni 
ordinem  enuntialioiiis  est  agenduin, 

CAPUT  IV. 

Ad  hoc  nomen  persona,  sequatur  rerjiilam  eorum  quoe 
taniiim  esseniiatiter  ponuiilnr  ? 

(5")Prinio  igiiur  de  his  qux  essentialiier  dicon- 

tur;  Auguslinus   iianc   ponil  rrgulain  (6),  i  Quid- 

qniJ  ad   seipsum  diciturDeus;  el  de  singulis  per- 


esscntia,  vel  esl  idrm  in  persona.  Item,  idcin  esl 
P.ilri  tssc  pcrsonain,  el  IFilio  essc  pcrsonam.  Ergo 
pcrsonam  P.ilris,  esl  persona  Filii,  vel  pcrsona 
qii;e  esl  Patris,  est  persona  quoe  csl  Filii.  Ilem  Pa- 
tcr  propriel:ite  esl  Patcr:  ergo  proprietate  csl  liy- 
postasis ;  crgo  proprietale  esl  aliqua  persona  ;  ergo 
pruprieiais  esl  persona.  Non  sccunduin  cssenllam 
de  Deo  dicilur  Iioc  nomen  penona. 

Ileni  Pater  proprietatc  est  alia  persona,  illa  pro- 
prieiaie  disiingiiilur  ab  aliis;  ergo  csse  aliquani  per- 
son;)in  convenit  soli  Palri.  liein,  ideni  Dco  cst  csso 
Dcuni,  et  esse  personam;  ergo  eo  est  person:i  quo 
csl  Dcus,  sed  patcrnitate  esl  persona;  «rgo  pateriii- 
talc  esl  Deus:  Quod  eniin  p:tternitate  sit  pcrsona, 
it:i  constat,  qiiia  paternitate  est  persona  quae  iosa 
esl  persona  ;  ergo  palernitale  esl  persona. 

Pispdielorum  non  est  racilcsuineresolulionemnis! 
determinata  xquivocatione  hiijus  nominis  pertona. 
liocnomen  persona  interdnm  signincatessentiam,  ut 
ciim  dicilur  Pater  est  persona,  Filiiis  csl  pcrsona, 
Spiritus  sanctus  est  person.i.  Interdnin  significat 
qinntum  hypostasis  apnd  Grxcos ;  nt  alia  pcrsona 
est  P.iter,  alia  persona  esl  Filius.  Interdum  in  desi- 
gnaUone  personnlis  pniprietaiis  ponilnr,  ut  cuin 
dicilur  alius  eslFTIius  in  persona,  aliiis  Puter.  Itein 
alius  5  esl  Filius  personaliler :  interdum  tantum 


sonis  simililer  ditiiur;  el  simul  de  ips;i  Tr.niiate;  q  signiflc;U  quanitiiii  hic  teriniiius /j<pc  p«r«ona.  El  sic 
«011  pluraliter  sed  sjngulariter  diciiur,  el  est.  >  .iccipitur  in  quadam  auclorilate  Hilarii  dicenlis, 
Qtiidquid  sccnndum  esseidiani  de  Dao  dicitur,  do  Paier  proprietaie  sit  persona,  id  esl  Iiaec  persona. 
siiigulis  personis  diciiur,  cl  de  iliis  in  sunima  sin-  Cuiii  veio  lol  habeai  significationes,  hoc  unum  ex 
gii'ariler  noii  pluralitcr,  ul  P:Ucr  cst  Deus,  Filius  diversis  adjunciis  dciermiiiaiur  in  qua  iilarum  si- 
fsl  Deus,  ei  Spiritus  sanctiis  esl  Deus,  'a  iiii   ires      gnificationntn  ponaiur:  Cuni  eiiim  per  se  ponitur  in 


siinl  iinus  Deus,  non  tres  dii  (7).Aqtia  tanien  re- 
gtila  excipitiir  lioc  nouicn  per$ona,  quod  cuin  dica- 
lur  secuiiduin  essenliam,  el  de  singulis  personarum, 
i:Oii  de  oinnibus  in  suinma  siiignliriler,  scd  phira- 
liier  accipilur.  Quod  enim  Iioc  nomen  secundiim 
csscnliain  dicatur,  leslalur  Anguslinns  (8):  «  Non 
est  aliud  Dco  csse,  aliud  personain  esse,  sed  om- 
itino  idcm.  >  Li  alia?  niiiilai  aucioriiales  iii  id  cur- 
runi,  qtias  diicere  in    ineilitim  nil   grav.iret,    iiisi 


noiniiiativo  casu,  ad  csseiilia-.Ti  tc/crtur;  ul  cuiu 
diciiuf  Pater  esl  persoiia ,  vcl  Filiiis  est  pcrsona. 
Cum  vero  in  ablalivo  stimitur,  ad  proprieiatem  rc- 
ferliir.  Ui  diciiiir,  aliiisest  Paler  a  Filio  in  persoua, 
iu  est  in  persoiiali  propriciale.  Qtiitndo  vero  ailjun- 
gilur  huic  noniini  infinito  iii  dcsignationc  alicujus 
iriuni  personaruin,  deleriniiiale  accipitur,  ut  cuni 
dicitur  Paier  est  aliqua  persona,  id  esl  liaec  persuna, 
scilicet  pcrsoiia   P;iiris,  vel  persona  Filii,  vel  per- 


sciiptascribcre  oliosi,  el  iiilagenlis  opiis  vidoaluf.  ^  suiii  Spiritus  sancti.  Cnnt  vero  corporaliler  noinini 


Conira  i<i  mullipiiciter  objicilur.  Idein  significa- 
lur  hoc  noininc  persona,  el  hoc  nomine  essentiat 
ergo  Pater  ei  Fiiiiis  sunt  una  persona  vel  non  suiit 
una  esseniia.  Iiem,  idein  esi  Deo  esse  Deum,  et 
essc  personam;  ergo  vel  Deus  non  esl  Deus  esseii- 
tia,  vel  Deus  est  Deus  pcisona.  Quod  videiur  con- 
irarium  Hiiario  Jiccnti,  i  Dcns  lion  cst  Dcus  per- 
sona,  sed  naiura.  >  Item  Pater  non  disiingnittir  pcr- 
soiiali  propriclate  a  Filio  iii  eo  qnotl  cst  porsoiia, 
ei  csl  idein  Paicr  Filio  iii  co  qnod  est  persona  ;  cr- 

(o*)  Mag.  I.  d.  22. 

((i)  Aiig.  I.  v.  DeTiinil.,  op.  8,  sub  rineiii. 

(1)  Mag.  1,  d.  23. 


diviiliio,  ul  alius,  vel  diffcrens  vci  hujusniodi,  hy- 
pdsiasim  significal,  ut  alia  est  penonn  Palris  quain 
Filii.  Quod  tol  habcat  sigiiificaiioties  Iioc  nomen 
persona  Hieronymiis  (9)  oslendit  dicens  :  «  Non  no- 
inina  lantuninTodo,  sed  nomiiium  propr.eiales,  id  est 
per.soiiarum,  vel  ut  Ciicci  expriinunt,  hypostasim, 
id  est  substantias  confitemnr.  >  iiic  inveniinus  Juas 
Iinjns  iiominis  signiflcalioncs  exprcssas.  Qiiod  vero 
e.s.sciitiaiii  signilicet,  auctoritate  Auguslini  conlir- 
niaviuius.  Quod  eliain  in  designatioiic  aiicujus  per- 

(8)  De  Trinit.  vii,  6. 

(9)  lii  exi>laii;ilioiie  Symboli  ad  Damasurn ;  qu^o 
non  Hicioiiyiiio  sed  Pclagio  iribucnda. 


"■^  SK.NTEMTIARUM  LIIJKI  QIJINQUE.  -  UB.  !.  7Dj, 

O.MI*  .lejcn..ini.te  ponMur,...axi...e  f|.ia..do  copnl.lur  A  forl  ab  eo.  Iccm  co  q..o  Filiiis  esl  aliq.ia  |.ers,.i..i. 
i.of..ini  iiifiiiiin  aliqua,  l.abes  ap.i.J  llilarium  in  prse-  (JiffeMl  a  Paire.  Por  inlcrprelaJione...  igiiur  esl  sol- 
dicca  aucwrilale;  4  Paler  proprietaic  csl  perso.ia.  1  ver.dum  q.io.l  dicit.ir  i.lem  praulicari  curo  dicilur. 
Kx  qu;.  niai.ifcsluin  csl  i.i  pre.liclis  arguinei.taiio-  Fiii.is  esl  ali.|ua  p.Tsona,  Filius  csl  F.Iius,  fjnia  noii 
i.ilM.s  iinpcdimei.luin  cssc,  fallacia.n  «qwivocalionis.  esl  quod  pr.edicel.ir  c.ni  .licilur  Filius  csl  aliqua 
Insianti4  ad  primam.  hlfin  significatur  l.oc  no-  persoi.a.  Ad  secunda.n  vcro  iirguinencationem  ita 
niinc  $cieHt,  et  l.oc  noinine  j>rwsciu,:  ergo  Dens  i..siantia  feriur:eo  q..o  fecit  Dcus  muni-um,  esl 
pot<ii(  non  csse  scien<t,  vcl  non  poiuit  non  esse 
prsMcius.  Ad  seciindam  sic.  Idcm  esl  Deo  esse 
JMStum  et  csse  misericordcm;  ergo  vel  Dcus  non 
punit  ^r  j.istiliam,  vel  pnnii  per  miseritor.liara. 
In  ablativo  eniin  si^.tir.cat  i.oc  iionien  phirulcin 
proprjeiatem.  Adtertiam  a.itein  sie.  Non  diffeit  So- 
ciates  a  Plalone  in  co  quod  est  sciens;  ct  coiivcnit 
Socrates  cuin  PL.tonfi  in  co  qtiod  esl  scicns;  ergo 


Dei.s,  q.iia  siia  potontia  est  Ocus. 

Ilein  dicit  Augnslinus  (10).  1  Cum  dicimus  perso- 
nani  Palris,  non  aliud  dicimiis  quam  .«inbslantiam 
Patris,  qi.ocirca  ut  subsia.ilia  Palris  ipse  Paler  est, 
no.i  ([ua  Pater  est,  sed  qtio  est,  ila  et  persona  Pa- 
tris  non  cst  aliud  quam  ipse  Pater  est.  »  Cuin  ergo 
iilcn.  sil  substantia  Pairis,  ct  persona  Palris,  sicul 
siil)sl;w.tia  Pairis  coin.nt.nis  iribus  pe.so.iis,  el  per 


Socraces  convenit  cum  Plaione  in  sciciilia,   posilo  ^  soii:>  Patrisroinniunis  est  iribus  pcrsonis,  llem  cnra 


qiiod  Socratcs  paruin  sciat,  cl  Plato  sil  lilteralissi- 
4ims.  Utrnm  lamcii  congriie  dicaliir  Puter  cst  idem 
f  ilio  in  pcrsona,  i(a  quod  idein  sii  iieutrins  generis, 
postea  dicetur.  .\d  quartam  eo  modo  iustandunt : 
Sncrate&  convenit  cuin  Platone,  et  iii  eo  quod  cst 
Kciens,  ct  in  co  quod  est  albus.  F..go  vcl  non  con- 
veiiit  cnm  Platone  in  aibedi!.c,  vel  convenii  c.im  eo 
in  scientia,  positfi  quod  non  sit  adeo  scicns,  sed 
adeo  albus.  A.l  quintam  sic.  Idcm  csl  Socraii  esse 
iinmine.n  et  Piaioni ;  ergo  hoii.o  qui  cst  Socraies 
est  Plato,  vel  Socraies  esl  Phtto.  Ad  sesian.  ei  se- 


dico  Patcr  esi  pc.sona,  nil  alind  pr;R(licalur  qiiain 
c.nn  dico,  Paicr  cst  subslaniia  ;  eryo  li;ec  ciicum- 
locutio  pertona  Patrit  i.iliil  aliiid  signiricai  qiiam 
I.X'C  stilisianiia  Pairh,  quod  faisum  est.  Ad  boc  di- 
ccnd.im  quod  Augustinus  nii  aliud  vult  ostendere, 
iiisi  q.iod  iisec  doo  .loinina,  subslanlia,  personn,  do 
Palre  dicta  idem  significant;  lantum  cu;n  lioc  ad- 
j.iiiclo,  PiUris,  signiOcal  hoc  nomen  persona  l.ypo- 
stasim  qn<e  est  Pater,  nun  essciitia;  sicul  hxe 
(iiio  iioniii.a  cs$c'i<i(i,  Deus,  iJem  signiiicanl;  tainen 
<u..i  dicitur  Dcus  est  essentia  triui.i  personarum. 


ptimam  licel  dari  istani.  Ad  sepli.iiam  sic.  Paier  1,01.  didt.ir  Dcus  csl  Deus  trium  persou.rum:  m.ilu 
aliqua  proprietate  esi  Patcr  vel  Filius,  ilia  dislin-  eiiini  non.ina,  vel  ex  adjunclisincongruc  ponuntur, 
guiturabaliispcrsonis.  E.go  esse  Patremvcl  Filium  q  vel  ad  aiias  siguificationes  traiisreruiilur. 


convenit  soli  Pati  i ;  lanicii  qui.i  nonduni  esl  diflini 
ti.m  uirum  Paier  palornilace  sil  h:vc  persona,  an 
^xigalur  quasi  coiicurstis  triiim  propiietatu.n  qiijc 
Biint  iii  Palrc;  id  est  paierniialis,  innnscibiiilatis, 
spiralionis,  quaruin  coiicoisu,  «t  nulla  aliaru..i  di- 
«aliir  cfcsc  l.ajc  peisona,  sicnt  coi.c  :r&u  piopricCnium 


hein  Paier  esi  alius  a  Filio  in  persona,  idem  est 
Pairi  esse  esscniiam  el  esse  personam.  Ergo  Paler 
osi  vel  iion  est  alius  a  Filio  in  esseiitia.  Si  dicilur 
qiiod  est  alius  a  Filio  iii  essenlia  ;  ergo  alia  esl  es 
«iMilia  Pairis  quani  Filii.  Si  dicUur  quod  non  esl 
alius  Paier  a  Filio  in  essenlia,  el  Pacer  esl  idciw 


Socratis,  quml  i.iilla  carom  Socraies  esl  Socr.iies;  (|„m|  fjiins  in  esaeiitia;  ergo   Pater  esl  iUeni  (jui  i;l 

il.ire  soluiioiicm,  usque  in  se.|uciilia  ubi   dc   pio-  fiiius  ;  ergo  Paier  est  ille  qui  esl  Filiiis;  ergo  Paier 

prielate  personarum  traclabilur  differimus.  esl  Filius.  Iten.  Paier  iioii  esl  aliud  a  Filio  in  essen- 

lllud  poliiis   qu;vrendum    esl,  ulrum    qujelibet  lin.   liicm  esl  Palri  cssc  personam  el  esse  cssen- 

iteisoiiarum  sit  ali.|iia  pcrsoiia,  quod  non  videiur  ;  tiaii. ;  cr^o  Palcr  est  vcl  non  est  atiud  a  Filio  in 

q.i  a  fi.m  l.oc  adjn.icto  aliqua  ponitur   hoc  nomcn  pcrsona :  Si  vero  non  cst  aliiid  Puler  a  F.Iioin  pcr- 

|ieisoiiain  desij;i(alioncaliciijus  pe.-soii.-B  dctermiiiate  sona,  el  Paier  est  iJem  quod   Filius;  crgo  Paler 

sicut  snpra  videtur  dicium.  iNoti  csl  aulem  veruin  csi   idein  quod  Fiiius  in  persuna  ;  cigo  Pater  esl 

quod  quurlibei  Crium  personarii.n  sil  hxc  pcrsona.  "  eadcm  pursona  cum  Filiu.  Ad   hoc  dicendum  ct  si- 

Et  ideo  dicunt  q.ii.hMii  solum  terminum  ibi  pra>di-  niiiia,  quod   minus  gr.immatice   dicilur  Pater  esl 

cari,  ct  nihil  per  scipsum  ibi  significari.  Yerius  ia-  ;,liud  .t  Filio  in  persona,  vel  est  alius  a  Filio  in  es- 

nien  videlur  quod  ibi    in   dcsignaiione   hypostasis  seniia,  quia  quamvis  idem  sil  persona  ci  e&seniia, 

|ionaiur,  iia   quod   nuilius  deierininnte  scd  inriiiiie  (in.-e.lain   tjnieii  sunl  adjeciiva  personae,  qtiae  non 

ponalur.  Undcnull..  persona  estqujelibei  irium  pc.-  csseiiiix;  nain  neuira  aliud  ct  idem  suiil  adjecliva 

Bonarum,  sed  ipia-libel  esl  aliqua,  Q   sicul  i.ullus  esscniije,   masculina   vero  alius  et  iUem  suut  adje- 


hoMio  csl  qiiilib>'t  boininum,  scd  (|uilibct  honiiniiiu 
•  ii  ali.|uis  bomo.  ite:..,  idci.i  priedicatur:  c.iin  dico 
F.liiis  cst  ali.iua  pcrsona,  Filjns  est  Filius,  er^o  eo 
quo  cst  aiiqtia  peisona  est  Filius,  sed  co  quo  c.st 
Filiiis  dillert  a  Palrc,  cl  iii  codcin  convciiit  cuiii 
Palie.  Ergo  in  codcin  convenit  cuia  co  in  quo  djf- 

(10)  Lii).  VII,  Ih!  TiiiiH.  c.  6. 


cliva  person;u.  Unde  iacta  comniisiione  adjeccivo- 
niiii,  niinus  grammatice  dicilur.  (jl  cuni  idcin  sit 
lia:c  propositio  et  h;ec  oratio,  congrue  dicitur  hicc 
pioposilio  est  calegorica  vel  bypoti.ctica,  incoi.gnia 
aiiti.'in  h;cc  oiaiio  csl  ca  cgori.a  vcl  l.ypDil.eiica. 
Siiniiicr  coiigrne  diiilur  h;cc  oralio  cst  p.;.|ccla. 


I 


799  rtTIll  nCTAVIENSIS  HOO 

M'il  iiiroiigriie  h;«r  prop4)silio  esl  perfocU  vel  im-  A  '»«•  "^sl  lies  eiites,  quia  coinmwne  esl  «is  iil  «jiioil  est 


pcrferta.  Fa  '\n  Itis  sumft  instaiiliuii)  n«I  pr.i>(iiclas 
aij^iiinentaiioiics  sic  :  idciii  esl  liacc  pioposilio  el 
Ji;i*c  onlio.  Ilxc  proposiiio  csl  caiegorica.  Ergo  Ii.tc 
oraiio  csl  vcl  noii  cst  calcgorica.  iluic  tanien  viile- 
liir  contraritiin  qiiod  siipra  iHuin  locuiii  Isaix  rcpe- 
r'Uir.  t!ijo  Domhius,  hoc  est  nonien  meum;  tjlorium 
tnenm  atleri  no>i  dabo  {ha,  XLti),  dicil  llierotiy- 
iiMis  (11),  quia  Kilius  ei  Spirilus  sancliis  in  Ucitate 
a  l'atrc  alleriioii  esl.  Eaiiideni  gloriam  iiabcnt.  Id.o 
ila  iiilv:iligciiiium  iii  nuii  essc  dicai.ur  alia  esse  es- 
seiilia.    iicei  dicatur  alia  e>st>  pcrsuna. 

(12)  Solet  qiiaeri  qiiid  signilicet  el  lioc  iioinen 
persona  quando  eo  pluraliter  prolalo  dicilur  Patcr 
el  Filius   cl  Spirilus  sanclus   sunt  ircs  pcrsoiiae. 


p(>rs«>iia,  id  esi  essentia  ;  quia  si  non  essi^t  eis  coiii- 
niiuie  id  quod  esi  persoiia  ,  id  est  essenlia,  iiod 
dicerentui  tres  cntes,  el  ila  sieiisenl  ircs  enies  nun 
dicerenlur  ires  entes. 

Volunl  ct  alii  alitcr  soivere  salis  ralionalHliler 
dicondu  lioc  noniine  per$ona,  essenliani  signiiicari, 
eiiamsi  pUiraliier  dicaiur,  cum  dicitiir  Pater  et 
Filius  et  Spiriius  sanctiis  suiii  ircs  {icrsonan,  ul  sit 
talis  inteliigciitia  ,  qiiia  Paler  csl  persona ,  Filiiis 
esl  persona,  Spiriius  sancius  est  persona,  ideo 
dicunlur  Ires  personx,  id  est  Ires  per&oii.'C  iiabentcs 
id  ooinniune,  quud  esi  persona,  id  esl  tr«:s  Minl, 
qiionim  qnisque  est  persuna,  id  esl  esseniia.  Venini 
cadcm  raiione  posset  dici  sunl  ires  dii,  id  esl  Id 


Si  enini  essenliain  inlcUigi  faciat,  7  plures  cssen-  ^  habcates  coniinune  quod  est  Deus,  eliia  deoinnilins 


lias  conlilcri  viileliimur,  quia  pluies  personas  rcci- 
ptmus,  et  ideo  pliires  deos.  Quod  iuiteni  esscntia 
iLi  signifi«:elur,  volunl  auctorilate  Augustini  osten- 
dcre.  Ail  enim  Augusiinus  (15)  ;  <  Quia  pater  esl 
pcriiona,  Filins  est  peisona,  Spirilns  esl  pLMSona. 
Ideo  ires  personas  dicinius.  »  Ei  alibi  (U)  :  Pro- 
pierea  tres  personas  diciinus,  quia  comniune  est 
eis  id  quod  esi  persona.  i  Quia  ergo  lioc  dicitur 
proptcr  illud  ,  videlur  qnod  hoc  iiomcn,  persona 
personaliter  diclum,  esseniiae  signiiicaiionein  leiieai 
sicut  ei  siiignia'iter  diclum  de  quaiilet  persona- 
rnin  ;  ei  ideni  ailribui  per  ipsniii,  quaiido  pluraliier 
pioferlur;  et  qiiando  singulariler.   Iteni  dicit  Au~ 


subsiaiitialibus  vocabulis.  Scd  non  esi  ila,  quia  i^lud 
coniradtcil  Scriplurx,  ubi  dicitur:  Audi,l$rael :  Do- 
minui  l)evi  luus  Deus  unut  est  (16)  (Di^ul.  vi).  Lic«:t 
etiaiii  hoc  nomen  res  posset  ci  adjici,  nua  dicereiur 
sunl  tres  res,  quia  res  ei  essentialiter  et  persona- 
liler  ponitur.  Raro  lainen  pouiiur  personaliier.  Nec 
idco  aliquid  csset  absointuin  si  Uiceretur  irei  res; 
cuin  restaret  qu;esiio,  qux  tres  res?  Et  licet  r«>rte 
alia  invenirentiir  vocabula  ad  illius  quaestionis  abso- 
luiionem,  cum  nuliuin  exqnisiiins  vei  coitgrneniius 
potuil  inlroduci,  qiiain  hoc  iioinen  persona,  quod 
non  solum  dislinciiancin  personaruo),  seJ  etiaui 
cssenlix  idcnliialein  itolat  plus  proiatiini  secunduu) 


gnstinns  (15).  Ex  necessilate  diciinus  personas  ut  ^  eiyniologiam  vocabuii.  Dicitur  eniin  |*ersuna,  quagi 

liabc;iiiius  rcsponsionein  ad  quaeslionem  qua  ulun-  >  pcr  5c  una.  Cum  ergo  dicitur  Paicr  el  Filius  ei  Spl- 

lur  hxretici  qu^rentes  qnid  trcs,  vel  quid  tria.  At  I  rilns  sanclus  sunl   ires   pcrsonae,    idem  est    ac   si 

pcr  lioc  iioinen  qnid  de  essemia  qiiseritur.  Ergo  dicerctur,  suni  unum  et  siint  per  se,  id  est  sunt 

ei  hoc    iiuinen  persona  essentiaii)  significat.  Aliler  /  nniim  ot  sunt  disiincti  quia  tiniuii  iioiat  esseniia! 

eiiini  non  conveniret  rcsponsio  inicrrogationi.  Ideo  |  unitalem;  per  se,  distinclioneni.  Sic  eniinsolet  dici, 

dicunt  quidain  qnod  in  pncdicia  locutiotie  noii  si-  islud  esl  uniim  per  se,  id  est  distinctuin  ab  aliis. 


gnificatur  essentia  hoc  noinine  pcrsona.  Inio  liypo- 
slasis,  vcl  subsislentia,  ul  hic  seiisus  sit  pncdicia- 
runi  aucioriialuro,  quia  Pater  esl  persona,  et  Filius 
persona,  id  esiessenlia,  Ideo  dicuntur  ires  personae, 
id  esl  subsisientix,  vei  tres  enies.  Non  enini  dicc- 
relUT  Iresenies,  nisi  singuli  eorum  essent  persoiia 
vci  esscntia,  scd  quia  coinmune  est  eis  id  qiiod  esi 
persona,  id  est  essentia  :  ideo  recle  dicuniur  tres 


Sed  dicil  aliquis  si  pro  significatione  aiimitialur 
plnraliias,  cur  iion  principali  signiiicatione  adinil- 
tatiir  siiiguiaritas;  ut  cnm  dicilur  Pulcr  et  Fiiius, 
ei  Spiritus  sanctus  siint  personx,  id  est  sunt  unuin 
et  distinctum  ;  ^  cur  non  eodein  sensu  dicitar  sunl 
pcrsuna,  id  cst  unum  sunt  et  sunt  disiincii*''  Inio 
inagis  hoc  videtur  dicendum,  quia  potius principalis 
signilicatio  uniiatis   essentiae   praejudicare    del>eal 


personic,  id  esl  subsistenliie,  vel   subsislentes,  ut  D  eonsigniiicationi  dictionis  quam  secundaria  signili- 


sicui  essentia  qux  csl  in  eis  communis  vere  ac 
proprie  est,  ita  iili  ires  vere  ac  proprie  cntes,  in- 
lelligantnr.  Ncc  cuin  qnaTitur  ab  ha:reiicis  quid 
Ircs  vel  qu2e  tria?  ibi  hoc  nomine,  i7Hi«^,  signifi- 
catur  cssenlia;  scd  est  sensus,  quid  Ircs  snntiili? 
id  est,  quo  noniine  piuraliicr  prolato,  signilicantur 
illi  ires?  ut  potius  qnccratur  dc  signiiicatione  voca- 
buli,  qiio  possinl  significari,  q>iaiii  de  essenlia.  IJt 
cuin  dicilur  qiiid  esl  antliropos?  Scd  qiiia  lii  viden- 
lur  bburare  in  exposilione  premissarnui  auctori; 
laluni  .\ugu8tini.  Nani  quoniodo  sint  trcs  pcrson*, 

(11)  Ubi  snpra. 

(11)  M.ig.  I,  «1.  27,,  §  8,  clc. 

(i^>)  \ii  />«:  Tiifi.,  .  ;ij).  i,  i.irr.  ti:cd. 


caiio  principali  in  hiijus  qnaeslionis  solutione  recte 
danda,  (//  ditentur  llebreti  oportebii  jEgyptios  spo- 
liari.  Quae  ciiiiu  causa  qnare  distributiva  nomina 
careanl  vocalivis,  qiiia  vocativus  ad  unam  atiqnam 
personain  dclerminaie  refcrtur.  Disiribulio  vero 
iocum  iion  habet  in  uno,  sed  in  pluribus.  Unde  re- 
pngnaiite  «listribuiionis  proprieiate  significalioni 
vocalivoruin  careiil  distributa  vocativis,  ut  ulcrqne 
et  quilibet.  it;i  si  singulaiiler  proleralur  hoc  no- 
iiien,  ei  dicatiir  Pater  ei  Filiiis  et  Spiritus  sanctns 
suiit  persona  ,  quia  singnlariter   proferlur  hoc  no- 

(li)  Ihid.,  Paiilo  aiilo. 

(15)  Lib.  VM  Ue  Trinit.,  cap.  4. 

(10)  .\iigiistin.  «bi  siipiii.  —  .M.ig.  ibiJ.  §  f. 


801 


SENTIiNTIAULM  UniU 


n 


nicM  ,  «rt  a<l  liliqiinm  rcni  penincl.  Oisliiiclio  voro  A 

CJII3P  inniiiliir  per  hanc  circnmspcclioiicin  per  sc, 

qn:r  itiiplicila  csl,  in  nno  non  liabcl  locnin,  scd  in 

plinibus  (iisiingucntlis;  anl  ralso    dicitur  Paler  cl 

Filius  ct   Spiritiis  sanctus  suiit  pcrsona  :  aiit   in- 

congruc,  qnoiJ  magis  videlnr  si  prsedicla  attcnlius 

rcvotvanlnr.  f)i;o  enim  siint  qux   impediniit  coii- 

grnitalcni   liitjtis   lucnlionis   ut    videlnr.  Nam  qiiia 

lioc  nonien  penona,  singuhiriler  proferlur,  ct  sinc 

adjuncto  ad  cssentiain  vull  referri.  Itein  quia  pr;T;- 

ccdil  Vcrbuin  pluraie  prxcedentihus  tribns  nomina- 

livis  disiinciio  illa  vidctnr  innucnda  qii.-c  iinplicatnr 

in  ilio  noininc,  sed  circa  unam  essenliain  noii  csi 

distiiiclio.  Ideo  incongrue  videtur  dici,  sicut  el   si 

dicerelur  :  0  ulcrque  hominum  amice.  V>I  si    con- 

grue  diciiur,  falso    dicilur.    Cuin  vero  pluraliler 

ilicitur,  SNnl  persoitce ;  innuitur  distinctio  circa  ires 

cntes,  et  uiiilas  esscntia;  per  illud  vocabuiuin  qnasi 

singulariter  significatur;  ut  qiiantum  ad  consiiinili- 

cationein  sii  pliiraie,  qnanluin  ad  sigiiificationein 

principaiem  sini^nlare  ,  si  quis   ita  arguincntctur, 

iiint  ire$  penono',  el  itlem  ett  esse  personnm  el  esse 

esseHliam.  Ergo  sutil  ires  essenlice,  nnaxiine  cuin  ilii 

signiftccl  essenliam     patct   ex  prxdiclis;    solutio 

ciiain  n«l  lioniinem  et  ad  oralionein  dicia  esl,  quia 

inipedii  srquivocaiio.  Itcni  cuui  persona  sit  ratio- 

iiabiiis    natur%    individua    subsistcnlia    Paler    et 

rilius  suni  dux  personx,  et  cum  converiatnr  difli- 

nilio  cnin  dilTinilo.  Idco  iinponitur  Doelio  quod  il- 

lain  diditiiiionem  niagis  posuil  ut  philosopiius  quaiu  c 

ui  Ibeologus. 

CArUT  V. 

An  verha  quo'  de  Deo  dicnntur  sint  in  pr<pdiclit  re- 
§ula  voctihuloTum  qute  lantum  essenlialiter  ponun- 
lur? 

A  pr.Tdicta  regula  iterHtn  videniur  excipienda 
vcrba  qiix  dc  Deo  dii  ta  essenliam  signiricani.  Cum 
enim  de  singulis  dicantur  personis,  cl  de  iliis  iu 
summa  non  singuiaiiter,  sed  pluraiiter  accipiuniur; 
quia  non  diciliir  Palcr,  et  Fillus,  et  Spirilus  sanclns 
csl,  scd  sunt.  Ad  quod  diccndum  qiind  si  sustiiierct 
analogia  rccic  loqueiiiium  «ii  diceretur  :  Paier  et 
Filius  el  Spiriius  taiictus  esl,  voriiis  diceretttr  qunm 
dicaiiir  sunt.  Iluic  eniin  locutioni  veriias  snbessct 
si  coiigruitas  adcssei.  Visuin  csl  tamen  qtiandoque  ,. 
Augustiiio  ila  debere  dici :  Pater  el  Filius  ei  Spiri- 
ittt  tanclus  csl,  sed  posiea  rctractavil  (17),  Unifor- 
inis  cnim  debet  esse  locuiio  in  «upposiio  ct  appo- 
silo,  nc  buinano  capiii  ccrvix  equiiia  appotialur,  et 
cx  quo  it.i  proccdcre  incipit,  ul  fiat  pcrsonaruin 
supposilio  tanqnain  pluriuin  sequalnr  diciio  in 
apposilo  apponens  significationeni  relius  tanquain 
pluiibus,  qiiod  non  poiesl  facere,  ubi  dictio  pliiralis 
iiuiiieri.  Ideodicilur  sunt. 

Sed  objicitur  hoc  verbuin,  «tini  ubi  propric  po- 
nitur  el  cst  pluraiis  nnmcri,  essentiam  significat ; 
ergo  circa  cssentiani  pluralitalcin  detcrininal ;  crgo 
plures   csscnii,c  ibi  altribuunlur  Patri  el   Filio  cl 


01JIN,)UE.  —  LIR.  1.  S02 

Spiritni  sanclo,  el  loculio  i.anlum  vcruni  sisiiifi- 
c:tl.  lirgo  Palcr  el  Filins  et  Spiiiliis  sanclus  snfil 
pliircs  csseiili;e.  01'jcclionis  solnlio  pemict  cx  arie 
grainmaucji.  Nain  alia  ralioiie  dicnnlnr  9  vciba 
aliciijiis  iiumeri ;  ct  alia  ratione  noniina  vcl  proim- 
niiii.T,  vel  pariicipi.i  dicunlnr  esse  alicnjus  nnrneri, 
qiii  sigiiificai  rciii  in  proprielaie  aliciijn!j  nnmeri, 
id  cst  iina  vel  pluies.  Verba  vero  dicnniiir  cssc 
aliciijns  iiunicri,  qnia  allribuuiil  res  suas  rebns 
signific.Tlis  in  propriet:ite  alicnjns  iiumeri.  Non 
enini  dicilur  lioc  vcibnm,  curro,  siiigularis  numcri, 
eo  qiiod  si,:,'iiificcl  cnrsum  iii  proprietalc  singuhiris 
numeri,  sed  qiiia  nllribuil  cursiim  rei  pronl  liabct 
signilicari  iit  una.  Ciiin  ergo  dicilur :  Paier,  el  Fi- 
lius,ei  Spiritus  sanctus  suni{I  Joan.  v),hoc  veibuni 
suut  iioii  dclcriniii:it  pluralita;cin  circa  cssenliam, 
sicnt  ncc  alia  verba  circa  sua  sigiulical;!;  iiino. 
ciiiin  cuui  vera  sit  loculio  iioccssario  acciderei  plu- 
tes  ailribui  csscnii;is,  scd  attribuil  essentiaiii  per- 
sonis  prout  significanlur  ut  plures,  et  boc  iioii  po- 
lest  lacere  iiisi  in  voce  plnr;ilis  nnmeri,  el  idco 
pluralitcr  ponuntur  qnaniuin  ad  vocein,  sed  singu- 
la.^c  esl  qiianlum  ad  significationem,  qnij  non  es- 
scntias  sed  cssenliaoi  copulai,  sicui  cum  diciiur 
ThebiP  sunt ,  boc  verbnm  sunl  plurale  est  voce,  scd 
singulare  signilicatione. 

Nec  miruin  si  se(|ualur  verbum  pliiraic  posl  dic- 
lioncs  tribus  persoais  convenicntes  ,  qnx  in  c.idein 
cssentia  sunl,  cuin  recipiunt  quidain.  'Marcus  et 
TuUius  .%unt,  pro  eodein  honiine  positis  nominibiis 
facta  vocum  conccplione  el  iion  rerum  ,  si  ergo  pro 
sola  noniinum  pluraliialcdicilurpbiralilcr  Maicus  et 
Tttllius  sunl ,  nec  copnianlur  ibi  essenti%,  sed  cs- 
sentia  multo  inagis  pro  disiinctionc  personanim  iiiicr 
quas  cliam  congrue  sil  connumeratio,  ponitnr  vcr- 
bum  sequciis  pluraiiler,  quod  laincii  singulariler 
essciitiam  ailriliuil  non  cssenlias. 

Sed  ileriim  instat  aliquis  sic  dicens  :  Paler  el 
Filius  vivunt ;  crgo  sunt  vivenles ;  ergo  sunl  vivi, 
cl  ila  ius:i  sunt.  Eadom  ralione  Paler  ct  Filiussuiit 
oinnipotentcs  ci  sniit  aliqiiot  omnipotentcs,  et  dno 
omnipolenies,  qnod  contrariuin  est  fidei  noslrse. 
Dicilur  cnim  ali  Alli.itiasio  :  iSon  tres  omnipoientes, 
sed  unus  Omnipolcns.  Ad  hoc  diccudum  quod  noii 
verc  dicalur,Parer  et  Ftlins  sunt  jusli ;  elcst  ratio 
quarc  :  Duo  cniinsunl  qui  faciunl,  ul  dictio  ossen- 
tiam  significans  pluraiilcr  dicalurde  Iribus  pcrso- 
nis  in  suinma  ci  non  singularilcr ,  sed  subinltl- 
iccia  distiiiciio,  sicut  ostens:im  csl  iu  hoc  noiniiic 
persona,  cl  naliira  ipsius  locuiioiiis,  qnieexigit  a|>- 
posituinconforniarisupposiloadsui  coiigriiilatcm  ct 
identitalem  accidcnliuin,  proptcr  quod  et  vurba 
pr?cniissis  noininativispcr  (.onstructionetncopulatis 
nonnisi  in  plurali  nutneio  rcddi  possunt,  iit  cum 
dicilur  :  Pater,  el  Filius,  el  Spiiitus  sanctus  shuI, 
Ncutcr  lioruin  polcsl  rcperiri  iii  islo  nomiiie  jusiits, 
vcl  poiens,   vcl  aliquo  alio ,  iii^^i  iii  nomiiie  persv- 


(17)  Similcquid  rctraclat  I.  i  Retract.,  cap.  4. 


803 


PETUI  riCTAVIE.NSlS 


804 


nte  :  non  eiiint  fxigil  n»tiira  loctitioiiis  tiii  sui  coii-  A  injlcriiiie  aitjeciive,  ei  lioc  nomeii  omnivolen»  >nb- 
gruitaicni  periiciondani  noinen  in  plurali  nuniero,  sinniive.  Itloo  non  esl  veruni  qiiod  susiineret  ratio 
cum  snppositio  facla  per  noinii.aiivos  person:iliter      locntiunis  hoc  nonien  ires  poni  substantive,  cl  lioc 


.libi  copulalos,  jain  liabeal  a  verbo  quocl  exigebat, 
iJ  est  ronformilaieni  inidenlil.iic  nunieri.  lln  !e  a 
nulia  alia  dielionc  ainplius  aliqnid  exspeolnl.  Iino 
ctinni.Hi  .ibcsset  omne  verbum,  noii  possci  hsec  dic- 
tin  juflus,  vel  i\\i»  jliqua  qu%  sit  nomcn,  vel  prono- 
men,  vel  parlicipiiiin,  iocitm  verld  iii  hoc  fiuppiere 
ul  redderet  sti|iposilo  cnnrorinilalem  accidenliiim 
cnm  perroclione  loculionis;  cuin  ab&que  omni  aiia 
(lictionc  sil  perfecia  or.".iio,  absqnc  vcrbo  maleria- 
liler  apposilo  niilla  esl  oralio  perfecla.  Ejus  csl 
etiam  appositione  iuciitioiiis,  cum  sit  nola  eortiin 
qn;«de  altero  dicunltir.  !n  niilla  alia  ctiain  diclionc 


nnnion  nmnipoiem  adjoclive.  Ycrdm  esscl  qnod  sic 
dicorolnr  sui>i  ires  oinnipoleules.  Ad  hanc  ergo  ar- 
gumciil  tionem  qna;  sic  ronnaliir  :  Paler,  et  Filiu», 
el  '6piritus  sanclus  sunt  tres  viventet,  et  sunt  tte», 
quorutn  quilibei  esl  vivus  :  ergo  sunl  tres  vivi.  Sic 
iiisiandum  in  siinili  xqiiivocatione  :  Socruies,  el 
Plato,  el  Cicero  sunt  tres  sertientes  nlicui  homini, 
el  sunl  Ires  quorum  quilibel  e.t  servns  ulicujut  ho' 
mniis:ergo  sunt  tres  servi  alicujus  doniini  tel  hotni- 
nis.  Iiem  :  Pater,  et  Filius,  et  Spiriius  snnctus  sunl 
irea  qni  possuni  omnia;  Paier,  el  FiliHt ,  el  Spiriiu» 
sanctns  sunt  ira  quvrum  quilibet   esi  onniipolens  : 


ab  liar  dislinctlone  pcrsona  invciiiuirlalis  dislinctio  '"'SfO  ««"^  Ires  omnipotenles.fal^.  Socrales,el  Pluto, 
subiiilellecta,  (icr  ciijus  subinlcllectuin  possit  no-  et  Cicero  tunl  tres  facieniet  pontificem  uhiut  civila- 
rnen    pliiraliler  prolatnni,   cssentiam   singnlarilcr      lis,  el  sunl  tres  quorum  quilibet  esl  i:onlil'cx  ttniutci- 


dcsignarc;  e(  qiiia  itoniniin  eornin  qii:c  dicta  siiiit 
iiivenitnr  in  aliquo  vocabulo  cssenliali,  nisi  in 
verbis,  el  lioc  nomine  persotin,  nullum  eorum  plii- 
ralitcr  prolatum  designat  cssentiam  singnlariier, 
scd  plnraliler  consignilicat  circa  essentiam.  Uiide 
non  est  dicendum  :  Paler  el  Filius  sunl  l?oni,jusli, 
vel  sapienles,  vel  quid  alitid   essemialu  appona.s. 

Al  dicel  aliqiiis  :  Ergo  non  esl  recipicndnni  XO 
eadem  rajione,  Putcr  el  Filius  sunt  vivenies,  vel  po- 
tenles  omnia,  qiiia  nec  in'  pailieipio  alii|nud  islo» 
riiiii  rcperitur  el  ipsum  de  Deo  diclnm  esseniiam 


ritjtis  :  ergo  sunt  irespomitices  Nec  srl  libi  ridiculo- 
sum  liiijusmodi  cavillaiiones  (qtix'  ibi  fucrinl  ubt 
<|iianlo  simpi.ciiis  lanto  confldeniius  ambulalnr) 
siHiilibus  cavilialionibiis  rclundcre  ;  sic  eniui  ars 
arle  dcladilnr,  sic  (Isa.  iii.)  vfrtex  filiarum  Siuii 
sicul  qux  coHo  exicnto  ainbul.int,  decalvainr  (18) ; 
sic  qnadri  lapides  iii  a:dirt>:io  Samariue  dirunniiir 
{Hicli.i);  sic  elcvalis  hostibus  in  tamnituin  fer- 
reum,  Rasin  et  duces  ejus  in  fugam  convcriuniur 
(/s7.  \\.)  Iicm  Pal»r  et  Fitius  stint  meliores  angclis : 
cr '0  sunl   boni  vel  neuler  csl  boi;us,  vel  iia  iion 


iion   actum    signilicat,  quia  qux  dictio  dicla    de  q  ^nnt  boni  :  ergo  non  suni  meliores  angelis  :  er;jo 


creatura  aciuin  signilica^  essenliam  poiiil  de  Deo 
dicia.  Unde  plures  essenlias  vi.leor  apponere  cnm 
dico,  Paler  ei  Filius  tunl  vivenles ,  siciit  citm  dico 
tunl  vivi.  Qiiod  dnplicilcr  csl  solvere.  Dicunt  eniin, 
participium  ilaposilum  acium  signilical  pliir.iliier, 
iion  qui  est  in  Deo  ,  sed  in  crealuris;  et  idco  ntl 
probal  pluraliier  elici.  Sed  veriiis  videtnr  qtiod 
^'swnliam  significel ,  ei  ponilnr  oratio  conslaits  ex 
vcrbo  sujijeclo  ct  parlicipio  loco  unius  verbi  qnod 
de  Deo  dicttim  essentiam  pracdical.  Unde  recipi- 
tur,  Paler  el  Filius  sunl  viveuies,  id  est  Tivnnl,  sed 
noniia.  tunt  vivi ;  quia  non  est  noininis  poni  cum 
verbo,  locn  verbi,  sicut  participii. 

Sed  iicrum    instabit,  qnia  nlicubi  ponitur  pnrti- 


n 


non  prxcellunl  angelos  bonilate,  quod  constat  esse 
falsum.  Ad  qnam  angmenialionem  facile  est  «lare 
iiislanliam  sic :  M;ire  Poniium  non  est  dulce  :  ergo 
non  est  dulcius  qu;im  cxlera  maria  ;  vel  sic  :  Isli 
nniones  non  sunl  magni  :  ergo  non  sunt  majores 
isiis  lapillis,  vei,  decem  millia  non  sunt  pauci  * 
ergo  non  suntpauciora  viginli  n.iliibus. 

Nolandum  tamen  est  secundum  snpradicia,  V:\- 
ter  et  Fiyus  sunt  tneliorcs  angelis;  iieiu  :  Paicr 
ei  Filius  sunt  seque  poienies,  vel  sunt  coa:ienii : 
ergo  sunt  xterni.  F.dlacia  Isii  sunt  coiifralres  : 
ergo  sunt  fralres.  Yel ,  isle  esi  compater  il* 
lius ,  ergo  est  Pater  itlius.  Sed  non  provenii, 
ut    aiuiTt ,    quia    relatio ,    noi!  esseniia  signili  a- 


cipium  phiraliicr  ulii  non  potesl  dici,  quod  pon:iiiu-  tur  his  lerminis  xque  polenle»,  eocKtemi.  Undc  i\*>- 

cuin  verbosubstantivo  locounius  verbi.  Undc  liiiic  men    signiflcans  essenliam  ,     id    cst    alerHt    v«i 

cssenti;uii  videlur   signincare  pluraliler,   ul  si  di-  poienlet ,  non  potesl  inde  inferri.  Ncc  esl 'intetlt- 

cam  :  Pater  el   Filius,  el  Spiriiut  tanclut  tunt  ires  gendum  his    tertninis   signilicari  relaiionein ,  seti 

enies.  Nain  ibi  qnidein  parlicipiuin  cum  verbo,  loco  quamiiam      pcrsonarum     ad    invicein     confereii- 

vcrbi  ponilur    h;jec   diclio  iret  subsianlive.  Aliiid  tiain.    Si    quis   lanien    Inspiciat    altius    Tideitlnr 

si  dicam  *unt   tret  enics,    ubi  copula  esl  hoc  ver-  W  removeie  poiius  qtiaiii  ponere,  tunt  cocpterni, 

bum  funl,  et  poniiur  haPC  oratio  Ires   enies.  Qiiaie  id  cst  neuler  est  prius  aliero.  Ilem  una  singularisrsl 

ergo  non  dicilur  siinililer  tnnt  tres  justi ,  atil  ues  poioiiiia  qna  Paier  el  Filius  possiint  omnia  :  eijjo 

omnipoiemes?  Ad   qtiod  «icimus  qnod   ibi  qtiiilein  nun  sunipoleiiiiores,  sed  poienles  omtiia.  Falbicia. 

poiiitur  hoc  noatcii  ircs  siib.si;iiilive,  et  participitim  Una  Cbt  essentia  triuin  personaruni  quaesnnt :  cr^o 

adjcctive    eiitititialttr,  c>  ad  bypostases  refertur.  Si  ea  non  sunt  ircs  eiites ;   vel  ita,  una   cst  untuin 

Ttiio  dicilui'  tunl  ties  omnipolenles,  ponilur  iionicn  noiio  qiia  Palcr  ct  Filins  spiranl  Spiriiuiti  sanctun:; 


(18)  Deciilvavil    Domnus  verliteni  (iiuinnn   HioH 


m  StME.NTIAnUM  LlBUl  ytlNQtiK.  —  IJIi.  1.  806 

ergo  nod   »unl    duo    gpiiiuiles   Siiiriiuin    soncium.  A  vcl  Ociis ;  sed  nenio  dicil   (|iiod  pro{iriel;tlt;  Va\cr 


Suni  lainen  qui  dit^tinl  :  Ilx^c  noniina,  cnin  sic 
ponuntur  ;  Patcr,  cl  Fiiius  ct  Spiiilus  saiiclus  sunt 
Jiisii,  vel  potciitcs,  el  :uljcclivc  icncitliir,  .nl  hypo- 
stases  rcrerri  ex  ndjiincio,  non  ad  esscnliam.  Si 
vcro  addatur  nomen  numcralc,  qnia  tunc  subslon- 
tive  ponuntur,  ad  essentiani  rcreruniur.  Undc  cl 
prxdictas  loculioncs  recipiiint ,  Patcr,  ct  Filius,  cl 
Spiritus  sanclus,  sunt  justi,  sunt  potciites.  siint 
snpieiitcs,  sunl  boni,  non  tamcit  ideo  sunl  dii,quud 
illud  non  potcst  tcncri  nisi  suhstantive. 

CAPUT  YI. 

An  hnjusmodi  nominn  Aliquis,  Uniis,   Inn.iscibilis, 
tnaiculiiie  iiccepta  iiitl  iii  eadein  regnla  ? 

A  pra^missa  iieruut  rogula  vidctur  excipiendiim 


sit  (*»icr,  ct  oadcin  sil  Dcus.  ('ouliario  t.tinei)  ciiin 
Iinieiiiiialo  sit  Pal<;r  ct  nou  Oeus,  el  diviititale  sit 
Uens  ei  iion  Paier,  alio  esl  l'atcr,  aiio  esl  Deiis.  Vi- 
detur  dicendum  q-iod  aiio  osl  Pater,  aliu  esl  Dctis. 
Inio  si  qiiis  allenliiis  inspicial  vidclur  iiicoiigruc 
diciuiu.  Nain  alio  priino  posiiiim  pro  Iiypost.tsi  Pa- 
tris  poitilur,  sccitndo  poniliir  pro  cssciitia.  Si  (|uis 
ergo  pro  appellaiivo  csse  eoriim  pro  qnibus  ponitur 
ioco  nomiiiis  bis  positi  rcddal,  viliosa  sit  loculio, 
ut  si  (iitatur,  Paicr  alia  propriclalc  est  Patcr,  al:a 
Ci.1  Dciis.  Si  fjiiis  crgo  iccipial,  Pater  ct  Filiiis  sunt 
wins,  crgo  noii  sunl  aliniii,  veia  non  sunl  duo,  ila- 
que  Pater  el  Filiiis,  el  Spiriius  saiicius  non  sunt  ires. 
Iino  si  sunt  uiuis,  2,2  P-ilcr  est  itlc  qui  csl  Filius  : 


l.oc   nomcn,    aliqui»,  quod  cum  videaiiir   dc  Dco  ^  ^^8"  est  cadcm  persoua  quae  csl  Filius.  Manifesiu.ti 
dicl  secundum  csecuiiam,  non  lamcn  de  Iril.us  per-      <^*  '•  o"""l>"s  non  debcre  hoc  recipi,  Paicr  ct  Filius 


soiiis  dicitur  in  suiunia  singulariicr,  sed  pluralitcr. 
Non  cnim  Patcr,  el  Fitiiis,  el  Spiriius  S.  siiiit  :>li- 
qui.  ^on  enim  Patcr  csl  is  qiii  cst  Filiiis,  sed  id 
qiiod  esl  Filius.  Nam  tuasculina  ad  pcisonam,  iicu- 
ira  ad  esseuliam  rcfcrunlur.  0<>od  lamen  Paier  el 
Filiiis  sunl  aliquis,  iia  videlur  possc  ostcudi  :  Pater 
Gl  Filius  suiit  unus  omtiipotens,  id  cst  lam  Pulri 
quam  Fiiio|^  subaudi  coiiveiiii  ]  esse  omnipolcntcm 
ei  csse  unuiii :  ergo  Paier,  ei  Filius  sunt  uuu;i,  vel 
iiuti  bunt  oinnipolcns.  Itein  ccclesiasiica  •auctorilas 
apprubat  qiiud  dicilur  in  bymiio  : 

^unc,  saiirle  uobi$  Spiiilu», 
Uiius  Pairi  cum  Filio. 

Ergo  Spiiidis  sanctus  cst  unus  Patricum  Filio  : 
crjjo  uuus  est  cum  Filio  eadein  raiione,  el  Paier  esl 
uiiiis  cum  Filio  :  ergo  Palcr  el  Filius  sunt  uiius. 
}lem  lioc  iioiQeii  unuf  dictuiii  dc  Deo,  vcl  cssciiiiam 
doMgiial,  vcl  rcbiioneiii  iioii  csseuliani,  quia  uinc 
vere  diceretur  Paier  el  Filius  sunt  unus  ;  crgo  re- 
laiioncm,  et  boc  nomeu  diciliir  proprie  de  Palre: 
creoiii  eoponil  relationem  :  cigo  per  eum  disliu- 
(cuiiur  Paier  a  Filio  el  .Spirilu  saiicio  :  crgo  solus 
Pater  esl  unus.  Aliter  iiidirccle  Pater  et  Filius  iion 
suul  unus,  et  uterquc  cst  imus  :  ergo  Pater  et  Fi- 
lius  suiit  dtfo.  Unde  sic  iu  divina  csscniia  alius  esl 
Palcr  el  alius  csl  Filius.  Ilom  si  niasculina  scmper 


sunl  iiiius,  suiu  aliquis. 

Ut  pracmissa  ergo  sotvantur.  Dicunt  qiiidam  quod 
l.oc  noiocu  aliquis  diclum  de  Deo  sigiiiricat  esseu- 
tiam.  Paicr,  ei  Filius,  ct  Spirilus  sanctus  suiit  ali- 
qut  nec  suiit  subsiaulix  vcl  essenltx-  Dictum  riiit 
siipra  quod  id  iicilum  esl  pcnuria  Luiiiii  cluquii 
ad  iuicrrogalioDem  faclam  ab  brcicticis,  qni  ires, 
vcl  (|ii«  tria  ;  iie  s.il  rospoinlereiur  tit  respoiidere- 
tur  tres  persoiix,  non  idco  tamcii  ircs  stibslaniixv  C( 
assignata  qiiidem  esl  ralio  qiiarc  congruci.tiiis  boc 
nonieii  persona  (19)  qnnm  aliquod  aiiud  noiticii  aJ 
taiem  inicrrogatioiiem  rcspoudcxlur,  qua  in  sc  ba- 
p  bcl  subiiitciligei.iiam  dislinctioncm  banc  y-er  se. 
Qiiic  qiiidem  rutio  non  convenit  in  lioc  nomine  a/i- 
quis',  quod  similiter  pliiraliier  diciiur  de  tribiis 
persoi.is.  Niillam  eiiim  st.binleitigonti  distii.ctionciu 
ut  pliiraliter  posiiuiti  es£cntiam  singulariter  signi- 
ficel.  ita  talcm  nportct  assignari  rationem  qu:e 
conveiiit  litiic  numiiii  persona  simul  cum  boc  iio- 
liiine  aliqiOs.  Iiiio  eiiam  omuibus  qux  pluraliler 
dit  tii.tur  de  trilius  persuiHS. 

Ad  cujiis  rei  inlcilii;enii.tm  scici.duu!,  quod  ol 
boc  i.oiiiine  subsiaiilia  impiicala  csi  seqiiivocaiiu 
apud  Latitins,  quse  ia  duobiis  vocMlibus  e\plicaiu 
csl  apud  Graecos,  id  csl  l.yposlasis  ct  ousia.  Ex 
parle  lanicn  ekplicatiir  apud  nos  in  origine  voca- 
bitii,  qttia    ditiuir   substanlia  a  siibslaiido,  id   est 


•d  personam  et  ueutra    aa  cssentiam   rcferanu.r.  p  substanlia  a  subsislendo.  Snbstaniia  a  subslaitdo 

nou  videtur   diceudum  Filius  est  ab  aliqiio,  qiiia 

nnn  est  ab  essentia,  quia  csscnlia  noii  gignil.  Undo 

videiur  dicendum  :  Filius   esl  de  nibii ;  imo  polest 

quoqiio  liilclligalur  quod  in  orc  omnium  versalur. 

Patcr  alio  csl  Dous,  alio  esi  Paier.  Nam  alio  priino 

pobitum   ad   cssentiam    vjdctur   refeiondum,  ct  in 

iieutro  gcnerc  videtur  poni.  Alio  secundo  posiium 

ad  proprieutei»  vidoiur  debere  refcrri,  el  in  mascu- 

ruiogcncredebeie  poui,  cum  tamon  patcrnitas  iiec 

tiiabus,  nec  alia,  uec  aliud  quam  Deiis,  non  vide- 

lur  ificcudiim  Palcr  alio  esi  Deus,  alio  esl  Paier,  ct 


dicitnr  ipsum  subjectum  qiiod  substai  lormis,  sive 
sil  corpus  sivc  alia  res.  Substantia  a  subsisicndo 
dicitur  forma,  q!ix  advenions  subjeciu  illud  siibsi- 
siit ,  id  est  sub  se  el  aliis  rormis  sistil,  id  est 
subslarc  sibi  el  aliis  faoil,  sicut  imago  sigilli  cc- 
ram  qu:c  in  ruditalc  quadaiuest  el  lluxu,  qiia:  oiit- 
iiem  formam  idoiica  esl  suscipere  in.pressioiie  siiu 
siibstarc  facit  ul  inlerim  ad  aiiam  forii.am  iransiie 
noii  possit.  Sod  siibslaiitialis  forma  ditplex  esl  v«'l 
qux  facit  quis,  ct  tali»  est  oini.is  individualis  pro- 
pnelas,   id   csl    itidiviJno   el   proprio  nomine,  ul 


ila  Paler  eodcm  est  Pater  quo  esl  Deus.  El  ila  ea-       P.alonilas  ctiji.s  parli.  ipalioue  Plalo  osl  qitis  ;  vol 
tlcin  propr.ctalc  vcl  eadem  esscutia  Pater  esl  Paier       q„.c  facil  quid,  tit  spccialc  vol  set.cralc,  id  vst  qu» 
(19)  Forlc  quam  aliud  Homcn,  vc!  sub  imelleclam  nul  "uiiuleHiijcitlium. 


807 


rtllU  PICTAVIENSIS 


808 


speciali  vcl  gcncrali  nonrmc  significaiur  ,  ui  im-  A  poslasis,  ousia  cl  onsiosis.  Ilypostasiin  diciuil  reii» 


luaiiiins,  anini;iiilas  cnjus  parlicipaiione  Plalo  esl 
qnid,  non  \CTO  quis.  Untk'  propria  noinina  atl  quis; 
specialia,  gcncralia,  ad  (|uiil  responilciilur  :  proprie- 
las  cnini  qiuc  fiicil  qtirt?  pcrsonalis  vcl  iitilividiialis, 
vel  proprie  qualitas  diciUir  Laline,  Grxce  veru 
hyposia&is;  Laliiie  aiilein  subslanlia  dici  polcsl  a 
siibsisiendo ;  simililer  ct  subjectum  cjus ,  proul 
intelligilur,  ca  pariiciparc,  dici  poicsl  liypostasis. 
Proprielas  aulein  quae  facil  quod  Grxce  dicilur 
0X171«,  Laline  vcro  subslanlia,  eliam  rcs  subjecla 
ui  pcr  ea  pailicipans  poiesl  dici  ou-jik.  Si  quisergo 
secundum  rcdupiicaiionem  scilicel  velil  procedere, 
vinuiein  locuiioiiis  exprimcns ,  dicei  Plato  esi 
hyposiasis,   ei   non  esl  ouata,  quia  cx  co  quideii) 


proul  parlicipal  individuali  pntprietate.  Oiisiosiii) 
vocanlomneiii  snbslaiilialciii  lorniam  ;  ousiam  vero 
roin,  proul  participat  generali  vcl  speciali  slaiu,  id 
csl  proprietatc  iaciciite  quid.  Nos  vero,  reliciis 
bnjitsinodi  ambagibus,  diciinus  hoc  nouiine  alinui$ 
vei  unius  nil  poiii  cuni  dc  Dco  dicitur,  quemadnio- 
diim  nec  aliis  noniifiibus  numeralibus,  sicut  in 
scqueiili  dicelur.  Illud  poliits  inquircndum  aii 
hoc  nomcn  aliquo  iieutraliler  posituni  ad  esscii» 
liain  semper  pertiiieai,  an  aliquando  ad  propric- 
taicm  :  ad  qnod  dicciiduin  quod  esseiiliain  sigui- 
ficat.  Unde  non  eslilicendiim,  Filiiis  est  de  aliquo, 
qiiia  non  esl  de  esscniia;  non  ideotamen  diccnduin 
cst,  Fiiins  est  de  nibilo,  quia  iicgaiio  plu.s  lollit 


Plaio  esl  bypostasis  non  ex  eo  quod  esiouirtec,  siini-  "  quain  alUrmalio    ponat.  Removet 


liter  bomo  esl  ouaca  non  byposlasis,  quia  cx  eo 
quod  bomo  est,  est  ouria,  non  ex  co  qiiod  hoino 
cst,  esl  liYpustasis.  Hoc  autcin  noinen  persona  est 
nppcliaiivuin  rerum  proul  pariicipat  individualibus 
propricialibus  facientibus  quwque,  non  quid.  Res 
enim  in  co  qiiod  esi  Plalo  csl  pcrsona,  non  in  eo 
quod  csi  bomo,  est  persona.  Similiter  ei  hoc  no>      Paier  et  alio  Deus,  usque  ad  sequentia  ubi  dc  |iro* 


enim  essentiain 
cum  persona.  Tamen  verum  esl  qiiod  non  esl  Fi- 
lius  de  aliquo.  Necdum  tamcn  pleoe  discussnm  csi 
an  cssentia  sit  de  esseniia.  Dicii  enim  quidam  ba;e 
nomina  personaliier  interdura  accipi,  quod  in  se- 
quentibus  declarabitur. 
Quod  vero  uliimo  quapriiur  an   Paler  alio  sit. 


inen  aliquis,  etoinne  atiquid  noinen  quod  in  mascii- 
lino  geiicrc  dc  Deo  dicitursi  sit  adjeciivum.  Noiiicn 
igitur  personxsignilicalsubslanliam  non  ou0i«v.sed 
hyposlasim  ;  siiniliierct  boc  noinen  uliquit,  et  boc 
nomen  justus.  Unde  recipiuni,  Paier,  ei  Filius.et 
Spiriius  sanctus  sunt  aliqui,  sunt  personx,  sunt 
jusli;  simililer  Pater,  el  Filius,  el  Spirilussanclus  q  secundum  essentiani.   Non  observat  pra-d!cainen- 


prietate  persouarum  ageinus,  dilTereuus 

C.\P13T  Vll. 

De  terminit  compleris  quK  conslnnt  ex  una  dielion* 
significau(e  tuhstnnlium,   el   olin  quai  tignificut 
ralionem  cvjusmodi  ett  itte,  pulens  generare. 
(20)  Csl  aliud  prxdicabiic  qtiod  credilur  dc  Ooo 


esi  aliquis,  esijnstus,  sed  non  esi  proprieins  aii- 
qua  ti'jx.  signiiicel  boc  nomen  pertona  deicrmi- 
iiaic. 

Ei   instant    pracmissis    argumenlalioiiibus    sic. 

Priinx  sic  :  Tuin  Pairi  quani  Filio  ideni  cst  esse 

pcrsonam  el  essc  subslanliani:  Palcr  el  Fiiius  sunt 

substanlia  qiiae  esl  persona  :  crgo  13  ^^^  "'^"  ^'•'•~ 

Slanlia  vel    sunl  persona.    Ad  sccuiidam  objectio- 

iiom  dicunt  qiiod  in  byinno  debel  dici  : 

Nunc,  snncte  nobis  Spiiilus, 
IJnum  Patri  cum  filio, 

vcl  dicuiil  boc  fuibse  dicUini  contra  Ariuttiqui  com- 

pulabat  gradiis   in  Trinilate  dicendo  Patrcni  lua- 

giiuin  et  Fiiiuni   minurcm,  vel   Spirituin   sancliim 


toruni  regtilam,  quia  iion  tanlum  non  dicilur  do 
tribiis  personis  in  sunima  singulariter,  sed  nequ« 
de  qualibet  pcrsona  videtur  dici.  cuin  poiiat  Au- 
gtisiinus  (21)  h.inc  rcgulam  :  Dc  his  <|ux  ad  sc  di- 
cuntui*PateretFiliiisel  Spiritus  saocius  non  dicilHr 
alter  sine  aliero.  Tale  est  lioc  possibile  potent  §€• 
nerare.  Quod  enini  secundtiiii  essentiain  dicalur, 
viiletur  prupicr  hoc  uomen  polent ,  quod  d«^  Deo 
dictiim  essentiain  sigiiiiicat  :  nain  idein  esl  Dt-i 
poteiilia  ct  esscntia.  Nain  vitieiur  cx  adjuntiiuiic 
iiiijus  verbi,9«i>ernrr,  suamsigniricationem  variare. 
Id  ergo  videlur  Palri  esse  Dcutn  ci  pnsse  goiie- 
rare;  sic  idcm  cst  ei  «ssc  Deum  et  »ii<|uid  po»^; 
nec  tamen   de  Fiiio  dicitur  quod  [lossit  Rtiiierare 


non  idcinesse  qtiod  Paler.  Alii  corrijrtint  dicenles,  D  Filiuin,  quia  si  lioc  essel,    ergo  Filius  putcst  csse 


unus  Patris  cuin  Filio,  id  est  unus  Palris  el  Filii, 
ul  proponaiiir  prxposilio  pro  copulaliva  coiijun- 
ctione.  Tcrliae  objeciionis  solulio  patct  secundum 
cos.  Ad  quarlaiu  sic  insiant  in  iinu  facic  aliiis  est 
Socrates  quain  Plalo  :  crgo  iii  facie  alius  csl  quani 
Piatd,  vcl  ita  unius  facici  siint  Socrales  et  Plalo. 
Nani,  sicut  hoc  incongrue  diciiur,  ila  el  iiiud  : 
Paler  est  alius  a  Filio  in  essentia,  ut  dictuin  esl 
stipra. 

Qiiidam  autem  aliler  disiingtiunt  subslanliam  di- 
ccnies,  iria  siguificari  boc  t^oitiinc  subslanlia,   by- 

(20)  M.ig.  1,  d.  27,  §.  (i. 
(■21)   Lib.  \i.  De  Iiinit.  c    2. 


Pater  alicujus  :  ergo  sui  vel  Palris,  vei  Spirilus 
sancli  vcl  alicujtis  .nilcriiis  ;  nuilius  ailcrius,  quia 
iiullus  alius  potuit  «b  xtcriio  esse.  Sed  nec  poiuit 
esse  Paler  Palris,  quia  ila  esset  ideni  Pater  el 
Filius  ejiisdein ;  iicc  Spiritus  saocius  neque  sui , 
qiiia  nulla  res  suipsani  gignit.  Imo  si  Fibus  posait 
gigncrc,  el  ille  Filius  aliuin  Filiuin,  cuin  non  esl 
magis  ratlo  de  uito  quam  dcaliis,  cliain  iuiniiniium 
posset  produci  ratiocinalio. 

(2i)  Quod  latiien   Filius    possil  gtgnerc,  ostcn- 
dilur  tiiin  auclonlaie,  intii  riilionc.  Ail  cnim  Au- 

(22)Mag.  i,d.  7,  §.»>. 


8fl9  SENTENTIARUM  LIBRl 

giisUnus  (55).  I  Absit  u(  ideo  poienlior  sil  Paier  Fi-  A 
lio,  qiiia  Creaior  genuil  Fiiium,  Filius  auiem  non 
genuil  Creaiurein,  iieque  non  potuit,  sed  non  opor* 
iiiii.  I  Ergo  Fiiius  14  potuii  gigncre  Crealorein. 
Itleo  isliid  s<ilvitur  sic  :  Nequc  eniui  non  potuit,  id 
esi  non  ex  impotentia  sui  luil  qiiod  Filius  non  ge- 
nuil,  seU  ci  non  conveniebal ;  sic  Deus  Filius  non 
est  Deus  Patcr  ;  nec  lanien  lioc  esl  ex  iinpotentia 
Fiiii ,  vcl  potest  subinielligi  lantuni  sic  :  neqiie 
cniin  non  potuit,  scd  noii  oporluii,  id  est  non  tan- 
tnm  non  poluit,  sed  etiani  non  oportuit.  Rationes 
quoque  ad  id  ostendendum  multx  inducHiitur.  Pa> 
tcr  habei  potentiam  generandi ,  Filius  non  habet 
poientiam  gencrandi  :  crgo  aliquam  habet  poien- 
tiani  Pater  quam  non  Filiiis;  sic  indirecie,  vei  <!!• 
recie  tic  :  Pater  habet  poientiam  generandi,  Filius  B 
habet  eaindem  :  ergo  Filius  babet  potentiam  gene- 
randi.  Meo  soivebant  auliqui  per  interpreiaiionem 
liiijus,  Pater  habel  potentiam  generandi ,  el  Filint 
kttkti  eamdem  :  nam  isie  lerininus,  poientia  gene- 
randi  notioneni  appellal,  id  est  paterniiatein.  Uiem 
est  enim  diccre,  Pater  habct  poiestatem  generundi, 
acsi  dic.-«tur?aterhabet  paterniiatero  generaiivam; 
Filiiis  autem  non  habet  eamdem,  id  esl  paterni- 
lalem.  Commodius  lamen  videntur  solverc  nodum  ; 
qtiia,  ciim  dicitur  Pater  poten»  est  generare,  idem 
est  ac  si  dicatur  :  Paier  cst  potens  e(  est  genitor; 
et  iia  duo  dieuntiir  de  Patre,  et  quod  babeat  po- 
tcniiam  et  quod  habeat  generationem,  vel  potius 
quod  habcnt  eam  ad  generandum,  id  esi  ut  gene- 
rct.  Cum  vero  additur  :  Filius  habet  eamilem,  pro-  ^ 
nomcn  sicut  non  refertur  ad  gerundium,  scd  aclio- 
nem,  ita  non  rcfcrtur  nisi  ad  poteniiam  non  ad 
propnetaiem.  Poteiitia  eadem  esi  iu  Filio  non  ad 
generundum  id  e»;  ut  genere^.  Nam  gerundium 
iitruiiMiuc  sigi::ficat,  id  est  actionem  et  passionem. 
Si  <|uis  (amen  quxrat  quare  mngis  conceditur  po- 
tentia  cenerandi  est  in  P.itre,  propter  signilicatio- 
nem  aciivam  gcrundivi,  et  ncn  potenlia  geneiaiidi 
esl  in  Filio,  ut  gerundivnm  passionem  significct, 
pntiiisnsui  quain  rationi  imputandum  est.  Cum  ergo 
ioco  pronomiiiis,  quod  iion  refertur  ubi  signili- 
cantur  activi,  resuiniiur  tolus  terminis  el  dicitur, 
Filiut  hnbet  po%entiam  generandi,  falsuin  est.  Sicut 
si  dicatur,  Socratos  vi<!ebit  hoininein  album,  e( 
cum  vidvbit  Plaio  :  posiio  <|Uod  Plato  non  viiicbii 
enm  exisientem  atbuin,  iion  licct  resumere  Plalo 
videbil  hoiniiiem  album,  quia  proiiomcn  non  refc- 
rcbal  significaiioiicm  totius  tcrmini ,  scd  tantum 
nominis  subjecii,  qui  necessario  potest  resiimi. 

Unde  et  tu  ad  omnia  hujusmodi  potes  instare 
veliit  ita  :  Filius  isiius  vult  ducerc  uxorem,  etpaicr 
vuii  idein  :  ergo  pater  viilt  ducere  uxorem ;  vel 
sic  :  Abraham  habnil  lideni  venturi ,  et  tu  habes 
eaindcm  :  ergo  tu  habes  fidein  venturi ;  vel  iia : 
Pctrus  habuii  potentiam  pcccandi,  et  habet  eain- 
drm  :  ergo  Petrus  habet  poiciitiam  peccandi.  Item» 

(i3)  Auj;.,  I.  111,  eontra  Max.m.,  cap.  12  in  fine. 
(24)  Eudem  habent  Pulius  el  Robertns  dc  Mile- 
duu.,ut  osleiidimus  in  notis  adPuiiuro. (Pafroiu^ic 

Patiiol.  CCXI 


QIINQUE.  -  LIB.  i.  810 

Pater  poiest  generare,  Filias  non  potesl  gencrare  : 
ergo  Pater  potest  aliquid  quod  iion  polcst  Filiiis. 
Vel  ita  :  Qiiidquid  polest  Paler  potesil  Filius;  Patcr 
potest  gignere ;  ergo  Filius.  Ad  hoc  dicciidunt 
quia  posse  generare  Filium,  non  est  posse  aliquiJ, 
quia  non  est  ad  quid  sit  divinx^sulijeciMm  po- 
tentix.  Generatio  enim  Filii  iion  csl  actio  coriim 
quae  subjecta  sonl  divinae  poienii;e,  quia  non  eu 
de  creaturis,  sed  est  super  omnia.  Non  enim  ante 
po(ui(  gignere ,  genui(.  Unde  i(a  po(es  instare : 
Pater  potest  esse  Pater,  Filius  non  potest  cssa 
Patcr  :  ergo  Paler  non  potest  essc  aliquid  quod  mn 
poiest  esse  Fiiius,  non  esl  \erum  ;  quia  esse  Pa- 
(rein  non  est  esse  quid.  Vel  ila  :  Filius  hujus  vull 
ducere  uxorem ,  pater  non  vult  ddcere  uxoreni, 
aliquid  vuK  paier  qnod  non  vuU  filius.  Aliter  po- 
icntia  gcnerandi  est  in  Paire;  ea^iest  Pater  ali» 
quid,  quia  gcnerare  poiest.  Igitur  illa  po(en(ia 
potcs(  generare  :  Filius  poiest  idem  ea  vel  non ; 
si  idcm,  ergo  Fiiius  po(es(  generarc;  si  non  idein, 
ergo  .iliquid  po(es(  Pa(er  quod  non  poiest  Fi* 
lius  (U). 

Ad  hoc  dictum  quod  non  sa(is  elegantcr  dicium 
est  Pater  po(es(  genenre,  e(  FtUus  petes(  idem. 
vei  non,  quia  posse  generare  non  es(  aliquid  posse, 
idesl  non  es(  aliquid  X5  subjecium  divinx  |>oten(iae. 
et  ideo  incongrue  fit  relatio  ad  infinilum ,  sicut  si 
dicatur,  Pater  est  Pater,  et  Filius  est  idein  vel  non 
idem,  ut  sit  ibi  neuiri  generis  incOngrue  esl.  Iieiu 
potentia  gcnerandi  est  in  Patre ,  et  eadcm  est  in 
Filio:  ergo  poientia  generandi  est  in  Patre  e(  in 
Fitio,  e(  videlur  non  posse  sumi  instaniia  in  acci- 
dcntalibus ;  quia  si  aliquod  pronomen  ad  aliquam 
actionem  referatur,  subiraclo  prononiine,  nia&ct 
eadem  veritas  locuiionis  copulatis  duobus  verbis ,. 
si  copulari  rectc  possint  (35),  ui  eurrtV  tt  idem  di$- 
pulat.  Ergo  Socratet  currit  el  ditpulal,  Quod  si  detur, 
poientia  generandi  esi  in  Patre  ei  Filio,  eadem  ra> 
lione  po(en(ia  generandi  es(  in  Filio  e(  in  Paire,  et 
i(a  po(en(ia  generandi  es(  in  Filio.  Ideo  quibusdjm 
Tide(ur  haec  es!>e  vera,  potentia  generandi  etl  in  Filio, 
quia  non  innui(ur  hac  locuiione  qtiid  ad  quid  »i(  in 
Filio,  sed  (antum  quid  si(  in  Filio.  Sed  ex  pnrto 
prxdicari  nega(ur  potentia  generandi  est  poteniia 
generandi  in  Filio.  Si  quis  inferat,  potentia  gene- 
randi  est  in  Fiiio  :  ergo  Filius  poiest  gencrare,  fal- 
lacia.  Virginius  erit  in  idio  :  ergo  iste  erit  virgo. 
Vel  po(en(ia  peccandi  erii  in  is(o,  quia  jam  contir- 
mabi(ur  :  ergo  iste  po(eri(  peccare;  vel,  gressibi- 
liias  es(  in  isto  :  ergo  carente  pcdibus  :  er^o  poicst 
gradiri.  Nam  in  omnibus  his  non  os(eni}i(ur  qiiid  aA 
quid  sit  in  aliquo,  scd  (aiitum  quid.  Prior  tanicii 
solutio  communior  cst  et  verior  vidctur. 

Item,  po(en(ia  generandi  qiix  es(in  Paire,  es(  iu 
Filio,  e(  poientia  generandi  qux  es(  in  Filio  es(  in 
Patre  :  ergo  po(en(ra  generandi  non  esl  in  Patro , 
vel  in  Filio.  istud  solviiur  per  inierprelationeiii 

I.CLXXXVI.) 
(25)  Mag.,  ead.  disl.,  (  efelg. 

26 


811 

uniiis  pr«nnssanim.  Pol^^st  lamcn  sic  insir.ri  :  Ilo- 
niinein  altium  qiitMii  Tidehit  Sooralos,  viilebit  Plnlo, 
cl  cconirn  :  crgo  vel  lioininein  albiiin  i  on  vidciiit 
Socralps,  vcl  liomincm  jilhiim  videbil  Plaio.  Siful 
polentia  gor.cratuli  esl  iii  Palre  vel  Filio,  poieiiiia 
gciicrar.di  non  esl  in  Patre  el  in  Filio  :  ruilacia  in 
prjemissis.  Socrates  vc!  Plalo  videbil  liominem 
albiiin,  non  Socratcs  ct  Plato  vidcbil  liomiiieni 
album  :  ergo  non  qiiapcnnijiic  videbit  Socratcs ,  vi- 
debii  Plaio  :  vel  in  ducere  uxoreni  habebii  iiisian- 
(iam.  Item,  potentia  gcnerandi  vcl  nascendi  cst  in 
Palic  ,  iiuila  polontia  gencrandi  qux  non  sil  na< 
stendi,  el  cconlra  :  orgo  poteiuia  nascendi  csl  in 
Paire,  vel  poteniia  gonorandi  non  esi  in  eo  :  failacia 
in  pracmissis.  Uxorem  vull  duccie  isie,  el  ille  nibil, 
vull  isie  qiiod  iion  ilic  :  ergo  uxorcm  vult  diiccre, 
vkI  non  ille.  Item ,  bxc  puieiiiia  gcnerandi  est  in 
Fiiio  :  ergo  poientia  generandi  est  in  Filio.  Ulud 
solvitur  proptcr  inlcrpretatiDnem. 

Nondum  enim  plaiie  disetissum  est,  an  ad  divinam 
csseniiam  congriie  fiat  demoiisiraiio,  ot  dicaiur  po- 
tcniia  li.TC  esi  essoiilia.  Ilcm,  poieiHia  est  poienlia 
Palris  el  Fiiii :  ergo  cst  polenlia  Filii  :  ergo  poicntia 
gcncrandi  esl  in  Filio  :  fallacia  uUimi.  Polenlia  pec- 
candi  erit  puletilia  istiiis,  qnia  jam  conrirn.abitnr  : 
crgo  potcntia  pcccandi  erit  iu  islo.  Item ,  aliqua 
potcnlia  csl  in  Filio  :  ergo  polciitia  generandi  vei 
alia  ;  sed  probaliir  quoJ  noii.  Alia  nuiJa  potentia  ge- 
nerandi  esi  iii  Filio  qua;  iioii  sit  poleniia  generan- 
<li :  crgo  nec  alia  poientia  esi  in  Filio  quam  poientia 
gcneraiidi ;  ncc  aliqtia  potcniia  esl  in  Filio,  quae  non 
sii  poleiilia  generandi  :  fallacia  priini  argumenti. 
Patcr  aliquo  est  Palcr  :  ergo  csseniia,  vel  alio;  vcl 
Patcr  aliquoesi  Deus  :ergo  pateriiitaie  velalio.  Ilom, 
Pater  poieiiiia  gtineraiuli  poiesi  generare  :  ergo  pos- 
fiibile  est  Paircin  poieniia  generare  :  ergo  possibiie 
poiest  poni.  Ponatur  illtid  :  ergo  Pater  poieniia  ge- 
iieran.li  generat.  Sed  idem  esl  poleniia  geiicnmdi  ei 
csseniia  Dei  :  ergo  Pater  esseniia  sua  generat  Fi- 
lium  :  failacia  primi.  Socraies  potentia  sua  poicst 
corrcre  :  ergo  possibile  esl  Socratem  poteiilia  sua 
currere. 

Ki  nota  qui«  cum  sint  haec  duo  verba  ,  Paier  po- 
lest  generare,  ulrumque  potesl  determinalioiic  reci- 
pere  alilativum;  sed  lioc  verbum  ;^o/m<,  quia  essen- 
itale  est,  ablalivum  esscnti.ililer  rccipit,  el  qui  non 
reiatioiv;  designci.  Econtrario,  quia  boc  verbum  ge- 
nerare  nolioneiii  \Q  nolal,  abiaiivum  relalionis  re- 
cipit  non  essenli;e.  Uiide  congrue  dicilur,  Pater 
pnieirlia  sua  potesl  generalionc  generare.  Sed  iion 
(il  permiilalio,  sicui  dicimr  Socrales  voliintale  sna 
v\ili  pedibtis  currcre,  vel,  Socraics  bodie  esl,  mori- 
ti:riis  cras.  llcin,  poteniia  geiicrandi  csi  iii  aliqiio, 
iiltid  e.si  Dciis  :  ergo  aliquid  qnod  esl  Deus,  polcst 
geiier.irc.  Si  dioat  quod  potenlia  gencrnndi  iii  nullo 
cst :  crgo  poientia  generandi  iiil  csl  polens,  ct  tamen 
poieiilia  gciicrandi  Pater  est  polcns  :  ergo  Deus  : 

(-26)  .Mag.  I,  d.  42. 

(2Tj  Ajm.!  M;ip'.    ibid.,.§  l. 


PETin  MCT\YiE\SIi  m 

A  ergoaliqiiid.  Iiiio,  si  «ecuii.Iiiin  os-entl.im  hoc.licilur 
(!c  Dco,  qiia-Ubet  pcrsona  cil  iiliqnod  polens  pone- 
r:\ro,  ei  illaeires  pcrson;csuul  iiniiin  potonsgencrare, 
sicul  do luit  jamprideiii  dicta  rcgii};i,  et  quod  divina 
cssentia  poiesl  geiierare;  scd  si  incmor.ier  ieiKmos 
pncdicta  ,  islc  lerminus,  poiens  generttre,  non  iMt' 
tum  essenliam,  sed  cliam  rebaionem  notat,  iinde 
non  cst  dicendum  propicr  relationcm  qn;L-  non  di- 
citur  de  esscnlia,  Puler  esl  nlirjuoii  poteni  genernre, 
scd  aliiiuis potem  generare.  Ilbi  lamenpoli-nlia  aliquid 
cst  polciis,  qiiia  Deus  ct  divina  essentia,  illa  poienii;i 
potest  qiiidquid  potesl,  non  lamen  ideo  genorare, 
quia  boc  non  cst  pusse  quid ,  ul  supradictum  est. 
Iiem,  aliud  est  gignerc,  aliud  gigni  :  ergu  aliud  esl 
posse  gignere,  et  aliud  possc  gigni  :  fallacia.  Alimf 

B  esl  bonuin  qiiam  malum  :  ergo  alia  est  scientia  boni 
quam  mali,  nun  ;  quia  contrarioruni  est  cade:n  d  - 
sciplina.  £t  noia  conclusioncm  ideoesse  falsaro,  qola 
sensus  esl  :  Alia  est  potentia  qna  Pnter  potens  gi- 
gnere,  aiia  qna  Filius  potesl  gigni,  quod  supra  ne- 
gaium  est. 

CAPUT  vm. 

QiiwsAo  qvare  Dens  oninipoiens  dicatur,  et  de  anuexi* 
kuic  quastioni, 

(26)  Solel  qujcri  qiiare  Dcns  dicattir  omnipoiciis. 

An  quia  oninia  poicsl,  an  quia  omnia  {otcst  qu;e 

viill.  (27)  Qiiod  cnim  Deus  oniiiia  possil,  dicit  Au- 

giislintis:  I  Dcusomnia  potei^tsed  iion  r^icilnisiquod 

co:>venit  vuiiintati  ejus  el  jiistilix.  i  Cum  tanicii  Dcns 

.  uon  possil  peccare,  nonpossitfalti,  non  posbit  iniser 
fieri,  noa  \idelur  omnipotens.  Ad  qitud  dicenduni 
qiiia  po  se  hoc,  non  e^t  aliqua  possu,  inio  est  natii" 
ralis  impoieniia,  non  naiuralis  potoinia;  el  &i  bxc 
posset  Dcus,  non  omnipotens  tiinc  diceretur',  quia 
nulla  poicn.ia  est  pcr  qiiam  a!i  ui<l  de  faeili  agimus, 
et  niliit  «!o  iacili  paiiniur,  et  liii  de  facili  agimus. 
Uiide  posse  peccare  i.on  est  iialuralis  polonliae,  imo 
naliiralis  impolenliac,  qtiod  sic  docet  Aug.  (28j : 
Mygna  Doi  potentia  est  non  posse  peccare,  uec  ideo 
niinus  polens  puiandus  esi,  quia  peccare  non  polest, 
cum  oiiinipoteiis  laillatenus  sit  qui  boc  non  polcst. 
Iteni,  Deiis  non  potc^t  anibulaie,  comedere  ei  hii- 
jusiiiodi,  possc  ambiilire  esi  po.sse  quid  :  ergo  ali- 
quid  esi  quod  Detis  non  potest. 

D  liem  !tot:indum  est  quod  h.-cc  omnia  subjecta  suiit 
divinaepolenliae,  quia  qtiod  aliijuisambulal,  Io,uiiur 
ct  liiijtismodi  ,  boc  facit  poienta  Dei  auciore,  non 
tamen  Deiis  in  sua  esseniia  hoc  potesl  agere,  qiiia 
iion  babet  insirumenla,  quibus  in  sua  essentia  talcs 
acliones  e.\crceat.  Cum  aulem  diciliir,  Dcus  non 
poiesi  ambiilare,  vcl  bibcre,  aut  loqui ,  non  rcmo- 
velur  aliquid  a  poleniia  Dei  {'■29),  sed  tinlum  moibis 
qui  pcrtinet  ad  defcclum  el  infirmil.-Hcni  lioniintim. 
vel  eoruiii  qiiibus  lioc  convenil;  qiiia,  liccl  lioc  iion 
facial  in  se,  facit  in  aliis,  sicut  cum  diciltir,  Deiis 
non  esl  iii  capulio,  vel  in  bursa  istiiis.  Noii  ideo 
minus  veruai  est,  Dcus  e*t  in  omni  loco  cssoniia- 

(28)  V.  Atig.,  I.  isv  De  Trinit.,  c.  16. 

(29)  Mag.,  ibid.,  §  b. 


S15  SENTENTIARUM  lim 

iilcr,  qiiia  modus  cx"slcnili  ilii  lanliim  rcinovoiur,  \ 
scilicci  <](io<i  noii  i(a  iiirlinliiur  loco  s'c<il  creaiiira. 
Diciint  crgo  Deiim  dici  oinr<i|iolentcm,  uon  qira  om- 
nia  possit,  seii  qiiia  potesl  qiiidquid  viill,  ul  ir.iilit 
Atigtisiiniis  (50)  :  <  Oiiniipotcng  diciliir  .Dciis,  iion 
qiii.')  oinnia  pos^it,  sed  quia  piilest  clTicere  quidi]iiid 
V4iJL,|itu  ul  niilUis  «jus  voliinlati  possit  rosisterc,  qux 
ipse  esi.  >  Quod  ut  maaifestitis  riai. 

Nola  qiiod  duo  aUenduiiliir  iii  X7  ^^>  poleniia, 
qiioruin  nuuui  esl  qiiod  ipsc  potesl  facerc  quidqiiij 
vull,  alieruin  qiiod  iiihil  oinnino  p»titiir  (31).  Ex 
qiiibus  duobus  coiiiicilur  t«rliiim,  scilicet  ipsum 
posse  faccre  quse  posse  esl  (K)tentin.  Ea  vero  qiw 
posse  est  potcntix,  sunt  quihiis  Dci  miijeslas  uon 
Ixdilur;  qnod  diciliir  proptor  peccalD,  nec  ejiis  es- 
celleulia  mijiiiilnr  qnod  dicilnr  proplcr  dcfcdus.  " 
Dicilur  crgo  Dens  diiuiipolen&,  quia  poicsl  oiitoia 
i\»x  posse  csi  polenli;e:  sed  quod  Deiis  in  sua  cs- 
6cntia  (losscl  lo/iiii,  cooicderc,  cl  liiijnsinodi  iion 
cst  potenti.c,  qui;i  quasi  defectus  videnliir  in  Dco, 
fii  Iiis  egiTCl.  et  inslrumeiila  quibus  excrcerel,  lia- 
l)eret  iii  qiio  «^iis  excelleutia  minucrclur.  In  prx- 
(licia  igiliir  aiictoritate  Angustini  (52)  lam  large 
nccipilnr  iioc  nomcn  oinnia,  ul  comprcbendat  et 
dcfoctus,  ct  peccaln,  uiii  dicitur  Deusposse  qiii(l(|uid 
vull,  cum  ljn>en  possil  eliam  faccrc  qiiod  iiou  vult. 
Scd  ideo  ieiud  .ifiposiltim  est,  qiiia  fucrunl  liacre- 
tici  qui  «iicerent  Dciim  aliqiiid  vclle  quod  noii  po- 
lost,  V€l  ul  ostendat  Deum  nil  facere,  qiiod  non 
veih  quando  illnd  facil,  vel  ut  assignetnr  di/Teren-  p 
tia  vuluntatis  Dei  ad  volniiiales  lioiniiium,  qui  pliira 
volnnt  qiiam  possiut.  Dcus  aulcm  plura  polest 
quam  velil,  nec  idco  Deus  oinnipotens  dicUur  quia 
polesl  omnia  qusc  vnli  gc  facere,  vcl  se  posse,  vei 
vclle.  Nam  propler  camdcin  causam,  dicerclur  Pe- 
trus  omnipoicns,  qnia  omnia  polest  facere  qii:c  se 
vult  facere,  vel  se  posse  aul  velle,  alioquin  noii  es- 
sei  bealus,  scd  quia  Deiis  omnia  polesl  facere  quse 
vutl  fisii,  qiiod  iion  coiivenil  Petro,  qiii  vull  prx» 
dcstiiiatos  salvare,  ncc  eos  ealvarc  polest. 

Non  inmcn  suii  silentio  prxlerenndiim  quod  qui- 
daro  (33)dicuul  Deum  uiliil  posse  facere  iiisi  qiiod 
facii,  Dei  poteuliam  arctaiites,  et  ila  conanlur 
astniere  :  Dcus  iiibil  potcst  facerc  nisi  quod  bonuni 
t!d,  et  nibil  boniiiii  est  ficri  ab  eo  quod  ipse  noii  D 
facial.:  eigo  Dcns  iiiliil  polesi  facere  iiisi  qnod  fa- 
cii.  Ilem  juslitia  Dei  cxigil  ipstint  faccrc  quod  fa- 
C4t,  et  id  .non  facere  quod  non  faril ;  et  Deus 
non  potesi  aiiiiuid  facere  conira  jiislitiaiu  suani; 
ergo  Deus  non  potcst  faiere  qnod  non  facil , 
el  ita  non  polesl  facerc  iiisi  id  (iiiod  facil. 
llcm  Dcus  non  potest  faccrc  qiiod  jusiitia  ejns  cxi- 
git :  sed  juslilia  cjiis  nou  cxigil,  nisi  id  quod  ip&e 
facit  :  ergo  nou  potcsl   faieie   nisi  id  quod  facil. 


QUINQi;E.  --  L!B.   I.  814 

Qiiod  ciiiin  lipcc  sil  vi^ra  jnsiitia  ejns  non  exlgit  ul 
f.tciat  nibi  qnol  fadt,  patei  per  conlr.')d  cto:iain 
(lu.-e  csl  falsa.  Jiisiilia  cjn»  exigil  ipsiim  facere  qiiod 
non  facil.  Ile;ii,  Dcns  iion  polcsl  facerc,  nisi  id 
qiiod  (lcbei  facore.  Scd  ipse  iiibii  facere  deboi  nisi 
id  qiiod  ipse  facil.  Iicrn,  Deiis  ant  debct  dimilterc, 
aiit  non  debct  (!imi(tcrc  id  qiiod  diinitlit.  Si  dicus 
qnoil  dcbel :  ergo  non  dcbei  faccre  qnod  diniitlii. 
Al  non  potesi  facere  qnod  non  debel;  igiiur  iioit 
potest  f»cerc  quod  diniillit.  De  reliqii»  constat 
qiiod  sii  f;ilsa,  scilicct  Deus  non  debel  dimiiicre 
qnod  dimitlil. 

Ad  bsec  omiiia  una  est  el  fere  commiiiiis  locmio, 
adbibita  priiis  liac  dislinclione.  qiiod  Deus  aliu  ra- 
tione  dicitiir  boiius,  et  alia  ratione  liomo.  iloino 
enim  diciiur  boniis  propier  <>pera  bona  qua;  f.icit, 
qiix  iiiforniata  sunt  cbariiate.  Deus  aiilein  non  i\i- 
ciliir  bonns  propter  opera  bona.  Imo  opcra  cjus  di- 
ciinliir  boiiA,  eo  quod  ipse  qui  vere  csl  boaus  ea 
facit;  si  cnim  ipse  quae  sunt  miiia  f;icerei,  vel  quae 
si  fierent  ab  bominibus  esscnt  mala,  lamen  non 
diccrciur  mala  opera  facere.  Imo  ea  qux  sunt  boiia 
qux  tunc  dicereiitur  propter  auctorcm  bontim,  sci- 
licct  Deuin.  Cuin  ergo  dicilur,  Deiis  non  polest  fa- 
cerc,  nisi  quod  bouum  esl  ab  eo  iieri,  si  sic  intelli- 
gas  per  composilioncm.  Id  non  poiesl  facere  nisi  ii 
quod  bonum  cssci.  Si  ab  eo  Deret,  verum  esi(34); 
si  vero  pcr  divisionem  iia,  Deus  tion  poiesl  facere, 
nisi  qiiod  bonuin  est,  id  est  nil  potesl  facere  quoil 
non  sil  bonuin  modo,  falsnm  esl.  Inio  poiest  facere 
qiiod  malunr.  est  modo,  cl  qnod  malum  esset  si  ab 
alio  ficret;  ipse  tamcn  si  faccret,  bonuin  opus  fa- 
cerel.  Ita  est  isla  deleriiiinauda,  Deus  non  poiest 
facere  iiisi  quod  ejus  jiisiiiia  exigit  euin  facere.  Si- 
niiliier,  cum  dicitur,  Deus  non  potcst  facere  nisi 
18  quod  debel,  id  cslnisiqnod  conveniret,  si  itlud 
facerei  (35),  Verum  dicis. 

Nota  tamen  Iioc  verbuin  debei  iinpropr:^  de  Deo 
dici,  el  verbum  venenosum  esse  (56).  iJcus  enim 
non  cst  nobis  debitor,  iiisi  furte  cx  proniisso,  no$ 
tamen  debiiores  sumiis  ex  commisso. 

Ilem,  qiixdam  ratio  iii  Deo  esi  reierna,  qux  est 
eli:im  Deus  per  quam  facil  Deus  id  qnod  tdcit,  et 
dimiltit  id  quod  diiniltit.  Crgo,  ea  maiienie,  non 
potest  facere  quod  dimiltil,  ve!  dimillcre  quod  fa- 
cii,  qiiiii  agat  contra  illam  raiionem.  Contra  iliam 
noii  poiesl  agere ,  qnia  ila  coiilra  se  agcict  ;  ergo 
iion  poiesl  vcl  faceru  quod  diinittit,  vcl  diiniltcro 
quod  facit.  Vcrum  csl  qiiidcm  quod  si  ratio  ill.a 
lemporalis  cssei,  non  aelcrna,  posset  dimiilero  qnod 
fucil,  iion  agendo  contra  illam  rationeni.  Nain,  ciiin 
prins  cKsel  ratio  aliqiiid  (icri^cl  nuiic  illud  omiltc-< 
remr  quod  priiis  luisset  ratio,  niodo  iion  esscl  ra- 
tio  ipsiiis  vcl  ipsiiis  res.  Sic,  cuin  islc  prxdcstinar 


(30)  Apiid  M.ig.,  ibid.,  §  f.  et  Euchirid.,  90. 
(ol)  lla-c  ipsa  Magibiii  iiocliina,  §  e, 
(ol2)  l^adeiii  Magisler,  §  G. 

1.55)  liiier  alius  Abxbird.  IMiira  dc  bis  iii  iioslris 
c  .icrvai.  iii  Puliam  \.  Mag  i,  disl.  43 


(34)  Sic  rcspondel  Magislcr,  §  c. 

(3i>)  Sic  Mag.,  §  d. 

(5'))  ApndMig  ,  ii)id,  nl  wilii  tidttttr.  iioc  v.vb.  »i 
(debet)  WHcnum  habet.  V.  rcliqua  ferc  dc  veibo  ad 
verbuiu. 


«I!»  PETW  MCTAVIENSIS  8l6 

tns  sii,  «i  si  ponainr  quod  sil  damnamlus,  quoil  A  csi  veriim  quod  aliqnid  sit  homo,  ei  non  sit  ai.i- 

nial.  Id  non  esl  aiiimai  qnod  non  est  honio  :  ert;o 


possihile  esi;  iM  qui  prxdesiinaius  diccbaiur,  non 
es'.  prxMlesiiti.iius,  ncc  unquam  fuit,  veruin  «inoJ 
essct  prx- Jcslinntus.  Cuni  ergo  illa  raiio  sil  a-|i:rn.i, 
non  vidcliir  quoinotlo,  illa  munentc,  poiest  f;»ccrc 
Deus  qiiod  diiiiiliit.  Ad  qiiod  diceiidiiin  qiiod  Deiis, 
manente  i!la  causa  xterna,  quia  oninia  fucit  qux 
facii,  id  csl  seipso  potesi  Facere  qiix  non  facit.  et 
contrario;  non  taiiien  ideo  potest  agere  conlra  il- 
laiii  causnm  (57),  quia  iiia  ralio,  ciitn  sil  modo 
caiisa  aliciijus  rei,  potcst  non  esse  causa  cjusdem, 
uoii  poksi  i<<n)eii  dcsiiicre  esse  caiisa  iiiius.  Sicut 
videlur  in  prxdesiinalionc,  Dcus  ab  a>lerno  prx- 
dcsiina^it  Jacoh,  et  potuit  illuni  dainnare.  Nec  la- 
meii  ideo  agerei  contra  prxdesiinationem  ;  quia,  si 


id  soliiin  non  est  aniinal  quod  noii  esl  hoino.  Eo- 
dein  qiioqiie  niodo  :  Id  soiuin  noii  poiest  Deus 
quod  non  vuli.  Qiiod  etiain  si  quis  iiide  dubitui,  iU 
oslenditiir.  QuiJlihet  viilt  vel  non  vuli  Dt-us,  iioii 
esl  vcriiin  quud  aliquid  vclit  Deus  el  non  pos« 
sit,  19  id  quod  non  tuU  Deus  non  poiest  :  «rgo  i«l 
solum  non  polesl  Deus  qiiod  uon  vult.  Itein,  id  so- 
luin  non  vult  Deiis  quod  non  pote^t ;  qiii  Jqiiid  iion 
potest  Dcus  non  vnlt :  crgo  qiiidquid  noii  vnIi  Dciitt 
non  polest.  itcm,  id  solum  iion  potcst  Deus  qiiod 
iion  viilt,  id  solum  non  vult  Deus  qiiod  noii  putesl. 
Id  soltiin  qiiod  potesl  Deus,  vuli :  ergo  id  »oiuni  quod 
vult  Dcus,  potest.    Idco  nol;iiidum  baruni  duaruin 


dainiiaret ,  liinc  vere  dicoreiur,  nunquain  fiitt  prx-  ^  /</  tolum  uon  poU$t  Deu»  quott  aon  vuU.  Id  toluM 


dcsiinatiis.  Poluit  entin  non  fuisse  prxdesiinalus, 
sicul  poiuit  non  esse  salvandus. 

(58)  Itcm  ad  id  indirecte  hoc  modo,  Deus  polest 
aliqiiid  facere  qiiod  non  facil,  nec  fccit,  nec  faciet: 
er(;o  puiest  aliquid  facere  quod  non  fuit.  Scilurus 
er^o  poicst  aliquid  facere  qiiod  noii  prxsciiurus  : 
ergo  poiest  aliqiiid  facere  sine  prxscientia.  Fallacia 
ultinii.  Mam  prxniissa  sunt  vera,  ct  est  transitus  a 
ilivisione  ad  coinposiiiotiem.  Iste  poiest  te  docere 
lilleras  quas  non  iiovil,  qiii  adhuc  iliiteratns  est  et 
litieras  discerel :  ergo  potest  te  docere  litieras  sine 
«loiiiia.  Yel  iia  :  Aliquis  bomo  potest  videre,  qtii 
noti  habet  ociilos  (39)  quia  Antichristus  :  ergo  ali- 
qiiis  potcst  videre  siiie  oculis.  Dicil  Augiistinus  (40), 
ad  Deiim  dirigens  serinonem  :  «  Nec  cogciis  ad  ali- 
quid  invitus,  quia  non  esl  m.ijor  volunias  tua  po» 
tcniia  lua  :  qux  qiiidem  major  esset,  si  tcipso  tu 
csses  major.  >  Ex  quo  habetur,  quia  nec  etiain  po- 
teiiiia  Dei  major  est  voluniale,  cum  idein  sil  voluu- 
tas  el  polentia.  Unde  infertur  :  Ergo  Deus  non 
plura  poiest  facere  quain  veht,  vel  piura  vullfaceie 
quain  possii.  Ad  quod  dicendum  quod  iioniine  po- 
lenlix,  vel  voluntatis  quandoque  ipsam  inielligitnus 
divinam  cssentiam,  secundum  quod  prxinissa  suiit 
vera;  qiiandoqae  subjecta  voluniaii  vel  poteiitix, 
secundum  quain  major  esl  pQtenlia  quaro  vuluntas, 
id  esl  pluia  sunt  subjecta  potentix  qiiam  voluniaii. 
Vel  visus  istiug  non  est  perspicacior  visu  illius,  et 


tion  vuU  Beu»  quod  non  pon$t,  priorem  esse  verani, 
et  allcrani  falsain.  Id  enini  non  vult  Dcus  quoii  po- 
test.  Non  ergo  id  solum  iion  vu!t  quod  noii  poiesl, 
et  in  omnibus  pra;dictis  subinicliigenduni  est  hoe 
verbum  faeere.  Aliter  eniin  non  congrue  esset  di« 
ciuiii  Deus  potest  hoc.  Nec  te  nioveat  quod  diciiniit 
Deum  aliquid  non  posse,  cum  iia  iarge  accipiatur 
aliquid  ut  el  defcclus  Ct.  poientia  conipreheudat. 

Item  aut  possibilc  esi  Denm  laceie  quxcunque  fa' 
cere  potest  aut  iinpossibile ;  si  est  possibile,  ergo 
peiest  esse  verum.  Ponaiur  :  luiic  igitur  vcmiu  ctC 
Deum  fucere  quxcunqiie  polest  fucere  :  crgo  dici- 
tiir,  Detis  facit  qtixcunque  poiest  iacere.  Si  vero 
iiupossibile  est  Deum  iacere  quxcunquc  pote«i  fa* 
cere  :  ergo  necesse  est  Douiii  non  iacere  qaaecun- 
(^iie  polcst  facere  :  ergo  iicccssario  Deus  iiou  facit 
qtixcunqiie  polest  facere  :  crgo  Deus  uon  potest 
facere  quxcunque  fioiest  fuceie.  Ei  videtur  esse 
ideiu  processus  arguuienlando  isie  ultimus,  quod 
est,  cutn  dicitur  :  Neccsse  csi  Deuin  noii  peccarc  : 
ergo  neccssario  Detis  non  pecoat :  ergo  Deus  noii 
poiest  peccare.  Iteni,  iiecessariuin  esi  Deum  iioit 
facere  quxcnnque  potcst  faccre  :  ergo  necessarium 
est  Deutn  non  facere  iixcvel  alia*  el  ea  pusse  fa* 
cere  non  est  magis  raiio  dc  aliis  quam  de  bis  :  eigo 
necessariuin  esi  Deiini  nun  facere  bnx,  ei  ea  posao 
fucerc ;  ei  ita  necessat  iuui  est  Deuiii  noii  facei'6 
hxc  qiix  tainen  puiest  fdcere.  iicui  iinpossibiie  esl 


econvciso  :  ergo  non    plura    vldet  iste  quam  ille,  jj  Deuin  c^se  auclorein  oninis  iialuix  quatu   poiesl 

vcl  plura  videl  ille  qiiam  iste.  Vel  iia  :  Ista  doinus 

noii  est  capacior  iila,  nec  convcrso  :  ergo  iinn  plura 

capii  isla  quam  illa,  vel  capit  plura  i$ia  quam  ilia. 
I  liein  dicit  Aiigustinus  (il)  :  <  Id  solum  non  poicst 
'  tocerc  Deus  quod  noii  vuit.  *  Unde  infcrtur  :  Ergo 

niliil   potcsl  facere   nisi   quod  vult.  Yel,  id  soliim 

nnn  cst  animal  quod  non  est  honio  :  ergo  nil  est 

aiiinial  quod  noii  sit  homo.  Qtiod  cnim  lixc  sil  vera. 

Id   soltiin   iion  esl  aniinul  quod  nnn  est  homo,  ila 

Cdiisiai;  quiUlibel  est  homo,  vel  non  est  homo,  non 


facere,  cnin  iiaturas  innnitas  ei  inuhas  pi>ssit  fuce- 
re  quas  noh  facit  :  ergu  iiccess;iriuin  est  Deiim  ali- 
ctijuB  iialurx  non  esse  aueiorem,  ci  ita  non  oiuni« 
naiurx  est  auctor  Deus. 

ideo  iiotanduin  quod  in  his  omnibus  cst  faliacia 
univocationis  ex  variataappellaiioiie  lerminoruiu  se- 
cunduin  diversa  adjunctu  ;  idco  damus  haiic :  lin- 
possibile  esl  Dcum  facerc  qtixcunquc  polesl  facere, 
qtiia  hoc  dictiim  nullo  iiiodo  putest  esse  veiuiu. 
Non  tainen  iiide  provcait  :  Eigu   Dcus  iion  pot  st 


(57)  Ibideni  Lumhardiis. 

(oK)  Jia  Mag.,  sub  riiieiti  ejusd.  §. 

(5D)  lorte  quot,  subiniett.  habei   tlug  ,    ibiJ., 

0* 


(40)  Lib.  VII  Confets.,  r.  4. 

(41)  Apud    Magisiruin    siipra ,   sed   noa     iiive- 
ni  loco  ciiaio  I.  i  Ue  Sijmb.  ad  catech.,  cup.'l. 


I 


f  !7  SENTiiMIAnUM  L'I5C\f  QLINQCE.  -  LIB.  I.  filg 

facerc  qnjpfunqne  polcsl  f;»rere.  Sicui  iinpossibile  A  conferre   meUorem   slalum  et    excrJlcniiora  doiia 


«•*.  aMtiim  essc  nignim ;  non  l:imen  albiim  non  polest 
«'Se  nigruii).  Siiniliier  vera  csl  liaec  :  Neccssc  csl 
Deiim  non  aliqna  faccie  qii.-e  polesl  faceie,  ncc 
lainen  Ii.tc  vcI  alia  qn.nc  noii  csl  dcterniinare  qiix 
confnsc  proponitiiT,  cnm  non  possil  Dciis  alia  facore 
quihus  non  possil  pliira  faccrc  :  sicut  rorie  neces- 
s.iriuin  esl  Linum  non  scire  alia  qn:c  scit  Peirus, 
noii  liimiM)  liaec  vel  alia,  quia  noii  polesl  (leraon- 
slrari  aliquod  scitum  a  Peiro  quod  non  possil  scire 
Linus;  ciim  scialid  qiiod  diilicilins  non  polcsl  sciri, 
id  est  Deuin  csse  trinunt  et  uuum,  scinper  laiucii 
nccessc  csl  relrutn.  qui  heaiior  esl,  ttlia  scire.  nt 
diclum  cst  a  quibusdam,  quae  iion  scil  Linus  qui 
miniis  est  beatiis. 


qiiain  iiabcai.  Unde  Auguslinus  (45)  :  <  Aliiis  nio- 
dus  liberationis  nostras  Dco  possibilis,  sed  nnllus 
miserix  noslrx  sanandx  convenientiur.  i  Siciilergo 
alio  inodo  potuit  nos  liberare,  ita  et  njio  inodo  po- 
lest  rcs  alias  facere  quas  facit,  ut  modus  ad  crea- 
turas  non  ad  modum  referatur.  Sed  nec  iteruin  vi- 
detur  quod  Deus  possit  omnia  facere  qux  posse  est 
polenlia^,  quia  ncc  polest  virginein  posl  ruinani  su- 
scitare,  ut  dicil  Hieronymus  (i6).  Quidain  ita  iii- 
lelligunl,  id  esi  staium  conjugaton.m,  vel  contiiien- 
tiuiti  non  potest  facere  comparabileiH  sialui  viigi- 
nuin,id  est  i£que  liabilem  et  expeditum  Dei  scrviiio. 
Posset  quidcm  ei  addere  quasdam  prxemrnenlias  ut 
facerel  eum  excellcnliorcm  statu  virginum,  sed  quo 


llnic  quoque  argumentalioni  ncccsse  esl  Deum  B  ad  hoc,  id  esi  quo  ad  quamdam  Iiabililatem  ci  Ido* 

neitatem,  non  poiest  iaceie  hunc  sialuui  illi  com- 
parabilcm.  Sed  ncc  vidctur  istud  exqiiisite  dictui.i ; 
'deo  non  esl  adhxrcndum  iili  vcrbo  Hicronymi  : 
hyperbolice  enim  locuius  cst  ad  commendationetu 
virginilalis,  loquens  PauIiE  et  Euslochio  de  virgiui- 
lijtc.  Sicui  ei  iii  rme  Evangelii  sni  Joannes  hy|Msr. 
bolice  locutus  esl,  et  frequenter  in  sacra  pagina 
lalis  inodiisloquendi  rcperiiur.  Sed  el  ilcrum  siiper 
illum  lorum  Evangelii  :  Qualia  fulto  noit  potesl  fa- 
cere  sujier  lerratn  {Mnrc.  ix),  dicii  Beda  :  «  Dtus  iu 
lcrra  claritatem  illam  non  potest  dare  fldelibus  suis, 
quam  eis  reservat  in  coelis,  >  sed  accipiendum  cst, 
Don  poiesi,  id  cstiion  vutt,  velnon  potcst  dejustitia.. 


iion  esse  auclorem  alicujiis  naturu'  cujus  potest 
rsse  auctor  :  ergo  neressc  est  Deum  alicujus  ua- 
tunc  non  esse  auctorcm  ,  el  ej||s  naturx  po.sse 
esse  auctorem.  insiantia  siinilitcr  per  fallaciam 
divi  iotiis  siciit  et  hic  :  Ncccsse  est  alteram  ista- 
runi  coutradictoriaruin  esse  proposiliouein  veram 
(]u;e  non  csl  facta  :  (42)  ergo  nccesse  esi  alier.iui 
isianim  esse  pi'oposiiionem  veram,  ct  iila  non  cst 
facla.  item  dicil  aliqnis  (43)  :  <  Dcus  Pater  qu  -in 
gemiil ,  qnia  incliorein  generare  nun  potuil  Nil 
euiiu  Dco  mujus),  debuii  a*quaicin.  Si  enim  potuii 
et  iion  voliiil,  invidus;  si  voluil  ei  nou  potuit,  iu- 
fiimus.  I  A  siinili,  itt  dicuiit,  si  Deus  aliani  crcatu- 


mm  potesl  facerc  luetiorein  quani  sil.  et  nou  facil,  r      llein,  rationibiis  idipsuin  detnonsiruripoicsl.  Niiklo> 


iiividus  csl;ei  si  vnlt  ci  non  potest,  iaflrinus.  Et 
ita  voliint  probare  quod  Dcus  nun  polest  aliain  rein 
fa€«re  20  nieiiotein  quam  sil,siGut  iiec  aliud  faccrc 
poiesl  qnain  non  faciat.  Iliud  autetn  quod  inducitur 
liresimili  iion  csl  siinile.  Deus  eniui  Patcr  gciuiil 
F.tiutu  fjusdcin  snbstantia:  cujus  e$i  ipse,  et  idco 
debult  giguere  sibi  a^qualem  cuin  melior  gigni  uon 
P'>luit,  sed  crealuraui  de  nihilo  crcat  Deus  qiiain 
lueliorem  potest  faccre  (|uain  facial.  Qnod  eliam  ita 
ostenditur  iiidirccie,  quod  Detis  non  potest  facorc 
reiu  iiieliorem  qiiain  sil,  hoc  conlingil  quoniam  qux- 
iibel  res  habet  in  se  perfectioneui  omiiis  boni;  el 
ita  oinnes  res  a^quc  bonae  suiil,  imo  ;pquates  Crca- 
iori  in  perfeclionc  sunt.  Aut  quia  res  ipsa  non  po- 


opere,  quod  sit  de  geiicre  bonorum,  polest  vei  lx'dit 
,Dci  majcstas,  vel  cjus  e.\ccUentia  ininui :  ergo  quud- 
libct  opus  de  gcnerc  bonorum  poiest  Deus ;  scd  poe- 
niiere  est  de  gcnere  bonoruin  :  ergo  Deus  poiest 
pn'iiitcre,  praicipue  cum  de  illo  legalur :  PflBwiie/  nie 
lecisse  hominem  {Cen.  vi).  Vel  ila  poenitere  est  opus 
boniim,  iiiforniaia  charitate,  quod  posse  esi  peeiii- 
tenii:e.  lioc  optis  iiou  potest  Deus  :  ergo  non  potest 
qnidquid  posse  cst  pcenilenlix  :  ergo  non  est  oinui- 
polcns.  Ad  hoc  dicendum  qiiod  pcenitere  ex  cha- 
ritate  opus  honum  esl,  el  Dei  est,  id  esl  a  Deo 
esl,  quia  omne  opus  bonuin  ah  ilio,  ct  fil  per  iitini- 
steriuin  ab  homine  ;  a  Deo  aulein  est  pcr  aucioriia» 
tem,  sicut  qiiod  Pelrus  opcrabaiur  miracula,  opug 


lest  esse  capax  illinsboni.quod  si  hahcrel  essct  utc-  D  erat  Dci  per  auctoritatcm,  Pelri  pcr  ininistcriun). 


lior,  quod  si  esl :  nunquid  Deus,  qui  de  nihil  crcavit 
quod  luajiis  est,  poicst  rem  eilicere  illorum  bonorum 
capacem,et  ita  meliorem?imo  si  noii  potcsl,  jani  in 
oinui  creatitra  defectus  est. 

(44)  Eodcin  modo  vuliini  probare  qood  Dons  nou 
potcst  facore  rem  meliorein  inodo  qtiain  faciat  : 
quud  lauieu  verum  est  si  modus  refuratur  ad  Deiun, 
quia  non  ex  meliuri  sapionliu  potest  reiu  faccre, 
uec  ex  m:)j'iri  hoiiilale.  Si  referaiur  ad  crealuraui, 
falsuui  esl.  1'otest  cniin  Deus  cuilibel  fortecrcalurx 

/42)  Mag.  I.  d.  44,  ^  1. 

(45)  Aitg  ,  I.  nxxiii  Qu.,  q.  50,  pcr  lolam,  pa-icis 
vo.i  bis  lauluni  oinissis. 

lljMag.  I,  d.  44.  5  c 


el  iia  idem  esl  opus  Dei  el  hominis.  Scd  aliter  ct 
aliter.  Sicut  in  lihro  Retracltttionum  (47).  Puiaham 
qiiod  credere  esset  opus  solius  hominis.  nunc  vero 
sciu  quod  est  opus  Dci  el  hominis.  iicm  Deus  Pater 
iion  poiest  in  unit;«te  sux  personx  huinanaiii  naiii- 
ram  assumeie,  ei  hoc  est  opus  per  quod  ncc  cjus  nia- 
jeslas  Uderetur,  nec  excellentia  minucretur,  sicut 
nec  Filii  m.tjestas  in  aliquo  Ixditur,  nec  excellentia 
minuilur,  quia  esl  liomotcrgo  aliqiiod  opusest  quod 
possccsl  poleniix>,qitod  Deus  Paler  tion  putesi  f.  cc 

(45)  Lib.  xm  De  Tiinit  ,  cap.  10. 

(ib)  Ad  l'^usioclnHrii,  de  cuitndia  ingiuit.,  laji.^i 

<*')  Vitlc  Aiig.,  iih.  I  Hctruci.,  c.  2i. 


S19 


rtTUI  PICTAVIENSIS 


820 


re  :(]iiarc  ergOilieilui  Oii)iirpo(c:is.  Qitod  aulcm  Deiis  A  iiiipossiliilc  ;  (|iiia  Uiiic  ciiichi  rci  iiicssciif  (fu:c  ({n:i 


21  I':iier  iion  possil  liuiitaiuim  iialuiain  assuiiierc 
iii  uiii(:ile  pcrsoooc  cx  co  coiislal;  quiu  si  Iioc  pos- 
&et,  posset  iiiir|tic  cssc  lioino ;  ci  cutn  bil  alia  pcr- 
soii.i  quaiii  Filius,  opotlcl  esse  aliuiii  lion.incm 
qiiaiti  Fiiiiiiii,  ol  jia  cssciil  duo  hoiniues  P;ilor  el 
Fiiiiis:  (;uaic  cliuc  stibs;:tiili:v.  Ad  qiiod  diceiuluin 
Palietii  ct  poiuissc  csse,  ci  posse  cs^e  liouiinein, 
ct  aruiin  4'.iaui  bit  Filius,  noii  laiuea  ideo  aliuio 
subs(»iilia;ii,  sii  u(  e(  Patcr  cst  :>lia  peisoiia  qiMiii 
Filius,  nou  laiiiei)  idco  alia  subbtuiiiia.  l(em  Filius 
Dci  nou  potuil  assuiuere  carncm  Pctri  vel  aiiiiiiaui 
ipsius.  Sed  lioc  cral  opiis  iii  qiio  iicc  laidcrctnr  cjus 
iii.ijesias,  nec  ejus  «xccllriitia  iniuucretur  :  cigo 
aliquod  opiis  cst  quud  Filius  iioii  poiuil  faccrcqiiod 
taincn  non  cral  coulra  ejiis  ntajesialein.  Quarc  ergo 
dicitiir  (>p(is,  si  dicilur  Fiiiuin  Dci  potuisse  assii- 
nierc  carnpin  et  aniinani  1'elri  :  crgo  Filius  Dei 
poluit  esse  Petrus.  Eadeni  rationc  potiiii  essc  Paii- 
lus,  ct  ita  potuil  esse  duoruui  lioiiiinuui  ulraqiie 
iiaiuia  duo  iioinincs.  Ad  qiiod  (liccniliiin,  quod  po- 
luil  Filiiis  Dei  assuincrc  corpus  cl  aiiiniain  Pelri, 
el  ul  lioc  tanlum  ei  conveuirel,  iiun  lanicn  ut  esscl 
Pcirus,  qiiia  cuiii  liuc  diciiur,  et  signilicalur  qiiod 
propria  qualitas  Pctri  el  siiigularis  statns  ei  incs- 
nel,  qiiod  cst  iinpossibilc,  sicul  posito  quod  b:;c 
iinde  Plalo    conveniel  Socraii.  Sed  duni  ei  couvc- 


lilnlos  propriu.',  pcr  quarum  iiliaii.(;iic  illa  rcs  dif- 
fcrret  ali  oiiiiii  rc  cui  iiiessel  alia  propiia  ({iialilas. 
E(  ita  cuin  iii  iina  re  cbsoiit  illx,  aliqua  res  dilTerret 
n  scipsa  nuinero,  el  i(a  aliquid  nen  esset  id  quoJ 
ipsiint  esset,  (|iiod  Dous  nequaquam  polest.  LnJe 
cum  inOliiisto  sinl  diue  n^Uiirae,  tson  polosi  Chri- 
slo  couvcnire,  nnde  prininin  propriuni  (49)  seiuii- 
duN)  diviii:itu  naturani  ct  aliud  secuiidiiin  buin»- 
uaiii.  Clririiiquc  onim  significarel  piopriain  qiiali- 
laicm  por  qnain  Cbiisius  ab  iib  r«  diflvrrel,  cui 
incsset  :ilia  piopria  qualita^. 

Ecoiitrario  lanien  qiiod  Deus  pofuoril  faoere 
«[uud  idcm  essei  lioino  ct  .isiniis,  poiesi  osteiidi  per 
lioc  quod  fcci(  u(  idcni  cssel  lionio  c(  Deus,  Fccfl 
eiiam  u(  eadem  csse(  virgo  ct  [■arcroJ,  qiioriiin 
u(rumqiio  adeo  esl  dinicilc  ii(  istud.  Jtc:ii  Deus  fccit 
asiiiam  ejiis  nalur.i:  nl  scrTirc(  sut)  Cicaieri,  liitjiis 
na(urx  fui(  qu^  polcrai  Dcns  ile  ea  opcrari  ad  li- 
Lituin  :  crj;oqnod  Deiis  fccorit  cam  roqiii,.  ergo  dc 
uuliira  feoit  eam  loqiii.  Iteni  virua  .Moysis  liiijii& 
nalurx  fnil,  n(  de  ea  facerc(  Deiis  quod  vcllc( ;  de 
ea  voIui(  Dous  ficri  serpculciii  :  ergo  linjiis  naiuias 
fui(  it(  DeiJS  de  ca  faccret  serpenteni  :  eigo  de  na- 
lai-a  virgan  foiit  cani  Deiis  serpentcin.  Non  ergo22 
fiontra  naturam  virga:  lioc  fccit.  Itcin,  qiiia  c.to 
Deiis  e&pliciiit  causas  a  prinioidiali  iiiaie:ia,  iionnc 


nit,  Socrati  poteril  convetiire,  boc  unde  Plato  et  pctiiit  faceie  ii(  C:iusx  iliae  qiix  roeeiunl  ali:tin  leai 
So(  ralcs  poierit  esse  id  cui  lioc  uiide  Pl.ito  couvo-  asinuni,  faccrenl  alinni  reiii  hoinincni,  et  qua  fece- 
nirct,  noii  tanicn   Socrates   erit  Plato.  Potuil  eigo  Q  runt  aiiam  rcm  lioniiiicni,  faceiont  :iliain  lem  asi- 


Paleret  Filius  Doi  aliaitt  aiiiinain  et  aliu.l  corptis 
ussumere,  iia  iit  habeat  diias  atit  tres  aiiiinas,  ct 
duo  vel  iria  corpora  sibi  uiiiia  ;  ;iun  tamcii  ideo 
eiit  uiiiis  ct  alius  lioino  :  ti::m  si  lioc  essci,  vere 
dicoretur,  isie  liotuo  ( sl  ille  lioiiio,  ({uia  li:cc  pcrsona 
liumanata  ct  iila  pcrsoiia  iiuinanatj.  Nil  oniiii  aliiid 
sigiiifical  isle  termiitus  hic  liomo,  qiiaiit  iste /itc 
pertoiia  liumauaia^  el  essel   unu  peisuiia  iii  duabus 


Kiun,  ut  oCTicius  is(ariim  habcrcii(  iil;t>,  ci  cOocius 
itMaruM!  is(x',  i(a  quod  non  agero(  coiitra  causas 
iiias.  Sicu(  qui  iiis(ilui(  hoc  unde  lioino  :id  signifi* 
candittn  lioiniucm,  posse(  si  vcliet  itisl  (uere  u(  si- 
gitiricarcl  l:ipidoin,  c(  cioiidaiiu.  Si  ergo  Dcus 
ii40(<o  prxes(  illis  causis  siou(  ei  piiiis;  couira,  nun 
po(es(  earuin  elTccius  pcrniii(are  iioa  ageiido  eoii(ra 
ea«,  u(  causie  qnx   faeiunt  Socra(eiii  boiiiincui,  cx 


Iium^nis  naiuris,  e(  bumaiia  naturu  iion   e$(  uliud      prscceiao  Dei  faciani  eiiin  asinum.  Si  ergo  facit  So> 


in  Dco  quam  coipiis  et  aiiin:a,  Non  cnim  Cal  coiii- 
limnem  spociein  dc  hominc  Cliiisto,  teste  Daina- 
scciio  (48),  sicuipos(ca  docobiiur,  .Tcoipcre. 

l(em,  si  dux  >i:i(urx  opposits'.  ut  asiitiua  el  leo- 
iiiiia  iii  una  ro  siugulariier  uniaiilur,  non  ideo  vcl 


craieiii  asiitutn,  non  agi(cuQlranalur:iiii  ;s€d  es(  n..- 
(ura,  qua  mcdiaiKC  lioc  f:icit  cui  dal  liiiiic  circc^uiii» 
ul  id  clliiia(  asinuiii  qiiod  prics  ofnoiobal  buniinem. 
hcm,  deiiioiistraio  sorpcnlc  iii  iiiieni  vccsa  est 
virga  Moysis,  isia  substaiilia  fuit  \\r^A    cl  niodo 


Doi  niajestas  la^dilur,  vel  ejusexccllontia  minuitur,      cst  scrpens  :  ergo  coiiira  natuiam  esl  seipens,   \el 


hoc  iion  potest  faccreDeus  :  crgo  non  polcsi  onine 
opus  quod  posse  csl  poteiiiiae  :  ergo  nun  cst  ouini- 
poteiis.  Quod  aulcin  non  possit  Dciis  facore  idcni 
asinuin  el  leoiieni,  indc  videlur  coiist:ire  quia  si 
aiiquid  csl  Itomo,  ipsuiii  non  ost  asinus  et  econtra- 
rio,  et  Deiis  polost  faccre  ul  idoin  honio  sit  boino  cl 
iion  sit  lioino,  ei  iJein  si(  asititts  el  noit  sii  asinus,  ui 
duo  coii(rai]ioiorie  opposita  siinul  sunl  vera  :  imo 
qiia  ralioiic  potesl  spocialis  st:uu.<:  uui:  ndere  in 
eadeiii  persotia,  ut  idotn  sil  leo  cl  sil;'>ini'%  polcsl 
duos  singuiaros  slatiis  coinmisoerc  utii-iin  sii  So- 
ciaies  ct  Pla(o.  quoU  esi  i:i  possibile,  et  eiiam  Deo 

(46)Lib.  III  Defide,c.  11. 


contra  naturain  fuit  virga,  ciiin  siiK  oppos.ii  natu- 
lalcs  slatiis  virga;  e(  serptiais.  I(em  haec  subs(aiitra 
conlra  naturam  lacla  csl  serpcns  :  ergu  conlra  na- 
luraineslserpens.  Piobatur  tamen  quod  iiaiuraliler: 
iiain  aliqua  causa  est  in  Ikic  substanlia  qux'  faoit 
cain  scrpcniem.soilioci  nalnra  serpenliua,  (|ueinad- 
moduiii  el  illuin  scrpeiiieui  vcrum  ;(liqua  causa  fa- 
cil  serpcutem,  liuic  generi  unimaliuin  a  Deo  nalu- 
raliicr  insita.  Alias  cnim  Ikl-c  substautia  non  esset 
>er<;s  serjicns.  Si  crgo  aliqua  causa  quae  faoit  ser- 
I  <;iiicin,  lixc  substaiiiia  scrpcns  esl  ;  e(  illa  causa 
«  i  inlerior :   ergo   naiuraliter   hx^c   sui.sian:ia  cst 

(49)  Id  est  personalitas  seu  ratio  subsisienJi-i 


I 


821  SEiMLNTlAt\UM  J.iniU  Ql  iNQUE.  —  LIB.  I.  822 

£«M'|toii&  :  ergo  iialura  iiifcriori  nieiiianlc.  Noii  ergo  A  vera  scciiikIuiii  superiorciii  naliirnm  id  iion  possct 


hoc  esl  opiis  miraculosuiii,  quia  Ii;cc  subslantia  esl 
^.cipciis.  Si  veroilical  qiioil  iniilala  virga  in  serpen- 
lein  nianscriiil  illae  c;msx'  in  vir{;a  qu»  orai,  el 
fac  eliant  cani  virgain  iii  eadpin  siilisianlia  et  modo 
r.;ciniit  eani  serpeiuem»  mmaio  cUcclii,  no«  iiico 
niiniis  liaijcliinir  quln,  ineiliaiilc  infcriori  caiisa, 
li.xc  siibslaHiia  sil  serpeiis,  cl  ila  iion  conlia  «a- 
liirain. 

I(tm  impossibile  esl  Deiiin  facere  qiiod  Socralcs 
sit  asiniis,  scil  uiiiniuni  csl  impossibile  :  ergo  cl 
|)Hniuin,  vcl  priimini  csl  impos^-ibiic  :  ergo  cl  ulii- 
iniiin.  lie<n  Dcniii  f.ueie  Socraleni  esse  asiniim  esl 
{«ipossibilc,  vei  (aninin  sccimtlnm  snpcriorein  c;iu- 
s;nii ;  vel  eiiani  .<-cciiii(iniii  iiiferiorem.  Si  secniiduin 


Dciis  cfficcrc,  cnm  in  Iioc  cjiis  cxccllcniia  minne- 
rctiir;  quia  auclor  essci  conliaiietatis  cl  discorilia'. 
Nec  cliain  Deus  potesl  faccrc  ul  ainbo  sini  ver;»se- 
cuiulnin  iiileriorcm  naturam  ,  nc  cjiis  exrcllenti;t 
minucrelur  qiiod  opoilcret,  quia  conirarias  ciiiis:!.-) 
ei  pcrcinpiorias  in  eadcm  re  singulari  posi«is-;ci ; 
cuin  i  leiii  sil  liomo  et  Deus  ,  non  opposita  sniil  bo- 
nio  cl  Deus,  ita  eliain  si  idcm  essel  homo  ct  usiiuis 
non  essenl  opposita  lixc  pr^edicabilia  Iiomo  asin  s. 
Cum  vero  dicitur  :  Impossibilc  est  Deum  laccrc 
qiiod  lioino  sil  asinus  ,  quin  lioiiio  si(  Asiniis  ,  iic- 
gaiidum;  iino  possibiJe  esl  lioc  cssc  vcruin  ,  Uciis 
facit  boinincni  asinum,  lioc  exisieiile  iii  vero,  honio 
esl  asiiius.  Erit  enim  falsum  secuiidum  infv.-rioreni 


siipcrioreni  la4)tuii)  ;  crgo  simplicitcr  est   itnpossi- B  naturam ,  licel  sit  vernin   sccundum   siiperiorein. 


iiilc.  Si  veio  secumliini  ii.ferioroin  :  crgo  secnndiim 
liifenorein  iwiurain  polcsi  esse  veriini  Denin,  fa- 
ecr.e  Soci-alem  asinum  :  ergo  possibile  csl  Iioc  csse 
vciuin  seciindum  inrcriorem  naiiirani  qiiod  Dcus 
facial  Socratcin  asinnni  :  crgo  si  boc  facit  Deus, 
{ccutidiiin  inreiioicn)  naluram  lioc  agit.  Ilcin  ciir 
dicctiir  qiiia  possibiie  niodo  Virijiiiein  pcpciisse,  et 
iion  iliceiel«r  possiljile  est  croalura;  esse  visuiutn 
<inia  videbil  siC4il  ct  Virgo  pepeiit.  Iloc  aulcni  Au- 


Cum  aulein  incipit  aliquis  loqiii  de  possibilitate  aul 
impossibililate,  coiisidcranduin  sccundum  qiiiU  lu- 
quiuir,  aii  sccundum  superiores  causas  ,  an  secun- 
dnin  infcriores.  Quxdain  enim  possibilia  siiQl  fie- 
cundiini  istas  qux  in](x)ssibiiia  sunl  secundum  illa$. 
JNec  csl  vcrtim  quod  ba:c  subst;inlia  fucril  virj;a, 
sed  de  viiga  facla  cst  iixc  substantia  qiiae  est  ser- 
pciis  ;  sicut  subslaiUia  curporis  Cbrisli  neqiiaqiiani 
fuil  p.inis ,    sed  panis  versus  est  in  Iianc  snbstaii- 


giisiinus  (radiilii  siipcr  Giiie.bim,  diceiis  (50) :  «Non  "  tiain;  iiec  ita  substantia  (acla  esi  serpcns,  iino  dc 

iial:uil  priina   rcrnm  coiuiilio  lU  fomina  dc  cosia  sub.stantia    virgx    facta    csl    li£C    siibsianiia    scr- 

*iri  fieret,  sed  u(  sic  lieri  possei.i    Poluii  ergo  niu-  pentis. 

lier  (ieri  de  costa  viri  qti.T,  esl  opus  miraculosuni.  CAPUT  IX. 

J'olesi  igitiir  cadeni  raiioiie  el  caicus  vidcrc.  _                    An  Deu&poieit  quidquid  potuit. 

^otamUim  igiiur  cst  tria    esse  gencra    opcrnin  (52)  Soiet  quaeri  aii  Deus  possil  quidqiiid  poluii  : 

qiiaj  a  Dco  sunt,  qiioniin  alia  fiiint  anctoi  ilalc  Dii,  si  eniin  polnit  aliquid  qiiod  non  polest  vcl  econlra- 


ii.ediante  fceiniiiali  causa,  ul  qiiod  arboics  floicnt, 
fiuciificaiit,  el  alia  Iiujusniodi,  el  ca  dicuiiiur  opeia 
iialnralia.  Sunt  aliqua  qii;e  ita  nuiil  ab  Iiominibiis 
qiiod  lainen  sinl  a  Dco  ctiam,  qualia  sunt  ariificia- 
iia  oinnia,  scamiia,  innpla  el  ejiisniodi.  Sui;l  aliqiia 
qnx'  operalur  aucloriiale  siia,  nullo  mcdiante,  ad 
^riitiam  siiam  nobis  osiendcndain.ul  qiiod  Virgo  pe- 
pcrit,  quod  virga  in  serpenlcin  mulala  csl ,  inulier 
iti  slatiiain  salis  vcisa  :  ct  baec  omnia  suiil  opera 
iniraciilosa.  Esl  igiliir   in  uirmsciijusqiie   naluia  ul 


rio ,  videtur  quod  ejus  polenlia  augcalur,  vcl  ini- 
nuaiiir.  Qiiod  tamcn  si  dicitur,  vidciur  inde  incon- 
veniens  accidere  :  Quidqiiid  poUiii  Dcus  poiest, 
Deus  poluit  incarnariet  niori  :  ergo  polcst  incar- 
naii  ct  mori.  Ideo  dicnnt  (53),  quod  si  intellig:iior 
ita  :  Qiiidquid  poluil  Ueus,  poiesl,  id  cst  quamcun- 
qiic  polentiam  liabuit,  babet ,  vcl  cujusciinque  rct 
poiciiliam  liabuit ,  babel»  vcrum  csi ;  si  vero  iin  : 
Quidquid  potuil  polesl ,  id  est  quidquid  ejus  polcn- 
lix  fiiit  sulijeclum  ,  et  modo  esl  subjectum  cjiis  po- 


Dcns  possit  de  ca  faceie  quod  v<di:erit  (51).  Noii  -  i<nli:e.  Vel,  quidquid  poluil  facere  ,  polest  faccre. 
cst  tamen  in  nalur;i  ejiis  utfadal  si  facil,  qu  a  falsuin  est.Cum  enim  dicilur  potuit  Deus  incarnaii, 
noii    agii  opus  niiiaculosiim,  mcdiaiitc   natura,  sed  D  boc  vcrbum   iitcarnari   comprebeiulil   oinnia  tein- 


-  *ola  sua  voluiila;e.  limle  qiiod  bacc  subslaniia 
«il  species,  non  csl  alia  inferiori  causa  nie- 
diante,  sed  sola  Dci  voliintalc  ,  nec  ideo  miiius 
23  f"ii  verus  bonio  ,  poiesl  etiam  Deiis  fat  cre  ut 
iJeiii  sil  Iionio  et  asiiius  ,  el  ul  duo  contradiolorie 
opposila  sint  vcra,  si  iiniiin  sutnalur  secunduni  in- 
feriorem  causani ,  allcrum  secuiidiim  snpcriorcin. 
Cl  veruin  esl  Virgincm  poperis  e  .sccuiidum  siipe- 
rioreni  naluram,  vcrum  e^t  non  Virtjineiii  pi-pcrissc 
sccundum  iiiferioreni  naturani.  Sed  quod  ainbosinl 

(50)  Lib.  IX  De  Cencs.    ad   liit  ,   cap.  8,  p  uicis 
omif^sis. 

(5Ii  V.  Aii;;.,  1  cilato  DeGcuesi,  <-.  <T, 

(o-l)  M;i<5.  1.  d  41,  §  ull.  caacm  luibcl. 


pora  quanlum  ad  significationem,  sciiicel  prxlerila, 
praisons  el  fulura.  Sed  cuin  verbo  pracseniis  lcm- 
poiis  poiesl  ainittil  significalioncm  pr;eterili  lem- 
poiis,  ct  pcrlinet  ad  praesens  et  futnra.  Non  enim 
pro  co  quod  fccil  Deus  ,  dicitur  lioc  faccrc,  sed  fe- 
cis^e.  Sicut  crgo  non  vere  dicilur,  quiilquid  poluil 
faccre  poiesl  facere  ,  sed  facere  ,  vel  looissc  ,  vel 
faclurns  esse.  Fallacia.  Queincunqiie  bomineiu  bcri 
vidisti  ,  hodie  vides  ,  heri  vidisli  IioniincMi  locutu- 
ruin  :  ei'go  bodie  vides  hominem  lociiluruin.  Siinir 

(53)  Hac  soluiione  vindicat  ab  crrore  opinionen» 
niagislri  sui  bic;  (luam  iiimis  lomeie  iiiier  selecios 
eriiins  rrpo-iiani  cssc,  <[iii  iair  a.>>soruui.. 


tUI  PETRl  PICTAVIENSIS  824 

liifr  ei  ifi  argtimetitaiione  |»lura  lenii^oru  coniprt-  A  posiiioni»  ,  ita  viianles  prxdiola  InronveDieniia, 
liendlt  assumptio  ,  «luia  tria  ,  qnam  coiicliisio,  qux  quod  scilicei  Deus  possii  csse  creaturus  iiunc  mHn- 
taiiium  duo  cumpleciitur,  id  est  prjesens  cl  fuiuruin      dum. 

propier  verbum  prxsenlis  temporis.  sciLce(;»o/«sr,  Quxritar   eliam   an    al>  xlerno  polait  qniilquid 

Insianl  iamen  quidani  coDtcndeotes  probare  quod      potiiit  seinel  ?  quod  si  esl ,  ergo  ab  xlerno   polnil 

Deus  poiest  incariiari  niodo  ,  sic  ,  Deus  poluii  esse      creare  muniiiiin.  Si  enim  cx  tenipote  lioc  potuit  el 


iucarnandus  niodo  ,  nullam  potentiam  liabuit  quain 
non  liabcat,  ei  ccontrurio  :  ergo  Deus  poiesi  iucar- 
iiari.Qnod  Deus  putuitjncarnari  modo,  ita  arguunl : 
1'uiuil  cniin  Deus  differre  incarnaiionem  suain  pro  v»> 
liinlaie  sua  usque  ad  prxsens  lempus  :  nec  enim  fuii 
necessarium  lunc  incarnari  quando  fiiit  incarnatus. 
Itein.  posiio  B  fuisse  illttd  tenipiis  quod  fuii  ante  C, 
in  quo  fuit  incarDaius  «Deus  poluit  in  B  incarnari 
iHodo,   onllain  poientiam  in  B  habuit  ,  quain  m  C 


non  ab  xieriio  :  ergo  aliquid  poiuit  ex  icmpore 
quod  non  poluit  ab  a:teriio.  Non  cigo  sccuiidum 
essentiaiii  vidctur  dc  Deo  dici  possc.  Si  vcro  ab 
xlerno  poluii  creare  iiiuiidum  :  ergo  poinit  creare 
munduiu  sibi  coxiernuin.  Item,^  nunqiiani  potuil 
Dcusgenerare  FUimn  quin  non  possct  creareniu»- 
duni;  poiuit  generare  Filiuro  sibi  coxtcrDum  :  erg» 
et  mnndum  sibi  coxiernum  poiuit  crearc.  Item  ab 
Kteniu  babuit  polentiam  crcandi  inutiduin  ,  nec  ab 


nonliabuit,  et  nullius  rci  potentiam  Iiabuit24  ><i  B  B  xtcriio  potuit  creare  :  crgo  iion  quandociinqiieba- 


quam  iion  babuit  in  C:  ergo  Deusin  C  potuii  iiicar- 
nari  rooJo.  Item  si  Filius  Dei  fuil  incarnandus,  non 
cst  incarnaius.  Ipse  incarnnlur  vel  incariiabikur. 
Possibile  est  Filium  Dei  luisse  iiicarnandum,etnon 
fuisse  incarnaluni  :  ergo  possibile  esl  ipsum  incar- 
nari  vel  esse  iucarjiandum.  Quod  auiein  possibile 
•ii  Fiiium  Dei  fuisse  incamatum,  ita  consiai :  Omne 
quod  de  natura  vcl  de  casu  fii  impossibile,  Deoest 
|»ossibiley  sed  impossibite  est  uil  fuisse  creaium  : 
crgo  possibiie  est  boc  Oeo :  ergo  possibile  est  Deum 
liil  creasse  ,  el  non  fuisse  incarnatum  ,  el  nibil  f«- 
cisse  quod  feceiit.  El  iut  possibile  est  Deum  esse 
vreaturum  bunc  munduiu  ,  .quia  jam  creatus  est  et 
possibile  est  Deum  inori  :  ergo  possibile  est  Deum 
iteruro  mori ,  vcl  bis  crcare  niundui»  de  nibilo. 
Cconira  tamen  Deus  in  carne  sua  glorificains  est 
cl  factus  imtnorialis,  id  esl  non  potens  mori  :  ergo 
imposeibilc  est  eum  iierum  mori. 

Hoc  auiem  faciie  est  solvere  :  ctsi  enim  detur 
quod  possibile  sil  Deuin  nil  creaftse  propter  prxdi- 
clain  ralionein  ct  esse  creaturum  quidquid  fuit  crea- 
tiirus  ,  non  tamen  possibile  est  Deuin  bis  creare 
liiinc  mundiim,  quia  noii  est  neccsse  Deuni  creassc 
iiiunuuin  ,  et  quia  Dcus  pulest  non  creasse  eiiin. 
Datur  quoii  pos&bile  est  Deum  crealurum  illuin  , 
ctsi  creei  illuin,jain  non  creavit.  Similiier  dicunt 
qiiod  poiest  incariiari  el  niori,  quia  potesi  nec  riiisse 
incarnaius  nec  fuis&e  morluus.  Sed  etiaiu  probaiur 


buit  potentiam  iilam  potuil  ea  uti.  Ideo  distingiicn- 
duiii  bic  secundnra  compnsitionem  et  divisionem , 
vel  potuii  secundum  ampbibulogiam  ex  diversa  ra- 
tione  constructionis  hiijus  orationis  ab  teterno  qiiae 
si  construatur  cuin  Iioc  verbo  potuit  ,  verum  e«t 
quod  ab  xterno  potuit.  Si  vero  cnin  seqnente  infi- 
niiivo  construatur,  ut  possit  dici  «6  fffemo  poiauf 
creare,  falsum  est ;  nec  erat  istud  ex  cjus  impoten- 
lia,  sicut  qnod  non  potest  peccare.  Eamdem  fal* 
laciam  potes  invenire  iu  hoc  simili  ,  Anticiiristtts 
cras  erit  nasciturus  :  si  eiiini  iliud  adverbiuin  de- 
teriiiinet  verbum  ,  verum  est ;  si  participium,  fal- 
Euin.  Item  (luidquid  fecit  Deus  potuit  nou  fecisse, 
sed  ipse  fecit  ut  oinncs  creatnrx  rossent  ab  co 
existere:ergo  poiuit  esse  ni  nullx  creatiirx  possent 
ab  eo  cxistere  :  ergo  potuit  esse  ut  ille  iioii  essci 
oinnipotens,  el  it.i  iit  non  essei  Deus. 

Dicnnt  ergo  quidaro  Deuin  non  fecisse  hoc  in 
lempore  ut  creaturae  potuerint  esse  ab  eo.  Nain  ali 
xterno  creatura»  potuerunt  esse  a  Dco.  Qiiod  iu 
improbatur  :  Nulla  creatura  25  pot^sl  csse  nisi 
a  solo  Deo  :  ergo  a  solo  Deo  esl  ut  creaiun:  potiie- 
rint  esse  ab  eo.  Sed  quidquid  a  Deo  esi,  vel  per 
generationem,  vel  per  processionem,  vel  per  ope- 
ralionem  est  ab  eo,  lioc  iion  per  generaiionein  nec 
per  processionem  est  ab  eo  :  ergo  est  ab  eo  pcr 
opcraiionem  :  ergo  boc  in  tempore  factuni  est  a 
Deo  ut  qiixlibei  creaiurx  potuerint  csse  ab  eo. 


qiiod  possit  incarnari»  niori,  ita  qood  sii  incariiatus  j.  Ideo  distingue  :  Di^us  ex  teinpore  fecil  ui  qitxlibet 


ct  inortuus  ,  quia  p<itest  Filius  Dei  assumerc  modo 
uliam  aniroam  ct  aliud  corpus  qtiod  assunipsorilide 
'A'u  virgiiie  quain  de  Ifaria  ,  in  qua  carne  et  anima 
}>oti'$t  mori,  cum  tamen  modo,  secunduin  quod  ho-. 
uio  sit  iiumortalis.  Sed  ad  iioc  diciini  qiiod  iti  ea 
carne  et  ea  anima  quas  babet ,  non  poiest  mori  de 
cetero  ,  cum  et  corpus  illud  gloriCcatuiu  sit ,  im- 
Diortale,  aniina  inipassibilis.  Polesi  lanieii  niori  in 
alia  carne,  cl  in  alia  aiiima  quarK  poiesi  assiitncre, 
iioc  est  contra  potentiain  cjus.  Sicut  et  Paier  et 
S|)iritussanctuspotesi  assumero  corpus  cl  animam. 
Qiiidam  lainen  volunt  insiare  huicarguinentalioni  : 
Potsibile  esl  Deo  nihil  crealitm  esse  :  ergo  possibile 
eal  Oeum  nit  aeasse,  asttigTiantes  ibi  failaciaro  com- 


creatura  ab  eo  esse  potuerit.  falsnm  est.  lila  cnini 
poicntta  xterna  esi.  Nam  eadem  esi  poteniia  qua 
Detis  poluit  facere  creaturam  et  qua  creatura  po- 
tuerit  fieri  ab  co,  scilicet  xlenia,  qu:e  osl  Deus. 
Similiter  cum  qti:i:ritur  a  Deo  csl  ul  boino  sit  prx- 
desiinalus,  si  de  prxdesiiiiationc  dicatur,  fuK^uni 
esi.  Nam  ilia  Deus  esl,  ei  abxterno  esl.  Si  de  vero, 
verum  est,  ui  irudunt  quidain  dicentes  :  Onuic  ve- 
rum  a  Deo  est  per  operalionem,  de  qiio  non  video 
quoinodo  sit  veruro,  cum  omne  veruni  sit  ab  ti'.lcr-t 
no,  nisi  dicatur  alius  modus  essendi  a  Dco.  Ei 
maxitnc  diibium  potest  essu  dequo  fiiil  seniio  cum 
dicitur  :  A  Deoest  ab  mterno  quod  istud  est  (uturum, 
vc!,  quoJ  isiud  ttb  ceierno  est  futurum,  Si  ii«ia;ramr 


82r. 


SENTENTIARUM  UBKI  QlINOUr:. 
iiiiuni  a  Dco  fiicril  ab  xlcrno,  qiioil  riitiira  «ssent  j^ 


fuiura,  et  qiiomoilo  fuil  ab  eo,  vel  pcroperuiionent, 
vel  alio  moiio. 

Ui  islsR  objecilones  opprimaniur,  dicunt  sic  rc- 
siMmdeiHlum  :  Si  dic.anr  :  A  Deo  f>iit  quod  fuiura 
tinl,  fulura  vel  prtvierila,  si  iial  scrnio  de  vero, 
concedi  polest  quod  ilind  a  Dto  est  per  operatio> 
ncm,  ut  dicuni,  quod  non  video  quuinodo  sit  ve- 
ruro,  nisi  ex  lempore  nec  al>  x-ierno.  Si  dicas  a 
Deo  rst  qaod  fuiurj  sint  futura,  vei  prjesciia.  id 
esl  prxscieiilia  qna  ea  prxscit  al>  eo  est,  iion  est 
veruin  ;  quia  iion  est  a  Deo,  sed  Deus. 

Aiianien  ot  jicitur :  2>i  Dcus  pote^t  etse  creaiu* 
rus  quidqnid  fuit  creaturuK,  polesl  esse  faclurus 
Pctruin  ct  Judam  ct  potest  non  esse  apposilurus 


I.IIJ.  I. 
26  CAPLT  X. 


8^ 


De  volunlate   Dei,  ubi   primo  qutprilur,  an   aliquiil 
fiul  conlra  tiguum  divina  voluntalit. 

(54)  Sicut  a  preuiissa  reguia   videtur  csoipien- 

duin  lioc  prvdicabite  polent  generare,  \l:\  aU  eadein 

vidclur  excipieiiduiii  istiid   volent  gcncrare,  qtiod 

ciim  vide;ilur  dici  secunduin  esscnli:iiu,  nrc  dc  siii- 

giilis  persoiiis  dicilur,  nec  de  siiigtilis  iltis  in  sum- 

ma.quia  ncc  Filius,  ncc  Spirilus  saiiclus  esl  volciis 

gcucrare,   nec  ipsi  cum  Patre  sunl    uiium  volciis 

geneiare;  ct  circa  boc  eodem  iiiudo  objiciiiir  quo 

ciicti  supru  pnedicta.  Pater  vuU  generare  Filiuiu  : 

ergo  pjter  vuit  uliquid  quod  nou  vult  Filiiis,  scili- 

cet,  isle  vult  ducere  uxorein,  illc  noii   vult  <lucere 

uxorem  :  ergu  isie  vult  iiliqnid  qtiod  non  illc.  Pos< 


gratiam  Pciro ,  et  eam  esse  appositurus  iuilJi  :  ^  !>l'»1  ciica  banc  qujcsiionem  b;ec  omnia  induci,  qux 


«rgo  potcst  css«  damnainrus  Petnim.  ei  saivaturus 
Judain.  Quod  si  est,  ergo  potcsi  vel  Pelrum  de  me- 
ri:i!t  dcfraudare,  vel  contra  Jud«  inerita  eum  saU 
vare.  Sed  islud  nou  valet,  ut  dicuiii,  quia  non  po- 
lest  vel  Peirani  damnare  ita  qiiod  decesserit  dignus 
viia  :  quod  tainen  conanlur  alii  probare  sic  :  Si 
districlc  ag^^rct  Deus  cuin  quoiibet,  nemineiD  sal- 
varcl.  Uoc  habet  auctorilas;  quia  si  districte  age- 
ret  cum  qnolibei,  de  miniiiis  ct  quadrantiims  evi- 
geret  raiionem  ab  uuoquoque;  si  auiem  pciseque- 
relur  singula,  non  posset  bonio  de  singuijs  reddeie 
raliouem,  quia  toto  lem{M>re  viiac  su;e  ienebalur 
Patilus  Dco  servire  et  muliis  moiueiilis  dtrbito  olisc- 
quio  defraHdavit :  Eisi  eiiim  Peirus  p  r  poeuituu-  r 
tiam  potuit  se  tanium  bumiiiare,  ui  lania  esset 
liumiiitas  quiuita  pixcedens  culpa,  tamen  non  po- 
tuit  se  tantuui  bniniliare  quaotum  et  magis  teiie- 
lur  non  de  pra:cepio,  sed  dc  prouiisso,  vel  coin- 
misso.  Si  ergo  damnaret  Deus  Peiruin,  ita  quod 
Petrus  digniis  viia  dccessit,  non  ideo  injusie  ageret, 
sed  esscl  ibi  juslitia  occuUa.  Hoc  idem  etiam  s!c 
osteiiduiit  :  Necesse  est  Petrum  deccssiss»  dignuiM 
vita.  Scd  possibile  csi  Deum  damnaturum  csse 
Petrum  :  ergo  possibile  est  Petrum  decessisse  di- 
gnum  vita,  el  Deum  damnalurum  esse  iUiim,  quia 
qiiodlibct  tiecessarium  cum  quolibet  possibiie  csi 
possibilc. 
Nobis  tamcn  non  videtur  qtiod  Deus  posset  dam- 


dicta  sunl  cum  de  polentia  agcrcliir.  Sed  qnia 
prorsus  eodem  modo  bic  soivenduin  est,  idco  illis 
qiix  comiuunia  sunl  buic  et  illi  qtigeslioni  omissis 
circa  ca  qux  specialiier  ad  Dei  voiuiiiatem  rcferun* 
lur  dubilabilia  immorcmur,  prius  tainoii  osien^o, 
quot  moilis  dicilur  nonien  voluniulis,  ut  qiiantlo  iu 
loculioneproposiltiin  fucrit  qtiid,  de  quo.  et  sccuii- 
dum  qiiid  ilicalur  noii  igiioiclur. 

Iloc  uomcn  voluntaiit  diciiur  dnpliciter.  Dicitur 
eiiim  voiuiitas  Dei,  ei  beneplacitum  cjus»  et  signum 
beneplaciii.  Bciieplacilum  xieriiiim  cst,  ei  esi  ipse 
Deus.  Signa  aniem  voluniatis  ejus  diversa  sunt,  el 
lemporati<>,  ut  pixceplio  et  probibitio,  consilium, 
permissio,  operatiu.  Qu£  omnia  dicuiilur  voluiita* 
tes  Dei  pluraiiter  (53).  Lude  :  Mugna  opera  Uomini 
exquitila  iu  omnet  voluniales  cjut  {Ptul.  cx),  quia 
sunt  signa  voluntalis  ejus,  sicut  el  divcrsi  cllcctus 
jiistitiie  Dei  pluraliier  dicuiilur  jtisiiiia:;  ul  :  Ju- 
tiiiia!  Domini  recloE  lcetificantes  corda  (Ptal.  iviii). 
Similiier  ;  Mitericordiat  Dumini  in  aternum  can» 
labo  (1'tal.  Lxxxviu),  propier  varios  cUeclus  miso 
ricurdix.  Quod  voluntas  Dei  dicaiiir  eju:»  benepla- 
cilum,  non  csl  dubium,  sccundum  iHu<J  'AposioU  t 
Voluulaii  ejut  quis  retittet  (Rom.  ix).  £l  David  : 
Omma  quacunque  voluit  fecil  [Ptal.  cxiii).  Quod 
vulunias  Dei  diciiur  prxcepiio  ei  probitiiiio,  ei 
consiiium,  lcgis  iu  Duiniiiica  oraiione  :  Fial  VO' 
luntas   lua   {Matih.  vi)«  id  est  coiisiiiuni,  pra*ce« 


iiare  Pclrum  quin  conlra  Jusiiliam  agcret,  ita  quod  D  P>"'"  •  ^»^  pruicepio  cnim  conlineiur  piobibiiio,  co 

quod  pi.xceplorum  alia  sunt  probibitiva,  atia  asci* 
liva. 


Pclrus  digniis  vila  dccesserit.  Quod  cniin  dicitur  : 
Si  districtecum  qiiolibct  ageret,  neminem  saivarct , 
veiuin  est  quod  omiies  iiascimur  Alii  ine  :  el  si 
districte  ;igorct  nobiscum,  non  appoiicret  graiiam 
piT  quam  salvaremur.  Eailem  eiiaiii  ratioue  qua 
concediiur  Dcum  po.sse  damnare  Peirum,  ei  lamcn 
nuii  iiijusle  ageic,  vidciur  dandum  qiioii  Deiis  possit 
faccre  atlulieriinn,  iiec  ideo  peccatum  ;  qiiod  si  fa- 
ccrci,  boiium  f;iccret,  licct  atlulterium  maium  sii, 
cui  rnnirarium  esl  illud  :  Si  dixero  quia  non  novi 
euai   ero  similis  vobis  niendax  (Joan.  viii) 


(56)  Permissio  ciiam  Dei,  el  operatio  dictintur 
Dei  voitinias.  Lude  Auguslinus  (.5')  :  i  Non  (il  ^ 
aliquid  ni:>i  omnipotens  lieri  velit,  vel  «incndo  ul 
fiat,  vcl  ipse  faciciuio.  >  Cum  ciiim  dicilur,  velit, 
tam  boua  qtiam  mahi  comprclicndit,  sed  cuni  alio 
modo  veiit  bona.aliomala,  iden  deierminat  poslea, 
I  vcl  ipse  raciciido  >  quanluin  ad  bona;  <  vel  siiiciido  » 
quantuni  ad  inala,  qux  ila  permitlil  qiiod  iioii  facit. 
Cuin  iia  dicaiur  boc  nonicii    voluutat  cl  tlc  bcne» 


(54)  Ma^'.,  I,  d.  ia,  De  ro/««'rt/c  Dei. 
(bJ»iMag.,ib.,  §  g. 


(50)  Mag.,  stip.,  §  L,  liucc  cadem  baheu 
(57)  Eucfiir.  cn».  \»b. 


827  ri:TIU  PICTAVILNSIS  ^ 

placilo  Dci,  c»  (!e  slgiio  hcncplaciii.   Ceiicplaciltim  A  Abrahoc  ut  immolurel  liliuni  suuiu,  ipse  non  immo- 


B 


proprie  dicilui  volunlas.  (58)  Sigfnnii  aiileiii  iin- 
proprie  et  eo  niodo  quo  (Jicitnr  iia  essc  iii  Dco, 
qitia  nobis  sigiia  irc  osleiidil.  Mon  eciiii  iiis  csl  iii 
DC'»  laieiii  II  0  iiiM  iiileiligero  vel  iiu:,  vcl  gamlii. 
Oiuiia  eiiiiii  iioniiaa  nioiiiin  c:misx  «!esigiiaiili;i 
(I  ( l:)  <te  Dco,  iioii  iiioluin  caus:r,  qui  iiiilliis  csl  in 
Dio,  seil  si^iin  aircciioiiis  iiiilic.iiii.  Iit  lioiniiic  vco 
diio  pra'(lica>e  posbunl,  el  afr^^ctniii  inieriorcm,  el 
Air  ciiiin  exterioietn.  Ciiin  eiiiin  (liciliir  ;  Uie 
lioino  (liiigil  illuiu,  possiim  hoc  iiilelligcre  de  inie- 
riori  afleclii,  vcl  dc  exlciiori  sigiio  dileclionis, 
<)uia  exhibet  sigiitiin  (lilcclionis.  Si  veru  de  Deo 
dicjiiir  r|i:od  Dcttb  dilig:ii  i:>liiiti,  ad  eneciiiin  vel 
sigiiiiin  exieriiis  dcbos  refurre,  (]uia  sccuiidtim 
qiiud  esl  Deiis,  noii  cadit  iiiodiis  diligcndi  iii  eiiin. 
Uiide(jiii:i  (ria  3'.iiit  sigiia  diieclioiiis  Dei  noiabilia, 
tres  sulciil  assignari  significaiiones  liuic  verbo 
tlHi(jo,  ctiu)  de  Deo  dicitiir  :  diiigit  eiiiti)  (|iiia  in 
suo  e>se  coust^rval,  el  ila  oitinia  diligii.  Diiigil 
eliam  qiiia  in  lempnre  nppotiil  gratiam,  et  ita  dili- 
git  jiisios  viros.  Diiigit  eiiain  quia  ad  vitam  prse- 
deslin.it,  el  ila  ililigil  solos  prxdestinatos. 

27  {59)  Ciiin  ei  go  Jiciiiuis,  \d  snl,  esie  Dei  voluntn' 
tcm  ei  beuepincitum  quod  ipse  est,  coiitra  id  ita  obji- 
cilur  :  Idem  esi  Deo  vctle  ct  esse,  sed  Detis  viiit 
Iioc  :  crgo  esl  lioc  falstim.  Idem  est  Deo  scire  el 
esse,  Dfus  scit  oiiinia  vera  :  ergo  est  omnia  vera. 
Vel  ideiii  (>st  Deo  csso  ct  posse,  Dcns  poie.st  oiniiia  : 
ergo  esl  oiiinia.  Ei  nola  ideo  faisani  essc  iilationem,  _ 
quia,  ciini  diciltir,  Deus  eu  volens,  simpliciter  poni- 
lur  divina  essenlia.  Ctim  ergo  .'tsstjiiio,  Peus  ett 
voleiis  lics,  ibi  ponitiir  esseiitia  cum  qtiodam  rci^pe- 
ctu  creauirartim  ul  sit  solus  Dcus,  cujits  voluntati 
hocesl  sitbjeciitm. 

(60)  Voluniati  ergo  Dci  qnae  ipse  esl  consonanl 
jemper  evcntiis  rcrum,  ij  esl  nibil  flt  conlra  volun- 
tatetn  iliius  qti:i!  ipse  csl,  scd  Cdiilra  sigiia  volinita- 
lis  niulla  fiuiil,id  cst  coutrn  pnfccpia,  ronsili;.  elc. 
Bliilta  eniiii  pr.ecipit  qiix  >:oii  fiiitit,  et  iiiiilia  iniiit 
qti£  non  pr:¥cipit ;  itinlla  siniiliier  prohibet  qux 
lUiiit.  Praicepil  Alirabx  ut  immoiarel  iiJiuut,  ei  ta- 
men  noii  factiim  cst.  Cur  crgo  proecepil  ?  Ut  fides  et 
dileciio  Abrahae  ip^i  iniioiescerei,  iion  Dco,  ciijus 
Spiriius  omnia  scrulalur  el  ciii  corJa  hominum  d 
h>quunliir.  Similiier  ca;co  iliuminalo  probibiiit  ne 
famain  siiani  pixdicarcl,  quod  tamcn  fieri  voliiit  ; 
ct  idco  fictum  est.  Cui  eigo  piohibiiil  ?  Ut  nobis 
c.\cinpi(!m  propoiieict  liuiiiaiiiim  favoiem  decli- 
ii:)iiili.  Utrutii  lameii  vciiim  sil  quod  coiitra  Dci 
pixcepiuin  miilta  fianl,  id  priiis  inquiralur,  postea 
an  conlra  Dei  voiuntalem  qtiae  ipse  esi,  aliquid  lieri 
posbii. 

Insistamus  crgo  ei  qttod  paulo  aiiie  de  Abraham 
prcposilum  esi.  An  sciliccl  coiitra  pneocplum  Do- 
iiiini  focit,  qui  iiliui:)  ad  Dci  pia:ccplum  non  immo- 
l.ivii.    Ciica    bojusniodi    (ibjicitinl  :   Doiis   piKCopit 

|58)  .Mag.,  §  ull.  cl  §  h.  cil.il.  di^l. 
|iill,i  M.;^.,  cad.  dibl.,  §  b. 


lavii  :  crgo  Deo  roii  obedivit.  E;idetn  objcclio  dc 
c:e.oiiliiiiiiiiaio.  Adhoc  dicondtim  qiiodcaocus  [Abra- 
hamj  Deo  obedivit,  id  esl  ejus  voluntaioin  perfecit, 
sod  iiou  obedivit  verbo  prcceplionis.  Piius  ciiim 
Domiiiiis  praocepil  iit  imuiolaret,  cui  prxceplo  non 
obedivil,  quia  postea  idem  por  aiigeliim  prohrliuit 
fieri.  Paierfamilias  praecepit  huio  seivieiili  ui  alTe- 
ral  vasa  sua,  serviens,  qtii  novil  voitinlMiem  doujiui 
sui,  non  affeit :  ergo  serviciis  iion  obedii  «lomiiio, 
quod  falsuiu  esl  ;  quia  facil  ejus  voluntalem  cum 
nou  affert,  licet  non  prxcoplum,  non  lamen  obe- 
dire  couiempsil  facore  in  servienie  palrisfamilas 
qiii  Domiiio  iion  obedii  vnsa  feiendo,  noii  lamen 
obedire  conlemiiit.  Jiem  Doiis  praeccpit  Abralix  cit 
immolarel  filium  snnm.  Et  boc  non  voluil  Deus : 
ergo  aliiid  hubuit  Deus  iii  ore  el  aliud  iii  corde  : 
ei  go  diiplex  fiiit,  quia  in  conle  loquebaiur.  Ad  qiioJ 
dicendnm  quod  si  ad  lilieram  isiud  de  Deo  accipi  is, 
Aliud  habuil  in  corde,  et  aliud  in  ore,  iion  est  bcnc 
dictum,  Deiis  enim  ncc  os,  nec  cor  hubel  secun- 
dum  qiiod  Deus,  si  7ero  sub  hoc  sensu,  Aliud  hnbuit 
in  ore  et  aliud  in  corde,  id  esi  qiiiddam  praeoepit 
quod  non  voluit :  veium  est.  Nou  ideo  lamcn  diiplex 
fuil,  sicut  patel  in  prj>misso  exemplo  depatrefami- 
iias.  Ilem  Abraham  volebat  imiiiolare  filium,  el  Dous 
hoc  iion  voluil  :  ergo  voliintasAbMba:  voluntali  Del 
erat  coniraria  :  eigo  ea  non  meiebaiur  Abrabam. 
Quod  laiiien  ila  probaiur  :  Voluntas  ejus  erat  infor- 
mata  charilaie»  el  ejus  finis  eral  chariias  ;  el  si  con- 
irarium  vellel,  id  esl  si  nollel  Immolaie  filium, 
poenam  merereiur :  crgo  Abraham  illa  volunlate 
iiicrcbalur.  Qiiod  autem  Abraham  voluorit  imino- 
Jare  filium  ex  hoc  palel  :  Abraham  voliiii  obeilire 
Deo,  sed  sciebal  se  noii  po.sse  oiedire  Deo  nisi  illud 
prx'ceplum  adimpleret,  quod  non  implore  poierat 
iiisi  fiiium  Imniolaret :  orgo  Abrabam  voluil  immo- 
lare  filium.  Ideui  etiaiii  sic  probaiur:  Dux  sunt 
volunlaies  hominis,  voluiitas  ra  ioiiis  ct  voluntas 
sen&ualilalis.  Ilud  dicitur  liomo  vclle  simpliciler 
quod  vult  voluiitate  nitioiiis,  si  ipsa  dominaiur,  ei 
iilud  iion  veile  quod  vult  taiiliiiu  voiuiitaie  sensua- 
litatis.  Abiabam  iilud  volebat  voluntaie  ralionis  : 
ergo  el  simpliciler  illud  volcbal. 

Ad  hoc  diouiil  quidam  quod  Abraiiam  non  voluit 
immoiare  filium  ;  voluit  28  laiiicu  obedire  Deo,  cu4 
lamen  aliicr  se  non  posse  obrdire  sciebat.  Quibussi 
ilar)bjictattir  :  Abraiiam  voliiit  Deo  obedirc,  et  scie- 
bal  se  iion  posse  obedire  ei  nisi  filitim  immolarel : 
crgo  vuicbal  filium  iminolare  ;  sulviint  dicoiites, 
liun  acciJeie  quod  si  aliquid  antecedat  ad  aliud,  et 
aliqtiis  vuit  vel  polest  anlecedeiis  quod  ideo  vclit, 
vol  possit  coiiscquens,  sicul  accidii  iii  sciie  quod 
voluiil  oslcndore  lam  dialoclicis  excmplis  qiiam  Ibeo- 
Idgicis,  si  Deus  fuit  nascituius  cras,  Deus  nascc- 
lur  cras,  et  poiuii  Deus  essc  i)a.sciiurus  eras,  non 
tamcn  poluil  iiasci  ci"as.  Eisi  ha;c  aiiima  fuil  inoos.» 

(GO)  Mftg.,  siip.,  §  i  ct  k,  01  di.-t.  'i',  §  iill. 


i 


829  SEMENTIAKUM  LiBRl  QLLNQIJE.  -  LIC.  L  8-30 

pttira  essccras,  lia-c  a»iiiia  incipiel  essc  cras.  ILcc  x  UUid  eiiiii»  prxcipiciniiim  noii  cral  el  lamcn  a  Do- 


aiiiiiia  podiit  ii.ccpliira  csse  cras,  iion  laiiieii  polcril 
csse  cras.  Ita  noii  seqiiilur,  si  Patilus  esl  cuni  Chrislo, 
rjiilus  ilissolviiur.  Paulus  ciipil  esse  cuin  Chrislo  : 
figo  cupil  dissolvi  ;  vel,  si  isie  ati(|uo  nio<!o  csl 
|toin:e.  isie  esl  Uoina>.  I^le  vellet  aliquo  iiiodo  esse 
Roinx',  noii  lunicii  vcllel  essc  Roiiia}.  Ila  non  seqne- 
rc  ur,  si  vult  Dco  obedire,  vull  liliuni  iininolure, 
cuin  scial  hoc  vcrniii  posse  esse  sine  illo. 

Nobis  lanien  niagis  veruin  vicJeliir  <|uoil  voiueril 
filiuin  iniinolare,  ci  illa  voliinlas  iiieriloria  fuil,  i:ec 
vo''jn(ali  Dei  coniiaria,  liccl  qiix  voieliant  Deus  el 
Abrahaiii  essenl  cuniraiia.  Deus  euiin  volcbat  ui  iil 
vc!lel  Abraham  quoii  luiic  Deus  iioii  voiebal  ;  ci  esl 
instaii(Jiim  sic  :  Isic  |iruponil  alii|ui(J,  iile  iion  pio- 


niiiioeralpr.x'cipitMulum.  Iietu  Dcusprajccpii  Abr;ili3e 
qiiod  iion  voluil  fieii  :  crgo  quoil  non  eral  boiiuin. 
Soluiio  pendet  ex  piaediclis.  Itciii  Dcus  pra-ccpii 
Aliraliaj  ul  iiiuuolarcl  (llium  cl  poslca  prohibiiil  : 
ergo  aliqtiid  iniil.Uiunis  iii  Dco  liiil. 

29  Q"Oil  gcnus  arjjiiiiHMJlalionis  videtur  conrii- 
•nuri  pcr  id  quoil  dicit  Bcda  super  Mar.  uin  (c.  x) 
dc  perniissione  libclii  rrpudii  :  i  Niinqnid  DomiiiiHi 
Hiiji  coiilrarius  esi,  ut  aliqiiid  aiilc  jusseiil,  et  idcni 
posl  novo  Iregerit  iinperio?  >  Ad  quod  dicciiduin 
quod  in  Deo  nihii  itiil  nuitationis,  sed  in  Dei  prx- 
ceplo.  Quod  enim  dicit  Bcda  coiilrarielalein  esse 
iii  Dco,  si  aliquid  aiile  prx-cipiat,  el  poslca  coiilra- 
riuni,  iniclligeniluin  esl  si  piaeccplo  seinper  adlix- 


ponit :  cryo    propoiilio  ab  islo  prolata    conlraria  "  rcat  volunlas.  Si  eniin  aliqiiid  prius  veilel  ei  posl 


tsl  proposilioni  quaiii  ille  prurerl.  Vel,  paler  islius 
vuit  tilium  suuin  vivere,  Dcus  non  vull  illud  :  ergo 
voliinias  ipsius  ost  coniraria  voluiitati  Dei :  falsuin 
e&t.  Atiquis  eniin  boiia  voliuilaie  vult  quod  Dcus 
vull,  nt  iniinicum  stium  daiiiiiari.  Aiiquis  boiia  vo- 
liiiitaie  vuit  quod  Dous  iioii  vull,  ut  patreiii  siiuin 
adliuc  victuruni.  Aii(|uis  niala  voluntaic  vult  qiiod 
Deus  non  vult,  ul  pairem  suiiin  iiiori.  Quidain  iiiala 
voiuiitale  non  vuit  qiiod  Deiis  vull,  ul  iniinicuiii 
suum  esse  salvandum.  Aliquis  bon  t  vuiuiilaie  non 
vuli  quod  Deus  iion  vull,  ul  palrem  suuin  viclu- 
runi.  hein  Abiaham  iniie  prohibiiionen)  aiigeli  ha- 
bclial   voluntaicm    iiirormalain   ciiaritiite  :  ergo  si 


conirariuin,  coutrarietas  in  eo  cssel ,  quod  potes 
viderc  iii  simili.  Nuniiavit  Doiniiius  Ezechio:  per 
isaiam  quoJ  iiiorcieiiir,  et  nuii  csl  nioriuus,  iion 
ideo  aiiqiiid  iuii  iiriilalionis  in  Spiritii  sunclo, 
quo  revelanic,  hoc  pra^dixii,  nec  nie!>lilus  cst 
prophcia  qiiaiulo  dixit  :  Moiiciis  lu  el  uon  vives 
{Isai.  xx.wiii).  Siciit  nec  Joiias  niciiliius  cst  diceii- 
do:  Adhuc  quadraginia  diei  et  JSiiiive  subverielur 
{Jon.  lii).  Loiiiicbatiir  eniin  ulerquc  secuiuiuin 
inicriorciii  caiisam,  el  non  siiperiurcm.  Sicul  si 
dicit  t|uis:7s/e  civcus  nou  tidebit.  Vcruiii  dicit« 
eiiamsi  posl  per  iniracuiiiin  coiuingal  euin  visu- 
ruin.    Qui  eniin  sic   loqiiiliir,    secuiiduin    ciirsuin 


cain  ad  aclum  produxisscl  ctini  iiaberel  raculialern,  ^  naluralem  loqiiilur,  noii  superioreiii  caiisam.  Cu 
plus  iiiercrelnr  vuiiiniate  ei  actu  quain  sola  volun- 
lalc.  Sed  conlra  laincii  osieiidilur  qiiia  non  niere- 
tiir,  quia  conlra  legem  natiiralein  e^Mssel  si  ritiiini 
iniiiiolabsei,  cuin  fccissel  qiiod  sil>i  ah  eo  fieri  noi- 
lel :  ergo  homicida  csscl,  ei  ila  morlaliler  peccasse!. 
Ileni  praccepit  Deus  Abrahae  qiiod  si  herel,  coiilra 
lcgein  naiuralein  fierei ;  praeccpii  ei  qtiod  si  fierei, 
pra'icT  vuliinlalein  Dci  fieret :  ergo  praecepii  ei  quod  si 
fiercl.conlra  voluntatem  Deilierel.Po.ssibile  eral  iilud 
Ccri :  ergo  eral  aliqnid  contra  voluiiiaiem  Dei  lieri. 
Ad  hoc  dicenduin  qtiod  Abraham  iiinc  non  fecil,  ncc 
faceie  voiuilcunira  legeni  naluraiem,  iino  ciiin  lcge 
nalurali.  Nam  lex  naliiraiis  esl  quod  creatiir.'«  suo 
Crcatori  obedijil,  quod  ct  Abraliain  facere  inieiide- 
bal.  Licel  enim  lilio  siio  fecisset  quod  sibi   nollel  ])  '""^^'  ^.s'  i*''^.   ''-l>^'l  detcrminaiioneni    subiiiieile- 


111 

ciiiin  prophclia  sil:  Divina  inspiiutio  per  dicia  vet 
facla,  reruin  evenlus  imniobili  veritaie  denumians, 
liujiis  prophciix  imiiiobilis  fuil  veiiias  si  ailonda- 
lur  secunduin  quid  loquebaiiir  propliela,  id  e»t 
sccuiidiini  inferioreni  causain,  sciliccl  seciinJum 
iticriia  Ezcchii£  aul  xlatein  ipsius.  Quod  ciiim  posl 
adjecti  suul  duodecim  anni,  de  divina  votuiiiate, 
noi  pra:ccdeiiie  caus:i  naiurali,  fiiii;  vei ,  quod 
vcrius  cst,  de  spalio  vilae  sua:  nuliiridi  qiiiiuJccini 
aiinos  Dominus  siibtraliere  coiniuiiialtis  est  iiie- 
litis  suis.scd  posiea  cuni  flevissct,  reblituil. 

Dicel,  dchct  aliquis,  superlicie  illonim  vcrborura 
aliquid  iiilelligi,  Morieris  lu  et  non  viics.  Omiiis 
eniiH  pro|ihclia  (tiue  (il  per  comininaliouem,  cujus- 


flcri,  iion  {anieii  injusie,  ci  idco  iion  peccabai  in 
Icgem  naiuraiein,  sicut  nec  Jacob  quando  Esaii 
siibripuit  henedicliouem,  quia  noii  injusie  lioc  fc- 
cil.  Itein  Deus  praecepil  Abrahae  quod  erat  praci- 
piendiiin  ,  vel  iion  ;  si  quid  erat  prxcipienduiti  : 
ergo  pr.et  i|iicnduin  eral  ul  immolarel  pater  (iliiiin  : 
cigo  honiiin  erai:  ergo  bona  inlcnlione  lieii  pote- 
rai.  Ila  eiiam  omne  morlale  pcccatum  boiia  intcn- 
lioiie  posset  licrl  ul  adulierium,  furium.  Si  prac- 
cepil  quod  non  crat  praecipieiuliim  :  ergo  noii  erat 
boiium  quod  cral  boiinm  :  eigo  iioii  iccle  prxccpit 


clam,  ei  inutari  poiest.  Ea  vcro  qua.-  lii  per  provi- 
dentiain  Dei  alisqiie  rooperalione  libcri  arbitiii, 
commulari  non  poiest  ;  qua;  vcro  csl  pcr  piajscien- 
liain,  miilari  potesl;  tanicn  tiiiiia  lalei  dctermitiaiio 
iiiielligciida.  Quod  lotuin  plene  inveiiiiur  super 
MaitiiaMim  cxposiium.  liic  potesl  quxri  an  Caiphas 
pi  oplielaverit  cuin  dixcril  :  Expedit  ut  unus  moria- 
tur  pro  )wpulo,  ut  non  lota  gens  pereat  {Joan.  xi). 
Qiiod  eiiim  prophtlavcril  diccre  videlur  evaugc- 
lisia,  qui  ait  :  iloc  antdm  non  a  seiveiipso  iiabuit, 
sed  cum    esset   pontifex  aniii  illius  {ibid.) :  sed   si 


Ijeri.  Deus  fecil  aliquid  quod  iion  debuii  quando  proplietavii ,  ergo  voruin  vel  falsuni  :  sed  cuni  id 
carticm  assnmpsit :  ergo  iioa  recic  iJ  fecil.  Vel  quod  propliciabai  a  sc  noii  habcret,  scd  a  Spiriiu 
poiei-i  lacere  aliqnid  quod  est  lualoin  :  eigo  male.      saiicto  propier  digniiaiempomiricatus :  crgoveraa 


8^«  rtTRI  PICTAVItNSIS  8?» 

l>roplietavii.   Non    eniiii   faUiim    prophclnrcl   per  A  voluulate  Dei,  id  est  de  permissione  Del  :  pcnnisit 

ciiiii),  iion  voinii  voliuitale  (\nx  ipse  est :  siuliuin 


Ppiriliiin  saiiclinn  :  ergo  verntn  «lixil;  sed  qiia  pro- 
posiiione  iiisi  i.st:i :  Expedit  ut  unm  morialur  ut 
iion  tola  fjens  pereal  ?  Ihic  igiinr  dixit  veriini,  seJ 
probaliir  qiio  i  tantiim  filsiiin  ;  iiiteiitieb»!  eniin 
iliccre  ct  persnailere  iit  Cliristuiii  inlerflcereiit  qui 
pr.ie<Jic:ibal  des(ructioii<;in  iegaiium  ;  quo  interfecto, 
liOii  perirel  illnil  seineii  sxciii.irc,  qiio  I  eliam  a 
(;c;!iilibiis  in  rcvertMitia  halieljatiir ,  et  iia  non 
tuiletiir  geii»  el  iocus.  El  fiiisuiii  crat  iioc  expeiiire 
eis ,  quia  noii  esi  oflet^tuni  quoJ  meiliiaii  sunt,  vei 
qnoil  roiisuliiit  Caipiias,  cuni  pnslea  destructi  siiil 
per  Roin;inos.  Niliii  crgo  aiiud  inteiideliai  diccre 
Cai|iiins  ni^i  !io<:  falsum.  V<;runi  est  qiioii  de  ilia 
locinione  iiic  seiisus  elici   potcrjt:    Expedit ,  elc, 


eiiini  cral  volum  ;  ergo  indiscrclunt ;  ergo  non  iiii- 
plonduin.  Si  iia  accipiatur  aninius  pro  dclibcra» 
lione,  iioii  est  qiiod  coiitra  objici  possit. 

Poiest  ct  aniinus  accipi  pro  volunlaie.  Sxpe  cnifn 
bo:ia  «;xistenle  voliintale,  opera  a  ialere  siini  inaia, 
non  ea  (\ux  de  niala  voiuniatc;  primo  iuco  snrgnnt 
sicui  bona  liil  voluntas  Ji>pbie,  et  opus  primo  luio 
procedcns,  boiinni ;  scilicet  immoiare  oinne  qiiod 
siiii  prinio  occiirreret,  sed  opus  a  iutere  inaiiifn, 
sciiicet  iinmolare  riliam.  Sicut  ecuntrario  inala  fuit 
Yoluntas  Judx  elopus  tamen  a  iaiere  lionum,  idest 
saius  iioslM.  Aiii  dicunt  (C4)  qiiod  praeceptnm  Iri- 
bus  iiiodis  dicitnr,  forina  ei  intentiune,  ut  Uouora 


sciiioel:  Utile  eit  ul  Chrislus  tnorintur,  et  ita  tion      pnirem  el  matrem   (Exod.   xx).   Inleiitionc  et  iion 


fereul  hnmnnum  genvs  in  peccatis,  sed  morte  iptiin 
teiiiinatur;  qiicin  seiisuin  non  iiabiiit  in  iilis  veibis 
€aipb:is,  (|ui  taaieii  verns  est,  et  ila  iioniijsi  falsuni 
dixit:  crgo  non  proplietavit  venini.  Ilcin,  proplictao 
vit  vcrnni :  crgo  prophetizando  enuniiavii  verum. 
Item,  ipse  nuii  dizit  iiisi  faisuni,  ct  a  sc  non  liai>nii 
illiid,  sed  a  Spiriiii  sancto  :  crgo  Spiritus  sancii 
aticiurUatc  dixii  faisuin.  Itein,  nialo  aniino  dicebat 
quidqiiid  dicebal:  igitur  peccaliat  ex  ipso  actii  pro- 
pbctandi,  et   sic  iiiud   piopbetare    fuit  ci  pecca- 

llllH. 

Ad  iioc  diccndiim  qiiia  iion  prnplietavit  iiisi  sub 
liuc  scnsn  recipi.ilnr,  30  '^  ^^^  locutionctn  prntti- 


furnia,  iit  Non  oecides  (ibid.) ;  fnrma  et  non  inlen- 

lioiie,  ut  Vndet  nemiui  dixerit  (Man.  i).   Tale  fuit 

qiiod  prxcepii   Dominus   Abrahae  de  immulatione 

fiiii ,  et   fuit  non   adimpienduia  sed  ad  instruen- 

duni. 

CAPUT  XI 

^»  aliqmd  postit  fieri  contra  votuntatem   Dci  qnee 
ipte  ett  ? 

(C5)  Patet  ex  bis  quxdicta  suntinuiia  Ceri  coiilra 
signa  voiuntatis  Dci,  id  est  contra  prxcepla,  consi- 
lia,  proiiibitiones,  ctc.  De  cxlero  ii:qiiireiidHin  cst 
an  pussit  atiquid  fieri  contra  volnntaiem  Dei  qux 
tpse  cst,  id  est,  an  quidquid  viiit  Dens  fieri  flai,  et 


ierit   cx    qua   sensus    propbcticiis   el  verax   elici  r  cconirario.   Non  videiur:    Vuli  enim   Deus  omnet 

homines  talvot  fieri,  ut  ait  Apostoins  (/  Tim.  ti), 
non  lamen  omnes  saivanlur.  Aiibi  cliam  ail:  Je- 
rutulem,  quoties  volui  congregare  filios  tuos  tub  alat 
meas,  ei  noluitti  (Mailh.  xxi):qiiasi  uliqiiiii  voiii  ril 
Duminns  qiiod  ini|iedilus  sii  f.iccre  Jerusalein  vo- 
luntate  contraria  ;  el  ita  aliqnid  vcluit  qiiod  non 
faciiiin  cst.  Sed  palam  cst  nii  veile  fieri  a  Dc» 
qiiod  ipse  noii  faciat,  serunduni  illud  :  Volunlati 
ejus  quis  resistel  (liom.  m) ;  et:  Oninia  qua'cuuqHe 
voluil  fecil  (Psal.  cxi).  Qiiod  ergo  prinio  dicilur  sic 
cxponiiur  (65*)  :  Vult  oniiies  lioiniiies  saivos.fteri, 
id  est  iniiius  salvatur,  iiisi  quein  vuitKalvuin  ficri. 
Sic  dicilur  :  Deut  iUuminat  omnem  liomimm  venieH' 
tem  in  hunc  mundum  (Joan.  \.)  Id  eiil  nenio  iiiumi» 


polerai,  et  tantniii  faisuni  dixit;  lanien,  Spiritn 
sanclo  iiiliniaiite,  facium  csi,  ul  taieni  locutionem 
profeiTCt  qua:  cotigrua  iiitorpretalionK  veniiH  sigiii- 
iicaret.  Qucm  laincn  inteilcctum  ipse  ibi  iion  iia- 
Iniii,  iit  iia  quodainmudo  nescieiis  videaiur  veruin 
dixlNSC. 

Du  Jeplite  ciiam  bic  polest  olijici,  ctijus  voluntas 
non  piai-uit  Deo,  iiec  eiiaiii  sacrificiuni,  seJ  delitie- 
raiiu  ilia  qnaiii  balieiiat  suliicilus  quid  Deu  olTer- 
rel  (Gt)  ;  et  iia  :)c<:ipiliir  animus  iii  iiia  aiictorita>e. 
Aiiimiti  Jephie  placuit  Deo  et  non  sucrificium  (Ju- 
dic.  x\).  Sliilie  cniin  vovit,  quia,  si  caiiis  aul  aliud 
occiirreret,  nuiiquid  inimolaret?  £t  qnia  aniintis  ip< 
siiis,  id  esl  voiitntas  in  lioc  Dco  non  piacuii,  pro- 


ban  poiest  quia  si   bona  esset  voiunias,   boiiuin  D  iiatiir  nisi  per  euin.   Codein   modo  ct  iitiid  aliidit 


cesct  upns  quo'l  cx  illa  vuluiitaie  proceilcret ,  quia 
tion  potest  arbor  bona  malum  fruetum  faeere  (Mntih. 
vii).  Iteui  sacrificium  iilud  iion  placuit  Deo.  Ergo 
uec  voliintas  qna  id  voleiiat,  sed  conlrariu  dixil 
aucioiitas  (G!2),  voiuit  Deus  fltiam  Jepble  iniittol.iri 
propier  sliiliinn  patris  voluin  (o3).  Si  ergo  lioc 
voiiiit  Dens,  boniim  fuii,  sed  intelligemlnni   est  de 

(Gl)  Alliidit  ad  iib.  Qua.'st.  Yel,  et  Nori  Tent.,  q. 
43,  nbi  pseudo-Augusiiuus  ille  plura  in  Jepiitede- 
lsa<<  iialiir ;  qiiein  taiiien  verus  Aiigiisl.  excusat, 
lib.  vii  Q(f.  Evang.,  q.  ■49. 

(&t)  Aucioriiate.  liicron.  in  vit  c.  J-remiiE. 

(65)  Apiid.  Aug.,8tipra,  in  Append.  totn.  IV,  et 
apud  Hieroii.,  siipra,  cl  lib.  I  conlra  Jovinian. 


Jerusalem,  ctc,  id  est  quotqiiol  dc  filiis  tnis  voliiu- 
tate  inca  sciiiper  eflicaci  coiigrrgavi ,  te  noiente  ct 
inviia,  boc  feci.  Constat  igitur  qiiod  Deiii  iiil 
vuit  fieri  volnntate  qiice  ipse  est  qiiod  iion  lial. 

(66)  Quxiiiur  eiiam ,  an  quidquid  fil,  vuil  Dens 
fieri?  Si  enim  hoc  esi,  cum  inaluni  fiat  :  ergo  ina- 
luin  vuU  Deus  iieri,  quod  quaiuvis  a  vero  alicnuni 

(6i)  Fundatnr  illud  tn  tloclrina,  .Mu^istri  I,  «li»!. 
45,  §  i<,  el  dist.  47,  $  ult. 

(G5)  Mag.,  I,  d.  4G. 

(Gj*)  HcKC  oninia  habes  npud  Aiig.,  Enchitid..  c. 
97  el  98.  Piura  iii  nolis  ad  e.  14  priiiix  prt.  Seui. 
Pulii. 

(66)  Uag.,  snpn,  §  d  et  scqq. 


853  SE.  TiNTlARLM  LIBRI  QLINQLK.  -  LID.  l  834 

vi.leatur,  lameji   qiiidam   coiiaiitur  probare  in.li- iV  (iivin:«  «lispngiiioMi  milil.ii  qno.l  pcr  humnnum  slu 
recle   sic.  Mjla  fitint  et  Deus  non  viilt  mal;i  ficri  : 
ergo  mnlu  iinnl  conlra  Dei  volimlnletn  ,    vel   non 


liiiiil  pra>ier  fjiis  voliintatein,  ralsiim.  Isle  esl  in 
Itar  riviiaie,  el  res  nun  viill  ctiin  csse  in  h.ic  civi- 
laie  31  •  Kigo  coiiira  voluniaiein  legis,  vel  non 
esi  iii  ea  praeier  Toiimlatem  regis.  Itnm  mala  rnini: 
er(i%  Deo  volenle,  vel  Deo  non  voienie.  Si  Deo 
«inlenle;  ergn  Deiis  vnlt  mala  lieri :  si  Deo  non  vo< 
leiiie;  er^o  Deo  noleiiie;  crgo  Deo  invito;  ergo 
cnntr.i  ejus  vulnnlalem.  Ail  quoit  clicimuj  quod  Dco 
non  volenle  mala  fiuiil,  non  lamcii  Deo  nnlenie, 
ijiiia  lioc  rssol  r|unii  conlra  pjtts  voluntaleni  fiereni, 
qiKxl  raistim  est.  Siciil  istc  esl  in  hac  civilnie  rege 
non  volcnle,  iion  Liinfn  rfge  nolenle,  et:  Non  alicro 
{sionim  currcnie  SorralCH  cst  asinus;   i.un  lamcn  ^  q"o«l  videlur,  quia  tliciiiitur  de  siiigiilis  personis,  ei 


<i:«inresultal. » (75)Talisfiiit  actio  Ju(I.Tortini,(|itani 
qiiiileiii  non  voluil  Dcus,  scd  volnit  p.issiiinent  .nb 
eis  illalam.  De  illis  lamcn  rccil  Detis  seriinduin  vo- 
luntalem  suam,qiiaiii'o  cos  pnnivitqui  peccaveiant. 
Dc  his  aulein  vel  insequrnlihiis  pleiiiiis  ageiur  cum 
de  Iitcarnatione  Domirii  tnclahitur. 

CAMJT  XII. 

De  his  lerniinis,  possc  de  poteniii,  po.^se  dc  iu<;ll- 
lia.  posse  ile  miscricordia,  an  inler  se  in  propoti' 
tione  converiuniuT? 

(74)  Ciiin   posse  et  velle  ditanttir  de    Deu  secnn- 

dum   esseiitiain,  qii:critur  de  hitjiismodi  leriiiini", 

poise  de  potentia,  potse  de  juslitia,  posse  de  miseri- 

cordia.  An  dicantur  sccuiidum  esseniiam  dc  Dcn; 


ii«nitro  ciirrenlc  Socrates  est  asiiius,  H  nola  linnc 
rsse  falsam;  DeusvuU  malafieri,  cl  hanc,  Deus  ttili 
maln  nonfieri,H  hunc  vctam,  Deus  non  tuii  mnla 
fieri.  Iteiii :  BonNiii  e»l  mala  fieii.  Ut  enim  dicil  Aii-i' 


-gusliniis  (G7) :  <  Nun  solum  ut  sint  bona,  scd  etiain 
«ititmala  bonuni  est:  si  Cfiiiu  non  essel  bonum  mala 
■essevct  fieri,  nequaqiiam  esse  sinerelur  ah  oninipo- 
tenii  bono.  i  Seil  Dous  vull  esse  bouuni :  ergo  Dcus 
vull  mala  fieri. 

Ad  quoil  diccpdiim  qnod  idi^o  dicit  Aiigusiinus 
linnumesse  mala  ficri,  quia  ex  nialis  qu:e  fiunl  elicil 
Deus  bona.Non  eiiiin  in  se  bouuni  cstmala  fleri(68): 
^icilurenim  aliquid  buiiuin  qiiod  esi  bonuiM  in  se  et 


de  illis  in  summa.  L'nde  vidctur  quoii  quidquid  po- 
testde  jusiiiia,  potest  de  miscricortiia  et  potentiat 
ct  e  converso.  Scd  de  justitia  poiesl  Deus  umnes 
damiiare  :  crgo  el  de  misericonlia  poiest  otnncs 
d:»innare,  qiiod  rulsum  csse  viileiur.  Qiiod  aiitem  de 
justilia  possit  oinnrs  damtiare  mauifestum  es',  quia 
ouines  siint  naii  filii  irx,  et  amnes  sunt  de  nias  a 
iniquilatis  pcnlila  el  cnrrupta  in  Adam ;  et  si  qiiis 
de  ea  exccrpitur  per  aiiquani  gratia:  apposilioiicni, 
de  misericordia  Dei  esi.  Utide  <!e  justilia  omnc» 
possct  damnarb.  Iiein  Dcus  potcsl  omiies  daninare 
de  poleiitia  ;  Deus  iiil  polesi  rarcrc  nisi  jtiste  :  er^o 
Deus  omnes  polesl  damn;irc  de  justilia.  £<  onira  32 


♦I  cui  fil,  et  ei  a  quo  fii,  ut  daic  elcemosynam  ex  q  *eio  si  quis  dicat  quod  non  quidqiiid  poiest  Deti» 


cliarilate.  El  quod  esl  boiium  «i  cui  fil,  ct  in  se, 
«ed  non  ei  a  quo  fit,  ul  dare  cleemosyuam  paupcri 
propier  humaiium  favoFem.,  et  quod  bonum  est  ci  a 
quo  fii,  ei  in  se,  scd  uon  ei  cui  fit;  ui  prnedicaie 
fidem  iufideli  (69):  est  ctiaui  quud  non  est  bontim 
in  se,  nec  ei  a  quo  fit,  sed  taiiliim  aliis  bonum  dici- 
tiir;  ut  actiu  Judseonini  qua  crucifixerunl  Cliristum, 
sed  ideo  dicla  est  lionum,  quia  intle  elicuil  Deus 
bonum.qui  ex  omnibus  inalis  elicit  boua.  (Jude  (70): 
«  Mcliiis  judicavil  Deus  dc  maiis  bona  faccre  quam  | 
niala  nulla  pcrmiilcre.  >  Cum  enim  peccaul  niali,  in 
boiio  proficiunt  boni.  Nam  :  Flagellaio  pesiilenle 
tnpirns  astulior  fit  (Prov.  xi\).  Dum  superbit  impiiis, 
incendiiur  pauper  {Psal.  x);  et  peccaia  proxiinorum 


facere  de  juslilia.potcsi  faccrede  niisericordi.i :  eigo 
aliquid  polesl  Deus  facere  juste  el  non  misericordi- 
tcr;  non  ergo  in  oiimi  opcre  cjus  coiitilatitur  se 
justitia  ei  nii.sericordia,  vel  juslitia  :  ergu  aliquod 
ejus  opiis  poiest  esse  sine  juslilia,  vel  sine  miseri- 
cordia.  Ideo  dixerunt  quidam  qiiod  in  qiiibusdani 
operilius  Dei  esl  elTecius  misericordix  sine  elTcctu 
iuftiiii;(>,  ut  in  parvuiis  baptizaiis  qui  sola  Dci  giaiia 
ntillis  prxcedentibus  meritis  salvantur.  lu  uliis  est 
eRiecltis  jusiitix  sine  etrcclu  misericordix  ut  iu  |  u- 
nilioiie  Jutlx  et  Pilali  quos  non  pulest  plus  piiiiiro 
qiiain  punial.  In  aiiis  est  effeclus  justitix  simul  <uin 
effeclii  mi&ericordix,  ut  in  Iiis  qui  salvaiitur. 
(75)  Ct  qtiod  ita  sil  mulliplici  prohare  videntur 


frixurium  suul  jusiorum :  Con«ui/ie<ur  n«7u<<ta  peC'  I^  aucioritate.  Lcgitur  euim  :  llic  misericordia,  ju- 


ealorum  el  diriges  jutltim  (Psat.  vii).  Ct  qtiod  Deus 
iion  vciit  mala  ficri  palel,  si  eiiim  veliet  iiiakt  fieri, 
crgo  esset  aiicior  peccati :  et  quamvis  non  scmper 
volunlas  Dei,  id  esl  (71)  voliiiilalis  Dei,  iinplcatur 
:ih  hoiuiuibits,  lamen  semper  iiiipleliir  de  omnibus, 
sive  sint  lioui  sive  siiit  mali.  Uiide  Gregorius  (7i): 
•  Multi  voluntatem  Dei  pcragtml  uiide  mutare  coiiten- 
(!iini,ei  ejusvoluiitati  resi&ieules  obsequuutur,duui 

(67)  Cap.  96  EnrJiir. 

(68)  ll:ec  eadem  apud  Mag.,  cilai.  disl.  *6,  §  h. 

(69)  Suhaudi  iYr<l<i/i    non  obedieuti,  ui  est  apud 
Magistriim. 

(70)  Aug.,  Enchirid.  cap  27  et  alil)i  s;cpe. 

(71)  Dcsiderari  \idctur  Signuin. 

(Ji)  Cilatur  cliaiu  a  Magisi.,  i,  dist.  47,  §  b,  sed 


diciutn  in  fuliiro ;  ct  alibi :  Judicinm  sinc  misericor- 
dia  ei  fiel  qni  uon  fecil  misericordiam  (Jac.  ii).  Ct 
iterum  :  i  Secundiim  quaiiiitaletu  ctilpx,  eiii  (lUdnli» 
las  poeiix,  >et  similiter  super  illum  versum  psaluii : 
(76) :  Ex  usuris  el  iniquilaie,  habeiur.  t  Plus  cxigi- 
tur  in  suppliciis  quain  commi»suiii  sii  in  deliciis.  »ld 
cliam  sic  ralione  volunl  aslruere.  Dcus  potest  di- 
siricte  agere  cuin  Juda  :  crgo   non  miseiicorditcr. 

paulo  aliier. 

(75)  Mag.,  ihid.,  disi.  48.  §  b. 
(74)  Magist.,  iv  Seni.,  ilisi.  40. 
(75/  Apud  Mag.  Iiic  cx  Atig. 

(76)  P>al.  Lxxi,  ad  queiu  lorum  sic  lcgittir  :ipud 
Aiig.:  Plus  m.i/i  intemtur  in  suppliiiis  qiiam  co/n- 
mitsum  est  in  peccalis. 


I»35 


PETni  PICTAVIKNSIS 


m 


hcin.  Deiis  jiolesl  iiiliil  de  poeiia    ilrb  tn  JikUu    re- A  osi :  Iioc  cnini  impossiliilc  esl  quoil  Judas  lanla 


inx.irc;  sCiJ  si  nil  dc  poeiia  debiln  rebxal,  immise- 
riccniiicr  agil  piiniciulo  :  ergo  Deus  polcsi  immise- 
ricortiiter  agcre  cum  Juda. 

Ail  lioc  iliciint  qiiidam  qiii.t,  clsi  iiiliil  rclaxarcl 
r>t'iis  de  poeiin  deliila  Judoe,  non  lamen  ininiiscricor- 
diier  ciiin  eo  ngeret;  qiiia  in  suo  esse  conservarct, 
qiKP  esi  iiiiscricordia  niaxima;  vel  qiiia  non  perinil- 
teret  dinbolos  ciim  pliis  piinire  qiiam  mcruerii,  ct 
innnila  nlia  sniit  occulta  in  quihus  eliam  possel  eilc- 
oiuui  miscricordiae  impendere,  eiianisi  nil  «le  de- 
bita  po3iia  remillercl.  Siiiit  enim  diio  eflrectiis  jiisti- 
liae,  pntens  el  occuliiis.  Paiens,  ul  pro  peccalo  red- 
dal  Deiis  popnam,  vc!  partem  poen:r.  Occullum  non 
pnesuiiiit  liumana  ignoranlia  diffinire.  0"'S  enim 
novit,  cur  neiis  Jacob  elegit  et  Esnu  rcprobavii? 
Simililer  suiit  duo  cfTeclus  niisericordi;c  paicns,  et 
Inlcns.  Paicl  Dcl  misericordia  in  parvulis  bapliza- 
lis,  cum  sit  eiinm  ihi  ocrul«.a  jiisiiiia.  P.".iel  jiistilia 
in  damiiaris,  cum  sit  ibi  miscricordia  occiilla.  In 
nullo  igiliir  opere  Dei  esl  elTecliis  jiisiiline  sine  efTc- 
Ctu  misericordiic,  vel  oocullo,  vel  mauilcsto,  nec 
cconir.Trio. 

Iliani  ergo  auclorilaiem,  i  Miscricordia  bin,  judi- 
ciiim  in  fiiluro,  »  ad  evideiitiam  refer:urulriusqiie, 
quia  bic  in  via  cst  pnlcns  misericordia,  iibi  diciiiiliir 
dics  lioniiiiis,  el  annus  jiibiljeiis,  liccl  eiiain  sil  el 
bic  jiistilin  in  ruluru.  Jiislitia  inanifesta  qnundo 
Ibuul  hi  Jii  vitnm  wternam,  illi  in  hupplicium  (eler- 
vum  {Malth,  \x\).  Simililer  cum  diciliir :  «  Secun- 
(iiiin  quniiliintem  ciilpa»,  erit  qunntitns  pctn.T;.  »  Id 
est  si  magiui  ftieril  ciilpa,  niagna  eril  el  poena,  non 
dico  taiita  :  singiilu  eiiini  pcccala  puniei  Dous.  Unde 
disiricic  dicitiir  iiidicare.  Scd  de  poeiia  singiilis  de- 
bita  remitiil,  in  qiio  est  Dci  misericordia.  Qiiod 
vero  diciliir,  Judicium  sine  niisericordlu  fiet,  elc, 
siipple  :  sine  miscricordia,  id  esl  qiiod  jiidiciiim  vi- 
debilur  esse  sine  misericordia  propler  qiiantitatem 
pwnx.  Iltud  vero  qtiod  similitcr  posl  legitnr  :  f  Pius 
ciigitiiriiisuppliciis,!  elc.,ad  diulunr.latem  rcferen- 
diiin,  qiiia  diuluriiioraerunt  supplicia  cum  sintscler- 
na,  quam  delicla  qurc  fneriinl  tcmporalia;  vel  e  plus » 
i<l  esl  in  pluribiis  punitiir  boino  qtiam  pcccavcrit, 


m 
poenam  iiieriicrii,  et  Deus  nil  rclaxaret  de  ea, 
33  J"*c  eiiiiii  esscl  conlra  Dei  misericordiam  ;  si 
vero  per  divisioncm  iiitelligns,  sic  Jiidns  incruil 
tanlam  poenam,  Deiis  nil  poiett  relnxnrc  de  jioeiia 
bac,  verum  esl.  Sed  liinc  non  accidit  qiiod  iMtiui- 
Sericordiler  pojsit  cum  eo  agere  :  si  eiiim  nil  r .la- 
xarcl  de  tanln,  m.ijoiem  liac  iTicriiisset.  Qiioi!  illa 
composiiio  sil  inipossibilis  probatiir  per  aliud  :  iin- 
possibile  cst  Deum  niinori  prsemio  reiiiiinerarc  Pe- 
Irum  qiiam  mernil,  si  per  coinposilionem  iulclligns; 
tuiic  enim  de  incriio  Peiriim  defraiidnrei ;  et  lamcii 
si  divisim  inlelligas,  verum  dicis.  Similiicr  impos- 
sibile  est  quod  Deus  nfilignl  aliqiiem  graviori  pocna 
qiiaui  meriiii,  si  pcr  composilioiicm  intelligns,  qiiia 

B  luiic  criideliicr  cum  eo  .'■.gercl,  siii  vero  pcr  divisio- 
ne:ii  dicis,  vi^riim  dicis. 

Quidam  tamcn  ulicrius  proccdentcs  recipiiint 
coiiipositain  et  divisam,  et  (quod  pliis  esl)  qiiod 
potest  daiiiiiare  Petrum  el  salvare  Jiidam,  ct  si 
daninaret  Petrum  bene  facerel;  el  si  nil  remrttat 
de  pocna  Judx  dcbitn  beiie  facil,  nec  idco  immise- 
ricorditer  cum  eo  agil;  ct  si  iii  iiiillo  alio  exbibcat 
ei  cfrcctiim  misericordinc  ;  iiiilliim  eiiim  maluin  est 
qiiod  si  facinl,  non  bcne  facint.  Qiiod  eiiani  Petruin 
possil  damnnie,  id  ita  ostendiinl :  Polosi  Deus  cuin 
Pelro  districte  agcre;  sed  si  districle  ngii,  de  mi- 
iHitis  el  quadrautibus  exigit  raiionem;  et  si  singula 
pcrsequeiitur,  non  posset  Peiriis  dc  omnibus   re<U 

C  i'ere  raiionem,  quia  loio  tempore  viioc  stiar  teueba- 
ixr  obscqiiio,  el  miiltis  lemporibtis  dcbitum  olise- 
qiiiiim  iion  impcndit ,  qtiod  obseqiiium  non  potiiit 
receuipensnre  Deo.  Posiea  ergo  si  disiricle  ageret 
Deus,  quod  posset  juste  facere,  jiiste  posset  cum 
damnarc. 

At  dicel  aliqiiis,  quia  vcbcmenlcr  se  bumiliavit 
Pelrus,  iia  quod  major  fuit  bumi!i:as  iu  poeiiilentia, 
quam  processerit  Irnnsgressio  in  culpa,  et  lunc  (?e- 
bituin  obseqiiiu  II,  qiio  videbntnr  Deum  defraudasse, 
recompensavit.  Ipsi  lameii  adbuc  diciinl  quod  non 
poltiit  se  in  tantiim  butnilinrc  quin  ampiiorcm  bu- 
militaiem  teiieietur  Deo  exbibere,  nec  itn  Deo  de^ 
voie  servire  quiu  lenerctur  devotiiis,  non  dico  de 
praecepio ,  scd  de  commisso  aut   rccipieudo  prae- 


qiiia  puniliir  in  anima  el  in  corpore.  pio  pcccato  in  D  ,„io  .   Qui„   non   iunl   condignce    pnsuones    hujvi 


sob  aiiinia  commisso.  Qui  sic  solvunl,  probabiliter 
solvunl  (77). 

Alii  aliler,  dicunl  eniin  Deum  posse  nibil  relaxare 
de  poena  debita  Jntlx,  ct  qiiod  Dciis  potest  islum 
facere  de  poteiilia,  sed  non  dc  misericordia  aui  de 
jusiiiia.  Nam  mulia  polesi  de  poleiilia,  qu;c  non  de 
iniscricordia,  ut  oiiiiies  daiiiiiare.  IJtriim  tamcn  ila 
sii,iuteijeciisquoriimdam  soluiionibiis,  iia  delcrmi- 
iinbiliir.  Dicuiit  ciiim  qiiidaiii  lianc  proposilionem 
dupliciler  posse  inielligi,  Dem  potest  niliil  de  peena 
debila  Judo!  relaxare.  Per  compositionem  ct  divi- 
sionein.  Si  per  co  v|iosilioucm  inlctligniur,  lalsuni 


mur.di  ad  (uturant  gloriam  qua:  revelabilur  in  nobit 
(Roin.  viti). 

Sed  cl  iierum  instanl,  Petriis  dccessernl  in  ine- 
rito  viijc,  el  Jiidas  in  meiito  morlis:  crgo  nec  Deus 
istnm  snlvare,  aiil  illum  dainiiare  puternt.  iiisi 
utroque  revocaio  ad  prisliiiuui  stulum,  Petrus  in 
merito  morlis,  el  Jiidas  iii  tucriio  vit;e  decederet, 
alinqiiin  dignum  viia  damunret  aiil  iiidigiium  salva- 
ret,  sed  boc  essc  non  poiernt  qiiod  iiidignos  vila, 
iiidignos  mancnlcs  saharet,  vel  quod  iiidigiios  inortc, 
iiidigiios  maneiilcs  daninarct.  Nnm  allcrum  crudeli- 
tilis,  allcrtir.i  iiniisliliap  csscl.  Ergo  nec  Deus  Judara 


(77)  Hxc  fundar.uir  in  Aiig.  doctrina  nd  cilaium  p<alm.  lxxu 


837  SLNlEMlAilfM  LIHRl 

salvare  aul  Pclnini  (iamnarc  polcst,  nisi  ul-Tqiic  ad  A 
slatiim  viiae  rcvocelnr.  llein  Ooiis  remisil  realnin 
cnlp.-«  Pelro,  el  nccessarinm  Obl  ci  remisisse,  nec 
posiea  pottiil  ant  poiesl  Pclnis  poccare  :  crgo  i:ec 
Dciis  potcsl  realninci  remissum  im|niiare  fjtiin  in- 
jnste  ajiai.  Ad  qnod  ipsi  dicnnt :  Qiiod  si  rcmisit 
Deiis  rcatiim  peccali  Petro,  el  ila  deoessit,  iinn 
eum  «Inninabil.  Sed  non  se(|iiitnr,  qiiod  si  reinisil 
non  polesl  impniare;  sicni  si  alifjnis  esi  pr.Tdcsii- 
natiis  non  damnab?l  ciim  Dens;  se<l  iion,  si  est  prae- 
desiinaliis  non  polesl  enm  damnare.  Qna  enim  ra- 
lione  recipilnr,  nt  dicnnl :  <  Nnllum  qiii  decesseril  - 
digniis  viia  polesl  Deus  damnare,  >  quia  haec  dno 
non  possunt  sininl  esse,  quod  decesseril  dignns 
vila,  el  damnetiir,  eadem  ralione  recipieiidiim  se- 
cundnm  eos  videlnr  qni  sil  pra;destiiiaiiis  non  po-  B 
lesl  Dens  damnare,  qnia  li.xc  dno  noii  possnnl  si- 
mul  esse,  qnod  aiiqiiis  sit  pncdestinalns  ei  poslca 
damneiiir;  sed  islud  iion  valcl,  iion  poies»  noii  dc- 
cessisse  dignns  viia,  cum  dccesserli  sic;  sed  poiesl 
aliquis  non  essc  pradeslinaHis  cuii»  fuerii  prsedesl  - 
naliis.  Imo  illiid  cerluin  non  video  qnomodo  poss  t 
Oeus  aliqneni  manenlcm  digniim  vila  <lainiiare,  tl 
fii  facial  ila,  non  facere  injnsle,  sed  jnste ;  qnin 
eadem  ralione  dicalur,  qnod  Dens  possii  fafcre 
hoiiiicidinm,  aduilerinm,  furtiim  ;  S^-  ^'  ^'  '^=><^i'''> 
jnsle  facia».  Ideo  piiinam  soluiioneni  magis  appro- 
bamu9,  utpote  qiise  magis  coinniunis  es(  et  usi  ■ 
taia. 

Solet  q«a>ri,  an  Dei  justitia  exigai  qnidquid  Dei 
niisericordia  e.Kigil.  Si  enim  Dei  misericordia  exigit  ^ 
Jiidam  minus  pnniri  qnam  meinit,  idipsuin  exigil 
Dei  juslilia.  Ergo  jnstiim  est  Jiidam  niinns  piiniri 
quain  mernit.  Item  qni<iqiiid  sumniae  jiisliiiae  pla- 
rei,  justnm  est ;  summ»  justiti:e  placel  Jiid:im  mi- 
nus  pnniri  quain  meriiil :  quod  iion  accidil,  qnia  in 
priina  pro|iosiiione  accipilur  jnsluin,  id  est  diviiue 
jiisiiii«  complacitum ;  in  conclusione  referlnr  ad 
etigentiam  merilornin;  unde  sic  iiis(aii<inin  :  Quid- 
qnid  suAunx  jnsiitiae  placuit,  jusliim  fuit ;  summa: 
jusiiiix  placiiil,  nt  Ciirislus  crncifigereinr;  qiiod 
qnia  adexigcnliam  meriiornm  referlnr,  inficiaiidiiiii 
\idetur.  Quidani  tainen  distingiiuiil  multi|ilicita(ein 
hujnsniodi ;  jusliim  est  Judam  ininus  puiiiri,  id  cst 
diviiix  essenli:c  comptacilum  esl ;  veruin  est.  Jti-  r^ 
slnni  cst,  id  est  incrila  Judai  lioc  etignnt.  f.ilsum 
rst.  Sic  etiain  simp!iciter  videliir  negandum,  jtisii- 
lia  Dei  exigil  iit  niiniis  piinialur  Judas  qiiam  incruit 
piiniri,  firopier  consigiiiricationeni  hiijns  terinini 
jusiUia.  Cnm  eniin  sic  dicilnr,  prini:ip:diter  signi- 
ficaiur  quod  Deiisjiistns  lioc  cxigil,  id  esl  Deo  jnsto 
Inic  pia<'i>l.  Siiliinnnilur  aulem  qiiod  approhel  mc- 
rila  Jndx  qnorniu  exigenlia  faci:il  ei  rclaxationem. 
Sic  eiiain  cum  ilicilur  :  Miscricordiu  Dei  exigil  ul 
Judas  niiiius  piinialnr  .,  >)  mcriiit  pnniri,  priiici- 
paliier  signilicavii  qiiod  Dcus  misericors  lioc  exigit; 
subiniiuitur  aiiiem  qiiod  inerita  ejus  exigereiit  iil 
ampliuspnnirctur(78).  Cuin  enim  dicilur  ;  «Dcusesl 

(18)  Haec  eadem  :»pud  Mag.,  iv,  d.  45,  §  c 


QLINQUE.  -  LID.  I.  838 

jiislus  M-l  jiiiiiiia,  »  cssentia  divina  pr.x«Iicaliir, 
ct  eliaiii  qiiod  ipsc  s.il  dislribnlor  et  jiidex  merilo- 
riim  intclligi  datnr.  Siiniiiter,  cum  dicitiir  boniis 
essetilia,  Paier  et  insuper  aiiclor  onininm  boiiornm 
osteivdilnr.  Iiide  est  qnod  <|naed:ini  opera  <l;ciiiiiur 
esse  misericordia;,  ipi.-edam  jnslitiaB,  ciiiii  lamcu 
proreus  ideiti  ibi  sil  justitla  qiiod  misericordia. 
Sed  qiiia  qiixdani  sunl  opera  qnibiis  usieiiditiir 
esse  ilislribiilor  el  .Tqniis  jndex  ,  qii.Te  dicunlnr 
opera  jusiiti:P,  nl  pniiire  lioiiiiiicin  pro  pef^caio: 
qnapdain  qiiibiis  ostciidilnr  miscraior  el  iiber:itor, 
qir.e  ilicnniur  opera  misericordi.-e,  til  rci:i\:irc  de 
poeiia  Iioiiiini  debita  ;  el  in  aliis  opcribns  ilicilnr 
essc  efTecins  jnstiiix,  iu  aliis  niisorirordi<e  :  non 
qiiod  aliiid  efTlcial  iiisiilia  qiiam  ntesericordia  si  ad 
esscntiam  refens,  sed  quia  ex  quibusduihelTe<  libii» 
iiit<*IIigiiHr  jndex,  ex  aliis  miseraior. 

Sic  crgo  ibindiim  qiiod  misorirordia  Dci  exigit 
Judam  minns  piiniri  qiiam  pnniniiir;  Dci  jusiiiia 
exigit  nl  pnniatnr  sccundiim  inerila,  ex  qiio  viile- 
batur  quod  Deo  jnsto  et  Deo  mise ricordi  placeaiii 
diio  contraria,  id  esl  Judam  piiniri  secnndiini  n  e« 
riia,  )|nod  placcl  Dei  justiii:e,  et  puniri  citia  ni<!- 
rila,  qitoii  pl.icel  Oei  niisericordi.i'.  Sic  igitnr,  fnm 
jnstilia  cxigat  pniiiri  secnnilum  meriia,  niisericOr* 
dia  citra  nicrila,  et  quid<|uid  exigit  miscii<'ord  a 
vel  jiislitia,  Deo  piacet.  Placet  igiinr  Deo  Jiidarn 
piiniri  secnnduin  mcriia,  et  citra  nieriin,  ipix*  suui 
diio  fontraria,  qiiac  simul  essc  uoii  possnnt.  IIiic 
aulcm  lum  accidit ;  non  enim  siint  ejiisdein  raiionis 
ti:{!  diiic  lociilioncs.  Cntn  enlni  iliritnr,  miserironlia 
cxigit  tit  Jiidas  puiiiatnr  ciira  meriln,  liic  est  scn- 
sns  :  JiKlas  piinitnr  cilra  iiieri(:«,  Dei  miseriioidia 
Iioc  ex'gente  ;  el  propric  diciiur  lioc.  Se<t  iioii  ex  Iioc 
sensu  dicilur  :  Jiistiiia  exigit  iii  Jndas  ptiiiiainr 
sccunduin  inerila.  Non  eniiii  pnnilnr  qnanlnm  mr- 
rnit,  jusiitia  exigenie;  sed  |K)tiiis  indicativus  (lo- 
nitur  pro  subjiinctivo;  ac  si  ilicerettir,  Donsji:slus 
hoc  exigerel,  si  oninia  ejtis  merita  atienderet,  sicnt 
dtciliir  :  Jusliim  est  illum  damnari  qui  ad  (emptis 
dignns  esi  morie,  Id  est  jtisinm  essel  si  sic  deced-- 
rei.  Et  bonnin  est  milii  aicipcre  meilicinani,  ct  bu- 
iiuui  es.set  ki  acciperem. 

Qiiidam  lamen  in  contrariiim  dicentec,  admlrtinit 
quod  Dei  miseriionlia  exigit  qnidiinid  Dci  josiiiia 
e«igit  nl  faciat  qnidqiiid  fa(it,  ei  erontrario.  QtioJ 
jia  astruere  voinnt.  Dei  jiisiiti;i  exigil  ui  fariai  qtiid- 
ijuid  (acit,  et  Dens  per  nii^^ericordiam  puiiil  Jtidaii) 
ciira  merita.  Krgo  Dei  35  jusliiia  exigit  ut  pcr 
misericurdiam  pniiiat  Jiidam  ciira  ineriia  :  cl  i!a 
nil  facil  Deus  Jiidae  nisi  qiiod  exisjit  fieri  disiriela 
jnslitiu  :  crgo  in  iiiillo  ei  p:ircit.  ilein  Dei  jiislilia 
exigit  ut  in  omnibiis  ejiis  operibiis  miscricordiain 
exerceal  :  crgo  Dci  jnstilia  exigil  iit  niiscricordiier 
cuin  qiioliliei  agal.  lCadeiii  ralione  f»ei  mibciicordia 
cxigil  nl  f;icial  qiiod  jiisttim  esl,  qnidqiiid  f  icil,  iiil 
f:K-it  nisi  jiisle;  sic  ergo  Dei  niisericordia  cxigit  ni 
l.iciat  qiiod  jiisiinn  csi,  et  ita  quod  Jiisliiia  exigii. 


tj9 


rETUI  l'CTAVIENSiS 


Sl) 


Sic  ergo  Dei  miscricordia    evigii    qiiiJquid    Dci  A  lum    meriiit  :   ergo  sl   tot.im    poennin   irrog.irot. 


jiislilia  cxigit,  cl  ecoiilrario. 

A<l  iioc  tiifeiiJuni  (]iiod  si  inijnsmodi  iioiniii.n  sinc 
rniisigiiilicutiuiie  cffeciuiiin  siini;iiiliir,  vcrum  esl 
qiiod  pro)>Oiiiliir ;  sin  vero  ad  principulein  sigiiiri- 
euiioiiem  referas,  et  pnelcrea  difToreiitiani  efrcctuiim 
iiiielligas,  rtlsiiin  esl.  Tiiiic  igiiur  nori  est  danduin, 
juslitia  eiigit  ul  faciat  ex  miseiicordia  quidquid 
facit,  bcd  lit  riici:it  laiiluni.  Sed  poslea  :itsitniaiiir  : 
Dciis  misoricurdiier  punit  Jiidaiii  :  ergo  Dei  jusiiiia 
ciigil  ui  inisericorditer  puiiial  Judain,  cst  falsmn ; 
qiiia ,  cuni  prius  pon;itur  quid,  postea  assuinitur 
inndiis,  qiiod  nolalur  per  adverbiuiii  ;  fallacia. 
Quii!(|iiiil  facil  iste,  facii  ille  ,  iste  hene  le^it :  crgo 
illc  beiie  logil.  liein  effcctus  justiliac  Dei  esi  piinire 


jiislissimus  essct ;  vel  Ita  :  Effci  tus  misericnrdix  cs» 
citra  piiniie  qiiHm  nieruit  :  ergo,  si  oinnino  reinil- 
teret  poenam ,  misericordi>siiiius  essel.  Ad  quod 
dicenduin  quod  si  ita  iiiielligas  ;itt{iisimu<  esiel,  i<| 
est  maximut  eitet  itit  effeciuiijusiitife,  Teruin  csl. 
Item  :  Deus  ab  aeterno  providit  qnaiita  pa-n»  esset 
puiiiturus  Judam  :  ergo  ncc  potest  aliquid  de  ea 
remiltere,  vel  ejus  provideulia  polest  inulari ;  fal- 
sum.  Deus  ab  jetfrno  pracdestinavii  salvandos  : 
ergo  salvandi  non  possunt  esse  damnandi,  vel  Dci 
pixdestinaiio  potesl  inutari. 

36  CAPUT  Xllt. 
Dc  tcieniia  Dei . 
(79)  Sicut  lixc  noiiiinayi«/u«,  ijirt^rieori,  qtuinfto 


secundiini  iiieriia,  effcctus  niisericordix  esl  puiiirc  B  de  .Deo  dirunlur,  eaindein  habent  principalein  s\- 


citra  merita.  fios  duns  noii  polest  siiiiul  observare 
in  puiiieiido  Judam  :  ergo  non  iu  opere  suoeiercet 
fiiiiiiil  cffei  liini  jiistitue  cnin  effectu  misericordi:c ; 
sed  non  seqiiitiir,  qiiod  si  non  pott-st  lios  duos  si- 
inul  exercere  qui  op|>o£ili  snnl ,  »cilicel  quod  taii- 
luin  puiiiat  Judaiii  quaiiitimcuuque  ineruerit  puiiiri, 
ct  dc  pociia  leiiiilial ;  quod  ideo  non  possil  alios 
dnos  Kiiiiiil  exerccre.  Potest  ciiiin,  ut  supiadicluin 
esl,  lotam  poRiiani  dcbilam  irrogare,  et  tunc  non 
tbservabit  effeciuni  niisericordi.v  in  minus  punien.io 
quani  meruit.  Sed  iii  aliis.  ut  iii  eo  qiiod  in  snuesse 
euni  con»erval ,  quod  iion  pcrniiliil  daeiiiones  ptus 
in  cuni  s.x>virc  quain  nten.ierit,  ct  in  aliis  inuilis 


gnilicatiunein,  sed  diversa  consignificant ,  sic  ei 
liiijiismodi  noinina  preetciut,  prwilettiHanif  ei  |iu- 
jiismodi  eamdein  liabent  principalem  significationeni 
d.vin«  essentiae  quatii  praedicani,  sed  varios  eOcctut 
in  rebus  poiiunt.  Eadem  eniin  esl  causa  iltorum 
cffecluuin  qiiam  signiricanl,  ideoquc  secunduin  va- 
rias  eornm  snppositiones  iiunt  varix  appositiones; 
ut  cnm  isti  lerinini  idein  significent  charitat  ditlmi, 
etiemia,  tainen  aiiud  stipponitur  facta  supposiiiono 
per  luinc  terminum  rAartids ;  aiiiKl  facia  per  illuni. 
llude  vere  dicitur  :  Ettetuia  divi»a  4it  tn  tapiilet 
noii  tamen  eharitut  Dti  etl  in  tapide;  qnia,  cain  liic 
diciiur  priucipaiiier,  signiiicatur  qiiod  divina  e%» 


uobis  igiiotis  qiii  sunt  occuiti  effeciiis  niiserir«rdix.   ^  sentia  sit  in  lapide,  et  tanicn  subinnuiiur  ex  vi  ter- 
Unde  diceiiduni  est  qiiod  iion  dcbet  ibi  assignari  **  Mini  quod  faciat  eum  dilectorem  Uei  et  proxiini. 


effcctus  ju.stitiie  Dei,  ut  sit  effectus,  punire  quantun>- 
cuiiquc  ineruerit  piiniri;  sed  quanturo  meruit  pu- 
niii,  ul  indcfinite  proponas ;  ct  tunc  noii  eril  iste 
cffcctus  jus;itia!  otiposiius  effectui  inisericordix; 
st^d  potcrii  eos  siinul  iii  uno  opere  exeicerc.  Nam 
quod  puiiiet,  t/ilde  juslitia;  quod  citra  incrila  pii- 
iiiei,  cril  de  inisericordia.  Itcin,  idem  est  Deo  esso 
niisericordeni  et  esse  justum  ;  Deus  esi  roultuiu  nii- 
scricors  et  niultuni  juslus  :  ergo  esi  lantuin  inise- 
ricurs  ({iiaiiitim  justus,  ei  econtrario  in  omnibus 
Cjiis  openbus  est  effcctus  jiistitix  simul  cum  effectu 
nii.xerjcordia:  :  ergo  quia  juslc  puiiit  Judaui ,  tain 
misiericordiler   puiiii  euni.  Sed   quain  juste  punit 


Cum  autem  dicitur  :  Ettentia  ditina  e«l  in  aliquo, 
nil  consignificalur  vei  suliinnuitnr.  qiiia  iste  ler- 
ininiis  iiil  con&ignificat,  vei  subinnuit.  Propter  bat 
sigiiificaliones,  cum  idem  sit  in  Deo  esseniia  ct 
cliariias,  scientia  et  prxscienlia,  et  prscdestinatin, 
el  ita  de  aliis,  non  lamen  quidquid  vere  dicitur  de 
cssentia  et  cbariuite,  nec  quidquid  de  niisericordia 
et  de  juslitia,  et  ita  de  aiiis.  Et  in  quibusdam  pcr- 
penduiiiur  consignificationes  diversae  es  origine  vel 
compositionc,  ui  in  bis  prccteientia  et  preedettinalit, 
Main  liaec  pr.-eposttio  prce  nolal  aotecedenliam, 
quasi  anteqnam  iiat,  iilud  scirc  faciat.  Sicut,  Deus 
res  prxscivit,  id  ett  scivit  antequam  fiereni;  et 


euniv  tarttuiii  irrogat  de  poena  debita  :  ei  qtiam  mi-  ^  ciecios  prajdesiinavii.  id  est  aniequam  esseiit,  eis 


sericorditcr  puiiil,  tam  remiitit  ei  de  poena  :  ergo 
taiiiuiii  nniiilit  Judx  de  poeua  dcbita  quaiituin  iri'o- 
g:«t :  ergo  duplo  plus  possel  juste  punire. 

Nolanduin  igitur  quod  cum  dicitur  :  Deui  ett  tun- 
tum  jusius  quantum  misericort,  si  ad  essenliam  rc» 
fcras,  niliil  esl,  quia  non  adiniltitur  cor.iparatio  in 
Mibstatiiialibu&;  si  ad  effectus,  verum  est  quod  in 
qiiil;usdain  operibiis  inagis  apparciit  cffectus  jiisii- 
tix,  in  aiiis  miscricordiu:  magis.  In  omnibus  tamcn 
operibus  sunt  ulerque  :  sicut  omnis  bomo  scit 
granimalicain ,  et  oinni.s  inusicaiii,  quidam  lain<-n 
plus  sciunt  dc  grammalica,  alii  plus  ile  inusica. 

iicm  :  Cffectus  justiii%  est  tantuia  puuire  quan- 

(79)  Mag.,  1,  d.  d8el39. 


boiia  desiinavit.  Uhde  cum  dico,  Deus  cst  praedc 
stiuans  lM>nos,  Deus  pr;i'scius  maluruin ;  idem  prT- 
dicatur,  sed  diversa  subinnuuntur;  dc  liiijiisniodi 
£rgo  vocabulis  pcr  ordinein  agendum  ,  et  prius  d« 
scientia. 

Scientia  Dei  esl  tam  de  Itohis  qnain  de  maiis,  de 
praeteritis,  de  pr;«sentilHis  et  futuris,  de  eniibus  et 
nonentibus,  ut  dicunt  quidani;  quia  Vocal  ea  qute 
Hon  tunl,  tanqnum  ea  quee  tuni  {Ho'm.  iv).  Ilein,  Oeus 
babuit  scieniiasn  de  rebus  antequam  ficrent,  nec 
res  posiquam  fuerunl  aliter  ci  innoluerunt  qnain 
aniequain  csseut.  Sciviiergo  res  aiitequain  esseni . 
ergu  ouines  res  fuerunl  ejus  subjectx  tcientix  an- 


8il 


6l!.I>llhMi,\KljM  LiUKI 


D 


leqiiam  essent.  Iicin,  cgo  possnin  gignerc  filium  :  A 
ergo  ntins  poicsl  gigni  a  nie.  Dcus  scit  do  illo  qniii- 
i|uid  sciret,  etsi  non  essei;  nec  m.ijorem  notiliam 
ile  illo  si  essct  qnam  moilo  liabc.il  luanJo  non  cst ; 
nec  alio  modo  qno  aii  sc-.  Sic  crgo  Filius  meus  snb- 
jeclus  esl  divinac  scienlia:.  Siccrgo  videlnr  qtiod  de 
omnibus  non  cnlibus  habeal  Dcns  scienii.im  et 
omnia  ;  qnia,  clsi  non  sinl,  moilo  l.nmen  non  jdnra 
Rf  iret  de  liis  si  esseni,  noc  alio  modo  qnantnni  ad 
&c  qnam  scial  ntudo  quando  non  snnl. 

Conira  lamen  dicet  aliqnis  :  Filius  qni  polcst  gi- 
gni  a  me,  esi  subjcctum  divinxscienliae  ;  ergo  csl; 
qiiod  non  valet ,  ul  dicnni.  Licet  ciiam  quidani 
dicani  non  enlia  esse  subjecia  ejus  voluniali  qoia 
vuli  ul  sinl  vel  iion  sint,  ct  ninlta  alia  vult  de  iiiis. 
Sed  ila  accideret  non  plnra  esse  sulijecta  poien(i:!p 
qiiam  voluntati,  sicui;  cnni  diciinr,  hoc  cst  fulu- 
runi  :  ergo  csl ;  vcl  pr.eterilnm  :  ergo  esi. 

Scd  qiioiriiur  quaro  non  cntia  dicaniur  snbjecia 
divina*  eiiseniix  el  poicniix?  Sicut  eniin  scii  qiiod 
noii  esl,  id  esi  de  eo  habel  scienliain  qnac  non  cs( 
iia  et  putesi  qtiod  noi»  est,  id  est  de  eo  liabct  poien* 
liam  qux  noii  esl.  nec  (it.  Sed  vcluntali  ejus  sola 
«ntia  sunl  subjecla,  qnia  nil  vull  nisi  quod  est,  ct 
iiieo  uull^  non  entia  ejns  volnnlaii  snnt  subjecia. 
Amplior  esi  eiiiin  cjns  potcnli.i ,  vel  prxscientiA 
qnani  voluntas,  id  esl  pluia  suiit  subjecta  polentix 
el  scicntix  qnam  vulnntali.  Ileui  objicitur  eis  eic  : 
Plnra  sciuntur  a  Dco  qnam  siut  cniia  :  crgo  major 
est  nuincriis  scitoruni  a  Deo  qnani  sint  cnlia.  Fal-  r 
suin.  riures  linniincs  resurgcnt  quani  snnt  vivi  : 
ergo  niajor  est  uumeriis  resurrectorum  quam  vi* 
Torum. 

37  Qoxritnr  eliam  cum  Deiis  seiat  non  eniia,  iJ 
est  scienliain  habcal  dc  eis,  an  scial  omnia  nonentia, 
td  est  de  omnibus  babcal  scientiam,  vel  omnia  sint 
«ubjecla  ojws  scientix?  el  snnl  qui  dicunl  qnod  de 
oinnibns  habet  nolitiam,  scd  non  de  oinnibus  liabct 
scieniiam,  nec  omnia  scit  :  sicut  ego  habeo  noti- 
liain  de  asliunomia,  non  lamcn  sciu  aslronoiniam, 
nec  est  subjecium  scieniix  mex.  qnia  Deus  sola 
ilta  scit  qnx  fuerunl  fulura.  llla  ergo  possibilia  quae 
possnut  esse  vera,  nnnquain  lamcn  fuenint  fulura 
vera,non  scit,  ncc  de  iltisscieniiamhnbei.  Cadem 
ratione  non  scit  opinabilia  qux  in  sola  con!>istunt  ^ 
opinionc,  iiec  unqnani  ruerunt  futura  in  veriiaic; 
qaibus  lainen  prubari   potcst.    qnod  sciat  ciiam 
possibilia  qux  iiunqnain  fucrunt   futura  vera,  sicut 
ei  illis   qni   dicuiii  sul.i  enuntiabilia  subjecta  Dei 
scicniix.  iliibct  cliain  Dens  scicntiaui  de  filio  qni 
pulest  gigiii  a  nic;  qiii  lanicn  nunquain  gignilur, 
ul  proccibliir  snpradiclu  inodo.  Ideo  qiiod  conce- 
dunl  alii    Dcuni  scirc   et  possibilia  onmia  et  im- 
possibilia,  qnia  qnxcunqne  sunt  et  esse  possunt, 
uiulla  etiain   qnx   cssc  non  possunl,  qux  tainen 
Deus  fuceie   pusset,  ^ifnt  snbjccta    Dci  scieniix  : 
scil  cniin  Dcus  de  illis  qnx  esse  iion    possunl.  (J( 
qiiud  ali(|uis   sil  hoino  cl  asinus,  vel  atiquid  tale, 
ipiulia  el  qnnnia  essent  si  menl,  cl  quomodo  bxc 
Piihou    CC\1, 


QtL>QIJE.  -  LIB.  /.  8H 

habcrent  a  Dco  perllcere,  ei  eodem  modo  ac  si 
csscnt,  sicut  de  illis  qiix  crunl  scit  qn.ilia  ct  qtjanla 
«•rnnl  ,  quando  erunt  a  Dco  piMfecl.'»,  qc  q.iando 
eruni.  Secundnm  islos  accidii  Deuin  nil  possc 
scire  quod  non  sciat. 

Scd  conira  objicilur  :  Deus  scil  qnxcnnqnc  po- 
lcst  srirc,  iion  facii  quxcunqnepotest  facere  :  ergo 
pbira  poiest   facerc  qnam  «cire,  qnoa  lalsum  esc 
secnnilnm  prxJicta  ;  iino  quxcunr|nc  poiesl  faccic 
scil.  Falsuin.  Qnxninqne  sunt  dun  homines,  siint 
duo  ;iniinalla  ;  non  qiixcnnqne  sunl  dtio  aninialia, 
snni  dno hoinincs : ergo  ptura  suntdijoanimtlia  quam 
<Iuo   boniii.es.   Iiem,   Deus   polcsl  qnxlibei  scirc, 
poicsi  qu.T.llbci  f.iccre  ;  crgo  non  plnra  poiesi  fo- 
ccre  quam  scire.  Cui  arguioentaiioni ,  eisi  coiiclu- 
sio  sit  vera,  poiest  (amen  sic  instarl.Q,i.T.|ibet  snnt, 
ei  quxlibci  possnnt  essc  :  crgo  non  pliira  pussunt 
esse  quain  sint;  sed,   daia  conclnsiune,  procedil 
aliijuis  :  Non  plnra  iraiest  Dens  faceieqnain  scirc, 
ncc  econtrario.  ncc  phir»  facit  quam  scit  :  crgo  non 
plura  «cit  qnam  facii.  Falsum.  Non  plura  f  ossunt  es&e 
homines,  quam  possint  esse  animalia.eiccoitirario, 
no»  plura  sunt  bomlnes  qiiam  sint  animaiia :  ergo  noii 
plara  snni  animalia  quam  bomines.  Item .  Qnxcuii- 
qnc  potest  Deus  facere  potcst  scirc,  poiest  inclpero 
faccre  aliqua  :  ergopoicst  incipere  scircaliqna.Fal- 
«nm.Quxcunqne  poleris  legere  polcs  esse  leciurus. 
lu  potes  inolpe/e  legerc  :  ergo  poics  incipere.esse 
le«tnrns.  Iiein,  multa;  rcs  possuni  csse  qux  nun- 
quam  erunt,  de  quibus  aliqua  possunt  esse  vera 
^ux  non  eunt  vera ;  qux   vera  poiesi  scire  Dcus. 
e(  non  scil  niodo,  quibus  vcris  connumeraiis  illis 
veris  qux  modo  sciuntur  a  Dco,  plura  essent  vera 
quaro  ea  qux  modo  sciuiitur  a  Deo ,  et  omnia  illis 
vera  dicitursclrc  Deus  nondesinendo  scire  atiqnod 
Istorum  qux  modo  scil  Deus  :  ergo  poiesi  scire 
plura  vera  quam  modo  sciat,  ei  ita  plura. 

In  contrarium  tamen  sic,  non  plnra  possunt  ess« 
enuniiabilia  qiiaro  sint  enuntiabilia  :  crgonon  phira 
possunt  esse  vera,  quam  sinl  vera  ;  nec  non  plura 
possuut  esse  Uhi  quam  sint  falsa  :  ergo  non 
plura  pos$uo(  sciri  a  Oco  quam  scianiur  a  Deo. 
Ail  hoc  dicuntqaod  aliler  diciiur  Deus  scire  vera, 
aliter  cxtera  ;  cunicnim  dicitur  :  Dens  scit  Petrnni 
esse  apostolum,  hic  cst  sensns,  id  est  iia  compre- 
hendcndnm  esse  inre.  idesijin  Pciro,  utest.scilicct 
quo«l  Pcirus  est  .ipostolus  et  hxc  est  propria  signi- 
fiotio  hnjns  verbi  sdre,  secnnduin  qnod  dicitur 
qiiod  sola  vera  scionlur,  falsa  autem  non  sciunlur. 
Ei  iia  dicitur,  scio  me  esse  hominem,  id  est  menie 
iHtelligo  ita  esse  in  re  ut  dicilnr.  Sic  Pelrns  cst 
honio.  Nec  eniin  iia  essci  iii  rc  qnod  essem  bomo, 
nisi  boc  scircm,  ncc  egoncc  alius.  Hndeet  nnllnm 
ralsum  scitnr  agsi  quis  proprie  velii  loqoi.  Dicitur 
t.imen  et  falsnin  ei  qnodlitiet  atind  sciri  a  Deu,  ij 
csl  de  qualiba  rc  habe(  Dcus  scicnliara,  cl  qnid- 
libet  est  ejns  subjectum  sc icniix,  ei  quidlibel  ei  in- 
noiescii,  etiam  qux  non  sunt,  nec  esse  possunt  ei 

27 


845 


rETlil  PlCTAVIKiNSlS 


8;i 


iiinolcscunt,  el  ejus  sunl  sulijocta  scicnti:r,  (|(iia  dc  A  ergo   potest    incipcrc  scirc  illiu!,  vel  potesi  Dens 


oninibus  illis  aliqua  scit,  sciiicct  quod  sunl,  vcl 
(]uuil  non  sunt.  Et  sccundum  iioc  dicunt  quidam 
(juod  Ocus  non  potesl  alia  scire  (luam  non  scial,  el 
nil  potcst  Dcus  facerc  quod  non  scial.  Quod  lameii 
qnidam  ila  inlelligunl,  id  est  quod  nun  sit  sultjc- 
clum  fjus  scientiae,  rulsum  est;  quia  seciindiim  cos 
quod  non  est,  non  est  subjectum  Dei  scieiuiaj;  et 
quod  non  csi,  potcsi  facerc.  Si  vero  intciligas  ;  nil 
poicsl  facere  quod  iioii  scial,  id  cst  quod  non  aci- 
ret  si  faceret,  verum  cst. 

(80)  Isli  recipiunl  quod  Deus  polesl  aliq-.iid  ind- 
pcre  scire,  id  esl  aliquid  cjus  stienti?c  poicsl  iiici- 
pere  esse  subjectuin;  quia  omne  id  qiiod  polcst  in- 
cipere,  cssel,  nec  aliquid  Deo  atlribuiiur,  cum  hoc 


aliud  veruin  non  scire  quod  scii;  crgo  poiest  desi- 
ncre  scire  iliud,  falsum.  Aliquis  poiesi  esse  pra;- 
deslinalus  qui  non  esl  prxdesiinalus  ;  ergo  potest 
incipcre  esse  prsedesiinalus.  Vel,  aliqiiis  poiest  non 
esse  prxdcstinatiis ,  qui  est  -prxdestinatus ;  ergo 
desinere  esse  prsedeslinatus.  Vel,  nliqua  anima  po- 
test  essc  salvanda  qiix  non  esi  salvanda*  crgo 
polest  inciperc  csse  salvanda,  in  omnibus  bis  benc 
inslruclus  in  dialeclico  acumine  ctimpositioncni  cl 
divisioncm  assignabit. 

Quarc  autem  non  sit  dandum  quod  Dcus  possi-t 
inciperc  scire  aliquid  paiei.  llic  eniin  sensus  esl ; 
Quud  prius  non  scivisset,  ct  postca  scirct,  quod 
simul  cssc  cum  iilo  non  poiest  sicul  verum,  polest 


diciiur,  Deus  incipit  scire  hoc.  Variatio  enim  esl  in  B  g^gg  falsum  ,  el  non  esi  falsum,  non  tanien  poiest 

re  subjccla  scieniiae,  non  in  scicntia  ulralibel  isia- 

runi  opinionumsaiis  probabilis  ;  sedquidquid  sitde 

bis,  iiullo  inodo   diccndum  quod  Dcus  plura  vera 

possit  scire  quam  sciat,  quia  si  de  alia  re  quae  po- 

lest  esse  et  non  esl,  sciret  eain  esse  quod  modo  non 

scit,  {non  est  enim)  jani  dc  ea  non   sciret  ejus 

contradiclorie  opposiium ,  scilicet  eam  non  esse, 

quod  tamen  scil  modo.  Nonpolest  ilaque  plura  vera 

sclre  quam  sciat;  poiest  tamen  scire  alia  vera  quae 

iion  scit,  el  alia  non  scirc  qua;  scit,  quod  ita  facite 

esl  ostendere,  Aliquid  polest  esse  futurum  verum, 

quod    nunquam  erit  verum  :  ergo  quod  nunquam 

scietur.  Eadem  railone  quod  nec  scilur,  nec  sciium 


incipere  essc  falsum.  Hoc  enim  esset  quod  priu^ 
fuissct  vcrum,  et  post  /iercl  falsum,  quod  esl  iiip 
possibile.  Tamen  sccundnni  eos  qui  dicunt  veritn- 
tem  et  falsitateni  variari  ciica  enuntiabile,  non  39 
vidco  quomodo  lioc  sit  verum  Deus  incipiet  si-.irc, 
hoc  verum  (quod  idco  accidit,  quia  Deiis  scirel 
Anticbristum  essc,  mndo  iioii  sciret  Anticliristuiii 
csse)  :  ergo  incipict  scire  hoc.  qiiiii  variaiio  sit  iti 
scieiitia  Dei.  Nisi  diciiur  noii  praedicari  divinam 
esscnliam  cum  dicilur,  Deu$  scil  lioc,  sicut  cum 
dicilur,  Deus  facit  lioc,  wln  <|iiibusdain  dicilur. 

(81)  Item  omnia  sunt  in   scientia   Dci,  et  idcm 
est  scientia  quod  essenlia  vel  natura;  ergo  omnia 


cst:ergopolcstessefuturumverumquod  ncquaquam  ^  suiil  in  essentia  vel  natura  Dci.  Sed  csse  in  scieiii  a 

Dei,  esl  esscejusdem  esseniix.  ideo  iron  est  dan- 
dum  quod  omnia  sinl  in  Dei  essentia  licet  in  scien* 
lia,  quod  sic  osiendit  Aiigiistinus  (82)  :  Deus  ha' 
buil  secum  omnes  elecios  non  in  nalura  iive  essentid 
sua,  sed  in  scientia  seu  prascientia.  Faitacia.  Ideiii 
est  Deus  quod  essentia,  Deus  cst  Dens  omniuin ; 
sed  cuin  Deus  sciat  mala  ut  bona  et  conlrario; 
crgo  omnia  suiit  in  Deo  pcr  scientiam,  et  iia  mai.<; 
ergo,  si  mala  sunt  in  ipsoper  scientiam;  ergo  ex 
ipso,  et  per  ipsum,quia  hoc  idem  est,  ul  dicit  Aui- 
brosius  (85),  de  his  qux;  bona  siint.  Sunt  ergo  Dn-< 
na  in  Deo;  et  per  cogniiionem.etper  approhatio-' 
iieni.  ideo  simpliciter  diciiur  :  Bona  sunt  in  D(M>,  , 
iiiala  non  suni  in  Deo,  quia  non  suni  in  eo  per  ap' 


fuit  sciendum  a  Dco  :  ergo  aliquidpotest  esst  vcrum 
(piod  non  scitur  a  Deo.  Quidquid  potest  cssc  vcrum 
poiesi  sciri  a  Deo  :  ergo  jiliquid  potcsl  sciri  a  Deo 
(|uod  non  scitur  a  Deo.  Eadem  ratione  coiilrarium 
probabitur.  Aliquldpotestnonscirla  Deoquod  sciiur 
a  Deo ;  quia  aliquid  polest  non  esse  fulurum  verum 
quod  est  verum  :  ergo  potcsl  non  esse  sciendum 
a  Dco  quod  scitur  a  Deo;  sed  hoc  concesso,  puia- 
bii  aliquis  ininus  periius  se  concludere  sic  :  Recte 
Deus  aliquid  potest  nou  scire  quod  sit :  ergo  aliquid 
potest  oblivisci,  quod  non  est  dandum.  Puneretur 
cnini  quod  aliquid  verum  scivisset  Deus  prius,  po- 
stea  illud  non  scivisset,  quoU  est  impossibile. 
Ad  hanc  ergo  argumentationeui  ita  insiandum. 


Dcus  poiest  aliqua  scire  quae  non  sit  :  ergo  potest  D  probaiionem;  ergo  simpliciier  dicilur  :B»na  siml 


illud  discere.  Sed  quia  hoc  fere  ideni  cst  illi  et 
fjusdciu  raiiojiis  alibi  sic.  isii  sciunt  istud  et  non 
prius  sci«banl  illud,  posito  quod  unus  solus  illoruni 
scirel  illud;  ergo  isti  discunt  iliiid.  Iteni,  Deus 
poicst  aliquod  verura  non  scire  quod  sit ;  crgo  ejiis 
scientia  potesi  miiiui  :  vel  aliquod  polest  verum 
scirc  quod  non  scil  ;  crgo  ejus  scieniia  poiesi  au- 
geri.  Falsiim.  Iste  videi  aliquid  qiiod  non  vidil ; 
1'igopeispicaciore.stejiis  visus  quani  fuerit ,  vel  non 
vidcl  quod  vidil ,  ergo  visus  ejus  est  pcrspicacior. 
Iie;n,  Deuspoiesialiud  veriim  scirc  quod  non  scil; 

(80)  M.ig.,  I,  d.  .^9,  §. 

(81)  Mag.  I,  d.  36,  §  A. 

l^i)  Seriii.  II,  (ie  verbis  AjpoHoli. 


in  Dco,  sed  per  cogniiioncni ;  ergo  iion  simpliciterj 
dicitur:  Maia  sunl  in  Deo. 

CAPUT  XIV. 

De  pra'ic\entia  Dei. 

(S4)  Dcterminalis  his  qux  inquirenda   viJeban-1 

lur  circa  scienliam,  de  conicro  dicciuluin  cst  de  liisj 

qujc  inquiri  solent  circa  piaescienliam.  Praesclfinlia 

autem  csl  de  futitiis  tam  iiialis  quaiii  bonis.  Circa 

prxscieniiam  ita  objicilur  :  Si  nulla  essent  futura 

non  esscl  in  Dcu  ali(|ui(l  prxscieiitia.  (85)  Idein  est 

Dco  essc  prxsciciiiiam  ci  seleniiam.  Idem  csi  Dio 

(83)  f.ih.  n,  De  Spirim.  S.,  cap.  10. 
(8i)  M;ig.  I,  d.  3i. 
^85)  Ma-.,  §  b. 


845  SENTENTIARUM  LIBUI  QllNQUE.  -  LIB.  L  846 

esse  sciei.iiam  cl  essenliam  :ergo,  si  nulla  essent  A     liem,  c«m   rcs  fsia  noiulam   essel,  et  scicniia 
luuira,  non  essel  in  Dco  essenlia ;  ei  ila  :  Si  nulla 


csset  fulura,  non  cssel  divina  essen(ia.  IiCfO  idem 
esl  Deo,  esse  Dcum  ci  esse  praiscium  :  Possibile  est 
Deiim  non  cssc  prapscium  aliquorum  ;  crgo  possi- 
Ijilc  esi  Deum  non  esse  Deum. 

(86)  A(l  honim  soiulionem  et  sin)ilium  dicimus, 
qiiod  in  hujusniodi  nominibus  et  similibus  composi- 
lis,  elex  nomineet  praeposilione  inicliigeniia  im- 
plicalur  divinae  esseniiaj  et  lemporaiis  relaiionis 
qr.a;  cst  in  crealuris.  Per  nomen  enim  simplex  no- 
latur  divina  esscnlia,  per  prspposiiionem  lempora- 
lis  relalioquae  est  in  creaiuris.  Divinacnim  cssen- 
tia   respectu  crcalurarum  diciiur   praiscienlia.  Si 


qiiam  babebat  Dcus  de  hac  re  dicereiur  prxscicii- 
tia,  aliqiia  causa  crat  quarc  diccreiur  pracsciciiiia, 
ciim  modo  non  dicalur  :  Si  luiila,  crgo  non  luiic 
magis  dcltuii  dici  pr;fsciciiliu  quam  modo,  sicnt 
ergo  DcHS  proescivii  banc  rem,  i(a  et  modn;  si  vcro 
dicatur  aliqna  causa  Tuissc,  qiiarc  et  illa  scicntia 
dicerelur  praescieniia  ;  illa  causa  aut  nunc  esl,  aui 
nunc  non  est :  si  cst,  igilur  qua  rjtione  diccbalur 
scieniia  Dci  prKscienlia  liiijus  rei  eadem  et  modo  ; 
si  non  est  ct  tunc  erat;  aut  iu  Creatore,  aal  iii 
creatura  :  non  in  creatura,  quia  hsec  creaiura  lunc 
non  erat ;  si  in  Creaiore  ei  modo  non  est  in  eo; 
ergo  aliquid  tunc  erat  Crcaior  quod  non   modo,  et 


ergo  sic  dicilur  ;  si  non  essct  Dciis  alia  facturus,  iia  mutaiio  est  in  Dco.  <  Dixerunt  quidam  quod  aJ 

non  csset  divina  essenlia  quae  est  prajscieniia,  fal-  "  pracdicaiionem  vcl  remoiionem  alicujiis,  vel  aliqua- 

sumest;   sin    vero  iia  :  Si  non  esset  Deus    alia  rum   relaiionum  do  aliquo,  vel  ab  aliquo,  non  se- 

faciurus,  non  esset  pracsciintia,  id  est  nondicere-  quilur  alicujus  rei  vei  aliquarum    in  aliqnopositio 

«ur  Dei  essentia  praescienlia,  quod  nomcn  sortitur  sivereraolio  aliquaium    rerum    ab    aliquo.  Dicunt 

respectu    cieaturarum,  verum  est,    Eodein   niodo  enim   relalivorum    nil   aliud   esse  quam  referri  vel 

solvcnda    sunt    similia.   Possibilc  fuit    Dcum  non  relalive  dici,  Unile  dicunl    Aristolelem  dixisse  ea 

praescire  aliqua,  et  possibile   fuit    iiulla  esse    sub-  csse  rel.ila  quibus  :  floc  esi    ipsum   esse,  ad  aliud 

jecla  divina  essentiae ;  umle  dicerelur   praescientia  quodammodo  se  hahere  ;  si  ad  prxdicalionem  vcl 


vel  aliapraesciie,  vel  unde  diceretur  praesciiis,  et 
sic  in  cajleris  exponcndum  est.  liem.  idem  est  Deo 
esse  Deum  et  esse  praescium,  semper  erit  Dcus; 
ergo  semper  erit  praescius  ;  ergo  scmper  erunt  ali- 
qua  fiitura.  Qiiod  videlur  conlrarium  Origeni  di- 
ceiiii  quoJ  post  diem  judicii   nulla  erunt   futura. 


reinoiioiiem  alicujus  rclalionis,  sequeretur  praedi- 
calio  vel  rcmoiio  alicujus  rci,  jam  posset  probari 
quod  ad  deslructionem  unius  minimae  rei,  tot  res 
destruuntur  quol  sunt  in  miindo,  qnia  loi  relaiio- 
nes,  autsimilitudines,  aut  diOerentiar.  Sicnt  num- 
mus  modo  est  prctium  nnius  rzi  et    postea  desinet 


quod  forle  de  creaturis  vel  subslantiis,  vel   novis  C  esse  preiium  ejiisdcm,  non  lamen   mutaiio  est  in 


rerum  generibus  accipiendum  est,  cum  post  diem 
judicii  reprobi  sint  transiluri  ab  aquis  nivium  ad 
calorem  nimium,  el  iste  muliius  iransitus  in  aeter- 
nuiii  durabit;  secundum  Cassiodorum  qiioque  tpes 
fulura  vidctur  vocalis  laudalio. 

fallacia  pnedicti  argnmeali. —  Idem  est  Deo  csse 
essentiam,  etcsse  Deum  :  Deiisesi  Deiis  o.>  nium; 
crgo  esseniia  omnium.  Vcl  iia  :  idem  esi  esseniia 
ct  charitas  :  esscntia  Dci  est  iii  hoc  lapide  ;  ergo 
charitas  Dei  est  in  hoc  lopidc.  Iiem  :  Nulla  scit 
Deiis  quae  non  poiest  praescirc ;  non  ergo  idem  est 
ei  8cire  quoJ  pixscire,  falsuin.  Deus  nulla  scit  quae 
non  poiest  vclle;  ergo  non  esl  ei  idem  scire  ct  velle; 
8cit40  *"'"^  P^ccala,  vcl  ita   mulla  vull,  et   nul- 


nummo,'  sic  crgo  et  in  scientia  Dci,  cum  desicrit 
esse  pracscientia. 

Item,  Deus  cum  futura  prsescii,  fiilnra  vult  prx- 
scire  sicut  pracscit,  ct  (aliter  ui  prsescit;  nilauiein 
vult  nisi  bonum ;  ergo  cum  fulura  prxscire  et  lali- 
ter  praescire  ul  pr.rscit,  bonum  esi;  ergo  prascien- 
lia  Dci  in  omnibus  fuluris  bona  est;  ergo  bona  iii 
hoc  qiiod  prxscit  liunc  pcccaliirum.  Dicunt  ergo 
qiiod  prxscientia  boiia  esl,  et  Dcus  vult  ut  adim- 
plcatur  :  non  tamcn  vult  illum  peccare,  li(et  aliter 
intplcri  nnn  possii.  Nec  pcccata  vult  se  praescire,  et 
prxscit  sicut  voluit  essc  verus  in  hoc  quod  dixil : 
Petre,leTmenegabis(Mailh.x\\i,Zi);  nec  potuit  esse 
verus  nisi  Pelrus  ncgaret,  non  tamen  voluit  illuni 


lum  eoruin  potest  esse,  non  ergo  idem  est  ci  velle  "  negare.  Similiter,  cum  confiteor  peccatum,  volo  ine 


quod  esse.  liem  praescienlia  hujus  rei  ct  fuit  in 
Deo  et  fuit  Deus,  et  Deus  modo  non  praescit  hanc 
rem  ;  ergo  praescienlia  hujus  rei  modo  non  est  in 
Dco,  nec  csl  Dous  ;  et  ita  aliquid  fuit  Deus  quod 
iion  esi  Deus.  Ideo  disiingtie  :  Prxscieniia  hiijus 
rei  fuii  iu  Deo  et  fnii  Deus,  modo  nec  est  in  Deo, 
ncc  cst  Duus,  hoc  cst  scieniia  illa  qua  praescivit 
hanc  rem  fuit  in  Deo  el  fiiil  Deus,  modo  neutrum  ; 
f.ilsum  esl.  Si  vcro  sic,  oliin  vcracilcr  poluit  dici, 
Deiis  praescivit  banc  rem,  ei  iila  prxscientia  est 
Deus;  scd  modononpoicsl  vcraciler  dici,verum  est. 


esse  veracem,  iion  (amen  quod  peccaveriin.  Alii 
dicuiit  quod  licet  prxscieiitia  Dei  in  omnibus  bona, 
non  tanien  in  omnibus  implenda,  quia  permissio 
erat  dc  libcllo  repudii,  non  lamen  hoc  faciendum; 
ct  prxcepit  u:  Abraham  immolaret  filiuin,  non  ta- 
incn  eral  facicDdiim.  Idem  in  cxco.  Alii  sic  distin- 
guunt  :  Prxscieniia  Dei  in  omnibos  bona  es(,  id 
esi  bonum  cst  ut  omiiia  qux  Deus  prxscii,  ei  itt 
prxscit  compleaQlur  opcre  el  ad  opus  perducanlur. 
Si  Ycro  i(a  prxscicnlia  Dci  in  omnibiis  boiia  ai, 
id  esi  bonuin  est  ui  qiixcunque  neits  et  sicut   prx- 


(86)  Mag.,'§  c. 


c4?  FETR:  PKTAVIK.NSIS  «48 

ficil,  ita  in   esscdlia  cr.gnoscandir  cuni  evenor  inl,  A  humaniiatis ,    unde  dicimr  •  Quia  SocrnUt  e%t  uni- 
01  f  liam  anift,  verurn  esi. 

Solcl  cliani  quxri  an  pra>$cienli;i  sit  causa  futn- 


roruin,  vol  econlrario.  QuoJ  enim  «livina  pryescien- 
tia  sit  caiisa  eventus  rei,  iia  volunt  oslcnJcre. 
(87)  Aut  posbibile  esi  aut  impossibilc  res  non  esse 
cvcnluras  cun)  sinl  a  Dco  pnrscilx,  sed  cst  poa- 
sibile;  ergo  possibiic  est  Dei  prsescieiiiiaui  falli. 
Setl  est  impossibile  :  ergo  eadeni  raiione  im- 
possibile  est  rcs  aliicr  cvenire.  honi  :  l'obstbile 
esi  res  aliier  evenire  qu.iia  eveniani  ,  sod  si 
aiiicr  eveniunl ,  aiiier  pra^scilae  liuni;  ergo  41 
possibilo  cst  res  atiter  eveoire  quum  prx^ciijo 
kini.  Itcni :  linpossibile  est  res  aliler  evenirc  quaiii 
prxsciix  sunl;  non  evenirent  res  ntsi  a  Dco  esseiil 


mnl,  Soefaln  esi  homo  \t>.  conlr.Triis  ^•o.\a  aiicto- 
rilalibus  notat,  qnla,  caus^m  sinc  qua,  nl  iii  illa 
non  propleren,  elr .  vrl  poniiMr  ^iiia  pro  qnod. 

Ileni  :  Scientin  Dei  etl  /><?«?,  »/•»  eii  aliqna  cren- 
iHrarum  :  hac  locutione  veraciltr  fit  termn  de  aliqno^ 
led  iionniti  de  e$seniia  vel  pertonn ;  ergo  de  en  vere 
dicitur,  quod  non  lit  cauta  creatumrum.  Fallnci:». 
Idoliiin  non  est  naiuralc,  bac  locuiione  fii  sermo  ile 
corporc  quod  csi  idoluin  ;  vere  ilicitur  quod  noii 
esl  naiurale,  ei  lociitio  nonnisi  vcrum  signiHc»!; 
ergo  de  corpore  quod  esl  idoluin  vere  dicitur  quod 
noii  esi  naturale.  Item,  Deus  praescit  sob  futura  el 
omnia;  ergo  prxscil  ca  qux  non  »unt  untum.Seii 
Deus  priescil  se  judicaturuin  munduin ;  ergo  Deum 


II 

pra!sciUe;ergo  divina  praDScienlia  est  causa  reruro  "  esse  judicalurum  niundum,  non  est,  et  ita 


qiix  cvcniuiil.  Ad  quod  etiain  facii  auctoriiaA 
Angnstini  (88)  dicciitis  :  «llnivcrsascrealuras  lain 
corporaies  quam  spiritalos  iion  ideo  novil  quia 
sunt,  sed  ideo  suiit  quia  novii.  >  Qiiod  si  dicatur 
divina  prxscicntia  causa  reruin  qnx  eveniunt,  cuin 
prxscieniia  sil  tam  dc  bonis  quam  de  malis  ,  erii 
causa  non  tantum  bonorum ,  scd  ei  malorum. 
Econtrario  quod  res  sini  causa  «livinx  praescienlia}, 
videtur  dicerc  Origciics  (80) ;  i  Non  propicrca 
.iliqiiid  cst  futuruni,  quia  id  Deus  scil  futunim  ; 
scd  quia  csl  fulurum  ,  ideo  sciiur  a  Dco  anteqiiam 
iiat.  >  Qnod  tamen  si  dicatur,  falsum  videtur  dici  : 
Noii  creaium  cst  causa  incrcati ,  nec  inutabilc  iin- 
niiiiabilis,  nec  lemporale  xterni. 

Sod  facile  esl  solvere  praedicta  assignala  fal- 
lacia  compositionis  ct  divisionis  in  prxmissis  pro- 
posttionibus.  Cnin  cniin  dicitur  :  Impossibile  cst 
res  :iliier  cvenirc  quam  sint  prasscitx ;  si  pcr 
composiiiuncm  inietligatur,  id  csl  impossibiio  csl 
bxc  duo  siraul  esse  quod  res  ita  eveniant  et  aiilcr 
biiii  praescilae,  verum  est;  st  vero  pcr  divisioiicm, 
inipossibile  est  res  aliier  evenire  quain  suii  prao- 
sciix,  id  est  res  ita  sunl  pnescilx,  el  impossibilc 
cst  eas  alilcr  evenire,  falsuin  csl.  Auctoritaies  vero 
qiix  videiitur  ad  boc  contrarix,  facilo  concordes 
iiiveniuntur  brevi  etpositione,  si  in  eis  qux  vidcnlur 
vcllc  quod  prxscientia  sit  causa  evenlus  rerum 
adapianda  est  nolitia  cum  beneplacito  huic  veibo 


non  est 

verum,  nec  aliud.  Nos  dicimus  quod  sola  futura  cl 
ea  qux  non  sunt  prxscil  Deus,  ct  dicimus  qwod 
oralio  dicii  designativa  nou  semper  vernra  ,  sed 
quandoquc  evenlum  signiiicut :  de  quo  diciiur  qiiod 
euni  prxsciai  Deus,  scd  quando  in  dcsignaiioiit) 
eventus,  cl  quando  in  designatione  enuniiabilis  po' 
nitur  ilia  oratio  ex  divcrsorum  verborum  adjuu» 
ctione  prudens  indagator  virtulis  vocein  percipiat. 
lallacia.  Ego  te  vidco  scdere ;  le  sedere.esl  verum  : 
crgo  video  vcrum.  Item,  si  Dcus  aliquid  prxscivii, 
lllud  necesse  esl  cvenire  :  Deus  lioc  prxscivii ; 
cigo  necesse  cst  boc  evenire  :  boc  soivilur  per  in* 
tcrpreiationcm.  Scd  ileruni  instal  sic  :  Si  Deus 
Q  aliquid  prxscivit,  illud  evcnict ;  necesse  es^i  iiuc 
Deum  prxscivisse  :  ergo  necesse  est  hoc  evenire, 
ct  hoc  faUum  per  interprciaiioiicm  assumpiionis. 
Non  enim  est  nccesse  Deum  hoc  prxscivissc ,  licoi 
hoc  sit  de  prxlerilo  ,  quia  ejiis  evenlus  spectat  ad 
fulurum.Qiiare  eliam  videlui  Dous  prxscitquidqnid 
prxscivil;  et  palet  soiutio,  quia  non  quidquid  se- 
niel  prxscil  Deus,  semper  prxscil ;  sola  enim  fulura 
prxscit.  42  ^^  prxteritis  auiem  et  prxscniibus 
aut  incongruc  aut  r.ilso  diciiur  quod  ea  prxsciat. 
Prxscivit  enim  Deus  mundum  creandum  ,  qiiod 
modo  non  prxscii,  quia  jam  prxteritum  est.  Hoc 
autem  non  conlingit  cx  defoctu  scienlix  D«i  sed 
potius  ex  aiilerioritate  lcmporis  (qux  vocalur  lioc 
verbo  pra'«cio)  ci  eveniu  rei  qux  futura  erji.  l.i- 


norir,  quod  beiieplacitum  est  causa  omnium  boiio-  D  men  quidquid  semel  scil  Dous,  semper  scil,  iii  esl 


lum  ut  in  ea  auclorilate ,  univertas  creaturas,  elc. 
In  eo  enim  quod  dicitur  Novit,  intelligitur  notitiu 
el  bcneplacitum,  vel  polest  quia,  notare  causam 
siiie  qua ;  vel  potc&l  esse  raliocinata  conjunctiu, 
noncausalis;  id  csl  si  novil  Deus  aliqua,  futura 
sunt  vel  fuerunt  vel  crunt,  sicut  ciim  dicitiir,  quia 
Socratet  esi  liomo,  Socraies  est  animal,  ratiocinata 
cst  coojunctio,  quia  id  ctiam  notat  :  Quia  si  So- 
ciatesesl  bomo ,  •iido  possinius  raiiocinari  quod 
est  jtiiimal.  Non  enim  ibi  esl  causalis  cuin  buma- 
iiitas   non  sil  causa  aiiiiualitatis,  sicut  animalitas 


quidquid  semel  est  subjecluui  ejus  scientix  seinper 
esi  subjectum  cjus  scientix  ;  quia  sive  sit,  sive 
non  sit,  cjus  scieniix  subjecium  esl,  cum  de  e'> 
non  aliquid  dcsinat  scire  quia  ipsum  desiiiit  esse. 
Nisi  quis  velit  dicere  nulla  esse  ejus  scienlix  sub- 
jccta  nisi  sinl  essentia. 

Sed  quidquid  sii  dc  his,  venim  esl  Deuin  sem- 
per  scire  veriiin  qiiod  scmel  scil,  quod  tamen  vi- 
detur  falsuiii ,  qiiia  soinel  scivit  niundum  Ciin 
creandiim  ,  modo  noii  scit  iltud,  qiiod  falsum  esl  : 
crgo  aliquod  vcrum  scivil  quod  iioii  scil.  Ad  quaiii 


(87)  Mag.  1,  d.  57. 
(^S)Lib.  XV.  de  Tr}^  c  13. 


S9)  In  cxpositione  c.  vni  £pist.  ad  Rom. 


349  RtNTENTIAriLM  LllHll  QUINQUh.    -  LIB.    I.  8  ;0 

«bjeciionem  millam  video  sohiiioncm ,  iiisi  JicaHir  ^  positivc  vc!  ncgalive;  si  ncg.Tiivc  iniRlligalnr,  ve- 
r|iiuil  Dcus  itunqiiaiu  scivit   Miunduin  csse  croaii- 


(Iiiin,  i(i  csl  iioc  eniiiiti^tbilc,  qtiia  ipsuni  seinpcr 
fiiii  r«cuim  ;  scd  scivit  senipcr  nuinJuni  cssc  cica- 
ttini,  cl  qimuto  riiil  orealiis  el  ante,  cuni  uioJo 
ficiai  iiluiJ  (90).  Toinpora  ciiim  varianliii  et  verl>.'^, 
Keii  ri<ies  niaiiet  e.-nlein  cl  signiric.itio ;  et  aliiKl 
inoda  (iicilur  h;ic  proposiiionc,  aliiul  diccbatur  illa 
pritis;  qiiia  una  et  eadcm  verilas  diversis  verbis 
pruiatis  secundnin  diversitatern  lenipornni  divcrsis 
proposilionilius  dicilur.  Nec  insuhct  aliquis  liuic 
sulutioni  Jonec  intellcKcrit  ,  ne  polius  ex  odio  el 
invcctione,  quain  cx  aninii  judicio  vidcatur  quod 
dictuin  esl  contcinnirrc. 

cvruT  XV. 

De  Itis  quc£  communia  sunt  pradeitinationi  el 

reprobalioni. 

(91)  Ordine  prxnotaio  ageiulum  esi  dc  prxdcsti- 
iiaiione  et  rcproliatione ,  ct  de  liis  simul,  qnia  in 
(ilerisque  siniileni  exigunt  traclatum.  Circa  prx- 
dcstinationeni  igilur  lioc  priiiio  consideranduin  est 
qnod  dupiex  csl  cjiis  eflectus.  Priiniis,  est  appo- 
fiilio  grati:c  in  lcmpore  ;  secundus,  finalis  relribuiio 
vitaf^  3PtcrnaR.  Sinit  igiiur  tria  :  xierna  electio  sive 
prxdcstinatio  vcl  a:terna  dileclio  ;  temporalis  gra- 
lix  apposilio  ;  finalis  viia^  reiributio.  Et  ex  oppo* 
silo  iria  siint,  xterna  reprobatio,  cl  temporalis 
f;raii.'c  subtractio,  intcrininabilis  poenae  inflictio  :  et 
priina  proprie  reprobationis  noniine  ccnsclur  ;  se- 


rninost;  qm.^  aclerna  n-prwljaiio  cansa  esl  qunre 
non  apponatnr  gralia,  sed  non  cst  causa  quaro. 
apposilio  snbtraliatnr.  Iiuo  liiijns  cansa  csl 
inerilnm  liiiniannin.  AltiMins  vero ,  id  csi  noii 
43  apposilinnis,  cl  .neterna  rcprobaiio.  ct  meriiMin 
liiiMminin  cst  caiisa;  nlriiisqne  voro,  sciliccl  cl  non 
apposilionis  cl  .Tlcrna*,  ro()r<ib."»lu)nis  qn.-^si  •luxlani 
iiidicia  ct  fonjcctura;  vidoniur  cssc  prava  inerila. 
Mereliir  itaqne  homo  sibi  gr.-itiain  noii  .ipponi,  cni- 
cunquc  cnininon  apponiiur,  nieritis  siiis  exigcnlibns 
lioc  illi  nccidere  prTsiimenduni.  Si  enini  noN  cst 
b:)ptizaius  inerito  originali  non  apponitur;  si  csl 
bnptizatus  peccanlo  mortaliter  ineretur  appositani 
subtrahi.  Sota  enim  ijrotia  redemptoi  discernit  a  per- 
U  dilis,  ijuof  in  apotialica  radice  damnalo*  dettnebat 
communit  eauta  perdilionis,  ul  ti  nullus  indeli- 
beraretur,  nemo  recle  postel  Dei  viluperare  jutli- 
tiam. 

Ut  nutem  qn»  de  aetcrna  pr.tdostinatione  vel  re- 
probaiione  diximus  clarins  clucesc.mi,  diceoduin 
quid  prxdesiinatio  et  quid  reprob.iiio.  Prjcdestina- 
lio  est  graliae  prarparalio  qua  Deiis  ab  .Tterno  ho- 
mini  Chrisio,  eisqne  quos  prcescivii  fieri  conforines 
im.tginis  Filii  sui  bona  sinc  meritis  prxparavii. 
Rrprobalio  est  praescieniia  nequitiae,  et  pncparatio 
interininabilis  pcenx.  Pracdcstinalio  ergo  considera- 
liir  in  duobus  circa  unum,  id  cst  in  pnoscienlia  cl 
prjpparatione  circa  beneficia.  Rcprobaiioin  duobns 


rnnda   proprie  obduralio  dicilur.  Intcrdum  tanioii  c  '^^^'^  ^*^***  '^  ^'>'  '"   praescientia  circa  peccata,   cl 


nbduratio  pro  roprobalione  ponilur  et  econlrario 
sJc  qnoque  a'lerna  olectio  pr;vdesiinalionis  nomiiie 
ceii«etur;  seetuida  vcro  juslilicatio  vocalur  :  inler- 
«ium  eRiin  haec  confnsc  ab  aiictoribus  ponuntur,  ut 
iii  hoc  cxemplo  (92;  :  i  F^lignntur  qui  non  sunt ; 
BCC  crral  qni  eligit,  nec  vane  eligit.  Eligit  famen 
ethabet  elecios  quos  creatums  esl  cligendus.  » 
Disiingue  cum  audis  habei  elecios,  id  cst  praedesii- 
«atos  ab  seterno  quos  creaturus  est  cligendos  lcin- 
porali  eleclione,  id  est  apposiiione  gratiae. 

Cuni  auietn  lixc  tria  iilis  iribus  opponantur,  in 
quibusdam  aequis  passibtis  ambulant,  in  quibusdaui 
uon.  Sicui  er.itn  acternac  pr%dettinationis  nulluin 
esl  meritum,  i(a  nec  aeiernae  reprobaiionis  ;  alio- 


pr.'eparalioiie  circa  supplicia.  Praescivii  eniin  Dcus 
tam  peccala  qnam  snpplicia ;  sed  iia  pra'paravit 
supplicia  quod  non  peccaia.  Uiidc  primum  praemis- 
sornm  ulriquc  sequeuiium  rcddendum  reliquuiu 
uni  soii. 

£x  liis  palam  suut  dicia,  sciiicet  pracdestinalio- 
nem  esse  causam  et  appositionis  gratix  in  tempure, 
ct  rinalis  retribulionis,  qnod  tamen  videtur  esso 
falsum.  Cum  enim  consistat  in  duobus,  ut  diciuin 
est,  id  est  in  praescienii.i  et  praeparatione,  aut  noii 
crit  praeparaiio  causa  lemporalis  opposiiionis,  .ini 
praescientia  erit  ejusdein  causa,  quod  ila  ostendiiur. 
Quia  prcdestinavit  Oous  Petrujn,  conicrt  ei  gratiam 
in  lempore;  quia  prae&civii  eum  futuium  bonuin,  ci 


i|ui  (cinporale  causa  aeicrni.  Itein,  sicul  praedesti-  D  pra^paravii  ei  bona,  et  confert  ei  gratiara  iii  tem- 

iialio  aeterna  causa  est  apposiiionis  gratiae,  ita  re- 

probalio  aeierna  «st  causa  sublraciionis  graliae  : 

s<d  non  sicut  grati;e  appositio  causa  est  nnaiis  rc- 

Iribnlionis,  ita  giatiic  privatio  finalis  damnationis  : 

nec   sicui  prae.Iesiinatio  est  causa    bonitatis,  iia 

reprobalio  est  causa  malignitati s.  Iiem,  sicul  prnc- 

Uesiinatio  cnusa  esl  (inalis  roiribiKionis,  ila  repro- 

batio  aeterna   causa  cst  linalis  damnationis.  ^un 

(aiiien   sinu    distinciionc   dandum   reprobalioncm 

aPtcrnam    esse   causam    tompoialis    sublrnciionis 

6raii;c.  Polcst  eniiii  inlelligi  privaiio  \el  sublruiio 

(90)  Mag.   1,  d.  41,  §    ult.,   ct  oxprcssius  disl. 
4l,§ctb. 

CJl)  Mag.  disl.  40  ei  41. 


pore:  ergo  vel  quia  praeparavil  ei  bona,  vei  quu 
pr.Yscivit,  confert.  Quod  etiam  aucioritate  Augn- 
siini  videlur  possc  ostcndi,  aii  eniiii  (93) :  «  Pi:e- 
scius  Deus  inabc  voluiiialis  fiiluros  non  babuit  eus 
in  iiumero  bonoruin,  sicul  ct  de  prxscientia  Pba- 
raonein  censuil  dainiiaiiduni  sciens  euin  se  non  os>c 
currepluruin.  AposloUun  vero  Pauluin  elegil  pr;o- 
scius  nlique  quod  fniurus  cssel  fidcUs.  •  lieiii,  siciii 
Deus  subtraliil  muiiis,  id  est  iioii  larjiiiur  boiioreni 
(eniporalein,  quia  de  unoquoqiic  st  il  qualis  eshct  :>i 
essct    in  polestaie  cunstiluius,  ci   iia   pr«|iioi  i)- 

(94)  Anp;.  de  rerb.  A.  potl.  scrioo  n. 

(95)  liti-m    :isonliUiir     AinUios.    i;i     Clossa    ;'.d 
c:ip.  i\  ad  Koni. 


831  rErill  IMCTAVIliNSIS  852 

rannidcni  quam  exerccrel  si  in  pol^^slaie  essel,  ci  A  Deus  csl  prandesiinaiis.  Hoc  iioinen  prwaesiinnns  \h'\ 


propter  niaia  qux'  faccrcl,  non  largiiurci  lionorcm; 
coiilra  nimiruiu  a  siniili,  proptcr  bona  qux  prxscil 
Loniinem  faclurum,  potesl  dici  quod  del  ci  graiiani, 
ut  sicul  mala  merila  qux  inesscnl  si  lioc  liabcrcl, 
suiii  causa  qiiarc  Deus  Loc  nulii  dure;  ita  e(  bona 
Qiix  habiturus  esl  vcl  esscl,  siiit  causa  qiiare  Dcus 
dct  ci  graliam  vel  liouorem  lcrrenum  eiiam  anle- 
quain  prorsus  sint  iiia  merila. 

Econirario  tamen  si  prxscicntia  causa  cst  quare 
alicui  apponalur  gralia  iii  tcmpore,  eadcm  videlur 
causa  obdurationis  teniporalis,  cum  sit  prxscienlia 
acque  de  bonisac  deinalis.  Quod  tamcn  praescientia 
iion  sil  causu  qiiare  apponaiur  graliu  in  tempore, 
ait  Auguslinus  (94):  t  De  juslitia  judicai  Dous  non 
de  prxscientia;  quia  juslilia,  non  Dei  prxscieniia, 
eausa  esl  quare  aliquis  sit  dignus  apud  Deum  vita 
xleroa.  >  Scienilumest  igiturDei  praedeslinalioncm 
non  esse  causam  icmporaleni  iusiilicationis  quaii- 
tum  ad  prxscientiam,  sed  quantuiii  ad  prxparatio- 
nem,  nisi  baec  diciio  quiu  notet  causam  non  qua. 


n 


retiiiel  principalem  significalicncm:  el  csl  idcin  ac 
si  dicalur,  eo  qiio  est  Dcus,  est  ille  qui  praedeslinal : 
sed  cum  dicilur  Deus  prwdeslinal,  rcdundat  verbuni 
in  conbigiiificatum ;  nec  aliquid  Deo  altribuilur.scd 
potius  circu  eleclos  aliquid  significalur  ac  si  dice- 
relur :  ex  Dci  gralia,  id  esl  boniiaie  est  gratuita 
quod  electiab  xtcrno  fuerunt  rcccpiuri  xienia  pras- 
iiiia.  Unde  cum  admiilendum  sit:  Divina  esseHtia 
est  prwdeKtHans,  id  est  iile  qui  etl  prccdestinatitt 
non  esl  dundum  divina  essentia  pruedestinat  ;  iiiio 
sola  gratia  prxdestinal.  Verbum  enim,  aniissa  prin- 
cipati  signifieatione,  redundal  in  consignificalum. 
Sed  coiitra  lianc  soiulioiiem  dicil  aliquis:  Nun- 
quid  verbum  ubique  ainiuii  principale  siguifica- 
tum?  quod  si  cst;  ergo  ubique  iinproprie  ponilur 
iii  locutione.  Ilem,  si  semper  hoc  vcrbum  de  Dco 
dictum,  effectum  temporalem  circa  clectos  notai, 
et  nunquam  principalem  significalionem  retiiiei: 
crgo  nou  vere  diciiur:  Deus  ab  xterno  prxdesiina- 
vil  bonos,  quia  nullus  lemporalis  ellecius  talis  ab 


Quod  si  non  prxscirei  Deus,  non   appcntTCt   gra-  scterno  esi.  Item,  Deus  graiia  sola  prxdesiinai;  er- 

liam  in  leinpore,  sed  qiiia  prxparavit,  id  est  &e  da-  go  gratia  lemporali  vel  xierna :  si  lemporali  gra'ia 

turam  disposuii  ui  nomiiie  ditpositioms  inieHgaiur  prxdesiinat,  videiur,  illa  gratia  leinporalis  csse  ii» 

beneplaciiuin  cum  praiscicniia,  sicut  dicium  est  de  ^^*^»  aul  non  videtur  illa  lycuiio  recipienda:  sicut 

verbo  nvvii  superius.   Polest  recte  dari  quod  quia  "on  dicilur,  Deus  creaiione  creavit  mundum,  quia 

prxtcivit,  id  esi  quia  in  beneplacilo  proescientii  fuil,  nuila  lalis  crealio  in  Deo  est.  Si  vcro  dicilur  quod 

ideo gratiam  in  tempore contulit;\t\, quodmeUus  esl,  xlerna  graiia  prxJestiiiat;  ergo  aliquod  xiernum 

i»i  assignatione  causx  jnstificalionis  non  est  lanlum  notal  hoc  verbum  prccdeslinat  dicluin  de  Deo.  Ilem, 

su{ncndaprxparalio,44^^1l3nlum  prxscieniia:sed  C  Deus  ab  xternogralis  elegil  Peiruiu;  crgoabxlerno 

hxc  duo  simul  sicul  et  ipsa  inli  liiguntur  in  lioc  verbo  gratis  prxdsslinavit  Pclruin ;  et  ita  probatur  divina 

prftd«//«fli;if,  id  estquia  Iniiprxscivit  elprxparavit,  essenlia  ctf.m  lioc  dicilur.  Aliter  cnim  non  haberel 

idestiiuiafuitiiibeneplaciloelprxparaiioneprxscien-  ''"  \oz.\xm  ab  aterno.  Ilein,  lioc  sitrhuya  prvEdestinal 

tis  ut  electis  in  tempore  confcrret  graiiam,  et  posi,  dictum  de  Deo  soliim   notal  effeciuni   leniporalein 

vitam  xtcrnam  :  ideo  confert.  Ex  quo  inleiligi  dalur  ^^^^^  creatur.is;  ergo  iiullo  quo  sil  Ueiis,  Deus  prx- 

noinineprxparalionis  divinam  disposiiionem  inlel-  dcslinal  aliquem:  scd  Dei  prxdeslinalio  esl  Deus; 

ligi.  Nou  enim  aliud  esl  Deo  prxparare  quam  dis-  ^'"oO   non  prxdeslinal  Dcus  prxdestiualione  qux 

ponere,    nec  aliud  disponere    quain  esse.   Et   sic  'P^^  ^^'-  ''•C'"»  '^cm  esl  Deo  esse  et  prxdesiinaie, 


idem  praparare  quam  esse.  Unde  constai  divinam 
cssentiam  prxdicari  cum  dico:  Prcedeslinatio  est 
graiim  praparatio,  jd  esl  disposilio  qua  Dcus  dispo- 
suitse  in  lempore  collaturum  gratiam  eleciis,  et 
iia  Deus  priiicipaliter  significaiur  esse  Deus,  el  sub- 
innuitur  quidain  effeclus  temporalis  circa  eleclos. 


D 


e^se  Deura  ei  csse  prDideslinanteni ;  ergo  quo  esi 
Deus,  prxdcsiinul ;  vcl  non  eo  quo  esi  Deus,  esi  pr*- 
(Jesiiuaiis. 

Qui  prxdiclam  sequunlur  soluiionem  non  habenl 
pro  iiicouveiiieiili  dicore  quod  aliqua  diclio  princi- 
paiis  aliqiiid  significut,  ct  laEnen  nuuquam  relinct 


sicul  etiam  videtur  divina  esscntia  prxdicari  cum      principalem  significalioiieni  in  loculioiie  posita;  si- 
dicilur:  Deus  prxdesiinavit  islum. 

Scd  ad  hoc  objicilur  inuiiipliciter:  Quia  Deus  vo- 
luit,  prxdcstinavit  isluin,  id  est  Dei  volunias  el 
prxdestinaiio:  ergo  idem  esi  causa  sui  ipsius.  Klom 
esi  Deo  esse  Dcum  et  esse.  prxdestinaniein  :  ergo 
Deus  eo  esl  Dcus  quo  cst  prxdcslinans ;  ergo  cst 
Dcus  quo  prxdesliiiat,  sed  Dcus  divina  esscniia  est 
Deus:ergo  Deus  divina  esscnlia  prxdesliiial.  Noii 
^rgo  sola  gratia  prxdcsiinat.llcni,  Deiis  eo  esi  Deus 
qiio  prxdcstinai,  et  econirario.  Sed  Deus  sii;i  gra- 
ija  prxdestinal;  ergo  gnitia  est  btw^.  Ideo  solvuut 
quidain  dicenies,  quia  cum  diciiur,  Deus  co  quo  esi 


cul  hxc  diclio  uier  iii  loculione  posiia  nunquain  se- 
quilur  propriam  coiisliuctioiieai  adjeciivoruin,  qiiia 
iioii  conslruilur  cuiii  dictioiie  ejusdem  casus  ei  ejiis- 
dem  luiiiicri :  el  quamvis  lioc  verbuni  prccdesiiito 
sigiiincet  elTecluin  circa  creuluras,,  iioii  lainen 
idco  niiiius  recipiunt;  Deits  ab  (elcrno  prwdc' 
tlinuvil  45  '*'«"' ;  cum  hujus  veibi  sisnificalio 
oiiiiiia  teiiipora  coiiiprehendal  in  quocuiiqiic  leiii- 
pore  proferalur,  propter  confusain  significaiioiicm. 
Unde  nec  nolatur  aliquis  affectus  esse  prxieiiiiis;, 
vel  ab  xienio  fuisse  lali  loculione;  siciil  si  diciiur, 
Deus  fuii  crcaiurus  nuiiidun),  nuilus  notaiur  elTc- 


•01)  Ascriiiiinr  etiam  Ambros,  iii  Giossa,  3d  cap.  ix  ad  noin. 


833  SENTENTIARLM  LIDRl   QIINQUE.  —  LIB.  I,  854 

cliis  fuisse  praeleritus,  UceJ   ibi    ponalur  verbuin  A  «lileveril,  videlur,  quia  ex  bciiiguitale  sna  graliam 


pr?e(erili  temporis.  Quod  vero  diciiur,  Deus  gratia 
praedestinai,  non  recipiunl  aliquod  adjectivum,  nl 
dicilur.  Deus  graiia  lemporali  vel  ajicrna  prfcdesii- 
iijii,  quia-  ibi  poniiur  hoc  nomen  graiia  quasi  adver- 
liialiler  ul  sil  gratia,  id  est  gratis, 
lili  vero  uhimx  argumenlatioiii  instant  sic  :  Idem 


apposuil  Judx  in  lempore  ei  abxlerno  hoo  voluit; 
ergo  uh  xHcrno  Judam  dilexil,  vel  non  esl  ideui  ei 
diligerccl  velle.  Failacia.  Ex  beniguitatecoMservat 
Dcus  quamlibet  creaturam  io  suo  csse,  ct  ab  aeicrao 
hoc  voluil ;  ergu  ab  xlcrno  diligil  Deus  quamlibet 
creaturam.  Quod   non  videtur,  quia  ctun  dicitur. 


csi  Deo  posse  ei  inlelligerc,  esse  omnipoientem  cl      Diligii  Judam,  vel  inationalem  creaturam,  idem  esi 


inlelligeniem ;  ergo  eo  esl  poiens  quo  inlelligcns  , 
quod  falsucj  csse  dicuni;  quia  poteniia  esi  poiens, 
et  non  polentia  esl  inlelligens,  iiro  intelligeulia  esl 
laielligens.  Videlur  enim  mihi  absonum  esse  hu- 
insmodi  admiitere;  sed  dicit  aliquis  q^uia  non  pro- 
pter  ;4bsurditatem  locutionis,  cum  non  sii  ibi  lal- 
siias,  negandum  est,    In  consequentia  enim  ser- 


ac  si  dicitur,  in  suo  essc  conservai,  nec  aliquid 
Deo  aiiribuiiur,  sed  creaiurue.  lia  quoque  ruia  di- 
citur,  Deus  dileiii  Judam,  idem  est  ac  si  dicitur, 
lemporaliter  ei  apposuil  graiiaui.  Nec  liujusmodi 
locutionihus  aliquid  Deo  atlribuilur.  Iiem ,  Deus 
diligil  Judam  vei  irrationalero  creaturam;  crgo  di- 
leciione  temporali  vel  xierna  :  si  xtccna,  ergo  ab 


nionis  non  praejudicat  veriiaii  dictorum.  Videtur  B  jeigmo  jjijgji  d^us  judam;  si  dileclione  lemporali. 


ergo  non  dandum  non  solum  ob  sermonis  inconse- 
queuliam,  sed  quia  aliquid  significat,  vel  subinnuil 
Islc  terminus  intelligentia,  quod  non  iste  lerminus 
poienlia  in  quibusdam  (95)  cum  nulla  polest  con- 
siguilicaiio,  vcl  injunctio  doprehendi;  nec  lamcn 
consequenier  poiest  attribni  uni  quod  attribuitur 
Hlieri,  ubi  dKTKile  est  reddere  raiionem  inconse- 
queniia;  vel  causa  quare  unum  potius  recipialur 
quam  reliquum. 

Alii  paulo  amplius  procedunt  in  solutione  prae- 
diciarum  objeciionum  recipicntes :  Dcus,  eo  quo  est 
Uens,  praedestinat;  non  lamen  divina  cssentia  prae- 
desiinai,  cum  ipsa  divina  esscntia  srt  Deus.  Nam  in 
prima  proposilione  verbum  principalcm  habel  si- 
gnificaiioTiem,  in  conclusione  aniiiiit,  et  ad  consi- 
gnificalionem  redil,  el  ilu  huic  instanl  argumenli- 
lioiii :  De->;s,  eo  juo  esl  Palcr,  esl  Deus,  paicrnitale 
Faler;  ergo  paternilalc  esl  Deus.  Primam  si  quis 
ncgot  iia  probanl.  Deiis  aliquo  cst  Pater,  aliquo 
est  Oeus;  cigo  eodem  vel  alio,  vel  idem  proisus 
ost  qno  est  Pater  ct  quo  est  Deus  :  ergo  eodem  est 
Pater  et  Deus. 

Quod  vero  supradiclum  esl  dc  voluntate  quae  vi- 
('elur  esse  causa  praedcsiinationis,  non  recipiunt. 
Nam  ila  idem  sui  ipsius  essei  causa.  Nec  signilical 
ibi  haec  diciio  quia  causam,  imo  rsliocinata  cst,  ut 
«iit  sensiis:  quia  Deus  voluil,  procdestinavit  islum,  id 
;sl  si  voluit  praedeslinare,  prxdcstinavit;  vel  acci- 


ergo   dilectio    temporalis   in  Deo  cst,  quod  fal- 
suin  esl. 

46  ^^^^  ^^  Quod  dicendum  quod  verbuin  diligil 
dictum  de  Deo ;  socundum  quod  Deus,  iria  sigiii- 
iicat,  quia  accipilur  pro  pra:deslinare  el  conservare 
in  e$se,  el  pro  gratiam  apponere.  Primoinodo,  diligil 
omnes  et  solos  salvaiidos.  Secundo  modo,  omoera 
creaturam  diiigit.  Tertio  niodo,  solos  et  oiniies  qui 
nunc  jusii  sunt  sive  salvandi,  sive  damnandi  ;  et 
prima  significatione  cjus  propria  est  quando  de  Deo 
dicilur.  Unde  pro  illo  solo  quod  iilo  modo  diligit 
Deus,  recipimus :  Deus  ab  aterno  diligit  isium,  et 
Deus  dilectione  quce  ipse  esl  diligit  istum;  et  pro- 
baiur  divina  essentia.  Praclerea  innuitur  efFecius 
quidam  circa  crcaturam.  Pro  illis  autem  quos  iu 
suo  esse  conserval,  vcl  quibus  apposuit  Dcus  gra> 
liam  in  lemporc,  ita  quod  non  pra-desiinavil  eos, 
non  recipiiur  quod  ab  acicrno  dilexcrit,  imo.  ab, 
Klerno  odio  habuerii.  UnJe  Jacob  ab  wierno  dHexi,_ 
Esau  auiem  odio  liabui  (Hom.  ix).  Illos  aulum  non 
diligil  aliqua  dilectione  vei  tcmporali,  vel  ieterna, 
quia  nil  Deo  attribnilur  illa  loculionc,  sed  potius 
creaiurx;  et  cum  sit  tropica  locutio,  non  fii  recla 
argumenlationis  processio  si  concludatur.  Deus  is- 
lum  diligit  lemporaii  diiectione  vel  aeternn.  Iienfv, 
Deus  diligii  irralioaalcm  crcaturam;  ergo  ul  uten? 
aut  ui  rruens;  ei  licet  propter  impropriclatom  prae- 
missu^  locutionis  non  accidat,  salis  lamen  potesl 


t'\l\ir  pradeslinavil  pro  lempoiali  graliae  apposilione,  D  admitti,  diligit  ut  utens. 


fujus  quidem  causa  esl  aiicrna  Dci  volunias  ul  su- 
•)ra  ostcnsum  est. 

Quibusdam  videlur  quod  hoc  vcrbum  prwdeslino 
liviiiam  esscnliam  sigiiifical,  cum  dicitur  :  Deu* 
vradestiuavit  istum,  vcl  Deus  ab  cslerno  dilexil  istum, 
<juod  idein  est,  ut  diciint.  Nam  principaiiter  sigiii- 
ficaliir  Dcus  est  Deus  el  subinnuitiir  ab  acterno  cjiis 
voiunlali  subfuisso,  ul  huic  in  lcmpore  appoiiorct 
gr.iliam  ct  nnaliler  coiifcrrel  vilaiu  aeleriiam.  Scd 
si  idem  est  pra^destinare  el  ab  wterno  diligcrc,  non 
vhleiur  quod  Dcus  ab  aclerno  dileverit  Judain,  quia 
ouin  non  prxdcstinavil.  Quod    tainen  ab   aeierno 


Aliis  vidciur  nil  Dco  altribui ;  sive  diciliir,  Deu» 
ab  xlerno  dilcxil  Pelrum;  sive  diciliir,  Dcus  prae- 
dcslinavii  Pelrum.  Ncc  hujiismovii  loculionibus  ali- 
quid  praedicari  iiisi  solum  tcrniinum.  Isii  securius 
iiiccdunl,  quia  dillicile  csl  dc  hujusmodi  pracdica- 
tionibus  judicare  :  el  hoc  maxiiiic  propicr  compa- 
ralioiics  qu;e  fiunl,  vel  oiiiii  ;iliquid  sibi  comparalitr 
sccuiulum  divcrsa  tcmpura  :  ul  cuin  dicilur,  Deus 
inagis  diligil  modo  Pelruiu  qiiain  diligcrcl  ipsum 
cxislenicm  in  via.  Vcl  iiiter  diversas  person;is  :  ut 
cum  dicilur,  Deus  niagis  diligil  Peirum  quam  Li- 
iium ;  vcl  cum  nova  dilcctio  videtur   Deo  attribui. 


(95)  Qu.Tc  sequimtur  ad  fincin  usqne  capilis,  iioii   exsiant  in  ms.  libl.  S.  Vicloris,  sed  alia   quxdaui 
ex  cap,  seq.  maio  inscila  sunt. 


C55  PtTftl  PICTAVIENSIS  8.C 

rtm»  iliciini,  Dcwi  incipii  (Jiligc;c  ihiom  t|iii  iiicipit  A  '!"•  e»t  prxdeslinaliis.   Ilcm,  !>ciis  polcsl  noii  pra;- 


csse  Itoiius.  Il:i>c  enim  omnia  ntlenlur  rcpugiiare  ei 
quotl  (liciuin  esl  do  Dui  diloclione,  (]uud  Deus  di- 
l«ctioiic,  i\\ix  ips<;  sil,  diligal  lioniioes,  vei  prande- 
siinatioiic,  <|iiai  ipse  csi,  pra.'dcsiiiic(;  (|iioniain  c&- 
soiitia  Dci  ncc  ina^is,  nec  iniiius  rcoipil,  nisi  dicas 
iliam  coniparationeui  noii  iii  priiioipiilcm  signilica- 
tionem,  sed  in  consigniric:ttioiicin  icdiind:irc.  Eiint 
eiiiin  inagis  diiigit  cni  majorcn)  gratiam  apponit, 
ol  cui  majorcin  confcri  coionain;  ei  cum  incipil 
diligero  cui  incipit  giatiam  apponere.  Sic  ergo  se- 
cundum  cos  nulla  tali  locuiiniie  aliquid  Oeo  atlri- 
l)u!iur.  Lndc  non  cst  rcctpiiMidiim  secundum  eos, 
Ucus  diligit  alitiuem  alMpiu  dilcciionc;  nec  iia  in- 
icliigaiur,  temporali  dilccitone  diligit  Judain,  id  e&i 


deslinassc  ihliiin :  ergo  i.stc  nntesl  noii  csse  prxutesti- 
iiatus  a  Oeo;rrgo  isie  poicsl  non  cssc  praulcslina- 
lus.  Iicm,  isle  poicst  damnari ;  si  damnalur  nini 
cst  prardcstinains ;  crgo  iste  potcst  non  es$e  pra:- 
dcstinalus.  Ilein,  isiud  esl  i  r.cessariiiin,  scilicet 
isinm  cssc  prxdcslinnlum  ,  ergo  qiiodlilicl  ncces- 
sariuin  cum  co  potcsi  essc  vcrum.  hem  indirecte, 
islum  cssc  prxdcslinalum  ct  dairnari  csl  iinpossi- 
hilc;  isluni  cssc  praRdc.slinatum  cst  nccessariuni ; 
crgoipsum  damnari  cst  impossii>ile.  €ui  ar^uinen- 
tationi  licet  ila  possil  ferri  insiantia  :  Aniinaai  An- 
ticiirisii  esse  cl  Anticlirislum  noti  esse  vel  fuisse 
cst  iinpossibilc;  animam  Anticiirisli  esse  esl  ne- 
cessarium;  crgo   Anliclirislum  cssc  vcl    fuiasc  cst 


toinporaliter  confert  ci  graliam,  yt[  in  esse  suocoii-  D  impossibile,  posito  quod  nunc    primo  sii  :    tatncn 


»ervai. 

Quia  taincn  diflicile  esl  assignare  quid  sii  ilia  di- 
luctio  tcinporalis,  vcl  in  quo  sit,  tulius  est  negarc 
quando  abiativus  ibi  ponitur;  sod  co  non  apposito 
vere  dicitur  diligii  iilum ;  nec  lamen  dicendum 
quod  ab  xtcrno  dilexerit  Judam ,  licci  ab  xierno 
placuerii  ut  ei  conferrel  gratiam  (einporaliter, 
quia  ipproprialum  est  hoc  genus  locutionis  ab 
a-terno  diligere  ad  prxdestinatioaem  ;  ncc  tameii , 
cum  ab  xterno  magls  dilexerit  Pctnim  quain  Li- 
nnm,  kieo  veriim  cil,  mngis  prmdtttinavH  i$ium 
qmem  Ulum,  quia  nec  eiiam  Latine  lioc  dicitur. 
Multa  eniin  personaliter  inter  se  convertuntur,  nec 
nccesse  esl  unuin  venirc  in  comparationein,  cum 
alterum  comparatur. 

Sccundum  bxc  qux  pracilicla  siint  paiel  qiiod 
beiis  interduin  inagis  diligit  cum  qui  minns  di- 
gnus  csl  diligi  secundum  pncscntcm  jusiiiiam.  Et 
forie  aliquando  majoreni  cbariiatem  habuit  Judas 
quain  Petrus;  ncc  lamen  pius  diiigcbatur  Judas 
a  Deo  qnam  Petrus  secunduni  unam  signiflcatio- 
iieiti  bujus  verbi  diligo,  dc  Iribiis  qiias  supra  di- 
siiniimus;  et  quando  Saulus  non  diiigcbal  Cbri- 
stum ,  iiiio  pcrscquebatur,  plus  diligcbat  eum 
Dcus  quani  Linum,  qui  nunc  frnebatur  viia 
xtcrna.  Sed  Judx  quoniodo  inteliigas  plui  dili' 
gfbat,  cum  sint  tres  tiujus  verbi  distincix  signifi- 
c:itiones?47  Ou*<l  C""''  ^'''*i  dicitur,  Deus  xque 
dieitur,  benignns  est  omnii)ns?  Uiidcvijetur  quod, 
Omnet  aque  diligantur  a  Deo,  ila  iiitelligendum  est, 
quia  gratis  dat  Deus  bominibiis  quidquid  dat,  vel 
quia,  quantum  in  se  esl,  nullum  magis  diiigit  quam 
alium  ;  vei  xquc  benignus,  id  cst  pariler  benignus 
ut  non  faciai  in  quantitate,  sed  in  similitudinc. 

(96)  Sotei  etiain  quxri  utrum  qui  est  prxdestina- 
tus  possil  non  esse  prxdesiinatus,  quod  ita  videtur 
posse  colligi.  Alicui  potcst  apponi  gratia  cui  nun- 
quaui  fuit  apponenda  ;  »i  ei  csi  apposita,  ipsc  po- 
lest  csse  prxdcslinatus  ;  si  nunquam  fuii  appo- 
iienda,  non  est  prxdestinatus.  Eodem  inodo  pro- 
batur  quod  aliqiiis  polcsi  non  csse    prxdcslinatus 


conccdendam  esl  sine  bxsitatioue  quod  possibile 
cst  istuin  prxdestinatum  qui  cst  iii  via,  non  esse 
prxdestinalum ;  per  divisionein  iutclligc,  id  est 
iste  prxdcstinatus  poiest  non  csse  prxdesti- 
nalus. 

Sed  objicitur  :  Multi  possunt  esse  prxdestinaii 
qui  mn  suni ;  ergo  non  diminuio  nuinero  corum 
qui  modo  sunt  prxdcsiinaii,  sed  istis  qui  possuiii 
essc  prxdeslinali  ct  non  suot,  annumeratis  bis  qui 
suiit  prxdcstinati,  plures  erunl  prxdestinati  .quain 
siiil  modo :  crgo  plurcs  possunt  csse  prxdcstinati 
qiiain  sint :  crgo  numcrus  prxdcEtinaloruin  potest 
essc  m.tjor  quain  sil ;  crgo  polest  augeri.  Cui  cun- 

„  tradicii  Aiignstinus  siciit  in  Apoc»iypsi  icgitur(97). 
Tene  quoil  habet  tie  aliu»  coronam  luam  accipiut 
(cap.  iii).  Si  cnini  iion  est  alius  accepturus  uisi  tu 
amisciis,  cerius  csi  nuincms  clectoiuni,  id  est  iion 
potest  augcri  vcl  ininui.  £cd  paiel  eti:tin  niinns 
perilo  veruin  cssc  quod  dicit  Aiigustiiius,  si  coo- 
jnnclim  inlclligas ;  (alsuin ,  &i  pcr  divisionein. 
llem,  oninc  vcrum  quod  csl  de  prxteritti  esl  iic- 
cossarium  :  boc  cst  dc  prxicriio  isium  essc  prx- 
dcstinaluni ;  crgo  ipsum  csl  iicccssai  iuni.  Ad  quud 
direnduin  quia  ad  fulurum  speclal  el  idco  contin- 
gcns,  licet  de  prxterito  videaiur.  Item,  quod  fa- 
ciuin  est  non  potest  csse  non  Cactum ;  iste  est 
prxdestinatus ;  ergo  non  poiesl  non  esse  prxdesii> 
iiaius.  Sed  nunc  etiam  illud   valei,  quia  non  nota- 

D  tur  aliquod  prxteritum  cuni  dicitur,  iste  est  prx- 
destinatus,  sicut  nuuc  cum  diciiur,  iste  fuit  lectu- 
lus.  IJnde  queiiiadinodum  iilud  ad  omnia  louipora 
referiur,  quia  pro  eo  qui  dispuiai,  ct  disputavii,  el 
disputabit,  vcrc  dicilur  quia  fuit  disputalurus;  iu 
pro  eo  cui  apposita ,  vel  apponitur,  vei  apppnetur 
graiia  cum  viia  xterna,  vere  dicitur  isie  est  prx- 
desiinalus.  E(  sicut  non  cst  neccssarium  aliqucni 
fuisse  leclurum,  nisi  jam  inchoavcril  icclioncm  ;  iia 
nec  nccessaiium  csi  aliquein  cssc  prxdcsiinaium, 
nisi  jam  obtinuurit  vitam  xtcrnain.  Et  iia  voces 
dlstinclx  pcr  tcmpora  ii»  lioc  veibo  iion  noi;tnt 
aciioncs,  scd  illa   tempora  ijuorum  sunl.  .Nou  la- 


(<M5)Mag.  i,d.  40,  §  b. 

(97)  Aug.  l.  Ve  conept.  ei  fjrat.,  c.  13,  ciica  initiuui. 


Srj  SENTENTIARIM  LIBUI 

iiirn  sft!iii>cr  potcsl  vcre  poni  |>r;Bscns ;  ubi  vere  po-  A 

iii.iirpijclcijuim.  IJiidc  rion  tlicitur,  Dcus  prLcdt^sli- 

nal  Pclnim,  ciim  ciun  prociicslinaveril  quod    facit 

consignaiio  luijiis  proposilionis  prrr,  qiisc  in  com- 

posilionc  nolal  antcoedonliain  leinporis,  sicut,  non 

(.uicunqiic  fiiil  lcclnrus,  csli«u;iiirus. 

48CAPUT  XVI 

Att  hoc  nomen  rcproLialio  aUtfuid  ponal  cum  de  Deo 
diciiur. 

(98)  Qtine  circa  prxdcsiinaiioiiein  vel  reproba- 
tioncin  inqiiiri  solcnt  fero  communia  sunt  iilis;  ideo 
qux  de  uno  dicla  suni  dc  rcliiiuo  |>er  similitudiuetn 
conlrarii  dici  possunt.  Circa  ulruinque  lamcn  spe- 
cialcs  inqttisitioncs  sunt  neulri  ctim  allcro  commn- 
ncs.  ilis  ii;iiitr  deicnninatis  qtix  communia  sunl, 
f>|iecialllcr  de  rcprobatione  videtur  agendum.  Esi  1) 
ij{itur  reprolMtio  iit  siipra  dictum  est :  Pra'tcientia 
neqnitin\  et  pra;puraiio  inlcrminabilis  poena.  Scd 
cnm  prxscicnti»  Dei  sit  divinaesscntia,  videtur  re- 
probatio.  qua  Dciis  rcprobal,  esse  divina  csseniia, 
ei  ila  c>i  Deus.  iiem,  reprobaiio  esl  prxscientia 
iniqniiaiis,  clc. ;  crgc  reprobatio  esl  prjesciontia 
qiia  Deus  pr.Tscit;  ergo  reprobaiio  est  in  Dco;  sed 
quidquid  cst  in  Dco  cst  Dcus;  ergo  reprobatio  csi 
Deus.  Tanium  igitur  bonuin  est  reprobatio  quan- 
lum  ct  prxdestinatio.  Tanlum  igilnr  debel  quis 
diiiccre  rrprobalionem  quanlum  pra>destinationcm; 
ergo  tantuin  dcbet  diligerc  ul  rcprobetur,  qnantuni 
ui  prxdcslinctur.  Distingiie;  Tantum  bonum  esl 
reproiiaiio  quantum  prxdesiinaiio,  id  est  Dcns  rc- 
probans  ut  Dcus  pixdeslinans,  veruin  est;  si  vero  ^ 
ad  cfiectuni  rcfcras,  falsum  fst.  Itein,  pra^parai 
Dcus  ignem  .'ctcrnum  malis ;  crgo  vult  ut  patian- 
tur:  quia  hoc  disponit,  ct  oinnc  quod  vult  Dcus; 
el  ludcles  vcllc  taliter  rreatus  cs;  ergo  debes  vclie 
le  damnari.  Ad  qiiod  dicimus,  quod  non  quidquid 
Ucus  vult,  ncc  lu  debes  vclie.  Iieir.,  Deus  jusic  facit 
ut  isie  liabeat  xlemani  damnationem;  crgo  cst 
causa  damnationis  istius,  non  ergo  sola  pcccaia 
istius.  Ideo  dic  quod  alitcr  Deus,  aliter  pcccatuni 
est  causa  damnationis.  Deus  enim  causa  quia  est 
auctor  pocnx,  peccalnm  vero  cst  causa,  qnia  Iraliit 
ad  xternam  damnationcm.  Fallacia.  Deus  csl  causa 
quare  diligamns,  non  crgo  dilcclio  est  causa,  quare 
diligamus.  vcl  Deus  cst  nobis  causa  vilx  xiern.ic.  D 
Pion  ergo  solx  viriutcs.  Ilem,  quidquid  lit,  Deo  au- 
ctore,  fit;  ergo  sicut  cx  Dci  voluniate  cst  ut  buni 
liabeant  vitam  .xternam,  ita  ex  voluntatc  ipsius  ut 
inali  liabeant  pocnam  xiernam.  Falsum  est  ergo 
quod  dicit  auctorilas :  Nolo  morlem  peccatoris  sed 
magis  cunvertalur  et  vivat  {Ezech.  sxxiii).  Itein 
eiiam  falsum  est  quod  dicilur  :  Not  cogimus  swvire 
Hotentent. 

Ad  lioc  dic  qiiod  sicut  Dctis  facit  ut  boni  haboant 
vitam  xternam  ;  ita  eliam  quod  mali  pocnain  xtcr- 

(98)  Mag.  I,  d.  48,  §  d,  ei  dist.  seq. 

(99)  Aijf;.  e|iist.  105.  Quid  enim  dUiqehal  Dcus  in 
Jitcob  anleiinmn  nntus  (ecissct  aliquid  boni,  «i$/f/ra- 
luitum  wseTicnrdia:  suiv  donum  ?  Et  quid  odcral  in 


OlllNQlK.  --  UB.  r.  8:)8 

nam.  Non  tainen  dicendum  qtiod  sicut  ex  voluniate 
Dti  Ca  qiiod  boni  habcanl  vilam  xlcrnam,  ila  cx  vo- 
luntate  Dei  csl  quod  mali  babeanl  pocnam  xtcrnam. 
Ita  enim  facil  ul  boni  haboant  vitam  xlcrnam,  qiiod 
facit  in  eis  ir.eritum  vitx,  sed  lioet  facial  ut  mali 
habcant  pocnam  xtcrnam,  non  lamen  facii  mcrilum 
pojnx.  Ideo  cxpone  :  .'Voii  vhII  Dens  morlem  pcfcalO' 
ris,  id  est  non  prxsiat  meritum  poenx.  Iicm  :  Nvt 
cogimus  scevire  notcnleni,  id  cst  meritis  nostris  fa- 
cimus  euin  punirc  nos,  nolentem  causam  piinitalis 
nostrx,ut  coiidiiionaiitcr  accipiatur  nof^ntm,  id 
cst  qui  noilet  puniie  nos  si  non  peccarcnius. 

Iicm,  obdiiratio  est  pcccatum;  sed  ipsa  esieffe» 
cliis  rcprob;<lionis;ergo  Deus  edicit  peccalum.  Dtio- 
bus  modis  diciiur  obduratio,  et  unde  homncstob- 
duratus,  scilicet  marilia  inentis,  et  undc  csl  Deus 
obdurans,  scilicet  subtraciio  gratix  vcl  non  appo- 
sitio  qux  e&t  effeclus  reproLalionis ;  etest  opus  Dei, 
non  quia  aliquid  sit,  scd  quia  sirut  dicilur  Dcus  fa- 
cere  aliquid,  iiaet  obdurarc.  Itcm  oiiginalc  pccca- 
tum  fuit  cau&a  obduraiionis  Esau,  scd  tantuin  in 
adulia  xtatc  fuit  obduiaius;  crgo  in  adulia  xtalc 
fuit  originaie  peccatum  in  eo  ineritum  obduraiio- 
nis  ;  ergo  originale  rcdicrat  in  eo  pcr  aiiquod 
aciuale  :  crgo  peccatum  fuil  vcl  crat  in  coquando 
obduratus  luil,  sed  auctoritas  dicit  (99),  sicul  in 
Jacob  nil  invenit  dilitrendum  Duus  nisi  misericor- 
di»  sux  donum ,  ita  Esan  dnpliccm  rcatum 
49  conlraxisse  cx  originali  pcccato  ante  circum- 
cisioncm  :  reus  eniin  originaiis  peccaii,  et  qnanluni 
ad  xicrnam  damnationem  ,  et  qnantum  ad  obdura- 
lioiiem.  Quantum  adxicrnam  damnjtionem  omnino 
dimissum  est  ci,  sed  quanlum  ad  obduraiioneni  nuii 
fuii  ei  dimissum  ;  unde  ct  dc  rcatu  illo  poicst  qtiaeri 
qiii  rciiiansii  posl  circumcisionem  quo  adbiic  lene- 
batur,quantum  ad  obdurationem,an  fucrit  in  eo  priui 
nioriale  vci  veniale?  ct  objicilur  sic  :  reains  quem 
dicuiit  remanere  post  baptisinum  est  veniale  pec- 
catum  quod  csl  ineritum  obdurationis ;  ergo  per 
illud  venialc  pcccatuin  mcretur  iu  pcccaio  ubdu- 
rari  :  obdurari  non  esl  nisi  virtute  graiuita  carcre; 
ergo  per  veniaie  pcccatum  merciur  quis  virtulem 
graiuiiam  iion  babere  sed  cuiiibet  est  morialepec- 
caium  non  babere  graiuiiam  virtulem;  ergo  per 
veniale,  peccatum  babet  aliquis  id  quo  csl  diguus 
pocna  xterna  :  ergo  veniaie  est  nioriale. 

Poiest  dici  quod  originale  prius  fuil  mcrituin 
obduraiionis  :  boc  enim  non  cst  iniclligendum  de 
tempore  adultx  xlalis  ,  scd  de  leni|>ore  in  quo  ni 
boni  vel  mali  meruii,sciiicct  anie  nativitaiem  exte- 
rioiem  :  quando  etiam  dicium  est:  /n  Esau  non  iit- 
venii  odienduni ,  nisi  originale  pecentum.  Quid  est 
crgo  quod  diclum  (100)?  In  Jacob  non  invenii  dHi- 
yendum  nisi  misericordix  sua  donum  ,  id  Cst  ipsum 
Jacob  cx  miscricordia  dilcxit  et  ad  viiam  prxdesti- 

Esau  antequam  fecissei  aliquid  mali,  niti  originale 
percatvyn? 

(100)  August.  ubi  supra, 


8S9 


rETRI  MCTAYIENSIS 


860 


navii.Pulcsl  ciiiin  dici  do  Jncub  siciit  de  JoanneUa-  A  no  noiuii  50  niisereri,  idconouniiscrelur;  sed  illud 


piista  qnoJ  snnrlificaiiis  esl  in  ulero.  Itcin,  Deu.s 
poicst  Tuccre  ul  iiuic  non  appon:)i  graiiam  ,  ut  nul- 
laiii  iiabcal  (;r;iliam;  scd  iioc  esl  liuic  morlale  pcc- 
caiuin  :  crgo  Deiis  polcsl  faccre  ut  islc  peccet. 
Disliiigiie  :  Nullani  virluiem  babcre  cst  huic  mor- 
taie  peccalym,  id  esl  contemnerc  babere  veruin 
est;  sed  ipsa  virtus  Ron  liabiia  est  liuic  moitale 
peccalum,  falsuin  cst.  Itcm  reprobatio  nil  aliud  est 
(jiiam  pra^scienlia  nequitix  et  praeparatio  poenx ; 
ergo  quia  praescivil  nequiliam  Esau  ,  el  prxparavit 
ei  poenam,  ideo  reprobavii  eum  ;  et  ita  non  videiur 
occulta  jusiitia  qua  eum  reprobavit. 

(1)  Iieni  qtixriiur  an  reprobalio  sit  causa  |obdij- 
rationis,   sicut  ipsa  est  causa  retribuiionis;  quod 


scilicct  non  misereri,  non  est  causa  quare  bomo  sit 
inaliis,  nam  omnes  mali  suiit  ,  ex  quod  sunt  ex 
massa  corr«pla;unde,  el  de  jiire  onincs  possel  dani- 
nare,  et  cum  miserelur  apponeiido  graliam  ,  mi- 
sericordia  esl.  Econlrario  lameaaliter  est  ubi  lo- 
tum  sumitur  afTirnKitive.  Nam  quia  prxdeslinat , 
gratiam  conferl  in  (empore ;  qiix  collatio  gratix 
temporalis  causa  est  quare  sit  bonus  ,  cum  tanien 
non  econtrario  nolle  niisererl  ab  xterno  noii  sit 
causa  qiiare  sit  malus  ,  nec  eiiam  econv«rso.  Non 
enini  quia  est  mnlus  non  voliiit  misereri  ab  xteriiu,. 
se<iestcausa  obdurationis  ;  nam  quia  malus  est , 
noii  niiseretur  temporaliter.  Non  enim  ergodicen« 
dum  quod,  quia  reproliavit,  in  beneplaciio  ejus  fuit 


ita  osieiidiiur.  Quia  Deus  isiuin  reprobavit ,  ideo  R  ut  non  apponcrei  gratiam  :  sed  quia  reprobavitnoii 


in  beneplacilo  ejus  fuit  ut  in  icmpore  non  appo- 
nerel  graiiam,  non  apponit :  ergo  reprobavit,  ideo 
uun  apponit  gratiam.  Uexn,  ideo  non  apponit  gra- 
tiam,  quia  (2)  xquitate  occulla  ab  liumunis  se^isi- 
bus  remotissimain  nonesse  apponeRdam  decrevit ; 
jrgu  ideo  non  apponit,  quia  ab  xterno  eos  repro- 
oavit,  videlur  solvendum  per  inlentionem  liujus- 
■nodi  :  quia  reprobavii,  ideo  iu  bcneplacito  ejiis  fuit 
Jt  non  apponeret  gratiam  ;  si  enim  quia  reproba- 
<i(,  ideo  in  beneplaciio  ejus  fuit  ul  non  apponcret; 
irgo  qiiia  reprobavit,  voluil  ui  noii  apponcrct; 
srgo  quia  prxscivit  eorum.  iniquiiateni ,  ei  prxpa- 
lavit  eis  poenam,  ideoab  xteriio  voluii  eis  niinquam 
spponere  gratiam  vel  conferre  vilain.  ideo  offensum 
videiur  muliis  modis,  quod  reprobaiio  sit  causa  noa 
t(positionis  gratix. 

Ecoiiirario  tameii  videtur  posse  osiendi  qiiod  non 
iit  cjus  causa,  imo  soia  meritu  burnaii.1.  Sicul  iion 
apposilionis  graiix  sola  meiila  bumana  videntur 
esse  in  causa.  Quod  sic  videtur  asseiere  Augusii- 
nus  siiper  Malacbiam  (o)  :  Cui  vtilt  miseretur  Deut 
el  quem  vuU  indurat  {llom.  ix)  ;  i  Sed  litrc  Dei  vo- 
tuntas  injusta  esse  non  poteit.  Vcnit  cnim  de  occul- 
tissimit  merilis;  quia  ipsi  peccatores  ,  cnm  propler 
qenerale  peccnlMni  massam  unam  fecerint ,  nonnuUa 
tameu  inler  eos  est  diversitas.  frwcedil  enim  aliquid 
inpeccatoribusquo  licel  nondwn. justificati  sinl  ,  dt- 
gni  tamen  iuveniuntur  (4)  justi/icatione,  et  item  pra;- 


in  beneplacito  fuit  ut  gratiam  apponeret,  ut  seniper 
prxponatur  negatio  verbo  ,  non  postponaiiir:  quia 
nil  etiam  Deo  altribuitur  cum  dicitur,  Dcus  bunc 
reprobavii,  sed  idem  est  ac  si  diceretur :  Deusnon 
voluit  ut  huie  apponereiur  gratia  in  tempore ,  ct 
vita  in  Putuco. 

Iii  qiio  etiam  pariter  soluium  estqiio  quaerebatur, 
An  Dei  reprobalio  $it  causa  temporalis  obduralionis ; 
qund  quidem  sine  scrnpulo  potcst  adHUtli.  Nam 
qoia  roprobavit,  obdurat,  id  est  quia  ab  seterno  noit 
voluii  misarcri,  non  miserelur  in  tempore.  Quod 
ergo  dicilur,  Reprobalio  est  prcescientia  nequitice, eic. 
quasi  quxdani  descriptio  est  non  vera  diQinitio,  el 
ita  inteiligenduna  est.  Quolquot  reprobantur  a  Deo, 
reprobaatur  Deo  nequitiam  prxsciente  et  poenam 
prxparante.  Si  quis  commodiorem  viam  sululiunis 
iiivcnit,  non  invidco,  et  forte  potesl  alia  soliitionis 
Tja  reperiri  ad-  quam  possumus  indiici  ex  eo  quod 
Auibrosius  dicil  snper  Kpislolam  nd  Romaiios,  re- 
prubatio  alia  ab  xterno  ,  nlia  tcmporalis.  Qtix  aii- 
lem  tcniporaliter  est  idem  cst  quod  obduralio  ,  vel 
dt^feciio.  Qiix  auiem  ab  xleriio  est ,  Iioc  est  quuii 
Dc(i&  prxscit  aliquein  dainnandum.  Si  enim  repro- 
baiio  est  ab  xterno.,  quoniodo  oon  Deus?  Quod  si 
est,  quis  dicet  nil  Deo  atlribui  cuin  dico,  Deus  es( 
reproliatio  Ju(l;p,  vel,  Deus  reprobavit  Judam  ?  S' 
quis  tanien  approbet  priorem  soluiionem  ,  de  fatill 
illam  ad  menlem  bujus  auctoris  poierit  retorquere 


cedil  in  (Uiis  peccatoribus  quo  diqni  sunt  obtusione.  i  D  «icendo  ,  ideo  dici  reprobationem  ab  xterno  ;  quia 


Ecce  hic  inanireste  videtur  dicere  qiiod  mcritabii- 
mana  videnlur  esse  causa  non  apposilioiiisgratix, 
ct  ita  non  Dei  reprobalio  ejusdein  rei  est  c.nisa. 

Ad  quod  dice;idum  quod  isle  lerminus  reprobaiio 
nilponit,  sed  rcmovet  tanluin  cl  cxcludil.  Quod 
ostcndit  Augustinus  (4*)  sic  ;  Sicut  reprobatio  Dei 
cst  nulle  misercri,  ila  obduratio  cst  non  misereri. 
lllud  esl  xlcrnuni  el  inteliigitur  negalive  ,  islud 
tciiiporalc.  lllud  cst  causa  islius.  Namqtiia  ab  xter- 

(I)  Mag.  1,  d.  .41. 

(-2)  U.ic  August.  Mug.  d.  41,  §,  d.  el  disl.  prx- 
ced.,  §ull. 

(o)  Libro  Lxxxm,  Quwst.,  q.  68,quibusdam  ver- 
bis  niulali«. 


Deus  ab  xterno  reprobavit  quotqiiot  reprobavit. 
Qux  autera  ab  Augusiino  super  Malachiam  propbe* 
lam  dicuntur,  dicunt  quidam  osse  retractala  (5), 
poiest  tamen  exponi  de  teniporali  eleciionc  vci  ju- 
sliricatione  sic  :  Cui  vuU  miseretur,  et  quem  vuU  in- 
durat,  id  est  queiu  vult  tciitporaliter  eligit  vel  re- 
probat,  et  hujusmodi  Dei  volunias^  id  esl  iste  diviii» 
voluntalis  effeclus,  injustus  esse  non  potest;  venit 
euim  de  occuUissimis  merilis,  id  esl  de  occullis  cau- 

(4)  Al.  efficiuniur,  ul  eliam  infra  liabetur. 
(4*)  Lib.  1,  ad  SimpHc,  «jii.  secuiida. 

(5)  Alludil  ad  o.  ?.3  I.  i,  Heiracl.,  iii  quo  siiiivlia 
retracianiur.  Locus  Augusl.  ex  u.  C8  inlerSci, 
cxplitatur. 


861  SENTENTIARUM  LIBRI 

sis ,  id  est  de  occulia  Dei  volnntale  quani  nomiiic  A 
nierili  designat ,  qiiia  ,  sicut  ex  merilis  sequiiur 
causaliler  relribulio  ,  ila  ex  occulia  Dci  voluniatc 
lemporalis  cleclio,  id  est  gratix  appositio  :  Quia, 
eutn  ipti  peccatores  propter  generale  peccalum  unam 
maisam  fecerint,  de  omiiibus  pro  originali  peccato 
facia  sil  quasi  una  massa  perdila  ;  nonnuUa  tnmen 
inter  eos  diversilas  est  :  prcecedil  enim  atiquid  in 
peccaloribus,  scilicct  voluntasDei  prxvenicns  ipsos 
peccatores  ^uo  ,  id  csl  qiia  voluntale  quamvis  non 
yustificad  sunt,  digni  lamen  efficiuntur  juslificoiione 
a  voluniaie  sua,  iia  eo&  jiistiricat  ac  si  iit  cis  prxce- 
derei  qiio  digiii  esscnl  justificaiione  ,  cl  ilem  : 
Prcecedil  in  peceatoribus  quo  digni  sunt  oblusione. 
Islud  est  planum.  In  oinnibus  eniin  indiirerenlcr 
pra-cedil  originalc  pcccalum  quo  xque  digni  siiiit 
obduralioiic  (6)  :  de  qiia  inassa  si  aliqiios  eripiat 
Dcus  ,  inisericordia  cst ,  si  aliquos  in  ea  rcUiiquat, 
justilia. 

Ex  prxdictis  palet  nil  Dco  attribui  cum  dicitnr 
Deus  istum  reprubavit.  Miiilo  mlnus  videtur  aliquid 
atlribui  cuin  dicilur  Dctis  isli  sublrabil  graiiam, 
vel  islum  obdurat,  quod  ideiii  C8l,sicul  de  Pharaone 
legilur,  Ego  induravi  cor  itliiis  {Exod.  x).  Qnod 
tainen  aliquid  liac  luculionc  Deo  aiiribualur,  vide- 
tur  quia  idem  esl  dicere  Deus  istt  gratium  sublra- 
bit,   ac  si  dicerciur  facit    ut  non  babeat.   Cum 


QUINQUE.  -  LIB.  I.  86i 

51  aulem  Dei  facerc  nou  sil  aliud  qiiam  velle,  idein 
videiur  ac  si  diciitur,  Deus  vult  ul  noii  liabeat  gra- 
tiam  ,  et  sic  videbitur  lioc  termiiio  vull  diviiia  es- 
senlia  pra;dicari,  sed  potius  negaliveiiilelligenduiii 
est,  non  vult  ul  fiabeal. 

Scd  diccl  aliquis,  cum  gralia  subtracta  iion  pfls- 
sil  lionio  non  ruere.  Igiiur  judiciuiii  non  debel  lio- 
luiiii  iniputari  qui  sine  graiia  niliil  potest,  scd  Deu 
siibtrabenti.  Ad  quod  diccndum,  quod  non  Deo  sed 
bomini  imputanduin  cst ;  quia  merilo  boiiiinis  sem- 
pcr  subtrabil  gratiam.  Verumtamen  quaiiivis  iion 
mererelur  liomo  sibi  sublralii  gratiam,  impulare- 
lur  ci  ;  quia,  cum  gratis  Deus  apposuil  ci,  in  nullo 
iujurius  deprebendi  potest,  si  quando  vult,  sub* 
traliit  Pi;  et  ex  vitio  bominis  esl  quod  statim  ruit 
ex  quo  subtrahit.  Quod  per  simile  polesl  ostendu 
Ecce  paries  domus  mcs^  niinatur  ruinani.  Mutuo 
accepi  lignum  a  viciiio  meo  ad  fulciendum;  ille 
gralis  coiiiinodat,  necessarium  esl  ei  ligniiin,  pro 
volimtale  sua  tamen  accepit,  et  slaiiin  paries  riiit, 
non  est  ex  vitio  subirahentis,  sed  poiius  ex  viiio 
parietis  qiiod  riiit,  nec  vicinus  ineus  iii  aliquo  mila 
injuriam  facit.  Ut  autem  qux  prxdicla  sunt  de  re<> 
probatione  et  prxdestinaiioue  /aciiius  ex  sensu  a 
quo  omuis  doctrin»  initium  sumit,  inlclligentiae  re- 
iiuntientur,  et  memorise  commendentur,  subjecia 
oculis  (Igura  quod  diclum  est  declaratur, 


o 

Prcedeslitmtio 

Opposita                  Reprobalio 

»9 

c 

1 

1 

'Jusiificalic. 

Opoosita          !          Obduratio 

e 

(« 

C.  = 

«) 

Salvatio 

Opposita                  Damnatio 

De  Disposilione. 
Siciit  prxdeslinalio  tantum  cst  de  Iioininibus  snl- 
vandis,  vel  de  boiiis  in  prxsenti  vel  in  futuro  eis 
confercndis,  sic  disposiiio  tantum  de  raciendis.  Le- 
gitur  eniin  in  liijro  Sapientix  :  Sapienlia  Dei  altin' 
gil  a  fine  usque  in  fmem  (Sap.  viii],  id  est  ab  a,'lerno 
usque  in  seteriium  immobililer,  el  disponit  omnia 
«««i'iter';  dicit  eniin  Gregoriiis  (7):  <  Miilti  volun- 
talein  Oei  peragiinl,  luide  iniUarc  conteiidunt,  el 
ejus  volniiiati  resislenies  obscquuntur,  diim  divinac 
dispositioiii  militat  quod  pcr  humaituin  stiidium 
resullat.  >  Quidqiiid  ergo  ab  bominibiis  fit,  diviiiic 
disposilioni  militat  ;  ergo  Dcus  omnia  disponil. 
Qiiod  si  dctur,  videlur  sequi  inconvoniens  sic  : 
Deus  oinnia  disponil,  el  non  disponil  nisi  facienda  ; 
crgo  oninia  sunt  facienda.  Ileai,  Deus  disponil  oin- 
nia ;  crgo  disponit  et  bopa  ei  mala ;  crgo  disponii 

(6)  V.  Aiig.  "ep.  105,   De  correp.    el  grai.,   c.  7, 
lib.  I,  ad  Sunplic.  q.  2.    Ench.  91.    De  t'ra'dest.  et 


C  mala ;  ergo  viiU  mala.  Ilcni,  Deus  disponii  omnla 
et  niilia  inale  disponit;  ergo  onmia  disponil;  ergo 
oinnia  beiie  disponuntur  a  Deo  :  Nulla  aliter  dispo- 
ntintiir  a  Deo  el  aiilcr  liiiiit ,  crgo  oinnia  beiie 
fiiint.  Iiem,  omnia  fiuiit,  Deo  disponenlo;  Dcus  iiil 
nisi  bene  disponii;  ergo  omnia  fiiinl  a  bono  dispo- 
sitore,  et  bene  disponenle.  Item,  Deus  omnia  bcne 
disponil;  crgo  omnia  serviunt  Deo  quod  et  David 
dicit  :  Onmia  serviunt  tibi  {Pial.  cxvm);  crgo  el 
dia!)Olus  servii  Deo.  Qiiod  ciiam  vidciur  dicere 
ls;iias  :  Virga  [uroris  mei  [Isn.  x);  et  siiper  Da- 
iiieletii  noniinatur  coiiimba  Dei ;  itcm  in  Isaia, 
eliani  ministri  Dei.  Quod  tanien  si  quis  recipiat,  sic 

D  vidcliir  objicicndum.  Diaboltis  servit,  vel  niinislrat 
Dco  in  oninibiis  in  quibiis  cuin  Deus  sibt  niinistra- 
turum  disposuit,  el  prout  Deus  disposuil;  crgo  dia- 
bolus  bene  servitJDco  :  ersio  c\  cbaritate.  liem  dia- 

gr.,  cap.  3,6  et  7.  De  Pra-dest.  Sauct.,  c.  8  el  seq. 
(7)  Cilatur  a  Mag.  i,  d.  47,  §  b. 


063 


fElTU  PICTAMK.NSIS 


Sbi 


ttoliis  s«rvii  Deo;  cigo  nli(|iii(i  0|>tis  ejiis  placol 
iVo.  i!.('oiilra  t.iiiici),  nulliiin  opiis  (li.iboliis  fncil  iii 
qii')  iion  oflrcniliitiir  Dous;  ergo  iiitlluin  opiis  diaboli 
rlnrcl  Deo.  Iiem.  I»ciis  vull  aiit  iion  vult  iit  fjciai 
«juT  |ir£ccpii.  Si  vuli,  cuiu  in  oiiinibus  .•jii;c  facil 
«liibolub  52  offciidalur  Deus;  crgo  Deus  oircndi- 
lur  in  liis  (|im!  vuti  ricri.  Si  Oeus  iiou  vuli  ul  Taciat 
diaboluB  qiiod  prxcipit  cuiu  faccie,  ergo  praecipil 
ui  f.icial?  liciit,  diabolus  scrvii  Dco,  cigo  obedit  ei. 

rr;Kdicti»  rcspoudenduni  e»l  pcr  ordinein,  ci  di- 
rcndiini  quod  dispokilio  Dei  arcipitMr  proproviden- 
lia,  ut  cum  dicilur  :  Sapientia  Dei  di.sponil  onuiia 
ot  pru.-videt  omnia  anief|uain  liaiii.  Interduin  pro 
pruviJenlia  cuin  bcuepiacilo  ficcuiiduin  <iuod  non 
cst  recipienduin  quod  D«»us  oninia  disponal,  nisi 
sub  hoc  bcnsii,  id  esl  de  omnibus  disponil;  qui.) 
tain  de  Lonis  quam  de  inalis  elicii  Deus  voluniaieiu 
f<uam,  cuin  bouos  rcmuncratet  nnlos  piiiiii.  Et  ita 
hac  extrcmn  siguincalione  frequentius  et  magis 
proprie  accipilur  pio  provident^a  et  beneplaciio. 
Unde  iion  videtur  danduin,  Dciis  oniiiia  dispoiiil 
nisi  sub  prxdicto  sensu  boc  dicatur.  Non  est  tatiien 
negandum  quin  oinnia  servianl  Dco.  Nani  oninia 
«i  serviuut,  id  csl  ei  prxstanl  inatcriam  laudis,  ct 
diaboius  ei  servii  cl  approbat  cjus  opcra  qux  ope- 
ratur,  non  qiiibus  opcratur;  opcra  operata  (8)  ui 
dici  solet,  non  opera  opcraniia  ;  qas;  oituiia 
mala  sunl,  quia  nulla  cx  cbarilatc.  Sicul  approba- 
vil  Deus  passionein  Cbristi  iilalam  a  Jud.-cis  cl  (|uod 
fuilopusJuda>oruni  opcratuin;  non  a|)piobavii  opera 
Jiidxorum  operaniia,  et  actiones  «iuUmis  operaii 
suni  illam  passioncn»  ;  i»ro  aciione  eniin  diaboli 
ofleadilur  Deus,  sed  non  pro  acto  ;  ncc  vult  Dcus 
ut  diabolus  facial  eo  ioodo  quo  facit  quod  prxcipit 
ei  facere  Doniinus. 

Si  tainen  inveniatur  scripluni  quod  prxcipiat 
Dominus  diaboio  aliquid  facerc,  sicut  fortc  in  iibro 
Heguin  (cap.  xxii)  de  deceptione  Aciiab,  de  /juo 
taincu  post  pienius  agelur,  nun  csi  intelligcndum 
quud  prxcipiat  quasi  vclil;  vel  si  vutt,  ut  faciat 
MCiit  faeit.  Licct  enim  faciat  dlabolus  quod  vult 
Doininus,  non  tameii  facil  sicut  vult  Dominus,  ct 
id«o  semper  pcccat,  nec  servire  diaboli  esi  regnarc. 
Istud  cniin  diclum  est  de  illo  serviiio  quod  si  ex 
charilaie,  quod  est  cauta  regni ;  et  regnai  qui  Ddo 
servit  es  charitaic;  et  super  caruem  el  snper  ho- 
«le»  spiritualcs.  Ncc  niirum  si  diabolus  qui  ratio- 
nalis  cst  crcatura  Deo  serviat,  cum  eiiam  de  irra- 
tionali  creatura  idein  legatur;  ulibi,  Maretl  veniut 
obediunt  ei  (iluiih.  viii),  quia  imperal  eis  ac  si  es- 
seiit  animaia,  ei  saepe  quasi  ad  animata  ad  ea  diri- 
gitur  sermo.  Undc  Moyses  :  Audiie  caeli  quce  loquor 
{Deut.xwu);  Is^iias:  Audile  cetli,et  auribus  percipe 
terra  (lia.  i).  Dicuntur  ergo  eis  obedire  quia  de 
cis  ad  nulum  suum  facit.  Sicui  in  pbarmacia  ma- 
teria  dicitur  obcdiens  niedicinx,  quia  de  ea  ct  in 

(8)  ilinc  conjico  hanc  operit  operali  nomenciatu- 
ram  non  ita  neoiericam  cssc  ni  qnidara  voloiii ; 
quam  cliain  infra  Uburpalcapilc  6,  ult.  libri,  ubi  dc 


B 


\  ca  opcratiir.  Dicnnt  crgo  omni.i  Dco  fiervirc,  quia 
de  otiinibus  Dei  voluiiias  iiiiplctiir  ct  de  niaiis  qM.-v- 
(lain  clirit  Dcu^;  ergo  dc  oinnibus  ct  bonis  ct  niao 
lis  intplcliir  Dci  bcncplacitnm.  Non  liinien  disfMtsi- 
tio  de  oiniiibus  cst,  scd  de  facicndis,  scilicet  dc 
pr:r.miis  elecloruin  cl  poeiiis  rcproboruin. 

Ilactenus  crgo  de  his  qii:t>  supra  nosila  sunl,  id 
cst  dc  pra>sciciili3  et  prjevidenlia,  dispositionc  cl 
providcnlia,  sapieittia  ct  scicnlia,  praedcslinationt: 
et  rcprobalioiic  (9).  Prxscientia  igitur  sivc  pi.-rvi- 
dentia,  quod  ideni  esi,  lam  bonoMiiit  qwain  m:iio- 
rum  est  cl  futurorum  ianlum ;  providcntia  csl 
gnbcriiandoruin,  disposiiio  esl  facicndonini;  etlan- 
tuin  iMtnorum  si  propric  accipiatur  :  Sapicntia  el 
Kcicnlia  tain  de  bonis  quain  dc  nialis,  de  pra.>»ciiti- 
bus,  de  prxteritis,  dc  fultiris.  de  leinporalibHs  cl 
a*lcrnis ;  prxdestinalio  est  hnniinum  salvandoruni. 
(Jndc  Aposioius  :  Quoa  pra-deslinavit  fieri  confornie» 
imagini  Filii  sui  {liom.  viii) ;  et  l>onorum  quibiis 
hic  in  prxsenti  dilantur  el  in  futuro  coronabuntur. 
Unde  tsaias  :  Oculus  non  videt,  Deus,  abtque,  le  qna: 
pra:parasti  diligenlibus  te  (Isa.  LXiv).  Reprobaiio 
est  de  liominibus  dainnandis. 

CAPLT  XVII. 

De  hujusmodi  nomiuibvs  diiigcndus,  tiinendus,  an 
secuHdum  essenliam  de  Deo  dieanturt 

Solet  quxri  de  hujusmodi  nominibus,  diliyendus,, 
timendus,  an  dicanlurde  Deo  sccundum  csseutiain. 

£  Cum  eniiu  abi£tcrno  Deo  convenianl,  aut  sccunituni 
essenliam,  53  ^*'^  secundum  reiationem.  Certuni 
est  autein  quod  dicuutur  sccunduin  relationem 
xiernam;  ergo  sccunduin  csseniiam  dicuniur;  ergo 
iion  diciiuiur  cuin  magis  el  cum  ininus,  quia  diviiia 
cssenlia  nou  intenditur  et  remiititur.  Iiein  quia 
Dcus  est  Deus.  est  diligendus ;  quia  est  Deus  cst 
liniendus  :  ergo  iion  esl  niagis  diligendns  quam  li- 
incndus.  iicm,  quia  est  iniscricors  est  diligendus, 
qiiia  rst  jusius  est  timenitus,  non  cst  magis  Qiiseri- 
cors  quam  justiis,  ct  econirario  :  ergo  non  esl  nia<« 
gis  diligcndus  quam  tiiuendus;  vel  ita,  xqiiejustus 
est  et  iniserirors  :  ergo  aeque  dili^endus  est  et  ti- 
mcndus.  Econlrario  lamen  faciic  est  ostendere  quod 
magis  cst  diligendus  quam  timendtts.  Misericordia 

^  ejus  supcrexaltat  judiciiim,  et  Miuratioaes  eiut 
super  omnia  opera  ejus  {Psat.  cxLiv).  Ergo  niagis 
misericors  cst  quam  jusius ;  ergo  magis  diligendus 
quain  liinendus.  Item,  diligendus  est  quia  Deus, 
et  diligendus  quia  hoino;  ergo  uiagis  diligcndus 
quia  Dciis  est  et  homo,  quara  quia  est  Deus.  Iteiu 
(n  Canticis  super  illum  locum  :  Quatis  esi  diUctut 
meut  ex  dilecio  Fitiut  ex  Vatte  {Cmt.  v).  Ex  qua 
parte  magis  dcbei  diligi  quain  timcri. 

Sciendum  csl  ergo  quia  hujusinodi  uomina  dicta 
de  Deo  divinain  esseniiani  prsdicant,  el  prxterca 
quosdam  clTecius  in  crcaturis  notanl.  Siciit  dicluiii 

sacraincnlis. 
V9)  Mag.  1.  d.  5j,  §  I. 


f.85  SKNTE.NTIARIIM  IjnRI  QUINQUE.  -  Uli.  I.  SGtt 

«le  islis  nominilMis  jntliis  ,  tnisfru  ort.  Cuiu    cniin  A  j^^CkVljT  XVIil. 

De  vocabulis  abtlractii  ,   cnjuiuiodi   sunt ,    Dcilas  , 


<iii;itur,  IKmis  csl  tliligeixliis,  iirobaiur  digiiiias  qtiii 
c>t  iligiiiis  (Jiiigi,  quae  esl  diviiia  esscnliii.  Praelerea 
siiljiiinuitur  quidain  elTcctus  in  creaturis  quo  lcnen- 
tiir  etini  diii;ere.  Simililer  cum  dicitur,  Deus  est 
liincntliiSf  proliatur  eadein  dignilas,  et  subinniiilur 
aliiis  elTeclus;  ergo  si  secimiluin  principaiein  signi- 
ricitioncm  cis  addatur,  ningis  aut  minus  incongrua 
est  locutio.  Si  vero  ad  efleclus  creaiuraruin  rere- 
raiur  coinparatio,  verum  est  quod  pio  quibtisdani 
lencmur  eum  diiigerc.  Pro  aliis  inagis  tiinere,  sicut 
dictum  est  dc  misericordia  et  dc  justiiia.  Cum  vcro 
rtdiiito  ablativo  dicilur,  Deus  est  inagis  diligendus 
a  nohis  quam  timcndus,  non  probatur  divina  es~ 
Keiitia,  Sicut  nec  cuni  dico,  Deus  cst  crcator,  scd 


pateriiilns. 
Siiiil  :ilia  vocabiila  de  quibus  dtibinin  csi  an  di- 
c.tiiiiir  (le  Dco  sectindnin  csseniiam,  ciijusiiiodi  suni 
oiniiia  al>blr.icta,  iil  diviiiitas,  cssenlia  ,  palernitust 
liliaiio,  ei  biijusinodi  proprietates  :  dc  quibus  etiain 
sub  spcciali  dubitatiuiie  relinquiinus  an  do  tribiis 
pcrsonis  dicantur  sccunduin  cssentiam.  an  secun- 
dum  reblionem,  qiiia  si  lia;c  sccundum  essentiam 
dicantur.  Lrgo  Paier  esscnlia  sua  est  essenti.i ,  ct 
Deiiate  Deitas  Cst.  ileni ,  si  Fater  esscntia  sua  est 
patcrnilas  ;  ergo  idein  esl  ei  esse  Deuin  et  paternita* 
icin  csse;  crgu  cuin  i'ulcr,  Filius  et  Bpirilus  stni- 
ctur  sint  uniis  Deus  ,  ipsi  sunt  uiia  palernitas;  ita 


«s(  solus,  dignuin  esl  ut  nos  diiigamus  Dcum.  Kec      cl  Filins.  ct  Spirilus  sancius  esl  paternitas.  Si  vero 


esl  niiruin  si  de  Dco  liat  scrino,  ct  pcr  subinnuitio- 
iieni  non  Dco,  sed  crcaturap  aliquid  tribuitur,  sicut 
cniii  dicilur,  Deus  esl  crcator,  id  cst  res,  Dco  vo- 
lcnte,  dcnon  esse  prodciint  ad  essc.  Si  ergo  qu.-c- 
ralur  ulruin  n  nobis  sil  inagis  diligcndus  quam 
tiniendus ,  dicimus  quia  ita  est.  Motus  eiiiin  dile- 
clionis  in  nobis  crga  Dcum  oinnes  aiios  inotus  su- 
T>crare  debct,  et  pro  qiiibusdam  diiigendusest  magis 
3  nubis  quaii)  pio  aliis,  quia  pro  operibus  recrea- 
tionis  niagis  qnam  pro  operibus  creationis.  Sic  rorlc 
niagis  tencmur  cuin  magis  diiigere  quia  pro  nobis 
passus  qiiam  quia  Deus;  sed  non  teneraur  cuin 
niagisdiligcre,  quia  pro  nobis  passus  e&l  quam  quia 


sccundum  reiationem  dicitur ;  crgo  noinine  paler- 
nitaiis  rerertur  Tatcr  ad  Filiiiin  ct  Spiriluin  s:in- 
ctuin  ;  ct  ila  potcst  dici.  Patcr  csi  paiernitas  Filii. 
quod  iiicoiignie  vittelnr  dictuin.  idco  dicunt  qni- 
(!ain  liaic  noitiiiia  cxciiidenda  ab  illa  rcgnla  ,  qna 
dicilnr  :  Omne  quod  de  Deo  dicilur,  ub  wtiruo  vel 
tecundum  essen:iam,  vel  secundum  relationem  dici. 
El  de  iiis  quidcni  noininibus  p:iieriiii:is  et  fiIi:«tio 
certuin  voluiinus  esse  quod  noii  pr%dic;<iil  esscii- 
tiaiii  in  i)eo  sicut  inox  patebit  iii  itaclalu  Uelato- 
runt ,  iicct  nulluin  videamus  sequi  iiiconveniens,  si 
iioc  dicalur  dc  Itii»  nonniiibus  esscutia,  divinitas. 
CAPIJT  XiX. 


Deus;  imo  tencuiur  cuin  inagis  diiigere  quia  Deus,  q  £>e  Ai</«rmint«, esseaPairc,neusdcDco,e'/iMyHiiNo</i. 


quain  quia  passus.  Nani  istc  motus  onines  debet 
cxcedcrc,  ct  ila  patet  quia  niagis  lcncmur  eum  di- 
ligerc  qiiia  Dcus  ct  lioino  quani  quia  Dcus,  sed  non 
iiiagis  diitgcrc.  Quidain  lainen  recipiunt  quod  magis 
leneuiur  euir.  diiigcre,  quia  esi  Dcus,  qtiam  quia  est 
honio,  vel  quia  passus.  Quod  ideo  verisimile  cst 
quia  qnidquid  beneficii  iiobis  impendit  in  bumani- 
late ,  totuni  recit  e\  divinilatc.  Unde  niliii  cst  pro 
qiio  oiagis  teiieinur  euiit  diiigcre,  quain  pro  diviui- 
tate. 

Si  vero  quxrilur  an  sit  magis  diligendus  quia 
Dett8«t  honio,  quani  quia  Deus?  Si  csscntia  divina 
prubaiur,  incoiigrue  dicitur;  siadelTecium  refcras, 
veruin  cst  quod  inagis  icnemur,  qiiia  Dcus  el  honio. 


(10)  Qiia;ritur  ctiam  dc  liis  lcniiiniti  etse  a  Palret 
Devt  t>€  Deo,  an  essentiaiii,  an  rcialioticni  prasdi- 
cciit  ?  Yidetur  enim  dici  secnndiiui  csscntiain  csse 
a  Patre ;  citro  boc  tam  dc  Patre  qnani  de  Filio , 
quam  de  Spiritu  sancto  posset  dici.  Quod  si  e.st , 
loia  Triniias  est  a  Patre,  sicut  lotaest  niius  Dens, 
ergo  lota  Trinitas  cst  ub  aliquo;  ergo  aliquid  es* 
principiuiii  Trinitatis.  llcin,  quidqnid  babcl  Fiiiiis, 
iiabet  a  Palre,Fiiius  esl  a  Patrc;  ergo  iioc  liabel  a  Paire 
qiiod  esia  Patre.  ct  quidquiil  liabet  Fiiius  habcia  Pa 
tre;ergo  Fiiiiisbabct  a  Patrc,  b.^^bere  a  Palrc  essc  a 
Patre  ;  et  Ita  in  inllnitum  polest  procedere  ratioct- 
nalio.  itcm,  si  dicatur  itiud  lantum ,  Deut  de  Dco^ 
dici  secunduin  essentiam ;   crgo  Palcr,  et  Fiiins,  ei 


qnani  quia  Deus,  id  est  quam  quia  rccrealor ;  scd  ^  Spiritus  sanctus  unus  Dcus  de  Dco  suiit,  secunduni 

iton  tenctnur  niagis  diiigerc.  Faii.icia  ;    Dcus  est 

niagnus  quia  Dcus,  et  est  magnuTquia  est  liomo  : 

ergo  major  est,  quia  est  Deus  et  lioino  quani  qtiia 

Ueus.  Aiiorum  soiutiones  ex  prxdictis  p?tcnt.  Iiein, 

cuiu  Deus  diiigeiidus  »ii  quia  crcavit  inundiim  ;  et 

loDge  inconiparabilitcr  inajus  fuit  generare  Fiiiuiii, 

luiige  ainplius  videtur  diligcndus,  quia  genuil  Fi< 

lium,  ut  videtur,  ei  exhibcnda  ei  videtur  tatria  quia 

Patcr.  eieademqiiia  Deus,  cl  multa  aiia  inquiri 

pussuni,  qux,  quia  inusitata  sunl,  sub  sileiilio  sunt 

pneiereunda. 


rcgulam  suprapositani  :  Quid<iuid  de  Deo  tecundum 
estenliam  dicilur,  el  de  singulit  personis  dicitur  $in~ 
gulatim,  et  de  iHit  in  summa  tingulariter  non  ptura- 
liter.  Et  alia  est  rcgiila  :  Quidquid  in  sancta  Trini- 
tale  dicilur  ad  se,  ut  dicitur  atierum  sine  aliero  :  er^o 
nec  Filius  siiic  Palrcesl  Deiis  de  Deo,  sed  sccundnni 
cssentiam  dicitur.  Iileo  diciinl  qnidain  quod  lii  ier- 
niini  ab  eisdcm  rcgulis  sunt  cxiipicndi. 

Aliis  videtur  hujiisinodi  tcrminis  figtirari  ct  di- 
vinain  cssenliam  et  retationem,  ut  ad  ipsuin  qnoil 
dicitur  Deus  vet  csse  uiciliir  serunduin  cssentiain. 
Qiiod  autein  dicilur  de  Deo  vel  a  falre,  dicitur  se* 


(10)  Magist.  I,  Senl.,  d.  27. 


867  PLTKI  PICTAVIENSIS  8G8 

cuDdum  re1:Uioi)cn),5iciil  snpru  (iictiiin  csl,  (ic  lioc  A  solus  sil  iLi  diligeiis;  scd  propei  stipruiHcias  r;)- 


lcrmino  polem  (jcnerare.  Qnx'  opiiiio  iii  lioc  iiifir- 
inari  polesl;  (luia  suciiinluin  boc  cssciitia  diviiia 
diccrclur  rcialive,  quod  lamen  falsuin  esi.  Divina 
eiiiin  essenlia  noc  gignil,  ncc  gigiiiUir,  ct  ila  posl 
pleniiis  do(-cbil(ir.  Possuiil  ergo  alii  liiijiismodi  lcr- 
miiiis  sigiiincare  rclalionos  ;  qiiia  idciii  csl  dictu  , 
Filiiis  est  riliiis ,  ac  si  dicilur,  Filius  e&l  Deiis  de 
Deo  :  ei  ita  de  Spiriiu  sancto;  et  cum  lioc  quideiu 
dicitur  de  iioc  teriviiiio  esse  a  Palre,  iion  videliir 
dici.  Polcst  eiiiin  significari  eadein  relatio  qiia  hoc 
iioinen  Filivs,  ul  idem  sit  dicore,  FjIIiis  esl  Filius  , 
ac  si  dicaiiir,  Filius  est  a  Paire,  ei  Spiritus  S.  csl 
Spirilus  sanctus,  ac  Spiriliis  sanctiis  cst  a  Palre  vel 
a  Filio.  Nullo  eniin  niodu  cst  a  Patre  quo  eiiain  iion 


lioncs  approprianlur  liujusmodi  noinina  Palris,  ap- 
propriaiione  iiomii.is,  non  rei;  sunl  et  aliiC  appro- 
priaiiont^s  qux  iiuiit  nomiiie  ct  rc,  qii:is  in  fine  se- 
quentis  capituli  suh  certo  numero  comprclieiideiido 
ponemus,  et  ad  oculum  sicut  ex  auclorilale  Scri- 
pluraruin  coileginius ,  dcmonstrabiinus  :  ct  qiiia 
supra  de  potentia  satis  dissciuimus»  de  ea  ad  pra> 
sens  nil  dicemus,  sed  de  sapicniia  et  dilctaicne  ut 
ita  secundum  ordincm  de  itis  qux  supra  exorsi 
suiniis,iiiclioemus  scilicel  de  esseniialibusvocabuUs 
qiix  personaliler  accipiuiilur. 

CAPUT  XX. 
De  his  terminis,  sapicnlia  Palris,  snpienlia  iiigenila. 
(14)  Priino  igilur  voleiiti  agere  de  sapientia  Paiiit 


sil  a  Filio,  el  econlrario,  cl  ila  Kqiiivoce  dicitur  "  occurril  islud  Aposloli  iractanduin  :  Cliristus  est 


55  tJc  Filio  el  de  Spirilu  sanclo  esse  a  Patre :  sed 
ciiin  dicilur  de  Patre  quod  ipse  csi  a  Patrc  ,  nil  in 
Deo  poniinus,  imo  poiius  remove<nus.  Nam  idcm 
est  acsi  diceretur,  Pater  uon  est  ab  alio  quam  a  se. 

De  lioc  lennino  Deus  de  Deo  dici  poiest  quod  nec 
secunduin  esscntiam,  iiec  sccundum  relalionein  pro- 
halur  de  Dco.  Nam  regula  isia  dala  esl  de  incom'- 
piexis,  el  aocipilur  ibi  Iioc  nomcn/)t-»s  personaliter 
pro  relativis^  sed  non  reiative;  Nam  idein  est  ac  si 
dicalur  Filius  de  Patre. 

El  iiola  quod  sicut  dicit  Augiistinus  (II),  id  solum 
dicilur  illud  de  illo  qiiod  aiiibo  sinl ,  et  secundum 
illnd  noinen  potest  fieri  lalis  assignalio  lioc  de  hoc  : 


Dei  virtus  et  sapientia  (/  Cor.  i).  Nam  si  Paier 
sapienlia  Palris  esl  sapiens,  el  Filius  esl  Patris  sa- 
pienlia  ;  ergo  Pater  esl  sapiens  Filio.  Sed  ideni  est 
Patri  esse  sapicntem  el  csse  ;  crgo  Pater  esi  Filio, 
noii  ergo  Filius  a  Palre  ,  sed  Patcr  a  Filio  videtur 
esse.  Quod  Pater  Sit  sapiens,  sapientia  Patris  facile 
est  osiendere  sic :  Pater  esi  sapicns  aliqua  sapieniia ; 
ergo  siia  vel  aiterius  sapieniia,  scd  non  esl  sapiens 
alterius  sapienlia;  ergo  Pater  est  sapieniia  sua 
sapicns;  ergo  sapieniia  sui,  et  ila  Pater  est  sapiens 
sapicntia  Patris.  item,  Paier  unam  solam  habet  sa< 
pieiitiam,  quia  ipse  esl  sapiens,  ct  qux  estsola  sa-' 
pieniia  Pairis.  Nuila  esl  ergo  sapienlia  Patris  qua 


quod  ambobus,  vel  potius  tribus  convenit.  Non  cnim  p  Paier  sapicns  non  sit»  et  Paier  est  sapiens  sapientia 


dicilur  dc  Filio  quia  unus  solus  esl  ibi  Filius.  Nec 
mirum  si  tali  junciura  poniiur  hoc  iiomen  Dei  per- 
sonaliier.  Nam  et  alihi  ita  inveniiiir  positum,  ut 
cnm  diciiur,  Deus  passus  est,  niortuus  esi)  sepuUus, 
ei  hujusmodi.  In  aliis  etiam  loculionihus  nomina  cs* 
sentix  ssepe  ad  significaiiones  inveniuniur  deducta, 
ut  potenlia  Patri,  sapienlia  Filio,  bonitas  vel  dileclio 
Spiriiui  S.  aliribuitur,  cum  tainen  quodlibel  istorum 
de  Dco  secundum  esseniiam  dicatur,  nec  sine  raiione 
fit  (12).  Nam  cuin  audisset  homo  iii  sacra  Scriptura 
Dcum  vocari  Pairem  et  Deum  Fiiium,  existiinavit 
forte,  vel  a^siimare  possei,  tale  aliquid  esse  in  Deo 
(juale  aliquid  cst  in  hominc;  quia  non  viderat  Deum 
Palrem  cuin  vidissei  honiinem.  Nam  inter  Iiomiites 


Pati  is  qu3e  est  Fiiius,  el  iia  Filio.  Ad  quod  dicenduiii 
quod  Pater  quidem  sapiens  esi  sapientia  Patris.  Sed 
isle  lerminus  sapienlia  Pairis  xquivoce  accipilur, 
poiest  enim  inlelligi  intransitive  iiiter  notum  et  ge- 
nilum,  id  esi  sapienlia  qux  esl  Pater,  secunduin 
quod  verum  est  Patrcm  esse  sapien'em  56  sapieuiia 
Patris,  id  eslilla  sapientia  quse  esl  Pater.  llle  enimj 
sapiens  est  tola  Trinitas.  Potcst  iierum  inlelligi 
transitive  sapieniia  Patris,  id  esl  quae  procedil  a 
Patre  vel  gignitur  a  Palre,  quod  proprie  de  Filio| 
(qui  esi  sapienlia  genita)  dicilur;  qui  proprie  sa- 
pientia  Patris,  quia  eam  genuil   Pater,  ilia  dicitur| 
sapieniia  Palris,  quia  ea  est  sapiens  Paier;  el  ila 


alia  est  raiio  dicli  cum  dicitur  sapientia  Palris  essej 
Paier  est  prior  Filio,  et  ex  aniiquitate  in  eo  esl  de-  j)  Filius,  ei  aiia  cum  dicilur  esse  essentia  divina,  quaej 
fecius;  Filius  esl  posterior  Patre,  et  ex  posleritate      communis  esl  Trinilaii,  quod  ex  diversitate  coii- 


in  eo  sensus  imperfectio  solel  esse.  Ne  quis  simile 
de  Deo  xsliinaretoccurrit  Scriptura  nnminans  Pa- 
irem  potentem,  Filium  sapienlem.  Similiter  Spiriius 
nomen  est  inilationis  el  superbix.  Igiliir  iiumana 
coiiscicntia  propler  rigorem  et  crudelilatem  ad 
Deuin  meiueret  accedere,  inox  occurrit  Scriptura 
eiiiH  Tocans  beriignum  el  mitcm.  lla  Pater  poicns, 
Filius  sapiens,  Spirilus  sanctus  henignus  vel  dili- 
gens  inlelligitur.  (15)  Non  quod  solus  Pater  sit  ibi 
potens,  vel  Filius  ibi  bit  sapiens  solus,  vel  Spiritus 

(11)  Aiig.,  I.vi,  De  Trinii.  cap.  2,  sub  Gnem. 

(12)  Miig.  1,  d.  3i,  §  7. 

(13)  Mag.  I,  d.  34,  |  G,  7  cl  8. 


strueiidi  prudens  inquisitor  dignoscet. 

(15)  Al  dicet  quis,  secundum  hoc  non  una  sola  est  j 
snpieiiiia  Patris.Quod  ctiam  rationibusastruere  co- 
iiabitur.  Sic  Filius  esl  snpienlia  Patris  geiiila,  qua  | 
Pater  sapiens  iion  est;  est  etiam  Pater  sapientia  i 
Pairis  ingeiiita  el  ea  Paler  sapicns  est.  Esl  ergoj 
quxdam  sapientia  Palris  qua  Pater  sapiens  esl,  el 
ipsa  non  esl  illa  sapienlia  Palris,  quaPaler  sapiensj 
non  esl;  ergo  nun  una  tanlumcst  sapienlia  Patris.  [ 
liem  sapientia  ingenita  est  snpientia  Pairis,  ei  sa- 

(14)  Mag.  I,  d.  52,  §  3,  elc.   cl  cliam  d.  supiaj 
ciiil:». 
^15)  Mag.  supra  §  6. 


869  SKNTENTIARUM  LIBRI  QLLNQUE.  -   LIB.  h  870 

Iiienlia  gcnita  est  snpicniia  Pulris.  Non  est  aliqua  A  qiinndo  lioc  nonicn  snpienlia  pcr  sc  ponilur,  id  e>l 


saplcnlia  genila  ,  sapicniia  ingcnila.  Non  esl  igiliir 
taniuin  una  sapicntia  Palris.  llcui  Fiiius  esl  sapicnlia 
Pairis,  nec  Filius  est  sapienlia  sui ,  vcl  Spiriiiis 
sanclus;  ergo  Filius  esi  sapicnlia  solius  Patris; 
ergo  Filius  non  cst  sapienlia  irium  personaruin ; 
ergo  ali(|ua  esl  sapieniia  Patris  quse  non  est  trium 
personarum  ,  ct  aliqua  esi  sapienlia  Patris  qnx  est 
Iriuin  pcrsoiiarum  ;  crgo  non  una  sola  est  sapicntia 
Palris.  Hxc  el  siniilia  induciinlur  a  quibusdani  magis 
sophisliccqunin  vcre  proccilentibus  ad  osteiidcndiiiii 
nof)  uuam  solam  essesapieniiani  Pairis.  Cnjuscausa 
conlrarium  conslal  esse  verutn;  scilicet  qnod  una 
sola  sit  sapientia  Patris  :  quia  licet  in  Triniialc  sit 
sapienlia,  qusc  est  comniuiiis  loti  Trinitali  ct  qu.-c 


abs(|nc  diclione  qux  faciat  ipsiiin  accipi  pcrsona- 
liler,  ad  csscnliani  rercrlur :  scd  cuni  adjui)Ctis(/eHi/M» 
el  ingenilus,  el  57  ImjnsnooJi,  3(1  pcrsojiiis  dcdii- 
cilur,  iil  sapicnlia  gcnita  pro  solo  Filio  dicalur; 
sapientia  ingcniia  pro  soio  Palic ,  :iisi  qitis  lioc  tio- 
men  ingenilus  ila  nccipial,  u(  polius  rcniovcnt  qiiain 
pon:it.  Tunc  forlc  cnini  essenliani  fijjural  qiiac  iiige- 
nila  est,  id  csl  non  genila.  Ila  ciiain  cnni  dicutiir 
sapienlia  de  sapienlia  cx  ipsa  jiiiictiira  loculionis 
patct  unum  pro  Palre,  allcruin  dici  pro  Filio.  Scid 
quando  inierposilo  nomiiic  rclativo,  qno  incdianu*, 
adjiinguntur  ci  prscdicla  nuiniaa .  ul  cuni  diciliir 
Filius  cst  sapienlia  qux  est  gcnila,  vel  est  sapicnlia 
qux  non  est  genita,  non  ita  perspicuum  csl,  an  es- 


est  ipsa  Trintlas,  qua  qualilict  persona  in  Triiiilate      sentialiler  an  persoiialiler  leiicalur.  Si  enini  csscn- 


csl  sapiens,  sit  eliam  il>i  Filius  qui  est  sapienlia 
Patris  ,  ut  lcstalur  Apostolus  (ibid.),  qua  sapicnlia 
Patcr  fion  cst  sapicns,  nec  sapicniia  qua  genuit, 
cam  sit  ilii  non  solum  ut  sit  sapicns  ^  sed  etiam 
ul  sil.  Non  tamen  idco  du?e  suni  sapicniisp,  quia  pcr- 
sona  Filii  qux  inlelligitur,  cum  dicitur  sapicnlia 
iiigenila,  una  cademque  sapicntia  est  quae  essentia 
Dei  est  et  inlelligilur  Iribus  personis.  Filius  eniin 
qui  esl  sapicntia  Patris,  qua  Patcr  sapiens  non  est, 
cst  ea  sapienlia  qiia  Pater  sapiens  esi,  id  esl  esseniia 
divina  (IG);  quod  poles  vidcre  per  similem.  fn  Tri- 
niute  est  dilectio,  quu;  csi  Paler  ci  Filius  el  Spirilus 
sanclus,  et  tamcn  Spiriius  sanclus  proprie  dicitur 


tialiler  ponalur,  vcrum  cst  Filium  essc  sapicntiyiii 
qiiae  non  cst  geniia,  id  est  divinani  e^scntiani  qiiac 
nec  gignit  necgignitur;  si  vero  pcrsonaliicr  pcna- 
tur,  quod  videlur  cx  adjiincto,  non  est  vcruiii  Filiiiin 
non  esse  sap^enliam,  qiise  non  esl  gcnita,  Imo  Filius 
cst  Filius  qui  cst  gcnilus,  ct  iia  Deus  qui  est  ge- 
itilus,  vel  sapicntia  quae  cst  genila. 

Facile  tamen  csl  ad  hoc  ratiocinnri.  Sapicntia 
qux  esl  Deusnonest  gcnita,  iila  est  Filiits  ergo  sa- 
picntia  qux  est  Deus  et  non  csl  gcnita,  cst  Filius. 
li6m,Pater  ciFiliussunt  sapieiilia  non  gciiila  ;  er^o 
Filius  est  sapicntia  qusc  non  cst  gonila.  Iicm,  FiliuS 
esl  sapientia  qux  esi  genita,  ergo  Filius  cst  snp  en* 


dileciio  Patris,  qiije  non  est  Patcr  vel  Filius,  sicut  q  lia,  et  illa  est  geiiiia,  qiiod  videiur  veruin.  Eo  quod 


nec  Spiriius  sanctus  est  Paicr  velFilius;  nec  idco 
lamen  du%  suni  dilectiones,  quia  dilec^io  Patris, 
qux  prbpric  Spiritus  sanctus  est,  etiam  est  dilectioi 
qux  lota  Trinilas  esl :  sicut  Spirilus  sanctus  est  es- 
sentia,  qux  est  Trinilas,  non  esl  Trinitas,  ita  ada- 
ptabis  in  sapicntia. 

At  iterum  oblatrabit  quis  :  Eadem  sapicnlia  est 
sapientia  genita  et  sapieniia  ingenita  :  ergo  eadcm 
sapieniia  est  genita  et  ingenita,  fallncia.  Idein  Deus 
esl  Deus  genitus  et  Dcus  ingenitus;  ergo  iJem  Deus 
est  genitus  et  ingenilus.  Soluiionem  orationis,  qiiia 
Jam  dicta  est,  non  est  opus  iterare.  Replicaiio  enim 
verborum  potius  dispendium  prolixiiaiis  ei  pertui"- 
bationem  meniis  generat,  vel  in  docirina,  vel  in 
Scriptura,  quam  promoveat  vel  exerceat. 

Iicm  Filius  est  lantum  sapieniia  qux  esl  com- 
munis  tribus  personis.  Illa  nec  gignil,  nec  gignitur  : 
crgo  Filius  illa  sola  sapieniia  qux  nec  gignil  ncc 
gignitur;  ergo  Filius  est  sola  sapieniia  qux  iioh 
gigniiur  et  itn  qux  non  est  gcnita,  ci  sic  Filius  est 
sapientia  qux  iion  est  genila.  At  Filius  esl  una  sa- 
pieniia,  e.t  nulla  qux  non  est,  sit  illa  :  crgo  Filuis 
nulla  sapieniia  csi  quxsii  genita;  ergo  iion  esl  sa- 
pientia  qux  est  genila.  Item  ,  Patcr  ct  Filius  sunt 
una  sola  sapieniia  qux  non  esi  genila,  Paier  non  cst 
sapientia  qux  sit  geuiia;  ergo  Filiiis  non  est  sa- 
pieutia  qux  est  gcniia.  Ad    boc  dicendum    qiiod 


hoc  notnen  sapientia  ibi  per  sc  positum  sinc  ai!juti- 
clo,  ad  essentiam  videtur  rcfcrcndiim,  qu.x  essentia 
ncc  gignit,  nec  gigniiur.  Idco  nec  noinen  sine  di- 
stinctione  idem  afrirmandiim  vel  ncgandum,  nl  si 
iiidissonanter  sopjidsla  feccril  syllogismum  ridi(  UlUs 
apjiareat.  Filius  esl  snpientia  qiix  non  estingenila; 
erg(.)  Filius  est  sapicntia  qu.^c  non  esl  sapicntin  in- 
gciiila  ;  vel  iia,  sapicntia  cominnnis  tribus  pcrsonis 
non  estgeniia;  ergo  non  est  sapiciitiageniia,  fallacia 
ad  ulruinquc.  Filitis  csl  Deus  qui  non  csi  genitus  . 
ergo  csl  Deus  qui  noii  est  Deiis  itigenitus.  Ad  secun- 
dum  sic  divina  esscnlia  non  est  gcniia  ;  ergo  iion 
est  Deus  genilus.  Ei  ad  omnia  argiimcnta  qiix  liic 
formari  possunt,  ut  bis  tcrminis,  instantiam  inve- 
^  nies  gciieralcm,  si  habiliidincs  atgiimentationum  el 
coinplexioiies  diligcnter  inspexcris. 

(17)  Qwxri  solcl  an  Pnler  sil  sapiens  sapicnlia 
genita  vel  ingcnila?  et  qnnd  non  sit  snpiens  gcnita, 
palel  tum  ex  prxdiclis,  lum  ex  hoc  eliam;  quia  cuiii 
lixc  locutio  duobiis  modis  tanlum  possil  resolvi  , 
Patcr  est  sapiens  sapientia  genita,  id  esl  sapicnlia 
genita,  vel  per  snpienliain  gcnitam,  iitrumqiie  con- 
slat  csse  falsuin  ;  quia  niliil  habel  Pater  a  Fiiio,  iiuo 
Filius  quidquid  bnbel,  liabct  a  Palre.  Quod  eliaiii 
Patcr  non  sit  sapiciiiin  ingcniia  snpieus,  ita  volutit 
oslcndeie  :  Patcr  csl  snpiciis  tnnliiin  illa  sapieniia 
(jux  coiiiniuiiis  csi  tribus  pcr«onis  ■  crgo  iiou  csl  »a- 


(IG)  Itu  Mag.  supr.i  §  7. 


(17)  Mng.,  §  3. 


£71  rETRl  nCTAVIEXSIS  m 

|Mens  sapienlia  iHgciii»a.  Cui  iic  potcsl  inslari  :  A  non  re,  iia  bonilas  vei  »iiloclioSpiritui  sanclo.  UiiJe 
Filiiis  csl  lantiim  per  «livinilnloiii ;  crgo  iion  esl  por  iiOtaii»lum  est  dilitienier,  qiii;i  qiia  raiionc  dicitiir 
i*alrcin  ;  crgo  Pater  esl  s;»piens,  S3|>icnlia  iiigenii.i,  Palcr  es.t  sapirns  sapieniia  qnam  geiniit ;  quia  si 
iil  csi  seipso.  A  seipso  eiiiiii  sapiens  est  cl  a  se  csl.  diccretnr  ea  osse  sapirns,  non  ipsa  ab  co 
riiiii  niiiii  «litiliir  Fater  a  nullo  est,  inieliigendum  se«l  ipsc  ab  oa  inlefligerelur  essc  ;  ila  pariier  noii 
est  a  iiullo  alio.  Polins  tainen  boc  iicgaiive  tlicilur.  debcrc  concedi  q«o<l  Palcr  vcl  Filius  diligai  dilc- 
Paicr  esl  a  sc,  id  est  iion  ab  alio,  sicut  Filius  ab  alio,      ciione,  qiite  lantum  Spirilus  s.nnciiis  esl;  qnia,  cnm 


id  cst  a  P:\lre 

(18)  De  Filioeli.Tm  qiiwritur  :  An  sit  sapicns  sa- 
piculia  genita,  vel  sapi(>ntia  ingenila,  id  est  sapien- 
lia  iit|eiiila,  id  est  »  Patre,  »  quoeliaiu  liabet  ut  sit 
Deus,  vcl  cst  sapicns  per  sapientiain  ingenitam,  id 
ost  Patrem  per  qneiii  eiiam  e&l.  Utium  aiitein  sit 
Filius  fapientia  gcnila  sripicns,  bic  in  disputatione 
rssc  polest.  Si  eiiiin    iiitelligalur  bncc   prx^poiilio. 


idem  sit  ibidiligerc  qnod  esse,  si  ea  diligii  Paler 
vel  Filiiis;  iion  Spiriliis  sanclus  videliir  osse  a  Patre 
el  Filio,  .sed  Paleret  Spirilnssithclus  (21).  Adquml 
ita  objicitiir  :  Idem  esl  tam  Palri  qnain  Filio  diligere 
el  esse;  Paler  el  Filius  diligunl  Spirilu  smclo  ; 
ergo  siint  Spiritu  sanrto.  Itcm  Pater  et  Filius  eo 
siiiit  qiio  dilignut.seddiliguiii  Spiritu  saiicto  ;  crgo 
sniil  Spiritii  santlo.    Qnod  ergo  Pater  Filium  di- 


>l,nt  iia  rMolvas  :  Filiiis  osl  sapiens  a  sapienlia  gc- ^  ligat  Spiriiu  saiicto,   dicil  Aiigustjnns   sic  (2i) 


hita ;  lal&iim  ;  quia  non  a  sc  c<>t  Deiis.  sed  a  Patre. 
Si  vcro  ita  rcsolvas,  Filiiis  est  sapiens  sapicntia  ge- 
nita,  id  estscipso,  nii  perseipsumsimpliciteretabs- 
qne  detcrniinatioMc  concedunt  quidain.  Filins  enlm 
csi  Dciis  per  se  ci  est  per  se  et  nnn  est  a  so,  vel  de 


I  Manirestum  esi  qnod  non  aiiquis  duorum  est  quo 
uterque  conjungiiur  ;  quo  goniins  a  gignenle  deli- 
gilur  geniloreinque  suum  diligit  :  siintque  non  par- 
ticipaiioiic,  sed  essenlia  sua  neqiie  dono  superioris 
nalura:  (23),  sed  suo  proprio  scrvantes  unitatein 


sc  :  qiiod  confirinaitir  auctoritate  nilarii(19) :  (  Na-  Spiriius  in  vinculo  pacis.  i  llic  manireste  videtur 
tura^  oui  contradii  is  bxretice,  bxc  est  uniias  ui  iia  dicere  ires  esse  unuin  qui  diligitur,  ct  icriium  qiio 
per  se  agat  Filius  nt  non  a  se  agai.  i  Alii  dibtingunt      sc  ilii  diligunt,  neulruni  eorum  csse  qui  sc  diligunt. 


cuiu  proponitur,  Filius  est  sapi^ns  seipso  vel  per 
seipsuin.  Si  eniin  sui  naiura  et  csscniia  sapiens  in- 
iclligaiur,  veruin  58  «si;  si  vero  a  se  vel  de  «c,  fal- 
suin.  Et  quod  dictuin  est  de  Filio  iotelligendum  est 
de  Spiritu  sanclo. 


Ei  aperiiuB  ctiam  quando  subjiingit,  quod  diligunt, 
sed  proprio  dono,  id  cst  Spiritn  saiiclo  qnod  ost 
proprium  donuin  Palris  ot  Filii.  Alibi  otiam  dicil 
Augustinus  (24)  :  <  In  il!a  Tiinitatc  quis  aiideal  di« 
cere  Patrem  et  Filiuiu  non  dlligere,   nisi   per  Spi- 


Ut  ergo  brevi  iulelligamus,  sunl  qnatuor  proposi-  q  lum  sancium  scilicct.  i  Diflicile  quidam  baiic  quac- 


lioncs,  quaruro  qiixlibet  dupliciter  esi  iiiteliigere 
Pater  est  sapiens  sapientia  genila  utroque  niodo 
cxposiLi,  ralsuin  est.  Pater  est  sapiens  sapiontia, 
utroqiic  moilo  exposiia,  vera  sive  perse,  sive  per 
aliuni.  Filium  cst  sapiens  sapienlia  geiiiia  ,  si  per, 
A,  resolvas,  falsuin  esl;  sl  vcro  pcr  banc  pnoposi- 
tioneni,  p*r,  voruin  dicis,  ul  ait  Hilarius,  Filius  sa- 
IMCiissapientia  ingenita  utroqiicmodu  vcra.  Ouidam 
tatnen  dicuul  quod  nec  sapicnlia  genila  nec  sapieii- 
liji  ingcnita  Pater  vol  Filius  dicendus  esl,  qiiia  nec 
Paler  nec  Filius  sapicns  csl,  nec  sapienlia  convcnit 


stionem  ad  ungnem  cxplanarc,  ncc  nos  quidem  ali- 
quid  novi  adinvenire,  iie  in  coelum  os  ponamus,  ausi 
suinus.  Quud  tamcn  ab  aliis  in  solvendo  audivimiH 
in  mcdium  deducimus.  Dicunt  quidam  non  esse  ad- 
milienilum,  Pater  et  Filius  diligunt  se  Spiritu  san- 
cto,  id  e«t  unaniinitcr  et  concorditer  operaninr  be- 
gnitaie  sua  :  qiix  bcnignitas  in  sacra  Scriptura 
Spiriiui  sanclo  attribuitur.  Seciindum  boc  nil  allri- 
builur  Palri  vel  Filio,  cum  dicilnr  Paler  et  Filins 
diligunt  se  Spirilu  sancio,  sicut  nec  cumdicitur, 
Pater  el  Filius  creaiil  animas,   sed  qiiia  secnndum 


iribufr  personis;  quae  nec  gcnita,  nec  ingenila,  ncc  boc  Patcr  ct  Filius  cx  tcmporc  ci  non  ab  xterno 

proccdens  dici  debet,  quia  sapientia  illa,  id  cst  di-  diliguni  «le  Spirilii  sancto. 

vina  essenlia  indistincta  est.  Ilnjusinodi  autero  vo-  Melius  dirunl  aiii  boc  verbiini  ditigere  non  esse 

ces,gcnita,  ingenita,  procedcns,  proprictalcs  sigiii-  D  ii^j  posiium  Iropice,  sed  eliam  propria  significatio- 

licant.  Si  tanicn  iioc  nomen  ingcuiliis  removcat  ct  ne,  ut  sit  scnsus,  Patcr  cl  Filius  diligunt  .se  Spiritu 

non  ponat  ut  idem  sil  diccrc  sapientia  ingeniia  dc  sanclo,  id  e.st  benigiiitale  sua ;  (|uia  Spiritui  atlri- 

se  dicatur  sapicntia  non  genila,  pro  csseniia  potost  builur  benignitas.  Pnnitur  orgu  diviiia  essenti-i  sive 


accipi  ut  quibusdam  plaoel.  Dc  boc  noinine  tamen 
4ugeititus  postea  laiius  tractabitur. 

CAPUT  XXI. 

QuidiignificetuT  Itoc  verbo,  diligil,  eum  difirHr,  Palcr 
diligit  Filiuin? 
(20)  Sicut  sapii:ntia  Filio  approprialur  noniinc 

(t8)X,L.  Mag.,  §4  01  5. 

(19)  De  TriniV.  post  luedinm. 

(20)  Mag.  I,  d.  32,  §  1  ct  2. 

(il)  Forif,  sfd   Pnier  el  FitiM%  a  Spirint  sanclo. 
\zi.)  Aii^'.,  i.  IV.  be  Iiini!.,  c.  5,  ab  iuilio. 


dicilur,  Fater  diligil  Fitiuin  Spiritu  sanolo,  sive, 
Filiusdiligit  Pairem  Spirilu  sancio,  sive  dicalur, 
Pater  cl  Filiiis  diligunt  se  Spirilu  saucto,  vel  Spi- 
ritus  59  sanclus  diligit  Palrcm  cl  Filium  Spiriln 
saiicto,  vel  quocunqnc  alio  iiiodo  bal  varialio.  Qiiod 
crgo  ab  Auguslino  (25^  dicitur  ila  cxponcnduin  vi- 


(25)  .^pud  Aiigiisl.  nticnjus  looo  uaturtr, 
(21)  Lib.  vv  De  TTtnil.  c.  7,  sed   paulo 
ajHid  Aiig.  ibid. 
(25)  Ubi  supra. 


alilcr 


875 


SKME-NTIARUM  UniU 


B  ; 


»lcliir:  «  Siinl  servnnlos  iiiiitalem  S|>iritiis  iii  vin-  A 
culo  pacis,  >  id  esl  tiiligtinl  sc.  Et  esl  salis  lami- 
liaris  iisiii  exposilio  ;  solci  cnim  dici  tlc  diiobiis.  (iiii 
vinctilo  pncis  :istringnnlnr;  qiioii  scrvaiit  iiniliitem 
Spirjlus,  iino  qiii  siint  iiniis  Spiriliis.  Ksl  ergo  sen- 
6ii.<:,  servanl  unilalcm  Spirilns  in  viiiciiio  pacis,  id 
csl  diiignnt  non  pnrlicipalioiic,  id  csi  non  parlici- 
pata  dileciionc,  q\i:p  cst  edriiin  esseniin,  neqne  douo 
siiperioris  nliciijus  diligunl  se,  id  est  non  lial)ent 
hanc  dilectionem  ab  aliquo  superiori,qni  non  liabcnl 
superiorem,  siciil  nos  idipsum  quod  diiigimus  .1  sii- 
pcriori  liabemiis,  scd  suo  proprio  dono  se  diligiuil, 
id  cst  cssentia  qiiac  propriimi  doiniin  corum,  id  esl 
Spiritus  sanctus  proprio  doiio.  id  est  propria  beni- 
gnitatc,  quac  appropriatnr  corum  dono  el  Spirilni 
sanclo,  significal  comninncm  Lonignilatem  trium, 
sed  personaliter  posiium  pnedical  notioncm,  vcl 
potius  cum  noiione. 

Qnidam  lamcn  aliter  voluiil  construcre,  sic,  »er- 
vnnl  Hiiiiaiem  pacis,  id  esl  vincnio  Spiritiis  ,  iJ  esl 
per  vinculnm  Spiritus  ,  id  esl  per  Spirilum  sanc- 
lum  qiii  est  vinculiim  amboriim.  El  ila  expressiiis 
tidclurdicere  .\ngustiniisquod  diligiinl  sc  per  Spi- 
rituin  sanclum.  Scd,  si  ila  cxponitur,  niiiiioininus 
congruil  pr.nedicisc  exposilioni,  qiiin  servaiil  uniia- 
(em  pacis  per  vincuium  Spiritus  ,  id  est  per  vincu- 
lum  bcnignilalis  quan  npproprialur  Spiriliii  sancto. 
Non  enim  dicilur  Spiritns  ineffabile  vinculnm  Pa- 
iris  e(  Filii,  nisi  quia  iili  nppropriatur  benignilas, 
qiix  csl  ineflabile  vinculum,  iil  non  pcr  Spiriuim  q 
sanclum  pcrsonalitcr  inloiligalur  Pater  cl  Filius 
conncxi,  sed  per  benigiiiiatein  quae  .'»pproprintur 
Spiritui,qiix  nnnnisi  esseiilia  divina  potcst  iulciligi. 
iluic  tanien  contrarium  videtur  quod  ait  Angusti- 
iius  (!26) :  <  Illn  liia  unum  sunl  propter  Pntrem, 
.Tqualia  propter  Filium,  connexa  propier  Spiriluni 
sanctum.  »  Si  (amen  diligentius  allendanlur  dux 
prxccdenles  clausuix,  nil  eril  qiiod  movere  pot^sit 
iiiilio  dicliim.  Sicul  enini  liqutilo  nppnrel  cssc  ral- 
siim  jiisla  superficiem  verborum  :  illa  Iria  esse 
iinum  proplcr  Patrein,  a^quaiia  proptcr  Filinm : 
(non  cniiii  iiiium  sunl  proplcr  Patrcni,  sed  prupler 
iinilalein  qii»;  Patri  aliribuitur ;  iiec  sunl  a-qu:iiia 
propter  Filiiim,  sed  proptcr  .ncqiialilalein  quoe  Filio 
uuribiiiliir.)  Ila  perspic.icius  intuenli  liquido  appa-  *^ 
rcbii  f;ilsuin,  illa  iria  csso  connexa  proptcr  Spiri- 
iiini  sanclum.  Non  ila  itilclligas,  id  cst  pcr  beni- 
giiilalem  qu.x  Spiritiii  s:incio  nttribuitur.  Quare 
aulem  Patri  unilas,  Filio  acqiialitas  filtribuntnr, 
nonne  siiprn  diximiis  nos  dc  bnjusinodi  appropri.i- 
lionibiis  iraclanles*  Sicergo  ad  praedicta  secundum 
qnosdam  respondcbititr.  Ui  nbicunipie  invenietnr 
Palcr  cl  Filius  diligunl  se  Spirilu  sanclo,  scilicct 
noniinc  Spiritus  saucti,  benignilas  Spirilus  sancli 
inieUigaiur. 

At  dicet  aliquis,  si  Paler  dicilur  diligere  Spiritu 

(26)  Lib.  I  De  doclrina Clirisi.  c.  V},Ttia  hoec  nnum : 
omnia  propler  Pairem;  a:qu(iliu  oinHia  propler  \fi- 

Patrol.  CCXI. 


CUINOUE,  —  LIB.  K  874 

santlo,  qiiin  diiigil  dilcclionc  commnni  iribue  per- 
soiiis  ,  qti.'e  appro|»rialur  quandoqnc  Spiritni 
sancto,  ergo  1'aler  dioendus  esl  sapiens  Filio,  qiiia 
esl  sapicns  snpientia  communi  (ribus  pcrsonis  qiia! 
attribiiiliir  Filio.  Ad  qnod  dicendum  qiiod  non  ide(» 
provenil ;  quia,  quamvis  qtiod  commune  est  iiiri- 
qiie  conve:ii:ti,  tion  tamen  communitniis  signiim 
cst  in  Filio,  siciil  in  Spiritu  sanclo  :  Spiriliis  sanc- 
liis  namqiicad  utruniqiic  refertur,  quia  ab  ulroquc 
proccdii  ,  Filiiis  lantum  ad  Fatrem.  Itein  AHgusli- 
{ius  ail  (27) :  Si  Paicr  est  sapiens  snpientia  gmiita, 
ipsa  non  est  a  Palre,  sed  Palcr  est  ab  ipsa.  Si  igi- 
liir  Patcresl  sapiens  sapicnlia  commnni  Irihuspcr- 
soni3,  Palor  cst  ab  ipaa,  non  cnim  ipsa  a  Palre,ol- 
si  est  ab  cn.  Ergo  pcrgcncralionein  vcl  alio  modo, 
idco  ita  oxpoiiiuuis:  Si  Paler  cst  sapiens  s;ipientia 
gcnita,  cum  ipsa  sit  ab  alia  pcrsona,  el  alia  per- 
sona  sil  ab  ipsa  ,  ipse  Paler  ab  ea  ,  noii  ipsa  csl  a 
Patre.  Hoc  de  sapieniia  cominuni  iribus  personis 
dici  non  poicsl,  cum  nulla  pcrsona  sit  nb  ca. 

Alii  dicuiit  eamdem  notionem  prsedicari  ciim  di- 
ciinr,  Pater  el  Filius  diligunl  se  Spiriiu  sancto; 
et  ciiin  QQ  dicilur,  Paler  et  Filius  sunl  principium 
Spiritus  sancii  ul  idein  sit  dicerc,  Pater  et  Filius  di- 
liguntscSpirilu  saucto  ac  si  dicalur.Paicrel  Filius 
uniuntur  inspirando  Spiritum  sancluin;  scilic2l 
Pater  diligil  Fiiium  Spiritu  sancio,  id  csl  splrat 
Filio  Spiriium  sanctutu,  qui  est  ainboruin  cominu- 
nio  similitcr  Filius  diligii  Palrein  Sptriiu  sanclo, 
id  csl  spirat  Spirituin  saticlnm  qui  est  amborura 
comuiunio,  vc-l  Paicr  diligit  Filium  Spiritu  sanclo, 
id  esl  spiral  Spirilum  saiiclum  ad  Filiiiin,  id  est  dal 
Filio  qnod  Fiiius  spirat  Spirilum  sanctnm.  Cum  er- 
go  dicilur,  idem  esl  Patri  diligere  et  cssc,  Palcr 
dillgil  Filiuiu  Siiiritu  sancto,,  ergo  est  Spiritti 
sancio.  fallacia  esl  xquivocalionis.  Nam  lioc  vcr- 
bum  </»%opriusprjedicatdivinamesseiiliam  ,  post, 
ciito  assiimilur,  significat  rclalionem.  Cum  enim 
pcr  sc  dicilur,  Patcrdiligit  Spirilu  sanclo,  falsuin 
esl,  quia  essentia  ponilur;  sed,  addito  acciisaiivo, 
:ul  significationein  relalionis  traiisferlur.  Idco  sie 
iiisianl :  idcm  esl  Dco  esse  et  possc;  Dous  pote.>t 
omiiia;  ergo  est  omnia.  Cum  vero  dioilur,  Paierct 
Filius  eosunt  qiio  diligunl  boniim,  recipiiinl,  qitia 
essenliam  signilical  hoc  verbuin  ditigunt,  si  qu;B- 
slio  sit  neutriusgeneris.  Cum  vero  assuiniiur  Pjier 
el  Filiusdiligunl  seSpiritu  sauclo.aiiuJ  assumiiur 
qunni  sil  proposilum,  quia  medius  lerminus  dissi- 
inililcr  accipitur  ;  ideo  ita  iiisUint  :  Noii  est  iiisi 
Patcr  per  quem  Filius  esl,8ed  Filius  per  se  est  ;er- 
go  Filiiis  esl  Palcr;  sed  liis  qiii  hoc  dicunl  dilBcile 
est  dicerc  quid  pr.Edicetur  liis  proposiiionibus,  Spi- 
ritus  sanclus  diligil  Palrein  vei  Filium,  vel  Splri- 
tum  .^anclum  Spiriiu  sanclo ;  Pater  vel  Filiits  dili- 
gil  Spiritum  sanctum  Spiriiu  saiicto,  quia  non  po- 
tesl  liis  pncdicari  rciatio ,  cum  per  relaiionem  non 

/ttitn;  c.onnexn  omnia  propier  Spiriium  stindum. 
(47)  Hkc  apud  Mag.  dist.  52,  §  5. 

28 


875  PETKI  nCTAVlENSlS  8T6 

(lislliiguftmr  SpirUtu  «ancliit  a  Spiriiu  sanclo.  Ei  A  »ie:i,  itoii  res  iioiuiiiis,  appropriutiir  Palri   vel  quia 


r.irc.1  liujutiiioiii  |)ro|iosilioiies  pluriiiiuni  possiiiil 
conrctari.  Chii)  ergo  liuc  verbuiii  diligo  per  se  po> 
situui,  essentinui  siguiiicel  (cum  acciisuiivo  iiec  si- 
(i;uiQcci  rebiiuuein.  uiiJc  recipiunl,  Paier  diiigil 
Filiuiu  Spiritu  SJMClo)  iioii  viJelur  dai><liim  ;  P;iier 
«iiligilFiiiimi  sua  essoulta,  sicut  Puter  non  spiral 
Spiriluiii  sanctum.  sciiicctsua  esseiilia  ;  cui  videlur 
ronir.idicerc  ;Miclorilas  supraposita  :  i  In  iila  Tri- 
iiilatcqiiis  aiidcit  dicere  Pairciii  iice  se  nec  Fiiium 
•liligerc,  nisi  per  Spirituni  panctiiin    (28)?  »  quod 


lioc  ijiiud  Palcr  esl  polcns,  lioc  esl  a  nullo.  (Qiiod 
vero  Filius,  vel  Spiriiiis  sancliis  est  poicns,  lioc 
est  ab  alio ;  ideo  Paler  speci;iiis  dicitur  potcntia, 
noii  dico  spiritiialia  est;  naui  ircs  pcrsonx  e\  arquo 
sunl  et  pares  suut  eadem  polentia);  Tel  ideo  quia 
est  Patcr,  dicitur  poiens,  iic  itnpoiens  iiilelliga'ur  : 
soleiit  cniin  patrcs  essc  dccrepi(i,et  ob  xiatein 
iinpotentcs.  L'l  a  noinine  Palris  iinpolenlix  lolla- 
tur  suspicio,  Paler  (non  dico  specialis  e>t)  sed  di- 
cilur  specialis  poienlia.  Siccliain  cuin  ircs  pcrsoiiae 


iion  taiituni  Spiritu  saiiclo  diiigit  PaterKiiiuin,  sed  sinl  sa^iicntia  eadem,  sapieiilix  iionicn,  noii  nomi- 
<-tiani  siia  cssciitia.  Qiiod  lamen  ipsi  idco  diclum  nis  rcs  approprialur  Filio,  et  lioc  propoilionca 
piilani,  qui:i  P.ilcr  iioii  liabei  auctoritatein  diligen-  naturalibns  suinpia,  qiiia  Siipieiilia  sive  cogniiio  ex 
•ii  a  Spiritu  sancto.  Kon  crgo  iicgal  Augiistinus  in      menle  quoquc  esl,  scd  sinu  ipsa  esse  iion  polesl. 

el  quaecunqiie  sil  rei  cognitae  permulaiio,  Uirne» 


iila  auclorilale,  Paircm  diligerc  soiuinnioJo  pcr 
>«piriiuin  sancluin,  sed  ancloritalcm  diligendi  ba- 
licrc  a  Spirilu  sanctu.  Atiler  ciiim  noii  idcm  esset 
l';.lreiu  d  iigerefiliuin  »ua  essentia,  qiiam  dono 
Miu,  quod  ipsi  dicuiit  :  quia  in  aucloritate  inve- 
iiiunt,  iia  lamcn  intelligenles,  Paler  diiigit  Filium 
sna  esscntia,  id  esl  Spirilii  sanclo  qui  est  prupria 
Pairis  esseutia  ,  sicut  eronlrario  in  sua  opinione 
exponebalur,  Pater  diligit  Filiuin  Spirilu  saiiclo, 
id  est  sua  essenlia  quae  esl  Spiriius  sanclus.  Illa 
cuini  auciorilas  cuni  videatur  dicere  Patrem  dili- 
gcre  Fiiinm  ct  Spirjtu  sancio  el  sua  csscntia  ;  uiri- 
qiie  opinioni  viJetur  contradicere,  nisi  ab  utrisque 
uiodis  csponatur 

CAPUT    XXII. 
UHliiplex  yertoitarum  diilinctio  iit  Trinitate. 

(24)  Supercsl  ui  distinctioncs  personarum,  sicut 
in  fine.praecedciKis  capituli  proinisiiiius,  brevi  el 
vvidenli  inodo  prout  a  traclatoribus  ^acrx  pagina 
delenninatuin  ncccpinius,  ponainus ;  fa  aiitem 
pcrsonarnm  distinctio  bipartila,  cumappropriatione 
1  nominuniet  rerum  tum  oppiopriatioueaoininum  sed 
iion  reium.  rSoiuiuum  ct  reruui  approprialione  dis- 
linguunlur  cuui  dicitur,  bicPater,  illcFiliiis.Noinen 
...  ;y.  «'niiii  Palris  et  res,  id  esl^  sigiiificatio  nominis  soli 
iMiivcnit  palri.  Ncc  eniin  Filius  nomine  vcl  sigiii- 
iicaiionc  P;ilcr  esl.  Non  enim  gencral  sicut  Fiiius, 

Appiopriatione  noniiiiis   el  rei  cst  Filius.  Nain 
l'alcr  nec  nominc  ncc  re  esl  Filius,  non  eiiim  gene- 


\ 


iinmobililcr  manel  cum  nieiitc  de  re  sapientia  svu 
rei  cogniiio.  Unde  cum  Fiiius  sit  ex  Patre,  et  nuii* 
quam  sit  sine  Patre  per  qnalenicunque  similitudi- 
uem  naturaiium  tioraen  sapien(i;c  Fiiio  est  appro- 
priatum,  ut  solus  noletur  sapieiilia  qui  non  solus 
est  sapienlia 

Sed  dices,  eadem  ratione  diceiur  sapientia  Spi* 
riias  sanctus.  Ad  quod  dico  :  Ideo  inagis  sapicntix 
nomen  approprialum  Filio  quam  Spiritui  sancto ; 
quia,  ut  ubi  nulla  suICciunt  vcrba  quocuuque  inodo 
loqui  liccat,  priina  processio  esi  Filii  a  Paire; 
inde  proccssio  Spiiilus  ab  ulroqne.  Nou  dico  per 
'.emporis  succcssioiiein.  nccper  polcstatem  natursr, 
^  sed  eo  tantnin  qiiod  Filius  procedit  »  Patre , 
el  non  a  Spiriiu,  Spiritus  autein  ab  ulrnquc. 
Ideo  nomen  sapientiae  cst  .ippropriatum  Fiiio ; 
i^uoniam  Filii  tanquaiu  jiiiiioros  indiscreii  dicuiilur 
el  insipientes.  Ne  ergo  Fiiius  cum  dicitiir  Filius, 
crcdatur  iiisipiens,  appropiiulo  iioinine,  non  ap- 
propriata  re,  dicitiir  sapicntia.  llem  tres  pcrson.-c 
eadcin  sunt  boiiitas,  tninen  bonifaiis  nonjeii  appro- 
priatur  Spiritui  sanclo,  quia  Spiiitiis  Pairis  et  Fiiii 
inunus  csl,  in  quo  munere  nobis  dato  r.icta  est  iio- 
bisgraliarum  iargiiio.  Clsi  ciiim  inuiius  sil  unuui, 
iii  co  taincn  daia  esi  oniiiis  diversilas  gratianiin. 
sicul  (ul  qualiciiiique  similitudiiie  liceat  dicere)  : 
Daiiis  est  lioiniiii  equus,  iii  qiio  etsi  sit  munus 
uiium,  dati  sunt  mulliplices  usus.  Qni  enim  dedil 


raiur.  Licel  autem  tres  personxsinl  uiius  Spiritus  D  boniiiii  equum,  dcdil  et  niiiitiplicem  usuin ;  ul  lio- 


Q\  et  idem  sancliis  sit,  tanien  liac  distinclionum 
jiinctura  Spirilussanctusiransinittilurad  signincan" 
dam  lertiam  pcrsonam  iuTrinitate.et  ejuspersoiia- 
leii.  proprieiaiem,  q  iin  persona  est  qiiis  alius  a  Patre  et 
Fiiio.  Eicrgo  appropiiaiur  el  iioiiienreielres  iiomi' 
iiis.  Nec  Paier  nec  Filiiis  relcnta  eadcni  sigiiificalione 
cstSpiiiiussanctiis.  Nentereniin  spiratur.Cuin  ergo 
dicitur  Pater,  J^ilius,  Spiritus  sanctus,  dislingiHiutur 
pursonx  tamapproprialione  iiominiim  signiflcatiouis 
«juam  signifiCAiionuui  Douiinis.  Iteni  disiinguuniur 
:i|i|Mopri;Uiune  nomiiiuni ;  licct  eiiim  ires  pcrsonx 
biiii  cadeiii  iiidivisa  potcnlia    tanien  potentioi  no- 


minefu  vebcrel ,  ligna  dcferrct ,  ctc.  Ltique  el 
Spirilus  sanclus  a  Palrc  el  Filio  nobis  est  datus  ut 
nobis  sii  munus,  in  quo  inunere  nobis  dali  suiu 
multiplices  usiis  gratiarum;  quia  dalus  cst  Saio- 
inoni  ^ii  sapiciitiam,  David  ad  inansiietudinem,  Jub 
a»i  iiatienliam  :  Divisionet  enini  graliarum  sunt, 
idem  ar.lein  Siiirituf  [I  Cor.  xu).  Quia  ergo  Spirilus 
est  iiiuiius,  iu  r,(io  fit  graliariiiii  iurgiiio,  ei  iioiiif:i 
i)oiiilatis  apprupri;iuir;  quoniaiii  iii  naturaiibiis  ex 
iargitiune  n.axiiiie  iiomine  bonilatis  iiiducimus, 
vel  Spiriliis  iioineii  solct  esse  tunioris,  vel  iiifla- 
lionis.  Ne  crgo  Spiritiis,  tuin  dicainr  .Spiritus,  cre» 


(28<  t^ib.  \b,de  TrinU.  c.  7,  apud  Augiist, 


(i9)  Mag.  1  d.  3i,  §  C,  7,  8,  etc,  ei  dist.  5i. 


an  SEMENTIARUM  LIDIU  QUlNyUE.  —  LIB.  L  878 

il;i(ur    liiiiiidtis   vci    iiiflaliis,  iioiiien   bonilalis,  vil  A  noii   expressa   siiniiiluitiiic)  P.iler  esl    |iiiiici|>iiiiii 

oiiiiiium;  oinnia  siinl  a  Pairc,  Filiiis  pcr  gencratio- 


benigniutlis,  el  non  res  noininis  approprialur  Spi- 
rilni.  Ffoc  autein  dicliim  Cbl  Heri  anproprialione 
HOininuin  non  reruni. 

Uo.m  licet  tres  personu;  siiil  iiniis  Deus  operans 
(operainur  autein  pcr  polcntiain)  Palri,  qui  dicilur 
poloniia,  appropriatur  operalio  :  el  ciiin  ires  pcr- 
soiiu:  siiil  iiiius  Dcus  disponons  ((iisponiiniis  aiileni 
pcr  sapienliair.),  Filio  qni  dicilnr  sapienlia,  ap- 
propriatur  dispositio;  el  si  Ires  pcrsona:  siiil  iinus 
Dcus  conscrvans  oinnia,  qiiia  per  lionilaieiu  coii- 
scrvanuis  aliqua  ilisesa,  Spiritiii  appropriaiur  con~ 
servalio.  Ecce  lerlia  pcrsonaruin  gg  distinclio, 
operatio,  disposilio,  conservalio.  Fil  aiilein  appro- 
priaiione  nominum  noii  reruin.  Pater  ergo  poienlia 
operatiir,  Filius  sapienlia  disponit,  Spiritiis  boni- 
lale  coiiserval  omnia  in  siio  esse. 

llein  cuin  tres  personx  sint  uiiiis  auctor,  aiicto- 
riialis  lamon  noinen  non  res  approprialur  Palri. 
Oinni  enim  sua  ralioiic  dicendi,  de  Patre  dicitur  : 
Pater  eniin  esl  aiiclor  geiicrationc,  sed  iion  Filius, 
iiec  Spirilus  sanclus.  Csl  auclor  spiratione  <|nod  et 
Fiiins,  sed  non  Spiriius  ,  procedilenim  al)iiiroque. 
Est  auctor  creatione,  quod  et  Filius  etSpiritus; 
ires  eniin  personae  creant  oiunia.  Esl  auctor  gra- 
liaruin  iargiiionc,  quod  elFiliusel  Spiritus  sanctus, 
iaigiuntur  enim  tics  pcrs'>nu:  graiias;  iiec  inlelligo 
tinc  divisiooe  divisas  Patris  aiictorilaies,  sed  di- 
vcrsas  causas  dicendi  cuin  aucloreni,   licet  auclo- 


nem,  Spiritus  pcr  proce^sioneni,  lemporalia  per 
Crealorem  ;  vei  idcospccialisde  Patre  ili<  itur  iinilas 
ut  ab  eo  removeri  inlclligatnr  alleritas  :  Palcr  ftniiii 
cuin  sit  principium  sine  principio,  aiiclor  d<;  nnllo, 
non  habet  posl  sc  iinum  ciijus  comparalionc  ipse 
(licalur  alterum;  scd  ipse  primiis  uiins,  citjus  re- 
spectu  Filius  diciliir  alicr,  cl  Spiriliis  saiicliis  di- 
ciliir  lerlius.  t  In  Palre  igitur  i  ab  hlibrio  diciluri 
(  esse  iinitas,  in  Fiiio  vero  ^qnalilas;  »  sed  cuii)' 
alieiitas  apponiliir  iinitali,  non  scqualiias  Hoitali, 
vidcreliir  polius  adjicicndum  esse  jn  Filio  allerilas. 
Sed  iie  nomine  alieritalis  intelligeretur  aliqua  Fiiil 
minorilas  respeclii  Patris  (  qiii  eniin  ailer  esl  a 
rege  iii  ciiria,  minor  esi  ipso  rege),  ideo  ailjecKini 
est  ab  llilario  «  in  Filio  ;rqualiias,  »  til  noniinc 
a-qtialil^iiis  lollalnr  .«^uspicio^mriioritalis,  cl  insi- 
nueiur  intelligeiilia  allcrilatis  :  qui  eiiim  csi 
aeqiialis  aiii,  allcr  esl  ab  eo  cni  csl  ajqualis.  Idco 
cum  Paler  sil  xqualis  Filio,  el  Filius  esi  sequalis 
Palri,  tainen  specialiler  dicitur  fiiou  dico,  est). 
Filius  «qnalis  Palri,  qu;im  Palcr  Filio  (30).  Filius 
eniin  dicitur  imago  Palris,  ralione  proporlionis 
atlenla,  in  eo  quod  omnis  iniago  ab  cxcmpiari  de- 
ducitur,  nec  conferturexemplar  imapini,  ul  Acliii- 
les  staiua),  sed  iinago  exeniplari,  ui  slaiiia  Xcliilllf* 
m  Filiiis  sequaiis  Palri  <Iicilur,  et  coa;lernits  ei,  ci 
consultsianlialis  ei,  quod  econlra  non  dicitur,   elsi 


rilale  unica.  Coin  crgo  onini  causa  dicendi  auclo-  C  ^*'*'^®  possil  dici.  Iteiii  (31)  ex  Filio  siimiiur  notitiu 


rei)<,  Paler  dicalur  auclor ,  ei  ajipropriatur  nomcii 
aiicloris,  sed  iion  res  noniinis,  vei  quia  Pater  a 
iiiillo;  Fiiius  vero,  vei  Spiritus  sanctus  esl  aucVor 
iibaii(|uo,  qui»  a  Palre.  Ideo  Pater  appropriato 
noniine  dicitiir  auclor.  Unde  Hihirius  :  <  In  Patre 
aujtorilns,  iii  Filio  iialivitas,  in  Spiiilu  saiiclo 
niriusque  communitas  :  i  ac  si  velle  vidcatur,  siciil 
iiativilas  Filii,  iion  Patris,  vcl  Spirilus,  commuiii- 
las  Spiritus,  el  iion  Pairis  vel  Filii;  sic  aucloritas 
Palris,  non  Filii  vel  Spirilus,  quod  absii !  Imo  cuiu 
dicitur,  iii  Filio  nalivitas,  iii  Filio  inlelligilnr  Pa- 
iris  auctoritas,  sed  per  iiativitaleni;  iit  qux  Pairis 
csl  a  nullo,  Filii  intelligatur  esse  a  Paire  per  genc- 
ralionem.   El  cum   addilnr  :   In   Sptritu  ulriusque 


Palris  qiiod  ipse  Filius  oslciidil,  dicens  :  Qui  videl 
itie,  videl  et  Palrem  (Joan.  xiv).  Quoiiiam  eigo 
imago  confertnr  exeinplari,  non  aulein  econira  • 
Filiiis  aulein  Patris  esl  imago,  Filio  tanquain  ima- 
giiii  approprialnr  nomcn  %qualitatis 

(32)  In  Spirilu  sancto  est  unitatis  aquali:a- 
lisque  cvncordia.  Spiritus  eiiim  diciiur  coiicor- 
dia  Patris  el  Filii  qui  dicuntur  iinilas  ct  ai- 
qnalilas,  eo  qiiod  paritcr  el  concordiicr  cx  ulro- 
qiic  procedii.  Pater  iiuoque  et  Filiiis  in  63 
eo  sniil  concordes,  qnod  communiter  spirant  Spi- 
rilum  saiicium;  vel  ditilur  coiicordia  uniiaiis  cl 
^qualitalis,  co  qnod  Spiritus  per  gralias  nobis  in 
eo  collatas  nos  reconcilial  unitaii  Patri  ct  xquali- 


communilas  ,  co   ipso  intelligilur  Spiritiis  esse  Pa-  "  tali  Filio.  Vci  polcsi  dici  in  Spirilu  sancto 


tris  cl  Filii  auctorilas,  sed  per  coinmuneni  proces- 
bionem  ab  ntioque. 

Ecce  rursus  alia  personarum  distinciio,  qnx  fil 
partiiu  appropriaiione  nominis  el  iion  rei,  cum  di- 
cilur,  de  Filio  iiativilas;  solus  eiiim  Filius  dicilnr 
nalus  ;  vel  cuin  de  Spirilu  comniunilas  :  solus  eniu) 
Spirilus  comnuiniter  ab  uiroqnc  procedil.  Iieni 
cum  tres,  personae  sini  uiinm  a  (|tio  oinnia,  cum  ap- 
propriaturPati'4  noinen  non  rcs  noiiiiiiis  iranssiim- 
plionis  catisa.  Nant,  sicut  Hiiil:is  principiuni  oin- 
muni,  ct  omnis  numerus  »b  iinitaic,  sic  ciiam  (licct 

(30)  Mag.  disl.  5I,§  4.  In  lia>c  invebilnr  Wal- 
lcriis  a  S.  Yiciore,  lib.  conira  iv  Labyiinthos  Frnn- 
cia: 


csse  con- 

cordia  a-qiialitatis  el  unilaiis,  co  qiiod  in  ipso  uiii- 
tas  cl;cqualilas  assigiiaiitur  concoritiler  ;  qiiia  eniiii 
procedii  a  Patre  cx  eo  habcl  ul  el  nniis  sit  cuin  co 
qui  est  uniis  ciim  Filio.  Quia  vero  ex  Filio  procedit, 
ajqiialilaie  cjiis  .'cqualis  eslci,  ideoqiic  ajqualis  csl 
Patri.  In  eo  eigo  ;Kqi):iliias  el  iinitas  sitnt  concordi- 
ler;  cum  cnim  iiomen  unilaiis  appropricinr  Patri 
coiilra  Filiuni,  ct  iiomeii  sequaliiatis  Filio  contra 
Pairem,  si  cansas  apjiropriaiioniim  ai;endainiis,  in 
cis  siint  uiiilas  cl  ajqiiaiiias  discortliter ;  sed  Spiri- 
liis  sanctus  cl  untts  dicainr  cum  eis  et  aequalis  eis, 

(31)  Aiigust.  VI  De  trinit. ,  cap.  10. 
(3-2)  Mag.  supra,  §11. 


870                                                            PEPRl  PICTAMENSIS  S80 

iicc  dicilo  unitiUii  vel  flRqnalitaiifi  contra  ^tliqnein  A  ''•^■•i  f>i&i  qoi  servani  sil>!  debiinm  onlinein.  Unil.is 

oorum  approprictiir  ci,  de  co  concon.iiler  dicuniur  auiein  cTi;;«lurariim    referliir  uA  Palrem  originem, 

iiniias  ol  a-quidiias,  qiii  esl  origo  siiie  origine.  Nain  xternilas  in  P:»lre, 

Ecce  alia   pcrson.irun»  dislinclio  ilcruin   appro-  ct  oi  noniinc  non  re,  appropriAliir  rrteriiilns;  spccies 

pri^iione  nominnin  non   rcrum,  parlim,  ut  cmn  de  aiiicin  crcatur.irum  refeiiur  »ii  perfectissiinam  piil- 

Paire  dicilur  iinilas  ,  dc   Filio  .tqualilas ,  et  parlim  <-liritiiiHitcm  Filiiim,  spccies  euim  in  im.n>;inc;  ordo 

nppropriaiionc  nominis  ct  rci,    ul  cum  de   Spirilu  vcro  eariim  referiur    ad   heaiissiuiam   dilectiunem 

dicitur  coiicordi:!    primo  ct  lertio   niodo.  Nam  se  Spiriliitii  .sancium»  «sus  oiim  r;i  mu>(er<>. 

ciinduin   meiiium  (ut  -cum  dicilur  coiicordin,  qiiia  j     (3G)  Kcce  riirsiis  appropriulione  nominum  noii  re- 

nos    Deo  concilial) ,  non   res  ei    approprialiir;  tres  (rum  dislinctiones  personarum  ab  Ililarioposiiit  (57). 

eiiim  persona  iion  sihi  toncordes  reddiini.  Esl  ergo  Suinma  origo  perfcciissima    piilcliriiiido,    bealissi' 

--^    Iicpc   disUuctio  iinilas,   aequalilas,  concordi:i  :  «  l£t  !h3@4<''''*c'io;  ileui  alerniias,  spccies  usus.  Undc : 

lanien   umiin    li;pc    tria    prcpler  Palrem,    xqiialia  yElcrniias  in  Vulre,  speries  in  imagine,  uius  in    m«« 

propler   Filium,  connexa    propier    Spiritum    san-  uere.  Aposlolsis   qunque  Triniiaiem  disiiiigiiit  hu- 

clum  (33).  »  ijtisinoiii  pra^posiiionibiis  ex,  per.  in,  dicens,  exquo, 

->.         IIujiis  aulcm  Triniialis  iit  creatiira  qiioqiio  niodo  8;^/  per  quem,  el  in  quo  snnl  omnia  {Rom.  xi).  El  licel 

app.irei  vcsiigium  (Si).   Nam  omuia   quae  arle  di-  icx  tribus  personis  oinnia  sint  (38),  taineu  diccns  «"af 

viua  fjs^ia  sunt  ct  uniialem  qu;iindam  el  speciem  el  quo,  speciiililcr  iiisinuaviiPalrem,  ciii  noiiien  aiicio- 

ordinem  in  se  oslendiiiit.N:im  qiiidqiiid  est  cl  unum  riialis  vcl   poientise  qua  suiil   omnia   approprialiir 

aliqiiid  cst,  sicut   snitt   corpora  vei  spiriliis  el  spi-  dicla  de  causa  ;  sed    iiola    circiimspeclins   diclum 

ri^lus   foniianliir,  ul  corpora  figiiris  ei  qiudilaiihus  ex  quo,   qiiairi  de  qito  :  lise  enim  pia-positioiics  ex 

el  aninioe   arlibus  ;  el  peiil    vel  tenet   ordinem,  ii(  cide,  ci/iii  sinl  caus.iles,  lamen    suuiunlur  in  di- 

corpora  ponderibus,  ul  qiisc  minus  sunt  airuiia  ler-  vcrsa  ralione    cans:?.  Si  eniiii   dico,  aiinulus  esl  de 

ra»,  minus  sunl  gravia,  el  econlra ;  el  cum  loca-  ;.iiro,  sijjnifico  maieriam;   si  dicain.  ex  lioc  Patre 

lionibus,  ul  quanto  graviora  l:iiilod.'primaiilur  infe-  esl   ille   Filius,   significo  essenli*  cnusam.  Qnare 

rius,  el  quaiilo  lcvioia  lanto  exlollanlur   altius,  el  ciim  iion  simus  ex  Deo  Patrc  lanijuam  de  maieria, 

:inimx  deleciatioiiihus  ;  dcleclantur  enim  iii  eo,  ul  jsed  simns  eo    lanqiiam   cllicienie  caiisa ,  non  ditil 

extmplar  coeK-slis  ad  qiiod  creatx  sunt  ordinis  imi-  ^Aposlolus  de  ipto,  sed  ex  ip^so  sunl  oiniiia,  signifi- 

tentur,  quonim  oinntiim  id  esl  unilalis  specici  or-  'cans  omnium  esse  auctorem  el  c.uisaiii  elficieiitem. 

diiiis  :  In  Triiiilale  est  suninia  origo,  perfectissima  Uem  :  licel  per  iros  personns  cmnia  sint  disposiia, 

pulclnlludo,  el  bealissima  dileclio  (35).  »  Divisim  tamen  dicens  per  quem,  Fiiinm  intellexit.  Nam  per 

l;;mcn  inlclligatur  hoc,  uuilas   referalur  ad  origi-  sapieiiliam  el  sapientia  diclaiile  soiemus  disponero, 

ginem,  species  ad  piikliriludiiiem,  oido  ad  dilcclio-  Filio  vero  dicla  de  c;iusa  appropriatur  nomen  5.1- 

nein.  Uiiiias  aiilem  diciliir  origo  csse  iii  Trinilate  ;  pieniise.  Rursu»,  licel    in  liibns  personis  el  in  lie- 

quia,  ciim  in  creaturis   sit  uiiilas ,  peifecla  unil;is,  nignitatc  iriiim  peison.-irum  omnia  sinl  con.servaia 

cl  quac  supra  omnem  est  uniiaiem  esl  iii  Triiulaie,  in  suo  esse,  t;imon  quia  iiomeii  lienigniiatis  ct  con- 

qiix  tamen  Palri  appiopriatur  iiomine,  ul  diclum  cordiae  approprialur,  »1  dictum  esi,  Spiritui  saiiclo 

csl  non  re  :  undc  cum    in   naturalibus  unitas  qiio-  tiicilur  speci;ililer  (inielligendo  Spirilum)  i«  ipso, 

dammodo  sil  origo  numercruin,  quia  semper  iiatura  lanqiiam   coniiesione  et  concordia  sunt  omnia  ob- 

prarccdilniimerum  uiquidab  ea  sil  allerum,  inPa-  servata.  Aii  crgo  AposloUis  :  E.\  ipso  Palre  creanle 

ire  esl  uiiiias  qux  esi  summa  ori^o,  quoniam  Paier  sunt  oninia,  per  Filiiim   disponentem  sunt  omnia, 

•sicest   priiiius   iinus  ul  post  niillum  habcat  a  qiio  Spirilu   servanie  disposila    sunt   omnia.  Sed   hspc 

^it  idterum.  Perfeclissima  aulem  esl  pulcliriiudo  to-  quoque  disiinclio   rilnuminum  appropriatione,  non 

tius  Tiiiiilatis  ;  lamen   iiomine  non  re  appropria-  rerura. 


tiir  Filio,  qiiia   solus,  ut  diclum  est,  vocatur  iinago  j)      iiem  Patri   aliribnitur  memoria  propter  apierni- 
Palris.  Ad   imagioem   vcro  pertinet  specics,  el  ad    j  jatem  (39),  vel   ne  in  eo  ex   antiquilate  defectum 
.speciem    pukbriludo.  Liide  cum   i»  creaturis   sil    'intelligas,    Filio    inteUigenlia 
niilcbiiiudo  sccundum  spcciem,  perfeclio  omnis  pul-     ■  Spiritni  sainlo  dilectio  proptei 


defectum 
propter  sapientiam  , 
propter  boiiitalcm,  utdisiiii» 
chriludiiiis  est  in  eo  qiii  dicitur  imago  Patris.  Bea-  ciio  approprialione  nominis  noii  rei  lial.  Animad- 
lissiina  auiem  diJeilio,  etsi  sil  totius  Trinitalis,  110-  yerlas  crgo,  lettor  qtiiciinqtie,  cnm  personarum 
minc  lamen  nou  re  ;ipproprialiir  Spiritui  sanclo,  eo  dislinctioiies  legas,  an  fiant  appropriatis  nominibus 
quod  in  ipso  «realuris  omne  bonum  atlrilmitur,  ct  rebus.  vel  iientris  :>ppropiiaiis,  vel  partiin  hi», 
iii  qiio  ipse  deleciaiilur-  Ad  d»leclaiionem  vcro  pcr-  pariini  illis.  Possnrit  autem  difl.ie  distinclioues  iu 
linet  ordo,  qiiia  nuHam  quielam  dcleciatiGivcin  ha-      biiuc  moduni  complicart  :  Ex  Palre  potcnte  uno  au- 


(33)  Atig  I.  1,  De  docl.  Christ.,  c.  5. 

(34)  Hxc  omnia  habes  apud  Aug.  vi,  DeTrinii. 
c.  10,  osque  ad  fin>;in. 

(3.'}')  Aiig-isl.  siipra. 

{7S)  M:<g.  I,  il.  31,  §  3,  clc. 


(37)  Siibaiidi  .Augusi.,  I.  vi,  De  Trinil. ,  c.  10,  cx 
lli  ario  qiiem  I.-)ud:il. 

(58)  V.  Aiig.  supra,  ei  I.  i,  De  Trin.,  cap.  6. 

(59)  Aug.,  l.  XV,  Oe  frtnit.,  c.  17    h;»:c  tria  Tri' 
niiaii  nppii.  al. 


8gl  SEr^TKNTiARl.M    LIBR! 

riore  origine  aelerno,  crcala  per  Filiuiii  sapienteni,  A 
P.ilri  .Tiiualem  natiiin,  ilispoiieiileni  jierfcclissiiiuin» 
[xilchrituJiiiein  Spirilu  esl  ciisposiia  in  Spirilu  be- 
nigno,  coiicordi,  roiiimuiii,  coii.servaiile  bealissima 
(lilectione  osii  gratiariiin  roiiservanlur ;  el  licei  sic 
distitignaiiliir  persoiijo,  laiiie!i  siibdil  Aposiolns  : 
Jpii  tflorin,  el  (ticens  siii;;u!aritcr  ipsi,  siiigiilare»» 
in  unuur'sigiiiiical  personarum  esseiiliam  (iO). 

cAiniT  x\ni. 

De  lioe  mmiue  siniitis  el  uetjualis. 

(i1)  Cniii  piiitiu  (licliiin  sil  (le  liis  nouiinibus,  !|Uie 
t\e  Deo  sccundiiin  esseiiliam  (licuiiiur,  scc-.nulo  de 
eis  '^t.?e,  cniii  ess^ntialilcr  dicaiitur,  qnaiido(|uc  la- 
iiieii  accipiiintur  personaliler.  Terlio  (iicciuium  de 
illis  ({u,u  cuin  relulivc  diciinlur  de  Ueo  r|iiaiuutii  ad 
voccm,  lanuMi  el  esiCiUiaiii  diviuain  signilicaiu.  Cu-  " 
jiismodi  siiiil  li:eciiomina,ft'7i(,'</i«,  siiuilts,coa't<yinus, 
Quod  enim  essenliani  divinam  signilicciit,  dicunt 
qnidam  cum  yi>qualilas,  vel  siinilitudo  triuin  jierso- 
uarum  sit  iina  esseiilia  eoruni,  (|uod  videoiur  posse 
fulcire  .luotoiilaie  Augiisiini  (42j.  Ail  enim  ;  t  Non 
secundiim  liuc  quod  ad  i*airem  diciiur  ae(|u;>li$  esl 
ralri  Filius.  Rcslat  igilur  ul  tccunduin  id  as(|iialiii 
■il  quod  ad  se  dicilur.  t  Sed  qtii(|(]iiid  ad  se  dicitiir 
secuiiduni  csseotiaui  dicitur.  Ueslal  ergo  ui  secun- 
duin  siibsianliam  aqiialis  sil  Palri  Filiiis.  Scd  oon- 
eia  lioc  objicilur  :  P.tier  esl  siinilis  Filio  el  Spiri- 
lui  sancto;  Spiiilus  saiictus  csl  simiiis  Poiri  elF.lio, 
Cuin  ergo  isti  li^rmini  (licaniiir  de  eiijgulis  peisoais 
singiilariier,  viih-niur  de  eis  dici  sin^ulariler  ;i«i)  q 
pliiraliler  in  siimma,  scciiiidiim  rcgiilas  superius 
datas;  crgo  Patcr  ei  Filiiis  el  Spirilus  fiiuictijs  suul 
iinus  similis  vel  aqui-.lis,  qiuid  taiiien  incoiigruo 
ilicilur.  Proplcrca  diciiiu  liiijiismodi  lermliios  a  \nx- 
lulssa  regula  esse  e.\cipieiidos. 

Iiem  siiiitiltudo  iiium  personariim  sigiiiflcalur 
lioc  lcrniiiio  similis,  g5  '"  '  simililudo  csl  diviiia  os- 
»cnti.i;  crgo  diviiia  caseiilia  signilicaliir  hoc  voea- 
Lulo  similit,  et  ipsum  laiiluin  relaiivuin  esi  et  lau- 
lum  relative  ponitiir  (jiiando  eo  sif^iiilicalur  diviiia 
cssciilia;  ergo  diviiia  esseiitia  dicilur  reiative;  crgo 
per  relationein  qu.e  ci  iuesi  disliiiguitiir  ab  aliquo. 
A(!  quod  dicenduni  (|uod  dici  relative  dupliciter  ac- 
vipiliir.  Nain  dici  r(;laiive  est  praidicari  vel  sigui- 
ficari  vocalmlo  rclalivoei  secundum  lioc  veruiii  esi 
«livii.am  cssenliaui  dici  iel.uive.  Dici  eliam  relalive 
esl  distingui  rclatione  signiflcaia  vocabiilo  relalivo  ; 
iion  ila  dicilur  divinu  cssciiiia  dici  relative.  Cuin 
erj^o  cx  lioc  dato,  Divina  essenlia  dicitur  relatiun, 
(Oiiclu.ditiir,  ergo  div!)ia  essentiu  per  relalionem  ab 
olio  disiiugttitur,  instatiUum  esl  quia  cx  proposi- 
tione  data  in  iina  signiricatioiie  concluditur  lau- 
(|u.ini  (iainin  cssel  in  aliosLnsn.  Fallacia  cum  dici- 
lur  :  Fgo  vidco  nie,  lioc  verbuin  video  cum  hoc 
accusativo  »»i<?,  conslruilur  iransilive  ;  ergo  traiisilio 


QULNQUE.  -  LIB.  I.  S<j« 

csi   inter    reni   hiiius  verbi   [video],  et    hnjoj  ac- 
livi  ine. 

iieiii  iiiliil  significaiur  hoc  nominc  siinilis  qu(>t 
110(1  sis»nif!rt'iur  hoc  noinine  wqualis,  ct  ecoiitrario. 
Na:a  idem  e^t  ihi  simililudo  el  xqiialitas;  ergo 
prorsus  ideiu  signincanl  ista:  propositioncs,  Paicr 
esi  similis  Fiiio,  Paier  est  :Kqualis  Filio.  Ad  ipiud 
dicendum  quod  isla  nomina  de  Deo  dicia  ideni 
priiicipalilcr  sigiiiriiaul,  scd  diversa  coiisigiiificant. 
Nain  cuiii  dicitur,  Pater  eu  siinilis  FiUo,  principa- 
liler  sigiiificatiir  Patrctn  caindeiii  cssc  essentiam 
cum  Filio  ;  pr.rlerca  qiiod  Patcr  «on  silalienus  nes 
divcisus  a  Filio.  Cuin  vero  dicilur,  Palercit  icqualis 
Filio,  principaliter  sigiiificalur  quod  Pater  sit  eadein 
e.sseiui.-i  ciim  Filio,  nec  sit  nisjor  vcl  iliiiior  Filio. 
Idein  igiliir  priiicipalitcr  slgiiiricant,  sed  diversa 
cousigiiificani.  Visum  csl  aliis  (42*)  li;ec  vucabiil;» 
iutrodiicia  puiius  cuusu  cxcludcndi  quaui  ponendi, 
iit  hic  sil  seiisus  :  bum  biinilcs.  id  esl  in  niillu 
dissimiles;  qui.i  Paicr  iicc  alieuu.s  nec  diversus  a 
Fiiio;  siuiiliter  u>qiiales,  id  est  in  nulio  iiisquales, 
quia  Pater  non  est  major  ve!  ininor  Filio.  Nihilo- 
miiius  t.imeii  concessibile  cst  tres  teriiiinos  dici 
secuiiduia  esscutiam.  Nam  dici  secundum  esseu- 
liam  diiplicilcr  accipitur.  Diciliir  ciiiiii  aliquid  diei 
secunduin  e£seniiain  qiiia  essenlia  esl  causa  dicti, 
et  ila  vcruivi  esi  simile  dici  de  Deo  secundum  essen- 
iiaiii.  Naiu  essenlia  irium  pcrsonariim  caiisa  esi 
qiisre  Paier  dicatur  siniilis  Filio.  Dicilur  etiaiu 
dici  secuiiduin  esseiiliam  qiiod  pr;¥(lic;il  vfl  sigiii- 
lical  essciiliaui.  Nou  iia  dicilur  similem  dici  scciiii- 
dum  cssciiiiaiii,  quia  nec  signilicai,  ncc  praidiciiL 
c$seiilian>,  siciil  sccuitdiim  (luaiitatcni  diciliir  si- 
iiiiie.  ^atn  qiialitas  caiisa  est  qiiare  lioc  dicatur 
klniiie  illi.  Dici  eliam  sccundiini  (iiiulitati^n  diciliir 
qiiod  pri£dical  vel  significal  qualitaleiu,  iil  albuni; 
et  ila  uon  dicilur  siiuile  secuiiduin  qnalitatem,  '|iiia 
uec  prxdicat  ncc  signiricat  qiialiiatein.  Quod  auti  iii 
Filius  sil  a>qualis  Patri  scciiiidum  esscntiam  (ipiia 
Filius  cst  coiDiernus  Pitlri  secundiim  essenliam, 
quod  ila  osteiiditiir,  Pater  cl  Filiiis  suiil  xMcnii; 
idein  cst  in  Deo  aiteriiitas  et  esseniia  ;  eigo  Patcr 
el  Filius  coi«teriii  secunduin  essenliam).  Eadcm 
rationc  suni  ;£qualcs  vel  siniiles  scciinduin  esseii- 
liain.  Si  vero  iiide  concludatur  :  Drgoessc  iriiiialcm 
vel  simileni  Patii,  convenit  tribiis  pcrsoiiis,  quia 
quidquid  de  uno  sccuuduiii  es&enliain  dicilnr,  cdu- 
venit  Iribiis;  vel  :  Soli  Filio  convenit  esse  coa-ler- 
num  Palri  ct  Spiritiii  sanclo,  ergo  iioii  diciliir 
huc  de  illo  secundiim  esseiiiidm ;  nulluin  isioriiin 
accidil,  (piia,  ciim  diciiur  :  Quidquid  dicilur  de 
una  triiim  persoiiaruni  secundiim  essciitiain  iribus 
convenit,  vcl  iiil  quod  coiivciii.it  uni  laiilnm  iriuiii 
cuiivenil  ei  secnndum  esscnliam,  iiilollig(;ndiiin  cs* 
de    lerminis    signiricaiitibus     diviiiam     cssentiam. 


(40)  Uom.  XI,  ol  Aiig.  i,  De  Trinit.,  cap,  C 

(il)  Ma-'.  I.  d.  S!,§  12,  (;lc. 

(1'2)  Lib.  V,  Uc  Tiinil.,  c.  0,  iub.  riii. 


(42  )  liiler  qiios  picecipiie  nolalur  ciusprxroplnr. 
Magistcr  scilicel  liic  §  b-,  a  qiio  reiicitcr  iii  li  ic 
rc  dis<  ipulus  dissciitit. 


883  PETRI  PICT 

Niiltus  eiiiin  esl  terininus  bigiiiftcaiis  (livinani  esseii-  \ 
lianiqiii  tioii  cunveiiial  (ril)us,  cl  ecunirario,  ul  ipsi 
asserniit. 

fAruT  XXIV. 

!)e  Iwc  iiomiite,  (iistinctas. 

(43)  Diio  snnl  genera  voojhnloruni  qnx  ab  acter- 
no  de  Dco  (licuiiinr.  Qg  ^*'*'"  ^''^  (licuntur 
sccnnJtrn  esse:iti.»in  ,  alia  secumluin  relaiio- 
nem.  Eonin)  qu.ne  dicnnlnr  &ecunduin  essenliam 
tria  snnt  ^onera  snpra  distincta.  Nam  alia  si{;niK- 
onl  esseniiam,  et  seinper  accipiuntur  essentiali- 
lcr.  Alia  signiflcant  essenliain  et  quandoquc  acci- 
piunlur  personalitcr,  ut  polenlia,  sapieiilia,  boni- 
las.  Alia,  cum  sigiiificenl  essentiain,  irrcuiitnr  rela- 
tire  qiiaiitiini  ad  ronnain  vocis,  nl  siniile,  xqua!(;, 
et  de  his  omnibus  dictnin  csl.  Nunc  ergo  .tgcniiuni  " 
esl  de  his  quae  secnntliim  relalioncm  de  Oco  di- 
funtiir;  de  quiJ)ns  islud  intelligcnduni  est  pro  re- 
gula,  qiiod  Oinnia  qucr  significniil  relaliones  dican- 
tur  tecunilum  relationem ,  sed  noii  converlilMr. 
Nomiiie  aiitem  rclalioiiii  liic  inlelligitur  qu:vlibcl 
proprieias  sivc  illa  una  persona  ad  aliaiii  rereratiir, 
sive  ita  dislinguatur  qiiod  non  ad  aliani  referatur  : 
nnde  innascibililatc  ila  dislinguilnr  Paler  a  Filio 
qnod  noii  ad  ip^um  rererlur.  Kst  ergo  alind  voca- 
biiliim  qiiod  dc  Deo  dicilur  secundnni  relaiionei^,^ 
iion  tamen  significat  relalionem.  ut  lioc  nomea  di- 
ttinclus  secnnduin  relationeni  dicitiir,  D»fi  tameti 
relationem  signilicat.  Nam  niuliipticiter  diciiur 
dici  secHiulum  relationem.  PJ,^ituF  eiiiDO  atiquld  p 
sccnndum  rclatlonein  dici .  quia  relalio  est  causa 
«Ucli,  et  ila  lioc  nomen  sccunduiu  rflationein  dici- 
lur,  quia  reLitio  est  ca^us^a.  quare  dicatur  Paier 
distincliis  a  Filio  et  Spirrtu  sancto;  sicut  et  dici 
secundnm  essenlia.iii  duobu&  inodis  accipiiur. 

Al,  dicel  aliquisii  bo,c  uomen  disii»ciu$  secundnni 
relalionem  dicJlur;  ergo  relationem  signiflcat. 
f.ilbcia.  Hoc  uuinen  simil^  secundum  essentiam 
ditiiur;  ergo  css^Htiii^n)  siguiricat;  quod  lainen  non 
est  vcru:n  sccundu;n  iin;\iu.  dictarum  opinionum, 
m  hoc  nomcn  tirHiie  dicituc  sccuuduin  qualitalem. 
Ileni  iate  termiuus  disiincius  cst  terininus  incom- 
plcxns  et  conveniens  Beo  ab  aierno,  nec  signiGcat 
div^tain  csscntiaiu  ei  dicitiir  secundumrelalionem  ; 
crgo  si^aificat  relationcin,  Nec  islud  valet,  quia  ^ 
isl^  lcriniiiusi  a  prcDdiclis  rcgulis  cum  aliis,  qui 
cxcepli  $unt,  e»$i  excipiondus.  Item  hoc  itonicii 
dislincliis  ubicufique  pioprie  accipilur,  disliiiclio- 
itcin  .sigiiifical;  et  quando  dicilur  de  Pairc  proprie 
acc»l»'lur  ea  proprielale  qna  poiest  aliquod  voca- 
buliiin  de  Deo  dici  proprie;  eigo  innc  vel  iuisquam 
distinclioneni  significal.  Illa  igitiir  disliiiciio  Deo 
aliribiiiliir  el  in  Deo  cst  cuiii  diciliir,  Patcr  est 
disiinclus  a  Filio  el  ila  esl  divina  essenlia,  vel 
proprictas  diviiiac  esseniiae;  scd  si  est  proprielas 
el  iion  est  palcrnilas,  vel  filiatio,  vel  processio, 
iiec  innascibilitas,  vel  spiralio  ;  csl  aliqua  proprie- 


VVlEiNSIS  881 

tas  iii  Trinitate  prxter  uliqiiam  i9*ariiin  quinqnc, 
quod  nefas  est  diccre,  Ad  qiiod  eiiain  sic  possii 
di(i  quia  hoc  nomeii  non  significai  disiinclioneni. 
Ila  cnim  rcniovct  qnaiido  dicitur  de  aliqua  perso- 
narum,  quod  non  ponil ;  sicut  hoc  iiomen  simile 
vel  a-quale  non  poiiit  aliqnid  in  Deo.  .\Iiler  eniiii 
non  esset  cffirgcre  quin  aequ.iHtas  vel  siiniiitudo 
esset  divlna  essenlia,  quod  negatnm  cst  seciinduni 
unam  pra>diclarunt  opinionnm.  Poiiiis  eniin  caiisa 
excliideiidi  qiinm  poncndi  introducia  suiit  hujusmudi 
vocabula. 

Tantum  probabiliter  alii  solvunt  dicendo  hoc 
nomen  significarc  distinciionem,  id  est  disiinctam 
proprielalem,  non  tamen  paternitatem,  aut  aliqiiani 
illarum  quinqiie;  nec  aliam  ab  illis,  quia  non  cst 
proprietas  quam  significet,  quia  indeierminate  re- 
I.itioncm  sigiiificat;  nec  hanc  vel  ilFam,  sicut  hoc 
nomen  Albus  etiamsi  non  essent  nisi  quinqiie  al- 
bedincs,  non  significaret  haiic  alhedinem  vel  illam, 
vel  lerliam,  fed  aHiedineni  indoterininate. 

Al,  olijiciet  aliquis,  citin  ilicitiir,  Pater  est  Jisliih- 
ctus  a  Filio,  hoc  nonien  (listinclus  significat  pro- 
prietalem  distinctam  ci  pndicat  de  Paire.  Nulla 
cst  proprietas  in  Patrc  per  quain  non  distinguatur 
a  Fiiio,  vel  a  Spirilu  sancto ;  ergo  non  eadeiii  si- 
gtiificatione  dicitur  dislinctus  de  Filio  et  Spiritii 
sancto.  Fallacia.  Iste  terminus  Paler,  vel  Filius, 
vel  Spiritus  sanctiis  signiHcat  distiiictnni  proprieta- 
lem,  cum  dicitur  Pater  esl  Pater,  Filius  est  Filiiis, 
Tel  Spiriius  sanclus  est  Spiriius;  et  nnllam  signi- 
fiol  proprielatcm  qii.x  non  insit  Palri;  Q*J  er%n 
itt  ea  sigiiincatioiie  «jua  dicilur  de  Patre,  dicilur  de 
Filio  et  de  Spirilu  sancto.  Item  hoc  noinen  dittinctus 
significal  proprieiatcin  cuni  diciiur  de  Patre;  pro- 
prielalem  ergo  piT  qiiatn  distingniiur  Pater,  vel  pcr 
quam  non  di.-tlingnilur  :  si  per  qiiani  iion  distiiigui- 
tur  Paler  a  Filio  vcl  Spiriiii  sanclo,  crgo  aiiijua  esl 
proprieias  iti  Paire  pcr  qiiam  nec  a  Filio,  ncc  a  Spi- 
rilu  saiiclo  disliiiguiliir ;  qiiod  ralsiim  est.  Sed  isie 
terminus  significat  proprietatcm  qua  distinguitur 
Paier  a  Filio  vcl  Spiriiu  sancto;  sed  pr r  niillain  prc- 
prietatem  dislinguitur  nisi  pcr  innascibiliiatem,  aiil 
paternilatem,  aut  spirationcm;  ergo  iste  termiiMis 
S'giiificat  bariin»  pfoprieiatniu  ;iliiniani.  Ad  qiioJ 
dicendiim  qiiia  niilla  relatio  liic  est  aJtniitciitla.  Iloc 
noinen  significat  proprielalcm  qiia;  csl  vel  non  est; 
esl  nulla  indetenninaf.e.  Uitde  iuslanduin  esl  priori 
argumcntatioiii  iiiqiia  est  fallacia  sccuiidutn  figuram 
diclionis,  quaitdo  quale  qiiid  inulatur  iii  Iioc  aliquid. 
Fallacia.  Hoc  nomeit  Lomo  slgnincat  lioiiiiiiem;  ergo 
boniinem  qui  esl  sanus  vcl  a^gcr,  vel  It*c  iinago 
repr£sentat  Iconem  qui  cst  in  silva  vel  exira. 

Iieui  isie  terminus  distinctu$  a  Filio ,  diciliir 
lanium  de  Patre  el  Spirilu  saiiclo,  el  in  eadeni 
significatioiie  de  illis,  et  sigiiifical  proprielalein 
distiuciam;  eigo  pcr  eam  disti:iguiliir  Paler  el  Spi- 
riius  sanctus  a  Filio;  ergc  :ilii|ua  esl  propricias 


(13J  Mag.  1,  d.  2i 


«83  SENTENTiAKlJM  LIBUI  QUINQUK.  —  UU.  I.  88G 

Fatris  el    Spirlltis    «ntaii   cointnunis ,   pcr  quam  a  ^^^*  noniiniiin  «ine  phiralilxle  proprielaluiii,  »kiU 


distinguitiir  I*»ter  i'l  Spiriius  sancliis  a  Fiiio,  i|nod 
ralsum  est.  Fiiiluci.')  prinii,  lioc  iionieii  Iwmo  (iicitur 
in  eadem  ^igninraiione  dc  Socrale  el  rialonc  et 
ligni(ic.il  liniTianil  tein  ;  crgo  aliqua  iiunianiias 
cst  cominunis  Socraii  ci  Pla:oi)i.  £l  possunl  liic 
inMlla  ror«iiari  arguinenla  in  (|uibus  oninibu!*,  qiiia 
Iransitus  fit  a  quate  qu  d  \\\  hoc  aliquid,  sicul  oslen- 
suin  est,  nulia  potest  rcperiri  neccssilas.  Undc  si 
quis  iia  infenit,  lioc  iiomeii  di$tiuctut  secunduin 
relationeni  «Jiciliir  de  Deo;  orgo  de  iina  pcrsonaniin 
dicitur  el  non  deomnibus.  Falhcia.  Isle  tcruiinus 
Paier,  vel  Filius,  vel  Spirilus,  secundinn  reialioneni 
dicilur  dc  Deo ;  ergo  de  una  triiim  personarum  di- 
citur,  et  iion  de  onuiibus.  Vel  islc  terminus  aliqua 


Sabellianiis  solam  afrnoscebal  T(initaiem  nominuui 
sine  pliiralitalc  |>ersonariini.  Ergo  non  sunl  audien* 
di ,  (jiiia  dicit  aurtoriias  (45) :  /n  pertonit  proprie-  I 
tas,  el  in  ttseniia  unilui :  el  alia  auclorilas  llicro* ' 
nyini  (4C)  :  <  Sabellii  li;t>resiin  declinanles  treii 
persunas  exprvssas  sub  proprietate  dUlinguiuius. 
Non  enim  noinina  taniuminodu;  sed  eliam  nominuiu 
propriclates,  id  est  personas,  vel  ut  Grxci  cxpri- 
munt,  bypoiriascs,  id  esl  subsislentias  conlilGrour. » 
Joannes  eliain  Oamasceuus  (47) :  <  Diaerentiam  by- 
posiasetm ,  id  est  persouaruiu  pnternali,  ct  riliaii. 
et  processibili  proprietate  rccoguoscintus.  >  Dicit 
enim  Augu&tinus  (48) :  <  lu  Dei  «ubsLaniia  uil  cst 
quod  non  sil  subsiantia,  lauqiiam  aliud  sit  ibi  sub- 


;;rrsoH(i  .signt/icat  personain.  Ergo  dc  iina  persona  Bslantia,  aliudque   qiiod  acvidat  subslaiitia;.  ^uid- 

quid  enim  ibi  inielligi  poiest,  substuntia  est. »  Li 
allbi  (49) :  <  Sic  babetur  in  natura  uniuscujusqite 


diciiur  et  noii  de  omnibus. 

CAPUT  XXV. 

De  hit  quae  significnnt   relaliones   el  nppeUnnl ,  ted 
non  copulant,  ut  paterniiat  et  (iliutio. 

(ii)  P;itel  ex  prsedictis  oiniiia  qiiae  sigiiificanl 
relaiioncs,  dici  seciinduin  relaiioncni ;  non  t:«inen 
oinnia  qux  secundum  relatioiiem  dicunlur,  signifi- 
cant  reiationes,  sicut  dicluin  esl  dc  boc  noniine  di- 
ttinctu3.  Tractaluro  aiileni  de  liis  qux  signincanl 
rclationes,  pi-iino  dccurril  illnd  in  doclrina,  quod 
coruni  alia  stgnificani  pcrsonas  cum  notionibiis,  ut 
Paler  et  Fi/fu£  ei  bujusmodi  :  alia  sotas  reljtiones; 
quoriim  quidein  alia  signilicanl  relalioues  et  eas 
appellani  sed  non  copuluiit,  ul  paternitas,  filiatio,'„ 
proeesaio,  et  bitjnsinodi.  Alia  significaiii  rclatiories 
et  copulaiit,  sed  iion  appellunl,  ut  generant,  genitui, 
procedent;  el  de  bis  oiunibus  esl  agetiitinn,  el  de 
significalis  eorum  ;  et  boc  ordine  pritno  quidetn 
quorutndam  ralsain  o|Hiiionein  de  pr(>prietatibu.>, 
aucioiilaie  et  rulionc  conrutando,  eoninique  novis 
(oinmenlis  respondoiKlo,  qiiae  coinniuniier  ad  Tri- 
iiitatis  proprielales  spi.-ciant,  proseqiianiitr.  Deiiide 
proprielalcs  ipsas  sub  lerlo  nuineto  cotnprfbciKien- 
ies,  quse  circa  eas  specialiicr  inquiri  possunt  iiive- 
stigando  perscrulabiiniti-. 

Quidaiu  dti  sun  sensu  gloriantes,  quod  de  proprie- 
tatibus  legilur  ad  inodos  loqucndi  referunt,  iion 
eniin  voiunt  iuleUigcre  proprietates  csse  aliquid. 


triuni,  ul  qui  babei,  boc  sit  quod  h»lict,  esceptu 
qiiod  persona  babei  personaui;  non  est  tanieti  ilU 
quatn  babet.  >  Infinitut  nobis  occurrunt  aiictorita- 
tes,  quas  iu  incdiutn  deducerc  nou  gravaret,  iiiu 
lociores  vcl  auditoies  txdercl. 

Ratiouibus  ciiam  idipsuin  osteiidi  potcst.  Paler 
esl  Pater;  ergo  aliquo  est  Pater;  ergo  paierniiate,. 
aut  aliquo  qiiod  non  est  paleruitas  :  si  aliquo  qusU 
non  est  patcrnitas,  et  iiuilo  est  Patcr  quod  nou  sit 
in  eo  quod  non  sit  divina  esscntia;  crgo  Pater  di- 
vina  esseniia  esi  Pater.  Si  vero  paternitate  est  Pa- 
ter;  ergo  pateruitas  cst  iii  Patre;  ergo  ipsa  est 
Pater,  quia  nil  iu  Patre  e&t  qiiod  nou  sit  Patcr. 
llein  boc  notuen  paiernitat  nonien  subslaiiiivuiu 
est,  alicui  vel  niilli  coiivenit :  si  aiicui  conveuit, 
ergo  aliquid  est  paiernilas  :  nou  |»otest  aiiud  repe  ■ 
riri  quod  oon  sil  patcniilas  Patris  nisi  Paler;  qui^, 
si  aliud  est  patcniitas  Patris,  cuni  illud  sit  in  Pairc. 
jain  aliquid  csset  in  Patre  qqod  non  essel  Paiuc. 
Si  dicatur  qiiod  iiiilli  convenit  boc  iiotnen  puterni' 
ttts,  eigo  nil  csit  paU-rnitas;  ergo  nil  est  P.iter,  sicut, 
si  nibil  sil  albedo,  ergo  iiitiil  cst  albuin.  Ilein  pater- 
niias  vel  est  vcl  iion  est  aliquid :  si  cst  atiquid, 
ergo  Palcr,  vel  aliud;  non  aliud,  tunc  ciiini  noii 
essel  in  Palre;  eigo  est  Patcr  :  si  vero  pateruitas 
non  est  atiquid,  quomoiio  crgo  est  relaliu,  vel  qno- 


vel  aliqita  in  peisonis,  vel  essenlia  divina,  si  diver-  D  n>odo  secuudum  eani  aliquid   dicilur  ad  aliquid  ? 


itis  niodts  loquuntur  auclnres  de  personis.  ut  di- 
versis  uiodis  asiruunt  plures  esse  pcrsonas.  Cuin 
ergo  dicilur,  Putern  tat  in  Patre,  innascibihtat  ett 
in  Patre„)ton  Iioc  referlur  ad  pluralitatein  propric- 
tatiiin,  scd  ad  plnraliiatetn  QQ  niodoruni  quibiis 
io(]uiutur  de  Palre.  Nain  solas  inletligitnl  pluralila- 

(14)  M;ig.  dist.  27,  clc  ,  d.  53.  elc 

(45)  •in  pispfal.  l)e  Trinitate ,  qu;c  csl  Polagii 
papa;. 

(4<>)  Itiio  Pebigii  li.Trcsiarcb;v  ad  InnoccMit.  scri- 
lieniis  exposiiionein  Syintioli ,  dc  qita  iu  iiotis  ad 
Uolicrtu;n  Putliiiii.  pag.  291. 

(47)  Lili.  iti  De  fide  orlliodoxa.  rap.  5;  noc  dis- 
i-iiniliier  I.  i  l)e  fi<le.  c.  10  :  7ij  liis  eiiim  sohs  per- 
tuiintibus   proprietu  ibns    dijftruitl    ab    inviccm    Hc« 


Multa  atia  conlra  eos  possunl  induci ;  scd  qiiia  non 
suul  audicndi,  non  sunt  eliaiu  digui  qui  &itnililvr 
iu  boc  sint  iiupugtiandi. 

Ipsis  lanien  super  boc  obiatrantibtis  responden* 
duin.  Aiunl  enliu  nil  quod  sil  coinnmne  triuui  per- 
sunarutn,  csse  propriuin  uiiius  earuin;  divina  essen- 

saiicla'  liypottaset,  boe  ett  lubtitteniiie  ae  persontr, 
non  substantia,  sed  characierismo  propria:  hyposm- 
tent  indivisibiliter  ditcrela.  Y.t  cap.  seq.  :  Vnum 
ngno^eimut  Deum,  in  totit  quidem  proprletnlibiis  pa- 
tern.laiis,  filinlitaiit  el  prorettionit ;  tecnndum  c>iu~ 
tam  et  cnuuile,  el  personatem  perfectionem,  iU  eii 
eiisttniioe  modum  differeniiam  uiielligiuiHt. 

(iH    L    he  fide  et  Symb.,  v.  9»  snb  iiucut. 

\i'J:  Li!».  XV,  cap.  17,  fic  ''ri»ii. 


m  PETRI  PICTAVIENSIS  SSiJ 

liu  cbt  couiiiiuiiis  (riuin  persoiiariiiii ;  ergo  iion  esl  A  (<ir  eodein  sU  Pu(er  qiio  Deus,  vel  ulio.  AJ  (|uod  iia 


liropriuo)  unius  earuni;  crgo  iion  e&t  propriuni 
J'airis.  Setl  pa(eriiiias  est  proprium  Patris;  crgo 
dv.ii»  esseiiti.i  noii  esi  pa((:riii(as;  qiiod  (ain  Trivo- 
iuiH  es(  quod  eiiaiii  imlignuin  .«it  responsionc.  tia 
ciiiin  possun(  infeire  :  Divina  esseiUia  non  cs(  c[ta- 
rac(erislicon ;  ergo  non  esl  cliaracier;  noii  enim 
delerinin:)i  vcl  distingui(  iJivina  csscii(ial;  es(  (ainen 
vii»rac(er.  Sicu(  divina  esseiuia  iioii  gigiii(,  est  (a- 
iiicn  persoiia  generans,  e(  es(  persona  geiii(a,  el 
liersoita  procedens.  l(em  cnin  dicatur,  diviiiu  es- 
»en(ia  est  paiernitas,  vide(ur  (ameii  acoidere  «juod 
fere  ab  omnibiis  nega(nr,  qnod  Pa(er  eodein  sit 
Puter  quo  es(  Deus,  cuui  oinnes  recipiani,  Pater 
ulio  est  Pater  et  alio  es(  Deus.  et  ita  invenitur  in 


ol>jici(ur  :  Pa(er  aliqno  e»(  Pater;  Pa(ei'  aliquo  e$( 
Deus ;  ergo  Pater  eo  es(  P.i(er  quo  esl  Deus,  vel  alio. 
Si  eo,  cnn»  Pater  uno  solo  sit  Pa(er,  c(  Pa(er  uno 
solo  si(  Deus;  ergo  Pa(er  taii(uin  eodein  est  Pa(er 
quo  es(  Deus ;  sed  Paier  pa(eriii(u(e  es(  Pa(er;  e( 
diviiii(a(e  est  Deiis;  ergo  Pater  divini(a(e  es(  Pater, 
vel  pa(ernitate  est  Dcus.  Si  dicatur  quud  Pater  alio 
es(  Pater  et  alio  esl  Deus,  sed  uno  solo  Palcr  esl 
Pater,  et  uno  solo  est  Deus  ;  ergo  Paler  tantnin  alio 
est  Pater,  et  tantuni  alio  est  Deus;  cigo  nil  quo 
Pater  sit  Pater,  est  id  <|uo  Pater  sit  Deus,  quod  ial- 
siini  est,  quia  pa(eriiitas  qua  Pater  es(  Pu(er  csl 
Dei(as  qua  ipse  es(  Deus.  Ucin,  iiihil  est  id  quo  Pu- 
ter  esl  Paler ,  quod  noii  sl(  id  quo  Pa(er  es(  Deus; 


auc(orila(c.  Ad  quod  i(a  (an(uin.  ideiii  esi  paterni-  B  ergo  Pater  non  alio  es(  Pa(er  quain  Deus.  Ad  iioc 


tas  c(  divini(as,  Pa(er  pa(erni(a(e  es(  Pa(er  e(  divi- 
iii(ate  csl  Deus ;  ergo  Pater  codein  es(  Pa(er  quo 
cftt  Deus.  Fallacia.  Idem  est  divina  esseniia  quod 
Filius;  Filius  gignilur,  divina  essentia  non  gigiiilur; 
ergo  idem  gignilur  et  non  gignitur.  Iteni  divina 
«sseiKia  est  id  quo  Pa(er  csl  Paler;  ergo  divina 
essentia  Pater  esi  Pater. 

Nota  igitur  in  Trinitate,  ounquain  esse  iicccssa- 
riain  illaiioi.ein  a  iiomine  personue  au(  nodonis  ad 
tioinen  generale  aliquod  quod  essen(iaii)  (si  proprie 
p&iia(ur)  sigiiificc(.  Fatiacia :  divina  essentia  est 
Pater  qoi  gignit.  ** 

i(em  :  Paternitas  est,  et  ea  Pater  est  Pater.  Hac 


diciiiit  qiiidam  salis  probabililer  quod  non  debet 
dari  :  Paler  alio  Paier,  et  uiio  esl  Deut,  iiisi  ila  in- 
lelligutur,  id  est  alio  inodo  dicitur  Pater  quia  rela- 
tive,  et  alio  inodo  beus  quia  &ii)ipliciter  el  sine 
respectu,  quia  noinina  neiurius  generis  ad  esseii- 
(iatii  releruiKur,  inasculina  ad  persoiiain.  Unde  non 
es(  diceiiduui,  Pa(er  aliquo  e3(  i'a(er,  e(  iia  quod 
aiiqiio  si(  o«'.u(er.  Non  enim  Pater  essenUa  est  Pa- 
(er,  el  si  alicubi  invenia(ur,  i(a.  u(  dictuin  es(,  in- 
(eiliga(ur. 

itein  Pa(er  est  pa(eriii(as;  ergo  aliquo  vel  nullo 
est  pa(erni(as.  Si  Pa(er  aliqno  es(  paterniias,  au( 
essenda,  au(  proprietaie;  si  essen(ia,  igi(ur  cum 


proposidone  fi(  sermo  69  ^^  divina  essenda  vel  (^Pster  e(Fiiius  siiK  una  esseutia,  sunl  una  paterni 

iion;  si  ea  fit  serino  de  divina  cssentia,  et  nii  dici- 

tur  de  ea  nisi  eam  esse,  et  ea  Patreiu  esse  Patrem; 

ergo  diviiia  essenda  Pater  esl  Paler ;  si  vero  liac 

propositioiie  non  sit  sernio  de  divina  essentia,  et 

de  uno  solo  sit  sermo,  ea  ergo  de  unllo  fit  sermo, 

eo  quod  sit  divina  essentia,  et  ita  non  fit  sermo  ea 

<le  paternitate,  quia  palcrnitas  est  divina  essentia. 

Ad  iioc  dicenduni  quia  bac  proposilione  Puternilat 

etl,  ei  eu  Pater  est  Paler,  fit  iernio  de  divina  es- 

senlia,  cl  ea  dicitur  paiernitatcm  esse,  et  ea  Patrein 

esse  Patrcni ;  sed  aliud  ab  boc,  scilice(  patenii- 

latcm  esse,  et  ea  Patrein  esse  Patreiu.  Quod  esi 

aliud  enuntiabite,  sieut  Vliariias  non  esi  in  Uiabolo, 

hac  proposidone  de  diviiia  essen(ia  fi(  sermo,  e(  de 


(as,  quia  idein  secunduin  lioc  eri(  Pa(ri  e.sse  pater- 
ni(aiem,  ei  esse  esseniiam.  Si  dica(ur  Paier  pa(ei'- 
ni(a(e  es(  pa(eriiila$;  ergo  ideiu  es(  Pa(ri  csse 
pa(erni(a(ein  et  esse  Patrem ;  eadem  ratione  ideiu 
est  Patri  esse  Pa(rein  e(  esse  spira(ionen),  e(  essc 
iiinascibili(aiein.  Unde  po(es(  inferri  quod  ideni  est 
Pa(ri  esse  pa(erni(atcin,  et  spiratioiieiii  et  iiinasci- 
liili(a(em.  i(em,  idquod  es(  pa(eriii(:ts,  es(  iiiiiasci- 
bili(as  vel  spir:)(io;  ergo  pateriiitas  est  iniiascibilitas 
vel  spiratio  :  si  idem  esi  Patri  esse  Palreni  et  esse 
spirationeiii,  e(  idein  est  Filio  esse  Fiiiuiu  et  csse 
spiralioneni,  quod  codein  modo  probatur  ;  crgo  idein 
est  Palri  essc  Patreni  el  Filio  esse  Filiuin  ;  vei  ita, 
idem  es(  Palri  esse  spiralionein  el   essc  Pa(rein, 


ea  dicilur  noR  ipsain  esse  in  diabolo,  quod  quidein  ^  Paler  e(  Fiiius  sun(  una  spiiado;  ergo  suiK  unus 

Paler.  Iteni,  pa(erni(as  iii  eo  qiiod  cs(  paicriii(as 
non  est  innaseibiliias ;  ergo  iii  co  quod  es(  palcriii- 
(asdis(inguitur  ab  iiinascibili(alc  ;  ergo  disdnguitur 
aliqua  proprie(a(e,  vei  aliquibus;  eigo  aliqua  pro- 
prielas  distinguit  pnlcniitalom  ab  iiiiiascibiiitato 
qiiie  estin  paiernita(c  :  e(  non  esl  in  iiiiiascibilita(e, 
ct  i(a  proprie(atcs  iiiter  sc  dislinguuntur  70  i""**" 
priclaiibus,  sicut  el  personu:.  Iteui ,  palernitas  in 
lioc  convenil  cum  iiinaseibiliiate  quod  ipsa  esl  Pater; 
pa(eriii(as  pa(erni(a(e  es(  Pa(er;  crgo  iiinascibili- 
(as.  Eadein  vei  alia  pa(criiitatc  Ci(  Patcr ;  ergo  in- 
iiascibiiiias   cadem  vel  alia  pateiniiaie  e&t  Paier. 


veruin  csl,  et  est  aliud  ab  ilio  falso.  Uoc  etiain 
exeniplo  dialectico  potes  facere  inanifestuin ,  quia 
cuiu  dicitur,  Sequana  currit,  de  aliquo  fit  seritio; 
iion  kimcn  de  aliquo  dicitur  quod  curral,  quod  fal- 
suu)  esset,  sed  Sequanam  currere,  quod  verumcst. 

CAPUT  XXVI. 

Dt  liis  qua  tignificant  relaliunes  el  copuliuH  el  ;;#r- 
sonas  supiionuni,  ttt  Puler  el  Hlius. 

^50)  Sunt  aiia   vocabula  relativa  qiio:  sigiiincant 

relationes  et  copnlaiit,  ul  Paler,  Filius,  qiiac,  cuni 

eideni  coiiveniaiil  Ciii   vocabula  eiiuntiabllia,  diibi- 

tari  po(es(,  an  rx  c<idein  b:ec  e(  ill:i,  ut  uduin  Pa- 


m)  .Mag.  I,  d.  28  cio5. 


m  SEMENmriLM  liwu 

liein,  splralio  spiralionc  esl  Paier,  spiiatio  spira-  A 
lione  est  Filiiis  ;  ergo  spiraiio  endem  esl  Taicr  qua; 
o»l  Filiiis;  eigo  ideni  est  esse  Pairem  el  essc  Fi- 
linin,  (>l  ita  aliqtiid  esl  divina  cssenliu  cui  iiicni  esl 
esse  P.tirein  et  esse  Filiuin.  Vcl  si  nolii  reciperc 
(pioil  spiraiio  spiratione  sil  Pater,  rccipiet  quoJ 
Pater  spiralioiie  esl  Paler.  Qua  eniin  ralione  magis 
recipietur  quod  paternitate  est  !)U!C  pcrsuna,  sciiicet 
Paler,  qu.i  esl ;  et  non  recipietni'  Palcr  innascibi- 
litate  est  eadeni  persona,  vel  spirationc  cst  lixc 
persona,  ciini  istue  sint  trcs  pro|iric(ates  in  Palre? 
Quod  M  Pater  spiratioiie  est  P.iter,  ei  Filius  eadem 
spiralioite  est  Filius;  ergo  idem  est  Pairi  essc  Pa- 
trcm  et  Filiu  csse  Filium. 

H;ec  cl  siniilia  fjux  a  fiuil>usilain  inquirunlur, 
dilTicilia  sunt  et  obscura.  iii  (juibus  omnibus  polcsl  ^ 
dici  quod  sicut  est  in  naturalibus,  quod  proprictas 
non  disiingiiitur  ab  alia  proprrciaTe,  ne  fial  progres- 
sus  in  infiniiuni,  cuin  soia  substjiitia  sit  capabilis 
accidenliuin ;  ila  nec  in  Tririitalo,  si  liceat  ab  iilis 
ad  lixc  simililndincm  transCerre,  proprielas  per  pro- 
prielalein  uh  alia  distiiujuiiur.  Undc  noti  est  coiicc- 
dendnni  quod  Pater  aliquo  sil  palernitas,  ve!  spi- 
ralio,  Vf!  inuascibilit.is.  Nec  ctiani  palernilus  aliqiio 
fM  paternilas,  nec  etiain  palernitas  aliquo  est  P.i- 
ler,  si  tainen  vernm  sil  quod  patcrnilas  sit  Paler. 
Nain  lioc  duliiiim  cst  cuin  possit  huc  notnen  Paler 
solain  ibi  iioiionem  pr^dicare,  sed  quo.!  noii  videlur 
dandum,  qiiia  pateruitas  non  gignil;  imo  absoua 
vldeniur  liujus;iio;li  verlia.  Sed  iioc  postea  perspi-  ^ 
cacius  iractaliilur.  Dc  hac  qiiiJcin  dubium  essc 
posset :  Pateruilas  ali({uo  ett  divina  essentia.  Vidctur 
eniin  quod  paternilas  divinilate  sil  Duus,  nec  video 
aliquod  incotivcnicMS,  qiiod  cx  lioc  dato  possit  ac- 
cidere;  iiOii  lainen  couvcrtitur,  quod  Deus  divini- 
tato  sit  uateriiitas,  iieque  rclalioiiu  est  paternilas. 
Si  quis  iia  dicat :  lloc  nomen  puternilas  dicilur  de 
Deo  seLUiidiiui  relaiiosiem,  ergo  Pater  relatione  est 
palcrnitas ;  tioii  valei,  quia,  cuin  dicilui  dici  sc- 
cunduin  relationeiii,  hic  esl  sciisiis,  id  csi  pr;eilicat 
relailoiieui.  De  Deo  diclum  cst,  se  I  noii  copul.il, 
ncc  secunduiii  ipsuin  polost  fieri  mutua  rclatortntj 
conversio,  ul  dicatur,  l*alerniuti  {ilialionin,  paterni' 
tat,  nec  ccoiilrario.  Nuii  enim  priniipalia  iiiler  su 
iTleiuiiliir,  scd  sitiiipia  tii  Paier,  Filius.  lla  coiistat  [) 
qiiod  spiraiio,  cuin  sit  Palcr,  nou  aliquu  c&l  Paler ; 
ci  iia  noii  csl  spirationc  Putcr. 

Qito.I  vcro  dicliiiu  csl,  aii  Pater  spiratione  &it 
P.iler,  ila  solvunl  (|tiida:ii.  Diciiiit  eniui  quod  Palcr 
paiernilate  est  h;cc  p(irsoiia,  noii  tanien  spiralionc 
vel  iimascibiiilaie  esi  hu;c  persoiia.  Siiniliter  Filius 
(ilialione  est  pcrsona  F.lii,  licel  in  eo  sil  spiralio. 
Iloc  autcm  iiide  esl,  quia  patcriiilas  el  (ilialio  suiil 
pcrsoiiales  picprielales  sicut  el  proccssio  i|ua:  csl  in 
Spiriiti  suiicto;  nun  lauuMt  spiratio  vc!  iniiascibilit;i« 
csi  pcrsonalis  propriclas,  iJ  cst  non  est  ractiva  per- 
soiKc.  Tics  enim  laiiinm  snnt  per.sona!es  proprlc- 


QUliNQUK.  -  LID.  L  890 

tatcs,  id  est  f.ictivae  persfjmarum,  scilicet  palernilas, 
filiajio,  proccssio  :  rcliqua'  du«  dibtinctivae  tantum 
sunt  (fl  non  pcrsonales,  id  esl  iniKiscibilitas,  spira- 
lio  (5().  Ad  lioc  cniin  til  aliqua  proprietas  sit  per- 
sonalis,  oporlol  ul  duo  liabeat,  et  ut  convenial  uni 
soli  pcrsonx,  quod  non  habel  spiratio  qu£  convenil 
duabiis  persoitis  ;  ct  quod  per  eani  nna  pcrsona  ad 
aliam  referalur,  qtiod  non  habel  iniiascibiliias;  et 
ideo  licel  iiiii  soii  pcrsoiiac  convenial,  non  esi  per- 
sonalis.  Si  quis  ila  inlerat :  Hac  proprietate  disdn- 
guitur  una  persona  ab  alia.  Fallacia.  Albedine  dif- 
fert  substanlia  a  substanlia;  crgo  ipsa  est  propric- 
tas  substanlialis.  Uiruui  taiiten  h.TC  soluliu  sil  ap- 
proband.i,  post  plonius  declarabilur  ubi  de  innusci- 
bililale  specialiter  agclur. 

item  palernilas,  (iliatio,  spiraiio,  iiiuascibililas  et 
processio  sunl  quinqtic  propriclatcs  a  se  dislinctje.el 
71quoelibet  earum  est  pcrsona  iu  qua  est ;  viLientur 
ergo  essc  quinque  porsoii.x  sicul  (|uiuquo  proprieta- 
tes.  Ad  quod  dicuiU  qiiidani  quod  in  patcniitaie  in- 
tclligilur,  iuuascibililas,  et  ideo  non  sunt  qiiiiique 
proprietales,  sed  trcs.  Quod  lameu  pnslea  niani- 
fcslius  (ict,  ubi  dicetur  (»as  esse  quiiique  a  sc  dis- 
lincta.s ,  nec  idco  lameii  sunt  iiisi  tres  pcrsona:.  Si 
quxraiur,  an  siiit  adoraiidio,  cuin  sinl  Deiis,  diciinus 
qtiod  usus  hoc  noii  hubet,  cl  ideo  talia  vcrba  magis 
curiositali  qiiaui  ulilitati  iribuimus.  Qiii  vchcineiiier 
eimingil  elicit  sangtiinem, 

llem  paleriiitas  esl  Paler  cl  econir;irio  riliauo  e:'. 
Filius  et  coiilrario  Patcr  iit  Filio  el  Filiiis  in  Patte; 
ergo  palernitasesl  in  Fi!io,  vcl  filiatio  esl  iu  Paiie; 
srd  islud  noii  valct,  iiam  secuiulum  actidens  fit. 
Uiidc  ciiaiii  iu  diviii:t  esscnlia  sitinilur  iiistaulia,  scd 
tliviiia  csseiilia  cst  Paler  qtii  gigiiil,  ea.iem  esiFilius 
i|ui  giguitur  ;  crgo  Paier  gigniiur,  vel  Filius  gignit. 
Iiem,  Filius  propriclale  disiiiiguitur  a  Palre,  diviiia 
essen.ia  cst  Filius;  cigo  tliviii;»  esseulia  proprielate 
(lislingiiitura  Palre.  Fallacia.  Filiiis  est  uiia  pcrsona, 
iioii  piures;  divina  essentia  cst  Filius;  ergo  Cst  uiia 
persoii.i  1^1  iioii  pltnos,  llcm,  siciil  gencr;itio  (onfcrl 
Filio  ul  sil,  ila  proocssio  Spirittii  sanclo,  iil  dicit 
AugiisliMtis;  cit;o  Filius  li;ibel  per  geucratiouem  cs- 
seutiam  a  Palrc,  sed  diviiia  cssenlia  no!i  est  a  Patrc  : 
ergo  i"'iliiis  habel  a  l*alrc  titiod  noii  est  a  Palrc.  Ad 
(|uod  cl  si  ila  dari  pusait  instanlia:  Saccrdos  Iiabct 
ecclesiam  ab  episcopo,  el  ecclesia  non  cst  ah  cpi- 
scopo;  ergo  habiU  ab  cpiscopo  quod  iion  cst  ab  epi- 
scopo;  lamen  coiiclusio  couccdi  polcsl. 
V  iteiii,  Filiiis  generaiioue  a  Palre  tsi,  idcm  esl 
Filio  esse,  el  esse  sapieniein ;  ergo  Filius  gciiera- 
tionc  sitpiciis  cst  a  P.ilrc;  crgo  Fiiiiis  gencraiitme 
sapiens  est.  Ad  qiioil  diceuilum  qiiod  generatione, 
id  est  pcr  geiicraiionem  habct  Filius  a  Palrc  quod 
sit  3a|ucns;  iion  lainen  gcneralionK,  iitio  Cssentia 
sua  csl  sapicns.  Ilcin,  filiatio  csl  Dcus ;  ergo  csl  a 
Palrc,  vc!  cst  Palcr.  Ad  qiiod  etsi  ila  poisil  ins,laii: 


(51)  Scilicei  aciiva. 


SJ»t 


rETlil  PlCTAVIEiNSIS 


8M 


Triiiitas  esl  Deiis ;  ergu  cst  a  Piitrc  vol  esi  Pa;cr;  A  poslaseos.  el  nuii  i)aliii;e:  liypusinsiin  cnlin  deler- 


B 


lu:nei)  coiicedcnduiii  csi  rtli;i;ioneiii  o«se  a  Fatre; 
ergo  cst  a  Paire  vel  per  gencraiioiiein  vcl  nroccs- 
sionem  ,  vel  crealioneiii,  (|uod  ralsmn  csi;  quia 
lllud  (ie  persoiiis  et  crcalnris  inleiii){enduin  esi,  cl 
esl   argumenluin   ub  insuflicieitli  enumcratione. 

CAPLT  XXVJI. 

/)«  hii  qucettQnificant  relotiones  el  eo]miant^  ted  non 
appellanl  nec  pirfonat  tupponuni,  u(  gigiiuns,  ge* 
nilus,  piocedens. 

{51)  Solet  qaxri  an  proprieiaies  cutn  sint  iii  di- 

\ina  esseiitia  eam  deterniinent,  ut  ita  vere  dicaiur, 

dioina  etsenlia  gignii,  el  liiijusmodi,  ul  [et]  ila  aga- 

lur  de  illis  vooabulis  qux  proprietates  signincaiit 

el  copulant.  Circa  id  liujiisiuodi  sulenl  forinari  ob- 

jecliuiios,  pruprielites  ei  sunt  in  personis  ei  sunt  in 

esseiitia  :  ergo  aul  non  deierminant  personas,  aiil 

determinaiil  cssentiain :  iinod  si  esl,  ergo  divina 

esseniia  gii;nit,  aul  gignilur,  procedit  aut  spirat ; 

(]uud  eiiaiii  auclur.lale  videlur  posse   prubari.   Ail 

enii)»  Augiisliniis  (53):  «  Deus  Pater  ciiin  Vcrbuin 

genuit,  id  quode»t  ipsegenuit,  tioii  de  nibito,  nec  dc 

aliquajaiu  facla  conditaque  maleria,  sed  de  seipsu 

geiiuit  id  quod  ipse  esl ;  *  et  alibi  (5i):  <  Pater  cl 

Filius  suiU  siiiiul  una  sapienti.i  si<'iil  uiia  esscnt^», 

el  singillatini  sapienlia  de  sapieiilia.  siciit  cssentla 

de  essenlia.  »  hein  (55):  «  Deus  Pater  de  uullo  ge- 

iiilus  de  sua  scinel  iiaiiiia  gcnuit  sine  iiiiiio  FiliuiA 

aibi  atqualciii,  el  eadein  qiia  ipse  esl  diviniiate  coa3- 

ternunii ;  >  et  alibi  (56):  i  id  dici  accipiamus  cutu  C  notioiieiu;  vel  cuui  prxpositionc  referlur  ad  p«r>o- 


ininant  el  iiuii  natiiram.  Kssentiain  euiin  (<«terini- 
nari  pruprietatc  tioc  essei,  quod  ab  ea  ilenomina- 
tiune  arcipcret  iit  diccreiur  ettenlia  divina  gignil 
aul  gigniitn,  et  pcr  eam  ab  aliu  dislinguereiur. 

Aucloriiates  autein  qux  prxdiclae  suul  ad  hoc 
probandum  cl  omne»  siiniles  qujn  induci  solerit,  ila 
etpuiiiiniis,  ul  «luodHle  essenlia  videiur  dicluin,  ad 
persoiias  qu»  suul  ejusdem  euciilix  referalur.  Nam 
quia  unius  esscuiix  suia  ires  personx,  ideo  quod 
person.irum  esi,  proprijeesneulix  attribuunt  sancti. 
l)t  ciim  diciiur:  Deut  Vattr  cum  Verbnni  genuii  id 
quod  ett  ipte  gennit,  id  est  Filium  qcii  esl  ejiisdem 
esseniia:  cum  Patre;  ita  quo<|uc  in  aliis.  Sed  negalo 
quod  diviiia  cssenliu  gigtiil,  videtur  negaiidum, 
Deut  gigiiii  Deunt,  cuin  idein  sil  dicere  Deut  et  di- 
vina  etteniia.  El  ex  eo  dato  videutur  sequi  incoiive- 
nienlia,  sicul  Dcus  gisnil  Deiim;  id  est  &e  Deuui, 
vel  aliuiii  Deuui  :  si  aiium  Deuiu,  ergo  aiius  Deus 
est  a  Deo  Patre.  St  se  Deuin;  ergo  idein  cst  qui  gi- 
giiit  ei  giguilur.  Ilcm,  Deus  gignil  Deuin  ,  ergo 
Deum  qiii  est  Paier,  aul  Deuin  qui  non  esl  Palcr : 
si  Deuiii  qui  est  Paier,  ergu  idetn  esl  qiii  gignilur : 
si  cst  P.«ter,  ergo  idcui  csl  qui  est  Kitius  ei  qui 
e!>lP.iter;  si  Dcuin  qui  non  esl  Pater,  ergo  Uous 
est  qui  oon  est  Pater. 

Ad  boc  diceiidum  quod  lioc  noiuen  Deui  quaiido- 
que  accipiiur  personaliier.  Et  lioc  digiiosciiiir  er. 
adjuaclo,  ct  uun  ex  iioiniue,  sed  verbu  signilicante 


dicilur  Veibuin,  ac  si  dicatur  sapicniia  iiala;  iii  uno 
eoi-uni  qiiod  esl  nata,  et  Verbuiii,  ct  iiuagu,  ei  Fi- 
lius  inielligilur.  Al  iti  altero  qiiod  esl  sapieutia, 
rliam  essentia  denionslralur.  » 

Si  autcni  dic:»lur  de  essenlia  divina  quod  gignat 
essentiaiii,  ita  ul)jicilur :  Pater  gigiiil  divinaiu  essea- 
liam,  el  ipse  esl  divina  esseiitia  ;  ergo  Patcr  eo  est 
qiiod  giguii,  !Nec  ergo  illud  quud  giguit  Pater,  est  a 


iMin,  ut  cuiii  dicitur  Deus  gcnuit  Deum:  Deus  de 
Deo,  ct  hujusmodi,  pro  persunis  iiitclligilur.  Cuiu 
vero  dicitur  pcr  se,  ut  Deus  est,  ad  cssciiliiin  pei- 
tiiiei;  ut  cum  dicitur,  Oeus  giijnit  Deum  qui  rioii  ett 
Poter ;  ergo  Oeut  tfui  non  etl  Puler,  rallacia  e»t 
iiiiivucatioiiis.  Nam  hoc  uomen  Deiit,  quod  prius 
cuin  lioc  verlM)  genuit  ad  persoiiain  refercbaliir, 
posl  sine  illo  de  esscnlia  inlelligitur.  Fatlacia.  A!i- 


Patre,  72  *^^  j'^  ■><»>   gignens  genilo,  vcl  genitum  quod  animal  polest  esse  et  iion  est  liouiu;  ergo  ali- 

gigiienti  caiisa  esl  ul  sil  et  Deus  sil.  Sic  eiiiui  pro-  quud  aiiimal  non  est  homo,  posito  quod  oinne  ani- 

hat  Augusliuus  (57)  qiiod  Pater  non  cst  sapieiis  sa-  inal  sit  liomo,  ct  hiu  est  eadetn  fallacia.  Cur<)  vero 

pieiitia  quam  getiuil,  nec  ea  csse  videtur.  Proplerea  dicitur,  Deut  gignil  te  Deum,  vei  alium  Deum,  niul 

diceniluin  qiiod  proprietates,  cuin  sint  ,in  esseniia,  tiplex  est  intcUigeuiia.  Nain  si  per  divisiouem  iuiel* 
iion  eam  deteriuinatii  sicut  vinutn  esl  in  dulio,  et  _  ligas,  Deus  giguit  aliiiin  Deuiu,   id  est  uliuiu  qui 

in  cellarii)dolium,  quid  bumectal?  noii  celtarium  ;  alius  est,  idest  Deus  (uuu  dico  alius  Deus),   verum 

e(  piopiia  qualiias  esl  in  priniasub$lauU.t,  secitiida  est,  naiu  Filius  personaa  Patre.sed  est  ideni  Deus. 

substaniia   est    in  significatis  eoruiu;  et  priniain  Si  vero  per  intransitioneui  iutclligas  el  cuinpositiu- 

substantiam  deierminal  iion  tauieii  secundam.  Quud  nem,  aliuui  Deum,  falsum  esl:  non  tMiiui  Fdius  est 

euim  non  deterniinetur  essenlia  pcr  proprietatein,  alius  Deirs  quatii  Pater.  Tale  geiius  locuiiutiis  iiive- 

Ju.innes  Daiiiascenii«  (58)  ail  characterislica  idio-  nis  iu  Evaugeliu:  Ciuci/ixi  tunl  cum  eo  alii  duo 

inata  sunt,  id  esl  detertuinalivx  proprictatcs  hy*  ite^uaiH  (5:^),  id  csl,  alii  duo  qui  erant  iiet|uaui.  llli 

(52)  Mag.  I,  d.  8.5,  §  7  et  8,  et  dist.  4  et  5.  omissis. 

(53)  Lib.   unico  dt  jide  el  Symb.  cap.  3.  Simile  (57)  Lib.  vii,  De  Trinit.  et  apud  Magisl.  i,  d.  3i, 
quid   habel  lib.  iii,  conl.  Max.,  c.  14,    post  iiii-  §  j. 

iium.  (58)  Lib.  iti  De  fide,  c.  6,  el  I.  i,  c.  10  el  II,  ut 

i^i)  Lib.  VII  De  Trinit.  cnp.    2.  siip. 
(5o)  Fulgeiit.  Ue  fidt  itd  Vetruni,  c,  2,  posl  ini  (f»'J)  Luca;  xxiii :   Dwcibiinur  i.utem  tl  alii    duo 


tiuiii. 


(56)   Aug.,   lib.  vti,  c.   2.  ul  supta,   scd   paucis 


ncgitmn  ciitu  eo. 


S9Z 


SENTENTIAUUM  LlliUl 


rrgo  itrgiiineiu  ilioni  qiiK  sic  forniaiiir,  Dcnx  gi(jnit  A 
Detim  ;  ergote  Dfutn,  velalium  Deum,  fcrliir  insiaii- 
ii;i  sic  isliiil :  Esl  luiiieii  de  liiniiiie;  ergu  de  se  lii» 
iiiine,  vcl  de  alio  lumitie;  vel  Verbuin  assumpsil 
liomincm ;  erjj^o  se  liomincm  ve!  aliiiin  hoiiiiiiciii. 
Ilem  l>:ic  proposilionc  iit  seriiio,  de  Uco  Filius  esl 
alius  a  Piiire,  el  pro  co  esl  vcra  de  qiio  fil  scrmo; 
ergo  Dcus  esl  alius  a  Paire.  fsle  saccr<los  cras  siis  • 
pciidelur,  Iijc  pronosiliune  fil  serino  de  Iioinine  el 
de  eo  esl  vera  pro  qiio  fil  sermo;  ergo  isle  liomo 
cras  suspeiideliir.  Ilem  ,  paiernilas  esl  iii  di- 
vina  essenti;i,  idem  est -generalio  el  p3(ernit.is  , 
eigo  gencratio  est  in  divina  essentia  ,  ergo 
divina  esscnlia  gcnerat.  Fullacia  priini.  Divi>ia 
csscntia  esl  in  lapide,  idem  o^t  diviiia  csseiuia 
et  cliaritas  Dei ,  ergo  cliarilas  Dci  csi  in  l;ipiile,  B 
quod  f.il,uin  73  ^st;  liic  enim  est  scnsiis  (|uod  d'- 
vina  cssentia  sii  in  lapide,  et  qiiod  facial  lapidem 
Dei  dilccloiem.  Siiniliter  non  est  veruin  qHod  ge- 
nciatio  sil  iii  divina  [essenlia],  esset  eniin  sensus 
qiiod  essel  in  ea  ad  generandum. 

Item  divina  esseniia  esl  i'!e  qiii  gcnerat,  gcncraRS 
csi  divina  essentia  ;  ergo  divina  essenlia  est  gene- 
raiis;  ergo  generat.  Ad  qtiod  dicenduin  quod  &1  ge- 
nerans  accipiaiur  iii  masciilitio  genere  subterpo.^i- 
liim ,  verum  est  qiiod  divina  esseniia  est  generans , 
Id  esl  ilie  qui  general;  el  secunduni  lioc  idein  esi 
esse  generaniem  ci  esse  Paircm ,  nec  lamen  neccs- 
sario  infertur  quod  divina  csseniia  gcnerel.  Si  qnis 
ita  iiiferat :  Divina  esser.lia  eu  generans,  divina  es- 
ieniia  non  esl  geniia  ,  vel  procedens  ,  orgo  diviiia  es- 
setilia  esl  generans  vel  geiiita  ,  vel  procedens  ,  noii 
est  necessarium  quod  lioc  nonien  generaus ,  qiiod 
priiis  lciicbatur  stibslanlive,  in  concltisioitc  ponilnr 
adjectivc,  proplcr  duo  udjcciiva  cnni  coposila.  Non 
enim  analiigia  [aiialoga]  graiiiinatice  sustiiienl  ipsum 
poiii  siibslaiilive.  Fall.icia.  Iloc  argunienluin  ost  ne- 
cessaridiii,  ipsiim  iioii  est  itnpossibile,  ergo  hoc  nr- 
gnmentuiii  est  neccssariuiu  vel  impossibiie;  qnod 
fal.sum  est,  iiani  lioc  iionien  necesiarittin  ibi  ponilur 
i^tibftanlive  ,  cum  pritis  tenercliir  adjective. 

Molius  lanien  videlur  liis  qui  dicniil  lioc  partici- 
|;iiiiii  generaus  poni  adjeclive,  cuindicittir  divina  es- 
senia  est  generans,  ut  ponattir  ilia  oralio  pro  uno 
solo  verbo.  Unde  noii  cst  dandiim  :  potest  tainen  p 
roiiccdi,  divina  essenliaeit  genitus,  qiiia  ibi  laiilum 
iitbgtaiiiive  iiitelligilur  genitus.  Nec  ideo  diciliir  di- 
>'iiia  cfsenlia  est  genila  vel  gignilur.  Si  qiiis  qiiseral, 
in  gignens  sit  divina  essentia  ,  si  gignens  subsian- 
|ive  leiicatur  in  niasculino  genere .  veruiii  esl ;  qtiia 
le  pcraina  lioc  dicitur;  si  vero  iii  neulro  geiicre 
iileiiigaiiir,  incongrue  dicitur,  quia  diviiia  essciitia 
loii  giijnit ,  nec  est  aliqiiid  quod  gignat. 

(60)  Itein  soliis  Paler  in  Trinilate  csl  Paier,  idein 
■st  Palri  esse  patrem  et  gignere,  eigo  idein  esi  gi- 
;n(:re  ct  essc  Patreni;  ergo  nil  esl  Pater  quotl  non 
;ignal ,  divina  essentia  esl  Paler,   ergo  gignil.  Uetn 


Qll.NQLE.  —     L  IJ.  I.  894 

divina  cssentia  csl  Paler,  ct  ilivina  essenliapateriti- 
tas.  Ergodiviiia  cssenlia  palcrnitatc  est  Pater,  crgo 
diviiia  essftntia  gignit ;  vel ,  crgo  dcterminatiir  pa- 
lorniiate.  .\d  qiiod  dicenduni  quod  iioc  nomen  paUff 
qtiandoqiic  soltiin  nolioncm  prxdicat ,  quanjoqtie 
personam  ciiin  noiione ,  si  jiidicandx  sunt  apposi- 
tioncs  c\  sitbjectis;  quia  talia  siint  sultjccta  qnaii:i 
pru;dic:ila  pertniserunl.  Cum  eiiiin  dicitur,  divinQ 
esseniia  est  Pater,  ponitur  pcrsona  cum  notione  : 
cum  vero  dicitur,  Paler  esi  Paier,  ibi  sola  «oiio 
poiiiinr  de  persona.  Uiidc  cnni  ex  eo  qiiod  esl  Patcr 
csi  Paler,  possit  infcrri  iiccessario,  Ergo  ^ignit,  iioii 
c\  co  quotl  cst  divina  essciiiia  est  pater,  pote^l 
idein  inferri.  Esl  enim  accideiitalis  prxdicatiu  cniii 
ilicitur,  Divina  esteniia  esl  pater;  quia  idem  esl  ac 
si  dicatur,  divina  essenlia  cst  generans  persona,  ut 
prxdicctur  persona  de  esscntia ,  generans  i'.t  per- 
sona;  ut  cuiii  dicitnr,  Marius  est  bonus  ditx  ,  poni- 
tur  dux  de  M;tr!o,  bonus  de  duce ;  sed  occiiliins  fil 
iu  nno  lerinino  qnam  iii  diiobus.  Si  quis  ergn  iiife- 
rai :  divina  essenlia  esl  patcr,  crgo  gignii,  fallacia. 
Iste  liomo  est  liro ,  ergo  novus-  Nain  sicut  iioc 
noinen  Paler  diio  facil  inlelligi  ,  iil  ita  dicain  ,  per- 
sonam  ct  iiotioneiii ;  ila  hoc  nunieii  tiro  idein  sigtii- 
ticat  quod  novu»  ntitet. 

Iteni  isto  dato  ita  objicitnr  :  divina  essentia  est 
Pator  alicujus  vel  nullius  ;  si  nnllius,  ergo  alii{iiid 
est  Paler  qiiod  nullius  est  Paler  :  si  esl  Pater  ali- 
ciijus,  el  nullius  nisi  Filii ,  ergo  divina  essenlla  est 
Pater  Filii  queni  ipsa  non  geiitiil.  Eadem  ratione 
divina  esscntia  est  Filiiis  Palris  qui  eam  non  geiinil. 
Qiiod  si  qiiis  abliorrei  dicere ,  negel  onmes  Jocu- 
tiones  in  qtiibus  fit  relatio ;  per  quod  personx  illx 
ad  Patrem  vel  Filiuni,  vcl  divinnm  essentiam  in  lin- 
jusinodi  loculionibus  [ittbaudi  referunlur].  Nil  ta- 
incn  periculi  videu  accidere  si  siinpliciter  adniil- 
laiiliir. 

Quidani  lainen  sunt  qtii  non  ex  diversilale  sub- 
jccioruin  judicant  apposiliones  facias  lioc  noinino 
pater,  74  seniper  eniin,  iit  aiuiit,  potest  lioc  iio- 
incn  pcrsonain  ciini  iioliune  prxdicare,  ct  senipcr 
solam  notionem.  Unde  cum  dico  Patfr  ett  Pater, 
dnpliciler  intelligiliir,  et  ntrobique  verilas,  cuni 
dico  divina  essenlia  cstPaicr;  in  uno  sensu  verum, 
in  alio  falsiim.  Ad  qt:od  sic ,  divina  essenlia  esl 
Paier,  Paler  cst  Paier ;  nlrobique  siinililer  accipi- 
lur  lioc  iioinen  Pater;  ad  allenim  seqniuir  gignere 
vel  genuifse,  ergo  ad  reliquuin.  Ipsi  laincn  qiii  iiut^ 
recipiunl  deiient  dicere  quotl  ad  neulrnm  seqiiilur 
gignere  vet  gciiuisse.  De  lioc  tainen  magis  dnbinin 
est  an  sit  conccdenda  divina  essenlia  eu  Pater  pu- 
ternitate ,  lioc  ciiiin  voluiit  prubarc  quasi  argiiineiMO 
nccessario  ;  cnm  dico  ,  Paler  cst  Paler  ;  divina  es- 
scntia  esi  Paier;  idetn  prxdicattir  liis ,  quia  per 
soiia  cum  nottonc  P(i(«r  palcrniiate  cst  Puler,  ertti> 
diviiia  esseiilia  palcrnilale  est  Pulcr;  sed  furte  ba-c 
cst  falsa  ,  Paicr  paternilale  cst  Pater  si  sunialnr 


(60)  Mag.  1,  d.  27,  §  3  el  4. 


8i)5 


FETni  PICTAVIENSIS 


806 


<.uLjectivc,   quoil   postea   (]is<:u(iciii(is.  Ilcm  divina  A  ulif|iiod   iioruui  Palcr  (liciliir.  i  Quaiidor|ue  (amcii 


e.s^ciKiii  csl  Pater,  eigo  puternioic,  vel  seipsa  es,l 
Paior.  Eaifein  laliono  diviiia  esseittia  Hlialioiie  cst 
Filius  c(  piocessidiu'  esi  Spiiiius;  iia  tliYiiia  cssontia 
propriclatibus  disli/igiiiiur,  cl  sii:  aliiiil  csl  ei  csse 
l*atrcui  ct  aliiid  e;.;>e  Filiipu  ei  aliiid  Spiiiliini  sait- 
«iiiiii.  Ad  lioc  diceiiilum  quod  cuin  divina  cssciiiia 
sii  1'aicr,  ncc  scipsa,  nec  paieriiitale  esl  Patcr,  sicui 
patoniias  nec  sc  ncc  notionc  esl  palcrnilas. 

Scd  dicciquis  :  Si  paternitale  l*aiercsl  Ij3;cpcr- 
sima,  ciir  iion  cl  diviiia  essciiiia  patcrnilaleest  li.'«c 
persona  .sciliccl  Pater  (61)?  Ad  quod  paiet  solulio, 
quia  palernil.ts  cuiii  sit  in  diviiia  esscntia  noii  eam 
deleniiiual  sicut  detcriiiiiuil  personaiu  Patris,  idco 
110»  rccipiliir,  ilivinu  e&senlia  pateniitaie  em  Pater, 
vcl  penonu  1'tttiis ,  quia  nec  cli.iin  aliquo  cst  pe<- 
soiia  Patris.  1'oiu  inslanl  eiiain  sic  :  palernitas  csl 
divina  essenliit  ,  crgo  secuiiduin  eaiii  non  dicilur 
aliqiiid  ad  a!i(|uid.  Ileni  diviiia  esscniia  uiiit  Patrer.i 
cuin  Filio ,  palcrnilus  disiiiigiiil.  Frgo  lix-c  non  est 
il|j,  vel  palcrnitas  esl  relatio,  ergo  non  est  sub- 
staniia  opposilis.  Quod  ergo  vidcnliir  coiifirniare 
posse  aiictorilaie  Augustiui  dicentrs  (62)  :<Ko  quod, 
vi.-l  quo  Deiis  esl,  substaiilia  est ;  ci  qiiia  tjiisdcm 
&uljslaniix  est  Filiuisprocurdubioet  Filiiis  csl  Deus. 
Al  vero  quod  Paier  es',  quia  noii  suhslaiil  a:  est,scd 
rcfcrlur  ad  Fiiiuni  non  sie  diciinus  Filium  Pairem 
csscsicut  diciniusDcuhicssc.t  Quod  ila  expuneiutiiui 
esl  :  Quo  P:<icr  cst  noii  cst  subslaniia  ,  id  esi  neii 


nouiine  iin.tt^inis  Trinitnlem  inlclligiuius ,  ui  ibi  : 
faciamut  homiitem  ud  imnginem  el  timilitudinetu 
noslram  (Cen.  i).  Uiide  Augustinus  ;  «  lliia  est  es- 
seniialilcr  divinitas  Trinilalis  ei  iinago  ad  quuiii 
raclns  csi  li.Miio.  » 

75  Qiiscritur  priino  circa  iitijiismodi ,  an  Paier 
alii|uo  sil  pcrsona  Palris.  Aul  eniiit  csseiilia  sua, 
aul  nolionc  cst  pcrsona  Patris.  Si  aliquo  csi  per- 
Koiia  Palris,  si  Pater  esl  essenlia  sua,  est  persoiia 
Patris  ;  ergo  idein  esl  Pairi  esse  pcrsonaiii  Palris 
ct  esse  cssenliam;  ergo  vel  Pater  et  Filius  non  sunt 
iiiia  essenlia  Pairis,  vcl  sunl  una  persona  Patris. 
Si  vcro  Pater  noiione  esl  persona  Palris,  el  nnlla 
,  poliiis  qoam  paternitaic,  ergo  Pater  patemiiaie  e!,i 
pcrsona  Paliis  ct  cadcm  est  gcnerans.  Ergo  idein 
cst  Patri  essc  (ersoiiam  et  esse  generanlem.  Ea- 
dcni  notione  idem  esi  Pairi  csse  Paiicm  et  essc 
personam  Palris,  et  esse  iiiiiascibileni  v«l  spiraii> 
teni.  Ergo  idem  cst  Pulri  esse  innascibilem  ct 
gtgiieiiiein  et  spiraiilcm.  Vei  si  idem  est  Patii  essu 
personaiii  Patris  ut  csse  gignentein,  ergo  idcm  est 
Palri  essc  personain  cuiii  notione  ct  essc  notioiiem. 
Si  quis  ill.un  dislinctioiieni,  qtix  supra  posila  esi 
aiqiiobet,  quod  proprieiulum  alia  esl  persoiialis, 
alia  noii,  facile  cst  diccre  quod  Paier  paieriiitate 
cst  persuiia  Patris;  non  taiiien  spiraiioiie,  vel  ic- 
nascibilitale  csl  persona  Pairis  ;  vcl,  siiul  tru- 
dunl  alii,  qiiod  Paler  ticc  cssenlia,  ncc  proprictalo 


quo  P.iter  cst  co  esl  substaiitia;  quia  pruprietaie  (]  esi  pcrsoiia  Palris,   sed   quasi  concursu   islurutn 


gt-ncrationis  Paler  esl,  qnia  snbstaniiu  non  est; 
ipsa  latneii  propiiclus  substanii:)  cst.  Non  valcl  ar- 
giimentum  qttod  vitleUir  ab  oppositis.  Non  eniui 
:>uiit  oppusiia  in  lieo.  Nuin  Dci  jiistiii» ,  Deiis  est 
iusius,  cum  in  ciciUuru  aliud  sit  jiistilia  ipsius, 
iiliiid  ipsa. 

CAPIIT  XXVIM. 
De  liis  qucv  ud  pntet nilatetu  penineiii  el  filinionent. 
(ti3)  Poslijuam  ea  qu:i'  circa  proprictutcs  in  Tri- 
iiiiaie  comniunitcr  inqitireiida  vidcbantur,  proui  po- 
tnimus  deicrminavimits :  qiiui  spcciaiiter  iiiqiiiri 
Bolent,  de  liis  vidcamus.  Sunt  ergo  qninque  ,  qiia  • 
iiini  dii:L'  sunl  proiui:e  Pattis,  iil  esl  initascibililas 
cl  puieitiilas;  utia  jiiopria  Filii,  scillcet  (ilialio  ;  itita 


pioprielaiiim  innascibililatis,  paternitatis,  spira- 
tiunis  ;  ila  quixi  nulla  eariiui  esl  Uxc  pcrsoiia,  sicut 
Socrales  nec  rationuiiiaie  sua,  nec  huinanilaie  sua, 
nec  alia  proprictate,  sed  omnium  qtin:  in  eo  sunt 
concursu,  esl  Socrutes.  Ex  qitibiis  conlicitur  singu- 
laris  cssciilia  Socralis  qua  dislinguitur  ab  omni  re. 
C-ivc  lameii  nc  iittelligas  uliqiiorum  concursu,  sed 
(fuain.unque  concunu.  iSon  eniin  aliud  iiiia  proprie- 
las  qiiuin  alia,  inio  idem,  sciiicel  divitta  essentia; 
licel  eniin  siiniliiuditics  naturaliiim  irausrcrre  ad 
Trinilalcm.  Quod  ergo  llilariiis  dicil  :  <  Paicr  pa- 


(criiitalc  esl   bypostasis,  t   qiiud  buic  videtur  con- 
tiarium,   est  iiitelligcndinn,   id  esl  quasi  concursu 
istariim  proprietulum.     Sitiiititcr  Fiiiits  qtiusi  con«{ 
propnn  saticli  Spiriius,  scilicet  proressio;  uiia  cum-  "  cttrsii    duaruiii  proprieiatiim  est  persona  Fiiii,  ita 


liiuiiis  P.^tri  ct  Filio,  quac  a  magistris  nostiis  solet 
dici  spii:tlii).  Qiiod  laincn  vocabuiutn  noii  babetit 
<le  aitcioiiiaie  ^^iincloruin.  Prins  crgo  de  paleiitiiaie 
*l  ntiatione  dicamiis,  qitia  i.tlu:  diix>  quasi  icnttium 
li.ibeiil  ad  se  respecium.  El  nola  quod  eadeni  pro- 
pi-TOias  significalur  lii»  noiniiiibus  Paier  geniior;  ct 
tM>l<;!ii  liis  Filius,  Verbum,  iinago.  Unde  Atigusti- 
inis  (Ui)  :  <  Dicitiir  Filiiis  relative  sicut  Vcrbuni  ct 
iiiiago ,  et  iu  onmibus  liis  ad  Patieiit  rcferliir.  Nec 


Spiritus  saiiclus  processione  es(  pcrsunn  Spiritua 
sancti  quia  tioii  esl  iii  eo  alia  pvoprieias. 

(G5)  Solcl  (|tiirri  uii  Pater  <|uoltdie  giguil  Fiiiuin. 
Qiiod  vidctur  negare  Gregorius,  dicit  oiiim  :  i  Ou- 
Mtiiius  Jesiis  Chrislus  in  vo  qiiod  esl  virliis,  quia 
sapicniia  Dei  de  Pulre  aitte  teinporu  nalu%cs(,  vel 
poiius  quia  non  caepil  nasci  nec  dosiii,  ilicamus 
vcriits  scmper  nalus.  Non  autem  pussuinus  dicere 
scmper  nascitur,  nc  iiniierfcclus  videulur ; »  qiiod 


{C>\)  M.ig.  I  ,  d.  5>,  §«el  7. 
(t>i)  EiiaMai.  iii  ps.  i.xMii,  al  vcis.  ^l  :  ct  nan  ctt 
iubsKiniiu. 

iii:>)  .MaK-  1 ,  d.  27  el  28. 

(04)  Libto  V  Di  Trinit.,  tap.  i3;  iiuu  Fulgenl., 


c.  I  Oe  jide  ad  Petrum.  Plura  liiijustnodi  habet  ve- 
Mts  Attgttsl.  niiillis  iii  loc. 
(«:>)  .Mag.  1,  d.  9   «  10  ,  Gregor.  I.  txis,  Moral., 

C.tp.    I 


I 


897  SENTENTIARIM  LIBUI 

i  'co  «licit,  qtiia  noi»  lla  manifestaiur  veriias  ciim  A 
(liciliir^  Filiusanlc  tempora  nntits,  vel  ciim  diciliir, 
Filius  semper  naicilur,  el  i«icrt  non  diciliir,  Filiiis 
fiTinper  iiasciliir.  Non  qiioil  islud  non  sil  vcnim, 
Fcd  quia  non  csl  adeo  evidens  verilas  liic  siciil  ihi. 
Origeiies  cnim  aiibi  dicil  (66)  :  «  S:«lvalor  no^ler 
splendor  csl  ciariiatis;  splendor  autcin  non  scniel 
iiascitur  el  desinil,  sed-qiiotiescunqne  orluin  fuerit 
liiincn  cx  qiio  spk-ndor  oriliir,  lolies  splcmlor  oritiir 
clariialis.  Sic  crgo  S;ilva!or  nosttr  sciiipcr  nasci- 
tur.  >  Ncc  est  inteiligciidum  quod  gcneralio  iiia 
llerclur,  quia  scmpcrcst;  nec  comeslid  nica  ileraiur 
duni  coniiiiiic  coincdo,  nec  bis  fundil  lunicn  hxc  lii- 
ccrna,  ditm  conliniie  lundit. 

Ei  iiota  qiiod  lioc  nornen  Faler  aliqu.indo  diclliir 
delerminatc,  sed  nou  iu  ca  sipiiiiicaiione  in  qua  B 
dic.itiir  do  Patrc,  qnia  iiil  |  onil  cum  dc  Dco  dicitnr. 
Unde  Irinitas  iiulto  mo<!o  dici  potcst  Paier;  nisi 
pcr  iranssiimpiionem,  forle  per  adoplioiiem  filio- 
riim.  Item  Paler  esl  persoiia  Pairis  pattrnilale,  ei 
^eipso  esl  persona  Pairis,  crgo  idem  esl  Palri  cssc 
pergoiiaiii  Palris  et  essc  p^ilcrnilalem.  Quod  auiein 
Paicr  scipso  sil  persoiia  Pairis,  ail  Hieionymiis  sic  : 
(  Personx  pcrsonis  el  Dominilius  di^tinguiinlur  > 
Ad  boc  diccudum  quod  ibi  nomiiie  iiersoua;  nccipi- 
lur  personalis  proprietas  ;  polest  eiiam  dici  quod 
Paler  seipso  ssl  porsona  Patris,  sicut  el  Deiis  se- 
ipso  est  Dcus,  ul  ita  Iriples  sit  solutio  nd  iliiid 
qiiod  supradiclum  esl,  Paler  aliquo  esl  persona  Va- 
trit,  ul  dicatur  Patrem  palernitale  essc  person.un 
Pairis  noii  lantum  spiratione  vel  iunascibililatc ; 
el  dicla  cst  causa  quare  vel  dicatur  Palrem  csse 
pcrsunaui  Paiiis  noii  palcrnilalc,  sed  irilius  pro- 
prielalibiis,  ila  quod  earum  nulta  i\\ysi  in  co  siiiit 
(^'^)  >  76  vcl  dicalur  Palrem  csse  personnm  Paliis 
seipso  ei  iion  esscntia  vel  propriciate. 

Ilcm  paiernilas  cst  diviuilas.  Ergo  essc  Palrem 
Csl  esse  Denin.  Fallacia.  Cxcitas  csl  inscnsibililas. 
Ergo  esse  CH^cum  est  esse  iusensibilem.  Ilcm  :  Fiiiiis 
liabel  a  Patre  niiaiioncm  ;  ergo  Gliatio  est  a  Patre, 
ergo  in  eo  qiiod  FiJiiis  est  Filius,  Paleir  cjus  esl  Pa- 
ter  vel  principium.  Quod  autem  filialio  sil  a  Patrc, 
ila  voliint  osten<!ere  aliqui  auctoritate  Hilarii.  Ait 
enim  Hilarius  (68)  :  i  Sicul  nativitas  est  ab  aucto- 
riiate,  ita  xierna  nativitas  ab  xterno  auctore.  »  0 
Hoc  lanien  ita  ipsi  exponunt.  N.-«tiviias  est  ab  au- 
ciore,  Filius  a  Palre ,  el  ila  .Tterna  nativitas  ab 
seierno  auclore,  id  est  xlerniis  natus  ab  a'terno 
auclore.  Instanl  argumciitationi.  Sacerdos  liabel 
ecclesiam  ab  episcopo;  ergo  ecclesia  esl  ab  epi- 
SGopo.  Non  video  lamen  cur  d«;beat  negari  conclu- 
sio.  Item  quidquid  babct  Filius  sic  habet  ut  accc- 
pit,  Filius  accepit  essentiam  itativiiate,   ergo  liabcl 


QIIINQUE.  —  LIB.  I.  898 

cssciitiam  nalivilate.  idcm  esl  Filio  liaLerc  esscn- 
liam  <;t  esse  Deum  ;  ergo  Filius  esi  Dcns  nativiiali.'. 
Solulio  :  Sic  liaiiet,  sicul  aecepil,  id  esl  velnli  ac- 
ccpil  cam  invariabilem  ci  immulabilem,  ita  eam 
haliel.  Scd  si  liicalur  :  Siciil  n:iliviiaU;  nocepil,  ila 
tialivilate  habcl,  falsiim  osi.  Fallacia.  Filins  est 
Dius  de  Deo  Palre  generaiione,  et  qnidqiiid  esl  de 
Piitie,  illud  ila  esl  sicul  cst  de  Patre,  igiliir  osl 
Dciis  generalione.  Iiem  P;Uor  gcniiii  Filiiim,  crgo 
co  prior  esl.  Fallacia.  Spicndor  procedit  de  ignc, 
eigo   igiiis  prior  est  calorc  vcl  splcndorc 

llem  palcrnilas  est  in  Pairc,  et  non  esl  in  Spiriiu 
sanclo,  patcrniialc  disiiiiguilur  Patcr  ab  :iliquo, 
ergo  a  Spiriiu  s;incto,  orgo  patcrnitate  rcfcrlur 
Patcr  ad  Spiriium  sancliim  ,  eigo  Palor  esi  Palor 
Spiritus  saiicti  :  quod  falsiim  csl.  Ad  hoc  dicitur  a 
quibtisdam  quod  palcriiiiale  Patcr  (listiigtiiinr  a 
Spiritu  sanclo;  non  ideo  tameii  ad  illiim  referUir. 
Siciit  cnim  in  iiatnraiibns  ila  e.si,  qnoii  omni  pro- 
prietate  qujp  in  sulijccJO  esl,  dislingiiilur  subje- 
clum  in  qno  esl,  ab  omni  subjeclo  in  qno  non  cst; 
ita  et  omni  proprielate.  qu»p.  cst  in  Patrc  et  non  in 
Spirilu  sanclo,  dislingiiiinr  Patcr  •■i\i  co.  .Aliis  la- 
inen  \ideliir  qnod  iion  dislinguittir  P.ilera  Spiriiu 
sanclo  patcrnilate,  sed  a  solu  Filio,  ad  qiiem  so- 
lum  referlur  hac  proprielate.  Ilcm  Filiiis  CblFilius 
Del  pcr  iialuram,  crgo  pcr  essentiam,  ergo  cssen- 
lia,  crgo  non  notionc,  vel  Bimul  essentia  el  no- 
tione. 

CAPUT    XXIX. 
De  innascibililale. 

(69)  De  caetero  agcnduni  cst  de  innascibiiilale 
qu3e  esi  propria  Palris,  dc  qua  plurimiim  dubiia- 
tur.  Videtur  ciiim  Iioc  lermino  nil  pcni,  sed  cx- 
cludi  lantum.  Undc  Augnstinus  (70)  :  <  Cuin  inge- 
iiitus  dicitiir  non  quid  sit,  sed  qui  non  sit  dicitiir.  * 
llem  :  «  Si  pro  co  qtiod  dicilrr  ingcnitiis  (licaliir 
non  genitiis,  noii  aliud  dicilur.  i  Iicin  aiibi  :  <  Taii- 
tuni  valct  noii  geiiitns  quanuim  ingcniiiis.  i  Ex 
qiiibus  videuir  iste  lcrminns  nil  ponerc  el  iia  no- 
lioncm  non  significarc.  Scd  iiilelligc  (Tl)  Aiigiisii- 
niim  boc  dixisse  ciymologicc  nominis  ailudendo, 
non  ralionem  prydicaliouis  assiguando.  Iiem  .-liiiii 
(72) :  <  Paler  diciUir  ingcniiiis,  quia  a  nullo  cst.  > 
Si  aiitem  non  diciuir  ii.gcnitiis  nisi  quia  a  nulio 
est,  videhiuir  isie  tormiiius  nil  ponere,  sed  possei 
hoc  movere,  si  dixissel  Aiigiistinus,  Non  dicilur 
ingenilus  nisi  quia  a  nullo.  Sed  cum  ail :  <  Ingeni- 
tus  dicilur  qiiia  a  iiullo  est,  i  non  dixit  pro  eo  so!o; 
illiid  cuim  exciudendo  potesl  aliquid  ponere.  Undc 
idem  Augiislinus  alibi  ait  ^73)  :  i  Spiritum  sancliun 
neque  gciiitiim  neque  ingenitiim  iiJes  creala  decla 
rat,  quia  si  ingcnitum  dixerimus.  iliios  Patrcs  ailir- 


(6G)  Ilom.  6  in  Jercm. 

(67)  Addendum  videlur,  causa  sie  per  se,  si  toti- 
tarie  iumalur. 
(6S)  lu  l.  XII  DeTrinilaie,  circa  medium  libri. 
(G9)  Magist.  i,  disi.  28. 
(TU)  Lib.  V  De  Trinii.  c.  6,  in  finc  ;  I    cod.  c.  7, 


in  initio;  I.  v,  cap.  7. 

(71)  Hivc  solutio  MHgislri  ibid..  §  2,  siib  finem. 

(72)  Videlur  csse  Aug.  xv  De  Tnn.,  c.  26,   sub 
fincm. 

(75)  Psciido  Aug.  I.  Lxv,  Q.  ad  Orotium,  q.  2.  iii 
init.  Yide  etiain  1.  xv  De  Triii,,  c.  20,  suh  riiu 


899 


iM;Tr\i  ricTAMi.Nsis 


900 


iitare  vi(lel)imur  ;  si  vcio  giMiilnin,  tliios  (ilioscro*  A  sit  coiiimnnis  noiio  Filii  el  Spirilus  sancli.  ISon  vi- 


dere  ctilpabiiniir  i  El  alilii  (7i) :  <  Ciini  Spiiiliiin 
sanctum  non  (Jicaniiis  geiiiuiin,  tlirere  iion  audc- 
nnis  inp;eiiilum,  ne  in  illo  vocabtilo  vul  iltios  Palrcs  iii 
Triiiilale,vcl(liios(|nianiillosiintconrileri  vidcaniur.  > 
El  videiur  significare  vel  illa  duo,  vel  alieruui  illoi  uin 
hoc  lermino  lugenilnt  siguilicare  vel  consignari; 
ul  cum  diciliir,  Paler  e$(  ingenilui;  vel  duo  di- 
c;:«lur  77  ^^  Palre,  scilicel  qiiod  esl  Pater  et  quod 


deltir  ergo   dandiiin  quod   iiinascibiliiate  Pitlcr  a 
iiiillo  sit  el  alii  ali  eo. 

Ad  hoc  dicuit  /|u:id  iniiascibililalc  lioc  liabei  Pa- 
ter  quod  a  ntillo  cs',  el  qiiod  Filius  ei  Spirilus 
sancius  sunt  ab  co,  non  lamcn  innascibililale  Filius 
el  Spiritus  saiicliis  sunt  a  Palrc ;  sicut  hie  domiiio 
siio  liabel  quod  isti  sinl  subjecli,  iion  lain!>n  isii  do 
uiiiiio  istius,  sed  scrviluie  siia  stini  ei  snlijecli  vel 


a  nullo,  vel  alterum  lanlum  illorum.  Si  aulem  hac      subiliii.  Iiem  Paler  innascibiliiate  hoc  li:tbet  qiiod 


locutioiie  sighificelur  Palrem  esse  Patrem  el  prae- 
terca  a  nullo;  videlur  idem  significari  hoc  lennino 
Ingenitus,  el  lioc  lermino  Pater,  quod  vidclur  con- 
trariiim  verbo  Augustini  diceniis  (75)  :  <  Non  est 
idem  diccre   Palrem     quod    iiigeniium ,   quia  etsi 


Filius  et  Spiriins  saHcliis  siinl  ab  eo;  ergo  Pater 
iiinascibilis  dicitur  respectu  Filii  el  Spirilus  s:iiicii; 
ergo  iiinascibilitate  refertur  Paler  ad  Filium  el 
Spiritum  sinictum.  Potesl  igilur  dici :  Paier  est  iii- 
genilos  Filii  el  Spiritiis  sancii.  Qtiod  etiam  videtnr 


Fitium  non  geniiissel   nil   probiberel  dici   ingeni- B  Auguslinus  dicere,scilicet  quodPater  iniiascibil  laie 


lum,  >  quod  tanieii  secundum  superticiem  vcrbo- 
nim  vidctur  csse  rulsuni  :  si  cniiii  Pater  non  ge- 
iiuissei  Filium,  Paier  noii  esset :  si  Paler  non  esset 
Pater,  iiigenitus  non  essel,  ergo  si  Pater  non  ge* 
nuisset  Filiuni,  P.tler  iion  essei  ingenilu».  FaUum 
est  ergo  qiiod  si  iiou  genuisset  Filium  nii  prohibe- 
re(  dtci  ipsum  ingenilum.  Polest  igitur  resolvi  per 
interprelationero  hiijusmodi:  Si  Paler  non  geniiisset 
Filiuin,  Patcr  iion  esset,  sequiiur  tamen,  si  Paler 
noii  geniiissei  Filium,  Paier  itoii  esseiPaier,  sed 
non  sequiiur,  si  Pater  noiii  essei  Paier  ,  Paier  oun 
eftset  ingenitus;  quia  etsi  non  essel  Pater  vel  iion 
gcntiisset  Filiinn.  nit  proiiiberel  ipsuni  dici  ingeni- 


ad  Filiuin  ct  Spiritum  saiiclum  rcf«'rattir.  Uiide  : 
<  Cum  ingenilus  diciliir,  noii  aliiid  dicilur  qiiani 
essc  non  Filitis.  Negaiiva  porro  pailitula  non  id 
eiTicil  ul  quod  sinc  illa  relalive  dicitur,  ea  prxptigila 
substantiatiier  dicalur;  scd  id  laiiiuin  ncgaiir  qnod 
sine  ilia  aiebalur  (70).  >  liem,  sictit  geniliis  tiou  ad 
se  dicitur.  sed  qtiod  ex  geniiore  sii,  iia  ingeniius  nnn 
ad  se  dicitur,  sed  quod  ex  genitore  non  sit  osien- 
diiur.  Ilem  sieui  Fiiius  ad  Pairem,  ei  non  Filius  ad 
non  Palrem  dicilur  relalive,  ila  ingenilns  ad  geni- 
lorein,  et  non  genitus  ad  non  genitorem  referatur 
necesse  est.  Hilarius  etiam  dicit  (77) :  f  Esi  imius 


ab  uno,  genilus  ab  ingeniio  proprielate  in  unoquo 
tiim,   scd  si  bxc  duo  simul  essenl,  quod  esset  et  .  que  innascibililaiis,  el  originis.  >  Videlur  ergo  qitod 


iion  esset  Paler ;  qita;  tainen  esse  non  poluerunt 
\el  iia  sinipliciter  ii.telligalur;  si  non  genuisset 
Filiuiit  nil  proliiberel  ipsum  dici  ingenilum,  id  est 
iion  diciiur  ingenitus  respeclu  Filii. 

Dicunl  ergo  quidam  qiiia  Pater  dicitur  ingenitiis, 
iioii  lantum  quia  a  nullo,  sed  quia  alii  ab  eo.  Cnde 
pnlcsl  inferri  qiiod  si  Filius  et  Spirilus  sanclus  non 
ossctil  ab  eo,  iion  dicerclur  ingcniius,  cum  propier- 
ca  dicatur  ingenilus  quia  ab  eo  suiit,  el  ipse  a 
iiiillo.  Item  innascibililateeta  niillo  esl,  et  alii  abeo, 
4'igo  innascibilitaie  Filius  et  Spiritussaiiclus  suiit  a 
Palre,  ergo  iniiascibililJic  Filius  est  a  Palrc,  el  iia 
iiiDascibiliias  est  in  Filio.  Noii  enim  proprietate 
qux  in  eo  non  sit  videiur  esse  Fitius  a  Patre.  Itein 


Paler  dicalur  inoascibilis  rchpectu  Filii  in  quo  esl 
origo. 

Ad  quod  dicunt  q'jia  in   praediclis  auctoritatibus 
ila  accipit  Auj;ustinu$  hoc  noiren  ingenitut  quod  nil 
ponit  sed  removel,  ut  idem  sit  ingenitut.  ac  si  di- 
calur  non  genitus;  ct  cum  hoc  dicilur,  relative  di- 
cilur;  ncc  lali  7S  l()Cutione  Patri  attribuitur  pro- 
prielas,  sed  removeitir  proprietas  Filii  a  PaSfe  cl 
boc  relative;  ^iciit  cum  dico,  Filius  noneit  Pater. 
removettir  proprictas  Palris  a   Filio.    Quod   ergo ! 
dictum  Jngenilus  boc  ponal  in  Patre;  quod  Paler  a 
nulio  esl  el  alii   ab  co  stint,  videnliir  connrmare  i 
aucloriiate  Augusiini  qui  ail  (78),  /n  Paireest  uni'  \ 
tat,  poluit  dicere,  in  Palre  est  inna.scibilitas,  se<lex- 


iunascibilitaic  esi  Spirilus  saiictus  a  Patre  et  non  D  pressins  sic  dixit,  volens  innuere  nomine  unitaiis 

eil  ab  eo  niai  per  processionem,  ergo  innascibili-  illa  duo  inlelligi,  ac  si  dicerel,  alia;  personw  a  Patre, 
tale  Spiriius  Sanclus  procedil  a  Patre ;  sed  [videtur      Patcr  a  nullo  :  ut  oninis  iiumerus  ab  unilalc,  tiiiilas  l 

addendum  si]   non  procedit  Spirilus  sanclus   nisi  |a  nullo.  Qiiod  eiiini  AugUbtiniis  ait:  <  In  Patre  est 

pioprielaie  qua:  esl  in  ipso,  id  esl  processione,  vi-  unitas,  >  el  Hilarius  (79)  :  <  In  Palre  esl  slerni- 

debitur  inna.scibilitas  esse  processio  el  esse  potiiis  1  las;  >  et  alii  lcgiinl,  i  In  Palre  principii  auctori- 

in  Spiiiiu  snncio  quam  ii:  Patre.  Furlc  dicet  quis  \  tas,  >  ct  alii  *  iiinascibilitas.  >  IIu:e  oinnia  eiimdem 

quod  innascibiliiate  ita  sunt  Filius  et  Spirilus  san-  inveniunt  iiitellecluni.  Mem  ebt  eniin  in  Patre  iti> 

ctus  a  l»atre  quod  nettter.  Sed  nec  idem  \forl.  idj  nascibililas  quod  primipii  auctoritas.  In  eoauiein' 

sitffragaiur.  Quod  si  boc  esl,  videlur  poiiiis  inna-  qnod  dicitur,  «  In  Paircesl  innascibililas,»  propiie 

scibitiias  esse  in  duubus  qitain  in  Patre    cum  niilla  inlelligendum  quod  Pater  a  iiullo  el  alii  ab  eo.  Non 


(7i)  Lib.  XV  De  Trin.,  c.  26   ul  sup. 

(75)  Lib.  V,  c.  B,  suti  fin. 

(7G)  Lib.  V  De  Trin.,  c.  7. 

(77)  Lib.  tv  De  Trin.,  iion  imige  a  lloe. 


(78)  LH).  I  De  doctrina  Chr.,  c.  5.  Mag.  i,  d.  51, 

(79)  Apud  Aiigiisl.,  I.  VI,  c.  iO,  De  Trinit, 


1 


901  SENTKNTIAUUM  LIBIU  QUINQUE.  —  Llb.  K  902 

enim  \a  eo  proprie  dicereliirprincipii  aiictorltns,  si  A  oslensum  csl  ex  praRdiclis,  qiiod  in  cn  quod  diciliir 


ipse  a  nullo  essei  ei  nullus  al>  co;  vel  $1  ipse  al»  ali- 
quo  ei  aliqiiis  ab  eo  :  sed  quia  ipse  a  nullo  est,  et 
alii  at)  eo  sunt,  dc  quo  oinnia.  Idco  proprie  diciiur 
in  co  principii  auctorilas,  in  quo  etiam  dicitur  iii 
eo  csse  innasciitililas,  vel  unitas,  vel  spternitas. 
Qune  omiiia  vocabula  hac  ralione  Deo  convcitiunl. 

Sunl  alii  qul  dicunl  boc  noiiiine  Jnnascibilis  diio 
significari,  scilicel  quod  Fater  a  iiuilo  sil,  et  quod 
Pati.T.  Dnde  cum  dico  Paier  esl  iiiiiascibilis,  in  iioc 
intelligiiur  qnod  Pater  sit  Pater,  in  quo  eliain  in- 
lelliijitur  qiiod  Filius  sit  a  Palre,  scd  non  qnod 
Spiriius  sanclus  sit  a  Palic.  Non  ergo  facit  inna- 
scibililas  iiilcHigi  qiiod  alii  suiil  a  Patre,  sed  alius, 
scilicel  Filius  :  facit  eniin  inlelligi  qnod  Paler  sit 
Paler,  in  quo  inlelligitur  Filiuiii  esse  ab  co;  et 
quod  Palcr  a  millo  sit.  lunascibititas  ergo  importat 
palcrnilalem  sicul  paiernilas  el  filiatio  spiratio' 
nein.  Ideoquc  iion  suni  iiisi  ires  proprietutcs  iii  Tri- 
nitile,  cum  paternitas  innascibililatc  intelligatiir. 
Unde  iion  repnlaiur  alia,  nec  venil  cum  eu  iii  nu- 
niertim.  At  iipiratio  in  paternilate  sicut  iii  buniaiii- 
late  inleiligilur  rationaiilas. 

At  contra  lioc  objicilur  ita  :  Paternitas  aut  e.st 
alia  proprielas  ab  innascibilitale,  aui  eadcm;  si  est 
alin»  sunt  igilur  qtiihqiic  iii  Triiiilate  proprieiates, 
qiiod  ipsi  iioganl  :  si  esl  e-tdein,  ideni  ergo  signi- 
licatiir  istis  terminis  Poler,  inuascibilis.  El  sic  ideia 
sigiiiricaiii  islx  propositiones  Paler  est  Patcr,  Paicr 


B 


Pater  ett  ingeuilus,  iiileiiig.ilur  qnod  Pater  sit  Patcr, 
vel  liabeat  Filium,  qiiod  idein  esl. 

idcoquc  atictoriialein  illam  sic  cxponuiit  quidain, 
id  est,  sic  hoc  csscl  quod  Paier  cssct  uliqniJ  cl 
Filiuin  79  »011  liaberel  (qiiod  uliqiie  inipossibile 
esl)  tunc  nil  prohiberel  dici  Palrein  ingenituin,  i«i 
est  non  genilum,  ut  nil  ponat  istc  lermiiuis,  sed 
renioveal.  Alii  dicunl  sic  :  Nil  proliihcl  Patrein  iii- 
genilum  csse  et  non  babere  Filiuin,  (|uia  si  similiter 
judicenius  de  Trinitate  et  de  rebus  crcaiis,  nil  pro- 
bibel  Patrcin  csi>e  ingcnitiim  et  non  liaberc  ['iiiuin. 
Sic  cniin  contigil  in  Adam;  prius  eniiii  fuit  inna- 
scibilis  vcl  ingcnitiis  quam  babittrit  liliuii),  et  pos- 
set  fuisse  ingenilus  et  non  babuissc  Filium.  Aliis 
aulein  videtur  qtiod  boc  nomcn  imjenitus  duo  re- 
nioveal  el  uniini  ponai,  qtiia  pnnii  csse  persoiiam 
et  eicludil  gigni,  vcl  procedero,  ul  hic  sit  scnsus, 
Paier  esi  ingeiiitiis,  id  esl  cuin  sil  persoiia,  ncc 
gignitur  nec  procedit.  Ideoque  Paier  cl  iion  Spiri'» 
tus  sancttis  est  iiigeniliis,  cuin  timen  neuter  sil 
genilus,  sicut  lixc  duo  vcrba  itedei,  legere,  uoii  di»- 
ccrnunt  pcrsonas,  et  tamen  boc  et  non  illiid  esi 
impersonale,  quia  boc  nomen  impersonalc  non  lan- 
tum  prival,  sed  ponit,  quia  cuni  babeat  lcriniiialio- 
nein  itnpersonaliitm  non  discernit  |iersonas.  Secuii- 
duin  hoc  accidit  iiullam  nolioncm  signiricari  lioc 
lcrmitto  innascibilis.  Sed  cum  dicilur  :  Paier  exl  inge» 
nilus,  innascibilis,  iion  per  ablaliviitn  notatur  pr;e- 


esl  innascibilis,  etc;   sicut  ergo  Paler  paieniitate  C  dicalio   notionis.  .«ed  ratio  accommodalionis,  id  esl 


rcfertiir  ad  Filium,  ila  e(  innascibilitalc,  ex  quo 
li.TC  proprielas  isti  eadem.  Qnod  videtur  ex  aucto- 
riialc  llilarii  snpraposila  (80) :  t  Esl  nnus  ab  uiio 
Kcnilus  ab  ingenito  proprietale  in  unoquoqiie  in- 
iiascibilitatis  et  originis.  »  Videlur  eniiii  diccre 
qiiod  iiinnscibilitas  et  origo  sint  propriciates  qux 
Patrci»  el  Filiuin  ad  se  referri  faciuiil,  sicul  p.iter- 
nitas,  ct  origo  et  filialio,  qiiod  ideiii  est.  Ilem  eidem 
opinioni  videiur  conlradicere  Augustinus  in  supra- 
dicta  aitctortlate  (81) :  i  Non  esl  buc  dicere  Palrem 
quodiiigenituin,quia  elsi  Fiiiuin  non  genuissei,  iiibil 
probibercl  dici  ingenitiim.  »  liirgo  si  Pater  non  ge- 
iMiisset  Filiuiii,  iiiliil  probibcrel  Paliein  iiabere  ia- 
iiascibilitatem,  et  innascibililas  esl  aliqiia  propiie- 


causa  quare  accommodatur  P;itri  lioc  nomcii  ingeni' 
tus.  Si  eiiim  prxdicarelur  proprieias,  cadeiit  raliotie 
possel  dici  in  Filio  essc  pioprietas  pcr  quam  exclu- 
tleretiir  a  Filiu  quod  esset  genilor  vcl  pro^cdctis;  ot 
poiieielttr  eiise  persona  qu.ne  cssci  aiia  ab  innasril)i~ 
lilaleel  ab  aliis  quatuor.  Siiniliter  iii  Spiritu  san- 
cto  esse  proprietas  qiiae  poncrelur  csse  persona  ei 
cxcluderelur  qiiod  non  cssct  Paler  vel  Ftlius  et  iu 
essenl  plures  proprietates  in  personis  qiiam  iiivc- 
niaiiliir  .i  snuctis  detertninatx. 

Ul  ergo  breviter  qu%  dicta  sunl  cotligantur,  il.ici- 
tur  primo  modo  ingenitus,  quia  a  nullo,  el  quia 
alii  ab  eo;  seci:ndo  modo,  qtiia  a  nullo  ct  quiu 
Paler  cst.  Terlio  modo  quia    esl  persona  et  non 


las  el  paternitas,  ergoalia  est  baccquam  illa.  Itein,  ^  gj^^l^^,^^  „p^   procedil.  Elige  cui    dicas  :  Ju   sola 


si  Filium  iion  genuissel,  nibil  probibeiet  Patreni 
dici  ingenituin,  sed  idem  est  dicere  Palrem  ingeiti- 
tiim  ct  Patrem  esse  Palrem  el  a  nullo  esse.  Ergo  iiil 
prohibct  euni  essc  Patrem,  eisi  Filiutii  iion  getiuis- 
set.  Iiein,  si  Paier,  est  Filius,  ei  econira.  Eigo  si 
Filius  iion  est,  Patcr  non  csl  el  econira  ;  sed  si 
Paler  non  cst,  Paler  non  csl  ingcnilus ;  el  si  Filius 
iion  geticratur  a  Paire,  Filius  non  est  el  e  coiilrario. 
crgo  si  Filius  iion  generaiur  a  Palrc,  Patcr  noii  cst 
iiigcnitus,  ergo  falsum  est  qtiod  dicit  Augustiuus  : 
«  Si  Palcr  iion  genuisset  Filiuni  nihil  prohiberct 
difi  Palreiu  ingenilum.  »   liaque   non  videlur  ul 

(80)  Uilar.  iv  De  Trinit.  ul  supra. 

(81)  Lib.  V,  c.  5,  De  Trinil. 


mihi  plnces  (82).  Cuilibel  tanien  islarum  vidctur 
contr.idicere  nieronytinis  (83),  cum  aii :  «  Spiritus 
sanclus  non  est  Patersed  est  ingeniius  el  infcclns; 
non  est  Paler  sed  esl  Patris  el  in  Palre;  a  Palr« 
habet  proccssionem,  non  nalivitatem.i  Ilic  videttir 
dicere  qnod  Spirilus  sanctus  sil  ingcniliis,  quod 
oslensiim  est  csse  falsuin.  Ad  qitod  dicettdum  quod 
hoc  notiicn  ingenilus  accipitur  lanluin  remolive  uimi 
posilive;  ul  idoin  sit  iugenilus  qtiod  non  genitus: 
quod  palet  ex  divisioiie,  quam  poslea  puiiii  talem : 
«  Oinncqtiod  cst,  ant  est  iiigenilum  cl  infectum  itt 
Pater  el  Spiriius  sanclus  ;  aut  genitum  et  uou  fac- 

(82)  M;.g.  I,  d.  13,  §6,  7cl  8. 
(85)  Ilicroii.  ibid.  apud  Magisl. 


£'03  rEini  FU.T 

liiin,  iil  F.liiis,  Piil  facliiin  ci  geniliini  iii  lapis,  aiit  A 
fiicliiin  el  geniluin  et  reiiaiiiin  iil  lioino,  aiii  tacliiin 
ei  geiiilutn,  sed  non  rcnalum  ut  brutuin  aniinal. 

CAPL!T  XXX. 

De  comniuni    Patrix  ei  Ftlii  notioue,  id  est  de 
ipirntioue. 

(84^)  Posl  iixc  de  coniiinini  nolione  Patris  et  Filii 
rliceiidiiin  esl,  id  esl  de  principio.  Scienduin  est  igi- 
lur  qiiod  tropica  est  locntio  cuiii  dicilur  :  Puier  el 
Filiui  iunl  unnm  principinm  Spiritus  sancli ;  el  6ii- 
pliceni  ra<'ii  inieileciiim.Potesi  cniin  inleliigi  vci  quod 
Paier  et  Filius  iiiio  inodo  spiront  Spiriliiin  saitcium, 
vel  quia  una  nntione  spiranl  Spiritiim  sancliim,  ul 
nolelur,  vel  idenliias  niodi,  vel  idcnlilas  iioiionis. 
llla  nolio  5;iira/io  dicilur,  ei  ckt  islud  vcrhum  in  urc 
iioiiiiiiis,  licet  non  aiilhsnlicum,  imo  usui  odiosum 
videtur;  cum  dicatur  ai)  ulroquc  spiraiis  flaTncn  ;  et 
.inalogi^c  granin)ali«;orum  qiii  lioc  verbo  absoluto 
iitunlur  quando  uiuntur,  qiiando  propric  ponilur  uon 
transitive.  Nos  lamen  cum  aliis  dicamus :  Cum 
Pater  el  Filius  spiranl  Spiritum  sanciuni,  cum  iioc 
liabeanl  commune,  id  lamen  habcl  Filius  a  Palrc 
qiicd  spiralSpiritum  sancliim.  Nam  quidqiiid  liabet, 
a  Patre  liabct.  Cuin  crgo  el  Patcr,  et  Fiiiiis,  ct  Spi- 
viliis  sanclus  sit  princi|tii!m;  alio  niodo  dicilnr  boc 
de  Palrc,  ^O  alio  de  Filio,  alio  do  S|tiritii  sancio. 
Paler  dicilur  principium  Filii  generaiiono,  iin«!e  ab 
aelerno  est  ejns  principiun».  Esl  eliam  Pater  prin- 
cipiiim  Spiritns  suncti  spiratione.  Uiide  ab  aeterno 
est  ejus  principium.  Esl  eliain  principium  crealu-  Q 
Tariim  crcaiioiie  qiix  esl  non  inPatre  sed  lii  creatu- 
ris;  el  lunc  significal  temporalcm  relalionem  qiiae 
csl  iii  creatiira  non  in  Crcalore:  el,  sixiiiidinn  boc, 
Paler  in  tcmpore  c«Epit  es.se  principium  crealurac. 
Sed  cuin  de  Filio  diciliir,  tanlum  diio  polest  signifi- 
carc;  vel  spiralioncm  qu:e  nntatnr  ciiin  dicilur,  Fi- 
//«*  «1  principium  Spiritus  sancti ;  vel  creationem 
qiiae  significatur  cuni  dico,  Filiiis  esi  principiim  crea' 
turcc,  el  esl  ista  relalio  in  creaiura,  non  iii  Crea- 
lore.  Spiritiis  sanctus  uno  solo  modo  diiiiiir  prin- 
cipium  crealiirariim :  scilicel  ex  tempore  non  ab 
arlerno.  De  Palre  igilur  tribiis  niodis  dicitur;  de 
Filio  duobus,  de  Spiritu  sancto  uno  soluni  iiiodo: 
et  lioc  poles  vidcre  in  subjecta  (igiira  (85). 

Qiixri  aulem  polesi,  cuinPaier  el  Filiiis  nna  spi-  D 
ralione  spirenl  Spiritnm  sanclum,  an  sinl  Paler  et 
Filius  unuin  principium  Spiritus  sancti,  an  plura? 
el  ad  hoc  itn  objicitur  :  In  eadem  significalionc  dici- 
turlioc  nomen  principium,  de  Palre  el  Filio,  Paler 
cl  Filius  est  principium  Spiritus  sancli,  crgo  Palcr 
ct  Filius  sunt  ptincipiuni  Spiritus  sancli,  vei  prin- 
cipia,  Si  sunl  Paler  el  Filiiis  principium  Spiri- 
tns  sancti,  cum  idem  si(  tiirii|ue  cssc  principium 
Spirilus  sancti ,  el  esse  pcrsonam  spiranteni  Spi- 
rilom  sauclum  ,  ergo  Pater  el  Filius  sunl  «na  per- 


AVitNSIS  m 

sona  spirans  Spirilum  sanctum.  Ilcm,  idcm  csl  esss 
principiiim  Spirilus  sanclr  el  esse  anclorem  Spiri- 
iiis  sancli,  Palcr  et  Filiiis  sunl  principium  Spiritns 
sancti  ,  crgo  Mint  nniis  anctorSpiriius  sancli.  Erj;o 
iiiia  pcrsona.  Iicin,  Palcr  et  Filiiis  sunt  tinum  prin- 
cipiiiniSpiritiis  sancli ,  ergo  suiit  nnnm  principium, 
quod  esl  Spiriiiis  sanclns  ,  crgo  Spirilus  sancliis 
cst  priiicipium  Spirilus  sancti.  Si  sunt  unum  prin- 
cipiiim,  quod  non  cst  Spiritus  sancins  ,  ergo  Paler 
cl  Filiiis  suiil  aliqiiid  quod  esi  principium  Spirilus 
sancli,  el  non  csl  Spirilus  sanctiis,  eigo  sunl  aii- 
qiiid  quod  non  est  Spiritiis  sancliis. 

Sed  ul  multas  oltjcciiones  sub  pnncis  coarcle» 
nnis,  hiijusmodi  qiixstioDis  dinicultas  expeiliri  non 
pol<-st,  nisi  hiijiisinodi  nominis  principium  diversx 
apposiliones  apcriantur  quas  facerc  posse  vidctur 
in  pracdicato  positum.  Hoc  igiliir  nomen  vel  appo* 
nit  esscntiam,  vel  personam  ciim  noiione,  vel  no- 
tioncm  puram-  Si  cssentiam  apponerel,  conslarel 
falsiim  csse,  Puler  est  princiiiiuin  Spiritus  sancd . 
nam  bic  esset  sciisiis,  id  csl  esscniia  qncc  spirat  Spi- 
rilum  tcmclum,  ciiin  cssentia  noc  gignal  nrc  gigna- 
lur,  iicc  proccilit,  ncr  spirctiir.  Quotl  cnim  invenihir 
scripdtm  (86  :  Pater  est  principium  (fe;talis  toliui 
(unde  volel  quis  habcro  qiiod  diviiia  cs<^entia  pro- 
cedat  a  P.iire),  iia  inielligendum,  id  csl,  Paler  est 
priiicipinni  Fiiii  cl  Spiriltis  sancti,  in  quibiis  est 
loia  deilas.  Coiistat  igitiir  itoc  nomine  iion  praeili- 
caii  cs.entiain.  Si  vero  eo  pr.Tdicctiir  persona  cnni 
noiione,  verum  qiiidem  Cit  et  Patrcn  el  Filiinn 
psse  principinm  Spirilus  sancli,  id  est  personain 
spirantem  Spiritiim  sanctiini;  scd  cum  Pater  nlia 
sit  persona  spirans  Spiritnm  sant  tiim  quain  Filius, 
crit  Paler  aliud  priiicipinm  Spirilus  sancti  quam 
Filius;  ''l  ita  Pater  et  Filiits  crunt  duo  principi.-) 
Spiritus  snncti.  Qtiod  negut  Auguslitius  diceiis(87): 
<  Sicui  Paler  ei  Filiiis  ad  creatnram  rela'ive  unns 
Crcaior  et  nnns  Doniinus  nosier.  ita  nlailve  ail 
Spirilum  sancium  unum  principiuni  sunlsicut  unus 
Creator  ei  nniis  Dominns.  > 

Kclinquitiir  ergo  quod  boc  nomcii  noiiuncin  si- 
gnificai,  e:^  qiio  ncc  essenliam  nec  persunam  cum 
notione  apponil,  sed  nolionein  iilam  pott^sl  duobus 
inodis  significare,  vel  adjective,  sive  concreie...  vel 
copulandu;  vcl  subjeclive,  aul  mathemalice,  aiil  nnn 
copulando.  Yerbi  gralia  boc  nomen  Paier,  vcl  albus, 
vel  aliquod  lale  adjectivum  significat  (alem  proprio- 
taiem  et  eam  copulat  et  adjertive  eam  sigiiifl<at. 
Hoc  nomen  albedo.  vel  palernilas  sigiiificat  ma(hc- 
niaiice,  et  non  copulando,  e(  siibjective,  cum  sint 
subjecta.  Sl  Hoc  igitur  nomen  principiuni,  cum 
significPl  spiralionem,  signilicat  cani  copulandn, 
sicut  baec  diclio  spirans ;  el  ita  a«ljective  ,  qnod  si 
est,  non  videtur  congrue  dici  Pater  et  Filius  sunl 
principium  Spirilus  sancti,  cum  iiun  sinl  cui  inni- 


(84)  Mag.  J,  d.  49,  pcr  totam  :  ilcm  dist.  H,  i%  (86)  Apud  Angusl.    I.  iv,  0*  Trinil.,  Mag.  i,  d. 

clc.  eod.  lib.  ^^'5  ';  .         ^  ^  .  .  M.       .   n 

(85)  Non  exslai  in  nosiro  codicc.  <87\  Lib.  v,  De  Tnmt.,  c.  14,  sub  fin. 


805 


SENTENHARUM  LIBRJ  QtlXQUE.  —  L!B    L 


90C 


tamrlixciliclio  p»»Hf»>iHm  aiJjeclivc  |»«siia.3iciil  iii-  A  Spirilum  sancluin  ;  ergo  P.ilor  el  Filiiis  suiit  iileni 

piiiicijHum  SpiriUis  saiicii ;  erjjo  Paler  e»l  priiici- 
pii:iii  Spiridis  saticti  qnoilest  Filius;  ea<leui  raiione, 
Palcr  esl  |)riiicipi<i!ii  Spiritus  saiicli  qiiod  cst  vel 
iion  csl  Spirilu^  Siuiclus.  A:l  qiioJ  ipsi  (liciiiil  quo;t 
iiit  nocct  si  recipialiir  i|iiod  Pater  ei  Filius  sttni 
idcin  priiiripiuiii  Spiritits  saiicli,  iii  est  c.iiJem  spi- 
raiione  spirant  Spiriluiii  saiicluiii ;  seti  quamlo  |>o- 
iiilur  ibi  ^tteii  est,  iioii  ailtiitucnduiii  sicul  liotno 
ideir.  est  geiiero  <'iiiii  a^ino,  non  tatnen  iioino  cst 
idem  gebere  quoJ  e>t  asinus  \ei  itoii  asiniis.  M:i- 
gistcr  tJiuen  meus  (S8)  in  nullo  volens  dclralicra 
vcritali  llieologiae  propter  graiiim|iticoriim  coinidc- 
ratioaem  conservainlam,  longe  ulterius  liic  progrc- 
ditiir,  dicens   qiioJ   Palcr  est   priticipittiH   Spiritus 


congrue  «licilMr  P;»ter  ol  Filius  suui  spirans  Spiriluui 
s:inctiini,'vei  SfKJralos  et  PI:ito  sunl  boiins.  tnde  ilti 
arguiiienlationi  qoa  lioc  com  ludelialiir,  in  liis  pos- 
sel  ferri  instanlia.  Mullo  luiniis  videlur  coBgnie 
dictiim.Paler  est  aliqiiod  principinni  Spiritus  sancli 
vet  uiiniii;  cum  diclinnibus  adjective  posilis  tiicon- 
gnie  couipleiilur  liaec  nomina  «nnw,  aliquod.  Quis 
ftulni,  dicil  Socrales,  est  aliqnis  albus  lionio?  muiio 
ininus  potcst  fieri  relalio  ad  lianc  diclioncm  per 
qntd,  vcl  per  quod,  cuni  lioc  iiomeii  noii  lelciaiur 
nisi  ad  dictioneni  positam  snbjcclive.qiieinadino.lum 
in  naturalibus  sccuiiduHi  qnosdani,  cum  dico  d\€s 
ett  (empus,  cum  boc  iiomen  lempus,  quod  subs:anti- 
vum  esl,adjeclive  ponilur,non  recipil  adjtinclionem 


(lujus  nominis  «miiim,  vel  relalionem  bnjus  iiominis  B  sancii,  «/«orfno«  «*S/)iri/Kiiflnc<uj,passimadmiltens 
4fMorf,«t  dicatur  diet  ett  atiquod  umput,  vel  tempiis  rclaiionem;  et  qjod  Paier  est  prinoipidin  Spiritus 
4|iiOii  esl,  *el  qnod  non  esl.  Siniililcr  slatua  esl  opus 
lioiiiiuis ;  secundnin  .ilios  iio»  polesl  dici  aliquod 
opits  bominis,  vel  opns  quod  est,  vel  quod  non  e&l. 
Si  vcro  dicatnr  lioc  noniiiie  significari  rcblionem 
eo  niodo  quo  signiricalur  hoc  nominc  tpiralio,  id 


sancli  quud  ett  Filius,  siib  lioc  seiisu,  ^2  '*J  cst 
Palcr  esl  splrans  Spiriiiini  sanctiiin,  ct  Filius  ea- 
deni  notioite  est  epiiaiis,  et  prxdicatiir  ibi  hoc  no* 
mine  principium  spiratio,  et  copulatur,  et  adjeciive 
ponilnr  ibi  lioc  tiomen  el  ad   ipsum  lil  relalio  p«r 


est  matiiematice ;  verum  quideni  esl  quod  Patcr  ct  lioc  notnen  quod;  quod  in  naturali  facuUaie  nequ9- 

Filius  suni  unuin  principimn  Spiritus  sancti  quod  quain  reperitur  ui  ad  nomen  adjective  positum  fiut 

nonest  Spiritus  sancius,  id  est  una  spiratio  Spiri-  relaiio  pcr  hoc  nomen  qutd.   Si  qni»  ergo  iaferai 

Uissancti  qux  non  e!>iSpiiitus  sanct«s:sed  secun-  it.i,  Paier  est  aliiinod   principium  Spirilus   sancti 

diun  lioc,  cum  idein  sit  Palrein   esse   principiuin  <l«»od  tion  est  Spirilni  sanclus ;  crgo  aliquid  quotl 

Spiritus  sancli,  et  esse  spirationem  Spirilus  sancii;  esl  principium  Spiritus  saucti  et   iioii  e»l  Spiriiuif 

sicut  Don  est  idcm  Patrcmcsse  Patrcin,  ct  essct>a-  sanctus.   Fallacia.  Pater  cst  aliquii»  geiieran)»  qiti 
lerniuiem,  non  erit  idcm  Paireni  essc  printipium  q  non  est  Filius;  ergo  ett  aliqnitl  qttod  eitt  generans 

Spiritns  sancti  ct  spirare  Spiiitum  'iianclum,  tiisi  et  non  esl  Filius,  quotl  f.ilsuin  cst ;  nisi  dictio  neu- 

dicatur  qiiod  lioc  nonien  principium  aiqnivocc  signi-  Irius  generis  sciiicet  atiquid  acciptatur  perMiiaUter : 

ficat  illain  proprielatem,et  adjectivc  et  snhslantive;  atiquid  ,  id  est  aliqua  pertoiia  ,  sic  eiiam  reci|>eret, 

cuin  laincn  cam  inagis  signilicare  vidcalur  subslan-  ipse  Pater  c»t  aliquid  quod  Cfei  principium  Spiritus 
live,  cuin  sit  substantivum.  Ad  Iioc  quidam  dicunl      sancti  el  non  csl  Spiritus  saiicius,et  aiiqiia  persoii» 

(hi  parte  recedcntes  a  consideralionc  grammalico-  quac  est  principiuin  Spiritus  sancii  et  iion  est  Spiri- 


rum,  non  ex  loto  tamen)  quod  cuin  dico,  Paier  el 
Fitius  sunt  principium  Spinlus  snucti,  tioc  nomcn 
relalioncni  signilicai  et  copulat  cl  apponit,  el  noii 
person;«ni  vel  cssentiam.  llii  non  recipiunl,  Divitta 
etsgiUia  etl  principium  Spiri:us  taneli,  sicut  divina 
etstHlia  ett  Puier  Filii.  iSaiu  cuin  hoc  noinen  Pater 
apponal  personam  cuni  notiune,  hoc  iiomen  primci- 
pium  solain  noliuncm  apponit.  Nec  niUius  tatnen 


tns  sanctu*.  Quo  lamcn  dalo,  si  quis  inferat,  ergo 
P.iter  est  aliquid  quod  non  e*t  Spiriins  sanctus;  in 
eodem  instai-et  sic,  Paler  est  aliquid  quod  generst 
et  uon  est  Filius;  ergo  esi  aliquid  quod  iion  cst 
Fiiius. 

Item  eontra  hoc  ita  objicitiir,  idein  ect  Patri  eft$e 
principium  Spirilus  saticii  et  spirare  Spiriium  saii* 
ctum,  el  Filt«  simililer ;  Pater  ci  Fiiius  suiit  uniiiH 


cuii»rue  ponitur    cum  co  lioc  noincti  unum  causa  ^  principium  Spiriius  sancti ;  ergo  siint  uniiiu  tpiraiii 


majuris  expressionis,  cuni  dicitur,  Pater  et  Filius 
tutit  uiium  principium  Spirilus  sancli,  nt  pcr  hoc 
ostcndatur  quod  Paicr  cadcni  spiralionc  spirat  Spi- 
rituin  sancium  qua  cl  Filiust  non  idco  latiien  ud- 
uiiltuiit  lelatioiiem  ut  dicalur,  Paler  est  piincipiuin 
Spiritus  tancli,  quod  est  vel  non  etl  Spiriius  sanclut; 
sicut  isia  duo  diileranl  gcncre  vel  specie;  non  ta- 
nicn  gcnere  quod  csl.  vel  quod  non  est. 

At  dicet  aliquis,  Pater  el  Filius  sunt  unuin  prin- 
cipium  Spirilus  sancli ;  nulla  spiratione  spirat  Pater 
^SpiriluiU  sanclum  scilicet)  qua  non  spiret  Fihus 


Spiriiuin  saiictuin.  Vel  ita,  idcm  est  lam  Pairi 
quam  Filio  esse  principiuiu  Spiritus  sancti  el  S}ii- 
rarc  Spiritum  sanctum,  Pater  et  Filiui  suiti  spiran- 
tes  Spiiituai  sanctum  ;  crgo  suiit  principia  Spii iltis 
sancti;  sed  manireslum  esi  hoc  non  es»e  re^ipieu- 
dum  :  viderelur  enira  pluralitas  inielligi,  vci  ciica 
niodos  vcl  circa  spirationes.  Cum  tamen  apponilur 
bxc  diclio  spirans  pluralitcr,  non  ponitur  pluraliler 
signiiicaiione,  sed  voce,  ut  supra  o.aensum  e&i,  iu 
omnibus  verbis  qux  de  Dco  dicunlur  secunduni 
essentiam,  qux  piuralitur,  prolula  singularia   sunt 


(88)  Peirus  scilicet  Lombardus,   \,  d.  29    sub  fla.  Si  tamen  ad  hunc  locuoi  aliudai,  el  non  ad  alium 
qiti  jum  non  cxslat. 

Pateol.  CCXI.  29 


007 


PETPJ  PICTAMtNSIS 


m 


BiKiiincatione.  Sicui.  eiiain  cnin  (jico,  Alhenx  $unl,  A  q<'»  Pater  spirnl  Spirilum  sanciiim  est  personaiis. 


hoc  verbuni  plurale  esl  voce,  scd  singnlarc  sigiii- 
(iralioiic,  ncc  tninen  in  neiKro  ndmiuendum  est, 
Patcr  el  Filius  sunt  spirantia  Spirilum  sanclnm, 
sed  spiranles.  Fallacia.  Idem  esl  Patri  et  Filio  essc 
personam  et  essc  esseiitiain,  Paler  el  Filius  sunl 
personx ;  crgo  sunt  essentix.  Item,  Spiritiis  san- 
ctus  priiicipalitcr  procedii  de  Patre  et  non  princU 
paliier  de  Filio;  ergo  aliquo  modo  dc  Patru  quo 
nen  dc  Filio,  quod  falsum  ost;  quia  una  ct  eadem 
processione  ab  lioc  et  ab  illo.  Idco  dicendum  qnod 
principatiter  jnocedere  non  poiiit  inodnm  procedcndi, 
sed  principaliier  a  Patre  dicilur,  quia  boc  dcdit 
Patcr  Filio  ut  ab  ipso  Filio  Spiritos  procedat,  fal- 
lacia.  Filius  est  Dens  de  Deo  Paire;  Pater  non  c^\ 
Deus  de  Deo  Patre ;  ergo  aliqiio  modo  esi  Dcus  Fi- 
liiis  quo  non  est  Deus  Paler.  Iieui  anctoriias  lia- 
bet  (S9)  quia  Spirilus  sanctiis  procadit  ab  ulroqne, 
Spiritus  snnctus  est  spiritus  ntriiisquc  :  igitur  qui 
prooedit  ab  utroqne  persoiialit<:r  diiTcrl  ab  uiroqiie; 
ergo  quia  proeedit  abulroqiie,csl  aliusab  ulroque; 
crgo  a  siinili  quia  Pater  et  Filius  suiit  priiicipinm 
Spiritus  sancii,  Pater  ct  Filius  suni  aliud  vcl  alii 
a  Spiritu  sancto,  qiiorum  itenlrum  dandnm.rallacia. 
Qnia  iste  genilus  est  a  Patrc  sno,  esi  alia  persona  a 
Patre  suo;  ergo  quia  Paler  suus  genuii  cuni,  Patcr 
sausruiialiu  pcrsona  ab  ipso.  Non;  qnia  prius  fuil 
aliqua  pcrsona  quam  eum  gciuierii. 
Ilein  si  Paier  nori  geniiissct  Filiiim  ct  essel  prin 


Fallacia.  Proprietas  qua  Spiritus  sanctns  procedit 
a  Patre  convenit  uni  soli  personx.  Item  aliud  esl 
essc  Pairem,  aliud  principinm  ;  ergo  sicut  Palerest 
alius  a  Spiritu  sancto  in  (|iiantuin  est  Paler,  ila  in 
qiiantnm  est  principium  esl  alius  ab  eo.  Qnam  ar- 
gninenlalioncm  conrirmnt  Aiigustinus  sic  :  Atitid 
esl  gignere,  aliud  genilum  e%*e,  alind  procedere,  Itn 
aliu*  Pater,  alius  Filius,  atiu$  Spiritu$  S.  Quod  la- 
men  sic  inleJligilur.  Alind  esl  gignere,  aliud  gigni, 
id  esl  alia  est  personalis  proprieias  geueraiio,  alia 
nalivitas,  alia  proccssio.  Cum  vero  dicilnr,  aliiul 
est  Patcr,  aliud  principium,  non  poiesl  inlelligi 
aliqua  personalis  proprieias  qna  Pater  sii  princi- 
pinm.  Ideoqne  Paicr  non  est  al  us  in  qoaniuin  esl 
B  priitcipiuin.  Non  eniin  csset  Paler,  cum  non  possii 
esse  alitis,  ci  sic  essei  Paier  Spiiilus  SAncii.  Cnin 
ergo  dicilnr,  aliudest  e$*e  Patrem,  aliud  priHeipiumf 
ita  iniellige,  id  esl  alierius  proprieiaiis  osicndiinr 
cssc  Pater  cum  dicilur  Pater ,  allerius  cum  dicilur 
principium.  Item  quia  Spiritus  ssoclus  procedil,  .nb 
nlroque  est  alius  ab  uiroque;  ergo  quia  Palerest 
priiicipinm  Spirilus  sancli,  esl  alius  a  Spirilu  saii- 
cio,  quod  ideo  non  sequiiur,  quia  illa  proprietas 
qua  Spiritus  sancius  procedit  ab  uiroque  est  pcr- 
sonalis,  illa  autero  Pater  nst  eju$  prineipium  non  esl 
personalis. 

Iicm  cnm  dieilur  principium  Spiritus  sancii  esl 
Paier  ct  Filius,dealiquo  lii  serino  quoil  est  in  Tri- 


cipium  Spiriius  sanctl,  eo  quod  essci  principium  q  nilaie  ;  eigo  vel  de  persona  fcl  de  essentia,  vel  de 

Spiritus  sancii  essel  alios  a  Spiritu  sancio,  ncc  ali- 

ler  nec  alio  modo  esset  principium   Spiriius ;  iia 

aliquis  modo  esi  aliiisa  Spiritu  sancto  per  hoc  qiiod 

est  principiiimSpirilus  sanrti;  est  ipse  alins  a  Spi- 

ritu  sanclo ;  ergo  Paler  vel  alius  quani  Pater ;  scd 

alins,  non  ergo  Paier :  si  vero  Paler  esl,  Palcr  co 

ipso  quod  est  principium  Spiritns  sancli;  ergo  eron- 

Irario  Pater  in  quantum  cst  Paier,  est  principinm 

Spiriius  sancti;  sic  ergn  Paler  jam  essel  Pater  Spi- 

rims  sancii,  qiiod  absurdum  esl,  Tullacia  priini :  si 

qnis  babcns  duosfilios  unum  primogenilum.et  alium 

sccundo  loco  naium,  non  genuisset  S3  iHuin  qni 

esi  primogenitus,  si  gcnuisset  alteruni  qui  est  se- 

cundo   loco  naius,   ipsc   essei  priinogeniins,   nec 


proprictatc  :  si  de  persooa,  cum  de  eo  de  quo  til 
scrino  dicatur  quod  sit  Paler  el  Filius ;  ergo  per- 
ssaa  esl  Paicr  et  Filius  :  si  de  subslantia,  ergo 
subjectus  lermiuus  signiCcat  substaniiam ;  ergo 
SMbslniiiia  est  principiuia  Spiriius  fancli ;  ergo 
Spiriius  sancius  est  divina  subsianlia ;  ergo  non  est 
divina  substaniia,  i^uia  nii  est  illud  a  quo  esi.  Si 
vcro  dc  proprietale,  ergo  snbjectus  terniinus  sigui- 
ficat  proprielaiem  ;  ergo  de  aliqua  pr<  prictaic  dici- 
lur  qiiod  sit  principiuin  Spiritus  sancti,  el  ita  Spi- 
riius  sanclus  est  ab  aliqua  proprieiate. 

Dicuot  quidam  quod  de  niillo  sit  serroo,  sed  de 
duabus  persoiiis,  scilicet  de  Paire  et  Filio.  Conira 
sic,   priiicipium  Spiritus  S.  est  Paier  et  Filius  : 


lainen   aliler   essel  cjus  filius  qnain    inodo;  ergo  '^  Elrgo  Palcr  el  Filius  suni  principiuin  SpiriiusS. 


sicut  lunc  essct  primogeiittus,  ita  nnnc  esi  prior 
genitus.  Vel  ita,  si  aliquis  qni  videl  destro  ocnlo 
et  videt  siniRlro,  vidercl  tantum  sinistro  non  lanion 
nliu  modo  videret  sinisiro  qnam  modo,  cum  videl 
(lexiro  et  sinisiro  ;  ergo  modo  videt  tanium  sinisiio, 
sicui  tuiic  tantum  viderei  sinisiro. 

Non  ideo  qiiia  diciinus  qnod  proprielas  illa  qua 
Pater  est  principium  Spiritiis  snncti ;  non  cst  per- 
soiialis  propricias.  personalem  proprieiatem  dici- 
ni<is  quia  aliqua  [  qua  ]  persona  difTert  a  qualibei 
alia.  Sed  oliji(  ilnr,  proprietas  qua  Spirilus  sancius 
proceJil  a  Palre,  cst  pcrsenalis ;   ergo   proprielas 

(S9)  lii  Syinbol.  Conslnnlin.  cx  aviiiiiionc  Lalinoinm. 


cuni  sii  locutio  a  siinplici  convcrsa.  liem,  ideiu 
signilicalur  boc  leniiino  posilo  in  subjccio  ei  prx- 
dicaio  ;  idem  est  ergo  Pater  et  Filius  $unt  prinei' 
pium  Spirilus  S.  ac  si  dicerelur  Paler  et  Filiui  $unl 
Puter  ei  Filiu$.  Sed  una  est  sola  proprieias  qna 
suni  principiiim ;  ergo  una  est  qua  suni  Paier  ei 
Filius,  et  iia  una  proprieias  est  paternilas  et  tilia- 
tio.  Dicnnl  ergo  quod  nec  de  aliquo  nec  de  aiiqui- 
bus,  sed  coiilra  :  bac  proposilionc  Principium  Spi- 
ritu$  S.  e$t  Pater  et  Filiu$,  cum  sil  vera,  signiiica- 
tur  aliquod  ncccssariuin  ,  illud  pro  aliquo  vei 
aliqiiibus  vcrnm  esi,  ct  ila  habenius  pr<cniissaiu 


900  SENTENTIARLM  LIBRI  QUINQUE.  —  LIB.  L  910 

objeclionem.  Dictint  ergo  quod  ibi  boc  nomen  priu-  \  liis  sancti  esl  Paler  el  Filius;  vel  csl  P;tler  el  non 


cfpiiim  sigriifical  proprielatcm,  id  est  signum  pro- 
prietalis,  sed  non  appellai,  necnominai,  nec  pfaudi- 
cat,  nec  siibjicit. 

IteinP.ileret  FiliiissnntprincipiumSpiritussancti; 
crgo  sanl  unum  vci  idein  principium  Spiritus  sancti,  a 
quo  procedit  Spirilus  sanclus,  aul  non  procedil:  sed 
sunl  principium  a  qiio  procedil  Spiritus  sancins;  ergo 
sunt  ab'quid  a  quo  procedit  Spirilus  sanclus;  el  ita  es- 
senlia,S4vcl  proprielas,vel  personaaqir.iprocedit 
Spirilussanctus.  Ideo  disiingiie.Pater  ei  Filios  sunt 
nnumprincipiumSpiritus  Saiicti.idcst  sunl  unuin  a 
quo  procedil  Spirilus  sanctus,  faisum  ;  sed  uiia  et 
eadem  proprieiate  spiranl  Spiritum  sancluni.  Ilem 
Spiritus  sanctns  procedit  a  principio  Patrc  et  Filio; 
crgo  est  aiiqiiod  principiutn  Spirilus  sancii  quod  B 
esl  Pater  etFilius;  igilur  vel  subslantia,  vel  pro- 
prieias,  vel  persona  csl  principium  Spiritus  sancti, 
quod  est  Patcr  elFilius.  Dislingucnda  es(  b.^ec,  ali- 
quod  esi  principium  Spiritus  sancii  quod  est  Paier 
CBiFilius;  id  est  principium  Spiriius  sancii  esi  ali> 
quid  quod  cst  Pater  et  Filius,  falcum.  Si  vero  sic, 
Spiriius  sanctus  procedii  a  PatreclFilio,  verum  esi. 

Sulet  quxri  quid  supponat  boc  nomcn  principium 
cuin  ex  pane  supposiii  noinen  ponitnr  ei  dicitnr, 
prtnctpiitm  Spiritu$  $ancii  esl  Paier  ei  FiliH$ ;  qiiia 
nut  esseniiam  aut  pursonam  cum  noiione,  aut  no- 
lionem  supponil;  sed  non  supponit  esseniiani ;  quia 
iiHic  esset  sensus,  aliquid,  nl  esi  aliqua  esseniia 
qux  spirat  Spiritum  S.  e$t  Paler  et  FiHu$,  el  ila 


Filius.  Si  esl  Paler  e(  non  Filius,  ergo  priucipium 
Spiritiis  sancli  non  est  Filius.  Si  dicatur  quod  priii» 
cipium  Spiritus  suiicii  esi  Paieret  Filius»  cum  non 
supponat  ibi  boc  noinen  prinnpium  pro  essenlin,  ut 
diclum  est,  qtiia  iiia  noit  spirat;  uec  pro  persona, 
quia  niilla  persona  est  Pat<^r  ct  Filius,  supponil  ibi 
pro  personis,  el  iia  iiabet  ibi  vini  nominis  colle- 
ctivi,  cuni  supponnt  pro  Patre  ct  Filio  simul ;  ergo 
cum  vere  dicatur  Pnler  et  Fitiu$  non  $unl  Puler , 
veie  dicetur,  principium  Sijiriius  sancti  non  est  Pa- 
ler,  aec  Filitts^  in  uno  scnsu  boc  noraine  acccpto  in 
vi  cullcctivi  noiiiiiiis,  el  laincn  principium  Spiritus 
saiicti  csi  Patcr,  pi-incipiuin  Spiritus  saucli  eat 
Filius. 

Sed  ba'C  nuilo  inodo  videntur  vera,  prineipium 
Spiriitts  sancti  est  Paler  et  Filius,  sive  principiuin 
supponat  pro  una  persona,  sive  pro  duabus;  quod 
lanien  ila  polest  probaii  :  Principium  Spiritus  sun- 
cti  estPalcr,  principiuin  Spirilus  sancli  est  Fiiius, 
principium  Spiritus  sancli  es(  Pater  el  Filius;  ergo 
principiuni  Spiritus  sancii  esi  Paler  ei  Fiiius.  Item, 
nulliconvenilprxdicatum  bujus  propositionis,  ;irtn- 
cipium  Spiriius  Sancti  est  Paler,  cui  uoo  cooveniat 
subjectum;  aiicui  convenil  subjectuincui  non  cniive- 
nitprxdicatuiii,quiuFilio;ergo6ubjccluinejusinvera 
propositione  reinovetur  a  prxdicato;  crgo  principiuin 
Spiritussancii  nonest.  Itein  aul  aliquodprincipium 
Spiritus sancti  noo  e:>t  l^aier,  aui  nulluin.  Si  dicai  nui- 
lum  principium  Spirilus  sancli  non  es(  Pater,  e(  Filius 


esset  locuiio  posidva  falsi ,  scilicet  qiiod  dJTina  ^  ^^P'''"^'1""'"S5^P''''^''^*^'^<^'''^' '"  <=*'^*^'"  ^'b"* 


essentia  spiraret  Spiriium  sanctuni,  quod  falsum 
est  si  supponat  personam  cuin  noiione,  idcin  est 
igitur  dictu,  persona  spirans  Spiritum  sanctum  cst 
Pater,  ac  si  dtca(ar  principium  Spiri(us  sancti  est 
Pa(er.  Cuin  ergo  alia  persona  spirans  Spiritum  san- 
ctura  sit  Paier,  et  alia  Filius,  videbitur  aliud  prin- 
cfpium  Spiriius  sancti  esse  Pater  et  aliud  Filius, 
cum  non  eadem  persona  spirans  Spiritum  sanctum 
sii  Pater  et  Filius.  Iiem  iste  terminus  principium 
Spiritu$  $ancii  xque  indiiTerenter  diciiur  de  Patre 
et  Filio.  Cum  ergo  dicitur  de  Palre  principium  Spi- 
rilu$  sancli  e$t  Pater,  facta  snppositione  pro  Patre, 
vere    polerit  dici,  principium  Spirilus  sancli  non 


ficalione  dicitur  Iioc  de  Palre  clFiiio;  ergo  Filius  est 
Pater.  ilem  nullum  principium  Spiritus  sancli  nnn 
est  Pater,  nullum  priucipiuin  Spiritus  sancti  noii 
esl  Filius  :  isix  dux  proposiiiunes  suni  univcr- 
sales  et  verx  in  quibus  prxdicaniur  bxc  duu  prx- 
dicabilia,  Paier,  Filius,  it  eodein  lerniino  io  t*' 
dem  significatione  accepio  :  ergo  aiterum  eorum 
ponttur  de  aiieio.  Itein,  Pater  nec  est  nec  esse  po- 
test  Fiiius,  et  econlrario  :  ergo  isti  tcnnini  sunt 
opposita  prxdicabilia.  Sed  uiriqiie  couvenit  itlo 
terminus,  principium  Spirilu$  sancti ,  el  eis  in  ea- 
dem  signilicalione ;  crgo  est  superius  ad  illa  duo  i 
crgo  utrique  duorum  potcsl  pariiculariter  ei  verc 


est  Filius,  cum  Filius  et  Pater  sinl  opposita  prxdi-  £)  removeri  ab  iiuc,  principium  Spiritu$  $ancli.  Itcin, 


cabilia,  ut  videtnr,  quia  Pater  nec  cst  nec  esse  po- 
test  Filius. 

Videtur  ergo  indefini(a  bxc  proposiiioprtN<ri;7ium 
Spiriiu$  $ancti  est  Pater,  u(  iiidifTerenter  accipi 
possil  boc  nomen  principium  pro  Patre  et  Filio. 
t)uod  si  dicatur  lioc  nomen  principium  non  posse 
accipi,  nisi  pro  pcrsona  Patris  propter  lioc  nomen 
Paier  quoii  iii  prxdicato  poni(ur,  secundum  iilud  : 
Talia  erunl  subjecta  qualia  prtedicata  permi$erunt, 
vide(ur  dandum,  principium  Spiritu$  $ancli  est  tan- 
tum  Paler.  Unde  iiifer(ur ;  ergo  principium  Spiri- 
(us  saiicU  non  est  Filius;  vel,  idem  principium 
Spiridis  sancti  estPateret  Filius.  Iiem,  principium 
Spiritus  sancti  est  Pater;  ergo  principium  Spiri- 


nullum  principium  Spirilus  sancti  non  est  Pater, 
nuiium  priiicipium  Spirilus  sancli  non  est  Fiiius, 
Patcr  et  Filiu:»  sunt  unum  principium  Spiritus 
sancti :  ergo  unum  principiuin  Spiriius  sancii  est 
Paler  el  Filius.  Itein.  non  es(  verum  quod  princi- 
pium  Spiritus  sancti  sit  ei  Paler  el  Filius,  prin- 
cipiuin  Spiriius  sancti  es(  Paier,  principiuin  Spiri» 
ri(us  saiicli  esl  Filius;  ergo  principium  Spiritus 
sancti ,  vel  non  es(  Pa(er  vel  non  es(  Filius.  Item, 
aut  aliquud  priiicipium  Spiritus  sancli  aut  ntilluin 
estPaler  quod  sil  Filius.  Si  aliqiiod  ,  ergo  pniici 
pium  Spiritus  sancti  quod  esl  Paler.  est  Filius  ; 
ergo  unum  principium  Spiritus  sancti  est  Pater  ct 
Filius.   Si   nullum  principiuin  Spiritus  sancii  est 


911 


I'ETHI  PICTAVIKNSIS 


*m 


Paier  quoJ  sit  Filitts,  ci  P.ttcr  cl  Filiiis  osl  prin-  A  aiicior  S|iiritus   sancli  ,  crgo  suiit  iiiia  persona.  Si 


cipiiiin  apinlijs  saiicti ;  crjro  1'alcr  cl  Fiiiiis  noii 
sunl  uirura  priiK-ipiuin  Spirilus  sancli.  MuUis  aliis 
csl  osicndeie  modis  quiul  iiuii  suppoiiiliir  persona 
illo  icrmino,  nisi  dicalur  qiiod  diio  principia  Spi- 
riius  sancli  suiil  Palcr  ct  Filiiis,  (luod  iioino  audet 
dtccre  proplcr  auctoriialeiii  Aiigusliiii  supra  posi- 
lain,  qiijc  conlradicit. 

Si  veio  dicalur  lioc  nonien  prmcipium  ibi  sup- 
pouerc  lelationcin,  ccrtuni  csl  quod  non  posscl 
lunc  poni  adjeclive ;  tunc  enim  incongrua  essei 
loculio.  Sicul  incongrue  dicitur,  albus  esi  liomo,  si 
suppoiiit  illud  adjeclivuna  adjective  positum;  si 
veio  substaiilivc   ponitur,  idem  est  dicere  princi- 


vi-ro  siint  duo  auclores  Spiriius  sancti,  cum  idem 
^ii  cssc  principium  Spirilus  sancli,  el  csse  auclo- 
rcin  Spiritus  saticli,  videbuntur  duo  esse  princi- 
pia  Spirttus  sancli.  Yei  si  sunl  duo  auctoies  Spi- 
riius  sancti,  vidcbunlur  duabus  notionibus  spirare 
Spiriiuin  sanciuin.  Ideo  eniin  supra  negatuin  est 
Patrein  ct  Filiuni  esse  duo  principia  Spirilus 
saiicti,  nc  vidcantiir  alia  spiratione  vcl  alio  inodo 
spirare  Spiritum  sanctuin  quam  Filiiis.  liem,  si 
i.s(a  duo  nuinina  hvmo  tt  lapis  dicuntur  una  pars 
oralionis,  quia  unuin  ci  cunulem  modum  liabent 
signiricandi ,  quia  irop|ca  est  locutio  ;  vidcbiiur  sic 
qiioque  quod  Paler  el  Filius  sint  uiius  auctor  Spi- 


pium  Spiiilus  sancii  csl  Pater,  acsi  dicatur,  spiraiio  „  riius  sanrli,  quia  eadem  ralione  dicitur  Paier  au- 
qua  Pater  spirai  Spirilum  sanctum  csi  Paier.  Et      ctor  Spiritus  sancti  qiia  et  Filius ;  pru:sertini  cum 


ita  passiin  ibi  admiltetur  relalio,  qucmadinoduni 
si  poneretur  tbi  boc  noinen  tpiraiio,  el  ila  dabitur, 
principium  Spiiitus  sancti  quod  esi  Paler,  eU  Fi- 
Hu$,  U\  esl  spiraiio  qux  est  Paier  cst  Filius,  ct 
priiicipium  Spiritus  sancii  quod  esl  Paier  non  est 
Spiriius  sanclus,  id  est  spiratio  qux  esl  Paier  iion 
est  Spiritus  sanctus,  nec  eiiam  illa  propositio  in- 
delinita  csl,  sed  singularis.  El  boc  dato,  nulluin 
vidco  accidere  inconveniens,  nisi  quod  lioc  iioinon 
prittcipium  variat  suam  significalionem  in  siibjeclo 
c.i  in  praedicato  posiium.  Nam  in  prxdicaio  si^nin- 
cat  notionem  adjective,  in  subjeclo  subslaniive,  et 
ila  v.iriat   suain   &igiiilIcationem,    inio  polius  ino- 


Patcr  et  Filiu»  sint  unum  principium  Spirilus  san- 
cti,  ei  idein  sit  esse  principiutn  Spiritus  sancti,  et 
esse  auclorcin  Spiritus  sancli.  Ad  quod  potesl  dici 
quod  nil  noceret  si  diceretur  Palrcni  et  Filiuin  esse 
duos  auctorcs  Spirilus  sancti,  nec  rererlur  plura- 
lilas  ad  modos  vel  noliones,  sed  ad  peisonas  quje 
eadem  noiione  spirant  Spiriluin  sanctum.  Non  ideo 
tamen  dandum  quod  Pater  ct  Filius  suot  duo  priii- 
rtpia  Spiritus  sancti,  quia  illud  contradicit  aucto- 
riias.  Quia  non  dicilur  Patrcm  et  Fiiium  esse  duos 
aiiciores  creaiurarum,  sed  unum,  iiec  duo  prin- 
cipia  Spiritus  sancli,  scd  uniim,  cuni  sint  unuia 
principium;  cl  hoc  sil  idein  tili,  nec  ponitur  per- 


duin   signiiicandi  ,    cum   eaindem    nolioncin   biiu:  C  suiia  vci  esseniin   boc  noinine,   auctor,  seii  BOiio 

lanluin,  sic  ct  lioc  nomine  principium.  Ulruinlibet 
tamen  ibtoruiii  recipiatur,  seinpcr  consideranda  est 
causa  dicti.  Nain,  dalo  singuhiri,  aid  nioduin  cl  no- 
lionem  siHgularilas  non  ad  (>crsonam  esl  refe- 
reuda  ;  sin  pluralc,  propter  |-!ur:Uitateia  persona- 
ruRi  noii  nioduruni  vcl  notioiiunt,  iioc  dicitur. 

(90)  Solcl  etiam  quxri  quare  Filius  dicalur  prin- 
cipium  de  principio  cl  noii  Spii  itus  sanctus,  et  quid 
istu  pra:diceiur  de  Filio  ?  Ad  quod  diccndiini  quod 
si  lixc  oratio  priiicipium  siiie  principio  accipiaiur 
iit  vi  notiiinis,  accipilur  pro  boc  uoniine  ingeHilus, 
el  sic  Paier  aliqua  nutioiie,  scilicel  innascibilitale, 
esl  principium  sine    principio,  sicut  innascibilitatc 


inde   sigiiificet,    sed    alio    inodo    bic     alio    ntu- 
do  ibi. 

Aliis  videtur  datidum,  Pater  ett  principium  Spi- 
ritttt  sancii,  qnia  ibi  Puier  sola  iiotio  ,  sed  iioii 
econlrario  ;  qnia  si  diccrelur,  priiicipium  Spiritus 
sancti  est  Paier,  siipponereiur  essentia  cum  no- 
lionC,  ct  esset  sensus  quod  essenlia  divina  a  qua 
cslSpiritus  sanclus  essel  Pater,  el  iia  locutio  illa 
csset  pobiliva  falsi,  ciiin  iioii  sit  ab  cssentia  divina 
Spirilus  sanclus.  Ideo  iion  incongrue  dicilur  priti- 
cipiutn  Spiiiius  sancli  est  Paler.  Veruiiiiamen 
coiigrue  (Jiciliir  principium  creiiluraruin  esi  Pater, 
i(l  esi  cssentia  diviiin,  a  qua  cslcreaiura,  est  Pa- 


iiM,    quia   siipponitur  essentia  cuin  relatione  tein- ^^  e.si  iiigenilus.    Si    vcro  hiibcat  viin  orationi.s,  per 
porali. 


Solel  (|ii:eri  an  &it  recipieodum,  Pater  esl  prin- 
ripium  Filii  et  Spiriiut  satKli,  qiiod  non  vidctur, 
qiii^a  alia  ralionc  dicilur  Patcr  esse  priitcipiiun 
Filii,  scilicel  generalioae  ,  quani  S{>iri(u5  sancli 
ciijus  cst  Patcr  priiicipiuro  ^piratioiie.  Non  csl  qui- 
dcm  danJiiin  sub  una  prolalione  Pater  esl  principium 
Filii  et  [Sjiiiilus  suncti,  seJ  sub  duabus  sic,  Palcr 
tfsi  priiicipiuin  Filii,  Paicr  esl  priocipiuui  Spiritus 
sancti. 

Itein  quu.'riiitr  aii  Pater  et  Filius  sint  uniis  auctor 
Spiritus  kuucti   an   ^Q  duo  ?    Si   ciiiin  Siint  nnus 


noininativum  nolaiur  coinmunis  participalitas 
trium  personarum  ;  per  alibtivtiin  vero  innuitur 
inodus  dandi  princip:ilitateni  de  Patre.  quo  niodo 
non  diciiur  principulitas  de  aliis  duabus  personis. 
Idem  e«lergo  dicere  piincij^ium  sine  prtncipio,  ac 
si  dicatur  Patcr  e.st  Ci  ealor  vci  principiuin  crea- 
turarum,  vel  cssentia  divina  a  qna  suntomnia,  et  a 
nullo  est.  Sic  qnoque  cum  dicitiir,  Filius  etl  prin- 
clpium  de  principio,  haec  oralio  poiest  habere  viiii 
noininis,  ut  ident  sit  ac  si  dicatur,  Filius  est  Filius, 
el  probalur  eadcm  iiotio  lunc,  hoc  verbo  princi' 
pium  de  princioio,  el  boc  iiomine  FHiua.  Nara  lisec 


(90)  Videobscivatiyiics  noslras  ;k!  C.  cap.  Pitlii,       i:t  '•.  part 


91S  SENTENIIAKUM  LIBRl  QUINQUK.  —  LIB.  I.  «U 

circiinilociilio  ab  auctoribiis  sacrae  paginx'  Filio  a  principiiim   de  priiicipio ,  (]tiia  tsciriini  oiaiioniiiii 


appropriata  esL.  Si  vcro  circnniloculio  illa  liubeal 
viai  orationis,  idem  esl  ac  si  dicatur  :  Filius  esi 
principium  creaturarum,  vcl  est  divina  es&enlia, 
et  ipse  est  de  Paire,  ut  per  noininalivum  noletur 
coininunis  principalitas  trinin  personarum  (|n:je  est 
divina  essentia;  per  abbiivum  modus  dandi  illam 
principalitalcm  de  Filio,  el  non  de  Palre,  ila  sciii- 
cel  r|iiod  Filius  est  de  Patre  iinnm  cum  eo  princi* 
pium.  Sic  ad  solani  divcrhitatem  inodoruin  dict:ndi 
nolunt  quidani  rcfcrre  qiiod  dicitur  Pater  princi- 
pinin  Fiiii,  ut  potius  sit  apqnivocatio  diccndi  qiiain 
esscndi.    Nec  seciindum  eos.  ciim   dicilnr,  Paler 


palernitate  cst  principiuin  Fiiii,  noiatur  per  abla- 
t  vuin  prxdicalio  nolionis,  scd  ratio  accoinmodalur 
et  protiatnr  latio  thcologica,  scilicei  principaiiias, 
cuin  dicitur  principium  Filii,  vcl  principinni  Spi- 
ritiis  sancti. 

Si  qiixratiir  qnare  Filiiis  et  iion  Spiritii:;  snnctus 
a'u'i\nr  principium  de  princiiiio,  poierit  pi'0  ralionc 
suflicerc  volnnlas  auclorum  Filio  hiijiisinodi  locM- 
liones  appropriantinm.  Quid;un  tame^ivolunt  supcr 
IkOC  redderc  rationein,  qnibus  vidctnr,  cuio  dicitur 
priHcipium  de  principio ,  non  per  noniinativum  de- 
signari  communem  87  principaliiatero  trium  per- 
sonarum,  sed  xternam  relationem,  scilicel  spira- 
tionem;  per  .iblativum  vcro  paternitatem ;  et  ita 
nolanlur  duae  esseniiae  relationes  cum  dicilur,  Fi- 
lius  est  principinm  de  principio.  Si  autern  dicatur, 
$piratio  e%t  principium  de  principio,  per  nominati- 
vnm  notatnr  teinporalis  rclaiio,  cum  Spiritus  san-  r 


uita  appiopriata  cst  Pali i ,  aliera  Filio ;  eo  qiiud 
Filius  prin.o  loco  procedil  de  Patre  (non  dico  priino 
loco,  vel  tempore,  tel  nalvra)  sed  quia  iui  cst  Filius 
a  Palre,  qiiod  non  ab  aiio.  Spiritiis  sanctus  iia  est 
a  Patre  quod  ctiain  a  Filin.  Ob  qnam  considera- 
tionem  non  dicinius  aliquem  i  niarc  si  dicat  solum 
Filium  cssc  principiinn  de  principio,  vel  Oeum  de 
Dco,  sivc  lumen  de  luminc;  quia  sulus  ut  dictuni 
est,  a  Patre  prini«>  loro  csi. 

CAPUT  XXXL 

De  proprietale  aifrna  Spiriius  aancli,  id  est  de 

proces»ions. 
(9t)  llis  ita  liactaiis  agcndnin  est  depropria  Spi- 
rilus  sancti  propriclate ,  sccunduin  quani  dicitur 
JD  procedeu».  Iii  qno  notandum  qnod  duplicilcr  cst 
processio  Spirilus  sniicti,  lcinporalis  cl  xlerna. 
^tcrna  est  qux  iitcflabiiis  cst  qua  a  Palrc  cl  Filio 
%-toritaIiler  et  sine  lcmpore  proccssit ;  et  lemporalis 
qiia  a  Patrc  et  Filio  ad  sancii(icandam  crcaturain 
procedit.  De  illa  processione  qux  xterna  est  primo 
agendum,  quia  non  est  snsceplus  liic  serino  nisi  de 
xicrnis  relationibus,  posiea  ciiim  sigillalim  tracla- 
birur  de  lcmporalibiis  proprictatibus.  Primo  i|<ilur 
qoxri  |M>lest  cum  Spirilus  sanclus  vcre  procedal  de 
Pairc  ct  sit  de  substanlia  Patris,  cur  noii  dicitnr 
nalus  vei  gcnilus?  quod  ita  solvii  Augustinus  (92)  : 
<  Si  Spiriius  sanctus  Fiiius  dicerelur,  amlKiruin 
utiqne  Filius  diceretur,  quod  absnrdum  csl;  Filios 
quippe  nullus  ilnorum  est  nisi  patris  cl  matris.  > 
(93)  Quxrilnr  etiam  cuin  Spiritns  sanctiis   non 


clus  non  sit  principiuin  ab  .'eterno;  per  ablativum 

actcrna  relatio  :  et  quia  inconveniens  videtur  talis 

jiinctura  rclationnm    qux    diversae  sunt  rationis 

quaruin  altera  xterna,  aliera  temporalis,  nec  su- 

stinei  hxc  prxpositio,  </#,  talem  juncturam.  ideo 

non  diciliir  principium  de  princiiiio  Spiritus  sanctns. 

Sic  igitur  secundum  eos  sic  notatnr  pcr  noininat!- 

vuni  xtcrna  rclatio,  scilieet  spiralio.  Sicut  lanicn 

cx  supradictis  liabemus,  potest  dici  qiiod  hxc  no- 

niina  io  tali  jnnctnra  locutionis,  Deus  de  Deo,  lumen 

de  /wmtntf,  principium  de  principio,  et  hnjnsiiio.Ii 

personaliler  accipiuntiir,  iion  reiative,  scd  pro  re- 

iativig,  ut  primo  positiiin  dicalnr  pro  persona  Filii, 

secuiido  positnm  pro  persona  Pairis  ;  ct  iia  necesse 

csi  accipi  cutn  in  subjecto  posiiis  hujusmodl  appcl- 

lationilius  dicilur  principium  de  principio  e$t  Filius. 

Kon  eniiii  ibi  esseniiam  potest  supponere  lioc  no- 

nien  principium  vel  relationem ,  cum   ncc  divina 

essentia  nec  spiratio  sit  a  Patre  principio. 

«  Si  ita  objicialur,  Spiritus  sanctus  est  principium 

ei  non  est  de  principio;  crgo  cst  principium  sinc 

principio;  ergo  est  Pater  :  solvitur  per  inierem- 

|itioneni.  Est  eiiiin  Spiriius  sanctns  de  Palie  prin- 

cipiuni.  Unde  si  inferalur,  Spiriinin  sanctum  csse 

priiicipiuin  de  principio,  nculrum   danduin,   ncc 

quod  sit  principium  sine  principio,  nec  quod  sit 

(91)  Mag.  I,  d.  l\  clc.  Ilem  d.  II,  ctc,  lib.  i. 

(92)  Lib.  w  Ih  Trimt.,  cap.  47. 
(93).Ma2.  siip.,  5«. 


dicilur  gcniius  scd  proccdens,  cnr  Filius  non  di- 
ciiur  tsntnm  geniius,  sed  ct  procedens ,  sicut  in 
Evangclio  ipse  de  se  ait  :  Eyo  a  Palre  processi  el  in 
liuuc  mundum  veni  (Joan.  viii).  .\d  quod  dicendum, 
quia  cum  Filins  procedat  a  palre  piocessione  [ge- 
iieraiione],  ct  Spiritus  sancius  xicrna  processlone, 
aiio  niodo  dicilur  procedcre  Filius,  alio  modo  Spl- 
riiiis  sancius.  Nam  Filius  nascendo,  Spiriius  san- 
clus  non  nasccndo.  Si  vero  lanlum  qnxralur  quare 
inagis  Filius  nascendo  qnam  Spirii^js  sanctus  a 
P.«ire  procedat,  audi  Augustinum  dicenlem  (91) : 
«  Dtslingncrc  inier  iliam  generalioiiera  et  proces- 
sioncm  ncscio,  non  valeo,  non  suiricio.  Ac  per  hoc 
quia  et  ilb  ct  i$ta  cst  ineflabilis  sicut  propheta  lo- 
D  quens  de  $3  ^>''0  ^*^  •  Ceneralionem  ejus  quis 
euarrabil  ?  (Isa,  liii)  ita  de  Spirilu  sancto  veris- 
simc  dicilur,  proccssionein  cjns  qnls  enarrabit?  » 
SuflTiciat  ergo  nobis  srire  et  crcdcre  quod  a  Patrc 
sii  ct  proccdat  Spiritus  sanctns ,  inodumqne  posi- 
luni  supr»  homiuem  pic  ignorcnius.  Hoc  lamcn 
nobia  ccrlum  qnod  hac  proprietalc  referlnr  ad  Pa« 
trcni  et  Fittnni.  Nam  au  ulroqiic  proccdit.  Quod 
ciiim  a  Filio  procedai,  lcslatur  Apostolus  :  Misit 
Spiritum  Fiiii  sni  in  corda  noslra  (Galal.  iv). 

(95)  Grxci  tainen  Spiritum  sancium      f  ilio  pro- 
ccdere  ncganl,  qiii?  iii  Evaugelio  loqncns  Veritas  de 

(91)  Lib.  III  coftra  Maxim.,  c.  1*  ;  quo  locis  plu- 
ribns  coiliina\ii  aiictor. 

(9o)  Mag.  I,  d.  il,  S  2,  hxc  cadcm  liabcu 


*I5  PETRl  PICTAVIENSIS  916 

processione  S|)lrtius  sancii ,  mcn.lioiiem  de  Paire  A      (5)  Solet  eilam  nuari,  an  pleniiis  vel  magis  pro- 


lacil,  non  de  Fiiio,  dicendo  :  Spiriius  qKi  a  Palre 
procedil  {Joan.  xv);  ei  quia  in  principalibus  con^ 
ciliis  quap  apiid  iilos  celubrala  sunt  (in  quibus  qui> 
•i«Hi  Synibolum  orJtnaluin  est,  in  qiio  solus  coni- 
inenioralur  Pater  his  vcrbis  (96)  :  i  Et  in  Spiriiuin 
sanclum  Doniinum  el  viviflcantem  protectorem  cx 
PalreprocedenteineiFilio  coadorandum  et  conglori- 
iicandiim,  t  sanciium  esl  subjunctis  analbemalibus: 
I  Qiii  alitcr  docueiii,  vel  aliler  prxdicaverii  ana- 
ibema  sil.  >  Ideoque  nos  anatbematizatos  dicunt 
qui  Spiritum  sancliim  a  Filio  procedere  diciinus; 
quod  eiiim  secnndum  nok  ibi  dicitur,  ^ui  ex  Palre 
FUioque  procedit,  alterum  a  Latinis  additum  esl,  id 
cst  Filio. 


cedat  Spiritus  kanclus  a  Patre  quam  Filiu,  vel 
econirario?  Quod  ita  videtur  Angusiinus  diccre  (4): 
•  Non  friistra  in  Iiac  Tiiniialc  non  dlcilur  Vcrbum 
Dei  nisi  Filius,  iiec  donum  Dei  nisi  Spirilus  san- 
ctiis,  nccde  quo  geniium  esl  Verbum  cl  de  qiio 
procedil  Spirilus  sancius  principaliler  nisi  Deus 
Paler.  »  Hic,  videtur  dicere  quod  Spirilns  sanclu» 
principalius  a  Paire  procedat  quam  a  Filio.  Quod 
ideo  dicil  Auguslinus  (5),quia  cum  eiiain  a  Filio 
procedat  Spiriius  sanclus,  idipsum  habel  a  Paire 
Filius,  quia  quidquid  babet,  babet  a  Palre,  etiam 
esseniiam  suam.  Ideoqne  omnia  quae  suni  Filii  ad 
Palrem  rc-reruntur. 
Quxritur  auiem,  cum  processio  Spiritus  sancti 


(97)  Sed  nos  verba  illa  delerminamus;  qui  aliud,  6  sil  proprietas  per  quam   distinguiiur  a  Patre  ei  a 


id  «bt  qui  conlntrinm  prxdicavcrii;  sicul  in  Cpi- 
slola  ad  G.tlatas  (cap.  i)  :  Si  quis  aliud,  id  est  con- 
irarium  evangelizaverit,  analhema  sil ;  non  dixil,  si 
addidet-it  :  ipse  cnim  Apostolus  cupiebat  vcnire  ad 
quosdant  Dl  qnod  ueessel  in  fide  supplcret.  Ad  iliud 
Tcro  qtiod  in  Evangelio  videlur  dici  Spiritnm  san- 
cluro  non  procedere  a  Filio,  sed  a  Paire,  de  qno  solo 
flt  menlio,  iia  respondemus  :  Quia,  quamvis  nomi- 
neiur  Paier,  non  ideo  excludiiur  Filius;  quia  non 
diciiur  tolo  Paire.  Sed  ideo  sohim  Pairein  comme- 
moravil ,  qnia  ad  ipsum  etiam  solet  rcferre  quod 
ipsius  eti,  quia  ab  illo  Iiabet  (98).  In  sensu  lamen 
conveniunt  Grxci  nobiscuin;  quia  recipjunt  Spiriium 
banctum  esse  Filii,  quod  non  est  aliud  quam  ipsum 


Filio,  an  per  eam  rereralur  Spiriius  sanctus  ad  Pa- 
ircm  et  ad  Fiiium.  Quod  si  est,  potest  igitur  dici 
Paier  Spiriius  sancli,  ct  Filius  Spiritus  sancti. 
Unde  babebiiur  quod  Spiriius  sanctus  babet  Paircm 
et  Filium.  Si  vero  dicatur,  ^Q  habet  terminum  d.ci 
de  Deo,  secundum  esseniiam  dicitur  de  Triniiate. 
Itaque  erant  Pater  ct  Filius  ei  Spiritus  sanctus 
unus  Spirilus  saiicius,  sicni  unus  Deus.  Ad  quod 
dicenduiu  quod  bxc-oratio  Spiritus  sanctus,  quan- 
doque  accipitur,  essentialiier  ui  dicatur  de  loia 
Triniiale.  Unde  Augustiniis  (6)  :  t  Nullo  modo  Tri- 
nitas  polest  dici  Filius;  Spiriius  vero  sanctus  po- 
test  dici ,  secundum  quod  scriptum  est :  Deus  Spi' 
riius  est  {Joan.  iv).  i  Quidam  tamen  dicunt  qiiod 


procedore  a  Filio.  Undeeiiam  quidameorum  docio-  r  Paier  et  Filius  suni  Spiriius,  non  lamen  Spiriius 


res  unam  eamdemque  senientiam  aitendentes, 
Spiritum  sancium  a  Filio  procedere  tesiati  suni,  ut 
Aihanasius  (99)  :  <  Spirilus  sanclus  a  Palre  el 
FiliOj  non  facius,  nec  creatus,  nec  genitut,  sed  pro- 
cedens.  >  Joannes  etiam  Chrysoslomus  in-homilia 
quadatn  (100) :  <  Isie  esl  Spirilus  sanctus  proce- 
(lens  a  Patre  et  Fiiio  qui  dividit  boua  propria,  prout 
tult.  » 

(1)  Quieritur  etiam  an  prius  processerit  Spiritus 
■ancius  a  Paire  quam  a  Filio,  vel  non?  Ad  quod  iia 
ratiocinabatnr  quidain  hcereiicus  contra  Augusli- 
iium  :  I  Spirilus  sanctus  procedii  de  Patre ;  ergo 
iialo  Filio  aut  non  nato.  Si  nato  Filio,  ergo  naii- 
vilas  Filii  prxcessit  processionem  Spiriliis  sancti. 


sanclus ,  vet  non  sauclus.  Sumitur  et  hxc  oralio 
Spiritus  sanclut  in  designatione  relaiionis.  Unde  (7) 
f  Spiritus  sanctus,  qui  non  csl  Triniias,  scd  in 
Triniiate  inlelligilur,  in  eo  quod  proprie  diciiur 
Spiritus  sanctus,  relative  dicitur,  cum  ci  ad  Patreni 
ei  ad  Filium  referatur;  relatio  iamen  non  apparet 
in  hoc  nomine ,  apparel  taineu  cum  dicitur  do- 
num.  t 

(8)  Ei  nota  quia  alia  raiione  dicilur  donum  ,  alia 
donatum.  Nam  donuin  diciiur  ab  xterno;  donaium, 
ex  tcmpore.  Unde  Augusiinus  (9).  (  Sempcr  proce- 
dii  Spiritus  sancttis  et  non  ex  tempore,  sed  ab 
seierno  procedit,  et  quia  ab  seterno  procedcbai  ut 
esset  donabile,  jam  donum  erat  anieqiiam  esseicui 


Si  vcro  nondum  natoFilio  ,  ergo  processio  Spiritus '^  daretur.i   El    nota  quod   Spiriius  sanctus  propric 


sancti  prxcessit  naiivitatem  Filii.  i  Huic  quxstioni 
talis  puerili  respondel  Auguslinus  (2)  :  i  In  illa 
summa  Trinitaie  qux  Deus  esi,  interv^tlla  tempoTUm 
nulla  sunt  per  qu.T  possil  osiendi  aut  salicm  rc- 
qniri,  ulrum  prius  dc  Patre  naius  sit  Filius,  et 
^ostea  de  ambobus  proccsseril  Spiritus  sanctus.  i 

(96)  In  Symb.  Con»l.  i 

(97)  li\i'i.  sup.  §  3,  siinililer  ad  Gal.  1. 

(98)  Hxc  etiam  M:\g.,  §  4. 

(99)  In  ftymbolo. 

(100)  In  expositione  Symboli,  ul  apud  iVIag.  sup. 
S  5. 

(1)  Mag.  1,  d.  12. 

{i)  Lib.  XV  De  Trinit,,  cap.  20   In  iult. 

(5)  M.ng.  sup.,  §  5. 


dicilur  donum  Dei,  id  proprie  cbariias,   licei   hoc 
ununi  de  tota  Trinilate  dicaiur. 

(10)  Quod  cnim  chariias  ipsa  qua  Deum  diligi- 
nius,  vel  qua  Deus  nos  diligii  Deus  sil,  audi  Au- 
gusiinum  dicentem(ll)  :  •  Cum  de  diieciiooc  fra- 
trciii  diligimus,  de  Deo  frairem  diligimus.  Nec  fieri 

(4)  XV  De  Trinil.,  c.  17,  posl  incd. 

(5)  Ibid. 
(Gj  Lib.  V  De  Trinit.,  c.  U. 

(7)  Aiig.,  ibid. 

(8)  Mag.  I,  d.  18. 
(<i)DeTrin.  c.  15. 
(lO)Mag.  I,  d.J7,  clc. 

(M)  Libro  viii ,  De  Tr.  c.  8.  Ad  liuric  hipidciD 
graviicr  offendii  Mjg.  ciiatus. 


B 


917  SENTENTIAUUM  MBRl 

potcst  iit  ipsam  prapcipiie  ditectioncm  non  diliga>  A 
Mtus,  qna  frutrcm  diligimus,  quia  Deus  ipse  dileclio 
cst.i  Et  ne  quis  boc  diclum  csse  puici  pcr  cau- 
sam,  sicut  cum  dicilur,  Deus  ett  spet  nottra  et  re- 
fugium,  quia  est  causa  spei  et  refugii ;  au<ii  quid 
alibi  dicat  (12).TaIe  cst  :  Tu  espatientia  tnea  (Psal. 
Lxx),  quale  est,  Domine,  spes  mea  (ibid);  ei :  Deus 
meus  mhericordia  mea  (Psal.  lviii).  Non  autem  ita 
(lictum  est :  Deus  cbariias  mea,  sed  ita  dtctum  est : 
Deus  ehariias  est  (//oan.iv),  sicut  esi  dictuiu  :  Deus 
Spiritus  est.» 

(13)  Qiiod  tamen  si  dicatur,  quaeritur  cum  cba- 
riias  magis  et  minus  habeainr,  augeaturet  niinua- 
liir,  an  Spirilus  sanctus  augeaiur  et  minuatur,  cum 
cbaiiias  sit  Spirilus  sanctus ;  sic  enim  videtur  mu- 
labilis.  Ad  quod  dicendum  qiibd  Spiritus  sanctus 
non  rccipii  in  se  magis  vel  minus;  nec  in  se  exal- 
laiur  vei  magnificatur ,  sed  in  nobis  exallatur  qui 
eum  babemus,  et  in  quo  proficiinus  diligendo  ei 
cognosceiido.  (Jnde  Augustinus  (14)  :  <  Si  Spiritus 
sanctus  ab  alio  magis  et  ab  alio  niinus  non  babere* 
lur,  sanctiis  Eliseus  sancto  Eliae  iion  diceret;  6>t- 
rilHi  qui  in  te  est ,  duplo  ftat  in  me  {IV  Reg.  ii}.i 
Et  alibi  (15) :  <  Probet  se  quisque  quantuin  cbaritas 
in  eo  proficiat,  imo  quantnm  ipse  in  obariiaie. 
Si  enim  Deus  cbariias  esi,  nec  proficit  oec  de- 
licil.» 

(16)  Iiem,  aliquis  babet  cbaritaiem  qui  prius  non 
babebai,  et  cbaritas  esiSpiriitis  sanctus.  Ergo  ali- 
quis  babet  Spirilum  sanctum  qui  prius  non  babe-  r 
bal  eum.  Ergo  in  aliquo  cst  Spiritus  sanclus  in 
qiio  prius  noii  crat,  cum  taincn  ille  prius  essel.  Ad 
boc  dicimus,  quia  non  omnis  babet  Spirilum  san- 
ctum  in  quo  esi  Spiritus  sanclus.  Alioquin  irratio- 
nales  creaturx  eum  baberent,  sed  illi  soli  babent 
in  quibus  est  per  inbabitaniem  gratiam.  Iiein  dicit 
Aiigiistinus  (17)  :  <  Unde  est  lides,  nisi  a  quo  est 
dilectio,»  id  est  a  Spirilu  sancto.  Ergo  sicui  fides 
qn;e  est  a  Spirilu  sancto  non  esl  Spiritus  saucius, 
iia  dilectio  quae  est  a  Spiritu  sancio  non  esl  Spi- 
riius  sanctus.  Ad  quod  diciinus  quod  Spirilussan- 
ctus  a  ttt  quidem  est  in  nobis ;  boc  supple ndum  cst. 
Nam  ipse  se  dat  nobis ;  et  ita  tam  fides  quain  Spi- 
riius  sancius  a  se  est  in  nobis.  Item  Augustinus 
(18)  :  <  Chariias  Dei  dicta  est  diffundi  in  cordibus  D 
nostris  (Rom.  v),  non  qua  iios  ipse  diligit,  sed  qua 
nos  suos  dileciores  facil.»  Hic  videturdistingui 
cbaritas  qua  Deuin  diligiiiius,  ab  ea  qua  ipse  nos 
diligit ;  ei  iia  cuin  Deus  diiigat  nos  charitaie  quae 
C8t  Spiritus  sancius,  noii  videlur  quod  nos  diliga- 


QUINQUE.  —  LIB.  I.  918 

mus  cuin  ea  qiia  ipse  nos  difigif;  ct  ita  cum  Deus 
dilig»t  nos  cbaritateqnx  <;st  Spiritus  sanctus,  non 
vidctur  quod  nos  diligimus  euin  cbarilate  quae  est 
Spirilus  sanclus,  sed  cbaritaie  creaia  qux  esi  vir- 
tus  meiiiis.  Sed  nos  iia  exponimus  auctoritaiem 
illam  (19),  ut  non  disliiiguatur  inler  dilectionem 
illam  90  qna  nos  diligit,  el  illam  qua  eum  diligi- 
mus,  qux  eadem  est  Spiritus  sanclus.  Sed  iia, 
<  non  qua  nos  ipse  diligit,  sed  secundum  qiiod  ea 
nos  suos  diiectores  Tacit,  lul  una  etiam  inteiligaiur 
utrobique  dileciio.  Item  Augustiiius  (20)  <  Cliari- 
talera  voco  motum  animi  ad  rruendum  Deo  propter 
ipsuni;  et  se  ac  proximo  propter  Deum.»  Sed  iti 
dicilur  cbarilas  esse  inolns  aniini.sicut  dicilur  D<;us 
tpes  notira,  scilicet  percausam;  sicut  Sapicntia  iu 
sacra  Scriptnra  dicitur  aclus  mobilit ,  cerlus,  in- 
coiuquinaius  (H),  cum  tamen  ipsa  non  sit  aliquid 
inobile,  nisi  per  causani  qiia  facit  nos  moveri  de 
viriuie  ad  virtutem.  Sed  cuin  cbariias  opcretur  in 
nobis  aclum  credendieisperandi,  sicut  el  diligendi, 
cur  diciiur  quod  cbaritate  ditigimus,  el  non  cbari- 
tate  credimus  vel  speramus?  Cujus  quidem  patct 
solutio,  quia  cbariias  niodum  credendi  operaiur 
niediante  lide  virtute,  sicut  modum  speranJi  ine- 
dianie  Spiritu  saiicto,  sed  modum  diligendi  nnll.) 
virtute  niediante  (22).  Unde  a  cbariiate  credimus, 
speramus,  sed  non  cbaritaie:  a  cbarilaie  Jiligiuius 
ei  cbaritate  diligimus. 

Quidam  tamen  imo  fere  omnes  propter  verbuui 
Aposloli  dicenlis  :  Fides,  sjjei,'chariias,  tria  hac  : 
major  autem  horum  eU  charilas  (I  Cor.  xiii).  Quod 
genus  locutionis  incongruitalem  inlellectus  facerei, 
nisi  cbaritas  esset  virtus  sicut  fides  el  spes,  cum 
non  soleat  fieri  comparaiio  per  superlalivum,  aut 
communicaiio  nisi  rerum  cjusdem  generis,  maxiine 
Creatoris  ad  creaturas.  Dicuni  boc  nomiae  charitat 
duo  significari,  viriuiein  aniini  quae  intcnsior  est  in 
quibusdam  quain  in  aliis;  et  Spirilum  sanctum, 
qui  tamen  per  cbaritatem  solam  et  improprie  di- 
citur  cbarilas  secuudum  quosdain,  sicul  spes  et 
misericordia. 

(i5)  Prxier  haec  eiiam  diciiur  cbarilas  motus 
illiua  viriutis  qiw  esi  in  anima.  Cuin  ergo  di- 
citur  Deut  diligit  nnt  charitale,  charitas  ibi  ad 
Deum  refertur  secundum  oiiincs  Caibolicos,  cuiii 
in  Deo  non  sit  virius,  nec  qualitas  meniis  secunJum 
quod  Deus.  Cum  dicilur  nos  diligimus  Deum  chari- 
late,  non  de  Spiritu  sancto  boc  dicilur,  scd  dc  vir- 
tule  meniis  vct  inoiu  virtutis. 


(l2)Lib.  XV  De  Tr.  c.  17,  paucis  verbis  detra- 
ciis. 
(13)  Mag.  sup.  %.  7. 
(U)Tiact.  74,  inyoan 

(15)  Tracl.  9,  in  1  Epist.  Joati.  in  init. 

(16)  Mag.  bic  %,  9.  Vide  ciiam  seqq. 

(17)  L.  De  spir.  et  litt.  c.  3i  sic  liabelur  :  Vnde 
ergoista  dilectio,  id  est  chariias,  per  quam  (idesope- 
ratur,  nisi  unde  illam  fides  ipsa  impeliacit. 

(18)  .\ng.  ibidein  sub  fiiieni  tap. 


(19)  V.  soliilioiiem  Mag.  bic  §.  11. 

(20)  L.  111  Dedoctr.  (:<'/i>'i$f.,iap.  10.  Hag.  sup.  §.17, 
ei  18. 

(21)  Sap.  vii  :    mobilis,  iticoinquinatus,certus. — 
Mag.  §.  18. 

(22)  Error  bic  discipuli  ut  ni.igislri. 
(23)Sequenlia  bujiis  capitis  exstant  in  co^lice  Vi« 

clorino,  qui  tainen  alibi  in  pluribus  dclicil  iii  qui- 
bus  noslcr  abundat. 


019  P2TIU  nCTAMKNS^S 

CAPUT  XX\». 

De  hoe  nomhie,  Triiiil.t;. 
(i4)  In  quinto  gencrc  TOcalMiIornm  (]iix  i\f.  Dco 
dicimtnr  conlinctur  lioc  riomcn  Trinilas,  qiiod<)ii:tsi 
colleciiviim  est,  cuin  idcm  sit  dicerc  Trinitas  cst 
Dcus,  ac  si  dicnliir,  tren  jiorson.T  sunt  Deus.  Yidclur 
tnineii  lioc  iiOHieo  Trinilas  dici  dc  Dco  seoundiim 
cssciitiam,  «jitia  est  Triniias  ac  si  dicatiir  trium 
uniias  (25),  sed  unitas  trium  est  esscnlia  liium,  cl 
lioc  dc  Dco  dicitur  secundum  esseiitiam,  cum  con- 
veni.il  sin<;u!is  personis  ct  eis  in  summa  siiigulari- 
tcr  itoii  |iiur.liicr.  Crgo  et  Trinilas  seciinduin  es- 
leiiti.tm  diciiur.  Ergo  qoxlibei  iriuiii  personnriim 
est  Trinii.i8,  cum  sil  trium  uuitas.  Ad  «jiiod  diceii- 
diim  qiiod  non  cst  ii!em,    Tritiitat,  e:  irium  unilas; 


A  sona  Pairis  cst  persona  Filii,^  et  c  contr.irio.  Fal- 
Inci.i.  Noinen  i|uod  cst  lixc  \o\  aftntm,  est  Ii.tc  vox 
alba ;  ct  e  conlrario,  lia>c  vox  albns  est  noiiicn  i«iod 
esi  liapc  vox  alba,  el  nomcn  ipiod  cst  h.rc  tos  alba 
cst  lixc  vox  albtis.  Crgo  li;ec  vox  alhum  cst  h:cc  vo^ 
alba,  Tol  e  cuntrario.  ilem,  divcrsa  supponuntur 
liis  propositionibus  persoaa  est  Paier,  pcrsonn  cst 
Filius ,  et  cadcm  supponuntur  his,  Deus  e»l  Paler, 
Deus  esl  Viiius.  Igilur  vel  non  «livcr.sje  persoiije 
stiiil  P.iter  el  Filius,  vei  diversi  dii  sunt  Paicr  ct 
Filius.  Solvendum  hic  pcr  interemplioncm,  quia 
cuni  dicitur  Deus  esl  Palcr,  Deus  cst  Filius,  suppo» 
nitnr  divin.i  cssenlia. 

Sed  cum  hoc  sil,  qii.-eritur  an  possit  fieri  scrmo 
de  divina  essentia,  f|oin  ri;a  scrmo  de  persona,  sci- 


sed  cst  anrcdam  .illusio  cl  ciymoloKia  vocabuloriiin  ^  licct  de  Patre,  de  Filio,  de  Spirilu  sanclo?  Quod  si 


i!on  convcrlibiiij,  scd  polius  xqno  valel  hoc  iio- 
incn  iiiiic  termiuo  Ires  personm,  sicut  diclum  est. 
Ad  quod  it.i  objieiiur  :  Quidlibet  est  persona 
vcl  noii  person.i,  Trinii.is  est  aliquiil,  ergo  persona 
vcl  non  pcrsoua.  Si  Trtnilas  cst  person.i,  ergo  Ires 
pcrsonx  suut  persona.  Si  Trinit.is  esl  non  per- 
sona,  et  est  'inum  soiiim,  ergo  Trinitas  nii  csl  qiiod 
sit  pcrson.i.  Diciint  crgo  quidam  hoc  nomcu  <|uan- 
doque  .icripi  distributivc,  iil  idcm  sit  ac  si  Jicatur  : 
ifun:libet  irium  personarum  eil  personn.  .Miis  videtur 
ipstini  accipi  collcclivc  uisi  qunmlo  adjnngitur  «i 
lioc  nomen  totus.  Tiinc  0111^  et  distributive  accipi- 
iiir.  Unde  conceduiil,  tola  Trinilas  est  fersonu,  non 


est.  ergo,  cuiii  de  divina  essemia  sit  vernm  qiiod 
sit  plurcs  pcrsoDX,  de  pr-rsona  esl  veruni  qiiod  est 
ires  person.x  Item,  uou  potcst  fieri  &crn)0  dc  di- 
viua  essentia  quin  de  aii(|iia  periiona  fiat  sermo;  de 
divina  essentin  est  veruni,  quia  nec  gignit  nce  gi- 
giiitur.  nec  proredil.  Ergo  de  aliqua  pcrsonaruni 
idem  est  veruin.  Itcm  non  poirst  fieri  scriiio  de  di> 
vina  essentia,  quin  fiat  sermo  dc  aliqua  Iriuin  pcr- 
sonarum ;  sed  iste  terminns  diwina  etseniia  non  de* 
lenuinal  de  qua  persona,  cum  iniiiflereuter  cuiii^ 
bet  cunvenint.  Cum  igilur  bxc  proposiiio  sil  infioita, 
divina  essentia  esi  Paier ;  sicut,  ptrtonii  esl  Pater ; 
vidclur  c-rgo  vcre  dici,  divina  eMtenlia  non  etl  Pater, 


tunieii  Trinitas  est  persona.  Melius  tsl  lainen  ul  di-  q  sicut  ptrsona  non  est  Pater,  ul  nlrinque  inlelligatur 


raiur  pcr  sc  coltective  accipi  cuin  hoc  adjuncio 
fcfitm  distribuiive  et  collective,  ut  sil  sensus,  lota 
Triniiat  etl  persona,  id  esl  tres  persona;  sunt  persona 
tt  qurlibet  earum  est  pertona  :  qiioruin  priniuin  cst 
falsum.  Sicuinon  daiur,  loiui  istt  populus  est  homo, 
Secundnm  hoc  igitur  iion  esi  dandum,  Trinitas  ett 
pertonn.  St  vero  di'  aiur.  Trinitat  etl  non  persona, 
diouiil  quidain  tales  31  iusiuiiaiiones  iioininuin 
non  repeiiri  in  sacra  pagina,  ei  idvo  non  debere 
indiici  proptcr  vcrborum  profanas  novilalcs  (/  Ttm. 
vi).  Augustinus  tamcn  ,  ut  supra  diximiis,  ssppe  his 
niitur,  el  ideo  si  quis  nolit  recipere,  Triniias  eti 
non  pertona,  ioslcl  priori  argutnenlalioni  sic  : 
Quidlibct  csi  album  vcl  non  aibum,  iste  popiilus 


pro  Filio.  Si  vero  dicalur  hoc  lermiiio  supponi  tres 
personas  iia  quod  nulla  earuin,  erit  igiiur  h«c 
falsa,  ditina  ettentia  ett  Paltr,  qiiia  Ires  persoox 
non  sunl  Paier;  ct  idem  signilicahunt  liaeduxi  Trt- 
nilat  ett  Paler,  divina  esteniia  esl  Pater. 

Ad  id  igiiur  dednciiur  ratiocinalio  indircci«,  ul 
dicalur  posse  fieri  sermonem  de  divina  esseniia, 
et  nou  de  Patre,  uec  dc  Fiiio,  nec  de  Spiriiu  sancto; 
et  hoc  per  hunc  lerminum  diitina  essentia,  sed  ciim 
bac  propositione,  diviua  tttenlia  eti  Pater,  fiat 
sermo  de  omnipoienli,  et  non  de  Palre,  vel  de  F:« 
lio,  vel  de  Spiritu  saiiclo.  Ergo  de  ctomnipoleuti 
ilio.  Item  divina  essentia  est  Pater  ;  hac  proposi- 
tione  fii  senno  de  Deo,  non  csi  Deus  qui  non  sit 


[etl  aliquid].  Ergo  c«l  albuni,  vel  nou  album.  liem  D  Paier,  vel  Filitis,  vel  Spiriius  sanclus;  hac  propo- 


quxlibct  Uiiim  pcrsonarum  est  persona,  lota  Tri- 
ititas  cst  id  quod  est  porsona.  Ergo  tota  Triniias 
esl  pcrsoiia.  FMllacia.  Isle  videbil  qua^libct  quxsuiil 
de  nuincro  islorum  ngminuin,  i^lc  viJebil  ea  qux 
sunl  iiia  ngniina.  Er^^o  vidchit  hxc  aginina,  posilo 
qtiod  nuttquain  ea  viilrbil  collccta,  .sed  scparalini. 
iicni  tota  Trinitas  csl  i«l  qiioti  cst  persona,  Trinita« 
esl  aliquid.  Ergu  person.i  vel  non  pcrsona.  Fnila- 
cia.  Paicr  ct  Filiits  sunl  id  q>iod  est  Paler;  Palcr 
et  Filiits  snnt  aliqniil.  Ergo  Paicr  vel  iioii  Paier. 
!tem,  nihii  csl  pcrsoii:i  Patris  quod  iioii  sil  persoiin 
Filii,  persona  Patri»  csl  id  quod  persona  Filii,  cl 
pttrtnna  Filii  cst  id  qtiod  persoua  Palris.  Ergo  |ter- 

{i:4)M.ig.  I,  d.2i. 


siiione  fit  sernio  de  Deo  qui  esl  Pater  el  Filius  ei 
Spitilus  sancius.  Ergo  hac  proposilione  fit  serino 
de  Deo  Pairc,  vel  de  Deo  Filio,  vel  de  r>eo  Spirita 
sancio.  Iicm,  islx  siuil  dux  propcsitiones,  Pattr 
esi  Pater,  ditina  estenliaesl  P/i«r,  quarom  ulraque 
fit  scrmA  de  nliqiio  ileterminatc.  Ergo  iliis  dnabus 
d.*  eoilem,  vel  de  aliquo  unn  dc  qitn  nou  reliqua. 
Si  divat  de  eodein  lantum,  ergo  iitraque  de  P^trc, 
vei  neutra.  Si  de  nliquo  una  dc  qno  non  reliqua, 
sed  nil  est  id  dcquo  6I  bernio  nua,  quod  non  sil  de 
quo  fit  seriiio  reitqua;  ergo  de  niillii  una  de  quo  non 
reliqna.  Proplerea  dicunl  qiiitlam  non  cssc  dan- 
dum  qtiotl  uiMis  Detis  sil  pbires  persunx,  quia  cpor' 

(^5)  Isidor.  i.  /  Orig.,  rap.  4. 


921  SENTENTlAftDM  LIDni  QUINQIJE.  —  LIB.  l.  922 

lc>n;l  tioc  noiiicii  Dcui  iii   &iiliji-cto  posiiuiii  ralioiic  A  divina  essenlia  sil  Filiu»,  il.t  eiiain  |intesl  tlici  i|iiotl 


firoposili,  supponere  pro  una  iriiim  pcrsonaruin; 
32  ^t  pro  qtiaiihel  facla  suppositione,  falsum  es- 
s<n.  Ipsi  tamen  non  negant  qnin  ties  pcrsonx  sint 
nnus  Deiis,  sicnt  in  naluralibus  plures  voces  sunt 
niium  nomcn,  sed  non  unum  iiomen  es(  plures  vo- 
ces,  quod  videntnranirmnre  auctoritate  llilarii(20) 
qiii  ad  lixrcticum  loquens  de  verbis  Apostoli  ait  : 
<  Ou:ero  nunc  in  Spiritu  Dei,  an  naturain,  an  reini 
naiurae  intclligas,  non  cnim  idem  cst  res  naiure  ct' 
naiura,  siciit  non  idem  est  liomo  et  quod  est  liomi- 
nis ;  non  idem  est  ignis  ei  quod  esi  igitis,  ita  non 
idcm  est  Deus  et  quod  esi  Dei.  »  Alibi  etiam  Icgi- 
tur.  <  Qui  non  disiint^uit  inler  personam  et  nalu-l 
ram   aut    in  divisioneni  Arii,  aut  in  confu&ionenaf 
S.ibellii  ineidit.  t  Quibus  quia  sufGcienter  respun- 
det  Magisier  iii  libro  SenUntiarum  (27),  et  eos  lurcs 
csse  vcritatis  per  circumslaniiam  litieraearguii,  ne- 
cessarituii  non  duxiinus  liic  rcspondere. 

Sed  id  voiuiaui  ut  sol?ant,  si  divina  cssenlia 
ab  «lerno  esi,  et  ita  Deus  est,  et  non  est  Paici*, 
Filius,  vel  Spirilus  sanclus,  qtiia  non  cst  ratio 
quare  oiagis  una  persona  quain  alia.  Si  cnim  di- 
catur  quod  sit  Pater,  habetur  eiiam  qiiod  sit  Pa- 
ter  et  Filius  et  Spiritus  sanclus;  vel  si  esi  Pater  el 
non  est  Filius,  divina  esseniia  non  cst  Filius.  Est 
igitur  Deus  qui  iion  est  Pater  vel  Filius.  vel  Spiri- 
lus  sanctiis;  cl  ita  esl  qiMlernilas  in  Trinitate,  non 
irinitas.  Si  quis  solutionem  prxdictorum  velit  su- 


fit  serino  deqnalibel  triuni  personaruin,  cum  dici- 
tur  divinn  etutttia  est  Filius.  Itein  cum  iiulli  conve- 
niat  isie  teruiinns  Pnier,  cui  non  conveniat  hoc 
nomen  Filius,  qiiolics  fil  scrnio  de  Patre,  et  de  Fi- 
lio ;  et  ila  cuiu  dicitur  Pater  ett  Pater,  de  Filio  fit 
scrino,  et  dc  eodem  dicitur  quod  Pater  sil  P.itcr ; 
i'a  eiiain  de  Spiriiu  sancto  et  de  qualibct  pcr&ona- 
rum.  Iia  etiain  cnin  isii  ires  tcrinini  uni  soii  convc- 
nianl,  scitioet  Pater,  dirina  etsentia^  Trhuias,  'quia 
diviiix  tanluin  esseiitix  et  nulli  qiiod  iion  sil  illa  ; 
babebiiur  quod  liac  proposilione,  diuiHa  estentia  eti 
Pater,  fit  sermo  de  Trinitate,  et  dicilur  de  ca  qiio^ 
divina  esseniia  sit  Pater  ei  vere,  el  iu  de  iribus 
personis  est  vcrum  qnod  divina  csscnlia  cst  Palcr. 
llcm  de  uno  solo  fil  serino  bis  tribus  proposilioni- 
bus,  Pater  esl  Paler,  ditina  ettentia  ett  Pater,  Tri' 
nitat  ett  Pater.  Ergo  qualibet  eanim  fit  sermo  de 
Trinitate,  vel  nulla.  Quod  si  csi,  cum  diciiurPater 
est  Paier,  de  Trinitale  diciiur  Patrem  esse  Pjtrcni, 
et  iia  de  tribus  personis  esi  vcrum  Pairein  esse 
Palrein,  et  i(a  de  eoJem  quia  divina  esseniia  est 
veruin  Palrcm  esse,  ct  Filium  esse.  Item  bis  iribus 
proposilionibus  lit  sermo  de  uno  solo,  Pater  e$l, 
divina  essentia  ett,  Trinittii  eil;  duubus  priinis  lit 
senuo  de  Paire,  ergo  et  hac,  Trinilas  ett.  Quod  si 
est,  vere  igitur  diciinus  de  Pairc,  Trinitatem  essc, 
et  ita  de  Patre  esse  verura  tres  personas  esse,  ei 
ita  Filiuni  esse  et  Spiritum  sanctum  93  ®^^'  ^^^ 


nicre,  scilicet  similiiudinem  naiuralium,  el,  ut  di-  q  veruin  de  Patre. 


citur,  quod  quandocunque  (it  sermo  de  aliquo, 
suinpta  aiiqua  ejus  appcllaiionc,  fit  sermo  de  eo' 
dcin,  sunipta  qualibet  alia  appcllalione,  scilicct 
cuin  dicitur,  Sequana  etl  hie  et  alibi,  de  substantia 
fit  serino  de  qua  dicitur  quod  Scquana  est  liie  ev 
alibi;  et  cuin  dicilur  Sequana  currit  de  atiquo  difi- 
lur  non  quod  ipsuni  currat,  sed  quod  Sequana  cur- 
rat.  Ita  et  cuin  fit  sermo  de  staiua,  el  diciiur,  hcc 
staiua  etl  artifieialit,  de  opere  [corpore]  dicitur 
quod  s(a(ua  sit  artificialis.  Si  adhibeatur  conside- 
ratio  in  hujusmodi,  acceduDl  muUa  inconvenientia. 
rrimo,  qiiod  cum  dicilur,  divina  essentia  est  tres 
pcrsonx,  de  qua  fit  sermo?  cum  nulii  convcniat 
lioc  noincn  p«r«ona,.cui  non  convenial  isie  tcrmi- 


Nu:i  videtur  ergo  tranJerenda  consideratio  dia- 
lec:icorum  ad  bujusmodi  proptcr  inconvcnieniia 
prx'dicta,  sed  distinguendum  asi  inter  persooam  et 
essentiam,  non  quantum  ad  moduni  essendi  (cuin 
ideni  sit  persona  ei  esseoiia,  quod  quidam  ncga- 
verunt,  quos  arguil  Augustinus  sic  (^);  Tres  per^ 
sotias  ejuidem  estentice,  vel  eamdem  ettentiam  dici" 
mus,  sed  non  ex  eadem  euentia  ;  ne  aliud  ibi  inlet' 
ligaiur  essetttia  aliud  iiersona)  sed  quantum  ad  m- 
lionem  loquendi  et  intelligendi.  Posito  cnim  nomi- 
ne  pertonip  in  subiecio,  dicendum  est  scrmonem 
Aeri  de  persona,  non  de  essentia,  licet  idem  sit 
persona  ei  essentia,  ut  cum  dicitur,  Pater  esi  Pater, 
posito  hoc  termino  dioina  estentia  fii  serino  de  di" 


nits  divina  ettenlia ;  et  iia  de  persona  dicitur  quod  ^  »»na  esscntia,  non  tamen  de  persona ,  licet  ideni 

sit  divina  essentia  quod  persona.  Sicut  cum  dicitur; 
itle  uypkut  talet  decem  marcttat,  cujus  opus  malc- 
tiam  superai,  sermo  fit  de  hoc  scypho  in  quo  iniei- 
ligiiur  inateria  cuoi  forma.  fion  autem  fil  sermo  de 
faoc  argento,  licet  idem  sil>A<:  ar^^nlMni  qu<»d  itte 
tcyphut.  Et  sicnt  non  balierctur  ex  alia  parte  quod 
fiat  sermo  de  coomnipolenti,  ita  nec  bic  fit  sermo 
de  chariori.  licet  pretiosior  sit  iste  scjpbus  quani 
hoc  argentuin,  el  est  qualiscuuque  similitudo  in  na- 
luralibtis ;  non  enim  exprcssa  polest  inveuiri.  Iia 
igitiir  disliuclio  adbibemln  esl   iuter  personaui   vt 


diviiia  essentia  esi  tres  pcrsonx;  et  si,  ea,  de  per- 
sona  sil  serme,  Ergo  dc  Paire  vel  Filio  vcl  Spiritu 
sancto,  cuin  prorsus  eidem  cooveniaut  isii  tres  ter- 
tiiini  divina  etientia,  persona,  Pater  vet  Filius  vel 
Spiritui  tanctut,  et  ita  dc  Patre  vel  Filio  vel  de  Spi- 
ritu  sancto  est  veruin,  qiiia  divina  essentia  est  tres 
pcrsonac.  Imo  cum  nulli  conveniat  iste  terminus, 
divina  etieniia,  cui  non  conveniat  iste  terroinus, 
Paier;  et  c  conirario,  quia  ulerque  tantum  conve- 
nit  diviiiae  essentix.  Cuin  dicilur,  divima  etientia  ett 
FHius,  dc  Patre  fit  scrmo,  et  de  Patrc  diritur  <|uod 

(%6)  Lib.  viii.  DtTrinit.  anle  med. 
(il)  Lib   1,  d.  54,  |  l,.*2,  lic. 


(ti8)  Lib.  vii,  deTrinii.CAp.  C,  circa  ineJ,,  nialc 
apuJ  aliiii,  I.  v. 


W5  PETftl  I'1CT 

naliirait),  qiianium  ad  niodum  loqiicnili  et   signirt-  \ 
c;)ndi  el  inlclligcndi,  sed  noii  .id  inodnni  esscndi. 

Ulrum  tamcii  liac  proposiliinie,  Trinitas  eit,  vel 
trei  peiiona:  $unt,  fiat  seriiio  dc  aliqiio  vel  de  pluri- 
bu3.  El  si  de  aliquo,  an  de  codem,  de  qiio  isla, 
divina  e$teniia  esl ,  dubium  esse  poiesl  :  ncc  inuti- 
liier  inquiritur.  Iiem.  divina  esscntia  est  ires  per- 
sonx,  ita  quod  quaelihet  earuiii.  Ergo  divioa  cssen» 
(ia  est  una  personarum  quae  ista  est,  Ergo  est  una 
persona  :  Quod  quidani  non  recipiunt,  quia  boc 
nomen  distinctionem  notai,  et  idem  essei  ac  sl.di- 
cerelur,  Divina  esseniia  non  esl  plures  personac. 
Ilem,  persona  est  ralionabilis  natur<e  individua  es- 
sentia.  }!a  describit  Boetius  in  libro  De  Triniiaie 
(^9).  Sed  Paler  et  Filiussunt  dux  personx.  Ergo 
sunt  dux  natiiisc  Individux  raiioiiabilis  esseniix;  B 
ei  est  a  dermiiioue  locus.  Sed  iiostri  theologi  ple- 
rh|ue  non  babcnt  illam  diffinitioiiein  proautbeniica, 
quia  inagis  riiil  pliilosopbus  quam  theologus,  cl 
niagls.ad  probabililalem  locuius  est  quam  ad  vc-  ,' 
i-italem.Ilein  Pater  el  Filius  el  Spiritus  sancius 
«iint  divina  essentia,  hoc  dicitur  pro  particularibus 
personis.  Ergo  cl  cum  dicitur,  divina  essentia  est 
Pater  et  Filius  et  Spiritus  sancuis,  de  pluribus  per- 
«)nis  fii  scrmo,  et  ita  isle  lcrminus  supponit  idem 
quod  boc  nomen  Trinilas  Fallacia.  Cum  dico,  al- 
bui,  alba,  album,  sunt  idem  nomen,  pio  pluribus 
'vocibus  hoc  dicilur,  Ergo  c.um  uicilur,  lioc  nomen 
esi  plures  vo€es. 

Solel  quxri  ^n  divina  esseniia  possit  inlroduci, 
ut  loqiiens,  vel  ul  scrmonem  suscipiens  ut  possil 
dici ;  ego  sum  Pater,  .vel,  ego  tum  Triniias.Qiiod 
si  est,  ergo  ilb  propositione  fil  sermo  de  pcrsona,  et 
itaaliquaproposiiione  fitsermodedivinaisseiiiiaqua 
fil  sermo  de  persona.  Item,  si  divina  essenlia  iniro- 
ducilur  loquens,  cum  vere  possit  dicere;  ego  nec 
gigno,  nec  gignor,  nec  procedo,  nec  spiro,  el  ad  eam 
qucquc  sub  eisdem  verbis  vere  possii  dirigi  sermo, 
wc,  lu  nec  gignis  nec  gigneris,  nec  spiras  necproce' 
dis,  poierit  ei  de  ea  fieri  sermo  per  eumdera  teno- 
rem,  ul  dicalur,  i«rc  ncc  jr»j(nif,  »ec  generaiur,  nec 
proce(iit,nec  spirat,  sed  cerluin  csl  liic  fieri  sermo- 
nem  de  persona.  ^d  quod  dicendum  quod  non  ila 
poiest  inirodiici  divina  esseniia  loquens  vel  sermo- 
nem  suscipiens,  quia  hoc  soli  personx  coiivenii,  D 
polesi  tameii  de  ea  fieri  sermo,  licet  non  de  perso- 
na  :  vel,  eiiainsi  iniroducerelur  ul  loquens,  opor- 
leret  boc  pronomen  ego  in  netitro  genere  poni;  si- 
niililer  hoc  pronoinen  tu.  Uiide  in  leriia  quo<iue 
persona  oporlel  dici  istud,  eOion  isle  ut  dc  esseii- 
tia,  non  de  persona  serino  fiercl. 

94  CAPUT  XXXIII. 

De  hnhitudine  liorum  prwdicabilium  Pater,  Filius, 
Spiriiiis  saiiciiis  ;  an  eliam  lioic  proposilio  sil  sin- 
guluris,  Dcus  esl. 

(5U)  De  babiludine  quoque  isiorum  pricdicabiliut»  > 

(%9)  Lib.  De  duabus  uaturii. 

J50)  Mag.  1.  d.  19,  §  8,  9et  seqq. 

(31)  L.  III  Dc  fide  orth.  c.  6,  siaiim  inchoalo. 


AVIENSIS  S2< 

Pater,  filius,  Spirilu:  lanelus,  divina  esienlia  Tii- 
nitai,  et  hiijusinodi»  dubitari  polest.  Quod  hxe 
siiit  opposila,  Paler  scilicet  et  Filius,  facile  videtur 
osicndi  sic.  Paler  nec  est,  nec  polest  esse  Filius, 
el  e  conlrario  ;  ista'prxdiciibilia  se  babenl  aliqiio 
modo.  Ergo  sunt  opposila,  et  de  eis  poniiur  boc 
nomen  Deus,  el  in  eadem  significaiione.  Ergo  illa 
continentur  sub  co,  el  omnia  illa  prxdicanlur  in 
ijuid.  Ergo  boo  prxdicabile  Deus  csi  genus  vel  spe- 
cies,  et  illa  sunl  individua,  Paler,  Filiui,  Spiritu» 
sanctus.  Quod  ita  videlur  diccre  Joannes  Daniasce- 
iius  (51) :  I  Coinmune  aulcm  substaniia  est,  particii- 
lare  vero  byposiasis.  Particulare  autem  'dicitur 
nun  quod  partem  naiurx  habeat,  sed  nunicro. 
Numero  eiiiin  ei  nalura  dicunlur  difrerre  Iiypos- 
lases.  >  Ilem  alibi  (5i);  <  Substantia  significat 
coinmunein  el  circumplectivam  speciem  hoinoi- 
dcun  [o;xou7tov| ,  id  est  similiuin  specic  hyposta- 
seon,  id  esi  personarum,ut  puta  Deus  homo.  Hypo- 
slasis  auiem  individuum  demonslrat,  scilicet  Patrero 
Filium,  Spiriiumsanctum.  >  Hic  aperte  videlur  vclle 
quod  Deus  sii  universale,  el  Pater  el  Filius  el  Spi- 
riius  sancius  suni  individua.Quodita  improbat  Au- 
gustinus(53),quia  tuncnon  singulariiersedpluraliter 
pariicipareql  individua  suo  universali,  ut  dicereiur 
Pater,  FiliuselSpiritussanciiis  sunt  duodii  vel  trct, 
non  unus  Deus, sicui  non  dicitur Socrates  el Platosunt 
unus  Iiomo,  sed  duo  homines.  Ex  quo  non  videlur 
posse  probari  quod  Pater  et  Filius  sunt  paria  prx- 
dicabilia,  quia  nulli  convenit  uniiin  cui  non  conve- 
uit  reliquum,  cum  uirumque  divinx  esseniix  ;  et 
nil  esi  Pater  quod  noii  sit  Filius  :  et  e  conirario. 
Ergo  isia  prxdicabilia  sunt  paria.  Quodsi  est,  ergo 
Paicr  el  Filius,  vel  e  contrario.  Ad  hoc  dicenduiu 
quod  hujusmodi  prxdicabilia  nuUa  habitudine  sese 
respiciunt ,  nec  eniin  sunt  paria  vcl  opposita,  nec 
excedeniia  elexcclsa,  nec  parset  totum,  cujusmo- 
di  mulla  in  naturali  facullaie  invenics,  ut,  animat 
quod  fuit,  et  animat,  et  multa  alia. 

Quod  ergo  dicit  Joannes  Damascenus,  non  ita 
accipiendum  ut  universaliaetindividua  ita  accipian- 
tur  Mcut  in  pbilosophicis  disciplinis  ;  sed  per  simi- 
liiiidinem  eorura  locuius  est.  Nam  sicul  ibi  univer- 
sale  dicitur  quod  pouiiur  de  pluribus ;  Individuuro 
vcro  quod  de  uno  solo;  iia  essentiadivinadicta  est 
univcrsale,  quia  de  omnibus  et  singulis  dicitur  se- 
parattm ;  et  Paier  singulare  vel  individuuin  per 
eamdein  siniiliiudinein  dicitur  (3i)  :  Augusiinti» 
yero  videns  majorem  dissimilitudinem  quam  siinilitu- 
dineui,  ab  exccIlentiaTrinitatis  prxdicta  removet.  » 

Si  quxratur  an  hoc  prxdicabile,  Deui,  sit  uni- 
versale  vel  individuum  neulrum  hic  admiitendum: 
Quod  autem  Joannes  DamascenusdicitPatreinetFi- 
liumdifferrcnumero,saneinteIIigendum.Namdifferre 
numero  dicitur  aliquid  ab  alio,quia  non  est  illud  nec 
aliquid  quod  sit  illud  vel  in  iHo.  Non  ila  dicitur  Pa* 

(32)  L.  eod.  c.  4. 

(53)  Lib.  VII  De  Irinit.,  c.  6. 

(34)  Mag.  ciiai.  §  14  in  fin. 


f»25  SENTtMIARUM  LIDRI  QUINOUE.  —  LIB.  I.  926 

ter  (lilTcrre  a  Filio  niiinero,  qnia  Paler  est  id  qtiod  A  sius  (36) .'-  <  Ctim  Deom   (Jicimas  uniim,  uiiiias  ei- 

cludil   mulliliidinem  deorum,  non  quanlilaiem  Deu 


Filius  et  est  in  Filio  :  scd    dicitur  ab  eo   difTerre 

iiumero,  qiiia  venii  in   connumeraiionem  cnni  eo 

cum  possil  dici  Paler  el  Filius  el  Spiritus  sanctus 

sunl  Ires,  sunl  dno.  Videlur  tainen  hoc  praedicabi- 

le,  personat  esse  oniTersale    sub  quo  coniiiieaiitur 

Pater  ei  Filius  et  Spiritus  sanctus,  quia   Qiim     in 

eadcm  sigiiificatione  dicaiur  hoc  nomen  dc  illis  el 

pluruliler,  non  singulariter  dicatur,  Pater,  et  Fi- 

lius  el  Spiritus  sanclus  sunt  Ires  personx  (propter 

quod  solum    nesAvit  Auguslinus   hoc  prxdicabiie 

Deu$  esse  universaie,  qiiia  non  siinl  Pater  et  Filius 

et  Spiritus  sauctus  trcs  dii,  sed  unus  Deus)  viden- 

tur  illa  coniineri  sub  isio.  Qiiod  si  csi,  cum   nulli 

convenial  hoc    nomen  persona,  cui  non  conveniat 

iste   tcrininits),  divina  essenlia  (ei  ila  sunt  paria  B 

95  prxdicabilia)    si  suni  Puler  et  Filius  ct  Spiri- 

tus  sanctus  personx,  sunl  essentia:.  Itein  nulli  con- 

venit  boc  nomen    jtersonat  cui  non  bic  tertnixius 

divina  essenlia,  et  e  coiilrario.    Ergo  a   quocuiii|iie 

reuiovelur  iste   terminus  persona,  el  ille ;  sed  iste 

leriniiius  persoMu  ab  iioc  termino   Trinitas  remove- 

tur.  Ergo  ab  eodem  isle  lcrmiiius  divina   essentia, 

Item,  nul!i  convenil  hoc  noinen     persona,   cui  uon 

convenial  isle  lerminus  divina  essenlia  et  e  conlra- 

rio.  jCrgo  quidquid  rcmovetiir  ab  lioc   parliculuri 

persona,  et  ab  boc  lermiiio  divinaetsentia.  Sed  per- 

sona  non  esl    Paler,  ergo  diviiia    essenlia  non  esl 

Pater;  et  sic   isla  propositio  est  indefiuilu   divina 

eisenlia  eU  Pater. 

r 

Ad  hoc  dicendura  quod  nulla  habiludine  sese 
rcspiciunt  isla  personalia  [particularia].  Non  eniin 
exigenda  esl  hic  illa  babiludo  quam  assignanl  dia- 
Jectici,  quemadmodiim  si  nullura  nomen  esset  iiisi 
hoc  nomen  albus,  ei  isix  voces  essent  albus,  alba, 
album,  uon  essel  boc  parliculare  nomen  universale 
vel  individuuin.  Quod  vero  dicilur,  quia  quicunque 
ronvenit  unuin  el  reliquum ,  et  e  contrario.  Ergo 
quidquid  removclur  ab  uno  el  a  reliquo,  f^illacia. 
Cuicanque  convenil  iste  lernunus  animal,  convcnit 
iste  lerininus  animal  quod  fuit.  Ergo  quidquid  re- 
movetur  ab  uno  ei  a  reiiquo. 

Iiem  Paier  est  unus  unilate,  Filius  est  unus 
eadein  uniiale,  Paler  et  Filiut  sunt  unum.  Ergo 


ponit;  quia   ncc    numerus,  nec  quantitas  in   Deo 
est.  > 

Sed  dicel  aliquis  :  Ergo  in  eodeni  sensu  diciiur, 
Paler  el  Filius  sunt  duo,  Pater,  et  Filius,  et  Spiri- 
tus  tanctus  sunttretf  quia  otrobiqoe  excludilur  quod 
iion  sint  unus  tantum.  Ad  quod  dicendum  quod  plus 
excluditur  per  tres;  excluditur  enim  quod  non  sil 
unus  lanlum,  nec  tanlum  duo.  Minus  per  duo,  tuiic 
cnim  excluditur  quod  non  sii  lantum  unus  nec  plures 
quam  duo.  iloc  eliam  debes  inieliigere ;  alioqiiiii 
Paier  ei  Fiiius  ei  Spiritus  sancius  esseni  duo,  quia 
nun  suiit  unus  tanlum. 

Iiem  cum  dicittir,  Deus  est  trinut;  aui  de  per- 
sona,  aul  de  essentia  fli  sermo  :  si  de  persona,  ergo 
veriim  personam  esse  trinam  :  et  ila  Paier  esl  tri- 
mis;  si  de  divina  essenlia  est  sermo,  ergo  diviiia 
essentia  est  trina ,  ergo  triplex  :  quod  negai  sic 
Aiiguslinus  (37) :  «  Non  quia  Deus  dicilur  trinus  v«i 
Trinitas,  ideo  triplex  est  putandus.  >  Poiest  eliain 
quaf^ri  quid  proedicet  hoc  nomen  <rtnu{,  an  sit  tan- 
tum  exclusivum,  sicul  hoc  nomen  unus;  quod  qui- 
dcin  judicio  majorum  disculiendura  relinquiinus. 
liem  tres  personx  suiii  in  divina  essentia.  Ergo 
Triiiiias  esi  in  divina  essentiu,  ei  divina  esseniia 
est  in  iribus  personis  :  Essentia  Dei  ut  uniias  Dei 
qui  proprie  (siciil  lesialur  Uoetius  in  arilhmeticis) 
diciiur  iinum.  Ergo  unilas  esl  in  personis,  ei  ita 
liabebiiur  quod  Triiiiiasesi  in  essentia  ei  uniias  ia 
personis;  et  e  coiitr.trio  dicatur,  Trir.iias  est  in 
personis,  unitas  est  in  cssentia.  Ad  quod  dicenduiu 
quod  iia  inlelligenda  esi  hsec  locutio,  Trinitas  est 
iii  personis,  uiiiias  esl  in  esseniia,  id  esi  una  ett 
essentia  el  Ires  tunt  personte  :  nec  esl  danduni  quod 
Trinilas  sil  iii  esseiitia.  Nam  videretur  dici  quod 
tres  essent  essciiiiae.  Fallacia.  Cbarilas  esl  divina 
esscntia,  et  divina  essentia  esi  in  diabolo.  Ergo 
charitas  esi  in  diabolo. 

(38)  Iiem  qu^crilur  an  sil  danduro,  solus  Poier 
esi  Deus :  Quod  quidem  verum  est,  si  nou  iiiielii- 
gaiur  excludi  persona  vel  esseniia ;  nec  videtur 
excludi   persona  cum  dicitur  solus  Pater,  propier 


SH.ll  units  :  quod  supra   ostendimus  esse  faUuin.  d  ""'lalem  essenlisc  qu«  est  inter  Patrcm  ei  Filiuni 


Itcm  Paler  et  Filius  sunl  duo,  Pater  esl  unus  uni- 
taic,  Filius  esl  unus  uniiate.  Ergo  Patcr  est  unus 
alia  uniiate  quam  Filius.  Iiem,  Pater  et  Filius  et 
Spirilus  sanctus  sunl  tres.  Ergo  iernarius  esi  in 
eis.  Ergo  aliquid  est  subjectura  illius  iernarii , 
vcl  aliqua  :  si  aliquid,  ergo  aliquid  esl  tria ;  si  ali- 
qiia,  et  illa  sunl  Paier  et  Filius  et  Spiritus  sanctus. 
Ergo  illi  sunl  iria  (35).  Ad  hoc  dicendum,  quod 
iiomina  numeralia  in  Deo  nil  ponunl,  sed  exclu- 
dunt.  Nara  cum  dicilur,  Deus  est  unus,  sensus  est, 
id  esi,  non  esl  mulii  dii;  quod  ita   dicit  Ambro- 

(35)  Mag.  !,  d.  24,  scd  in  hoc  crroris  not.itur. 

(36)  L.  1,  c.  2  De  fide  ad  Gr.,  et  lib.  iii  De  Spiniit 
S.,cap.  l'l. 


ei  Spiriium  9^  sanclum.  Si  vero  excluderetur  per- 
sona,  falsum  essei.  Item  quxritur  an  sii  cnnce- 
dendum  Paler  est  solus  Deus,  ul  videtur  dicere  Au- 
gustiiius  quod  hoc  soli  Trinitati  conveniat,  quia 
sola  esl  solus  Deus,  non  Pater,  non  Filius,  non 
Spirilus  sanclus,  quod  ita  videtur  tradere  (39) : «  Si 
inlcrtoget  <|itis  Paicr  solus  utrum  sit  Deus.  Quo- 
inodo  respondebitur  non  esse,  nisi  forte  dicamus 
essc  quidem  Patrem  Deum,  sed  non  esse  eum  soiuin 
Dcum;  essc  autem  soluni  Deum  dicamus  Patrem  et 
Filiuin  et  Spiriium  sanctum.»  Qiiidain  tamcn  voluat 

(37)  L.  VI  De  Triniiale,  cap.  7. 

(58    Mag.  I,  d.  21. 

(39)  Lib.  VI  DeTrinil.,  c.  9. 


W7 


rETIU  PICTAVIENSIS 


M8 


inlelligere  loltim  in  snbjeclo.  AliLi  (40)  xideltir  di-  ▲  ilum  qiiod  dicilur  a  doininio,  siguificarc  essemiain 


cere  conlrarium,  uiii  ail :  t  Qunniain  nsiensni!)  esl 
quomodo  dicalur  soius  Paler,  soiits  Filins,  cniisidc- 
raiids  651  ilia  scnicittia  qua  dicitur  non  soliiin  Pa- 
Irem  fsse  solum  veruin  Deum,  sed  Paircin  el  Filium 
et  Spirilum  sancluro.»  Ihi  enim  aperledicil  PiUretn 
esse  solum  Oeum,  quia  nisl  Paler  esset  soliis  Deiis, 
liicongriie  dicer<?lur,  non  $o!us  Paler  ett  sotut  Deut, 
sicul  iiicongnte  diccretiir,  noii  tolus  Judas  est  mu' 
lu%,  nWi  Judas  essel  maliis. 

Posi  lixc  qiixriuir  ulrum,  cum  idcm  sit  essenlia 
Dei  quod  Deus,el  recipiniur  una  csseniia  triuin  per- 
soiiaium,  sit  dandum  uuut  ett  Deut  trium  ptrtoua- 
nm,  Quain  lucuiionem  in  sacra  Scriptura  non  iu- 


drvinam;  ct  ila  ibi  a(-<:ipilur,  et  tic  ab  ffterno  Do- 
minut  esi.  Dicilur  eliam  a  dnininando,  el  secundiini 
hoc  relalioiictii  lenipornlem  sijinificat  qtiae  est  in 
creatura,  el  ex  lcinpore  Deo  couvenit-  Si  hoc  no- 
men  lamen  significarei  lemporalera  relalionem,  non 
ideo  tantuin  ininus  verum  esset  secundum  Ambro- 
sium  ipsuin  significarc  polcnliam  Dei,  id  esl  innuere. 
Nain  ct  dicluu)  de  homiiie  polentiam  facit  inielligi. 
Secunduni  hos  nil  pnedicatur  ciiin  dico,  Deu»  ett 
Dominus,  irisi  sula  appellatio  relaliva^^  P^^l"'"* 
referturad  crcalura^;  imo  magiscrealuraad  Deum. 
Nain  illa  relaiio  in  crealura  est,  iion  iu  Creatore. 
Seil  per  hoc  non  ah  xterno  Dcus  esl  ereaior,  vel 


Tenimus,  quia  ex  ipsa  juuciura  locutionis  videretur  _  Doininus,  vel  principium,  scd  ex  teinpore,  ui  iia 

^i:_...    ...I. :>„•:„    „--^  •,:...-   «..«^«^....^  ..i    rk.,..».     **   jr.:.    . .■!_»>    .    .   c:    i\ : ..«_    .<:..:•... 


aliqna  subjeclio  csse  irinin  personarum  ad  Dcum, 

sicul  cuni  dicitur  l>eui  i4<ira/iAm.  Sicut   ecuntrario, 

curo  idcm  sit  Deiis  ci  essentia,  non  dicituruna  est 

essentia  Judxorum  ei  Chrisiianorum,  cum  tamcn 

(licalor  uuus  est   Oeus   Juila^orum  et  ChrisUano- 

rum. 

CAPUT  XXXI V. 

D<  hee  nomiue,  Creator,  el  timitibut ;  an  praniieent 
etuutiam,  v*l  relationem,  rtl  neulrum, 

(41)  Sunt  alia  nomiiis  qnx  de  Deo  dicunlur  ex 

tem|H>re,  ut  Creator,  Dominus,  principium,  sicut  ibi 

accipitur  :  Prineipium ,  qui  et  loquor  vobii  {ioan. 

viii),  et  rgnificaot  relaiiones  temporales  qux  in 

creaturis  sunt,  uon  in  Creainre.  De  quibus  primo 


dicil  Augustinus  (4i)  :  «  Si  Donrnnis  iion  uicilnr 
nisi  cuin  habere  incipit  servuin,  ettani  isla  appel- 
latio  cx  lempore  relaiiva  est  Deo.  Non  est  enini 
seinpitema  creatura,  ciijus  Dominus  est.  Ergo  Do- 
minum  esse  non  habet  sempiteroum,  ne  cogauiur 
dicere  crealuram  sempilernam. » 

Sed  ad  lioc  objicitur,  cum  dieitur  Demt  eti  erealer, 
de  Deo  fit  sermo  et  loculio  taiitum  afinDaliva  est : 
ci^o  aliquid  Deo  attribuitur,  ei^  teaporale  xet 
aKieriium  :  si  xternuro,  ergo  ab  arierne  est  Creator, 
si  tein{torale  et  lanlum  vera  est  proposilio.ergo  lenf 
poi  ale  est  in  Deo.  Iiem  cam  dico  Deut  ett  creator, 
nihil  attribuitur  Creatori ,  sed  creaturae  :  ergo  de 
creatura  et  non  de  Crcalore  fit  serme.  MimH}  enim 


occurrit  quaestio,  quid  prxdiceni  cum  diciiur,  Deut  q  yygiur  si  de  alio  fieret  scrmo,  et  alii  Berel  atlribu* 
tU  Cretttor,Deusett  Deut  oninium,  quia  sicut  aliqiiid  ^j^  jj^^  ^,,,^,  dicilur,  l>«scrMl«r,dealiqw)dicilur 
prxdicanl,  ergo  lemporale.vel  .-elernum :  si  tempora-      ^^^  ^.^  Creator,  vel  de  nuUo  :  si  de  Deo,  crjjo  Oe* 


le,  ergoaliquod  temporaleestin  Deo;  si  xiernum,ergo 

DeusabxternoeslCrealor.  Ergoabxternoesialiqua 

ereatnra  cujusest  Auclor,  velCreator.  Iicm  si  hocno- 

tMnCreator  xlernnm  atiqiiod  prxdicai,  ergoessen- 

tiam  vel  notioneD:,sedmanifestum  est  quoniam  nul- 

lam  illaruro  qninque  notionum  prxdicat  qnas  supra 

dislinxiinus,  nec  aliam,  quia  non  est  alia  qtia  sit 

aeterna.   Ergo   prxdicai   essentiam   divi:iam.   Sed 

Deos  poluii  non  essc  Crealor.  Ergo  poioit  non  esse 

Deus.  Ad  hoe  dicunt  quidam  qtiod  hujosmodi  no- 

mina  poientiam  dlTlnam  significani  conimuniier  quo- 

dam  respcctu  creatur^rum,  et  eam  prxdicant  Ei  ila  s^perator. 

Deus  ab  xienio  est  Crealor,  id  est  essentia  divina,  "      ^^..    ^J^^  ^.^ 

cujus  volunlaie  omnia  dc  non  esse  prodicrunl  ad 

essc,  cl  inJucunt  aucloritatcm  ab   IHo  loto  :  Qui 

atcendit  tuper  occatum,  Domiuut  nomen  iili  {Psal. 

iXTii),  id  est  omnfpoteni  Et  Ambroslus  :  «  Dcos  et 

Dominus  nomen  esi  poicstatis,  iion  est  naiurx. » 


attribuiiur  e&se  Creatorem  et  vere  :  ergo  Dco  con- 
venit  es!>e  Creaiorem.  (Jnde  potcst  qa«ri,  an  hocftit 
ei  temporale,  vel  xiernum?  xternttm  boo  esl,  qnia 
non  est  ab  xterno  Crealor  :  si  temporaie,  crgo  teiu- 
porale  in  Deo  est.  Ad  quod  dicunl  quidam  non  esse 
iniruro  si  de  Dco  fial  serroo ,  el  nil  et  aitribuatur 
per  prxdicationem,  sed  alii,  id  esi  creaturx.  Nam 
et  cum  dico,  Cirsar  taudamdut  «I,  vel  digaut  laud*,' 
Cxsari  nihil  attribuo ,  quia  nbil  ei  convenil  cuaa 
moiUt  non  sit,  et  tamen  loculio  lanluro  esl  affirA** 
tiva,  innuitur  laroeu  ilb  loculiooe  quod  Cxsar  fuit  j 


Aliis  melius  videlur  qiiod  boc  n»»roen  esseiiuam 
divinam  prxdicai ,  et  relalloiiem  io  creaiura  eitel 
signiflcai  qua  refertur  creaiura  ad  Creatorem;  noo 
uroen  Dcus  ab  xlcmo  e&l  Creator,  sed  ex  lempore. 
Nam  in  hujusmodi  (quantum  ad  rationem  prxdica- 
lionis)  insplcienda  principalis  significaiio  diviiix  es-  j 


Si  vero  ita  inferaliir,  Deus  ab  xiemo  est  Crealor.      ^^^. j;    ^k^^^^^^^  ^^  _^^^.^.^^  ^^.^^.^  ^^  ^^^^ 


ergo  ab  alemo  est  aliqua  creaiura.  Ipsi  bene  pu 
tani  se  instare  per  esposiiionero  sic  :  Dcus  ab 
xlerno  est  ille  cujus  causa  oiniiia  de  noii  essc  pro- 
dierunl  ad  esse.  Krgo  ai»  xtcriio  esi  aliqua  crealura. 
Alii  tarocn  ditunt  hoc  nouiMi.  Dominui,  secun- 


(40;  Imo  iion  allbi,  scd  in  eoilewic  9, 1. 

Tnniiaie. 


11  D* 


intcndcnda  csi  conslderatio  ad  secundariaui  signi- 
ficaiionem.  Unde  iion  ab  xterno  esl  Creaior,  qoocf 
dico  prupter  relaiionero  qu*  est  in  creaiiir.i ,  «• 
quaiLvis  poiuerii  non  ease  Creator,  noii  ideo  potolM 

(41)  «ag.  I.  •I.49e»50-  ^ 
(4?)  L.^D*  rrin.,  cap.  15. 


929 


SENTKMIAULM  LIB511 


nmi  esse  Dous ,   cuai  siyiiilUalui-  «liviiia  es.sciilia  A 
itoc  iioniiuc  prce$eini. 

ViJeUir  lanicn  quoti  uli  a:lcrnu  sil  Cieaior,  qnia 
boG  veruin  Deum  eue  ab  xternu  csl  el  3!>t  a  l»co, 
i»on  per  filialionetn  sicut  Filius,  nec  per  prjccssio- 
nem  sicut  Spiritus  sanctus  :  ergo  pcr  crcaiioiicin  , 
qnia  Donest  alius  niodus;  ergo  lioc  verum  al>  «ter- 
n»  e&t  creatura  ,  ergo  Ocns  ab  xterno  esi  Creator, 
el  ila  Spiritus  sanclus  ab  aeierno  est  principinin  , 
cuin  iJeni  sit  princtpinin  ct  Crcalor.  Dicunt  crgo 
quOil  insuQiciens  csi  iila  enuiucratio.  Etcumlinc 
vcrum  sit  ab  aeterno,  non  tamen  est  aelcrnuni,  qnia 
essc  ab  xteruo,  esl  nnnquani  incoepisse.  Esse.aeter- 
nnin,  esl  ila  esse  ,  quod  nibil  sit  ci  pra^terilnm,  nil 
ftituruin  :  quod  soli  Deo  convenit ,  sed  oninia  ei 
prxscnlia.  ^ 

Scd  dicet  aliquis  ,  cuni  omne  verum  sit  a  Deo  si- 
cut  cliain  dicit  AognsliiMis  :  Ei  hoc  verutn  ab  ccler- 
no  e$t  principium  huju*  utundi ,  ct  ila  Spiritus  s:in- 
ctus  est  principiuni  ab  a:terno,  quod  supra  negatnm 
esl.  Idco  quxrendns  subtilior  soiuiionis  niodus.qni 
non  potest  reperiri,  uisi  pcr  deflnitioncin  coinprc- 
hendatur  quid  sil  veruin;  cujus  quidem  rei  ceriitudi- 
ncui  iionduin  audiviinus.  Uem  ,  idcnt  est  Deo  velle 
ei  Tacerc  ,  velle  Dei  cst  xiernum  :  crgo  et  farcre 
i^iis  est  seiernum  ,  ergo  Deus  ab  xterno  retii  ali- 
quid.  Ideo  dicunl  quidam  prxdiciani  locuiionem 
esse  iropicam  »  el  ita  iiilctligendam  ,  ideni  est  Deu 
velle  ei  facere  ,  id  est  de  sua  propiia  volnntate  sine 
cxleriori  adminiculo  Tacil  qnod  facit.  Yull  enim  ali  •  q 
quid  etstatim  fit  illud.  Alii  dicunt  quud  propriehoc 
dicitur.  Idein  cnim  pra^dicaltir  sive  dicalur,  Deut 
vult  hoc  ,  sivc  dicalur  Deus  facil  huc  ,  scilicet  es- 
sciitia  divina.  Cum  dico,  Deus  fucil  hoe,  id  esl  Deuk 
tuU  u/  hoe  modo  fiul  vel  sit.  Item  idem  esl  crcalu- 
rain.esse  creaiain  a  Pairc,  et  esse  a  Patre,  oniiiia 
9S  &unt  creaia  a  Patre  :  ergo  omnia  snni  a  P:itro. 
Unde  sic  ,  oniiiia  suiit  a  Patre  ,ct  oninia  a  Filio  : 
crgo  oiniiia  per  Paiieiu  etoninia  perFiliuin.Onuiia 
sunl  a  Pairc  per  Fiiiuni  :  ergo  omaia  suiit  a  Filio 
per  Palrein,  qnod  non  conceditur,  ne  videaiur  au- 
ctoritas  respectu  Palris  essc  in  Filio.  Failacia.  Ego 
habeo  hanc  praebendam  cl  ab  cpiscopo  ei  a  capcl- 
lano  qui  rae  investivii  ct  pio  ine  intercessit,  etper 
capellanum  habeo  abepiscopo  :  ergo  a  capcllano  D 
per  episcopum.  Non  videlur  enim  quod  ipse  epi  • 
ficopus  intercessissel,  cuin  ipse  dedil. 

Ilem  quxritur  quid  pr;edicelnr  cuin  dico  ,  Deus 
ett  iu  oMni  creutura,  an  essenlia  ,  an  reiaiio?  non 
essenlia  ,  quia  non  ab  aeicrno  est  in  creatura.  Et 
poiest  dici  quia  essentia  divina  cum  quodani  respe- 
rlu  qui  esi  in  creatora,  sicul  dicluin  est  quod  dici- 
lur  Deut  ett  ereaior. 

Et  liuta  qaed  si  quis  velil  probare  Deum  abxter- 
no  csse  crealorci»  ,  quia  esseniia  divina  ponilur 
cuns  dicitur  Deu*  eet  creator,  eadem  ralione  potcsl 

a-))  Uag.  I.  d.  51. 

(4i)  il;ec  hal>el  ex  August.  li.  et  c.  ut  iiifra 

(45)  Lib.  IV  De  Trinii.,  cap.  20,  aiilc  nicJ. 


QLLNQli:.  -    L!B.  I.  9:0 

dici  qiiia  Dcus  ab  .'etcnio  crcavit  mnn<!um ,  si  os- 
scntia  Jivina  ibi  ilN)  verbo  prscJicetur  :  si  eniin  nil 
ilia  proposiiioiie  prxJicetur,  oportei  redire  ad  illam 
mediam  opinioncm ,  qna  dicilur  sulam  appcllatio- 
licm  pruMlicari  cuin  dicilnr,  Deut  est  Domimut ,  ct 
est  qua:Iibet  islarum  propositionuin  salisprobabilis, 
nec  contra  fidein  in  aliquo  ,  duin  taiiien  ea  qua:  su- 
ftccpia  sunl  ad  suslinendum  ,  serveiitnr  secunduni 
moduin. 

CAPUT  XXXV. 
De  visibili  mitsione  Spiriiut  taucti. 

(i3)  Proeier  prxJicla  vocabula  qux  de  Deo  dicta 
significanl  relaiiones,  suntquxduniqiwsimiliter  ex 
teinpore  Deo  conveniuni  et  relaiionem  temporalen 
signilicanl  ut  mittut,  daiut,  el  hujusmodi ,  qu.-c  in 
hocdiiTerunt  a  prxdiclis,  quia  cuin  prxdicla  dican* 
inr  de  toia  Trinitate  ,  biijnsniodi  vocabuia  vel  de 
una  persona  dicuntur  vel  de  dua))us  ,  iia  quod  non 
de  tribus.  Non  eniin  Paier  missus  Jicilur,  cum  Iioc 
ei  de  Filio  et  de  Spirilu  sancio  dicalur.  Esl  auteni 
dupiex  missio  Filii  ( prxter  illam  xternam  geuitn- 
rani  Patris  qua  ab  eo  signilur  Piiius  ,  si  tamen 
niissio  dicalur)  sciticel  visibiiis  et  invisibilis.  Visi- 
bilis,  qua  huinana  nalura  mundo  iniiotuit ,  de  (|ua 
Apostolusdicil  :  Mitit  Detit  Filium  suum  {Galat. 
iv),  etc.  El  cst  aiia  missio  invisibilis  qua  ej^  tem- 
pore,  cujusquam  mente  |>ercipitur  Filius;  qux  niis- 
sio  dlcitnr  invisibilis,  quia  non  apparet  in  naiui^a 
aiiqua  creala.  Prima  missio  tantum  semel  raclaesl, 
secunda  toties  fit ,  qootics  coniigil  aliquem  notilia 
et  vila  Dcu  approi>inquare.  Priina  facla  est  in  mun- 
duin,  quia  tunc  visiWiiis  inunJo  apparuit;  secunda 
fit  in  iionii<.ie.  .Non  cniin  (U)  iJeo  Jicitnr  Filius  mitti 
in  inundum  si  per  grali.iin  .iccedal  alicui  ad  illuini- 
nandum.  Unde  Augnstinns  ait  (45)  :  Non  ex  eo 
quod  de  Palre  natus  esi  Filius  ,  mitsut  dicilur,  ttd 
tei  ex  eo  quod  apparuit  mundo  Verbum  caro  facium, 
vel  ex  eo  quod  cujnsquam  menle  percipitur.  De  liac 
inissione,quia  eadum  cst  qn:v  el  Incaniatio,  pleuius 
postea  agenduin,  hoc  solo  liic  deterniinaio. 

Ah  Filiut  tit  missus  a  Spiritu  saiiclo  ?  quod  vi- 
deiur,  aliier  eniin  divisa  esscnt  opcra  Trinitatis. 
Sienim  inittitur  Filiiis  a  Spiritu  sancto,  minorest 
Filius  Spiritn  sancto  secuiiJuni  quod  ab  eo  niilti- 
tur,  quod  constai  csse  verum  ,  cuni  dicat  Isaias  : 
Mitil  me  Dominus  el  Spirtius  eius  ( Isa.  xlviii  ). 
Dicit  eiiini  Auguslinus  (46)  quod  Ctirislus  ,  secun- 
dum  qnoJ  liomo  ,  niiuDr  esi  et  Palre  ei  Spiriiu 
sancto,  et  scipso  sccnndum  quod  Dens.  Uiide  in 
forma  Dei  uitigemtus  Dei  afqualis  ett  Patri ,  in  for' 
ma  servi  minor  ett  seipso.  Ergo  (47)  curo  videfur 
dicere  Veriias  in  Evangelio  :  Ego  a  meipto  nom  rew 
{Joan.  viii)  ,  ila  inlelligenduin  esl  :  Ego  tecun- 
dum  humanam  illnm  formam  quam  atpicit  non  ope- 
ralus  sum  incarnaliouem ,  imo  secundum  diiiHam 
naiuram.  ^Quam  cxposilionem  notat  hoc  prunoiuen 

(46)  Lib.  1  De  Trin.,  c.  7.  V.  ctiam  i.  ii  De  Trim., 
c.  I.ei  iib.  1  conira  MaximiaHm. 

(47)  Aug.,  11  i)e  Trinif.,  c."5,  in  fine 


( 


931  PETRI  PICTAVIENSIS  034 

ip$o  ibi  posilum.  Miiiil  ampiiMS  l.ic  delcnninaiuli.m  ^  <>"®''  ''»  *''*="  Auguslinus  (51)  :  i  Non  iln  assnmpla 
de  invisibili  missione  99  i^il>>-   ^^  visibili  ai.lcin 


dicendum  ,  >ed  quia  illa  coinmnnis  cst  ci  Filio  ci 
Spiriiui  sanclo  (  Spiritus  sanctus  eliam  visibilitcr 
missiis  est  sicut  et  Filius)  ideo  zl  de  illa  visibili  mis- 
ftione  Spiritus  sancti  non  expediamus,  ut  postca  de 
infi&ibili  missione  ulriusqnc  dicatur. 

(48)  Notandum  ergo  quia  pr.rter  itlain  xlernam 
missionein  qua  procedit  Spiritus  saiicius  a  Patre  et 
Filio,  duas  habet  missiones  temporalcs,  i.nam  qux 
fit  visibiliter,  alieram  itivisibilitcr.  Visibililerauiem 
mitlitur  Spirilussanctus  quando  por  aliciijiis  rei  ex- 
trlnsec^e  signum  manifesle  oslendilur  ii.rundi  cor- 
dibus  fldcliuni  (49),  sicut  in  die  Penlecosies  per 
linguas  igneas  capiiibus  aposiolorum  siipereniiiien-  n 
les  (Att.  ii),  el  in  die  Epipbanise  per  cob.mbam  de- 
tccndentem  supra  Doniinuin  in  Jordane  a  Joanne 
baptizatum  {Malth.  iii).  Hic  primo  quxritur,  an 
Spiritus  sanctus  magis  essei  in  coluinba  ipsa,  vel 
alio  inodo,  quain  in  aliqua  alia  re.  Si  enim  aliqiio 
modo  in  ea  erat  qao  non  in  aliis  rebus,  et  niillo 
modo  poteyi  Spiriins  sanctus  esse  in  aliqua  re  nisi 
per  essemia.n,  aut  graiiam,  aut  u.iionem.  Gum  in 
omni  re  sii  per  esseniiam,  erat  ibi  oiio  n.odo  quam 
per  esscniiain.  Quod  si  per  graliam,  ergo  illa  co- 
lumba  Deuin  diligebal.  Nan.  hoc  est  csse  per  gra- 
tiam  ut  fiiciai  illum  in  quo  esl  Dci  dilectorem.  Si 
per  unionem,  ergo  illa  columba  erat  Spirilus  san- 
ctus.   Si  vcro  nulio  roodo  erat  in  illa  coliiimba  quo 


est  creatiira  illa  in  qua  apparuit  Spiriliis  sanclus, 
ui  caro  illa  vel  buinana  forma  quam  assumpsit  Fi- 
lius.  Non  enim  Spirilus  sanclus  columbani  illam , 
\el' ignem  ilium  sic  lealif.cavit,  aut  in  uiiilalem 
personse  coiijunxii.tltem,  Spiritus  sanclns  apparuit 
incoliimba,  et  indivisa  sunt  opcra  Trinilatis.  Ergo 
et  Pater  et  Filius  apparuit  in  coluniba.  Sed  ronstat 
haiic  illationein  esse  ralsam,quia  cum  prius  propo- 
mlurquid,  postea  assumitur  quale.  ruin  dico,  Spi- 
ritus  sanciut  apparuii  in  columba,  duo  innuuntur  ; 
et  quod  Spiritus  sanclus  sit  iiifusus,  et  quod  co- 
lumba  esset  signum  missionis  illius,  qiiorum  utrum- 
que  verum.  Cum  vero  dicitur  ;  Filius  apparuit  in 
columba,  diio  similiter  innuiinlur,  et  quod  Filius  sit 
missus,  et  quod  columba  esset  siguuin  illius  missio- 
ni« ;  quod  ullimum  faisum  est.  Failacia.  Filiiis  esl 
incarnalus,  et  ii.divisa  sunt  opera  Trinilalis.  Ergo 
Trinitas  cst  incarnala.  Iiem  tota  Tri.iitas  operala 
est  appariiionem  Spiriius  sancli;  Spiritus  sanct.is 
apparuii  in  columba,  ergoet  lola  Trinilas.  Vel,  tola 
Trinitas  operata  est  passioneni  vel  gcneratioaein 
Filii;  Filius  est  passus  vel  generatus.  Ergo  loU  Tri- 
kiias  passa  vel  generaia. 

Sed  diccl  aliquis,  cum  non  possit  iufundi  una 
persona  sine  aliis,  cum  IQO  Spi.-iius  sancius  sit 
infusiis  in  linguis  igneis,  nunquid  ila  est  infi.sus, 
quo:i  Paler  vel  Filius,  cum  eo,  secundum  Verbum 
Verilalis  quod  dioil :  Ego  etPater  ad  eum  veniemus. 


iion  essel  in  quolibet   alio,  quomotio  dicilur  appa-  c  ^'  «»'"»»•0««'"  fip^d  eum  faciemus(Joan.  xiv).I..  qiio 


ruisse  in  coluiiiba  vel  in  igiie  magis  quam  in  alio 
corpore?  Ad  boc  dicendum  quia  nuilo  modo  erai  in 
illa  columba  quo  nou  esset  in  qu.'ilibei  re,  quia  non 
erat  ibi  nisi  per  essentiam ;  sed  ad  aliquid  erai  ibi 
ad  qnod  non  in  aliisrebus;  scilicetadsignificandum 
(juod  Spirllus  sanclus  in  cordibiis  illon.ni  i.ifun- 
ditur,  super  quos  bujusmodi  signa  provei.iunl. 

Iiem  quxritur,  an  Spiritus  sanctus secui.dum  iltum 
lemporalem  missioncm  minor  sil  Paire  et  Filio, 
sicut  supra  diximus,  quod  Filius  secunduii.  qiiod 
visibiliier  miltitur  a  Patre  minor  esl  co.  Ad  quod 
dicendum  quod  non  ideo  minor  esi  Spirilus  sanctus 
quam  Pater  quia  missus  estab  eo,  licel  deFilio  l.oc 
verum  sit.  Filius  (tiO)  enim  iia  apparuii  in  carue 


inlelligiiur  Spiritus  sancius,  ut  babelur  in  Glossa 
super  ilium  locum.  Quod  si  est  infusa  quxlibei  per- 
sonarum  cordibus  apostolorum  ii.  iila  apparitione , 
ergo  tola  Trinitas  est  infusa  in  linguis  iKneis.  Ad 
quod  dicendum  qiiod  polesi  inielligi  li<ec  prxpositio 
iii,  lemporaliler,  ul  sit  sensus,  lota  Trinilas  est  iu- 
fusa  linguis  igneis,  id  esl  diim  linguae  igneac  stiper 
eos  descei.dereut,  vcrum ;  si  vero  ila,  tota  Trinilas 
est  in  tinguis  igneis,  id  e&l  loia  Trinitas  apparuit  in 
linguis  igneis,  id  csl  quod  liugux  ignex  essenl  si- 
gnuin  missionis  lotius  Triiiilalis,  falsum  csl,  quia 
iton  cranl  signum  nisi  missiouis  Spiritus  sancti. 
Unde  recipimus,  <  Spiriius  sanclus  Jnfusus  est  in 
linguis  igneiscl  apparuit  in  eis.  >  De  Trinitate  vero 


quod  fuit  lioiiio;  ei  carnem  cum  anima  in  uniiaiem  D  dandum  quod  infusa  esl  in  linguis  igneis,  non  la- 


personx  sibi  univit.  Spiritus  vero  sanctus,  elsi  iu 
substaiilia  crcalurx  apparuit,  ut  iii  coluinba  vcl  iii 
igne,  neulram  in  uniljtem  personx  sibi  univit.  Non 
enim  factus  esl  Spiritus  sanclus  coluinba  vel  ignis, 
non  i.icoluiiibatus,  vel  ignilus  sicul  Filius  csi  hu- 
nianatus  vei  incarnaius.  Ideo  cum  Filius  sit  ininor 
secundum  bumanam  naluram  Pulre,  non  lamen  Spi- 
ritus  sanctus  esl  minor  Filio  aul  Patre  secuiidum 
igneam  aiii  coluinbiuam  naluram,  quia  neutrum 
assumpsit,  nec  eliam  iialura  siia  est  minorPatre  vel 
Fiiio,  cum  sit  tanlura  ejusdcm  naiurx  cum  utroque; 

(4S)  Mag.  i,  d.  xvi. 

(i*J)  ilxc  eadem  Pullus  i  part.,  cup.  6. 


men  quod  apparuit  in  liuguis  igneis.  Nam  appa- 
rere,  diio  notat,  et  infusionem  ct  signum ;  sicut 
tota  Triiiilas  judicabil,  nec  tamen  tola  apparebit. 

At  quxret  aiiquis,  si  lingux  ignex  descendentes 
fuerunt  siguiim  ntissionis  Spiritus  sancti,  et  tunc 
etiam  infusa  est  toia  Trinitas,  cum  una  persona  non 
poierat  infundi  sine  aliis;  cur  non  illarunviingua- 
rutn  descensus  fuit  signum  missionis  lotius  Trini- 
latis,  ut  dicalur  ct  Pater  in  columba  et  in  igne  e'- 
Filius  apparuisse,  sicut  Spiriius  sanctus?  Ad  quod 
dicei.dum  puto  quod  propter  similiiudinem  hoc  di- 

(50)  V.  Aug.  I.  II.  De  Trinit.;  c.  6,  ttosl  init. 

(51)  l.  II,  c.  6,  ut  supra. 


533 


SENTF.NTIARUM  LIBRI 


B 


clum  esl,  quia  SpiriUis  saiiclus  anlonomaslicec/ia-  A 
rita»  dicitur,  el  ignis eotisumen»  (Deul.  iv  ;  Hebr.  i), 
qiiia  secundnm  illud,  Deus  notler  ignis  consumens  , 
consumit  vitia  et  inflammM  cor  noslrum  ail  diligcn- 
dum  Deum  (52).  Unde  :  Cor  nostrum  ardens  eral  in 
vta,  e(c.  (Luc.  xxiv),  el  in  lingiiis,  ideo  «luia  loqiii 
lin«vis  (quod  datum  esl  en  die  aposiolis)  dununi  est 
Spirilus  sanoti.  Iiem  usii  lingux  siiii  sociantur  lio- 
mines,  el  Spiritus  sanctus,  qui  est  amorPairiset 
Filii,  Dcus  esl  p»cis,  non  disscnsionis ;  et  per  chti- 
ritatem,  quae  in  eo  datur,  sibi  invicem  homines  so- 
tiantur  :  ideo  pliis  dicitur  apparuisse  in  (orma  lin- 
giix,  quam  in  alia.  Simililer  columba  inier  animalia 
simplicius,  eisimplicitas,  sivc  bonitas  vel  humiliias 
In  Trinitaie  Spiritui  sanclo  aitribuitur.  Idcoque 
columba  inagisdicitur  fuisse  signum  missionis  Spi- 
rilus  sancti  quam  Pairis  vel  Filii. 
CAPUT  XXXVI. 
De  intisiblli  missione  Filii  et  Spiritui  tancti. 
(55)  Hoc  igitur  deierminato  quod  no->ir%  me- 
morix  occurrit  de  visibili  missione  Splrilus  sancli 
proul  ipse  Spiritus  sanctus  in  sacrae  Scriplurx  le- 
clione  nobis  minisiravit,  dicendum  est  de  invisibili 
missione  ejusdein.  Tunc  ergo  invisibiliter  iniililur 
Spiritus  sanctus,  quando  aniinx  bumanae  per  gra- 
tiam  liifundilur,  ita  eliam  infunditur  Pater,  infun- 
ditnr  et  Fiiius,  quia  nulla  pcrsonarum  sine  aliera 
fnfuiidilur.  Dislinguitur  tamen  a  quibusdam  inier 
temporalem  infusionem  Palris,  et  eamquxesl  Filii, 
ei  eam  quae  esl  Spiriius  sancii.  Spiriiusenim  san-  C 
ctus  mitti  vel  infundi  diciiur  proprie  (empor.iii  et 
invislbill  missione,  cumaiiimx  humansepergratiam 
ita  datur  ut  eam  Deum  diligere  faciat,  sive  anima 
illa  Del  Iiabeai  cogniiionein  sive  non  ;  sive  habeat 
potentiam  perseverandi,  sive  non,  Filius  dicitur 
niitti,  quando  a  quoquam  mente  incipil  cognosci 
(ut  diclum  est  supra  in  auciori(atu  Augusiini)  sive 
ille  qui  cognoscit,  habeat  Deuin  per  inhabitaiitem 
gratiam,  sive  non ;  sive  perseveret,  sive  non,  Patcr 
dicllur  iiifundl  quando  ita  dalur  homini  ut  possit  iii 
bono  persevcrarc;  et  isce  ires  missioncs  vel  inlu- 
siones  tcinporales  ex  eo  videnlur  sumplx,  qiiia  Pairi 
potentia,  Filio  sapienda,  Spirilui  sunclo  boiiitas 
atirlbuitur.  Ideo  Paier  proprie  infundi  dicitur 
qiiando  homo  potensest  in  boiio  perseverare,  Filius  D 
quaiido  homo  habel  notitiam  Dei ,  Spiritus  sanctus 
qiiando  homo  incipit  per  IQl  gratiam  esse  bonus. 
Non  tamen  potesl  infundi  Pater  dando  potentiain 
perseverandi,  quiii  et  iiifundatur  Filius  el  Spiri(us 
saiicius,  cum  sit  una  el  eadem  potentia  ;  nec  Filius 
dando  scientiam,  quin  Pater  et  bpiritus  sanctus  , 
cum  sint  una  sapientia;  nec  Spiritus  sanctus  daudo 
graiiam  virtutum,  qoln  Pater  et  Filius,  cum  sint 
tina  boniias.  Videntur  ergo  secundum  bujusmodi 
distinctionem  ires  esse  lemporales  missiones  invi- 
sibiles  un  iusciijusque  perKonarum,  ut  dicatur  Spi- 

(32)  V.  Aiig.  tract.  6,  tn  Joan.,  etc. 

(?.5)  Mag.  i,d.  17, 

(Si)  Lib.  IV.  De  TriHtt.,  c.  20. 


QUINQUE.  —  LIB.  I.  934 

ritns  sanctusinrundi  vel  dari,  quando  datur  lioniini 
gratia  diligendi ;  quod  est  quasi  proprium  Spiritiii 
sancti  ;  et  quando  homo  mente  acccdit  ad  cognilio- 
ncin  Dci,  quod  est  quasi  proprium  Filii  dare;  el 
qiiando  homo  confirmatur  in  peiseverantia  honorum 
operum,  quod  darc  est  quasi  proprium  Pnlris.  Non 
dico  proprium  quia  nil  facituna  persona  sinealtera. 

Secundum  hoc  accidit  Spirituni  sanctum  dari  ei 
qui  niillam  habct  rirtulem,  qui  non  habet  charita- 
(em,  quia  datur  ei  cognitio  Dei,  ciim  (amen  non 
dicatur  aliquis  habere  Spiritum  sanctum,  scilicrt 
si  non  habeat  per  inhabilantem  grali.im  ;  necalicui 
dainr  Spiritus  sanclus,  nisi  diligat  Deuin  ei  ei  qiii 
charitatem  habet.  Aliler  enim  diceretur  dari  inn» 
deli  qui  nullam  habet  de  Deo  cognitionem.  Ideo- 
que  non  videntur  praedictse  distinciiones  appro- 
bandx  ;  et,  licct  in  omni  re  sit  lola  Triniias  per 
essentiam.  non  tamen  dandum  aliquid  h.nbere  Spi- 
rilum  sanctum  vel  Pa(rem,  vel  Filium,  nisi  habeat 
per  gradam  chari(a(is,  sive  habeat  per  cogiii(ioncin 
vel  perseveran(iam,  sive  non.  Qiiod  ergo  dici(AH. 
giisdiius  (51)]:  f  Tunc  mitti  Fiiiiim  cum  cujtisquam 
mente  cognoscilur ;  i  inteiligendum  est  de  cogni- 
(ione  devoiionis.  Lice(  enim  aliquis  cognitionem 
hsibeat  modo  de  Filio,  et  si  prius  non  haberet 
illam,  non  iJeo  dicitur  ei  mi((i,  nisi  cli»ri(ntem 
liabeat.  Eadem  enim  raiione  dicere(nr  midi  Spi- 
ritus  sanctus,  quia  nemo  habet  cognilioiiem  dc 
una  persona  sine  alia.  Unde  :  Pliilippe,  qui  videl  me, 
videl  el  Palrem  (Joan.  xiv).  E(  illis  solis  e(  omni- 
biis  da(ur,  mi((itur,  venit  lo(a  Trinitas,  qui  eam 
habent  per  gratiam  :  et  sic  una  sola  cs(  missio 
Spiritus  sanctl  communis  Spiritui  sancto  cum 
Filio.  Utrum  autcm  Pater  miitatur,  posiea  deter- 
minabitur. 

Prius  tamcn  respondetur  his  qui  coniendunt  non 
Spiridim  sanctum  dari  vel  milti,  sed  ejus  gratiani, 
et  tunc  dicitnr  nii((i  Spiritus  sanctus,  cum  ejus 
gralia  homini  daiur  (55),  nec  ejus  temporalis  mis- 
sio  aliud  est  quam  gratix  infusio  et  virtutis  largi. 
(io,  quod  volunt  habere  auctori(a(e  Bedx,  qni  in 
homclia  quadam  ai(  (56)  :  <  Cuin  Spiritiis  sancil 
gratia  hominibus  datur,  Spiri(us  sanc(us  dari  dici- 
tur.  Mil(i(ur  a  Pa(re,  mi(titur  a  Filio  ;  procedit  a 
Palre,  procedit  a  Filio.  Ejus  enim  missio  est  ejns 
processio.  >  Quasi  diceret  Bcda  :  ob  hoc  soluiu 
dicitur  dari  Spiritus  sanctus,  quia  ejusgratia  lio- 
minibiis  datur  ;  non  quod  ipsa  persona  hominibus 
miltatur.  hem  Spiriuis  sanctus  est  in  huinana 
anima,  anlequam  gratia  Spiritus  sanc(i  infundatur  ; 
et  nil  nisi  gratia  Spiritus  sancd.  Ergo  nihii  prx- 
ter  hanc  gratiam  modo  est  in  bac  anima  quud 
prius  non  esset  in  ea.  Ergo  nil  prxier  banc  gra- 
tiam  est  infusum  huic  animx,  quod  prius  non  essel 
infusum  :  quod  forte  verunl  est,  quia  Spiritus 
sancius,  qui  modo  infusus  est  per  graliaro,  priiu 

(55)  Mag.  I.  d.  li,  $2ct3. 
(5C)  I.  II   Hom..  h(\:».  2. 


9r.5 


PETRI  nCTAVinNSSS 


m 


crai  iiirusus  |»er  esseniiam.  Sed  lainen  inrertur  ;  A  ii>  dialM.Io.ErgoSpirilussanclusest  in  diaMo,  quoii 
Ergo  nii  praeler  linnc  graliam  moJo  esl  datum  iiiiic  •""»  videtur  oonccdendum  propter  qiiaindam  sub- 
aiiim;e  quod  prius  non  fcsscl  ei  dalum,  quod  eiiam  iunuilioncm,  quia  videlur  dici  quod  faccrcl  eum 
poiesi  adniiiii,  quia,  licel  Spiriius  saocius  sit  daius  ^^*  diicciorem,  el  hoc  propier  repugnaniiain  iuijus 
iiuic  auinix  qui  prius  non  erat  dalus,  daiio  ejus  (crmini  dtabolut,  ad  hiinc  lcrminum  Spiritui  tan" 
non  escioditur  per  hanc  disiinctionem  prxierjun-     ^""»  ^^u"»  siiit  oppositi  :  nam  unns  noiat  praviia- 


ciain  cuni  nomlne  graiiae  qnam  dat  Spirilus  sanclus. 
Sicul*cuui  dico  :  nihH  prmer  toctm  tmcerdoiit  audi- 
tur  a  me,  non  excluditur  sacerdos,  cujus  vos  esU 
Si  taincu  inr«rat:Ergo  nii  quod  non  sit  h.TC  graiia, 
modo  datur  huic  animae  quod  noa  prius  ess«t  ei 


tcm ,  aller  benigniiateni.  Dandiini  laiucn  quod 
Spiritus  saiiclus  esl  in  omni  re  :  io  angelo  qiii  «st 
diabolus;  in  creatura,  quia  nulla  cst  ibi  subiniinitio. 
El  divina  essenli.i  cst  in  diabolo  et  tola  Triniius 
esi  in  diaboio.  Noii  lamcn  Spiritus  sancitis,  propier 


datuitt ;  vel,    Dil    quod  non  sil  hxc  gralia  habetur      prxdictnm  subiunuitionem.  Et  in  omnibns  liis  qiix 
ab  hac  aiiiina  quod  iion  prius  baberetur  ab  ea.  Fal-      '''^^  objici  possuni,  est  faliacia  accidcntis. 
lacia.  Nihii  prxter  ti.icerdolem  audiiura  me.  brgo         't^>°>  quasriiur  an  possit  una  persoiiarum  tsse  Ih 
«il  quod  sit  vox  sacerdotis.  ^  aliqua  re  uno  modo,  quiii  et  utraquc   reliquarum 

lleiii  aui  aliquid  quod  non  est  gratia  modo  est  in      ^'*  '"  eadein  re  eodem  modo  (59).  St     lim  Deut 


liac  aninia  quod  prius  non  erat  in  ea,  aut  nil.  Si 
dicat  aflinnationcin,  102  "O*»  polerit  dici  de  afio 
qnani  de  Spirlu  saiicto,  et  ita  Spirilus  sanclus 
prius  non  erat  in  bac  aiiiina,  quod  fal&um  est ;  quia 


in  nuHa  re  est,  nisi  per  esseniiam  et  per  gratiam, 
eiper  unionem,  et  peresseniiam,  in  nuiialre  eat  niia 
personaruin,  in  qun  non  sit  allera,  cuni  tota  Tri- 
niias  sii  in  omni  re  pcr  esscniiam,  ei  in  omnibiis 


cral  in  ca  |)er  essentiam.  Si  dicat :  Nibii  quod  non      habentibus  Dcum  per  chariiatem,  esi  lota  Triiiiias 


fiit  graiia  est  in  hac  anima  quod  priiis  non  essei  in 
ea.  Ergo  nil  quod  non  sit  gratia  datiir  huic  animx 
quod  prius  non  esset  dalum  ;  aut  aliquid  ei  dalur 
quod  prius  erat  iii  ea  ;  qiiod  verum  est.  Nam  Spi- 
ritus  suuctus  ei  datur,  ei  niittitur,  ei  venit,  eam  ilta- 
miuat,  in  ea  aianet,  cl  lameu  prius  in  ea  erut  per 
essentiam,  niodo  per  graiiam.  Cum  enim  dicit  Fiiius : 
Eqo  el  Paler  ad  eum   veniemut  el  mantionem  apud 


per  graiiain.  Sed  cuni  Filius  Dei  sit  in  Christo  bo- 
mine  per  unioneni,  estne  Paier  vcl  Spiriius  satielus 
in  eo  per  unioneni  ?  Quod  si  esl,  Christus  est  Paier 
vel  Spiritus  sanctus.Si  vero  ineo  estFiliusperunio- 
nein  et  non  Paier  vel  Spiriius  saiictus,  in  aliquo 
igilur  esi  persona  .iliqna  per  unionem  in  quo  nou 
est  aliera  eodem  inodo.  Sufficiat  crgo  hoc  pro  solu- 
tioiie  quod  et  Paier  et  Spiritiis  sanctus  esl  in  Chri* 


eiint  fwiemut(ioan.  xiv),  noii  ideo  hoc  dicitur  quin  G  sio  per  unioneni  quani  lacit,  non  qua  unialnr.  Scd 


et  Pater  eiiani  ct  Filius  ci  Spirilus  sanctus  priiis 
essenl  in  eo  per  esseniiain.  Scd  lunc  dicitur  venire, 
cuin  venit  pcr  graliain :  tunc  datur,  tiiiic  mittilur, 
luiicilluminal,  tunc  priino  nianet,  inhabilat,  b;ibelur. 

Cessel  igfUir  illa  objeclio  quae  sriiel  sic  fieri  (S7). 
Filius  vei  Spiriius  sancttis  iniiiiiur.  Transit  igit«r 
de  loco  ad  locuni.  Et  ita  in  loco  a  quo  niitlitur 
dcsinii  essc,  et  in  loco  ad  quetn  mittitur  inclpit  esse. 
Ergo  noii  ubique  est,  cuin  tamen  ipse  dicat :  Cotium 
el  lerram  uupleo  (Jer.  xxiii).  Quam  quidem  ob< 
jcciioiieni  cl  c.iiiialeut  »^sse  pAtei,  et  a  carnalibiis 
iieri  (58),  cuiu  Deus  nun  sit  aliqua  corporea  res 
qiix  loouni  occupct,  iicc  ioo  deiiuintur.  Non  eniin 
ita  est  in  uno  loco  qiiod  non  in  alio,  sicut  Spiritus 
rreauis,  aniina  vel  aiii,'clus.  Sed  in  oinnibus  est  locis 
siiie  s<ii  sp.iliusj  in.-)giiiiuiline  ,  ci  laineu  iiiiiti 
diciiur  iiropler  pixJiciaiu  siiniiiludiuein. 

liein,  cuni  Spiriins  sanctus  iielur  buic,  et  gratia 
Spiriius  saiicli  dclur  cidcin  ;  et  nec  Spiritus  san- 
«.■lus  est  i;rulia  quaiii  ipse  dal,  ncc  iila  gratia  iit 
Spihlus  saiicius.  Daiiiurne  duo  buic  ?  Noii,  quia 
iiiiuni  dicitur  dari  pcr  alicntiu,  sirut  non  audiuii- 
lur  duo  a  ine  qui  .ludio  cl  vocem  saccrdoiis  et 
i-acerdoletn,  et  lumen  Spiiiius  sanclus  esl  datus,  et 
:iiiquid  quod  non  esl  Spiriius  sanclus  daUir.  ilcai 
Spiritiissanctuscslii.  ouuii  ic  per  essentiiia!.  Ergo  et 

(57)  V.  M»?.  I,  disl.  37. 

(E.8)  V.  Aiig.  II,  De  TriitU.,  c.  5. 

(69)  V.  Mag.  111,  Scit!.,  d.  i,  §  4. 


D 


Filius  ibi  est  per  unionem  quaiu  facit  ei  qua  unitur 
Aliier  eniin  habereiur ,  quia  divina  essentia  in 
aliqua  re  est  aliquo  inodo,  in  qua  non  est  tola  Trini- 
las  eodein  niodo.  Unde  nou  viderctur  divina  essen* 
tia  esse  Triniias. 

CAPUT  XXXVII. 

An  qutelibei  pertona  quce  mitlitur,  a  rrtnilale  mm(- 

latur. 

(CO)  Cuin   ergo  ex    prxdiclis   constet   Spiriliini 

saiiclum  dari,  quxriuir  an    dciur  a  seipso.  Cutn 

eniin  103  (ictur  3  Patre  ci  Filio  ;  ergo  datur  a  se, 

vel  diversa  sunl  opera  Trinitalis.  Si  vero  dicatur 

Spiriluni  saMCUmi  dari,  et  idein  esl  Spirilum   san- 

ciuin  dari,  et  piocederc  teinporaliter  :  ergo  Spiritus 

sanctus  a  sc  procedit  temporatiicr,  cl  iia  Spiritus 

sanclus  a  se  procedil.  Ad  boc  diceiiduiii  qiiod  Spi- 

riius  saiiclus  a  se  iniititur,  a  se  daiur,  a  sc  procedil 

ev  tempore.  Naw  ejus  niissio  idein  est  quoJ  datio 

et  processio   tcinporalis,   sicut  supra   auctoriiaie 

Bedx  conlirniaviiuus.  (}uod  el  Spiriliis  snnclus  a 

se  delur,  aucloriute  Auguslini  (6t)  poiest  probari. 

Ail  eaiiii  :  <  lla  datur  Spiritus  sauctus,  sicut  Dci 

douuin,  ul  seipsuin  dcl  sicut  Deus.  > 

(62)  liein  :  cuin  id  quod  dalur,  rereratur  ad  id 

quod  dat,  ut  Spiiilus  sanclus  .id   Palrem  el  Filium 

refcriur,  a  quoruin  uiroque  daiu.",  'ei  hoc  cum  di> 

(60)Mag.  I,  d.  15. 

(tii)  Lib.  XV.  De  Trinit.^  c.  19. 

(«2)  U»^.  I,  d.  *8,  5  ulu  cl  dist,  30    §  item  uU. 


037  SENTENTIARUM  L!BR1  QIINQUE.  —  LIB.  I.  W8 

cilur,  S;>iri:ut  tanclut  Pairit,  Suiriuu  tanclut  Filii,  A  d  tlivina  csseulia  daliir  a   Si>irilii  «anclo.   A.l  l)aC 


qnxrilur  ari  Spirilus  sanclus  ad  se  rercralur,  ut 
dicalur  Spirilut  tanclHt  Spirilut  sancti?  Ad  lioc  di- 
ccudum  quod  non  rcfcrtnr  ad  se  per  li.iuc  appcila- 
linuom  Spiriius  tanclHf;,  scd  pcr  islain  donuu:,  uhi 
dicilur,  SpirilHS  sancius  est  donnm  Spirilus  tancti, 
Non  lamcn  hoc  proprie  dicilur  rclalio,  sed  respe- 
ctHS  quiJain  Spiriliis  saiicli ,  co  quod  datiir  ad  se 
ex  coquod  dai.  Al  diccl  aliquis,  cum  Spiriliis  san- 
clus  sil  doiKiin  Spiritiis  sancli,  ci  scptcm  siiil  doiia 
Spiritus  s^incii ,  qiioruin  nuiliiin  cst  Spirilus  san- 
ttus;  crgo  oclo  suut  duna  Spirilus  sancli  ?  Ideo 
(iiccndiiui  quoJ  cuin  dicilur ,  Spirilus  sanclus  esl 
HoHumSpiritus  sancli,  iiilclligcndiiu)  cstiiilransilive. 
id  «st  ^'/>ir>/j($  suHclus  cst  donum  quod  esl  SpiritHS 


titnclut.  Cuin  vero  dc  iliis  donis  dicitur,  quod  sinl  ^  relalioneui 


fcrtur  rcspousio  ,  qiiia  Spirit;is  sanclus  dicitur  dO'* 
niim  Patris  proplcr  dno ;  ct  quia  a  Palrc  proccdil 
ui  donabilis,  et  qiiia  cx  co  proccdil  ab  ipso  tlonuin 
diiiuir.  Nam  hoc  donum  vocat  relalioncm  xlcruam, 
lioc  nomen  dalum  vcl  donalum  tcinporalcm.Uiide  Aii  • 
guslii)us(65):«Spirilussanclusqui  estxqualisPalriet 
Filio,  ex  lcmporc habcl  lioc  ipsuni  qiiOil  dicilur  datum 
vel  donalum;  scnipilcntc  vcro  di<  itiir  iIotium.Filius 
vcro  liccl  proceJal  a  Palrc  iil  donaliilis,  non  lamcu 
ex  eoquodalico  procedil.donumdiciiur,  scd  gc:iiius> 
vcl  tialus.  »  Idco  Iioc  nomen  donum  .ic  Filio  dictum 
104  i3<'t»in  lcmporalMU  nolal  relatiuiiem,  ci  acci* 
piiur  pio  donatnm.  Diclum  de  Spiritu  s:iiicio  ct 
lcmporalcm  impropric,  ct  «tcrnain  propric  nol:«l 


doiia  Spirilii;»  saiicii,  transilive  iulelligiliir,  id  csl 
doiia  qtix  ita  siiiit  a  Spiriiii  saiiclo,  quod  iion  siint 
Spii-ilns  saiicius.  Legiliir  tatnen  supcr  Cpistuiam  ad 
Coriulliios  :  i\'t>n  proprie  Spiritut  tancltis  dicitur 
donum  niti  per  dileclionem  qua  calera  leneniur.  Quod 
il:)  inlelligoiiduiu ,  qiiia  nulluin  vocabiilum  propri« 
l>co  convcuil  (G3).  Neo  eli.iin  istud  couvcuil  ci, 
uisi  qiiia  facil  nos  eum  diligcrc. 

(Gl)  Ilcni,  cr.iii  id  quod  diilur  ad  id  cui  dalur  so- 
lcalrefcrri,  qiixrilur  au  possit  icrcrri  Spirilus  sanc- 
tiis  ad  oinnes  illos  iti  qnibusest,  ul  dicatur  spiritus 
Peiri  vel  Pauli,  vcl  EPx  S<'d  non  oiniic  quod  ad  aliud 
rererlur,  per  qiiaiulibel  ^ui  appelialtoiiein  rcferlur. 


Scd  non  ideo  miniis  urgcbit  quxstioncm  qtia!* 
rcndo,  an  Filius  cl  Spirilus  sanelits  suiit  diio  d«>u« 
Spirilus  sancli  an  unuin,  cl  quid  prxJicelur  linc 
FiiiMS  vel  Spiriius  sanctns  cst  donum  Spiritut  sancli 
procedcndo  praulicto  modo ;  ct  iicrum  sic  :  Niliit 
aliud  esl  missio  Patrisqiiani  cjus  iiilusio,  loy  Tri* 
nius  infiinditur  animx  l)Uinatt:(; ;  crgo  tula  Triuiias 
ci  millitur ;  crgo  Paler  millilnr.  Quod  vidctur 
contrarium  vcrbo  Aiiguslini  (liceiuis  (G6)  :  «  Puhf 
ct  Spiriluspcrsubjcc;amcrealuramappareicpoS'-?l; 
absuidissiinc  lamcn  a  Filio  qiictn  gcniii»,  vel  a  biii- 
riiii  sancio  qiii  abeodem  proccditmissusdicerctur. » 
Ilic  enimvitietur  diccrequod  Paicr  absurde  ct  fal>o 


Non  «rgo  per  Iiaiic  appcllationcm  relertur  Spiritus  q  diceretiir   miiti ,   etiamsi   visibilitcr   apparuissel; 


sanctus  ad  Pclruni  vel  Puiitutn  in  quibus  est ,  scd 
per  hanc  aonum.  ut  dicatur  Spiritus  sauctiis  esl  do- 
nurn  Petri,  vcl  per  haiic  Spiritus,  ut  dicalur,  Spiri- 
tus  Pelri ,  el  suliinlcliigitur  tancius ;  ^sicut  cum 
«iico  :  Spiritu»  ubi  vult  spiral  {Joan.  iii) ;  sictit  ct 
Fiiius,  cum  detiir  nobissccundum  iilud  isaia" :  Puer 
nalut  est  nobis,  et  Fitius  datus  est  mbis  {Iia.  ix); 
nou  tameii  dicitur  Filius  uoster,  scd  pauis  noster, 
sicut  scripliim  est  :  Paneni  nottrum  quotidiaHum 
da  nobis  liodie  (Maltli.  vi). 

Item  cuin  Filius  procedat  a  Patre  ut  donabilis . 
sicut  el  Spiriius  sanctus ,  cur  nou  dir.ilur  Filius 
donuin  Patris,  sicul  el  Spirilus  sancius?  Quod  si 
est ,  quuTiltir  aii  pracdicctur  persona  an  essentia  , 


multominus  modo, cum  non  iiifunilaiur  uisi  invisibi- 
liler.  Nunqiiam  onim  legitur  in  cre.iliira  »pparuiss<^, 
nisi  fortc  dicunt  quidam  ipsuiuad  quercuiu  Manilire 
apparuisscAbrahxvisibililor(CcHa.  xviii).Sed  forie 
adhxrebit  quis  verbo,  dicendo  quia  nou  est  simpli- 
cilcr  diclum  ,  sbtnrde  diceretur  mistus  ,  scd  a  Fith 
vel  a  Spirilu  tancto  :  i(a  etiam  ,  ut  dicuiit ,  cuiii 
modo  a  se  iufMndalur  iiou  dieilur  absurJc  iiiitii  a 
se,  absurdc  tamcn  diccretur  mitli  a  Fiiio  vel  Spi- 
ritu  sanclo.  Iii  hoc  lamen  videiur  derogari  aiicUiri- 
t.iti  principii  qn.e  esi  iii  Patre;  non  lamen  deroga- 
tur,  cum  siinpliciier  dicalur  quod  mittiiur,  vcl  cum 
dicalur  quod  mittilur  a  se. 

Sed  el  coiitra  lioc  dicit  aliquis  :  Patcr  miltitur  .1 


cuin  dicitiir,  fiiiut  est  donum  Patrit?  Si  cuim  per-  "  se;  ergo  a  Filioet  Spiritu  sanclo.  vel,  divcrsa  sunt 
soua  pouitur.  crunt  Pater.  cl  Filius,  ct  Spiritus  opera  Tiinilalis.  istud  tamcn  nou  valct,  vclul  si 
MHClus  tria  doiia  Patris,  qiiia  tres  persoux;  el  ita  dicalur  :  Ftlius  esl  incirnatus;  crgo  Pater  ct  Spiri- 
diviua  essentia  esl  iria  doiia.  Si  vero  dicatur  di-  tus  sanclus,  vel,  divis.i  suiit  opera  Triuitatis.  iteiu 
vina  essenlia  pra^dicari,  erunl  Patcr,  etFilius,cl  infusio  ttersonx  Palris  esl  opns  0|>eralum  Palris^; 
Spiritus  sauctiis  uiium   donuni  Patris;  ct  nullum      ergo  csi  opiis  Trinitatis;  crgo  tota  Triniias  infuudit 


i  donum  Patris  est  Filius,  vel  Spiritus  sanctus  quod 
iiou  sil  eliam  Patcr;  et  Filius  et  Spiritus  sanclus 
suul  unum  douuiu  Palris,  nil  est  donuin  Patris 
1 1  quod  noii  sit  donum  Filii  et  Spiritus  sanqli ;  ergo 
Pater  ci  Filius  ct  Spiritus  saucius  sunt  unum  douum 
Spirilus  sancti,  ei  ita  Paicr  dalur  aSpiritu  sancto, 

(63)  V.  I.  XV  DeTrin.,  c.  19. 
(04j  Mag.  i,d.  18,  §  10  ei  IL 

Patroi..  CCXI. 


Patrcm.  Ulcum  iucarnalio  sil  o;>ustutitts  Triiiilalis 
tota  Trinilas  incarnavii  Fiiium.  El  cuiu  missio  Spi- 
ritus  sancli  in  lingui.'i  igneis  vcl  in  specie  columbic 
fuerit  opus  lotius  Trinit:<lis,  loli  Tiinitas  misil  Spi- 
rilum  saiielumin  linguis  igncis.  Scd  ctim  liisexcm- 
plis  vidclur  talis  couiplexio  persuadet  i  ,  suiit  aha 

(65)  Lib.  v  DeTrin.,  c.  I.»i. 

(00)  Libro  iv  De  Trin.   cao.  il  iu  finc. 

30 


♦»59 


PKTRI  PICTAVIENSIS 


940 


innlia  (iiiilMi»  pot«»l  Jissuaderi.  Ni«m  lola  Trinilas  A  n:<«u»"am    liujns  verbi  quod  nun<(uani  de  aliqiio  di 


opcrala  esl  eiiiiionem  illius  vocis,  Tu  es  Filiutmeut 
dileciut{Luc.  iii),  eic,  nontamcn  Trinilas  eam  edi- 
flil;  el  loi:i  Tiinilas  opcrala  csl  incarnalioiicm,  non 
l.imen  lola  Triniias  incarnala  esl;  el  tota  Trinitas 
operata  esl  apparilioncm  in  lingiiis  igneis  ,  non  ta- 
men  loia  Trinilas  sic  apparuit.  Sed  licei  complexio 
non  arguai,  nihilominus  tatnen  conccssibile  est 
Spiritut  tanclus  infundit  Patrem;  quia,  licel  Idem 
sil  infundcrc  Palrem  ci  mltlerc,  non  lamcn  Spiiitits 
sanclus  millil    Palrem.  Sicul  cssenlia  Dei  cst  in 


citur  respectii  altcrius  quin  uolet  illum  habereprin- 
cipium,  sive  ab  illo  rcspeclu  ciijus  ibi  ponilur,  siTe 
ab  alio.  Scd  cum  dioitur  Filitts  mitiitur  a  Spiritu 
sancto,  innuilur,  non  quod  Spirilus  sanclussit  prin- 
oipium  Filii,  quia  tunc  falsum  est  quod  sic  diccre- 
lur;  sed  quod  Filius  habeat  principium,  sive  Spi- 
ritum  sancium,  sive|aliud,quoJverumesi;qutaPuier 
est  ejus  principium  et  hanc  subinnuitiunem  facit 
natura  hiijus  verbi  milli  (\»x  prxdicta  est.  Alti  la* 
men  dicunt  hac  lorulione  innui  quod  Spiritus  san- 


hoc  lapide,  et  idcm  esl  esscnlia  Dei  quod  charitas,  clus  sil   principium  Filii ;  unde  ncgaiit  hanr,  Filiut 

non  lamen  charilasest  in  hoc  lapide,  quia ,  sicul  miliiiur  a  Sinrilu  sancto ;  el  sic  cum  a  quibusdaro 

hoc  terniino  f/iariifls  priucipaliler  significalur  quod  concedatur,  ab  aliis  negelur  (quia  diver^e,  propter 

divina  csscntia  sit  in  hoc  lapidc,  pra;lerea    inouit  diversas  subinnuilioncs  ferlur   iiiiellectus)   neulrf 

qitod  cfficiat  lapidem  Dci  dileclorein;  ilahocverbo  haerctici  suiil  (68),  quia  «  non  sermo  sed  sensus,  > 
milii  priiicipalitcr  significalur  quod  Filius  infun-  j.  uldicit  llilarius,*  hxrelicuin  facil.  » 

datPalrem,  quod  veniin  est;  ct  subinnuitur  quoJ  («9)   Postrenio    quxrilur   an   viri  sancil  possunl 

Paler  iion  sil  principium  sinc  prinoipio.    Si  cnim  daie  Spirilum  sanctnm,  et  dicit  Augusiiuus,  quia 

dicerelur  Paler  miiti  a    Filio,    vitif^rcliir    dcrogari  iion  possunt  (70) :  <  Nun  aliquis  discipiiioruiii  Chri- 

auclorilati   principii    iii   Patre,    qiuiii    assiguilica-  sli  dabat  Spiritum  sanclum ;  brabant  quippe,  ut 

tionem  vel  subinnuilionem  attendcns    Auguslinus  super  eos  vcniret  quibus  iinponebaul  luaiius.  »  Sed 


ait  (67)  :  <  Absurdissime  tamen  a  Filio  qucm  ge- 
nuil,  I  etc.  -\c  si  dicetclur  :  Cum  Paler  habeat 
anctoriialem  principii,  absurde  dicerelur  niissus  a 
Filio,  ctiamsi  in  crealiira  visibili  apparuisset,  quia 


conlrarium  esse  videiurquod  faciunt  prxlali  in  or- 

din<indis  clericis,  ubi,  iinpusitis  nianibus  supra  ca- 

pila,ordinandorum,  dicunl :  Accipe  Spiritam  sanclum 

etc,  (Joan.  xx)  el  Aposlohis  dicil  de  sc  loqucns  ad 


hoc  ipso  videretiir   dcrogari  aucloriiali    priiicipii  Galalas  (cap.  iii)  :  Qui  tribuit  nobis  Spiritum  san- 

qune  osl  in  Pahre,  niullo  niinus  modo,,cuindelur.  Pa-  ctum.  Sed  ideo  dicitur  dari  Spiriliis  sauttiis  ab  apo- 

ler  lamen  iHvisibililer  diciiur  inilli  a  Filio  vel  Spi-  slolis  vel  praelalis,  qu  a   talc  exercent  ofDcium    in 

rilu  sauclo.  Nisi  vero  |irxmissasubinnuiiioinlolliga-  quo  Spiritus  sanclus  daiur.  Nam  per  praedicaliunera 

turin  verbo  Aiigusiiiii.nil  penitus  vidctur  dixisse, si  Aposloli  (71),  mulii  ad   fidem  coiivertebanlur:    in 

propicr  hanc  solam  coiisidcralioncni  dixil  :    <  Ab-  q  qua  conversione  a  Domiiio  eisdabalur  Spiriliis  sau- 

surde  dici  Patrem  milli  a  Filio  quia  gignitur  abeo,  cius.  Sicut  mcdicus  non  dat  sanilatein  lintniui,  sed 


vel  Spiritii  sanclo  quia  procedit  ab  co.  > 

Al  dicel  aliquis,  si  propter  subiHnuilionem  nega- 
lur  Palrem  inilli  a  Filio,  quia  innuitur,  Filius  esl 
principium  Patris,  cum  polius  Paler  sil  princi- 
piiiiii  Filii  ,  eaJein  ralionc  105  debet  negari 
t^iiiusmiliitur  a  Spiriiu  mbc/o,  quia  innuilur  Spi- 
ritum  saiiclum  essc  principium  Filii,  quod  falsum 
est.  AJ  quoJ  Jiceiidum,  quod  hac  locutione  Paler 
millilnr  a  Fi7jo,'priiicipaliler  sigiiificalur  quod  pcr- 
sona  Paliis  iniundalur  a  Filio,  qiioJ  verum  est. 
Piielcrca  dcrogatur  auciorilati  principii  Palris:  non 
ita  (|uaJ  poiialur  Filiiis  principium  Patris  (quod 
lorie  viJorcliir,  qiiia  ab  eo  Jicilur  initli  Paler),  sed 


niedicinam,  qua  opcran.e,  cHioiliir  baniias. 

CAPIJTXXXVIII. 

De  duobus  ultimis  generibus  vocabulorum 

Sunl  alia  vocabula  quai,  cuin  dicanlur  de  Deo  cx 

icmpore,   non  noiant  relaiionem  tcniporaiem,  ut 

videtur.  Nec  omnibus    conveniunt  pcrsoni<i,  ut  im- 

carnatui,  humanalus.  Sunl  alia  qux  per  si-niililudi- 

ncin  et  iranslaiionem  Deoaitribuuntur:  qux  quoiies 

occurrenl  in  sacra   Scriplura,  pius  ac  diiigens  lc- 

clor  juxia  inieliigenliam  uucioris,  et  per  siiuiliiuJi* 

ncin  iutelligat,  ut  leo,  agnus,  characler,  splewlor,  ct 

hujustnoJi.  Ll  li:cc  de  illis  iiovcin  gencribus  qu:e  a 

Iiii;i(ip:o  Jistiiiximus  dicia,  parvilati  nostrx  sitni- 


qnia  iiiiiuilur  Palreni    habere  priucipium  propicr  D  ciaiii. 


(G7)  Uhi  siipra, 

^t>8)  V.  Mag.  IV,  d.  13,  §  ullima. 

((>H)  Mag.  I.  d.  1-i,  §4,  :..  U. 


(70)  L.  15,  c.  26,  De  Trniit. 

(71)  V.  .\ug.  aj  Itnnc  locum  in  exposit.  cap.  iti  ad 


G.«lai. 


106  INCIPJUNT  LIBKI  SECUNDl  DlSriNCTIONKS. 


Qunndo  fun    *i'j.elica  nntura  facla.  Vbi  fuit  facla. 

ijiinlis  fiiil  facia.   Qualis  poslea  effecia. 

iJi'.  cxccUenila  vl  ordinibus  angeloriim. 

/!e  ofjiciin  eoyum  el  (jtnbusdnm  aunexis  officio. 

De  ojcnbui  scx  dicrum  (^nanlum  aU  di:.iiuiitiottem  i^trlinet. 


941 


SENJEMIARU.M  LIDRI  QIJINOllK.  -  LIB.  IL 


9« 


Qualh  fuil  primus  fiotvo  secttudum  corjms  anle  peccalum. 

Qualis  ante  pecvalum  fuii  secuuduni  nnimani.  ,  •j 

Qiite  sil  caustt  peccati.  In  qua  re  sii  peccdtum.  An  peccalnm  sit  nliquid.  tt  st  tst  aliquid,  an  stt  natura, 
«»  vitium  nalur(r. 

De  aifferentia  inler  volunlalem  el  (inrm,  ct  iulcntionem. 

Vtrum  loluntas  sit  peccatum,  et  si  su  pcccalum,  utrum  idem  sil  peccatum   cum   aclione,  vel  ahiid  ? 

Vtrum  ignoramin  excuiet  hominem  n  peccnto. 

Vfium  omnis  aciio  ex  iulinlione  et  fiiie  penselur. 

Kt  de  pecculoin  Spiyilum  sanctuni. 

Vtrum  oppoati  sum  ftnes  bonarHin  voluntatuin  iicut  malarum,  ubi  determiHitur  an  sil  serviendum  Deo 
pro  temporutibus. 

An  ptuM  pfccaverit  Adum  qunm  Eva. 

Quatii  cffeciut  juerit  Adam  per  peccalum  secundum  corpus,  ubi  de  peccalo  orifinali  aqitur, 

Quutit  effectus  fueril  Adam  per  peccatum  secundum  nnimam.  Lbi  etiam  de  poleHtiis  animce  at/ilur,  priuM 
de  naluratibui,  post  de  yratuilis. 

Qualia  fuerunl  naluralia  ante  peccatum,  et  qualia  post ;  ubi  de  sensttolitate,  id  esl  de  primis  motibus 
agit  ur. 

Qud  til  liherum  arbitrium,  quate  fuit,  et  anle  peccatuin,  el  quale  post. 

Vtrum  poiettai  peccandi  sil  a  Deo  ? 


LIBER  SECUNDUS, 


CAPUT  PRIMDM.  A 

Quando  fuil  angelica  nalura  facla. 
(li)  Si  eiiuineralioni  exscciilionis  ortio  rcspoii- 
de:il,  poslqiiam  (licluni  est  di-  TkIc  Trinilatis,  di- 
ceiiJiim  esl  dc  c;isu  lioininis.  Scdqnia  priiis  cccidit 
aiigelica  nalnra  qiiant  Iiuniana  ct  pcr  lianc  ill),  idco 
priusdeangclic£  iiaiurib  iapsu  dicainus,  Undcpalcat 
quare  lixc  rcparaia  fncril  cl  non  illa,  id  esl  Iiuina- 
iia  et  non  angclica ;  el  qnonioJo  fuei it  icp;>r;il.i, 
qtiod  ustcndolur  nbi  de  liicarn;itione  cl  dc  s.icra- 
incnlis  agcinus.  De  angclica  crgo  natura  agenics, 
priino  ostendeuins  qtiando  facla  fuil;  secuiido  ubi 
facta  fuil;  lcrtio  quaiis  facta  fuil;  qiiarlo  qualis 
posiea  fuil  clTccta ;  quinlo  dc  cxccllcnlia  et  oidini- 
Inis  angelortini;  scxlo  dc  eoriiin  olTiciis,  ci  quibus 
4jam  officiis  eorum  annoxis.  AiiRclica  aulcin  nalu-  " 
ra  fuii  facta  in  principio  leinporis.  Ijnde  illud  : 
Primo  omnium  creula  est  snpicntia  (Eccti.  i),  107 
id  csl  angclica  nulura.  Sed  huic  videtur  essc  con- 
trariiim  quod  dicit  Proplicta :  /n  inilio,  Domine, 
terram  fundasti  (Psal.  ci).  Siinililer  illud  quod  ie- 
gitur  in  Gcnesi :  Jn  priiuipio  crcavil  Deus  coelum  et 
terrom  (Cenes.  i).  Si  enini  in  principio  creaia  fiiit 
tcrra  vel  coeium,  non  ergo  prius  creuia  cst  angelica 
natura?  Ad  quod  dicendum  qiiod  siinul  crcavit,  sci' 
licel  in  principio  spiritualeni  naturain,  id  est  ange- 
licani,  cl  curporalem,  id  esJ.  naliiram  qualnnr  vle- 
nicnioriim,  confusam  scilicct  clnon  ita  distinclam 
sicut  poslea  dislincta  fuit  in  operibus  scx  dieriim. 
Uiide  :  Qui  vivil  in  iTieinum  cieavit  omnia  simul  Q 
(Kccl.  xviii),  id  cst  angelicam  naturam  et  corpora- 
lcin.  Nil  eiiim  modo  crcat  Deus  ciijiis  vel  nainram 
vi-i  S'!>iilini(lineni  non  creavcril  a  principio.  Male- 
leriani  (|ii:iiiiuin  ad  (;orpora  (73),  simtlitndincmquan- 
luin  a;!  iiicorporc     id  esl  ad  aninias. 

(.72U1agisl.  n    Sent.,  dist.  2,  C.c. 
(1?>)  li:i  rollns  i).ni.  ii,  cap.  i. 
^71)  Ad  citp,  I.  Ep.  ad  Titnin. 


Sed  Ituicvidelur  oLviarc  qtiod  dicit  Ilierony  • 
iniis  (74)  :  t  Sex  millia  uiiliium  nostri  lemporis 
implenlur  annorum,  ct  quanlas  prius  :eternilalcs , 
quania  lenipora,  qiianlas  sxciiloriun  origiiies  fuisse 
arbitrandiim  cst  in  qiiibus  nngeli ,  (itroni,  doniina- 
tiones  servicrunt  Dco  absqwc  icniporum  vicibus 
alqiie  nicnsuris ,  Deo  jubenie,  subsiiierint.  >  Sed 
dicendiim  cst  quod  lioc  non  ,dixit  Ilicronymus  as- 
serendo ,  iino  quorumdam  niale  dogmali/aniiuni 
scntcnliain  rciractando.  Cum  ergo  dictum  sil , 
prinio  omnium  crcala  est  sapieutia,  non  est  iiitelii- 
gcnduin  leniporc,  qttia  ci  cuni  ca  crcaia  fuit  corpor.tlis 
nalura  ut  dictuin  cst,  scd  yrimo   lantiiin  dignilale. 

CA4»IJT  U. 

Vbi  fuil  fiicla  nalura  angelica. 

(75)  Nunc  diijcndiiin  csl  ubi  creaii  fuerinl  in- 
gcli  ?  rnciuni  auicin  creaii  in  einpyroo  ca'lo.C<eluin 
non  diciiur  bic  iirinameiitiim  ex  aquis  congelaiiii 
conslructum,  scd  enipyreiim  coelum.id  cstignenm, 
iioii  propter  calorem ,  sed  propicr  splciidorem  iii 
quo  est  Cbristus  sccuiidum  Iiumaiiilalein,  ci  angeli, 
cl  beala  Virgo,  et  nsque  ad  illiid  coelnni  impleba- 
lur  cleinenlorum  niacbina  antequam  distinguerc- 
tiir.  Scd  nunqnid  cocliini  eral  diim  creareniur 
angcli?.Eral  qnidcni,  quia  cicaluin  fuil  in  principin 
cuni  angelica  et  corporali  natura,  cl  angelica  in 
illo  toelo  fiiil  crcata.  Undc  in  Evangelio  ;  Videbam 
Salanam  ul  fulgur  de  ccelo  cadeiitem  (Luc.  \).  Sed 
quid  csl  quod  in  Isaia  lcgiiur  uc  Lucifero  :  Ascen- 
dam  in  calum  el  fjo  simiiis  Aliiaimo  (Iia.  xiv)? 
qtiomodo  iiitclligenduin,  cum  in  ca-lo  esset(7G)? 
Scd  dicciidtiin  qiiod  ccelnin  ponitur  bic  pro  subJi- 
initate  divinitalis,  qi:asi  dicerel  :  Atcendnm  ad 
«qualitalem  Dei  et  ero  ei  similis. 

(7.'i)  Mag.  snp.,  §  C. 
(TG)   M:.g.,§8 


9« 


CAPUT    ill. 


PETUl  nCTAMKNSIS  944 

A  el  iii  veriiaU  non  tUiil.   El  qiMid   ilicil  Aiignsliiins  : 


Qualii  fiiit  (acta  aiigelica  naUira. 
(77)  Ainotlo  (•oiisiclcraniluin  csl  qiialcs  riieriiiii 
;uijsoli  creati.  iNol;iiuliii(»  atilcm  qiiotl  iii  ipsoniin 
•  re;Mioiie  Iria  fiteninl  cis  collata  ,  sciliccl  cssenlix 
sii!(iili(;i<:,  inlcliigcnlix  pcrspicacilas,  liberi.arbilrii 
liabililas;  non  tanieii  par«s  craiil  in  illa  condilione. 
Qiiiiiani  cniin  siilitiliorct  craiil  aliis,  alii  pcrspica- 
ciorcs,  alii  liaijiliorcs.  Siriil  iii  corporibns  qnajdam 
•Tliis  poiulcrosiora  ,  qiiaedain  majora ,  qiiaedam  mi- 
iioia.  QiixMiliir  aulcni  de  illis  angclis  qui  cccido- 
nnit,  ulruin  crcali  ruerinl  lioiii  vcl  mali?  De  aliis 
oniin  non  csl  dubiuin  qiiin  ruerinl  cieali  boni. 
Oicunt  aiitem  quidam  qiiod  illi  aiigeli  rueriiit 
rreali  niali ,  et  iii  nuillas  inducnnt  auclorilales , 
€l  iniillis  se  niuniunt  ralionibus.  i.egitur  cnim  : 
Ilomicida  ille  fuil  ab  inilio  el  nmquani  in  veri- 
inie  sielil  {Joan.  vm).  Aiigusiinus  cliam  siipcr 
GLnesim  dicil  (78)  :  <  Non  fruslra  arbitrandum 
csi  ab  iniiio  lcinporis  vel  suoe  coiiditionis  diaboium 
cecidisse,  ot  hunqnaiuin  veritatc  stelikjsoJob  eliam 
<ii  il  :  IIoc  fuil  inilium  figmenli  Dei  quod  fecit 
Veiis  ut  illudereiur  ei  ab  angelis  eju$  (Job  xl  , 
aeivndimi  Sepluaginla).  Proplieliaetiain  dicit :  Draco 
i%le  qiiem  forinatti  ad illudenduni ei{Ptal.  L\\),  id  est 
(liabolus.  Praeter  bas  auclorilatcs  inducunt  ratio- 
iics,  llli  aiigcli  fuerunt  creali  jusli,  vel  injiisii  ;  si 
injusii,crgo  mili;  108^'  justi,  ergo  juslitia  erat  in 
cis;  sed  justilia  nunqnaiii.  est  oliosa  ;  ergo  mcrila 


C 


AoH  frustrn  arbiirandum  esl  nb  iniiioteniporis,  elc  , 
ila  solvenduni  :  hh  inilio  lcmporis,  id  ost  (lost  ini- 
tium.  NoR  cnim  angclns  ah  initio  fuil  maliis,  sed 
statiin  posl  iiiitinin ;  ei  consimilem  exposiiionciii 
invcninius  in  pluribus  iocis,  ut  ibi  :  A  prima  si:b- 
ttantin  nulla  est  prtrdicalio,  id  est  posl  priinam 
subslaniiam.  Simililcr  apud  Persiutn  (sat.  i): 

0  JaiWj  a  tergo  qiiem  nulla  ciconia  pinxit, 
id  cst  post  terguin.  Quod  aulcm  dicit  Job  ,  Hoc  fuil 
initium  figmcnti  Dei,  elc;  quod  etiani  dicil  proplic* 
tia  :  Draco  itle  quem  formasti  ad  itludendum  ei,  snl- 
vimtdicenlcs,  qnod  Jub  ct  Piopbcta  iioc  rctulcruiil 
ad  lcmpora  sequentia,  iion  ad  tcinpus  crcationis 
angcloruin.  Tuuc  cnim  angeius  nondum  erat  fig> 
inoiilum  Dci,  sed  posiea  luil  ;  flgmentum  autcm 
dicilur  diaboliis,  qui  est  facior  ct  invcnior  nialo* 
ruin.  Oum  vero  dicilur  :  ///(  angeli  fucrunt  creati 
boni  vel  mali,  dicunt  qiiod  bonuin  dupliciler  dici- 
liir,  sciliccl  pariicipans  boniiale,  id  esl  virtute,  vcl 
stalu  iiiiioociiti;£.  Si  dicas :  Aiigcli  rueriinl  creati 
boni  et  participantes  lionita'le.  scilicet  virtutc,  fal- 
siim  est.  Sl  boni,  id  est  in  statu  innocentix,  rerum 
cst.  Quaindain  autcm  innocenliam  babebant,  el 
nuHa  adhuc  aiia  Lonilas  erat  in  eis.  Ilem  cuin  dici- 
tur  :  .\iigcli  ruerunt  creaii  beati  vel  non  lieati,  di- 
cunt  quod  nec  beati  iiec  nou  beati,  id  est  iion  oni- 
iiiiio  peifcciioiicm  beatitudinis  habeiites,  nec  mise- 
riam  aliqu;iin,  sed   in  quadam  innoccniia  ,  ul  di- 


liabebant;  ergo  merebanlur.  Sid  nierila  non  sunt  Q  ctum  est.  llem,  cum  iiUiiur,  aut  pcrfecti,  nui  iinper- 


nbsque  libero  arbitrio,  et  iia  lihcro  arbilrio  merc- 
bantur  (lcri  tales  quales  facli  sunt.  Sed  hoc  probo 
esse  falsum.  Non  poterant  efficere  ul  in  illo  mo- 
tnciito  in  quo  crcati  fuerunl  laies  essent,  quales 
crcali  fuerunt,  sed  pcr  iiberuin  arbiirium  possenl 
eilicere,  ut  posiea  essent  aticujusmodi  :  ipsum 
enim  se  habet  ad  futura  et  non  ad  praesentia  vel 
praeierita.  Ilem  illi  angeli  fueruiit  creaii  perfecti 
vel  ^mperfecii  :  si  imperfecli ,  ergo  Deus  aliquid 
iinperfcctum  creavit  :  si  vero  perfecli ,  quomodo 
cadere  poiuerunt.Ve!  si  perfecli;  erj^o  perfectionem 
Jiabueruiit,  ergo  iion  ccciderunl.  Iiem  illi  angeli 
liierunt  crcali  beali ;  vel  non  beati  :  si  non  beati , 
f.rgo  miseri  eraiit  iii  culpa  vcl  in  pcBiia ;  si  in  poena, 


fecti  creati  sunt,  dicunl  qtiod  pcrfectum  tripliciter 
accipitur,  perfectum  secundum  lempus  ,  perreciunt 
secundutn  naturam  ;  perfectiim  simpliciier.  Pcrfec- 
lum  sccundum  tempus  dicitur  iliud  qiiod  haheiom 
nia  suo  teniporc  coiivenicnlia  ut  puer  ist,e  qui  nas- 
citur  dicilur  perfectus,  quia  habel  oiniiia  iila  qiiis 
pucr  tempore  tali  debel  baberc,  id  estomnia  iiiein-' 
bra  sua.  Similiter  Noe  dicilur  fuisse  perfectus  cl 
fideiis  secundum  tcmpus,  qiii^  credebat  quac  io 
icmporc  suo  exigcbanlur,  ct  Iiiijusniudi  pcrfeciio» 
nein  babebanl  angcli  quaiido  creali  fuerunt, 
scilicet  sccundum  tempits.  Pcrfectum  sccumluia 
naluram  dicilur  quod  nalura  sua  glorifualioneni 
pcrfeclam  habet.   Ilaiic  non   habehanl  angeii,  qni;i 


ergo  Dcus  prius  fuit  ulior  quam  aliijuis  esset  pcc-  ^  nondum  corum  cral  natura  glorificala  in  cis.  Per- 
calor.  Ei  si  dicas  quod  in  culpa  erant  niiserl,  crgo 
niuli  :  si  vcro  beati  eranl ,  crgo  omnia  sibi  even- 
lura  prsescicbant ;  sed  casus  erat  eis  evenlurus ; 
crgocasiim  stinrn  prxsciehant.  lllum  autemvitara 
poierant,  vel  non  poterant  :  si  poteranl  et  non 
evilaveruiit ,  ergo  niali  ftierunt.  Si  vero  vitare  non 
poierant  casum  iiluin  quein  prxsoicbani,  iion  crgo 
l>eaii  eranl :  bcatus  esl  cui  oiiinia  optata  succeduiii. 
Ecoiitrario  si  Dctis  creavil  angelum  malum  ,  ergo 
Deus  fi.iil  aucior  inali,  (jiiod  iioii  esl  diccnduin. 
Quod  er^o  dicliiiii  esl :  Homicida  ille  ab  initio  fuii, 


(77)  Mag.  II.,  dibiS. 

(78)  Li!;.  ii.  Ue  Genes.  c.  19  el  20. 


fecium  universaliter  dicitur    ipse  Deut    qui   habet 

in  se  omnium  bonorum  perfeclionem. 

109  CAPLT  IV. 

Quatis  postea  facia  fuil  angetica  nalura» 

(79)  Post  haec   dicendum  quales  posiea  fueruiit 

angeli  eflecti.  Quidam  conversi  sunt  ad  Deuin,  <|iii- 

dam  aversi  sunt  a  Deo.  Coiiverii  ad  Dcum  fuii  di- 

ligere  Deum;  averti  a  Dco,  habere  Deuin  odio.  Setl 

quotnodo  dicitur  quod  fueruiit  conversi  ad  Deum? 

Nuiiriuid  noti  prius  diligebant  Deum?  Rstiitt  ali({ui(I 

collatum  eib  in  illaconversiotic?  Iia.  Gratia  cou|:e- 

(79)  .Vlag.  ij,  d.  5,  §  4. 


94J  SENTEMIAHliM  LIBUI 

rans,  qiia  potnerniu  proQterc  de  boHO  ad  inujns  A 
bontiin.  Esi  cniin  gratia  operans  ,  el  esl  gralia 
coopcrans.  Gratia  operans  esl  qtix  Je  impiu  fa- 
cil  piuin  ,  Je  inalo  honuin.  Graiia  cooperans  esl 
qnae  cooperalur  el  coadjuval ;  qiia;  facil  ul  quis  iioa 
frtisir»  velit,  el  ul  quod  coeperil  perficial;  et  lalis 
graiia  dala  fuii  bonis  angclis  iii  conversionc  ad 
l>eum,  qtiu  scilicel  pussenl  proficcre  et  Deuiii  iiiagis 
diligere. 

(80)  Sed  quxrcl  aliquis  et  rationabilitcr,  cuid 
ilia  gralia  non  luerii  a  Deocollala  iiiis  an^elis  qui 
ceciderunl,  nec  in  eis  prx'ccsserii  culpa  qua  ine- 
ruisseiit  illan)  siiji  (M)a  conlerri,  qtiarc  inipulaluin 
esl  cis  ad  culpam  quotl  cccideninl?  Ad  quod  dicoii* 
dtiiti,  quod,  sicul  quando  dau  riiii  gratia  konis,  noii 
prsecessit  aliquod  merituin  iliani  graliai»,  tunc  '^ 
«iiiin  itOii  cssel  gratia,  scd  essct  ex  nieritis  ;  sed 
putius  gralia  praecessit  ineriluni  (liabebant  autem 
«lUaindam  graliamqua  nil  (nerebaiitur):  ila  a  siniili 
{>«r  contrariuiu  iu  inalis  ciilpa  prxcessit  subslra- 
ciiunem  gratix^  iioii  tempore,  sed  causa.  Nulla 
citiin  tciupurc  pr^cessii  in  eis  ciiipa,  ised  tantum 
causa.  Cau»a  anlem  illius  culpx  iii  Uoc  atienditur, 
quod  ipsi  anle  subsiractionom  grati;c  babebant 
quaind.im  graiiaai,  qua  sallcin  polerani  siare  (licet 
ca  iiou  possent  proliccre)  et  posseul  exspcciare 
u&que  duiii  darelur  eis  gratia  coopttraiis  qua  pussent 
prulicere ;  ei  quia  noii  exspeclaveruut  quod  cikbpe- 
clare  possca'.,  de  propria  voiunlalu  peccaverunt, 
ei  Ulus  qui  noaeget  alierius  lesiiuionio  ad  aliqucin  ^ 
punieaduai,  statim  punivil  cos ;  ct  lioc  futi  <le 
jusiiiia.  Cuu)  caiin  siaiim  punii,  dc  Jusiiiia  cst ; 
cum  vero  aiicujus  pccnam  diirerl,  hoc  esl  dc  ipsius 
inisericordia. 

(81)  Ex  his  patet  qnod  boai  angeli  incruerunl 
coaliruiatioiiem  et  beatiludineia  iliaia  pur  gratiam 
i-ooperaalcm  ;  scd  illa  gratia  non  prxcessit  tcnipore, 
ftcd  digiiitalc.  Siiaul  enim  daia  fuil  graiia,  cimc- 
rilMm  el  pru;uiiuin.  Onam  cito  cnitn  fuil  dala  eis 
graiia,  taia  cito  nieruerunt  ct  pruiiniuin  liabuerunt 
iiciUcet  beaiiiudinetn  et  confirmationcm.  Sunt  alii 
(82)  qui  dicunt  quod  illi  angeli  meruerunl  (tuidem 
beatiiudiaent  per  gratiani  itlis  colialam;  scd  gralia 
illa  ei  pr:emiuin  pra:cessit  mcrituni  in  tcmporc.  Iii 
collaliuae  caim  gratiuu  pruMaiam  habucrunt  scilicot  i) 
bcaiiludincia ,  scd  eam  posica  pcr  corum  oUici.i 
mcrucruni,  sicut  iste  mcrccaarius  aicrelur  quod 
j.iin  accepit  ut  colerci  vincaai.  Kain  pra:iniuin  etiain 
leiapore  prx'cedit  meritiim. 

^85)  Oritur  auieia  liic  quxslio  noa  pra^tcrcuada, 
iitruin  sciticct  aiigeli  quolidje  laereaaiur  et  proli- 
ciani  ia  iner.io  ct  ia  pi'X>iiuo.  (}iiidain  asserunl 
qiiod  aageli  quotidie  merciiiiir  el  morcbuntur  us- 
que  ad  dicia  judicii,  ct  pront  iuiil  in  mcrilo  ct  ia 
pixmio.   la  nitirilo  pruliciuiit   cuiii  bumanis  iiiilita- 

(80)  .Mag.  sup.,  §  S  et  Ij. 
[^U  Mag.  II,  d.  5,  !jg. 

(61)  Ipbv  inicr  aliob  Lumbardus  Mib  litioia  ejus- 
dini. 


QLINQU'E.  —  LIB.  11.  9iG 

libus  providenl,  el  huaiiiiuni  sludcnt  f.rofeciihiis. 
la  pi.xir.ioproriciunl,  ut  ipsi  asseriinl,  in  cogiutiuiie, 
quia  quotidie  niulla  discunl  ei  cognosctinl  f<nai 
non  prius  cognovcrHnt;  et  (jtiod  ila  sit,  niluniur 
osicndcre  auclorilalihus  cl  raiioniijiis.  Dif  il  eiiiin 
l^aias  in  persona  angciorum  viiJciitium  Chrisiuin 
asccndentcm  post  pnssioncm,  tunc  admiraniiuin  de 
roystcrio  passionis  :  Quis  esl  isle  qui  venit  de  Edoin 
linciit  veslibui  de  Uosra?  {ha.  Lxm.)  Etiam  Psa!- 
loograpluis  ait  sul)  pcrsona  angeloiuin  ;  Quis  esi 
isie  Rex  yloiicp?  (Psat.  xxui.)  Apostolus  ciiaiii  ait  : 
Uacestdispensulio  sacramenli  abscondiii  a  sccculisiu 
Deo,  ut  inHOtescai  inuUiformis  sapieitliu  Dei  verEcde- 
siain,principibuselpo(e$inlibuiincoe!esiibus{Epli.  iii). 
Superhunclocum  dicitHOHieronyinus  :  Ouodin- 
carnatioDomini  cl  passiononfuilangeiisnola,  donec 
fuit  iinplota  et  ab  apOi>loli.s  pcr  mundum  dilaialA.  » 
Ilisauctorilalibus,voluntostendcrc;  rationibus  sic : 
Ooni  angeli  merucruiil  bcatiludinem ;  scd  certuiii 
csi  quod  ia  illo  sialu  innocentise  quani  primo  hn- 
bucrniit,  noii  iiicrebantur,  quia  liondum  habebant 
gratiain  coopcrantem  qua  possenl  proficcrc.  Ergo 
post  cain  iDcruerunt.  Si  iii  primo  momcnto  quo 
dala  fuit  eis  gralia,  merebanlur,  eadcm  ratiunc  et 
ia  secuiido  et  in  tcriio  inomcnlo  merebaniur.  Et 
oliam  inullo  inagis,  qiiia  quanlo  niagis  in  eii>  abuii- 
dabal  gratia,  laiilo  magis  ea  proficiebaiu  ei  meic- 
bantur.  Eadcm  ralione  quolidie  nierentiir,  el  usquu 
iii  dicm  judicii  mercbunlur. 

Suntalii  qui  dicunt  quod  angeli  nil  modo  meren- 
tur  ;  acc  proficiunt  ia  alicnjus  cognitione,  el  ad 
hoc  suas  indu<?unl  auclorilates  et  raiiones.  Dicit 
eniin  Auguslinus  (84)  :  <  Non  latuil  angetos  ir.ysic- 
rium  rcgni  Dci  quotl  opporltino  lempore  lovelaluiu 
cst  pro  salutc  noslra.  >  Dicit  eiiam  Isidorus  (85)  : 
iAiigeli  omnia  sciunl  iii  vcrbo  Dei,aniequaiiihaiil.  > 
Grcgorius  etiam  dicil  ($G) :  (  Qiiid  non  sciunt  angeli 
qtii  oinnia  scienlem  sciuiit?  >  Hoc  etiam  raiiunibus 
probaiil:Nam  si  angcli  boni  aliquidnesciunl,el  illud 
scire  volunt,  eigo  non  sunt  beati;  si  illud  scire  nuii 
vulunl  ci  iilud  scionl,  ergo  simihter  noa  sunt  plene 
heali.  Velsic  :  Crgo  iii  cis  esl  mulaiio,  ergo  in  eii 
non  est  lOlcrnitalis  bcatilndo,  qiiia  ih  a:leriiii^le 
tiun  esl  aliquid  aiiilalioni.«.  iiem,  si  homines  lene- 
lianlur  cp.:dcre  nativilatcm  ei  passionem,  oiir  mi- 
rabanlur  angeli  qui  Deuin  facic  ad  facioia  vide- 
banl?  Ileni,  si  quiiihcl  niiniii.us  angcitis  majuri 
charitale  niciclur  quaiii  honio  (jiianiuailibcl  pcrfe- 
clus,  iioa  ergo  perlingoio  possiiiit  morila  alicujiis 
huminis  ad  laerita  miaiini  .'^ngoli.  Iiem  niajuroiu 
habcl  chariiatcm  quiliijet  angolus  (tuolihfl  huiiiinc, 
cl  lam  homo  (|uam  angehis  propior  saauichariiaieiu 
dignus  csl  praMiiio.  trgo  inajori  pra:niio  dignus  est 
quilibct  angclus,  quam  all(|uis  humo.  Iiem,  quiiibel 
homo  exibicns  iii  via  minor  cst  qiiolibel  aiigclo, 

(85)  Mag.  u,  d.  11,  §  4,  sou  liu.  J.  ei  scqq. 
(»4)  Lib.  V  De  Oeues.  ad  tiiier.,  c.  ly. 
(Ho)  L.  I,  cap.  10,  De  iummo  bouo. 
\SGi  L.  IV  Diulo<j  ,  cap.  o'j. 


f47 


rETRI  PiCTAVfENSIS 


m 


qnia   qui   vihior  eH   in    reijno    coetorum    ninjor  en  \  Solvuiil  <liccr>los,  qiioil  aiigeli'  aliquiJ  sciunt   quod 


Jonnne  {ilallli.  xi).  Angelus  jnajoii  tliarilale  niere- 
(iir  quani  liomo,  ct  iiun(|ii:in)  lopescil  angelus  in 
«tiarilalc  :  quod  s.Tpc  palilnr  liomo  ;  el  angili  a 
|>riucipio  nmndi  merucrunl,  cl  qnolidie  niercbiinlHr 
iisquc  ad  diem  jiitlicii,  qiiia  immorlales  suni  ;  et 
liomo  non  (anlum  po(est  vivere,  ncc  oinnibus  Jic- 
bus  viix  6UX  mcrelur.  Ergo  merita  ciijnslibct  pcr- 
fcclissimi'  homiois  ,  nuuqiiam  contingciil  incrila 
ciijiislibet  mriiimi  angeli ;  et  ita  non  polcsl  beino 
u;quari  angelo  in  bealitudiiic.  Quod  laiiien  dicii 
Augiislinus  super  illiim  locum  psalini  :  Adhuc  pu^ 
siUHmelnoH  erit  peccator  {^Psal.  x\\\i)  :  t  Noiidum 
eris  ubi  sunl  illi  quibus  dicciur  :  Venite ,  benedieli 
Patrii  tnei  (Malih  ixt)  :  scd  eris  in  iHa  reqiiie  ubi 


non  vu!unt  scirc.et  alrqi.-id  scieia  qiioJ  nun  sciuwl. 
Ergo  aliquiJ  mulnlionis  est  in  eis.  Fallacia.  Dcus 
prxcopit  Abralix  ut  iminorarct  filium.ct  posloa  pro- 
liibuii  (Cen.  xxii),  ergo  innJo  mntatio  in  eo  fitil. 
Non.  Vci  satis  potcsl  coiiccJi  quod  aIiq*iiJ  rauia- 
liuiiis  iii  angelis  Tuit  ;  iiain  non  aJbuo  liabcnt  per- 
rcclinncin  xlernilatis.  QiioJ  postca  ;!icilur,  si  aiigrli 
nioJo  merentnr,  eadcin  raiione  et  aiiim:e  saiicto- 
rum.  A  siiiiili  per  conlr:trium  :  Aninix  inaloriiin 
qiiolidie  majora  nierentur  snpplicia.  Hoc  totuin 
concednnt,  et  illam  auctoritatcin  qnae  videlur  con- 
traria  solTunt.  Ilic  esl  locu$  merendi,  et  non  reci- 
piendit  et  coniparaiive  legciidum  esl  ;  idesl,  bic 
magis  csl  locus  mercndi  quam  rccipiendi  ;  et   ibi. 


dives    vidil   Lazarum   ulcerosum  ,   ct  exspectabis  "  iJ  est  ia  alia  vita  magis  recipiendi  qnain  merendi; 


usqae  ad  diem  judicii,  doncc  reccplocorporc,  sancli 
srquabuntur  angclis  (87).  i  Diciiiit  ergo  quoJ  meri> 
luin  cnjusiibet  liominis  magis  opcralur  ad  beatitii- 
4inem,  quammerila  alicujus  angeli,  propter  graves 
bbores  et  molesiias  quas  sustinet  tiomo,  quarum 
expers  esl  angelus.  Item,  si  angcli  modo  merentur, 
eadem  ratione  animoe  bancioruin  modu  mereniur. 
Et  a  simili  per  contrarium,  aiiimx  m^lorum  deme- 
reiilur,  ul  anima  Judx,  et  ad  inajora  quotiJie 
teiidniil  supplicia.  Uode  :  Superbia  eorum  qui  te 
otlerunt  atcendit  semper  {Ptal.  lixiii).  Sed  contra 
hanc  aucioritaiemest  alia{qux  dicit  :  « Ibiesl  iocus 
recipiendi  ei  non  nierendi,  bic  esi  locus  merendi 
ei  non  recipiendi.  i  Item,  ea  qux  ipsi  angeii  agunt,  C 
vei  modo  vix.  vei  patrix  :  si  modo  vix,  ergo  pos- 
sunt  iabi,  ergo  non  sunt  beali ;  si  moJo  patrix, 
ergo  non  mereniur. 

Illi  qiii  dicunt  qiied  boni  angeii  proficiunl  in 
luerile  et  in  prxmio,  dicunt  (88)  quosdaiu  angelos 
csse  majoris  dignitalis,  quosJam  niinoris.  Illos  qui 
suul  inajoris,  ul  Gabrielem,  noii  latuil  incarnalio; 
ininores  vcro  iatuil.  Et  iia  Tcriiin  csi  quoJ  non 
ialuil  angelos  mysterium  regni  Dci,  quosJani  .scili- 
cel.  Quod  dicit  bidorus  :  <  Angeli  omiiia  sciuni  iii 
Tcrbo  Dei,  aniequam  fiaut,  >  solvuni  dicenies:  Non 
dixii,  omnes  angeti,  non  diiil  IH  univcrsaliier  Je 
oinnibus,  nec  dixit  quin  ca  qux  sciunt  possint  per- 
feclius  scire.  Quod  auieni   dicii  Gregorius  :  <  Quid 


vel  it.i,  hic,'n\  est  iinte  diciu  judicii,  sivc  inleiliga- 
tnr  slatus  vivorum,  sive  stalus  inortuorum,  esl  l<)- 
cus  merenJi ;  ibi  tero,  id  est  posl  Jiein  jndicii  esl 
locns  recipiendi  ei  non  nierendi.  Mclius  tamen  est 
ut  dicatur  qiiod  anima  nunquam  mcretur  ex  quo  a 
corpore  reccJil,  ct  alitcr  est  in  animabus  sancto- 
ru!n,  aiiter  in  angelis.  Mani  iilae  jaiu  sunt  in  patria, 
isti  aJbiic  in  via.  QuoJ  aiitcm  postca  dicitnr  :  An> 
ge.i  ea  quce  agunt,  modo  viee  [agiiiu].  Ergo  yottnnt 
Ittbi.  Fallacia.  Beata  Virgo  posl  iialivitatera  noiniiii 
qiix  agebal,  agebal  mudovix,ergo  tunc  poicrai 
cadere.  Non,  quia  a  Dco  confirniaia  erai  quud  ca- 
dere  non  polcFai. 

Est  auiem  qiiorumJain  (89)  opinio  quod  angeli  non 
possunt  proflcero  in  cogiiitione  divinitalis.  Eara 
eniin  non  possunt  plenius  el  perfectius  cognosccre 
quain  cognoscanl  et  quain  coguoverunl  a  siia  coii- 
rirtnatioiie;sed  possunt  ei  potuerunt  proficerc  in  co- 
gnilione  cxleriorum;  sicul  fuil  in  Incarnalione.  Ncc 
iJeo  possnnt  esse  beaiiores,  quia  talis  cognitio  non 
oporalur  l>eatitudinein,  iiisi  iila  qux  est  in  deitatis 
iiotitia  in  qua  proficere  non  possunt;  nec  possuul 
plus  mcreri,  quam  inerucrunl  a  sua  confinnatione, 
vel  qiiam  mereaniur  moJo.  Non  enim  possunl  ba* 
bere,  vcl  poiucruni,  ina]orem  ciiariiatem  quam  ba« 
beant,  sed  possuni  per  plura  niereri.  Ei  eorum  ine- 
riium  uoo  potest  augeri  in  quantitaie,  sed  tanlum 
in  numero,  id  esl  |ier  plura  opera  possuni  mereri 


nesciunl  angeli,  qui  scieniem  omnia   sciunt  ♦  .  Sic  *^  <!"»»»  •»*r«eruiit.  Sicui  isle  qui  per  deccm  annos 


soiTunl  :  Netcire  poniturpro  i^iioraie.  Ignoranlia 
«niin  culpam  nulal  et  debitum  imporlal.  Angeli 
aulem  si  forsilan|mulia  ncsciani,  nil  ignorani.  Si 
autem  fial  tale  argumenlum  :  Angeli  aliqua  nesciunt, 
ergo  aliqua  ignoranl.  Fallacia.  Adam  anlequam 
peccarel  mulla  nesciebal ;  ergo  ignorabal.  Non,  qiiia 
ignorantia  poena  esl.  QuanJoque  lamen  ponilur 
\gnorare  pro  non  scire,  el  tuiic  nil  poiiil,  sed  rc- 
movet.  Solulis  aucloritaiibus  solvtinl  ei  ralinnes. 
Qiiod  ergo  primo  dictum  esl,  Angeli  aliquid  scient 
quod  nonfciuHt,  Ulud  volunl  tcir(  tei  non  volunt,  ctc. 

(87)  Augnst.    conc.    prima  m\  iilum  psal.  xx.vvi 
\efsiiin,  seJ  qiiibiisdam  v»irbis  iinmutatis. 

(88)  ItaMiig.  II,  d.  11,  §  r. 


fuit  perfectus  ;  ei  adbuc  est ,  non  meruit  inajorem 
coroiiam  operibus  suis  qux  fecit  in  ilHs  decem  an- 
iiis,  quam  mercalur  lioc  opere  merilorio  quod  ipse 
nioJo  facil,  quia  nunquam  majorein  cbarilatein  ba- 
buit  quain  babeat,  sed  per  piura  opera  meruit. 

(90)  Postea  quxri  potest,  ulrum  angeii  possint 
peccare,  vel  polucrint ,  poslquam  connnnati  fue- 
runt,  quod  viJetur  probari  posse,  quia  tam  boui 
quam  mali  angeli  habent  iiberum  arbitrium.  Ergo 
tam  bi  quam  alii  in  uiramqne  pariem  flccii  possnnt. 
Ergo  pcccare  possunt.  Iicm  dioit  iiieronyiiins  (Oi). 

(89)  Apud.  M.-^g.  snp.  §  T,  seu  g. 

(90)2,  J  7,  §  b.  eir. 

(9ly  In  line  liact.  De  filio  iuod.QO. 


94» 


SENTLNTIARUil  LlUai 


n 


(  Soius  Deos  est  in  queai  pcccatiim  non  cidit;  cx-  A 
tera  cuin  siiit  liberi  arbitrii  iu  iilramqiic  pnrtoni 
necli  possunl.  i  Ilciii  Isidonis  ctiam  dicit  (92)  : 
<  Angeli  mulabilci  naliira,  imniiitabilos  gralin.  t  Si 
illud  proprie  dlciiur  aliqua  rcs  Iiabcre  quud  habet 
exoaiura,  ergo  angeli  mutabiles  sunt,ergo  poc- 
care  possunl.  Ad  quod  dicendum  quod  angeli  anie 
confirnialionem  habebant  liberum  arbiirium  lali 
inodo  quod  ad  ulramque  parlcm  flecti  poteranl; 
poii  conrirmationcm  vcro  dicti  sunt  liabere  liberum 
arbilrium,  1X2  ^^^  "O"  ^^^  "^  >"  utramquc  par- 
lein  flecli  possent ;  sed  libcrum  arbitrium  volunta- 
rium,  ut  non  ad  malum,  sed  tantum  ad  bonuni  flecii 
^ossunl.  Uitdc  liberum  arbitrium  prout  de  angelis 
dicitur,  potesl  sic  difliniri.  Liberum  arbilrium  esl 
facultas  qua  non  nccessitnie ,  vel  coactione  [vei} 
iibera  volunlaic  possunt  angeii  eligere  qiiod  ex  ra- 
tioiie  dccrcverunt  appeiere.  IIxc  tamen  non  est  ge- 
neralis  descriptio  liberr  arbitrii.  Quod  auiem  dicit 
lsidoru&  :  <  Angeli  nuilabilcs  nalura,  immutabilcs 
gratia  (95).  >  Quasi  diceret;  graii^equa  conririiiati 
sunt  repiignat  et  nun  natnrx  eorum  quin  mutari 
possint.  Pixter  hxcqux  dicta  siint,  mnlia  possunt 
inquiri,  scilicet  in  quem  locum  deirnsi  sunt  angcli 
posl  casum,  et  utrum  angeli  sint  corporei  vel  incor< 
|>orei,  et  mnltn  hnjusmodi.  Sed  hxc  magis  lectionis 
quain  disputalionis  siint  et  idco  prxtermittenda. 

Prius  lamen  quain  dicainus  de  ordinibus  angelo- 
runi  et  ofliciis,  de  malis  dicendura  quales  efliecti 
faerunl  postqnam  a  Deo  aversi  sunt.  Sunl  auiem  q 
in  tla  depravata  naturalia  boiia  el  graluita  abtala, 
non  quod  ea  habuerini,  sed  qiiia  habereni  nisi  pec- 
carent.  Sicut  isie  aufcrt  inilii  pruibeiidam,  non 
qiiani  habui,  sed  quiim  habercm,  nisi  ipse  impc- 
diret. 

Sed  objii-iinr  :  Dinbolo  per  peccniiiui  non  cst 
abluluin  aliquod  boiiiim  nniuralc.  Ergo  nec  gtftiia 
qua  naiuraliler  Deuni  diligebnt.  Eigo  et  illam  habet. 
Ergo  naluraliicr  Deum  (Hligii.  Et  ita  aliquis  molus 
dileciionrs  est  hi  eo;  et  ita  non  laiiium  odiiim  esi 
in  inrcrno  sed  et  dilectio  quod  iia  improbaiiir  :  Dia- 
boUis  vellet  Deum  non  esse,  ei  vellet  se  non  esse. 
Ergo  nec  se  ncc  Deum  diiigii.  iiein  diabolus  diHgit 
(»cc<atum.  Ergo  diligit  aliquid.  Ergo  placel  ei  quod 
aliquid  diligat,  ct  ila  dilcclione  itla  delectalur.  ^ 
Ergo  aliqua  delectatio  est  in  co,  ct  ita  non  habel 
coniinuam  miseriam  cum  sit  ibi  remedium.  Iiem 
diabolua  gaudet  de  poenis  impiorum,  et  Ue  maliiia 
inalorum,  gaudct  eiiam  quia  hoininem  fecit  labi, 
et  hoc  gaudium  iion  a»rerlur  ab  eo.  Ergo  continuc 
crit  in  eo^  et  ita  sempcr  liubebit  remedium  succ 
poDiijB.  Iieip  plus  peccavil  Lucifcr  qiiain  Judas,  cl 
Jiidas  jain  dctriisus  est  iti  infermim.  Ergomagis  de- 
hcrct  iiiiruili  dinholus.  llcm  dinboli  supcibia  sem- 
pcr  ascendit  seciindnin  iltud  :  Superbia  eerum  qni 
le  oderunl  uscendil  semper  (Ptal.txwit).  Ergo  qiioti- 

(O^i)  Lil).  I,  De  summo  bono,  iit  sup. 
(«3)  Y.Mag.  hic.§.l,  eic. 


QUINQUE.  —  LIB.  II.  930 

die  mngis  ac  inagispccr.ii,  ci  tatia  peccala  suiit  ei 
poenae  simul  et  culpx.  Eigo  quoiiJie  magisac  magis 
puniiur.  Ergo  semper  crcscit  ejiis  miseria.  Ileni , 
diabolus  est  aliqua  naiiira.Ergo  ineo  cst  aliquod  lio- 
num,  quia  non  sunl  oinnia  buna  in  eo  per  pcccnliin. 
corrupta,  ct  quoiidie  magis  ac  magis  pcccat.  Erg» 
qiiotidie  magis  ac  magis  corrumpuntur  bona  qux 
habet  per  peccata  qux  aliis  superadjicit;  et  qunntu 
pliis  corrumpunlur  taiito  lit  Duo  dissiinilior.  Ergo 
qitoiidie  ntagisac  m:igis  Dco  dissimilis  eflicitur,  ei 
iin  magis  ac  magis  qiiotidie  punitur.  Iiem,  semper 
(liabokus  peccatum  peccalo  adjiciot.  Ergo  semper 
ali«|<iod  bonuni,  quod  inorai,  per  peccatum  adjeetum 
currumpetur.  Ycl  ea  qu£  habct  si  omnia  sint  cor- 
nipia,  magis  et  magis  curruinpilur.  Ergo  semper 
diabolus  niagis  ac  inagis  punictur.  Ergo  semper 
crescii  ei  poena.  iteni,  licei  seniper  sit  peccaiiirus; 
nuilum  adeo  grave  peccatum  erit  in  eo,  nec  tanlu 
peccaloniin  miiliiludo  ,  ul  possit  diabolus  onmino 
in  natura  corrumpi  el  dcsinere  uninino  csse,  quij 
Spiritus  est.  Item,  quantumcunque  malus  est  dia> 
bolus,  taiitum  malus  poiest  esse  aliqiiis  in  vin.  Hoc 
ita  probatur.  Nullus  adco  est  nialns  in  via,  qui  iion 
possit  ad  illum  cuinuluin  roaliki?c,  in  quo  est  dia- 
bolus,  pervenire  in  via.  Hoc  eniin  necessario  vide- 
lur  sequi,  cuin  et  homoesse  et  diabolus  in  inreriiiiia 
[aciernum]  possil  esse  nialus,  iste  in  via,  ille  in  pa- 
iria.  Ergo  quantumcnnque  malus  e«i  ille,  lamnm 
inalus  poiest  esse  istc  in  via.  Nam  sic  probatur,  quia 
quot  sunt  Yer.i,  tot  sunt  exisicntia,  quia  inftnila 
sunl  vera  et  infiniia  sunt  exisicniia.  Scd  si  quis 
hoc  concedat,  iniprobatur  sie.  Neiiio  adoo  inaliu 
est  in  via  qui  non  possit  ad  Deum  converil;  sed 
di:»boIus  adeo  malus  ctt  qiiod  113  non.possil  con- 
vertl.  Ergo  nemo  adeo  malus  potest  esse  in  via 
qiiantuiii  malus  esi  diaboliis.  Iiem  nemo  ndeo  mn- 
lus  cst  in  via,  q»i  non  naluraliier  Deum  diligai. 
sed  quilibet  diabolus  Deum  odiahabai  el  vellet  iiou 
esse.  Ergonemo  adeo  maUis  poiest  esse  in  via  quam 
malus  fst  diabolus.  Nain  «liam  si  quis  hoc  concc- 
deret,  haberel  a  simili  pcf  conlrarium  quod  aliquiif 
cxistens  in  via  potest  adeo  perfectus  esse  in  chari- 
lalc,  ul  ert  aliqnis  in  prajsentia[palrial.Cum  tamen 
dicat  veritas  Evangelii  :  Inter  natos  tnulierum  non 
surrexit  major  Joanne  Baptitfa ,  et  tamcn  qui  minar 
esi  in  reguo  ccelorum  major  est  itlo  (Mattlt..  w). 

Item  Lucifcr  (94)  qui  jam  a  passione  Domini,  ui 
dicunl,  detrusus  est  in  infernuin,  jani  eicliisus  esi 
omnino  a  luce  Dei  et  patitur  teiiebras  exieriores, 
iJ  est  a  vera  luce  separatas  el  cxipinsecas;  qui;i 
non  Deum  videt  per  speciem :  sicut  nec  aliquis 
iiic;  el  ab  eo  cIongaluF  per  dissimililiidinem  : 
qnoil  iniilli  hic;  et  vellct  Deum  noii  esse :  qiiod 
niilliis  hic;  ei  qiinmdam  malignitaiem  odii  ci  vo- 
li.ntaiis  oblivionis  Dei  sentit.  quae  (ticiiiinir  lenebiic 
cxlerrores,  quia  iiiterioriim  et  esiierioruin  lorincu- 

.94)  tom.  2.  d.  ;6,  §  f.  Mag.  iv,  d.  50.§  U.  V. 
Aiig.  siiper  ps.  vi,  v.  7. 


931  l'tTI\l  PICTAVIENSIS  9R2 

liiruiD  dolorihui  ail«o  afflcilur,  ul  al>  illis  ail  cogi-  A  lanlur.  »lcnl  in  naliiralium  (liilorum  parCicipalione 


laiidui»  aliquiii  de  Oco  lueule  nuiiquan)  revocare 
possit.  Nullus  aiKcni  adoo  polen  esse  malus  liic 
qui  non  quaiidoqiie  de  Deo  cogiiel  el  de  venia  non 
spcret,  c(  spcin  iion  li:iboa(  et  aliquam  scinlillulain 
ratiunis,  quaiii  ad  Deuiii  dirigal,  licel  supcr  Isaiain 
legatur  :  <  Solaliiini  csl  inalorum  iuimicos  liabere 
svcios  |iOBitarum;  »  alil>i  taiiien  coatrarium  :  i  Et 
•i  oinncs  :uiiiu£  aliiiiiando  rcquiein  iiabcanl,  lu  niin- 
i|nain.  »  Ei  quo  vidctur  qiiod  diaboliis  nunquani 
seiiUut  miiigatioiiein :  qiioJ  veruin  est.  Quod  cniin 
txialur  de  advcrsiiutibus  noslris,  non  esl  verum 
soLtiuin.  De  aliis  taiiieu  aiiiinabus  ntruoi  rcmedia 
sentiaiit,  dubiuin  esi.  Siiper^Lucam  (95)  tamcn  ubi 
agitur  do  principio  Doinini,  dicitur  quod  :  <  Pejores 


conveniunt.  Sunl  antcm  novem  ordines  angelorum 
per  ircs  ternanos  distribnti.  Sunt  auicin  ire*  sup«- 
riorcs  ircs  114  inferiores,  ires  incdii.  Tres  supe- 
riorcs,  snnt  serapbim,  ciiorubiin,  Ibroni.Tres  inedii, 
sunl  dominaiioncs,  principaliis  ei  poiesialcs.Tres  in- 
fcriores,  simt  virtntes,  angeli ,  arcbangeli.  Iloc 
nomen  aagetus  gcncrule  iiomcn  esl  omnium  ordi- 
num,  quando<|uc  speciale  uniiis  ordinis ,  sicut  koc 
nomcn  confestor  el  lia>c  diclio  ptrsona  apquiYOC* 
cst.ad  nonien  proprium,  cum  sinl  quatuor  spocies 
ad  summum  pcrsonx.  Ei  bxc  dictio  conveoit  quun- 
doquc  quibusdam  spccialiicr,  ut  lia^  dictio  contiii- 
gent  in  dialectica. 
Noiandum  autcin  quod  isti   ordinei  sortiii  sunl 


cranijudaci  facio  insisunies,  qiiani  Lucifcr  qui  et      baec  nomina    non  propter    se  (97),  (ipsi  enira  in 


eum  tenians  solo  vcrbo  iusistelut  dicens  :  Mille  le 
ileortum.  t  Sed  non  sequilur  quod  si  pejures  iii 
brtc,  idcu  «iut  pluraliter  pejorcs. 

Ad  prxdicta  rospondeinus  dicendo  quod  senipr 
cicscit  poena  diaboli  bicut  et  cnlpa,  et  quotidie 
ii:crc(ur  luortem  xlcraant,  sicul  c(  sancti  nngeli 
quoiidio  mcrciitur  m;)jorr:iii  coronain,  e(  magis  pu- 
iiicuirpost  dicin  judicii  quando  ccssabil  ejus  pra:* 
laiio  supcr  pcccaiores  ,  qnia  lunc  punict  Dons  per 
se,  el  non  per  ministros.  Undc  dicctur:  lie  ma!edicii 
in  igtieiu  wlernuni  qui  pr(rparaius  etl  diubolo  el 
nngelis  ejut  {Mallh.  xxv).  Tunc  cnini  in  infcinum 
(letrudcntur,  cnin  modosintin  aere  caiiginoso,  ct 


contcmplatione  divinx  majcstaiis  sibi  innoiescuni), 
sed  propler  nos,  ui  scilicet  pcr  corum  cognomina 
nobis  innotescant.  Sciendum  esl  cliam  quod  nnlius 
illorum  ordinuin  nomen  accepit  a  dono  qnod  ci 
singnlare  dalum  sil.  Nullum  eniin  donum  datur  uiii 
quod  non  detur  omnibus;  sed  ab  eo  dono  in  quo 
magis  vigent  et  alios  excellunt.  Primus  ergo  ordo 
dicilur  seraphiin,  id  esl  ardenlia ;  quia  (98;ilii  an- 
gcii  magis  ardeut  in  cbaritaie  quam  alii ;  cl  dicilnr 
priinus,  quia  cbariias  priorcsl  et  dignior  aliis  vir- 
tutibus.  Sccundus  ordo  dicitur  cberiibim,  id  est 
tciens ,  quia  in  scicniiu  prxciuinent  istt  angeti 
poiius  quain  in  alio  dono  a  Dco  sibi  dato:  clinerilo 


|»lus  dolcnt  modo  ;  quia  non  pliis  puiiinnliir  iiupii  ^  po«t  serapbim  ponitur,  qiiia  posl  cbaritiitein  majus 


fjiiain  piininnlur,  qiiaiii  qiiia  puniuntnr  gaudcant 
C.t  idco  gaudiuiu  illiid  iion  cst  aliquod  remcdiuni,  li- 
cct  seinpcr  gaudeant  illiid  fecisse.  Non  cnini  diciiur 
guudluni  in  nialo  propric  ;  sicut  liccl  sint  vic- 
(uri  xiernuliicr,  non  laiuca  babobunt  vilain  xier- 
i.am. 

Nuia  etiani  quod  r.ullus  in  via  potcst  esse  9dc« 
mabis  sicnt  qui  miiius  m.iius  est  in  inferno,  licct 
cxi«tcntis  in  via  maliiia  in  infiniium  possit  crcsccro 
sicut  c:ilor  bujus  ignis  in  infinituni  polcst  crcsccre 
apposiio  foiueiilo,  nuu  polesl  laiuen  xquari  calori 
solis  qui  iiivariabiiis  est. 

Noia  eiiam  quod  diabolua  nondum  palitur  exle- 
riorcs  tcnebras,  quia  nonduin  omnino  obliviscitiir 


bonuni  est  scicntia.  Tcrlius  ordo  dicilur  tbroiii. 
</Nast  tedet ,  qiiia  in  illis  angelis  ita  prxfuiget  I>ei 
dilcctio.quodin  iliis  diciliirDeusscdcrc.Qnarliisdici- 
tur  doniinationes,  quia  illi  angeli  sibi  subdilisdonii- 
nanlnr.Qiiinlus  dicilur  principatus,quia  sibisnbdilis 
disponunt,  ct  sua  iinplcndo  ofiicia  eis  pi-incipantnr. 
Sexlus  dicitur  poiestatcs,  qnia  illi  angcli  polesta- 
lcni  babcni  expulsandi  dxmones.ut  non  tanluni 
noccre  possinl  quaiiiuin  lentarc  qucunl.  Sepiiraus 
diciiur  viriutcs  qnia  per  cos  operalur  Dcus  miran- 
da.  Octavus  dicitur  arcbangcii,  quia  luajora  nuu- 
tiant.  Nonus,  angeli  qiii  nuntiant  minora. 

Munc  antcm  non  prxiercundtim  qnod  Gregoriiig 
dicit  (99) :  t  In  illa  soperna  civitate  quisque   ordo 


Dciiin.  Qiiod  autem  nonduro  plenam  poenani  susti-  ^  censetur  cjiis  rci  nomine  qnam  plenius  aecepit  in 


ncat  diabolus,  indc  polesl  proiiari  quod  dicilur  iii 

fCvangclio :    Quid  nobit  et  tibi ,  Fili  David  2   cur 

venitti  ante  lemput  lorquere  nos  ?  (Matih.  viii.) 

CAPUT  V. 

De  ordinibus  angetorum. 

(96)  Scqnitur  dc  ordinibus  aupeiorum.Vidcnduin 

est  crgo  qnid  sil  ordo  proul  dc  angelis  ilicilnr,  cl 

qui  el  quot  siiit  ordincs  aiigeloniin  ;  qnxsint  causu: 

apiicllatiouum ;  et  ulruiu  ab  inilio   sux  crcationis 

ila  fiieriiit  dislincti.  Ordo,  csl  niuUilndo  caelcsliiiin 

Spiriluuiu  qui  inier  se  aliquo  inuiicrc  gratix  siini- 

(95)  In  Glos«,  ad  cap.  iv,  Luc. 
('ii.)  .Mug.  »1.  d.  9. 
vUTj  Miig.,  §  c. 


muncre,  >  Scd  olijiciiur  :  Cbcrubim  censetnr  no- 
luiiic  scicniix;  ergo  sricntinm  plcnius  accepit  in 
luiincrc  quain  scrapbiin.  Scd  qni  niagis  cognoscit 
pbis  diligit,  ul  dicit  aticiorilas  (100);  ergo  pliis  di« 
ligil  cbcrubim  quain  serapbini,  quod  fulsuin  esl ; 
quia  serupliiin  ardenl  iii  ciiarilule.  Iilco  ilia  auclo- 
ritas  diversis  modis  exponitur  :  In  illa  superna  ri- 
vitdie  qniique  ordo,  etc,  cinn  plcnius  cxleris  ordi- 
iiibus  inferioribus  noii  cxcliidatnr  superior,  id  est 
seraphim.  Quanto  eiiiin  altior  esl  cidu,  tunlo  plc- 
niorcin  babel  scieiitiam.  Vel  aliler,  quam  «ccepit  in 

(98)  Magistcr.  §  b. 

(99)  lloiii.  34,  in  Evang. 

(100)  Apud.  Mag'  sup.,  §  d. 


B 


5r>3  SENTENTIARIjM  LIBRI 

munere  pleniut  cxterlt  rebu$,  id  esi  cxieris  doriis,  A 
quia,  ut  (Jixiinus,  ab  illo  mtinere  soniuiitur  nomina 
qiio  magis  vigent ;  vel  plemu$  acceiiit  in  munere,  id 
esl  in  oflicio,  (juia  ctsi  tiabeanl  serapblin  majorcin 
Gcienllam  quain  clieriibim,  tamen  clierubiin  liabent 
majorem  iu  oflicio,  quia  pron-piiores  sunt  ad  inspi- 
raiidain  scienliam  quam  illi  seraptiiin. 

Utriim  ordines  angelorum  ab  iniiio  sax  creationis 
iia  fuerint  distincti  quxrilur,  quotl  quidam  di- 
cunt  (t).  Legilur  cnim  :  <  De  singulit  ordinibut 
eeciderunt  angdi,  »  ut  Lucifer  de  seraphiin  secun- 
dum  quosdain.Lucirer  autem  nomen  est  spirituset 
non  ordinia  ut  qnidam  dicunt.  Scd  scicndura  est 
quod  ordincs  angelorum  non  fuerant  ita  distindi 
ab  initio  sux  creationis.  Si  enim  lioc  esscl:  ergo  ab 
iniiio  angeli  esKent  serapUim  et  ita  ardenies  in  clia- 
rilate:  simililer  allquiessent  clicrubim,  idcst  scicn- 
les  :  et  aliqui  tlironi,  id  est  adeo  diloctione  Dci 
plent  qnod  tn  eis  diceretur  Deus  sedere ;  et  ita  da 
aliis.  Quod  si  esset,  non  caderent.  Sed  cerium  est 
qnod  ita  non  fult.  Prxterea  ccrliim  qiiod  anic  con- 
firinationom  niiilas  iiabebant  virtutL-s,  sr>d  in  confir* 
inationeeis  collatx  sunt  per  graliani.  Uiidc  palet 
qiiod  ante  conflnnationem  non  fncrunt  iia  dibtiticii 
pcr  pnrlicipalionem  doiiorum  gratuiioium;  sed 
distiiicii  dicuntur  esse  angcii  ab  initio  sux  cica- 
tionis  duobus  modis,  vel  in  pariicipaiione  do- 
iioriim  115  «iiivcrs^ilinm  ;  quidam  cniin  erant 
aliissubtiliores  in  essentia,  alii  in  ingenio,  alii  la- 
les  :  ve!  iubabilitate  susc  piendi  dona  [non]  natu-  ^ 
raria,  sed  graiuiia  qux  posiea  illis  fucrunt  coliaia 
pcr  graliam.  Quidam  eniin  habiliores  fuernnt  aliis 
ad  suscipienda  illa  dona,  alii  minus. 

(9)  Quaeritur  postca  qnaliier  intelligendum  sit 
quod  dicitur  dccimus  ordo  angclorum  cccidisse; 
proptcr  qnod  etiam  adbuc  dicuntur  homincs  deri- 
nias  darc.  ut  in  illo  decinio  ordine  angeloruin  lapso- 
ruin  ponantur.  Vidciur  eniin  qnod  fucrit  deciinus 
ordo  aiigclorum,  el  ita  qnod  fuerint  decem  ordineg 
angelorum.  Ad  quod  dicendum  iioc  non  ita  csse  in- 
lelligendum.  Nniiquain  eiiiin  fiierunt  decem  ordinc-s, 
ftcd  tanluin  novoin.  Sed  idco  dicilnr  dccimus  ordo 
cccidi&ft;; ,  quia  tot  angcli  ceciderunt  qiiot  ex  eii 
posscl  deciinns  ordo  runstitui ,  ct  (amen  si  illi  re- 
inancrenl  et  non  cad«-rcnt ,  non  ex  illis  eflicerelur  D 
ordo  dccimus  ,  nec  ex  lioniinibus  ad  coelum  a»c(-n- 
dcntibus  lit  ordo  dociintts.  Certtnn  est  enini  quod 
tct  botnines  ad  cnrlum  asccndent ,  quot  aiigeli  cor- 
rucrunt.  Sed  utrum  plures  asccnsuri  sint  qiiain  ar.- 
geli  lapsi  sint,  vel  quot  angeli  in  coelo  reniansciint, 
dnbinin  esl;  plurcs  eniin^reinanserunt  quam  ceci- 
dcrunt.  Quod  phires  hoinines  fncrint  .tscensuri 
qnam  ccciderinl  angeli ,  asserit  Gregorius  (3)  di- 
iens  :  <  llla  snperna  civiias  nnstra  inatvr  Jcrusalem 
ex  hoininibus  ct  angclis  constat ,  ad  qnain  tanluin 
hiimani  generis  constat  ascendere  quantum  illic  an- 

(l)Mag.,§c. 

(2)  .Mag.  sup.  §  g.    duob.  seqij.    V.  Gicg.  hoiu 
*ii  siipcr.  .\v  c.  Luta*. 


QUINQIJE.  —  LIB.  IL  954 

gelorum  crediinus  remansisse.  Unde,  fttatuit  nun)e> 

ruin  pnpnloruin  ,  juxla  numerum  angeloruui  {Deut. 

xxxii  jnxla    LXX). 

Item  cuiii  rnina  ange.orum  reparelur  de  uumero 

hoininum,  quoerilur  cuin  cnjiislibet  illorum  loco  qui 

ceciderunt  aliquis  resurgat,  utrnm  Joannes  qiii  fuii 

major  inter  nalos  mulierum  {Lue.  vii)  possel  ohli- 

nere  lociim  qncm  habuisset  Liicifer  nisi  cecidisset. 

Fa  ila  cuni  Lucifer  fueiit  oxcellentissiinus  aiigclo- 

riiin ,  erit  Joannes  snpra  omnes  angelns  ei  supra 

homiiiet.  Quaeritur  etiam  uiruin  Christns  in  ilia  re« 

paralioiie  obtineat  locurn  allerins  angeli  qni  ceci- 

derit;  quod  si  est,  magis  videLitur  obtinere  iocuna 

qiieni  babiturus  erat  ihi  Lncifer,  si  starct.qnam 

aiicrius ,  sed  nemini  dubium  est  qnin  caro  Chrisli 

et  aninia  prxeiniiicniiam   haleant  snpra  oinncin 

creafuram  qux  lieri  a   Dco  potucrit.  Illud  etiain 

quaeritur  utrum  quilibct  lionio  qui  luco  angeli  repa- 

rabitur,  in  tanta  perfectione  resnrgcl  a  quanta  ce« 

ciderinl  mali  angcli,  vel  quaiitain  habitnri  esscnlsi 

stelissent,  aliier  enim  iion  videiur  ptena  restitu- 

tio;qnx  omnia,  quia    nondutn   sunt   inquisilione 

certa,  sub  sileniio  praiicriinus. 

CAPUT  VI. 

De  officiit  angelorum  et  quibuidam  anHexit 
officio. 

(4)  Belinquiiur  ut  agamus  de  angeloruin  oflicic. 
Iloc  eniin  fuit  ulliinuin  pr»habiloruni  capitnloruin. 
Ofliciuin  autein  angelornm  csl  mitti.  Quxritur  crgii 
utruin  omnes  angeii  luittuutur,  an  non.  Quidam 
dicunt  qnod  iion  oinnes  angeli  inittuntnr,  ci  hoc 
volunt  babcre  ex  auctorii.ate  Daniel  dicentis  :  J/i/< 
lia  miUium  ministrabant  <i,  et  deciet  cenlena  miU 
tia  atiittebant  ei.  (Dnn.  vii),  qnasi  dicerot  :  Non 
miltcbantur  cnm  assislerenl  ei.  AHi  dicuiit  qnod 
angeli  omnes  inittnntur,  et  niuniunt  se  aiiciorit:i- 
tc.  Dicit  enini  Isalas  :  Ad  me  votavii  nuut  de  le- 
rapliim  ,{hai.  \i)^  el  si  unus  de  serapiiini  ini^sus 
fuil,  qui  est  ui-do  supremns,  ergo  ot  illi  de  inrcrio- 
ribus  milluutur.  Dicit  enim  prophcla  :  Qui  faiii 
angelos  suot  tpiritut  'et  ministros  tuot  (lammam 
ignit  {Vtul.  ciii).  Prxterea  si  Fiiius  f>ei  inissus 
esl,  qui  est  Doininns  angviorum,  qua  raiiunu  di- 
cuiitur  angcli  propter  sui  dignitatein  noii  niitli. 
Solvunl  .lutein  sic  aucloritalem  Danielis,  t  Miliia 
milUuni,  ete.  >  Angcli  qiiidein  dicunlur  assisicre 
majestati  diviiiu;,  quia  raro  niitlnntur ;  etsi  cliani 
qnando  niiunntur,  Deo  assistant,  qnia  Deum  ubiqua 
inveninnt.  Dens  eniin  ubiqne  cst ;  et  lunc  qiiando 
inittuntur,  angeli  nuncnpantur;  licet  hoc  noinen 
angelut  aliis,  lit  HG  dictum  est,  appropriatuu) 
sil. 

Si  autem  quaeralur  quare  isii  inferiores  dicnn- 
tur  potina  angeli  quain  illi  superiores,  cum  illi  sicut 
et  isti  niiitaniur,  respondeiur,  quia,  ntjam  diciuni 
cst,  ilii  rurius  luitiuntur  qnain  isti  qui  ex  iDJuocio 

{Z)  lloin.  34,  in  Evnng. 
(4)  Mugist.  II,  dist.  10.    ■ 


»56 


PtTRI  nCTAVIENSlS 


m 


sibi  officio  h.ibciil  ul  iniitanlur,  vel  (i»ia  iion   ha- A      Solhtio.  VolunJas  honiaMgeli  semperest  ooiisei»- 


bueruiil  aliquain  propriani  propriclntcni  a  qiia  de- 
nominarenlur.  Quod  esl  coniinunc  sibi  appropriavc- 
ruat,  ui  confcssores  dicuntur  qui  non  liabcni  prx- 
eminentiain  a  qua  denomineiitur,  ui  aposloli  el  inar- 
tyres,  cuin  tnmcn  silomniuin  sanctoruin  boc  nomen 
commune,  el  agiogr.ipha  dicunlnr  libii  alii  n  loge  et 
prophetis,  cuiu  lamen  sit  (loinen  coinmune  omnitiin 
illorum. 

(5)  Isii  eliam  dicunt  quoJ  hujusmodi  nomina, 
Gabriel,  Raphacl,  Mcliacl,  iion  sunt  propria  no- 
iniua  anj^elorum,  scd  appclbtiva,  et  angcli  ea  sor- 
tiuDlur  secunduin  hoc  quod  propter  diversa  init- 
tuntur;  ut  quando  aliqiiis  angeius  ad  aliquam  for- 
teiD  reni  operandam  vci  nuniiandaiu  uiillilur,  di.i- 


lauea  votunt.ili  Dei,  et  cum  velit  Deiis  istiWH  noo 
esse  salvanduni,  boc  angchis  vult,  et  tameii  ekplct 
uRicium  sibi  injunclum  (8). 

Ilein  malus  angclus  impellil  isluin  ad  malum,  ot 
bonus  non  poiest  eiim  relrahcre  a  malo.  Ergo  po- 
tcnlior  est  mains  angelus  qiiam  bonns.  Non.  Quod 
euim  bonus  non  poiesl  cuni  rclrahcre  a  malo,  hoc 
iion  est  ex  iinpotenlia  ipsius  :  cerlum  est  enim 
quodpolenlior  cst  bonus  quam  nialus  ;  sed  iioc  ex 
corruplione  liomitiis.  Fallacia.  Iste  oplimus  medi- 
cusnon  sanat  isium  a-grum,  data  est  ei  peropiiina 
mcdicina.  Isle  aiius  qui  fcre  nii  scil,  &anat  euin. 
Eigo  est  periiior  illo. 

liem,  quxriliir  ulruin  Itoino  esistens  hi  charilale 


lurCabrlel.quod  inlerpre(alor/-or<iitti/oi)^/;  quaiido  »  '"^B'^  n.eretur  illis  operibus  qiiae  facit  ex  se  siiie 

admonitione  angeli?  vidclur  enim  m.igis  mereri  ia 
illis  qux  ex  se  agiu  Ad  qiiod  dicendum  quod  in  ope- 
rihus  faciis  in  charitniescmper  altendenda  est  inten- 
tio  et  afTectus.  Illa  enim  qux  ex  meliori  intenlioneet 
inajori  afTccUi  IXT^^^^t^ii^  Dunl,  meUora  sunt,et 
illis  magis  mereiitur  :  quod  autem  iiomo  aliqua  faciat 
uhMiiie  admoniiione  aiigeli,  rertiiin  est ;  solus  enim 
Deusnoviiconsiliacordium.necpotcsiangeluscogno- 
scere  nisi  per  signa  exteriora,  sicut  nec  maius  an- 
gelus.  Ilcm,  angehis  gaudet  de  isto  qui  ad  tempiu 
poenilel,  el  postea  fii  malns;  quanlacunque  bona 
prius  hahuerii  angelus  in  se,^  tauta  halict  modo,  ei 
prxterea  lioc  gaudium  ;  et  ipse  potest  esse  beatior 


vero  ad  medicinain  Dei  exhibendam  alicui,  diciuir 
R:iphael«  quod  interprelalur  medicina  Dei;  qiiando 
per  mjsericordiani,  dicitur  Miciiaci,  qui  inicrprc:a- 
tur  quis  ut  Deus.  Siinilitcr  inaloruin  an<jcluri.»N 
inulia  sunt  nomina  appcllaliva,  ul  diabolus,  Sulaa, 
Leviathan,  Uehemot,  ei  hujusmoJi. 

(6)  Est  aliud  ofTiciuin  angelorum  quam  mi:ii, 
scilicet  cuslodire  honiinein.  Uiiicuiqiic  eniin  lioiii>ni 
depuiati  sunl  angeli  duo,  unus  bonus,  et  unus  ina- 
liis  (7);  boniis  ad  custodiam,  malus  ad  siiggercn- 
dum  lualum.  Sed  objicilur  :  Isic  angelus  dcpulatns 
est  huic  ad  custodiam  et  eum  uon  cusiodit  quiii 
quandoquc  peccei,  ergo  non  explet  ofQcium  sihi  in- 


junctum.    Ergo  peccal.   Ad  quod  diceiiduiu  quod  ^  «1"»«"  sit.  Ergo  bealior  fii  quam  esset  per  iiludgau- 


angelus  of]iciiim  sibi  injunclum  explet,  quantuiM 
iii  se  est,  non  quaniura  in  hoinine.  Dupliciier  euim 
(licitur  aiiquis  oiCcium  explere,  vcl  quaniuni  in  se, 
vel  quantum  in  allerx);  sicut  vides  quod  esl  otfi- 
cinm  episcopi  prxdicarc.  Episcopus  quolidie  prx- 
dicat  populo;  et  tamen  non  poiest  oninino  omnes 
reirahere  a  peccaio.  Certe  ipse  expiet  ofiicium 
8uum,  quantum  iu  se  esl.  Simililer  oOiciuiu  cst 
medici  curare  eogrum,  et  ipse  apponit  medicinam 
quam  apponere  debcl  el  curaui,  et  tauien  £ger  non 
curalur,  quia  vel  irascibilis  est,  vcl  prxccpla  me- 
dici  iransgreditur.  Medicus  tainen  oflicium  suuin 
explct,  quautiiin  in  sc.  Simiiiter  cura  nil  omittat  ex 
eontingcntibus,  quandoque  non  persuadct  orator, 


dium.  Simiiiter  ininus  iieatus  fiet  quando  iliud  gau- 
diiiin  toUciurab  eo,  istu  incipiente  male  agere.  Di- 
cuiit  tamcn  quia  seiernuiu  eril  iiiud  gaudium,  quia 
ctiaiu  quando  istc  peccahit,  placebit  angcio  isium 
uliquando  bcnc  fecissc.  Yel  melius  est  ui  dicaiur 
quod  luco  illius  gnudiiqiiod  aufertur,  iiabcbit  aiiud 
gaudiuin  dejustilia  Dci,  sciliceiquia  illeexcxcabalur 
ut  peccet.  Sed  quaeritur  an  siinililer  pViemiuni  Pe- 
iri  aiigelur  de  prulectu  hoiuinum,  quia  de  muilis 
noviter  cuovcrsis  exeinplo  sui  inulla  gaudia  habel 
qux  iion  prius  habebai;6ed  nou  mereiur  Petrussic- 
ut  aiigelus,  quia  quod  Petro  esl  prainiium,  angelo 
cst  meriiuui  (9). 

Iiem  quxritur  ai)  in  homine  est  qiioJ  angcii 


et  lamcn  officium  explet  quaniuin  in  se  est  :  simi- D  praemium   augeatur?    quod  vidctur,  quia   quanlo 

liter  estde  angelo.  Cnlpa  enim  in  liominis  fragili-  phira  bona  agit  hoino,  taiito  inagis  gaudei  angelus, 

lalem,  ei  non  in  angelum  est  relorqiicnda.  liem  et  illud  augmentum  gaudii,  est  augmeiitum  pncii.ii 

angelus  vuii,  aul  non  vuii  isium  hominem   salvum  vel  merili  iu  angelo.  Ergo  hoiiio  facit  quod  angelgs 

ficri.  Si  vult  istura  salvum  fieri,  sed  isle  non  sal-  pruficial  in  praemio  ct  meriio,  quod  veruin  esl  pio 

vabiiur,  ergo  isle  aliquid  vult  quod  non   fict,  ergo i'em  pioficil  ne  aiigeliis 

noii  est  bealus  :  Nam  bcalus  est  cui  omnia  opiata  quando  ejus  bona  atlmonilione ,  quae  invisibililcr 


succcdunl.  Si  nuii  vull  istuin  salvum  fieri,  quomodo 
ergo  cuslodil  cuin  a  pcccato?  et  quomodo  polesl 
intelligi  quod  sit  ei  deputaius  ad  custodiam,  si  eum 
salvari  noti  velit?  Niillo  inodo. 

(5)  §  il.  cndcin  dist. 
(b)  Alag.  11,  d.  11. 

(7)  lia  ciiin  magislro  suo  Lombardo  hic  §  A,  scd 
iniiius  benc 


fil,  proficiunl  subditi,  quod  videiur,  quia  sanclos 
inagislros  adjuval  discipuiurum  salus,  sicut  Icgitur 
snper  isaiam  cuin  ex  contrario  majorem  poenaui 
mereatur  inalus  nngeliis  in  prava  suggesiione ,  iia 

(8)  V.   nolas  ad  cop.  12  Pulii  iii  i  parte  {Puirol. 
t.  CLXXXVl,  col.  1017). 

(9)  llic  excusaiida  auctoris  indoles,  u»    lu  a!u$ 
piuribus. 


957  SEXTENTIAnUM  LIBRI  QUiNQLE.  —  LIB.  iL  958 

qtiotidie  aiigescil   praminm  honi ,  et  poena   inali.  A  posi  istod,  el  Dcos  fulc  ancior  illiiis  poen»  qiiaiu 

passns  cst  Achali  diim  decipiehaiiir ;   qtiae  poena 


Eadem  ralione  pra-ininm  Paiili  augetur,  qnia  mulli 
ad  fidein  per  cjug  docirinam  couvertnntiir ;  el  poena 
Arii  aiigctur,  quia  miilli  pcr  ejus  hxreslm  deci- 
piunlur.  Cum  tnmen  dtcalur  quoti  non  cst  post 
moriem  locus  merendi;  sed,  ui  supradicium  est, 
de  angetis  qui  sunl  in  via,  aiiier  de  aniuiabus  san- 
ctis  qux  sunl  in  palria. 

Iteni  angelus  malus  d(<puinf us  csl  a  Deo  hnic  homi- 
ni  ad  suggerendnm  mala  ;  ergo  Deus  vnlt  nt  snggt^rat 
ei  mala;  ergo  ul  faciat  eiim  peccare,  ct  ».ta  nt  pcccri. 
Ilem  in  libro  Regum  lcgitnr  Donnnum  dixisse  :  Quit 
decipiel  milii  Achab  ?  Ego  decipiam  eum  ,  ait  maliis 
angclus,  ^iii  ero  mendaxin  ore  proplielarum  ejus.  Et 
dixit  Dominus,  Egredere  et  fac  ila.  Ergo  prxcipil  ei 
Dominns  ut  deciperet  regeni ,  el  iia  ui  peccarcl. 
1  em  prxcepil  ei  ut  aiiqiiid  fnceret,  uL  dccipcrcl  vel 
aliiid  faceret,  non  ul  alind,  ergo  nt  dccipcrct.  Item 
prxcepit  ei  ut  aliqnid  facerct',  et  nihil  pnteral  face- 
re  diabolus  in  quo  non  peccarct,  et  hoc  sciehat 
Dcus ,  crgo  prxceplt  ci  ut  pcccaret.  Item  diabolui 
fccit  illam  deceptionem,  vel  Deo  auctorc,  vel  se 
anclore  :  si  Deo  auclore ,  crgo  non  peccavit  :  si 
se  auclorc  ,  non  ergo  ex  pra^cepto  I>ei ,  vel  Den»  ei 
prapcepit,  ul  «uctoritate  sua ,  id  est  diaboli ,  illani 
faceret,  et  ita  ut  peccaret.  Iicm  non  videiur  quod 
se  auclore  hoc  fecerit;  legitur  enim  supcr  illniR 
lociim  kaiae  :  Nunquid  gloriabilur  securis  contra 
enm  qni  ueat  ia  ea  ?  { Isa.  x.  )  (iO)   (  .Sicut  hsec 


R 


potcst  drci  deceptio;  sed  non  fuil  aiictor  illiiis  de- 
ccptionis  qiia  dccipiefoat  onm  malus  angelus  :  n:tm 
illa  fiiit  culpa  in  diabolo,  nisi  dicatur  fuisse  auctor 
illius  sccundum  qiuidfuil  porna. 

(H)  itein  qnxritnr  ulrum  idcin  angclus  diversis 
linminibus  dcpiit:iius  sit.  Quod  videtnr  sic.  Plnrcs 
siint  mali  homines  quatn  boni,  Mutii  $uiit  vocati, 
pauci'vero  eteeii  (itallh.  x\)  :  Scd  tol  snnt  boni  lio- 
mincs  qnot  sunt  iKini  angoli.  Iiitelligc  snb  linc  uni- 
vcrsitate  conipreiiendi  oinnes  hoinincs  qni  fiierunl, 
fntu:'i,  sive  siiil  vel  dcsierint,  vel  incipient  csse. 
Ergo  plures  sunl  maii  honiincsquam  boni  angeli  : 
lioc  ccrtuin  est.  Ergo  plnres  sinit  niali  homines 
quani  m:iii  angcii.  Frgo  iion  omnis  malus  habct 
inalum  angelum  siiii  propriiKii,  et  ita  inalns  angclus 
pluribus  cst  deputaius  :  qiiod  concedi  poiest. 
CAPUT  Vil. 
De  operibut  sex  dierum. 

(12)  Dnae  sunt  raiion.Tles  crcatnra?,  angelica  sci- 
licct  el  bumana.  De  angclica  diclnin;  nunc  dicen- 
dum  est  de  huinana  ;  et  primo  qualis  factus  fuit 
homo,  deinde  qualts  eflcctns  fuii  perpcccatum; 
ubi  eiiam  de  peccato  ct  dc  gcneribus  pcccaioruiu 
dicemus.  Sed  quoniam  qnxdain  vidcnlur  circa  di- 
siitHiioneni  opcriim  sex  dieruin  dubiiabiiia  et  di- 
spulationi  accommoda,  ilia  brcvi  lectione  perstrin- 
gamus  :  habet  auctorilas  qnod  «^ut  vicil  in  wternum 


inanimata  sunt   instrumenta  per  se  nil  facientia,  r  creuvil  omnia  timul  {Eccli.  xviii).  Quod  slc  esl  in- 


«ed  per  curo  qni  movei  ea;  sic  Sennacherib  iion 
pcr  sc ,  scd  in  Dei  virtuie  operaius  est.  Opus  Na- 
bncliodonosor  qnod  fecit  in  subverlendo  Tyriitn 
remuneralum  fuii,  quia  daia  esi  ei  iEgypius, 
secundnm  illud  :  Quia  servisti  inilii  in  Tyro,  dabo 
tibi  Egyptum.  >  Ergo  non  ex  eo  quod  illud  fccit, 
peecavil,  quia  nullutn  peccatnm  reinuneraiiir  bono, 
vei  lemporali  vei  alerno.  Nisi  forle  dicat  qnis  in 
eontrarium,  quia  in  Evangelio  reperitnr  :  Jam  re- 
tfperunl  mercedem  tuam  {Mall.  vi),  de  liis  qei  orant 
iii  piaieis  ex  quo  el  ipsi  peccattt :  et  isie  quod  inale 
acquisivit  dat  egenis,  et  ex  lioc  ipso  peccat  qnia 
aiiena  dal,  et  lamen  Deus  illud  remunerat  lempo- 
nliler. 


iclligciuluin,  iu  est  oinnium  reruni  n:ituram  [mate- 
riaiiij  vci  simiiiiwdinem  in  illa  confusa  eleraento- 
ruin  machina  :  naturam  quantum  ad  corpora,  simi- 
iiiudinein  qnantuin  ad  animas.  Scdobjicitur  :  Dens 
noii  crcavil  ab  xierno  iilam  inachinain  ;  ergo  illaiu 
incoepit  crcare,  cnni  eain  creavit.  E,rgn  niuialiu  in 
Deo  fuil.  Ad  quod  dicendnm  quod  aliler  dicilnr 
Dens  facere  aliquid,  aiiier  hoino.  Hoino  qnando  fa« 
cit  aliquid,  motnm  qiieindain  liabct  in  volendo  e* 
passioncm  in  bl)oraiido.  Dens  autcni  dieilur  aliquid 
facere  qnando  secnnduiu  aelernain  ipsius  volunla- 
tein  aiiquid  novt  nol>is  apparel  :  iiullus  innius  cst 
in  Dco,  ituila  passio,  nuliusibbor.  Cuin  auteinDeus 
incipil  aliquid  faccrc,  non  csl  inceplio  ad  Dcnm  re- 


Ad  hoc  dicendum  quod  Deus  pra?ccpit  illam  de-  ^  ferenda,  sed  potins   ad  rcin  qua:  incipil  cxislere. 


ceptionero  secundum  118  l**^''  ^"''  P<ttn:<.  nonse- 
cnndnin  quod  fuit  culpa  ;  vcl  pr.xcepit  ut  vexaret 
eum,  quod  posscl  facere  nl  iniplcrei  prxcopininDo- 
mini ;  non  lamen  propler  hoc  fecil ;  imo  ul  gaudc- 
rei  de  ejus  poena,  el  sit  «on  pra'c.cpil  ci  Duiiiiuns 
ul  peccarel,  ipsc  tameii  peccavii.  ironicc  diclum 
est  Eyredere,  quod  malo  ino  facies,  nec  fuil  prae- 
ccpiuin.  Sicul  Dominiis  dicil  ad  Jud:tin  :  Quod  fa- 
cit  fac  eiiiut  (Joan.  xiii) :  et  noia  qiiod  niilluin  pcc- 
calnm  Deus  remuneral,  sed  dictiis  esl  renuincrassc 
Nabuchodonosor  quia  islud  pcrmisilca  Deusfaccrc 

(10)  InGloss. 
(il)  M.ig.  sup.  §c. 


sicut  radiiis  solis  adco  calidus  fuil  heri,  sicut  bo- 
dic,  et  lainen  magis  hodie  c.ilefacit  isluni  quain 
iicri  :  lioc  non  est  cx  radio  solis,  sed  ex  suscipienic, 
vcl  CK  aliquibus  aliis  causis.  Radius  enim  solis 
seniper  csl  raloris  [ejusdem].  Siinilitcr  quaedam 
mcdicina  cur.-it  istum,  qiue  atile  non  poiuit  cumcu- 
rarc,  et  laiucn  non  magis  acula  modu  est  quaiu 
prius  fucril,  ncc  inclior.  Quare  patet  boe  nou  osso 
ex  nicdicina,  scd  ex  habiludinc  suscipienlis. 

itcm  objicitur :  Antcquuin  illa  mnndana  mAdiiiui 
crearclur,  ciaiii  loncbrx;  ill;e  erani  aiiq*ii<i  vel  ali- 

(12)  Mag.  11,  d.  12. 


9^9 


PETRI  nCTAYlENSIS 


9C0 


qiia.  Etgo  aliquid  riiit  aiito  cre^tioncm  illius  nia-  A 
cltiiix,  vel  a!i(|ua.  llem,  Dcus  ali  xleriio  scivit  se 
cs<>e,  abxieriio  fuit  veruin  Deum  esse,  et  ila  boc 
(uit  vcruin  ab  x(eriii) ;  er);o  anle  crcaiionem  illins 
inacliinx.  Er^o  illa  uiachina  tion  fuil  routeria  illius 
niniidi,  cum  illud  non  si(  verum  de  Uis  (iiiorum  ki- 
inilitudinom  cre^vit  Deus,  licet  non.  .  .  [ma* 
leriainj.  Ejusmodi  sunt  aniiii.x  quas  de  niliilo  ({uo- 
tiilie  creai,  ci  lamen  a  prinoipiu  creavil  cas  in  aiini- 
iiludineni-  hem,  vcruin  a  Deo  est.  Ergoa  Deoesl  per 
gi'iieratioiicm,ntFilius,velpiT>piiatioiiem,ulSpiri(us 
baiictus,  vcl  percrcationem  ut  119  crealurx;  quia 
qiii(t4|uid  a  Dco  esl,  aliquo  isluruni  inodurnm  triiiin 
€^l  a  Deo.  Ileininacliina  illa  creata  luit  alicubi,  quia 
in  quoJtun  inani :  iilud  inanelocus  erat  iii(|uo  creata 


CAPIT   VIII. 


Qutilit   fnit    primus   hotno    $ecuiidum   corput  anlt 
f>eccatum. 

(U)  Exsccutis  qnam  paucis  de  di&iinc(iono  ope- 
riiin  sex  dierum  ,  duo  prxnoiala  capitula  exsequa- 
inur ,  scilicrt  qualis  f.ictu6  fuit  priinus  komo ; 
sccundo  qualis  effeclus  fitit  postea  per  pcecalum. 
Ubi  cliam  de  peccato  et  de  peccatoruin  gcneribiis 
ageiur.  Sed  quia  du.ne  sunt  partes  hoiniiiis ,  corpns 
et  aniina ,  ideo  qualis  fuil  secundum  corpus  priiis 
osiendamns,  doinde  sccundum  animam.  Scicnduin 
ergo  qiiotl  primus  lioinu  factus  fuit  inortalis  ei 
iinmorialis,  id  est  poiciis  niori  et  poicns  non  mori. 
In  priino  cnim  statu   potuit   mori  et  poluit  iion 


rnii  illa  inaciiina;ergo  priitscrat  qiiam  illaniitchina.      iiiori-    !■)    secundo,    scilicel   post  peccatum  ,   po- 


(13)  .\d  id  quod  piimo  dicluii)  est  ,  dicimus 
qniiil  lioc  nomen  /«»<-6i-(f  qiiuiidoqiie  ponit.quaii- 
do<|iiu  non ;  diciiiitur  eiiim  quandoqiic  obscuraiio 
aeris ,  et  tunc  ponil  hoc  iionten  ,  quandoque  ab- 
icMia  lucit ,  el  lunc  non  ponit.  Dicendum  est  i(a- 
qiie  quod  anie  crcationcin  niaohinae ,  tenebrx 
rrant,  id  est  absentia  lucis ,  nec  aiiquid  erat , 
iiec  aliqua.  Quod  aulein  aiunt  :  Uirum  vera  sitit 
ab  «terno  vel  xierna ,  poiius  dialecticorum  esse 
dii-unl  doctores  nostri,  qiiam  Ibcolugoruin.  Sniit 
tainen  ab  xierno,  sed  «eierna  non  snnt.  Nani  inier 
e$tt  ab  (cnrno  ei  etse  (tutnum  ,  disiinguunt.  Ab 
xierno  est  quoJ  iion  incipii  csse ;  acicrnum  est ,  cui 


luil  mori  ct  iioii  potuil  non  mori.  In  lerlio ,  id  est 
in  pairia  non  poleril  mori,  et  potcrit  non  mori. 
Tunc  eiiim  corpus  ejus  glorilicatum  erit  et  spiri- 
luale,  id  cst  non  cgeiis  aliinonia  ciboruoi ;  sed 
aiite  pcccatuin  corpuo  ejiis  fuit  aniuiale  ei  egeus 
cibariis.  Unde  legitur  in  Gencsi  (eap.  it)  :  Fa- 
c(us  eit  homo  in  auiifiam  viveutem,id  esi  in  spiritum 
corpus  aiimonia  ciboruin  vegeiantem. 

(15)  Scd  objicitur  :  Adam  si  nunqiiam  peccarcl, 
nunquam  morcretnr;  scd  et  si  nunquain  coiiie- 
lieret,  nunquam  murerelur;  ergo  potuit  iiunquani 
coiiieiierc  ct  nunquam  mori ;  crgo  potuil  nunqiiam 
comedere  ct  semper  vivere,  et  ita  siiie  alimoiiia 


onmia  snnt  prxsciitia  ,  quare  solus  Dcus  esl  aeter-  C  ciborum  poiuit  .scmper  vivcre.  Item,  si  iion  pec- 
nns.  Dicimus  eliain  qnod  illud  inane  non  crat  carcl,  nullam  pfenam  sustineret ,  cl  si  iiutlam  poi- 
iocus ,  nec  etiam  erat  aliquid  sicut  lcncbrx.  nam ,  nullam   famem;  ergo  si  non  peccaret.  nul' 

liiiin   Deus  creat    rein    exislenicm ;    ergo  qux      lam  rainem  susiiiicrel;  sedabsquc  famc  superfluuni 
«tl,  ci  ipsa  non  est   Deus;   crgo  creal  |-em  qu*      essct  comeilcre,  et   ita  si   noii  peccaret ,  scniper 


[al.  nomJ  cst  crcaia.  Si  non  exisieniem ;  ergo  esi 
Creator  rei  ttxistciitis  :  scd  Crcator  relalivc  di- 
citur  ad  creaturam;  crgo  rcs  non  cxistens  est 
creatura  Dei.  Ideo  dicunt  quidaai  quo.t  crcjre  non 
tlicitur  rclative  ad  creaturam  sicut  Crcator,  ct 
ideo  licet  rem  non  cxistenicm  creet ,  non  idco  osi 
Crc^tor  rei  non  existcntis.  Sicut  quis  generai  fi- 
iiuni  qui  nondum  est,  iion  est  tanien  genitor  cjus 
qiii  nondum  est.  Sed  el  cuntra  huc  objicitur.  Atiie 
cunvenil  Deo  creare  aiiquain  rem ,  qiiain  ipse  csset 
Creator  illius;  ergo  cum  fuit  Creator  primi  iiio- 
inetili  statim  quaiidu  fuit ,  ante  convcuil  ei  crearc 
primuin  momeutum  quani  fuerit ;  crgo  antc  omno 
tcnipus  creavii  tcmpiis  ;  ergo  ab  xtcrno  creavit 
leinpus.  Idco  verius  diccndum  estquod  Deus  creat 
tintum  rem  existentem ,  quia  creare  est  divina 
|ioicntia  aliquid  de  ntliilo  facere  noviicr  existere, 
ci  ii.i  creai  Deus  rcm  qux  creata  cst,  si  Iixc 
dictio  creatum  in  vi  noininis  suinatur  sine  con- 
sigiiificatione  lemporis;  si  vero  sit  participiura  ct 
iiolct  leinpiis  prxtcrilum,  faUnm  esl. 


D 


viverei;ergo  potuii  senipcr  vivere  einoncoinedeic. 
Ad  primiiiii  diccnduni  quod  120  assumptio  falsa 
esl :  St  nunqunm  comederet ,  nunifuam  \ieecaret , 
iino  si  non  comederel  peccaret ;  nec  potuil  itoii 
comcdere  ei  non  peccarc  (1(>).  Duo  enim  prxccpta 
dederat  ei  Donnnus,  unum  asserlivuin  et  unnin 
prohibitivum  :  uiium  quo  scirct  quid  essel  fai-iu- 
rns,  el  unum  quo  scirct  a  quibus  essct  abstenturus. 
Prxceperat  ei  Dominus  ut  ipse  de  omni  ligno 
quod  crat  in  paradiso  coniederet,  ecce  asserii* 
vum;  sed  et  hoc  prxcepit  ut  de  tigno  scieii- 
tix  boni  et  inali  nm  couicderet ,  ecce  prohi- 
biiivnm.  Cum  crgo  Deus  praecepissel  ei  ut  co- 
inederet  de  omnibus  atiis  lignis,  si  nmi  comcderet 
pcccarei.  et  si  de  vetito  comederet  peccarei.  Uirum- 
Iib';t  igitur  prxceptornm  noii  observando  peccarct. 
Patet  ergo  hnjus  faisitas  :  Si  nunquam  comederel , 
niiN^uom  peccaret.  Sccundam  ratiunein  simitilcr 
SOlvtinus  per  intcntionem  hnjus  :  Ab$que  fnme 
superfluum  et$et  eomedere .?ion  cnim  debcbat  fameni 
exspectarc,  dum  solummodo  appetitnm  comedendi 


(trti  M.tg.  |ii4'  I  d.  i«u  4. 
(Sl)  II,  d.  lU. 


(\5)Mag.  u.  d.  50,  §  g. 

(16)  M.ig.  11 ,  d.  lU.  I  i  scu  bit.  b. 


I 


yfii  StNTENTlARlM  L1B!;1  QLINQUE.  -  LIK.  ir.  9«2 

lial.eret(17).   Esi   ciiini  rames   iinmodoraiiis  appe- A  lalem  habiiil  ex  collalioiic  naliirx ,  4D  ct  ^«"''ficio 
liliiii  romedenili ;   el   iiiijusmoiii    appelilus     si    sil 


inimoderaiiis,  poRiia  esl;  aiiier  iioi»  esl  poena. 
Nain  polerat  csse  in  Adam  anle  peccauim ,  nec 
liceliai  Adae  ulira  stalulum  lempus  j(  jiinare  ,  vel 
cilra  comcJere. 

Item  peccalom  cral  Adac  comedere  de  ligiio 
scicntix  boni  ct  maii  :  lioc  auiem  nisi  esset  pro- 
hiltilum  non  essel  pcccaliim.  Est  ergo  aliqiiij 
factuin  qiiarcesscl  peccatiim.  Hoc  itftque  faclum 
esl  a  Oeo  vel  ab  hoinine,  scd  non  ab  homine  : 
non  eniin  limc  fereral  quod  sibi  csset  peccalum. 
A  Deo  igiiur  faclum  cslqiiod  hoc  sibi  essel  :  sicergo 
Deus  est  auclor  sivc  causa  pcccali.  Iiem,  illiciluin 
eral    Ad;c    posl    prohihilioiiem    comcderc  de  ligno 


gralix,  viileliir  qnod  ex  benclicio  giaiiae.  llaiic 
enim  graliain  dcdil  ei  Deus  qiiod  dc  ligno  viiae  co- 
niederel,  el  iia  semper  esscl  immoHjlis,  id  esi 
polens  non  mori.  El  hoc  videlnr  vcile  Aogiisliinis 
diceiis  (19)  :  <  Qiiodammodo  imniorlalis /.n  iiis  csl 
homo  cx  heiieficio  graliye  ,  non  121  ^"  coliaiionc 
nalurx.  »  Quodammodo  dixil,  ul  iuiiucrel  quo:l  iion 
crat  vcra  immorlalios  sicul  immorlalilas  Dei  vcl 
.inimx  ex  collatione  nalurx,  nec  potesl  dici  quod 
fuerit  immorialis.  Sic  eniin  naturalitcr  semper 
viveret :  oportcret  ctiam  quod  aiiimaicm  spiritniii 
non  haberct.  immorialis  ergo  fuit ,  id  cst  polens 
non  mori.ex  gratia,  id  est  ex  eo  quod  ci  conces- 
suin  est  comedere  de  iigno  vii;e.   Lignum  aiitcin 


teieiuia;  boni  el  niali,  ncc  seinper  fiiil  ei  illiciliim  :  B  viiac   (20)  dicebalur  ab  cflcctu  qiiccdam   arhor  \n 


ergo  aliquis  hoc  fecit  esse  illicitum.  Ergo  Dcas 
vo.l  honio ,  scd  noii  homo.  Erp;o  Deus  /ccil  hoc 
csse  sibi  inicilum.  Unde  sic,  qiiia  iilicilum  crat, 
ideo  pcccarct  homo  si  coniederel.  Ergo  fccii  quod 
hoiiiopeccaret  si  comcderet,sed  iiouio  peccavit  qiiia 
comedit.  Ergo  Deus  fecit  quod  homo  peccavil , 
quia  comedii  :  igitur  cst  aucior  ci  causa  pcccaii. 
liem,  boiium  est  ct  placet  Deo  ut  peccaluin  sit 
illicitum ,  sed  peccnlum  esse  illicilum  est  esse 
pcccatum  ;  ergo  bonum  cst  et  pliicel  Dco  ul  iiecca» 
tuin  sit  pcccalum  :  igilur  Deus  caiisa  esl  peccati. 

Primae  avgumeiilationi  respondctiir  falsilicaiido, 
el  indeterminando  :  falsiflcando  sie  :  Pcccatiira 
crat  antc  l:ipsum  angclum  adxi|uari  Oeo,  sed  hoc 


paradiso  Dci,  de  ciijus  fructu  si  qiiis  coincdcret, 
a  Deoperpetua  soliditate  ci  stabili  sanilate  incmbra 
ejus  rirmarcnliir,  ut  nec  aliqun  irrepcnle  argritu- 
dine,  nec  «'tniis  imbeciiliialc  in  occasum  vel  dc- 
lcrius  vcrgcret.  Ligniim  auicni  sciciiiix  boni  el 
mali  non  ita  dictum  esl  ab  elTeclu ,  quia  faciat  de 
eo  gusiantem  scire  bonuin  el  malum;  se.l  a  rci 
eventu  postea  subsecuio;  per  expcrientiam  eniiii 
scivii  Adam  qiiaiiium  booi  aniisissei  ,  el  iii  quaa- 
IJJK  mnium  cccidisset. 

(21)  Sed  posilo  quod  Dcus  non  praeccpissctci  ul  de 
aiiquo  ligno  edcrcl,  qiiaeritur  ulrum  seiiqier  possct 
vivere  absque  csu  alicnjus  ligni  ?  Nain  si  sempcr 
posset  vivere  sine  esu  ligni,  ergo  posse  no»  mori 


non  esset  ei  pcccainm  nisi  ipsc  angelus  vel  Dciis  ^  noneratei  de  ligno.  Si  vero  iioii  seinpcr  absque  esu 


c$sci :  ergo  aliquid  cst  facium  qiiare  hoc  ci  esset 
peccaliim.  Si  eoim  pcr  quare  notetur  caiisa  cfliciens 
vel  sudiciens,  falsum  est.  Si  vero  causa  siiie  qua  vel 
occatio,  verum  cst.  Iii  secunda  argumeiit;»lione 
eadein  est  solutio.  Teriiuni  ita  dislingiiimus.  Deus 
fecit  ut  peccalum  sit  illiciium,  id  esl  iioii  sil  li- 
cilum  .  ut  renioveas  ,  verum  esl.  Si  vero  ila  ut 
pcccatuin  sil  illicilum,  id  cst  pcccalum,  f.ilsum  est. 
Iiem  peccalum  crat  Adae  de  ligno  scienlix  honi 
el  niali  comedere  stalim  ex  quo  fuit  prohihitiiin. 
Ergo  fuit  peccatum  aliquo  auclore  vel  iiullo  :  id 
(»erc;auni  non  poieH  esse  sine  ullo  auclorc  :  lioc 
crgo  fuit  ei  pcccatum  Deo  auclore,  vel  homine,  sed 
non  hoinine;  ergo,  Dco  auctore.  Idco  iia  dislinguc 
priiiiam  :  Pcccaium  cral  Adic  comcdere  ds  ligno 
scieiilix  boni  et  inali,  id  cst  pcccaium  csset  si 
coniedcrct,  vcrum  est .  Peccatuin  erat ,  id  est  erat 
aliqui.i  qiiod  tiinc  erat  peccatum.  firlsum  esi.  Sicut 
bonuin  cst  miiii  accipere  iiiedicinam,  id  esi  honiim 
esset  si  accipcreni.  Scd  noii  cst  aliquid  quod  sil 
bonuni ,  quia  non  accipio. 

(18)  Cum  aulein  diclnm  esl  quod  ipse  f.«ctus  sit 
inortaiis,  id  est  poiens  inori,  ei  immorialis,  id  cst 
poleiis  noii  mori,  qiucrilur  utruni   lianc  immoriali- 

(17)  M;ig.  II,  d.  20,  §  g.,  Ri  snpra. 
(18)7.  §ii,d.  19. 

(19)  Lil>.  VI,  ,le  Ucnes.,  cnp.  23. 

^2U)  Aiigiisl.  I.  viii  suptr  (icji.i.,  cap.  5. 


D 


ligni,  ergo  boc  erai  ci  de  iigno.  Super  lioc  diue 
sunt  opinior.es.  Qiiidam  enim  dictiiit  quod  non  pos« 
set  seiiiper  viverc  absque  esu  ligni,  et  possc  non 
inori  eral  ei  de  ligno  ;  cl  idco  dicebatur  inimorlalis, 
quoniam  semper  poicrat  edcre  dc  ligno.qnod  edcn» 
iiuiiquam  morerelur.  Alii  dicuiil  qiioil  duo  opcra- 
baiitur  iinmortalilalemcjiis,  scilicetcondiiionaiur:e, 
et  bcaeiicium  graiijc,  sciiiccl  esus  Iii;iii;ct  solviiiil 
auctoritilem  Augiistini  snpia  posilam  (22)  :  i  Quo- 
dammodo  immoilalis  fjclus  cst  homo  cx  bcncflcio 
graliic  non  cx  conilitioiic  nalune,  t  a  tdeiidum  e»t 
lanlum.  Sed  quia  mnlla  similia  bic  soleiit  iiiduci, 
in  incdium  ea  slaltianuis. 

Adam  habcbal  potenliam  inoriendi,  qua  polerat 
et  mori  et  non  mori,  quia  iii  optionc  cjus  erai  ul 
facerct,  ips«  vero  elegit  qiiod  crai  deteiius,  id  esi 
non  scmper  vivere,  quia  pcccavil.  Quxro  igitnr 
cum  haberet  illani  polentiain  a  nalura,  a  qiio  ha- 
bcrct  illani  ad  hunc  usum,  scilicet  moricitdi,  ci  a 
qno  u«;iiin  non  moriendi?  A  iiatura  enim  non  polu- 
rat  habere  poicnliam  ad  diios  contrarios  u.«>us  ; 
sicul  impossibile  csl  nic  codcm  inolii  voluiilatis  nio- 
vcri  ad  currcndnm  ct  ad  non  currciKhim  simui : 
et  si  a   iiatura  habcret  polcutiam  ad  usuin  scuijtcr 

(Sl)  Mag.  hic  §  3,  seu  lilt.  c. 

(22)  Sic  logitnr  apiid  Anjr.  snpra  :  Primus  cria" 
tut  esl  homo  immortalis;  quod  ei  \>ra'ilubuiur  d«  liguo 
vilo!,  uon  de  comiuulione  natitra;. 


9C3  PKTRl  nCTAMENSlS  964 

viYCiuIi,  crgo    scn^pcr   viverct.  Ileni,  si  ah  co<Iem  a  >"»sset    cliam    comcJcrc  dc  ligno  scicnliu*  honi  el 


lialicrct  poieiiliani  atl  iisuni  nuiiquam  inorieiuli , 
ergo  iiunqnam  murcreUir,  qnia  nullnm  riainraie  pcr 
poccaiuni  csl  ci  ablalnm,  licol  aliqnotl  silohliisca- 
luin.  Itcm.  si  a  naliira  liahciei  polenliam  ad  ilios 
iluos  usus,  quid  co«rerrcl  ei  lignum  vilae  nisi  con- 
ferrel  ei  ul  non  possel  niori,  sicul  lignnm  scicnli;e 
conluiil  ul  non  possel  non  mori?  Illinl  per  merilum 
adiniplelioiiis  praecepli,  islud  per  iraiisgressionem 
prxcepti  proliibili?  Si  vero  ad  observaiionem  prse- 
cepti  bnnc  usum  (i3)  liabuil,  a  transgressiouc  Tcro 
alium  usum  iion  scmper  viTcndl  ;  ergo  cum  prsc- 
ceptum  cssct  ei  ut  comcderei  de  ligno  vliap,  el 
praeceplum  esset  ci  ut  non  comcderet  de  ligno 
scieiilio^,  sicut  iransgressio  lir.jus  pixcepti  omiiino 


iiijli,  cl  ila  pruxoptum  Iraiisgrcdi.  Ilcii),  ciim  duo 
essenl  ci  dala  prxccpla,  asseilivum  scilicei  ct  pro- 
liihitiviim, 'si  laiila  cliariiatc  obscrvassct  illud  , 
quaiila  siipcihia  Irani^gicssns  est  istud,  lanluni 
prieiiiinm  dcbchatur  ci  per  ohscivatioiicm  istius, 
quaiila  poena  per  liaiisgressiuncni  illius;  aut  Dcus 
pronior  esi  ad  punieiidum  quaiii  ad  rciiiuncrandum; 
scd  iraiisgressione  istius  mcruit  neccssilatein  rno» 
rieiiili  :ei'go  obscivaiionc  illius  nicruit  neccssiiatciii 
nou  moriendi. 

Si  vcro  dicalur  qnod  a  ligno  vil;p,  el  non  a  se 
vel  a  sua  iialura  bahcbal  potcnliam  ad  usuin  non 
moriendi,  a  sc  laincii  babcbal  polentiam  ad  nsum 
nioricndi  ;  ergo  noii  eraiil  ei  data  iiaturalia  qnihus 


deslruxit  in  eo  poientiam    ad  usum  non   moriendi  ^  seque  posset  siare  ac  cadere  ;  imo  propensior  eral 


quia  non  potuit  non  iiiori.  et  necessario  addiclus 
esl  morli ;  ita,  si  observasset  hoc  prxceptnin  ut 
comederei  de  ligno  vitx,  ahsorpia  esset  in  eo  et 
dcsiructa  polentia  quantuin  ad  usum  moriendi  , 
qiiia  non  posset  mori ,  ei  ila  a  rotnestioneiltab:iberet 
iion  posse  mori,  maxime  cuni  hiijus  cssci  clTicacix 
quod  inembra  pcrpeltia  solidiialcrinnabalutin  dete- 
liorem  statum  bomo  vergere  non  possei  post  sum- 
plioiiem  Iiiijus  ligni ;  el  secunduin  hoc  non  comedit 
de  illo  ligiio,  antequam  peccaret,  quia  noii  possct 
postea  corrumpi  nec  peccare  ;  et  ila  nec  de  ligno 
scienttx  comedere.  Si  enim  dicatur  quod  pluries 
sumendo  li;;num  vilx  incrcrelur  nccessilatein  non 


ad  cadcndtim  quam  ad  slandum;  quia  iu  se  babcbat 
uiide  moreretur,  sed  non  unde  iioii  moreretur. 

Ad  lioc  dicenilum  quod  Adam  in  se  habebat  po- 
tentiam  ad  iisum  moriendi  et  ex  se  :  similiterex  so 
haliebal  polcnliam  aa  usuin  iioa  moricadi,  uec  ta- 
mcn  ad  duos  usus.  Sicul  isto  polest  ducere  istani 
uxorein,  el  illain  ;Oiam  qux  esl  soror  ejus  ,  nou 
tamen  potcsl  isias  duasducere  lcgiliiiie.  El  in  pote- 
slaie  uiea  est  quod  curram  tota  craslina  die,  et  ul 
nulla  parle  craslinx  diei  curram,  tanien  bxc  duo 
iion  possum  faccre  siniui.  I'olcst  lamcii  dici  quod 
Adam  babucriipoteniiaiu  ad  altcrum  isiojum  usuum, 
Mori,  HOK  mori,  non  lantuin  ad  usuiii  muriendi,  ne> 


inoriendi,    el  non  semel  tantum   suiDCiido,  qnare  c  *!"*  ^^   "^"'"   "®"   "'«"endi.   El  a  neulro  illorum 


etgo  pcr  contraiiuin  plurics  comedendo  dc  ligiio 
scientix  non  nicruit  necessilatem  niuriendi,  ctnon 
semcl  taiilum  sumendo  corrum|>erelur?  Imo  122 
potesl  quxri  qiioties  opoiteiet  euin  suinere  deligno 
vilxulficrct  iion  polciis  mori.  Non  eniin  iion  polcst 
snmi  adeo  magnus  numerus  vicium,  quiii  posl  iilas 
suniptioiies,  etianisi  usque  liodie  vixissct  Adam, 
posset  sumere  de  ligno  scieniix,  el  iia  fleri  iraiis- 
gressor. 

Itein  si  dicatur  quod  ad  neutrum  illorum  usunm 
bal^ehat  potciiliaiii  a  natura,  scd  ad  unum  a  ligno 
vitx  si  (.omedcrci,  ad  alterum  a  ligiio  scienlix  si 
coniederet ;  ergo  sicut  scniel  sumendo  de  ligiio  viix 
Non  flerei  iion  iiotcns  iiiori  cum   possei  post  csse 


lignoruni  babeb.U  poleiiliam  ad  usum  moriendi, 
iieque  ad  usum  iion  moricndi.  Sed  a  conservatione 
isiorum  prxccptorum,  De  tigno  viiw  comedes,  de 
liguo  scieniiw  boni  et  nia/i  non  comedas,  bahebal 
poteutiam  ad  bunc  usum  scilicet  nunquam  morieudi. 
buo  eiiim  prxcepta  ei  eranl  dala,isciiicet :  De  ligno 
viKe  comedes.  Istud  observavil,  quia  deeo  roinedil; 
et  aliud  prxceptuin  cral  ci  dalum:  A  ligno  sfien  iie 
boni  ei  mali  semper  abslinebis,  et  istud  iiondum  ob- 
servandocoiisuminaverat.  Sicntsiiiiibidicatur :  Eslo 
semcl  bonus,  si  sciuel  fui  bonus,  isiud  prxccpluin 
ohservavi ;  si  vero  prxcipiatur:  L'${o  semfierbonus, 
iion  observavi  hoc,  nisi  omnihiis  dicbus  vilx  mex 
sim  boiius,  iiec  unquam  vere  poierit  dici  de  iiie 


sumptniustlelignoscienlix;  ila  somel  sninendo  de  ^*  qnoJ    iiliid  pjxceplum  ohservaverim  doncc  vilain 


ligiio  soicnli;c  non  dchuil  lieri  iion  polciis  nonniori, 
sed  posscl  sumere  de  lignu  vil:c,  cl  licri  noii  poicns 
iioii  iiiori.  Ilem  si  adiinplelio  hiijiis  prxcepti :  Co- 
mede  de.  ligno  vilw  {Gen.  ii),  coiiservassci  ci  poteii- 
tiaiu  non  moriendi ,  ut  quandiu  comedcret  non 
morerelur,  et  non  cvacuasset  potciitiain  moriendi , 
crgo  a  simili  transgressio  hiijus,  De  tigno  scienlia 
bon\  el  mali,  ne  comedas  (ibid.),  non  coiiservarel  ei 
poientiain  moriendi,  ita  tamei:  quod  noii  deslriixerit 
polentiani  noii  morieiidi,  ut  posl  velilaiii  comeslio- 
iieiii  possel  coiiicdcre  de  ligiio  vit;c  cineri.iion  poleiis 
niori,    sicut  posiqiiam    comedissel  dc    ligno   vitx 


linieriin.  Sic  igitur  quaiidiu  ohservarel  ilia  diio 
prxcepta  (quoruin  tamen  uiium  jani  observaverat, 
quia  de  lignu  vilx  comederat)  nunquam  moreretur, 
tamen  uniu»  eorum  transgressio  suniciehat  ad  hoc 
ut  morerctur.  Nain  faciiius  csl  dcslruore  quaia 
conslruere.  Sicut  ad  ostcndcndiim  aliquam  deiini- 
tioiicm  de  aliquo  prxdicari,  non  suflicii  unum  eo- 
ru<n  qux  in  deriniiionc  ponunlur  prxdicari  deeo, 
nisi  quodlibel  prxdicelur  de  eodem.  Si  tamcn  veli- 
inus  oslendere  illam  dillinitianein  nnn  prxdicari  dc 
co,  iiisi  quodlibet  prxdicelur  de  eodciii,  .suWiiil 
123  uiium  eorum  qux  in  difrniilione  itoiiunlur, 


(2')  iiiiclligo,  seiiipcr  vivendi. 


968  SENTI  NTIARUM  LIBU!  QUINQUC.  ~  LIB.  IL  jr8d 

osleiKleic  iionpracclic.iii  Jc  co.  Ila  eliniii  si  vcliniiis  A  si  Adam  vix  ssel  «sqiie  nuiic,  rl  de  ligiio  sciciilie 


ostendere  aliquam  copulam  esse  vcram,  non  siiirHil 
osiendere  unam  ejiisparlem  essevcrain,  sed  iilrain- 
qiie.  Si  tamen  velimiis  ostendere  ilhim  csse  f.ils.ini, 
sniricil  ostendere  quod  nna  pars  esi  falsa. 

Sed  quserel  aii(|nis,  an  positiis  essel  lerminiis 
ODservaniise  illoriim  praeceptoiurn,  et  quando  ille 
tcrminu.s  esset  conjuminaiusl^  Si  enim  semper 
oporierel  eam  sibi  ravere  ne  prxcepuim  iransgrede- 
rctur,  et  ita  semper  possel  iransgredi,  etiainsi 
sempcr  sumerel  de  ligno  vitje,  qnare  ergo  dicere- 
inr  lignum  vilx?  nam  sine  cjiis  suiDptionc,  si  per- 
niancret  in  praeccplis  divinis,  posset  semper  vivere, 
et  ita  ab  illo  ligiio  noii  halx^bat  poteniiam  semper 
vivendi,  nec  ei  per  iilud  conferebatur  ut  nunqiiam 
moreretur.  Quare  ergo  dicebatur  lignum  vitxTSic- 
ot  ncc  diccbatur  islud  prasceptum  :  De  ligno  scien- 
tiiB  boni  et  maU  ne  comedas  prxcepium  viiae,  qiiia 
neutrum  sinealtero  polorat  ab  boc  valere,  etiamsi 
inriiiitis  vicibus  siimpsissel  de  ligno  vitJ}  nunqiiam 
ila  solidaretur,  quin  postea  possei  sumere  dc  ligno 
scientise  botii  el  maii,  el  ita  peccare.  Ad  qnod  di- 
ccndum  quod  ideo  diciiur  lignum  vitx,  quia  per 
longam  cjus  snmpiioncm  hoc  eiriciebat  qiiod  iiomo 
conrirmarelur  in  potentia  nnn  iiioriendi,  et  posl 
minquam  possct  mori.  Nain  ad  lalem  staium  trans- 
lcrreliir  si  illa  duo  prxcepta  observassel.  Igiio* 
tum  tamen  est  nobis  quandiu  in  illo  slatu  primo 
permansisset,  el  quando  ad   illum  secundum   sia- 


0 


comederet,  nlriim  homines  ante  nati  punireiilur, 
sicut  qui  de  eo  essenl  nasciluri?  quoii  iion  crcdi- 
iniis. 

Solct  ctiam  quoeri,  an  Adam  tunc  posset  occidi, 
el  ila  niori,  cum  tamen  niilla  in  co  prx^ccssissct 
oulpa?  qnod  videtur.  Poieratenim  leneri  inclusus 
in  carcere,  ita  qiind  non  habcret  quo  I  cnmederet. 
Et  dicimiis  quod  niillam  siistineret  molesliam  nisi 
peccassel,  ncc  aliquis  ei  aliijuid  inrerre  posset  (id). 
Cumaulem  ex  conditioiie  materni  uleri  necessariuni 
esset  priinos  parentes  porlare  pueros  parvos  anlc 
peccalum,  utrnm  eoruin  inrantes  sialim  nnti  h;ib  - 
renl  quantitatis  membrorum  perreclionem,  sicut 
habenl  modo  jiivenes,  el  oflicium  membroruin  sta- 
ttm  exercerent  ut  pedum  et  manuuin;  an  non  sia- 
tim  haberenl  perfcclam  quaniilulem  mcmbrorum, 
sed  oflicium  tantum,  sicui  babeni  niodo  reius  qiio- 
rumdjm  brutorum  animalium,  quia  siattin  currunt 
et  videni;  an  ncc  quanlitaiem  mcmbrorum,  |ncc 
officiam  haberent,  scd  paulatim  usqiie  ad  prolixain 
xtatem  crescendo  pervenireot,  sicul  inodo  esl? 
Hoc,  inquam,  ni,n  esi  inulium  curandum,  cum  nnn 
sit  sanctoruin  auctoritale  conlirmaium,  ucc  didi- 
nituin. 

124  CAPUT  IX. 
Quaitt  anle  peccaium  fuil  tecundum  animam. 

(2T)  ^unc  dicenduin  est  quaJis  faclus  fuit  honio 
sccufidum  aiiiniam.  Fuit  aulcm  faclns  ad  im.iginciu 


tum  transrcrretur  in  qno  posilus,  non   postea  pos-  >,  el  siiniliiudine:u  Dei  (Gen.  t).  Ail  imuginem,  quaii 

,       ,.  ....  ,.  .  Vi  ,      ,  ,.  •<•        .  ■ 


sct  sumerc  de  ligiio  .'icientiie  boiii  et  mali;  el  iia 
nun  posset  peccare,  el  boc  baberei  a  frequcnti 
sumpliouc  ligni  vitie,  si  allcrum  prxceptum  obser- 
varet  ne  suinerel  de  ligiio  scienlix.  Dicuiit  quidam 
quod  unica  sumptio  ilttus  ligni  ad  illud  suUiciebat, 
ut  scilicel  confirmaretur.  Ila  quod  noii  possei 
mori.el  ita  nunquam  comedit  Adum  do  ligno  vil^e. 
Si  criim  comedisset,  ila  solidatus  fuissfl  ul  postca 
peccare  non  possei ;  et  boc  voluni  probare,  (juia 
a  Domino  ejectus  est  de  paradiso  {'U),  ne  sumurei 
de  ligno  vilae  posl  peccatum;  de  quo  si  suinercl, 
fierel  non  potens  mori,  el  iia  crudelitcr  viderciur 
Dcus  cum  eo  agere  cum  semper  in  miseria  viciurus 
degeret.  Idcoque  inisericordiler  egit  Deus  cum  illo. 


ttnn  ad  bona  naiurnlia,  scilicct  ralionem,  memo- 
riam,  intellccluin;  ad  siiiiililudinem,  (luanlum  ad 
bona  graitiila.  Scd  numqnid  Innc  liabebul  bona 
grutuita  ?  Ergo  tunc  habcbut  virtules;  ergo  Hiac 
polerat  mereri.  Scd  hoc  itnpiobaiur,  quia  si  mera 
tur,  libero  arbilrio  meretur;  liberum  aulcm  or 
bilrium  noii  peitiiiel  ad  pra'sens  vel  prxteri- 
tum,  scd  tantum  ad  fulurum.  Ideo  nunc  dicen- 
dum  esl  :  Quuntum  adbona  gratuila,  id  est  ad  ha- 
biliiatera  suscipicndi  boiia  gratuila,  qui  facltis  esl 
aplus  suscipcre  viriules;  iiou  lamun  slatim  babuit. 
Sicut  Josias  genuil  Ji^chotiiam  iii  iransmigratiotie 
Babyloiiis  [Matlli.  i),  nou  (amen  staiiin  transmigia- 
vil;  el  hoino  posilns  est  in  paradiso  (Cen.  ii),  ut 


ciim  illum  ejecit  de  ligno  vitx  sumcndo,  ne  sem-  D  operaretur  ci  cuslodirei,  non  tamcn  opeiaius  ist. 


per  viciurus  semper  iii  miseria  esset  versaiuUis. 
Sed  liuic  contrarium  dicil  Augustinus  (25) :  «  Recte 
profecto.inteliiguntur  primi  parenies  anie  maligiiam 
persuasiunem  sicul  a  cibo  vetito  abstinuisse,  ila 
coiicessis  lignis  usi  fuisse.  >  Islud  lamen  non  arguit 
quia  indefinite  diciuin  est,  cum  muita  alia  ligna 
cssent  concessa.  Quxritur  tamen  si  illud  habeat 
cflecium  iignum  viix  nuiic,  quod  tunc  habebal,  et 


ncc  custodivii.  \el  sic  :  Quanlum  ad  bona  graiutia, 
id  esl  quanluin  ad  illuin  siulum  iuno':enlix  in  qiio 
factus  erat.  Vel  aliier,  ad  imaginem,  id  esl  ad  co- 
guilionem  vcrilatis;  ad  timiliiudinem,  id  esl  ad  di> 
lectionem  verilatis.  Ilem  aliler ,  ad  imaginem, 
quanlum  ad  formam  ;  ad  simi/i/uJinm  ,  qtiautuiii 
ad  esseniiam,  qua,  sicui  Deus  sinipiex  esl  ei  iucor- 
ruptibilis,  ila  et  aninia;  et  hoc  quantum  adessen- 


(24)  trenxus  lib.  ii,  adv.  hares. :  [Ejecit  eumdepa- 
raiiito  el  a  ligno  vilw  longe  tramtuul ;  non  invident 
ei  tignttm  vilcc,  ted  miserant  ejut  ul  non  i  ersevern- 
ret  setnper  tranngretsor,  tteque  tmmoriule  essei  circa 
eiim  elmalum  iii]eiminabile.\  V.  Ililariii  com  Psut. 
txviii.    Naziaiu.  orat.  ii    iii   Pasih.;  Ilieronyin. 


in  Lxv  ls:iix,  etc. 

(:i5)  L.  II  Ue  peccat.  tneriiit  et  reiniss.,  c.2I ,  initio, 
sed  pauto  uliler.  heni,  I.  xiii  De  civit  ,  cap.  20. 

(20)  Mag.  II,  dist.  20,  §  d,  e,  f.  V.  Aug.  I.  «.  />* 
pecciii.  mcri  if  et  reiuisa.  c.  37. 

(27)  iM:.g.  2,  d.  !(). 


'J67  PETRI  NCTAVIENSIS  953 

tiam  (28).  Siii.ililutlo  quanlum   ad  formam;  (jHia,  A  vitlelMf',   quia    nim    gci.iiivo    poniliir.    Naiu    ubi 

)>iciil  Deiis  iiieiiiiiiit,  tlistcriiil,  (liligil,  ila  iii  .iiiima  csseiilinm   sifiiifical,  pcr  se  ponilnr.   Si  vcro  ibi 

repeiiiintur  Ii.tc  nuturalia,  el  lixc  tliciiiitur  fi»rma  significat  rcm  cie.ttam,  ()u;i!  csl  proprictas  anitiiae- 

aniiijn,  qtii.i  liiijiisiiioJi  iiirurmalur  proprietrttibus,  crgo  liomo  ractiis  esl  ad  iiiia«iiien)  animsc.  Ad  hoc 

f  l  «11:»  m:>gis  ali.i  aiiiina.  dictMidiim  quotl  ibi  csscittiam  significat  (fifinam  ;  ct 

(2f))  Nolandiim  antem  quod  sicul  non  solnm  pi-  csl  diviiia  esscnlia  imago  ad  qnam  factus  est  liomo. 

Ciura,  qux  esl  in  labula,  dicilur  piclura,  vel  imago  Nam  imago  dicilur  ct  exemplar  el  cxemplnni ,  scd 


«licnjus  rei,  sed  eiiam  ipsa  labnla ;  ita  non  soluin 
aniiiia  imago  Dei  dicilur,  sed  ctiam  homo.  Itcm 
sciendnm  csl  qiiod  anima  sivc  homo,  et  est  iniago 
Dvi,  el  esi  ad  imaginem  Dei.  Clirisius  aulem  est 
iniago  Dci  Palris  sed  non  est  atl  imaginem  D«i 
Pauis.  Prxposiiio  eniin  nolat  quanidam  impa- 
riiatein   cl  minoritatem  ejus   quod  est  imago  ad 


niagis  propric  exemplnm;  el  lioi^  nomcn  Dei  in  illa 
innclnra  loculionis  csscnliam  divinam  sigiiifical,el 
csl  resolvcndns  gcniiivus  iii  noininativuni  :  Ad 
imayinem  Dei,  id  esl  qu(e  e»t  Deut,  nt  sit  intran- 
siiio.  Ki  tiim  hoc  nnmcii imngo  in  quadam  signiiica* 
lione  dif alnr  de  Filio,  relative  sciliiel,  in  qna  non 
dicilur  de  Palrc,  noii  dicitur  hoino  faclns  esl  atl 


id  CHjns   csl    imago.    Umlc  non  solet    dici   quod      imagincm  Fiiii  iantnm  pronl   ii>i  accipitur  imago. 
Filiiii:,  licci  sil  imago  Dci  Patris,  sit  ad  imaginem  ^  Est  eni:n  liu:»go  creationis,  scilicel  bona  naturalia, 


Doi  Pairi.s  sccunduin  quod  Dcus.  Sed  anima  sivc 
lio:iio  et  imago  Dci  est,  ct  ad  imaginem  Dei  est. 
Iloininem  cnim  minorein  Deo  esse  certumest. 

Scd  quaerilur  qnomodo  homo  sil  simiiis  Deo  pcr 
gratuita,  cum  illa  in  Deo  non  siiil?  Estnc  boino 
Kimilis  Deo  pcr  id  quod  in  Dco  non  est?  Itcm, 
lionio  est  siinilis  Palri  pcr  ista ;  orgo  Dcus  Palcr 
ct  honio  in  his  snnt  siiiiiies,  vel,  crgo  Patcr  csi  si- 
inilis  liomini  in  his.  Ad  quod  dicciidiiin  qiiod  ideo 
dicitiir  tiomo  similis  Deo  per  gratuita,  non  qnia 
gralnila  snnt  in  Deo  secundum  qiiod  Deus,  sed  quia 
qnx  dc  hoininc  dicia  vocabnla  gratuita  significant 
dc  Dco  yf.rn  dicuntur;cl  essentiain  in  eo  signili- 


cl  rccrcalionis  scilicct  bona  spiritiialia,  el  simili- 
tudinis  scilicct  tola  Trinilas  ct  ita  accipitnr  in 
pr;cdicta  anclorilatc.  Itein  Augiisliniis  dicil  (30) : 
iQiiiaaniina  idoo  fii  Deo  siiiiilis,qiiia  immoHalemet 
itidissulubilcineam  rccilDens;  1  snilquia  talis  a  Doo 
f:icta  csl,  estcrcalnra  Dei,  el  qnia  esl  crealnra,  est 
.iliasnlislanlia  a  Dco;ctqiiiaest  aliasubslanlia  aDco 
csl  ei  dissiniilis  ;  ergo  qnia  facta  cst  immorialis  et 
intiissoliib.lis,  facta  csi  Deo  simiiis.ct  idcopcr  ident 
cst  siniilis  et  dissiinilis.  Idvo  dislingncnda  esl  lixc, 
per  idem  esl  Deo  siinilit  el  disiimilit,  Id  esl,  per 
idcm  est  res  qux  in  aliqno  csl  similis,  et  in  aliqno 
esl  dissiniitis,  vci'u:n  esi;  si  vero  iia,  per  idem  e$l 


cant,  ut    Deiis  ett  juslus,  fonis,  polem,  ct  liujns   c  iimilis  et  ditsiinilis,  id  est  idein  est  ei  esse  simil« 
inodi.  Dicuntur  eniin  aiiqua  duo  similia,  vcl  qnia      vl  dissimilc  Deo,  falsum  esl. 


cotiforniiims  participant  proprieiaiibus,  quu;  siuii- 
liludo  hic  iion  repcrilur,  vel  quia  aliquid  fit  circa 
Hiiuin  quod  csl  simile  ei  quod  fit  circa  rcliquum. 
Qno  modo  dicilur  regnum  coeloruni  simile  grano 
sinapis  {Mat(h.  xiti),  vel  navis  civilati,  ul  dicit 
Boetius?  Hoc  inodo  dicitur  aniina  similis  Deo,  non 
quod  hiniiiibus  parlicipet  proprielalibus,  sed  quia 
siciil  Dens  iiitciligit,  meminil,  el  bujusmodi»  iia  et 
aniina.  £1  licet  similis  sil  anima  Pairi  pcr  nienio- 
riam,  Filio  per  inlelligentiain,  Spirilui  sanetu  p«r 
triktclioncin  ;  non  tamcn  |ier  aliud  similis  est  Patri 
qnani  Fiiio  et  Spiritni  sanclo;  quia  illa  appropria- 
lio  fil  iioinine  non  re.  Sicutlitei  Paler  offeiidatur 


(31)  Scienduin  est  iterum  quod  anima  hominis 
iriplicem  babuil  scienliam  ;  babtiit  cnim  scientiani 
(le  cu;ieslibu6,et  de  lerreniii,  el  deseipsa.  Scienliain 
dc  coclestibus  vel  de  se  non  plene  babuil;  ergo 
iniperfcclus  in  scienti:i  fuil.  Item  si  in  illo  siatu 
aliquid  Adam  nescivit;  ergo  in  eo  ignoraHiia  fuit; 
crgo  poena,  crgo  punilus  fuit  anleqnam  peccaret. 
Sed  qni  sic  objiciunt  de  ignoraniia,  ignorare  viden* 
tnr  qnod  igiioraniia  cuipatn  nolal,  et  debiium  iui- 
porlat.  Illud  enini  dicitur  quis  igiioi';tre  qnod  cuiu 
deberct  scirc  non  scit.  Adain  vero  lunc  iiil  debebat 
sciie  qiiod  noii  scirel,  ct  ideo  ignorabat. 

(5?)  Quacritur  auiem  utrura  Adain  praacivit  ca- 


per  pcccaluin  infirinitatis;  Filins    pcr    peccalum  ^.  snm    tiuum?  quod  sic  oslenditur.  Adam  fidem  ba- 

l'Uit;  ergo  credebat  Chrislum  nascitnruui,  morilH> 
rnin  prupter  rirdemptioneni  bumaiii  geoeris;  ergo 
sciebat  buinanuin  genus  esse  lapsurum  :  gcd  uoa 
per  alium  bominein  quam  ]»er  se;  ergo  sciciiat  liu- 
maiHiin  genus  per  se  lapsurum;  sed  sciebat  lioc 
iion  possc  esse  quiii  ipse  peccarel;  ergo  sciebai  se 
esse  pcccaturum;  ergo  lapsurum.  Ad  boc  diccndum 
quod  non  sciebat  huniannni  geiius  per  se  «.■uo 
lapsurum,  licet  ipsuin  scircl  esse  iapsnrum,  ncc 
sciebal  pcr  quem  esse  lapsuruin.  Sed  qnxriiur  an 
posset  crcdere  bumanuin  genus  esse  casurum  ia 


ignoranlije ;  Spiritus,  nialiti»r,  noii  aliter  lamen 
Patcr  qiiani  Filius,  vcl  Spiritus  sanctus.  Nain  illa 
.tppropriaiio  nomiiiefii,et  iion  re,  ut  supra  dicium 
c^t. 

Iiein  boc  nomen  imago  ibi  significat  essenliam 
divinain;  ergo  essentia  diviiia  dicitur  ,imago  Tri- 
nilatis.  licm,  si  hoc  nomen  imago  essentiain  di\i- 
nam  125  ^goilicat  cum  dirilur,  /lomo  faclHS  est 
ad  imauinem  Dei ;  ergo  Dcus  est  imago  liominis; 
crgo  ei  par  vel  eo  infcrior.  Vel  ita,  ibi  significat  es> 
Bcntiaui;   ergo  non  ibi  dicitur  in  respeciu ;  quod 

(28)  Sic  legilnr  apud  Mag.  Iiic  §  d  :  Imago  per- 
tinei  ad  (ormam ,  simililudo  ad  naluram. 
{td)  .>l.ig.  bic  §  4,  ctt.  et  $  e. 


(30)  Libro  De  quant.  animte,  cap.  i. 

(31)  Mag.  i,  d.  25,  §  C.  ei  seqq. 

[ot)  jriag.  sap.,  $7. 


m  SENTKMIARIJM  LiP.ni  OUlNO.LK.  —  IJIS.  I!.  970 

alio,  iU  lamcn  qnoil  iii  eo  esscl  casuriiin'  Qiioil  si  A  <^/<"'  iK^od.  xx),  fiuia    iii  p!0|to.sit«   liabcl  iioii  orci- 


csse  polcral ;  c-go  poieial  in  co  siatii  crederc  essi; 
veiuiii,  qnoJ  eial  laisuin,  vcl  ccoiilrario ;  cl  itu 
(>oteral,  liabere  criorciii  (quodcsl  pociia)  aiilequ:iin 
pcccarel.  Si  vero  iioii  poieral  hoc  creilerc  de  ali- 
qiioiiisi  de  se,  cl  cre<JeI>al  de  se  vel  de  itlio  ;  crgo 
credebal  lioc  de  sc.  Aliier  eiiiin  de  alio  si  crcdcrel, 
crrorein  liaberct.  Ad  Iioc  dicciiduiii  quod  iioii  po- 
lcrat  [scire]  illud  lapsuruni  cssc  in  alio  quaui 
in  su  vcl  iii  co  in  quo  cssc  poleral  lapsuruii) , 
iwii  inincn  crcdcl)al  csse  iapsuiniii  io  se.  Vc- 
nim  cst  qiiidein  qiiod  ipsc  scichal  illud  csse  l:ip- 
suruin  iii  sc  vcl  iii  alio.  ICl  si  ipsescircl  iioii  po.sM^ 
csse  lapsuruin  in  alio,  iiide  neccssario  sc()ucicuir 
(|uod  sciiel  iilud  csse  lapsuruin  iii  se,sod  nesciehat 


dcie  bi  iiitpcilalur.  Ilcin  Ad.irn  liiiic  crat  adolliis, 
ct  liahebut  liiitc  discreiioiiciii  honi  ct  niali,  cl  recle 
oa  iilcbalur;  crgo  digiius  cral  \iia  vel  inorle;  crgo 
nicrucrat  vitain  vc)  inorlcin.  Scd  tnanir<-stuin  csl 
cum  iion  possc  nicrcri  viiaiii  sine  virlulibus.  Ilcni 
M)la  ea  qiiai  moreiilur  vilain,  inerentur  inoricm, 
cl  cconlrario.  Adain  iii  eo  slalu  eral  in  quo  pole- 
ral  niereri  incrleni  :  ergo  in  eo  slalu  polcral  ine- 
rcri  vilain  ci  it:i  babcbal  virlutos.  itciu  nulluin  bo- 
iiiini  inoinuncratiin),  nulium  niaiuin  inipiiiiiliiin. 
Illa  dilcciio  n.iluratib  qua  Adain  diligcbal  bciiiit 
iioiia  erat,  ci  ea  bcne  uiebaiur;  crgo  ejus  iisus 
boaus  crai,  el  ita  ciini  nullum  bonuin  sil  irrcniu- 
ncraluin,    illa  dilcctio  aliquid  increbalur    vcl  lein- 


Uiiid  iiiediiiin.  Sicul    isle  scit   astra  cssc  pari.)  vet  jj  porale  vei  a^iernuin.   Ei  non  ost  raiio  quare  inagis 


tinpaiia,  ct  forlc  non  possiint  esse  astra  imparia, 
iion  taincn  iste  scit;  lioc  noii  lainen  scqiiitiir  qnod 
¥ciat  astra  esse  paria.  Ila  ncc  Adam  sciebal  iiuod 
iion  posset  credere  bumanuin  gonus  esse  casuruin 
in  alio.  Quod  si  scirci,  nccessario  seqMercliir  qr.od 
scircl  esse  casnruni  in  se.  Ileni  poleral  Deus 
etiin  lalein  126  cxistcntein,  id  csl  nec  digniiiM 
vila ,  ncc  digiiuni  inorte  damnare,  quoil  vide- 
(ur  posse  osiendi  auctorilale  quadain  qiix*  con- 
lincliir  snper  Epislolas  :  «  Polerat  Deus  (aiem  fa- 
cere  ncc  dignuin  vila,  nec  dignnm  inorlc  :  qiiem 
si  daninaret  quis  diceret  :  Cnr  facis  ?  »  Ad  qiiod 
dicendum  quod  taleni  poterai  dainnarc,  id  est  non 
salvare;  sed  non  polerat  damnarc,  id  esl  in  iiifer^ 


leiiiporaie  qiiain  aelcrnum,  el  ila  virliiles  biibebal, 
qiiia  ncrno  nierelur  jcierii.'^  sine  virlulibns.  Adqiioii 
dicendnni  qiind  auciorilas  illa  nuilum  bouum  ine- 
muHeratuWf  nuilum  mulumiiny.unitum  referenda  esl 
ad  boiia  quse  fiunl  in  via.  Sed  Adain  tunc  non  eiat 
iii  via,  neque  in  patria.  Qimd  [al.  quid]  eiiiiii,  si 
csscl  in  via  vel  esset  in  patri.i,  alibi  audisli.  Alia 
qu:je  pra:dicla  snnl  insiaiitiain  babenl  in  angelis  qui 
prius  babcbaiilsola  naliiralia,  et  posl  graluita. 

Itcm  AJam  luiic  sciebal,  qiiod  Dcus  crat  consti- 
tuendus  principiuin  ei  finis  cuilibet  actioni.  Nun 
cnim  postia  accrevit  illi  bxc  scientia  quaiido  dala 
^sl  ei  charitas.  Sciebat  eliain  qiiod  ips3  dcbcbai  ei 
conslituere  lincm  oiiinis  sux  actioniset  principiinn. 


niiin  deducere  vol  delrudere,  quia  facerel   conir.i  C  e»  ci  aUribncre  omnia  boiia  sua  ;  ergo  lenebaliir  ei 


miscricordiam,  cuin  sil  piger  ad  pcenam  princeps, 
ad  pr<vmia  velox. 

(33)  Item  Adani  erat  in  tali  staln  in  qno  polerat 
siare;  ergo  in  quo  poterai  a  malo  declinare,  ergo 
lcniaiioni  rcsiblcre;  ergo  mereri ;  ergo  bal>ebai 
virtutcs.  Ad  quod  dicendiim  quod  declinarc  a  malo, 
lioc  esl  non  facere  mabim  ;  (|iii  vilai  culpain,  non 
beinper  merctur  palinamsccuuduin  illud  : 

Xon  feci  furlum,  non  pascet  in  cruce  corvos. 

Idcoque  non  ineiebalur  Adain  declinando  a  nialo,  (|uia 
iiil  erat  quod  ad  nialuni  inipellerei,  neque  intcrior 
tentaiio,    neqiie  exteiior.  .Sed  si  ({uis  iiiipelieret,  ci 


exbibere  latriam  ;  crgo  tenebaUir  eum  diligerc  ei 
cbariiaie.  Iicm,  charilas  cst  dileciio  Dci  propter 
ipsuni,  et  proxiiiii  pioplcr  Dcuin.  Adam  liinc  dili- 
gebal  Deuin  propier  Dcum  ;  cigo  lunc  habibit 
cbariiatem.  itcin,  Adain  liiiic  dili^cbal  Dcuid  plus- 
quain  se,  el  se  sicnl  proxiinnm;  ita  tamen  qiiod 
priino  loco  Deuni  et  secuiulo  sc,  tertio  proxinniin, 
quarto  siiain  carncin,  el  lioc  loiiirn  pro.ier  Donni 
laciebat.  Si  ciiiin  non  propter  Dcuni  (inalilcr,  sed 
propter  aliud  boc  faciebat,  qnia  coiislituebat  finoni 
qnud  fqiii]  non  rcferictur  ad  ilnein;  ergo  pcccahal 
iiioriaiiler  a  (ine  debiio  declinando.  Sinc  rino  ciiiiii 
aliqiio  constiiitto  illnd  iion  lacicbat.  Quod  si  totuni 
ad  nialuin  el  ipse  non  su(  cuinlierct,   sed  resisleret  n  l'oc  proptcr  Dcuin  faciebat,   ergo  charitatein  onli- 


cx  ciiariiale,  tiinc  cssei  ei  ineritorium.  Fucrunt 
«nini  duo  stalus  homiiiis  ante  peccatuin  :  Uiius 
in  qiiu  iion  Itabuit  graiiaui  qua  posset  proficcre, 
sed  8tarc  ;  cl  alius  qui  [in  quoj  habuit  gratiam  qtia 
poiuit  proficere,  sciiicct  quando  cecidit.  Ilnde 
Augusiiiius  (34)  :  <  ilabiiii  hoino  posse  qiio  veltet, 
sed  iion  habuii  vclle  quo  posset;  quod  si  hahuisset 
noii  pcccasset.  i 

At  dioel  atiqnis,  ipse  tiiiic  habebat  in  proposito 
qiiod  si  quis  inipcllerei  ad  maliim  iion  faccret; 
eigu  illo  bono  ptoposito  niercbatur;  quemadmodnin 
i|uis  merelitr  iniplendo  hoc  pneccplutn  :   Nvn  occi' 

(33)  Mag.  ii.d.  24,  §C. 

(34)  Libro  Uecotreii.  et  grat.   c  II,  iii  fin.  Sic 

Fatuol.  CGXI. 


nalani  babebal.  Itcin  niinitiiiis  moMis  charilalis  ex- 
cedit  quaiiluintibet  niagnum  moluin  naluralis  iJi- 
leciionis;  Adam  autein  pcr  infusionein  virtwiuin 
solo  naturali  127  motu  diiigcbal  Dcuin,  post  datas 
virtules  eailem  naluraii  dilectione  nondutn  iii  via 
diligebal  Dcuin,  el  prajlcrca  inotu  charilaiis  ;  ergo 
iiiulto  foriiiis  diligobat  Deuni  post  datas  virlules 
quam  antc.  Ilcm,  inullo  plura  dona  tiinc  iiabebat  a 
Deo  quant  aiile,  quia  el  naliiralia  ci  grainita,  cuiu 
prius  baberet  tantiiin  nainralia  ;  ergo  plus  diligobal 
ouiii  Deus  iniic  quani  anlc,  crgo  el  ipseplus  Dcuin, 
aut    Iran.sgrcssor   erai;    nain   qui   iiiagis  dilij;itui, 

apud  Ang. :  Acceperalposse  si  vcllct,  sed  nini  liabiiii 
SriUi  qiod  posset ;  nain  si  liabuiisci  por.si'V';,.i,>vt. 


971  .>ETKI  riCTAVIK.NSIS  yy^ 

Mi:igis  lenelnr  tliligorc.  A*l  liOC  diccndiiui  (\»od  noii  A  coii<lnin  oss«l  fjiiid  esl  filjeroni  .irbitrieiin,  qiiid  seii- 


i]iiiiii)Cl  nioltis  charilatis  cxcedil  qii;inliiiitlil)Cl  ino- 
liiiii  naiiiralis  diioclionis  qii»iilit:il<\  scd  dignil:)lc. 
Coiest  eniin  csse  qnod  aliqiiis  iniiiMS  diligat  Oouin, 
qnaia  ;>Ii({-.)is  aliiis  riliuin  siiiiin  soln  dileclione  n:i- 
turie.  lit  vcrum  esi  quod  Adani   plus  lenebattir  di- 


suiiliias,  cl  eiiain  dc  gr:>lnilis  bonis  el  naiiiralilius, 
i>isi  qi.iia  posloa  dioluri  suinus,  qiioinodo  l;)psi>s  sii 
lioino  et  spolialHs  gniluiiis,  el  vuluoratiis  m  iialuni- 
liUus,  in  quo  loco  dicemus  de  his.  Ne  igilur  ibi  vi- 
de.imur  aiJri  agerc,  istii  iisque  ad  illum  locum  roser- 


ligcre  dalis   graliiilis,   id  esl  pro  pluribos.  Tameii  vabiinus.  Hic  igiiur  de  pcccato  Adae.  (57)  El  iit  ab 

dilitjerf   aquivocc  dioilur  de  n.ittirali  dileciione  el  alliori  inobocmus,  gencr.^kliicr  de  peccato  agendmn 

de  charilale.  Diide  non  v.nlct  ibi  comparalio.  Foiesl  £•"''  ''O*"  modo,  pi  ius  inquiiendo  quid  ^il  caiisa  pec- 

eniiii  dici  qiiod    tunc  lienebaiur   Adam    eshibcre  c^li;  secuiulo,  iii  qua  re  sil  peccaluin;  lcrtio,  quid 

lalri.im    Dco,  non  Mmen  ideo  diligeie  chaiiiaie,  .sii  peccaium  ;  quarlo,  dc  modis  ci  diflcroniiis  pec- 

sionl  ot  de  angelis  dlcilur.  catorum,  iit  ilu  ad.peccalum  Ad.^e  ascendamus.  Agcre 

llem,  Ad;fi  posl  pcccaUun  inniclus  csi  fomcs  pcc-  aiitcm  de  invidia  128  Qoam  babuii  diabobis  crga 

cali  qiicm  iion  anle  babebal.  Eigo  mafjis  lenebalur  bominem  el  quonioilo   suggcGsit  ei  ul  ptccaict,  el 

(iiligcrc  Deuin  anlc  peccalum  qnam  posl.  Iiem,  lunc  Imjnsmodi,  siiporflunm  cssel ,  quotiiam  baec  eii»ni 
iegiliir  inlcrfuisse  cnriie  angclorum  et  proplielasse   '  vulgo  nolissima  sunl.  Sciendiim  esl  igiliir  qiiod  di»- 

dc  diluvio,  ei  multis  aliis,  sed  non  posiea.  Ergo  piex  est  causa  peocaii  sive  mali,  soilicci  bonum,  lU 

m:i?is  liindwlur.  Econtrario  videlui  quod  magis  posl  bomo,  angeliis;  ei  ciiam  maiiim,  id  esl  mala  vobm- 

{»«cciilum  :  nam  reslilulis  sibi  quw  prius  amiseral,  las.  Quod  aulem  boniim  sii  causa,  el  oiigo  mali, 

iiaia  cst  sibi  confessio ei  pcena  de  peccaio,  quac  duo  tislendiiur  ei  ralione  ei  auclorilaie.  Rtiione  sic  : 

boiia  bUiil.  Ergo  ve!   plura  bona  siiiit  ab  co  habila  Malum  non  fuil  ab  oDlerno.  Ergo  inccftpil  esse  arnjiio 

posi  peccaium  quam  a.ii^e.  Prseterea,  majus  estopus  auctore.  liiud  quod  fuii  aiirlor  maii  fuii  boiium  vcl 

rccreatioaisquamcreaiioiiis.Ergoposlrecreaiionem  malnm  :  sed  non  fuil  malum  (Iiic  enim  loquimtir  rte 

magis  iencbaUir  Deum  diligere,  qiiam  ante  crealio-  prinio  maio).  Ergo  iliud  quod  fiiii  aucior  mali,  fiiit 

nem.  Dicunl  qusdam  quod  magis  tenebatur  Deum  lonum.  Eigo  maium  originem  babiiil  a  Ijoiio.  Ilcm, 

dibgereaiile  peccalum,  quia  piura  bona  prius  babnil  iadirecle  :  NtiUum  maium  babuit  inilium  a  boiio; 

qiiam  post.  Nec  eiiim  sunt  ei  ex  inlogro  resliluta.  omnc  malum  bal-uit  iitiiiurn  i  ergo  nullum  fuit  pii- 

fei  ohjicialurquod  po8iiilenli;j.resiituitablala,  verum  wyim  malurum.  Si  vero  dic.Tlitr  quod  non  oijnie  n.a- 

csi  vei  in  re  ve!  in  spe;  el  forle  anie  peccaium,  1«!«  babuit  iniiium,  ergo  :i!i<piod  malum  non  iiabiiit 
iK»nd!iaj  d.^lis  gratuilis,  magis  teiiebatur  Deum  di-  q  inilium;  et  ila  aiiqtiod  luii  priucipium  leiiebianiiii 

Jig<!re  quam  poslca  Paulus  (r!  congrua  sil  comparaiio  ab  ailerno,  sicul  falso  dogmalizavit  Manicbaeus.  Coii- 

iuier  di!ectien€m  aalurae  et  ciiaritali.?)  :  cl  iioc  pro-  ceiiendum  eslergoquod  oiniie  maium  babuit  initiiMu 

plcr  bona  naturalia  (um  laiia  siinl  ei  coliala  qualia  a  boiio ;  quod  etiaiii  maiiifesic  et  evidenier  deinoii- 

aulli  postea.  Paulus  tamcn  tenebalur  baljerc  cbari-  sirai  Boeiius  in  Arhhmeiica,  ubi  docei  qiiomodo  in- 

latem,  quam  non  ipse  iu  lali  stalu.  aequalilasad  gequalitatem  rcducaliir,  el  inde  iiiiliur.i 

Sed  qu:eritur,  ctim  possel  fieri  ^juod  Adam  tunc  &ao>ai.  Iloceliam  afiirmal  Atigusliuus,  diccns  (58) 


inorereiur  (qiiod  forlc  posset  accidere  si  Ex*»  eum 
iiiierliccret ;  quod  lamen  dubium  est,  si  licri  possct, 
qnia  sic  ftiisseipoena  anie  ciiipam) :  baberelnc  Adam 
viiam  telernam?  'Videlur  quod  neulrum  de  me- 
1  ilis  ^35),  nisi  dicalar  quod  Deus  de  graiia  darel  vi- 
fam  ;ciernam.  Scd  veritis  crediimis  cuiri  lunc  iion 
poiuisse  decedere  aut  aliquiMU  niolestiam  susiinere. 
H';m,  impossibile  esl  alitMicm  sine  peccaio  moriali 


«  Dico  malam  voUiiilaiem  praicessissc  malum  ;  ha- 
buiienim  originem  a  bono,  prius  ab  angelo,  posica 
ab  bomine,  Esl  eiiam  maiiim  caiisa  m.'*li  quia  mala 
voiunias  esi  causa  mali.  In  primo  peecato  una  sola 
fuit  causa  bcni  sciliccl  angelus;  in  caeteiis  malis 
seqiienlibus  dupiex  iuit  cau.«;a ,  liomo  soilicei  ipmd 
bonuin  est,  et  mala  volunias  qua  est  maiiim.  Diu!o 
Augusiinus  (39)  :  «.Maiarum  lerum  causa  est  ab  im- 


anie  cbarilaicm  damnan  uui  salvari.  Eigo  Adano ,  ^  muiabiii    hono  mutabilis  boui  deficieus  voiuuias, 
si  lunc  decederei,  nec  damnarctur  nec  saJvareiur,      priuio  axigeJi,  posiea  hominis. 


i\\\'rA  non  habel)srt  mejiium  viiae  vcl  morlis.  Sed  po- 
tesl  dici  quod  de  gratia  stiivareiur. 
CAPSJT  X. 
Qua>,  sit  caum  peccali? 


C.\PUT  XI. 

In  quu  re  $U  peccaium, 
(40)  Nunc  m  qua  rc  sil  malum  dicendum  esl.  Fm 
autem  tar.ium  in  bonc  t  quod  sic  ostenditur  :  Malum 


(50)  Quserilur  qiiae  fuerii  i!!a  gratiaqua  Adam  po-      nii  aliud  esl  quam  corruplio  l>oni,  corrupiio   boni 


lerat  siare  ct  0011  polerat  probcere  ante  p«?ccaium. 
Ad  qtiod  di(c:idum  qucd  ilia  prima  gralia  fuit  li- 
iieriim  arhiliitiDi  aciiiis«imuifl  iii  homiiie  et  quaedam 
scnsualilas  reciissima  el  non  obiiqiia.  llic  autem  di- 

(o5)  Id  cst  salvari  aut  d.^^ninarl. 

m  Mag.,  M,  d.-^-i.  §  D. 

C»")  iMag.,  11,  d.  5'(,  §  )  el  seqq. 

(58)  V.  Aug.,  lib.  li  Dc  nuin.  cl  coiH.y  cap.  28, 


non  est  nisi  iii  natura,  et  natura  non  csl  luai  bonum. 
Ergo  loaium  non  oi;l  aisi  in  bono.  iiem,  maitim  noii 
est  liisi  in  eoquod  privat  aliquo  bo!>o;  scd  uii  pri 
vaiur  aiiquci  bono  in  quo  noii  reuianeai  aiiqMod  bo- 

el  Kni7i/r.,c.  14,  stib  fiu. 
(59;  Euchir.  ad  Latirciii.,  ;ap.  25. 
(iOjM.g.  Siip.,§D. 


973  SEMENTIARUM  LIBIU  QUI.MilJE.  —  LIH.  II  974 

wjni,  cl  U\  iiullo  est  aliqiiod  boiiuiu  qno'l  non  sit  Ijo-  A  c;iiiim  esl  voluntas;  secnnjum    leniam  peccauim 

esl  pr«varic.ilio  legis.  Idcoqiie  de  esseiilia  peccali 
(liversoriiiu  diversae  sunl  opiniones  (48).  Quidain 


uttin.  Er^o  inaliiin  non  esl  nisi  in  l)ono.  .Si  autein 
iiln  nogctur,  uU  piii;alur  iiliquo  bom  in  quo  non  re- 
inaiient  aliqHod  bonum  prot^iiri  poieril  sjc  :  JNam  si 
aiiquiJ  |>riv:anr  aliqiiu  bono  in  qno  non  rem:uieal 
tiit ;  nani  esse  csi  i)oniim,  ergo  allqiiid  privalnr 
oiiini  hono.  Er;,'u  Biiquid  est  pessinium  :  Qiiod  ralsuni 
esl.  Dicit  eniin  Angn&linus  (41)  :  i  Res  <|nantnin- 
cnnque  possil  ficri  niaia,  non  potest  fieri  pcssinia,» 
4(1  csl  o^uni  tioiM  carcDS.  Qnod  non  sil  nialum  iiisi 
in  \m\o,  a{>erle  dieil  An^nslinus  Lis  vcrLis  (42)  : 
4  NiiiiiiM  cst  quod  dicalur  nulutu  ,  iii^  aliqnid  sit 
koiiURi.  UJIiini  eniin  non  polest  esse  iiulum  nbi  bo~ 
unin  est  nnJlnm.j  lu  b«no  esi  rnaluin.  Kcgo  lionum 
esl  maliifri.  Ergo  eoniraiia  de  se  praidic.inlur.  Dic  il 


eiijm  dicnnt  qnod  pccoatum  est  actn.s  el  iiJe  actug, 
in  qiiantuin  esl  acins,  bonum  est  el  a  Deo  est,  seJ 
proplcrpravumci  dislortuin  fiiiem  peccatum  esl ; 
ei  in  eo  quod  peci^aium,  nii  esi,  nec  a  Deo  esi,  qnia 
jlje  acius  deforinatur  per  piavum  et  disioiluin 
riftenulNonnnllidicnntqHodiantuminterioreslpecca- 
inin.  Alii  dicnin  quod  ei  motus  inlcrior,  et  njoius  ex- 
terior  peccaiumesl,  et  esl  aliqoid  quia  non  quilibot 
i.i  quaniiim  est,  boniis  esl.  nec  a  Doo  est,  qnia  ali- 
quid  esi  a  diabolo  vel  abhomine.  rrimam  opinionem 
priusprobeqnanuirprobando,  postea  improbando. 
Q>'od  aulcin  peccaluni  nil  sit,  probatur  ita  :  Quid- 
eaim  pro^ibela  :  Vw  iUit  rjui  bvtium  dicunt  vialutn!  "  quid  csl,  aut  est  opiis  Dei,  aui  est  opus  liominis 


{hai.  V.) 

Ad  iUndergo  qnod  prlmo  objiciinr  de  contrariis, 
Oicit  Aiiguslinns  (45),  quod  <  regnla  dialeclicoruin 
in  omnibus  conlrariis.  observaliir  praacr  qnam  in 
islis.»  Vel  dici  poiesl ,  quod  b«c  noinina  bonum , 
ma/um  ,  substantiam  noiant  iu  nculro  genere  ,  in 
masculino  el  feminino  rormam.  Cnm  ergo  uiruinqiie 
poitiiur  iu  neuiro  genere,  vel  ulrumque  in  niascii- 
liiio  genere  vel  femiiiirjo,  de  se  invicein  inceilic.Tii 
iioi)  possunt.  Res  cnim  qnoe  e&l  Ltonuni  imn  est  nia- 
iiiin,  el  iiie  qui  est  bonus  non  esl  malus.  ScJ  quando 
unuiii  nonitur  in  neutro  generc,  reliquum  in  feini- 
nino  vei  masculino,  de  se  ponitiir,  ul,  ISes  (jtir^  cst 


iinitaiitig  Deum ;  boc  enim  didi  Auguslinus.  Si  pec- 
caium  non  cst  opus  Dci,  ergo  est  opus  honiinis 
iiiiitaniis  Deum ,  quod  faisum  esl;  quia  iliud  opu» 
tiiciliir  boininis  iniilaiuis  Deum,  propier  quod  iioino 
a  Dpo  non  rei  edii ;  sed  pcr  peccaiura  recedit  bonio 
a  Deo.  Ev^o  pectatum  non  esl  opus  hominis  imi- 
lantis  Deum.  Iiem,  maliim  esl  corruptio  boni,  sed 
lorrnpiio  boiii  nil  est.  Ergo  malum  nil  est.  Ei'licet 
cornipiio  boiii  sit  peccaium,  non  tamen  cujnslibct 
boiii  corruptio  est  peccatuin;  cst  enim  quoddam 
boiium  sunimum  quo  suni  omnia  bona,  cujus  essen- 
tia  est  ojiis  boniias.  Ergo  non  poiesi  incipere  vd 
desinere  esse,  nec  potesi  iii  bono  proficei-e  nec  a 


tonum  est  mala,  et  e  contrario,  cl  ila  concedilnr  q  bono  de/icerc,  Est  eiiam  et  aliud  bonum,  scilicet 

*^"-'^^»f^,  ci  illud  non  babei  in  se  omnla  bona,  nec 
onine  bonmn  est  ab  eo  :  sic  enim  siimmo  boiio 
asqnarctur;  sed  quibusdam  partlcipat  bonis,  aUi» 
caiet.  et  in  bono  potest  proficere.  et  a  bono  dcCi. 
cere,  quia  potcsl  babere  quod  noii  lial>et,  ct  potest 
non  babere  qiiod  liabcl.  Est  autem  creatura  du- 
plex.corporalisel  spirilualis,  elbonuruquoquc  du^ 
plex,  unuiii  qiiantum  ad  corporalem  creaiuram,  ef 
unum  qnanlum  ad  spirilualem.  Iiem,  corporalis 
crcatura;  dupleK  est  bonum.unum  esi  in  ipsa,  alle- 
rnm  ex  ipsa.  ln  ipsa,  reciiludo  qninque  sensnum;  es- 
lr.i  ipsam,  ordinatio  rernm  naluralinm.  Magminj 
enim  l^onuni  cst  liomini  quod  ita  ordinar.iur  c«;te- 
la,  scilicet  c<B!«m  et  terra,  animalia  brula,  arbo- 


quod  bonum  esl  maium  reienlo  uno  adjcciive.  (14) 
Ad  id  aulem  qnod  dicil  propbeta  :  Vw  ilUs  qiti  bo- 
nuni  dicutU  malum!  dicendnni  qiioi!  lantam  detcsta- 
lionem  mitiii  iii  illos  qiii  opns  Dei,  nt  naturam  ipsaiA 
vei  bominem  vcl  alii|uain  129  creaiurain  iii  co 
quod  cst  opus  Dei,  el  ila  in  co  quoJ  est  bonnm,  di- 
cutit  esse  inaiuin ;  et  qni  vilium  in  eo  qnod  esl  vi- 
lium  dicuiit  esse  Lomim.  Oinne  enim  opus  Dei  in 
eo  qnod  esl  opiis  Dei  bouum  cst;  et  cmnc  vilium  iu 
eo  quod  vitium,  fnaiiim  est. 

CAPIJT  XI!, 

An  pecealum  nit   aliquid ;  et  »i  efi  nliquid,  an  >ia~ 
tura,  an  tiliuin  natura\ 

(45)  Ostenso  uiide  habeat  originem  pcccaium.ct  in 


qna  re  babeat  esse,    diceMdnm  esl,  quid  sil  pecca-  D  res  ct  :injnsniodi.  Similiier  spirilua 


tntn.  (  Pcccatum  cst  ontne  diclum  vel  factum,  vcl 
conciipitnm  contra  iegem  Dei.  1  £t  iterum  :  <  Pec- 
cuiuni  esl  volunlas  relinendi  vel  consequcndi  qnod 
jnstiiia  vetal.  >  Cl  bae  diiue  diirmiiiones  Kecnndum 
AiigusliiMin;  (46).  Ambrosius  aulcm  sic  dininil  pec- 
cjlum  (47)  :  Peccatum  est  «  pracvaricalio  legis  ili- 
viiKC  el  cQtiestiuin  iiiobedienlia  prwceptorum.l^  Sc- 
ciimluii)  primam  auctorilaiem  peccaluiu  esl  dicinn) 
vel  factuni  vel  concnpitum ;  secundum  aliatn,  pec- 

(41)  lutchir.,  cap.  13 

{i-l)  Ibid. 

(4"i)  l'^uchir.,  cap.  1 1. 
,(44)  MaK.  sup.,  §  G. 
(■ioi  M.ig  ,  si,  il.  55. 


iis  creaturje  dii- 
plex  esl  bonum,  scilicet  cogniiio  veriialis  el  dileclio 
verilatis.  Cnjuslibel  ergo  islorum  bonoruin  oorru- 
plio,  est  malum,  sed  non  ciijnslibet  istorum  corru- 
plioesl  peccalum  sive  tnlpa.  Tiia  enim  bona  distin- 
guinms,  uunin  in  corpore.  allerum  in  animD,  ter- 
tiuin  e.xlra  corpus  el  aiiimam  :  corruplio  boni  quod 
est  in  anima,  el  culpa  est  et  poena  ;  corrnpiio  boni 
quod  est  ia  corporc  poena  esi  et  non  ciilpa ,  sed  ta- 
uien  ei  culpa  provenit;  corrupiio  boni  quod  est 

(40)  1,  lib.  XXII  conlr.i  Faiist. ,  c.  27.  III.  |.  De 
dnabus  aitimabus  c.  il.ellib.  i  Hctracl.,  t5  anlt) 
iHcd. 

(47)  Ambros..  lib.  De  nirad.,  c.  8,  iii  tomo  IV. 
iM)  .\J..g..  §  a. 


1)75 


rETKI  PIGTAVIENSIS 


97r. 


extru  oorpiis  ol  aniinam,  iicc  fulp;\ ,  noc  prcna  est,  A  Kigo  non  polesl  ei  coiivcnire  non  csne.  Ergo  non 


sed  ail  pdiium  rclVrliir.  Siciil  aulei»  dicluni  esl, 
boiiuin  iniotl  e-l  iii  aiiiina  130  il"P'c.\  esl,  scilicel 
co<?nilio  verilalis,  cl  anior  cjusdcni.  Corruplio  co- 
gnilionis  ignoiaiilia  csl;  corruplio  ainoris  concu- 
pisceniiacsl.  Qiianio  crgoinagis  augiiiciilaiUiir  islae 
corruplioncs  iii  aniina,  lanlo  niagis  corrumpitur 
anima,  non  qiiia  aninia  iii  suiessenlia  corruinpatur; 
ipsa  enim  incorrupliltiliii  esl,  setl  bona  ipsius.  Ma- 
luin  aiiiein  tlicilur  pcena  sicol  et  ciilpa.  Unde:  ISon 
est  Kiclum  in  chilale  qiiod  non  facial  Deus,  id  cst 
pociia  {Antos  m). 

E\  pr.xdiclis  Igitur  palclqiioniam  nialum  non  esl 
ni6i  iu  bono,  ct  quod  pecealum,  in  qiiaiiluin  csl 
aclus,  boiKim    esl.  Quod  cliam  alihi  tcsiatur  .Aiigii- 


polost  dcsinere  cssc.  Eadem  ralione  iion  potesl 
incipcrc  esse.  Ergo  scmper  fiiil.  Ergo  diio  fiu'- 
riinl  priucipia,  sciliccl  sunimiim  nialiiin  cl  siiiti- 
mtim  boniim ,  principium  h.cis  el  priiicipinin 
lcncbrarum.  Itcm  iiiliil  qiiod  convenial  siimmo 
bono,  coiivcuil  siimmo  nialo.  Scd  esse  coiivenil 
sumnio  bono,  crgo  eise  iion  convcnit  summo 
nialo.  Vel  sic  :  Nil  qiiud  convenit  siimnio  boiio  coii- 
vcnit  sumino  malo,  sed  esse  convonii  siiinmo  boiio 
el  cunvcnit  summo  malo.  Ergo  iii  alia  signilica- 
lionc  dicilur  esse  de  sumnio  malo  et  in  alia  de 
summo  bono.  Item,  maluin  cst  aliquid  et  non  .scin- 
pcr  ruit  aliquid.  Ergo  inc(epil  alii|uid  csse.  Ergo 
aliquo  auctore  fuit,  vel  Deo,  vei  Iioinini;,  vel  dia- 


SllIIUS  sic 


(49) :«  Deus  taiitummodo  aticior  boni  csi;  "  i,yio  ;  sed  non  Deo,  quia  Deus  non  est  auctor  mali. 


qiiociica  aut  tor  mali  noii  est.  Esl  auleni  anctor 
«miiium  quae  sunt ;  quae,  in  quanluin  sunt,  in  tan- 
tiim  bona  sunl,  •  ot  ila  peccalum  cum  sii,  secun- 
duni  eos,  in  quanlum  csl,  bonum  est.  Item,  non  esl 
aliqua  res  mala  qiiaj  non  secundiim  aliquid  sil  bona, 
.'icd  pcccalum  est  res  mala.  Ergo  secundum  aliquid 
est  J)onum,  cl  ila  pcccalum,  secundum  quod  est, 
bonuni  esl.  Prima  proposiiio  potest  probari  sic  : 
Won  cst  aliqua  res  mala,  quae  non  parlicipatione 
inaUsilmala;  quaecunqtie  res  participationc  mali 
esl  inala,  sccundum  aliquid  est  bona.  Ergo  non 
csl  aliqua  res  inala  quse  non  secundum  aliquid  sit 
bona.  Si  quis  dc  priina  dubitel,  probari  polestindi- 


Ergo  hoir.ine,  vel  diabolo.  Sed  per  creationem  aul 
per  factiiram  :  noii  pcr  crealionem,  quia  nec  bomo, 
iiec  diabolus  aliquid  polesl  crcarc,  id  cst  de  iiihilo 
facere.  Ergo  per  racluram.  Quod  si  esl,  crgo  aliqua 
praeccssil  materia  de  qua  factum  est  maluiii;illa 
materia  fuii  bonum  vcl  inaluiii.  Si  fuit  bunuin,  crgo 
inalum  secunduin  aliqnid  fuii  bonum,quia  salieiu 
secunduin  maleriam,  si  niaieria  illa  fuit  nialuni;  scd 
illud  malum  dc  aliqua  matcria  fuil  et  <|ua:  fuit  ina- 
lum,  el  ila  usqiie  in  iiiliniluin. 

Qtiod  el  peccalum  iiil  sii,  iii  quanlum  131  "is* 
lum,  sublilius  cl  evideniius  osleiiduiil  sic  :  i!.sleniiii 
quoddam   suiiimiiin  boiiinu  ({tiod  csl  supra  unineiii 


reole.  Nam  si  aliqua    res  esl  maia,  illa  res  non  esl  q  bcnsum  et  omnem   naiuiam.   Ei   illud  cst  unica  el 


aliquid  quod  sit  bonum,  ncc  in  ea  est  aliquid  quod 
•il  boiium.  Ergo  illa  les  tota  esl  mala.  Ergo  pleni- 
iiKiiiiem  habelomnis  inalilia;,  sicut  sunimum  bonum 
pleiiiludinemliabel  in  sc  toiiiis  bonilalis.  Ergosum- 
miimmalum,clilaaIiquidpoleslco:T;quarisummobo- 
i:o,  vel  insimilipcrconirarium;  qtiodcssc  iionpolcst. 
(i)0)  liem  siciit  participalione  suinini  boiii  quid- 
qiiid  csl  bonum,  cst  bonum  ,  ila  participalioue 
sumnii  niali  qiiidquid  est  malum  esl  malum.  Sed 
adullerium  ostmalum  ;  eigo  adulterium  participa- 
lione  summi  niali  cst  malum,  ergo  noii  cx  toto  cst 
iiialum ;  ct  ila  aliquid  boni  in  se  habei.  Ergn  se- 
cundum  aliquid  est  bonum.  Si  vero  adulteriuin  cst 
suminum  malum,  cadem  ralione  homicidiiim  est 
summtim  malum,  cum  sit  homicidium  aliud  quam 
adiillerium.  Ergo  suiit  diio  stimma  inala.  Qitod  jam 
improbalur,  quia  cum  nil  conveniat  liuic  qiiod  non 
couvciiiat  ilii,  et  nuliis  inalis  parlicipct  hoc  quibus 
non  participet  illud.  Ergo  hoc  est  illud.  Item,  sicut 
summum  bonitm  iiullum  malmn  pole&l  admitiere, 
ita  summummalum  nulldin  boniimpotcst  admiitere, 
sed  ette  et  nuii  esse  sunt  contraria,  el  esse  bonum 
est  in  summo  bono ;  ergo  esse  esscl  malum  iii  stiin- 
uio  malo  si  in  eo  esset.  Ergo  non  esse  essct  boiium 
in  co  ;  scd  sunimum  malum  nulluin  bonuni  |iolcst 
«dmiilere ;    ergo   noii    jiolcst   adiniitcre  iion  esic. 

(iO)  Lib.  LXXXIIl  QQ.,  q.  iJI 
(50;  Maj{.  sup.,  §  '2. 


D 


principalis  causa  omniuiii  naiurarum,  omuium  re- 
rum,  a  quo  per  desccnsum  mediorum  signanliuni 
formas  dibcrelas  ci  iiuii  unilivas.  Nuil.i  eiiiin  iiife- 
riora  sunl  quoruni  suiil  tinilas.  Vcrbi  gralia  :  a 
Dco.  qui  est  iilud  sumiiuim  buiiuir,  iiicllabililer 
descendiint  oiiincs  nalur:c,  ul  natura  humai)a,  a&i- 
iiina,  etc.  Illud  aulem  sumimim  bonum  pliilosoplii 
hclu  iiomiiic  voraverunl  (51),  quuniam  iilud  laii- 
luiii  vere  el  proprie  dicilur  essc  et  ab  co  Oinniii 
suam  contrahunt  cssenliam.  Undc  in  quolibet  iti- 
ciliir  cssc  quoiiiam  cuilihel  rei  esseiaiain  coufcrt. 
liuc  cnim  nonien  essenlia  unioncm  noiat,  iion  dif- 
fcrcntiam.  Omiiia  eiiim  in  eo  coiiveniunt,  et  ab  co 
mirabili  inodo  descendunl,  vcluti  in  ghinde  suiit 
ouines  partcs  arboris,  cl  rami  et  folia,  inenrabili 
quodammudo  implicile  :  qii.ne  priiiia  naiura  ope- 
rante  explicanliir  ineflabililor.  lla  in  illo  suiiiiuu 
bono  Sunt  ouines  natura?,  el  ab  co  destendunl.  Non 
csl  lameii  omnimoda  siniililudo,  quia  in  f;bnde 
siint  illa  ut  in  causa  nialcriaii,  in  Dco  tanquani  iii 
causa  efricieiili. 

Istud  lameii  non  ignoiaiidum,  quod  Deo  nutliiin 
vucabtiliiiii  piupric  coiiveuil,  quia  nec  propr.e  «li- 
cilurcausa  OMniiiim  rcrum,  vel  si  qiiid  aliud  magis 
proprio  vidcaliir  dicluiii  :  noii  eiiim  prupr.c  res, 
qiiia  siipra  uuuicm  rom.   Pleruinquo  luinen  dicilnr 

/51)  F.  EsseniJum  scu  primum  Eks. 


l»77  SENTENTIARUM  LlUill  QUINQUb:.  —  LIB.  11.  973 

c:ui8a  elTicicns ,  ejiis  sapioniia  caiisa  fonnftlis,  l»o-  A  coiivenit  sumino  boiio.   Sed  suniino  Iiono  convenit 


iiii.ts  cuusa  rinalis  :  sed  miiiu|ii:)iii  iiieiiiiiii  ine  Ic- 
gisse  qiiod  sil  caiisa  nialerialis.  Uiule  prxdicta 
siinililudo  iioii  oiiiiiiinodain  Iiabel  siiiiiliDidincnn. 
Illud  iiiein  boiiuin  vocavil  Moyscs  liac  appellalionc, 
cuin  dixit  :  Qui  csi  niisit  we  ad  vos,  iJ  csl  Deiis 
{hxod.  in).  Ab  illo  auleiii  bono,  qnaidani  ila  de- 
BcenduiK,  quod  pcr  sc  dicunlur  exislere,  ut  snb- 
slaiili:£;  qii:edain  ita  qnod  iioii  sunt  pcr  se,  sed 
6U11I  in  subjccto,  ni  acciiletilia.  Curuin  aiilein 
qiixdain  liujusinoili  snnt  qu%  faiinnt  qiiale  ut  (|ua- 
iitates,  alia  qnantuni,  iit  quanliiates,  et  sic  dcin- 
ccps  secundum  denariani,  pi;edicaiiienluruiii  dis- 
linclioncin.  lii  iiac  ergo  divisioiic  qii£  a  suniniu 
tiono   desci:ndit  secutidiiiu    praidicanieiiloruni  dis- 


boc  nonien  enn  illi  soli  propric.  Eigo  sunimo  nialo 
convenil  hoc  iiomcn  non  ens,  Ergo  sumnuim  iiia- 
hini  est  non  ens.  Ergo  non  est.  Alio  eliain  iiiodo 
probal  Angtislinus  quod  snmmuiit  malum  nil  est. 
Sunimum  malum  non  liabcl  iiiodum,  qiiia  causa 
modo  caret  ;  al  quilibet  babet  nioilum.  Ergo  sum- 
mum  malnm  iii!  csl.  Sub  iiulla  enim  spccie  conii- 
neiur,  tolumqne  mali  nomen  de  privaiionc  spe- 
cici  repertum  csl. 

Ex  prxdiclis  patct  qua  seqiinntur  inconvenienlia. 
Si  quis  dicat  quod  aiiqiia  rcs  est  mala  quae  non 
parlicipalioiie  inali  sii  mala,  sed  lota  cst  inala.  Si 
vero  dicalur  oiiod  niilla  reses»  mala  qu«  non  par- 
ticiiialione  mali  sil  rnala,  liabelur  inde  quod  pec- 


linclioneni ,   poteris     invonirc   oinnes   naluras  et  ^  caliim,  sccunduni  alii|iiid  est  bununi,  sallein  secun- 


sotas  qiix'  oiunes  a  Deo  sunl  et  bonx  suiit.  Acluin 
i'ii  invenies  in  praidicaincnlo  aclionis  ,  vulnnlatcin 
iii  pr:edicaiiioiilo  qiialitatis.  Qiiare  el  uiiinis  acius 
el  oniiiis  vuiunlas  jjoiiuui  cst. 

Ncc  est  igiioraiiduni  quod  saperbln,  luxuria  ct 
biiiusniudi  iion  sunt  noniiiia  qtialiiaiuin  vcl  naiu- 
raruiii,  sicul  isla,  fides,  spes,  cliaiiius ,  ex  quibiis 
suigunt  niotus  creitcndi,  bpciandi,  diligendi.  ^oii 
euini  iiiali  niotus  ba!tcitt  (|iiaiilales  subjcctas  cx 
qnitius  surgant ,  sicMl  boisi  itiutus  liabciii  virlutes 
s.tii  subjccliis.  Si  auleiii  iiiijiisinudi  nuiiiina  csscnt 
nuniina  qualiialuni,  scilicet  snporbia,  Inxiiria,  etc, 
siguilicaia  eoruin  csseiil   nalur;«,    quia  qiialitHtcs. 


dnin  qiiod  esi,  ct  seciinduni  quod  est  natura,  boc 
modo  :  Niilla  res  qiiai  exislit  est  niala  qua!  partici- 
paiiune  mali  non  sii  niala,  scd  nulla  res  participa- 
tione  iiiali  est  mala  qu%  ex  corrupiione  alicujus 
liohi  qiiod  iii  ea  fuit,  aou  sil  inala.  Ergo  nnlia  res 
qux  cxislit  cst  mala  qiis>  corrnptione  alicujus  boiii 
qiue  iii  ea  Tuil  non  sil  mala.  Ergo  nulla  res  qux 
cxisiil  est  mala,  in  qnantum  fiierii  aliqnod  bonum; 
scd  in  niilla  qune  exislit  iuit  aliquod  bonuni,  in  qua 
iioii  bil  aiit|uod  bontim.  Cuni  crgo  pcccatuiii  sil  re^ 
quai  exiilil  secundiim  eos,  in  eo  cst  aliqiiod  bo- 
niiiii.  Ergo  seciindiim  aliquid  csl  bonuui,  ci  tia,ln 
(iiianliini  est,  esl  boniim.- 


Sod  cerluiii  cst   supcrbiain,  ctc,  non    csse  liona.  p      (53)  Nobis  auicm  boc  fateniibus  oojiciunt  :  IIo 


qtiare  iion  suiit  qualitatcs.  Prxlcrera  iii  cataloi^o 
creaiuraruin  (52)  in  quo  oniiies  natur;e  invitanttir 
ad  laudandutn  Deuni,  iion  inveniunliir  supcrbia, 
iuxtiria,  et  bujusmodi.  Unde  [tatet  quod  non  sniit 
naluro!.  iiem,  si  suminiiiii  nialuni  peniliis  diversuin 
csta  suniino  boiio,  ipsain  suaiii  Iiabeldistiiuiioncin 
el  divisioneni.  coruin  scilJccl  (jua:  ab  il.o  desccit- 
dunt,  sicul  etsuniniuin  boiiuin  suani  babet  CQruiu 
qiia:  ab  eo  descendunt  divisioiteiu.  Etgo  ca  qu£  po- 
si(a  suiit  in  divisione  snmiiii  buiii,  non  posstmt 
perinisccri  eis  quie  poininliir  iii  divisione  suiiinti 
niaii.  Si  cnini  ca  (|iia;  siint  iii  divisione  suniiiii 
boni  silii  iitvicctn  non  peniiisccniur  (noii  ciiim  sul)- 
fitaiitia   est  a^quaiilas   vel   alit|iiod  alioruin),  niullu 


inicidium  esl  actiis;  sed  omnis  actus  a  Deo  est, 
eigo  Dcus  csl  anclur  Iioiuiciilii.  Ad  quod  dicenduoi 
(|uod  liiijusniodi  iioinina  vuliinl  intelligi  per  redu- 
plicatioiieiu  sic  :  aduliciiuin  iii  eo  quod  esi  adul- 
lciiuin,  siniililer  Iioinicidiuin  tn  eo  qiiod  esi  Iioini- 
ciitiuiii.  Uiide  cumdiciuir  :  Uomicidium  est  a  Deo, 
inlclligitur,  i/i  eoquodesl  liomicidium ;  (\ttod  falsuni 
cst.  Siniiliier  cuin  diciiur  idolum  esl  corpii.s,  el 
ouinc  corpus  est  nalurale.  Crgn  idoluiu  est  natu- 
rale.  Non,  quia  idoluin  intelligilur  pcr  redupiica- 
lioiicm.  Nop.iina  auteiii  viliorum  duo  notant,  scili- 
ccl  acliitn  et  defornrtlalcin,  sive  corruptioncm  aclus 
(|ni  Itoiitis  cst ;  sed  corrnplio  ipsius  qua  ipse  dcfor- 
inaltir  vitiutn  e.sl,  ct  noii  est  aliquid. 


nitnus  iiia  qii:c  iii  divisionibtis  oinniiio  diversis  po-  ^      Scd  ol)jicitiir  :  Onine  peccatum  est  actiis.  Ergo 


nuniur,  sibi  inviccm  periiiisccbaiitur.  Sed  oniiics 
acltis  poniiiilur  inier  ca  i|tix  a  stiinino  boiio  de- 
sceniliint.  Cigu  noii  p  nunliir  iiiler  ea  qu:je  a 
6111111110  iiiaio  dcsccndunl.  Crgo  oiniiis  aclus  Loniiin 
esl  et  iion  nialum.  Iteni  si  aliquid  ({uod  a  suninio 
nialo  dfsccndil  pottaitir  inter  ca  (|uu;  a  siimino  bono 
descciiditnt,  vol  c  coitiiario,  aliqtiid  babel  initiiiin 
asiiinnio  boni)  qtiod  li:>bct  iiiiliiiin  a  suntino  inalo  : 
«piod  esse  uon  pulcsi.  Iicm,  suinniuin  maltiin  132 
Oninino  diversntn  Cbt  a  siiinmo  boiio.  iMgosigititicat 
iurinain  discrcLiui  a  siiniino  bono.  l'>go  sninnio 
nialo  (oiivcnil  noinctt  iiiliniltiin  illius  notiiinis  qtiod 

(52)  In  caiilico  triuiii  pucroruni,  Diiniel.  111 


cst  iiaitna.  Ergo  boiiuin.  Sod  iioii  ciedcic  in  Deum 
est  peccaliiin.  Ergo  actiis  est.  Ergo  est  aliquod  bo- 
nitni.  Poiius  lainen  videtitur  Iiiijusitiodi  oraliuties, 
iVoii  ite  ad  ecclesiitm,  nou  credere,  removere  quam 
pottcrc.  Ideo  dicunt  quitinin  qtiod  Itiijusntodi  ora- 
lioiics  ponunl,  ut  uoii  credere,  poiiil  conlentpltiiii 
crcdcndi,  cl  iste  contcinplus  csl  pcccatiim  ;  siiiii- 
lilcr  non  ire  ad  ecdesiam,  poitit  coiileinpltini  ctindi 
ad  ccclesiain,  sicut  declinare  a  iiiaio,  ut  uon  inter- 
ficen  islum  bontiiii  cst,  (piia  iton  interliccre  isltiin 
potiil  boitiim  proposilain  iioii  iiitcr.'ictciiiii,  cliauisi 
ab  co  provucelur. 

(t>"i)  M.ig.  snp.,  ,^n. 


973                                                           PET»1  PICTAVIFNSiS  flRO 

(51)  Alii  aiilem  veriws  el  snbiilius  dicunt  dislin-  A  peccnlmn,  eal  corrHplio  honi,  vel  in  fjtniilinu  tv./ 

giteitles  iiitcr  pcccaliiin,  vilium  ct  dcliclui».   Pec-  peccninnr,  noii  est  corrupuo  Loni,  Si  dicainr  fjuoii 

catuni  sJTe  commissum  cst  actiis.sive  extcrior,  sive  frenecafiiin,  rii  iinanruin  esc  peccnlmn.esl  connolio 

inierior,  oe  in  quannrnt  est  acius,  et  est,  et  est  bo-  bonr,  ergo  m  qnantum  esl  peccaliMu  esi  [)«ii:i.  Se.l 

iiuin.  Deflclnm  facit   nos  recedore  a  v»rro  csse,  id  onrnis  pcen.i  a  Deo  esl.  Erpo  |)ecca(nni  iir  »|n;iiiltnw 

cst  a  Deo.  Unde  diciiur  dolicium  qirasf  derclictum,  peccaium  a  IX'o  esi,  ei  ila  iii  qiianinin  peccattii» 

qnia   delictiim   esl  qiiando  nos  reliquinras  eri  qtrsB  bonnin  est.  Sl  vcro  dicalur  qtiod  peccalinti  iii  qiian- 

lacere  dcbereinus,  el  ila  relinqniniiis  Douin  el  de~  luni  esl    peccaJum   iion    csl   corrupiio   boiii,   sed 

serinms.  l'n(le  sic  diffinruir.  Descrtloboni  ex  prava  pcccaluiu  piapler  quam  i«  co  qiiod   csl  peccaiym, 

voluntalc,  qnod  vel  inerat,  vel  iii  ruturum  es.se  dti^  "O"  esl  aliquid  quod  nom  sit  naenra.  Eigo  peccatum 

buerat.  \iiium  eiiam  est  deformitss  actus  et  cor-  '»  i|uan{umcst  nai(?ra  esl  cofru[i4itfbo<>i,  el   iia  iik 

rnptio,  qnae  niliil  est,  sed  acium  qui  ln.se  bonus  qts««rt»m  esl  bonum  corrampii  boimm.  .Ad  quod  di- 

esi  maculat,  corriimpii  ei  de.^ormat.  liaquc  iiec  cendum  qut/d  hoc  nomen  ,  corruptio  f  th  aoiivc  ei 

vitium,   nec  dciicium  aliqiild  est.  Diftert  lamen  ;  passive  .tccipiiur,   sicu»  cjelera  nomiiii»    verbrtlb 

'vitium  cnjtn  facit  nos  intendere  ad  non  essc  ;  plus  hiijus  forma*..  Prout  ctM-mpiio  passive  Htciuir.  cof- 

ergo  facil  qisam  deliciom  :  quia  iliuil  facil  nos  rece-  ^  rupiio  passio  qiisedani  esi  animae  quJMi!  paiiuir  ,  e» 

dcre  a  Deo,  isuid  non  ianinm  recedere,  sed  etiani  -quod  spoiiata  graiuiiiset  vulnerata  hi  Haiitralibus; 

tendere  ad  non  esse.  tJnde  src  dififitiilur  (53)  :  Vi-  «l  talis  corruptio  pcsna  est  a    Deo  itiilicla,  «luani 

tium  eit  voluntarls  quo   homo  esl  deienor ,   qnod  sUlim  sustinel  homo  cx  qito  incipil  peccare :  cu- 

longe  abeil  a  volunlale  Dei.    Ilic  maiiifeste  innuilur  j*»s  cousa  esl  peccatiini  ab  honuwi  cor.iinissum,  nec 

difrcrcnti;!    J33  '•''e''  viliuni   el  peccatnm.  Cum  cst  illa  poena  cufpa.  CorrirjUlo  ettajn  tiicilur  aciive, 

eiiim  ipsa  voluntas,  id  est  molus  naiuralis  poleniiai  secundum  qitod   peccalum  dicilar  eornipiio,  qnia 

sit  peccalui!),  irlo  molus  non  proprie  dicitur  vilium,  cornimpii  bona  anintse  in  <ro  quod  esl  peccaumi, 

sed  poiius   corniptio  illius  motus.  Undc  iion  dixii  non  in  to  quod  est  nalura ;  cl  Jta,  cum  iii  quantuni 

AugGsttnus   rn    prspdrcra   difihtrlione  :  Yiiium   esl  est  peccaiuin  nil   sit  ,  et  in  qui^.ilum  est  peccaium 

ro/ua^fls,  sed  nofun^atij,  quin  deft)nnat  vofiintatem;  corrumpat,   in   qiianlum  nil  est,  corrumpit.  Sicut 

el  ilfud  YJtiuin    nulFo  modo  aliquid  est.  Peccatnm  -Augiisunu*  docel  (5?) :  «  Absiinere  a  cibo  noti  esl 

■vero  cst  actus,  sed,  secimdum  corrtipiion&m  siti  aliqtrrd  r  et  tamen    si   abslinealur  a  cibo,  peril  ho- 

(«iux»  proprie  vitiiim  dicitutV ,   pccctlum    diciiur.  miiirs  subslanlia.  »    Et  de  pritiYo   qtiKlem   pecvulo 
Nam  iii  ilia  corriiptrons  deriat  a  Deo  aciio  qu3C  in  r  quoti  coiiiniitiiUir  posi  bapirsnimn,  facile  esl  vide- 

se  bonutn  esl.  Palel  if.-^que   maniresta  (fifTerenlia  re  quod  corrampai ;  nam  spoHai   homine  graiBiti», 

JMter  vitium,  el  peocaliim  ei  dolictum.  Qitandoqsie  el  vutaeral  eum   in    naluralibus  ;  sed    de  aliis  se- 

tamen  URum  pro  allero  indi.Terenter  ponitur.  fli}-  .T.ucnt/bns  non  iia  facile.  Quid  eniin  invenil  sequeiw 

jusmod!  ergo  orationes.   non  ire  ad  ecclesiam,  nnn  peccatunvin  homine  contiinpendum,  cum  per  pri- 

orare,  deircta  desFgnanJ.  Unde  removeni  taiitum  et  mum  peccatum  sint  abbiUi  graiuita   omnino,  et  na-- 

iiilponunt.  Inrali.i  corrupta  ?  Dici   potesl  qttod    iik\  seqiieniia 

Alconlra  objrcilnr  :Contraria9untqu.iesnbeoden>  peccaia  magis  ac  magis  aufeiunt  habilitaiei»  sus- 

gi'.nereposilamaximeasedi»lanl;sedYiruiselvilium  cipieadi    graiuita,  quia   m;»gis^  ac   magis    cornim- 

suiitconlraria.Ergosubeodemgenerepositamavime  pitninr  naturalia  bona  asshluitaiie  peccandi ;   quia, 

ase  differunt;  ergo  sub  eodem  generc  pommtur,  sed  quaiilo  pliis  peccat  hoino,  tanto  ni»gis  se  a  summo 


siib  nuHoaut  snbqualiiaie. Ergosub  qualitatc.Eigo 
^iiium  est  qwalitas,  el  ila  motusvitiorum  sunl  qua- 

l'l''tes ex  quibus  surguni,  sicuf  et 

molns  virlulum,  qiiord  superius  negavitnus.  .Ad  lioc 


bono  e!oiigai,el  iia  difficilius  curalur.  Sicul  &i  i&l«i 
iiicoepcril  aegrotare  uno  morbo,  «l  post,  aWo  gupei.- 
venienle,  sccundus  morbus  iioii  priviivit  etun  w- 
nitate,  quia  jam  privalus  fuerai  per  priinum;  dicH 


«licil  potest  qiiod  motiis  viitnlis,  et  molus  viiii  con-  ^  lur  lamcn  privasse,   quia   qu.inio  phiribus  mcrbis 

irari.n  sunt,  ei  sub  eodem   gcnere  contincntiir,   id  gravalur,  vel  aHquo  diulius,   lanio  plus    liiiliililas 

csl  sub  aclione,  et  propter  hoc  dicilur  qtmd  virUis  suscipiendi  sanilatcm  ia  eo  delelur,  el   a  SiUiilale 

el  viiium  snnl  confrjria.  Vcl  potestdici  qtiod  virtus  magis  eiongalur. 

et  vitium  onpOi.jia  sunt   ul   confraria,  non  tamen  (58)  134  ^'  *^'^'"  *''  corFiiplio  aciive  el  non 

«uni  eoiilrarria.  Sioul  isli  diligunl  se  nt  amiti,  non  passive,  non  ideo  minus  q«i.Triiu.r  ultuin  peccaluns 

tameii  stint  aiiiici.  sit  pccna.  Quod  muUis  auciontaiibu»  usafrndilar.  Ai; 

(5t()  .'teiij,  peccaliim  estcorrupiio  boni,  ulsapra  >•  enim  Gregonus  (I>D)   :    <  Peeealum  qiiuii  per  pcp- 

dictum  esljsed    actus  est   pcccatum.  Ergo  aclus  nllenliara  non  diluittir,  aul  peccatuiu  est  el  causu 

esl  conuptio  boni.  !iem,  peccaliim,  in  quantum  est  peccati,  auipeccaluni  ei  pccna  peccaii,  aut  siiiiul 


(tU)  M.ng.,  §  l;  scu  9. 

(55)  Al>  Auj;..   Lih.  LXXXHI  Qttasl.,  q.  3,  sed 
male  npiKl  Mag,  iiic,  §  F.,  sciibitur,  volunlas. 
j'>C}Ma-.  I.io,  §  lU.. 
{/■!)  S;.-  ,ip  iil  .M.i-.,  §  L.  ex  lib.  De  naUira  boni. 


Absiinere  a  cibo  noji  est  aliqua  sobslaQtia;  I.tiiic!; 
stibsianiia  corporis,  si  omiiinu  absiineaiur  a  cihii^ 
iaiignescit  ei  Irangiiur. 

(.=)8)  Mag.,  II,  d.  56j 

(59)  Uom.  il,  in  f-^ec/i. 


^81  StNTEISTlAIllM  L1B«I    QLhNQLi:.  —  I.IH.  If.  9«« 

et  causa  ct  pocnn  pec.cali.  »  A|iy&lo!us  eliam  v«cal  A  Galuin  in  co  seiisn  polesl  tlici  fMtna  esscnliaiiier, 
c;i,  itl  cst  pcco:!!:»,  passioMCS  :  Proptcrea  iTadulil  <j«am  Dous  iiittigit  incriio  prujcedeiilis  pcccali.  ol 
€i^s  Deus  in  pasiionea  ignominae,  elc.  (Rom.  i);  ei  seciuuJwiu  quod  csl  r.a;i!:i,  iiil  est  nisi  boiiuiii  el  a 
Joaiiiies :  Junuin  esl  vl  qui  iu  sotdibut  est  sorde-  Deo  es!,  et  passio  potcst  «iici  qtia  palin.iir,  iiois 
scat  adhuc  (Apoc.  xxij),  el  Osee  :  SuH^ttti  sattgiii-  (jiiam  p;>liimir.  Uiiile  Aposiolus  vocal  liiijiisiiiytli 
nem  ieti<jii  {Ojte.  iv);  et  alibi  (60)  :  «  Crimina  cri-'  passioncs  ignoii)iiii«  secuiitJiJU)  quod  &unl  pcsnx'  a 
uiinibus  judicrintur.  »  Et  quod  qiixrdarn  peccala  sinl      Deo  iuflictae. 

His  ila  dcterniin:iiis  facile  es(  viderc  sohitionesi 
prxdiclx  objectionis  :  oniiiis  enifn  cupiditas  in  quau- 
tuin  esl  cupiditas  ost  poeiij,  id  cst  cnosa  pocna:; 
vel  pcciiJ,  id  est  instruinenlum  quo  honio  pdiiilnr, 
sed  non  in  quantnH)  esl  cupiditas  est  pcDna  a  Dco 
ififlicla  pro  pcci-;Uo.  Nain  it;x  in  quanlmii  csl  cupi' 
iiil«s  esset  a  r»eo ,  quod  tainen  vidctnr  possc  os- 
(cndi  sio  :  Omnis  cnpiditas  in  qnanlnm  •jst  ciipiditas 


pienx',  evidenicr  osiendiiur.  Nam  (Gi) :  i  Onmis 
cupidiias  esi  periurbalio.eiomnis  perlurbaiio  pas- 
610,  el  iia  oniitis  oupiditas  est  passio.  sCum  ergo  et 
raiioniLus.et  aucloriiatibus  consieiqaaidani  peccaia 
esscpu?i!;)S,noii  oiiose  quairitaliquisulruii!,  iii  nmw- 
tiini  siinl  pccraia,  sint  pocnie.N.^ni  cupidilas  in  qnao- 
inin  esl  ctipidiias  esl  pecc.Kuni,  oadi-m  in  qii;inhnn 
«!Sl  cu])idit;is  est  p<£n:i.  Kigo  ciipidilas  in  qnantuin 


estpeccatumestpoena,  v.i  e  conirano.Cuiargumeii-  B  est  niotus  aninii  viiinsus.  Ergo  in  quanlum  esl  cu- 
l.-iiioui  bic  inslant :  jgais  inqtiantiiin  csl  ignis  lucel,      pidilasest  molus  aniini.  Ergo  In  qn&nluni   cst  cii 


ct  in  qiianinni  eslignis  ntii.  Ergo  ignis  in  (juatilniu 
incct  uril,  vol  e  couliaiio.  itciii  :  «  Oinnis  tupidi- 
tas  in  qiianluin  csi  (iipidiUis  e;i  paliinur,  ;c'  eam 
paliinur ;  onmis  p;issio  in  qnannim  ea  palimnr,  vei 
f:ain  patimur,  non  est  i^eccauini.  >  quia  lioc  tradil 
Aiignstiiius  {(jli.  Ergf»  oiniiis  cnpiililas  in  qiianlum 
eol  ciipidilaA  Rou  es!  peccalwin.  Failacia.  Ignis  in 
quaniuia  cst  ignis  uril,  ia  qtiaKtnm  uril  iion  illnini* 
uat.  £rgo  ei  ignis  in  qnaniuin  est  ignis  iion  iltnini- 
iial.  ttcin,i'iaini3C'.ipiditas  inquaiituniest  cupidilas  csl 
{>at£,io,  et  omiiiis  passio  in  quaiilum  ea  p;tlimur,  voi 
cani  pulimur  esl  ptjcna.   Ergo  oinnis  cupidilas  ia 


iiuantuin  e&t  cupiditas  cst  poiiia;  oinnis  poena  in  .,  utrunique  adulierio  convcuit , 


ptditas  est  .*)  Dco,  quia  omnis  inottis  aniiiii  iu 
quantun:}  esl  motu.s  animi  est  a  Deo,  ei  fst  iio.iijni. 
Propterea  sciendum  esi  quod  omf>i  nalur.ie  i\v\.v 
esl  peccatuni  cOHveRiunt  quasi  trja  i^cncia 
vocaiiulonini.  Quar^dain,  qujO  nil  signisieant  13S 
iiisi  naturam ,  et  luilium  vitiuni  dant  inleiiigi  ; 
quxdani  quac  laniuin  danl  riiium  iniclligi  ncc  na- 
lorant  aliquam;  quiedani  qu;ie  ulrunuitic  faciunl  »!;- 
lelligict  nalnraincl  vilinm;  \erbi  {rraiia,  iioc  iionsen 
cdulierium  iacit  inteliigi  n;iiur?.m  cuni  vitio.  Naisi 
idem  cst  ac  si  dicerelnr  aclus  lali  viiio  d<.'foKfria!u6. 
Ii«7C  nomeu  aciio  ,  vel  boc  n«jincn  muii.is  ,  quorui» 

iii!  dat  inicili^i  iiisi 


quautum  est  poena  jiisla  cstet  suppliciuiii  nomina' 
lur,  ul  docel  Auguslinus  (65) :  eijjo  riiniiis  ciipidi- 
lasjosia  esl.el  a  Dtioest ;  quod  tonsiatesse  fiilsuni. 
Ideo  le  diligetiler  animadvertcF^e  nporiet  tres  si- 
giiiiicaliooes  bujus  voci&  p(.8«a.  Nani  ignoraia  vit- 
(ut<:  uoiiiinum  ol  Tertjorum,  necesse  est  nil  eorura 
iuleiligi  qnx  boc  inquiranlur.  Peccalum  eiiim  di-  ! 
cilur  poena,  q»ia  csi  causa  poenaj  qsuc  est  ir.  aniaia, 
qua  cil  quod  non  sil  a  Dco,  et  seciindum  boc, 
pecc:^iuu)  in  quaiituin  c£l  peccatiun,est  poeiia,id  est 
caiisa  pcena:;  nnnquain  autetii  in  quantum  natura 
*el  a  Btto  est,  esi  poeua,  id  est  causa  pffinae,  (|ina 
eo  pnnilur  iioinO'.  Unde  Anfustinas  sii|>ei'  sexniin 
p&alinum  (64) :  <  Converiit  Deu.<i  peccala  in  poenain. 


iiaturain.  lloe  iiomcii  viiiunh  vei  uitiosui  ,  vcl  Isic 
tcnninus  esse  a  aialtolo  iiiLlacii  i!»lieUigi  quod  sU 
natura,  sed  laniuni  qucd  sil  vitium.  Ciun  c»j:o  dici- 
liir,  Iiomicidium  in  quanlumesi  liomiddtuiio  eit  aclus, 
volunl  quida.m  quod  per  rednplication.?ni  qnse  sit 
subjccii,  in  prxdicaio  ,  omnia  bujusnaodi  iioniiiia, 
coinposilionciii  ualur^  et  vitii  signilicantia  ,  reli- 
neni  signiacationeni  vitii ,  deposila  significaiioiie 
naluFae.  Unde  idem  est  dicere  boir.icidium  in  pjaiH 
luin  est  boinicidium  csl  actus,  ac  si  dicatar,  honii- 
cidiuip  in  quanluin  est  vilium  esl  aclus  :  qao!  con- 
stat  esse  raisuin.  Verius  tamen  vitlciur  quod  iioc 
nomen  /ioniicidJHm  ubique  relineal  nlranique  sigsii- 
licationcm  ct  natnrse  ci  vitii ;    ut  idem  sil  homici' 


ul  quae  fuerant  hominl  delectanicntafacieini,  sint  d  ^/i,,,,,  ^  ac  si  diccrclnr,  iictus  tali  vitio  defomaius. 


uiiiirume»il:\  Deo  puaienti.  »  Sicui  et  ignis  geliennffi 
diciiur  pocna  qiiie  esl  Instnitfcntuin  pcciiae  in  qno 
puniiur  liomo ,  cl  crus  pceiia  furis,  quta  ea  piinitur 
fur,  cl  scicundiiin  peccaiuiii  csi  p<cna,  id  cs!  in- 
Siriimen.tu!ii  qm>  bomo  puniiur,  qnia  nifii  css!>t  poc- 
catum  iiunqnam  bomo  co  iia  jiunirc.ur  nl  gfalia 
i^isi  subiralicrclur.  DicilK»  eiiam  iwctalmii  p(»nft 
passive.  id  est  piinilio  pr;cccdciilis  pf^ccali.  Otcue 
crgo  |jeccanii)i  liuod  comniiliil  hoiiiojJosl  aliud  pcc- 

(60;  A»;-  ,  \.  vconlia  Jul.,c.  3,  ul  placct  Maglst., 
sctl    non   rep.Milnr  apud  Aiig.    in    moo  todicc  co 

lo(0. 

iiil)  Aug.  Lib.  IXXXUI  QQ  ,(1  77,  iniiio. 
((.1-2)  LadcuJ,  q.  '7. 


Sicut  ergo  recipiUir,  .^orMicic/inm in  eo  quod  eatnctus 
vidosdt ,  est  aotus  ,  ita,  Iwmicidium  in  co  quod  csi 
liomicidium  cst  actus ,  el  in  eo  quod  eit  actus  ai  « 
Dco,  no.i  t;t!i!C!i  in  eo  qiiod  e&i  homieidiuin  cri  «  Oco, 
quia  nlniis  repugnal  sibi  essc  a  !)eo  eiessc  homici- 
dium.  Sicui  Soci  aies  ex  eo  (inod  cst  liomo  :ii!>us, 
est  homo,  ci  ex  co  qnod  csi  Sionio,  cil  a)!qiiid  .  mhi 
tamcn  ex  co  qitod  cst  liomo  aibi*3 ,  cst  aiiqiiid. 
Dandiim  csi  crjio  hecgndum  iioc  quod  hotiiicidmn: 

(!>5)L.  III  De  iib.  .a"&»/r.c:ip.l8.3ic:Omnispfjrn3, 
si  pcrcali  pcon;.,csl  iii.->i;i  i  I  snppiicium  nominaiuv. 

.04)  lii;o  supcr  s.cpiiiunm  ad  liunc  versuni  t&.i;;!/- 
),,$  suus  nuUiifilui  rffeni,  scd  (juiLusdati!  vcrhi.v 
imniiiiuti». 


'JN3 


PF.TRI  PICTAVIENSIS 


<)8l 


fv   co  (|iiolI   osl  liomicidium  osl  :i  (lial)olo  ,   cx  eo  A  n»ito  privni  ,   et   iia  ncc  pecc.Kiiin  iii  qnantiini  osl 


(|ii0(l  Cil  a  (lial)olo  noii  osl  acliis  ,  iioi»  larncn  cx  co 
qiiO"!  csl  lioinitidiuni  iion  esiaclns.sicnlin  prneilic:is 
palcl,  sciiiccl  in  nslione  el  in  iiliiminalionc  ignis. 
NolJindiiiii  lamcn  (iiiod  iii  omniUii?  praidiciis  esl 
fjill.icia  qiin  dicitiir  phircs  iiilcrro;?.ilioni;s  iinain  fa- 
cerc ;  blcnier  qnidcii»  in  nno  leilio.niiims  lalenter 
in  diiobns.  Ciim  enim  ilicititr  homicidinm  cx  eo 
qnoil  est  acius  viliosus  ,  e&l  a  Deo  vel  .1  dialiolo  , 
iion  Tidefnr  siinplex  danda  rcsponsio  ,  scd  diiplcx 
jiropicr  dnas  inierrogalioiics ,  nl  dicaliir  seciindiim 
«jiiod  csl  aclus  a  Deo.  sccnndnm  qiiod  esl  viiiosus, 
al)  hoinine,  vel  a  diaholo.  Simililer  ciim  proponilur 
ningis  lalciilcr  in  iiiio  terlio  lioniicidiunt  iii  coqiiod 
est  liomiciiiiim.  Nam  liomicidinm  non  nolat  lanliiin 


naliira  ,  cans.T  cst  qiiare  liomo  piivelur  bono  gra- 
Idilo.  Dicilur  crgo  Deiis  eo  nos  piinire  Ht  iiisini- 
»ien:o,  qnia  permillit  «os  co  piiiiin  t.-Tn(|trvin  iii- 
slrnmeiiio,  nim  larricn  iion  sit  Deo  inslruiiieninm, 
sed  tiomiiii ,  quia  ipsum  pcccalum  esl.  causa  quare 
staiiin  ex  qiio  peccamus  Dcus  nos  piiniat  {jrali.-vi» 
suhlraliendo.  El  ila  pniet  (|noii  odo  peecaiiim  srt 
poena  vel  cftusa  |HPn.T ,  ei  arlio  modo  dicatnrpoiii», 
id  est  instrninentnm  (|»o  iios  pnniniiis  ,  vci  (|iio 
diabolus  nlitiir  ut  itos  piiniai ,  id  esl  nt  scpareiiiur 
a  Deo  ,  siiggcrat.  Neulro  illorum  modoriim  dicitur 
peccalnni ,  profil  est  pc&iia,  esse  a  Deo.  tmo  utro- 
qiie  modo  seciinduni  quod  csl  peccaiiim  est  prttna, 
quia  nisi  essct  pcccaiiiin   noii  cssei  giatiic  snhira- 


qiiid,'nec  lanliiin  qNaie,  scd  qualcqiiid,  sicul  homo  i^  ciionis  causa  quam  facit  Deus  in  nohis,  nec  cssel 


alhns  et  hiijiisinodi. 

U".m,  (|iKCiiliir  cuni  peccnliim,  iil  dicliiui  est  sii- 
pra,  dicatiii  pcena  ,  id  esl  iiisUiinieiilniii  qno  piini- 
Uir  hoiiio ;  aii  sccundtim  qnod  est  peccalnm  ,  vel 
secuiiduni  quod  est  naliiia  dicalur  inslrunienlum 
qiio  puiiiniur.  Nam  si  ab  Iiomicidio,  seciindiim  qiiod 
csl  natura ,  puiiil  Dcus  homineni  ,  et  ci  sublraiiit 
spirilualia  hoiia  ,  non  vidctnr  homini  impuianduni, 
qiiod  Deus  eiim  puiiit  sublrahendo  gratiam,  ulendo 
Diomicidio  l3n(|uam  inslrumento  quo  punial  secun- 
<]um  quod  homicidium  est  natura  ,  non  secundum 
quod  est  vitium  ,  cnin  tiomo  non  sit  aucior  homi- 
cidii  secundnin  qiiod  esi  iiatura,  sed  secundum  qiiod 
esi  vitium.  liem  ,  si  pro  fornicatioiie  hoc  modo  pu- 


iitstniiiicnluni  qiio  nos  posseniiis  sic  punire  ut  n 
Deo  scparareniur.  Nulla  eiiim  naiura  iu  eo  qiiod  na- 
liira  ,  pcr  dissimilitiidiiiem  a  Deo  scparat.  Si  qiiis 
lamen  dicat  peccatum  esse  iiistriiiiicnium  Deo  pii- 
iiienli,  non  liomini,  vel  diaholo,  sicul  siijir.'»  habnr- 
nius  ex  auciorilate  Augustini  ,  nulluiii  video  incon- 
veniens  provenire. 

Iiem,  cura  homicidinm  pruiler  quam  quod  est 
pcccalum  nil  sit  nisi  aclio ,  el  homicidriim  secuii- 
dum  aliquid  csi  poena  a  Deo  inflicta  prout  passive 
dieitur  poena  ,  sed  secundum  quod  est  poena  csl 
passio  ,  ergo  iiomicidium  secundum  quod  est  actio 
est  passio.  Item,  homicidiuin  esl  ptena  a  Deo  iu- 
flicl».  Ergo  illa  potest  qiiis  non  iili.  Ad  quod  scieii» 


nilur  homoa  Deo  piopier  primam  posnam ,  scilicel  C  tl"m  quod  passio  aequivoce  dicitiir,   ei  de  eo  quo«l 


(iubtraclionem  gralix  ,  quam  stalim  fornicando 
scntit,  qnod  incidit  in  liomicidium  quod  esl  gravius 
pcccalum,  ct  piopler  illiid  poccaium  majtis  dehelnr 
illi  snppliciiini,  (|ii'jn)  proplcr  primtim,  quia  majus 
esl  illiid  qnam  priinum,  ergo  magis  puiiiiur  homo 
pro  peccato  quam  nieruit  piiniri.  Ilem  per  pcccaium 
fornkationis  meretur  honio  utpuniaiiir  homicidio, 
et  por  liotnicidium  mcrclur  Iiomo  majorem  pocn.in;» 
qoam  sil  illa  qnic  (Itheliir  fornicalioni.  Ergo  por 
fornicationem  meretur  majorcm  poeiiam,  qiiam  de- 
))eaitu'  fornicaiioni.  Ileiii,  Dcus  punit  hominem  ipso 
peecaio  lanquam  instrumcnlo,  non  socundiiin  quod 
«;st  peccatniii,  sed  secnnduin  quod  est  nalura.  Krjjo 
lieet  illa  aclio  iion  csscl  peccaium,  puniri  posset 


patior  el  de  eo  quo  patior.  Aclic  ergo  qua  aliquis 
est  agens  ,  et  passio  qm  aiiquis  est  patiens  suiil 
opposiia  generalia.  Passio  tamen  qua  aliqiiis  pa- 
liiiir  non  esl  contraria  actioni  qiia  agit,  sicul  fode- 
re  actio  est  qua  iste  agil  et  laineri  est  passio  qua 
paliinur,  sicut  ignis  fiiil  passio  Laiire.itii  qiia  pas- 
sus  esl;  iiam  passio  qua  passtis  esl  fiiit  iiioprie- 
las  qnxdam  in  aniiiia  ipsiiis.  Iieni,  ciiiu  omiiis  actio 
qii;e  peccalum  est,  in  (|uaniuiii  esl  peccaliini  sil  dia- 
bolo  aticlorc,  et  in  quaiiliim  csl  aclto  sit  Deo  aucio- 
rc  ;  ei  quidiprid  convcnil  illi  actioni  secuiidiiin  qund 
est  dialiolo  auciore,  convcnial  illi  seciindum  omnc 
aliiid  ipiod  ipsa  est  diaholo  aiiclore;  videliir  simili- 
icr  qiiod  quidquid  conveiiil  illi  actioni  Don  aiictore. 


homo  illa  aclione   qwx  pcccalum  esl,  hac  pcena,  si      convetiial  ei  secnndnm   omne  id  quod  eidem  coti- 


suhlraherenlur  ei  hona  graluita ,  quod  falsuin  est , 
qiiia  cnm  ignis  xlernus  sit  gravior  136  poena 
qiiam  homo  po.-sit  sustinere  ,  lamen  non  esl  caiisa 
sublraciioiiis  graiuilorum,  iicel  hac  pccna  tios  Dcus 
piiiiial  tanqiiam  inslrumento. 

Sane  dicunt  quidam  peccaluin ,  in  quanliini  est 
instrumonttim  quo  punitur  lionio  ,  esse  ab  hoiiiine 
vcl  a  diabolo  (|ui  cst  aiiclor  poccati  secundum(|iiod 
pcccaliini  esl,  et  quo  lanqiiam  inslrumento  iititur 
vt'i  homo,  vcl  diabolus  ad  puniendum  se  hac  paMia, 
scilicct  elongalione  a  DfO,  hec  sconndiiin  quod  poc- 
(•aliiiii  ost  boniim,  vcl  ost  a  Ooo  vel  est  iialura,  csl 
iiibtruiiieiitti.m  qtio  sic  |)iiiiiaiiii  honio,  sod  nil  csl  ; 
nulla  cnim  nalura  iu  co  qno.l.si  naiiira,  boiio  gta- 


veiiil  Oeo  auclorc;  el  ita  cum  honiicidium  in 
qtiaDliiiii  |>eccaluin  cst  ,  sit  malum  ,  ct  iii  quantuin 
nialiim  esi  ,  sit  diabolo  auctore  ,  el  iia  omnia  pos- 
r,unl  convorli  in  eo  qiiod  insunl  .luctore  diabolo , 
fiimililer  videlur  quod  omnia  posiyint  convcrti  qure 
iiisunl  bomioidio  ,  Deo  auctore  ,  ei  ita  homioidinm 
sccuiidum  qiiod  csl  bontim  esl  aclio,  el  secmidtim 
quod  csl  aclio  esl  pnona  ,  et  seciinduiii  qnod  csl 
passio  qoam  Deiis  infori ,  esi  p(»na  et  cst  aclio. 
Nam  omnia  isla  insiinl  ti  Deo  aiiclore.  Hoc  lameu 
lion  est  nccessarium.  Nam  pocc.ttHm  secuiidiim 
qiiod  cst  peccalum  nihil  esl,  el  ideo  quiccuiiquo  ilii 
iiisiinl  scouiidiim  quo!  cst  peccalum,  convcrluiHur, 
qoia  non  diversificaiiUir  j^er  aliquas  pifipriclales 


985  SENTLNTIARUM  LIBRl 

f»('ieiile$    ill;)m   aciioiiom    diverstiriini    iiiodoriiiii  :  A 

(juia  l:ilc  (().')) iioii  csl  iiisi  ab 

eo  »  ijiio  esl  ali(|tiiil,  iii  esl  a  Ueo.  El  iia  ctiin  pec- 
cxiiiin  iii  qiianttini  est  iiecc^iluui  iiil  sil  ,  e(  sic  liiu- 
Imlo  aticiore  ;  non  iiiMuit  ei  (tivers:u  propiieiates  , 
diiibolo  aui;tore  ,  (|uariiin  diver.silas  iiiipediat  ilhun 
fonversioneni  proprieiatiiiii  ({u:r  non  p<.iie!>l  licri 
in  aciione  pecc^ti  secuiMiuiii  quod  csl  aclio;  nain 
Fernndiiin  137  'l^^^^  *-'^l  actio,a  Deo  est,  c(  nil  pru- 
tiibct  a  Dco  u.<-sc  pliiresiialurales  proprielates  uiiius 
rci  ,  qua:  l:imen  cx  codciii  priiieipio  suiil ,  ncc  iil:e 
inler  se  convcrluntnr  iit  illa  actione.  Nuii  eiiini 
boniicidiuni  secuiidurn  quod  est  aciio  ,  est  |)(£na, 
licel  ntruinqne  islonini  nnn  %h  ei  a  Deo.  Sicut  isle 
hnino  gr.iinniaticiiset  niusicus,  ettitrumqiieislornni 
iiiesteiaDeo  :  non  taiiicii  sccunJiiin  qiiod  cst  grain- 
inalicus  cst  miisicus,  nec  ecunlrario.  Cuiu  tanien 
omn(;s  ilLe  n:)iiiraR  nb  uno  priticipio  descendant  per 
divcrsa  mcdia  ,  omnes  iil.c  iiisunt  secuiidiini  iila 
niedia  per  qti.*  ab  illo  desccndunt  principio ,  ut 
luiniicidinin  in  eo  qiiod  e.sl  aciio  esl  natnra  ,  in  eo 
qiiod  est  natura  esl  boiium,  iii  co  qiiod  est  Ijonum 
esl  a  Deo.  Sitniiiler  liojiiicidiuin  ,  iii  eo  quod  est 
pOBna  hoiiiiiii  inllicta  pro  peccato,  est  p.tssio ;  in  eo 
qiiod  cst  passioest  boniiin  ;  iii  eo  qiiod  est  bonum, 
esl  a  Dcd :  non  tanicii  in  eo  quod  esl  aclio  csl 
posna  a  Deo  inflicta,  vel  ccontrario. 

At  diccl  ali)|iiis  si  lioiiiicidiiiin  noii  cssei  pecca- 
Xuni,  noii  csset  lioniiui  pomia  pcrpetrarc  boniici- 
tliiim.  Non  erjju  vidi-tnr  boniici  iiiiiti  c^se  pocna  ex  C 
aliqiio  quod  sil  n  Deo  vel  qnod  sil  boiitini  vcl  [scmI] 
polius  ex  eo  qiiod  esl  peccaltiin,  vel  diabolo  ati- 
clorc.  Si  eniin  esscl  lioitiiciditini  puMia  iii  lioiniue, 
«■Laiii  licci  iion  <-sset  peccalnin;  in  quo  pntcreiur 
boiiio  boinicidiuin  pirjielrando,  ciiiii  in  iilo  Deuin 
noii  olTeiideivl  si  itoit  esscl  peccaliiiii  ?  Nun  eniiii 
tiiiic  siibtralierciit.iir  bon:!  graluiia,  quod  est  iiia> 
xima  poetia  pio  pcccato  iii  prrseiiii  vila;  nec  cliaiii 
al  a  poeoa  puuirciiir  pro  eo,  si  Deo  tioii  displictMct ; 
)|uo  I  ventin  cssel  si  iion  essel  peccatuir.  Ad  qiiud 
scieiiduiii  qiiod  pu;iia  essel  lioiitini  .iduiieriuni  pei- 
pelrare.  eiiamsi  adttlieriuiii  nuii  csi>ei  pcccaluiu, 
ncc  per  ipsuiii  priv.iretiir  bonio  (^raitiiio,  quia  esstii 
ibi  inqiiiiiaiio  corporis,  cl  appciilus  plcinis  anxicla- 
li»,  co  qiiod  furlo  iioi:  possct  liabcro  <|uod  conctt- 
piscercl,  ct  iiiultx  :tlia;  paiiix*.  Iteni,  iste  posi  lio- 
iiiicidiuin  qiiod  priii>o  pcrpelravit,  coniiiiinit  forni- 
caliuiient ;  ct  furniraiio  lai  il  eutii  pruiiiorcin  ad 
peccanduiii  cl  dclerioreiii  qiiaiii  prins  essel.  Ergo 
pltis  peccat  foriiicando  qtiain  prius  nccidendo;  quod 
l.lsiiiii  csl.  IT.lsi  Ciiiiii  pio.iior  sil  ad  peccandiiin 
ntoilo  pcrpeirala  fornicalione,  quam  prius  pcrpe- 
Iraiobolo  liomicidio,  iioii  csl  lioc  ex  eo  quod  iiiajiis 
pcccaiiiiii  sil  lorirtcalioqiiani  liotnicidium,  sed  quia 
in:»jora  sitiii  isla  iliio  pcccala  <iuam  nniim.  Sicut 
»»lc  qui  iiiodo  oiittsttts  csl  parvo  onerc  qtiod  ci  Sit- 

(6;i)  Ucest  iina  aiil  .liicra  dictio. 
ifio)  Encliii.,  caj'.  13. 


D 


QUINQUE.  -  LIB.  II.  08« 

pcrpoiiiiur,  ciim  inngiio  alio  onere,  oniistior  esi 
quain  priiis,  iioii  proptcr  boc  oiius,  .<;e,d  pro|Mer  illa 
(liio  siinul.  Itciit  acliis  in  eo  quod  esl  pcc<-aiiiiii 
corriinipit,  sed  iii  eo  quod  corriiinpilur  est  pecca- 
liini.  Krgo  actns  in  co  quod  corrumpilur  corrninpit : 
qtiod  nos  ronccdimiis.  Sicut  medicina  in  eo  qiiod 
corrunipilur  corruiiipit ;  nani  ctiin  ipsa  bona  sil,  si 
eam  corrumpimus  apponcndo  venenum,  ipsa  bonii- 
iiein  cui  daliir  corriinipil,  et  ita  in  eo  qtiod  cor- 
rumpiiur  corrunipil.  Primatn  opiiiionem  dc  csscuiia 
pcccali  btic  usqiie  exseculi  suiiius,  ct  eain  suis  au- 
clurilalibits  el  ralioiiibus  confirmavinius.  Ntitic  vero 
ad  secnndam  et  teriiatn  opiiiioncni  accedamiis.  Sed 
quia  quxcuiiqtie  possuiii  olijici  ad  itiiain  eorum, 
possuni  objlci  ad  aiteram.  Idcoqtic  illas  diias  stib 
cxseculione  unius  iranseanitis.  Sectinda  opiiiio  esl, 
qiioniain  tanliim  acuis  inlciior  pccc:iluni  est.  Terlia 
opiiiio  cst  qtiod  acliis  cxierior  peccalum  csl.  Dicinil 
ergo,  lain  bi  quam  illi,  qiiod  peccatum  iti  eo  quod 
esl  pcccatum  est  aliquid ;  siiniliter  in  eo  quod  esi 
aciiis  esi  aliquid,  sed  iiiillo  moi]o  esi  boiiiim,  itito 
iiiaiutii  lanluni.  Sed  objiciiur  quod  legilnr  iit 
Joauiie  :  Sine  ipso  {actum  esl  nihil  (^iean.  i),  id  esl 
pcccatum.  Ergo  peccaltiin  niltil  est.  At  ipsi  dicutit 
pcccatiiiii  ideo  dici  nibil  csse,  quia  facit  iios  rccc- 
dere  a  vero  esse,  et  lendero  ad  non  esse.  Item,  cutii 
peccaliiiii  iiil  sit  auclore  Dcu,  sed  lanluin  bominu 
vei  diabolo  :  et  peccaluin  dc  noii  esse  producaiur 
ad  cssc.  Ergo  auctore  boininc  vcl  diabolo.  dc  iion 
cssc  prodil  ad  esse;  scd  nil  aliud  est  <|u:iin  crcari. 
Eigo  pei-caluin  creatur  ab  bomine  vel  diabolo,  et 
ita  dialiolus  aliquid  creal,  et  sic  alicujus  13S  ''^'* 
esl  crcatur.  Scd  ei  ipsi  lioc  solvutil  di<eiiies  qund 
crearc  esi  aiiiiuid  boni  do  noii  esse  ad  esse  perdu- 
cere,  quod  solus  Deus  facit,  noii  diabolusvel  liumo; 
qiiin  peccaiuni  nil  Ijoni  esl  vel  lialicl  iii  se. 

Sed  laiiliim  objicilur  eis  de  snpradiclis  auctorila- ' 
tilius  .\uguslini  (66)  :  i  Omnis  eiiim  nalttra  in  quati- 
titm  est,  lionum  est.  i  llem  (67)  :  c  Dcus  esl  ancior 
oiiiniuiit  (\\\x:  in  quaiitiini  suiil,  bona  sunl.  »  Ad  (|uo)l 
ipsi  dicunt  quod  iiotxiiKi  iialiir.-c  intelligil  Aiigitsti- 
iius  stibsianliani,  id  esl  rein  pcr  se  eiisienicin,  ul 
esi  auitna,  hotno,  elc.  Coiicrcta  subslanti:i;  dicuii- 
tiir,  qiia!  simiil  runi  illa  subsiaiitia  cui  siitit  coii- 
creta,  creala  sunl,  utpoie  nnluralia  el  ipsam  siii>- 
siaiitiain  a  ii:iiiviiale  coiiiitaiitia,  ul  sunt  in  niiinia 
inemi)ria,  ingcniiim,  rnlio,  inlelligi;nti:i,  elc.  Iii  bo- 
iiiine  rationalilas,  risibililas.  Siili  nalura  ergo  iton 
cotiiprclicndilitr  acltis  sivc  boiius  sivc  iiuiliis;  ct 
quod  itn  sii  viilcliir  vcllc  Atigtisiintis,  nl  aiiint.  Di- 
cil  eniin  reiractando  quod  atibi  dixcrat  :  <  lloc  ile 
biibNtanliis  aiquc  naiiiris  dii-tiini  csl.  De  bis  eniiii 
disptilabatur  iioit  lie  lioiiis  aclioiiibtis  aiqtic  pei-ta- 
lis.  Ecce  bic  apcric  dislingutitit  actns  a  snbslaniiis  ct 
naluris.  Iteiii  alibi  dicil(08):  <  Oiiinc  nialuin  ualura 
non  est,  scd  actus  accidens  dclcctu  boni.  i 

(07)  Aug..  Ub.  LXWlIt  QQ.,  q.  1\. 

(liSj  Atiiior  llyp<i|iit.   ipiid    Aiigtist.,  itiit.  lib.  IT. 


9;^7  PKTIil  m 

Olijiciiiiii  etiarn  &\c.  :  Cnm  pccc.Uiuh  iii  eo  quoJ 
csi  pi^ccanMi  iiii  si(,e4  Dciis  non  cst  aiicior  peccali 
iii  (H>  qiiolcst  pecraliiiiK  Quid  iiiiruin?  Quouiudo 
csset  nucior  niliiii?  Eadein  raiiuiie  iioino  qnomoOo 
esl  auctor  fiet  ca(i  In  eo  quoti  csl  peccaliiDi,  cum 
peecaiuin  in  eo  i|uo(l  esl  peccniuin  iiil  esl?  Sic 
ergo  (lieuiil.  Quod  cuni  (Jicilur  :  Deus  tst  auffor 
iiaiurarnm,  sub  liac  univer»iiatc  noji  ccmpreiiendi- 
tur  artus.  Cuiu  vero  «licilur,  Deua  est  auctor  unt- 
r.-tnm  touornm,  iiti  hoiius  nclus  coinptcbenditur. 

CAPUT  xm. 

De  differcnlia  inier  volntttalem  et  (inem 

£l  iiileiiiiviwin. 

((39)  liiripi(;nie?  agere  <Je  pcccaio,  ortlinem,  siiper 
qtieui  lolitis  (Jociriiia;  j:i<iiiir  ftindnKieniuin ,  nc; 
leclio  noslni  insiiir  naufragantis  niictnaret,  praeno- 
tMviuiiis.  Piinio  ostendimiis  uiule  pccc.iluin  linlteict 
origiueiti;  seciindo,  in  <]ii:i  le  essei  pcccutuui; 
tcnio.  quid  essel  jiccc.itsitK,  Ntiiic  vero  seciM-diim 
onliitem  prxnolatuui,  ngciuiuin  osl  de  (iiireruitiiis 
pecc»loriiin.  Scicndtins  est  itique  qtiod  sliqiii  di- 
cuiit  oiiincui  actioiiein  in  quanlum  est,  LoiMiiii  csse. 
Aciiones  iiiilein  ita  disijiigiiuiii :  Aciioautii  (|iixdain 
sunl  geuere  iioiiyc,  nt  veficcre  {lauperes ;  qiix'dam 
gciierc  iual»>,  ul  iti{er(icere  iioiiiines;  quuidaui  vero 
iiec  bnnx  ncc  inale  simpliciier.  sed  eus  fiiiis  coin- 
Riendal  vol  defonnut,  ut  (ircHire  pialc»8.  !»i  eiiii» 
alitjnis  circuineat  plaleas,  iil  a'gro3  ci  paiipercg  re- 
ficiat,  taiis  iiiiis  tJOilvm  acliunem  coHiiiieudat;  si 
vcro  circumoat  plati^as,  ul  videal  nitilieies,  linis 
«riionetu  reddit  der^rniem  et  rcpreliciisiijilen)..  De 
bis  autein  actioniiius  ^geiidiitn  eiit  qiuts  inlenlio  el 
fints  reprchensiljiies  vel  conunendabiles  facit.  Sed 
{XC^iS  assigiiauda  cst  noliis  diHerenlia  inler  rinen) 
«>l  iutculioneni.  Is  igiliir  crit  ordu  :  prtitio,  agen-* 
dinu  esl  de  difrcreMtiis  isloruuit  sccnu 'o,  uhuiii 
voliiuias  sit  (.eccaiuti),  e^,  si  <>si  peccatuui,  ulniiu 
s:l  i(U-ui  pc(cattiui  cuui  aciioiie  «iilcriuri,  vel  noii ; 
liMiio,  iiirutn  acllo  ex  votuntale  et  actione  pensc- 
itir;  qiiarto,  uiruni  siniul  [slcni]  inala)  ^oluoifites 
«iixeisos  iiabeaui  iiiies  el  opposilos,  ila  ei  bonos  di- 
vcrsos  Iiabcnt  Siiie»  et  opposiios.  Sciendum  ergo 
qnod  vountas  diiiiur  nitiitipliciter  :  Volunia&eniin 
quandoque  dicilur  naiuraiis  poieutia,  qiianduqiio 
i)icit:ir  nioliis  naluraiis  poicn:i.e;  quaniloqiie  eliaiu 
diciiur  voiunlas  id  quod  nos  volunuis,  quod  quidaiu 
ticto  noiHiue  vot-anl  voli:uiu  ;  quando<|ue  id  propter 
qiiod  aliquid  voiuinus.  liitenlio  auieiu  cx  vo!ui>iaie 
et  lir.e  esi  compiexa ;  ul  intentio  mea  csl  reiiccre 
paiiperes,  ut  Siubeain  viiaiu  xtcriiam.  Ulrum  aii- 
quaudoea  voiuntate  qua  volumus  reficeie  pi2iipcre.'5, 
vciimtis  baiiere  vitam  .-ciernain,  au  aiia;  aii  toi  biui 
v<duui«ie3  quot  suui  volita.  id  est  ea  qu£  voluiuus, 
iis  sequeuiibus  diccnduut  erU. 


(09)  M;.{r.,  d.  2.  83,  §  F  el  G 
(70;  ilajj.,  II,  d.  50. 


iTAVlKNSIS 
A 


m 


139  r.AfiiT  II V. 


Virum  i'otiinta$  el  nrtio  ex  c<i   \noveniem   ail    idcm 
peccatum  nn  divena. 

(70)  llis  ita  aKiguatis,  cum  apud  omues  constans 
sit  qut.d  voluntas  pcccatum  esi,  qu:eriiiir  uii  iitu 
votunias  sit  idem  pcccaluiu  cuni  ariionc  exleriori, 
vel  u^iii.  Hac  tanicu  qusestione  prius  soiuta  qiia 
qu:viilur,  curo  voiiisiias  sit  naturalis  polcutia,  cur 
poiius  dicaiur  csse  peccatum  quam  eatieru!  nalura- 
les  potcnlis?,  scilicctquain  menioria  vei  iiigeniiiui. 
Qitai-e  eiiain  dicetur  pccc^lor  iiie  qui  Itabel  iiiabui 
V()lunta(esu  poltus  quam  iiie  qui  niadidain  lubet 
niemoriain,  vel  liebcs  ingeiiiuiii  ?  Ad  quod  ipsi  di- 
cunt  qiiod  cum  dicilur  volunlas  esse  peccaium, 
e*se  peccalum   inlelligeiidum  csl  de   inolu  volunla- 

"  lis,  noii  de  naturali  poientia.  Sed  adbuc  eadcm 
rcbiai  qusc.slio.  Qujerilur  enim  qiiaie  molus  voluii- 
t:iiis  polius  sil  peccatum  quatn  inolus  mcmcrijc  vcl 
inlclicclus  quo  nioveniur  ud  nteuioranduin  niala, 
vei  ad  iuiclligetiduin  luala.  .\d  quod  ipsi  dicuiit 
quod  motus  voiuiuatis  de  alio  gcuere  est  quaiu  in- 
toiiecius  el  mcniorix  ntotus;  eo  eniui  niovetur  ad 
aiiquid  coiicupiscendum,  vel  ad  aiiquid  nou  adiiiil- 
iendui».  Unde  velle  niale  mala  peccatuiu  cst;  sed 
meuioraic  mala,  vel  iuleliigere  maia  peccaiuiit  noii 
cst ;  vel  forie  sicut  velic  m.oia,  peccaliiin  e.si,  iia 
ei  nieuioraie  uialum  ut  faciaiuua  maluiu,  pccc-i- 
tuui  est. 

(71)  Eis  ilaqite  quidicunl  quod  voliitilas  csl  ideuj 
^-  |»ei'c;ii!iiu  <:uiu  actioiie  exlcriorj  sic  objicitur :  1'ouh- 

tiir  qiiod  isle  volitil  iuiorricere  koiuincin  ei  uiciio 
inerkcil,  i.sie  leiiolur  reus  pro  ir.orlali  peccato, 
scd  ntiihin)  iieccutuin  est  adiuissain  ii:  ea  aclione 
qiiod  prius  non  csset  in  co.  Lrgo  liro  tiuilu  lcuelur 
reiis  pro  quii  iton  tcnereiur  reus  aitlequ:ini  itotui» 
neiii  interiiccrel.  Digo  non  magis  deuieietur  iitier» 
licieiido  iiouiiuctii  qu'am  piius  soia  voluisiatc  de- 
nieruvrai.  Vei  sic  :  Nullutu  peccatum  iu  co  csl,  iii- 
tcriec(o  lioniine,  quod  iiou  cssei  aule  aclum.  iCrgo 
uuilum  peicaluni  facil  iulerlicieiido  lioiniuein. 
lietn,  vellc  occidere,  luui  est  occideiC.  Crgo  vJle 
liomividium  non  cst  iioniicidiuin. 

—  lu  Citntrariuiu  sic.  Actio  exlerior  cst  ideiu  pec- 
calum  cuiu  inieriori    aciionc.    Actio  exieriur  cet 

^  iiomicidiutn.  Ergo  interior  actio  esi  bomicidiuui,  el 
ila  Viilio  occidcie  e.^^i  iioinicidiuni,  lieui  Apo.^lulus 
in  quoi.iani  loco  {(ial.  v;  llom.  i)  pluialiier  dicit /lo- 
yiiicidiis  quouiaiu  duo  sunt  hoiuicidia,  unuiu  vo- 
h>niatii>,  aiierum  actionis.  !(eni,  alio  uianiiato  !e- 
gis  prohibetur  voiuntas  lurti,  quia  hoc  :  iVoM  ccu- 
cupiicsi  remproxitiii  lui  {Kxod.  xx),  et  alio  furlui» 
qiiia  iioc  :  A^-n  furaberis  {ibid.).  Ergo  ailerius  man- 
dati  esl  pi-£\a:-tcatio  voluulaiis  furti,  qiiaiu  fur- 
luia.  E;;!  cuiui  arguiiieniuin  a  diiliiiilioiie.  Nai.»i(72) 
peccalutn  t  est  pryevaricalio  It-gis  diviiix',  cl  cuj- 
{estiuiu    iiiobeJiciiiia  pra^cepiorum.»   ileiti  iegilur 

(71)  Mag.,  li,  d.  42,  §  i.  2  ei  3. 
(7i)  Anibios.,  c.  8  libi  i  Ife  purudiso. 


9«9  SENTKS-riARUM  UOIU  OU!NQUE.  -  L!B.  !r.  990 

iti  «^losa   snper    Exodoin,   quod    j:iifinila{em  mUul  \  se<J  Hiajor    pfo  iflis   qnum  pro  ono  iilonini.  Siciil 


st.iqyilali  qiii  maliim  op>i3  aiMft  nial.-F  voJiiiilali. 
se<i  iio;»  est  addilio  nisi  alterins  rei.  Eigo  malimi 
0|)Uf!  esi  a!'a  fni<|»ilas  qiiam  niah»  ToNiiitas.  Er;;» 
r.liud  perc3Uin>.  Si  dicaJur  qiiod  tnala  voliii.ias  et 
ar Uis  sunt  diversa  peccala,  crgo  alia  salisfaclio 
injnngenda  est  pro  voiuntate  el  aJia  pro  acln.  Iiem, 
projiter  actam  proliibejiir  hon»o  a  sacrisordiiiibus; 
pioplar  voluntaicm  nimfjiiam  proJiibefiir.  Ergo  ma- 
jns  peccatom  esl  acius  quam  Tohrntas.  E  conlrario 
voliirii.is  imnqiiam  est  siiie  conlcniplii,  el  aciiis  est 
sine  co!!iempt!i.  Ergo  majiis  peccaluin  est  vol«nl.ns 
ijiiam  aeiiis.  hein,  penes  voiunlatem  esl  omne  me- 
i-JHiin,  el  iiO!i  pcnes  acinm.  Ergo  mala  volnnias 
majns  peccaluin  esi   qiiam    inalns  acliis.  Ilcm,  vo- 


eii.Tin  p.'0  adnllerii)  et  liomicidro  non  iiijiingilnr 
alia  el  alia  sait&.^^aclio,  sed  m.ijor  pro  ii!i$  duobiis 
qnam  pro  nno. 

lltriim  aniem  voiiintas  majus  peroaluni  sil  qiiam 
aclns,  vel  e  rontrario,  non  polesl  ita  «impliciter 
deteniiiniTi.  lii  qiiiiinsdain  eniin  majns  peccatura 
eal  voliintas,  iii  qtiibusdam  actus.  Altendendo!  sunt 
enim  omnes  ciraunslantiae,  a  qno  scilicet  aiiqniii 
(iat,  an  n  laico,  an  a  sacerdote,  ct  qno  ioco,  ci  qno 
leiiiporeel  linjnsniodi.  Ye!  forie  iiicongrtia  cst  coni- 
paratio.  Sicnt  ciim  dicitnr  :  lirtior  csi  arbor  qiiani 
frijclns,  vel  econtnirio.  Qiiod  aiiieni  diciinr  :  Pio~ 
pter  ncttuti  prvhibelur  lionio  n  sncri$  ordiftibns  e(  non 
propter  vohiniatem,  etc,  nfm    valet.  Non  cnim   idco 


linlas  iiiinqnam  est  sine  peccato,   sed  acliis  qnaii-  ^  prohibetnr  a  sacris  ordinibns  qnod  aclussi!  niajn» 


doquo  esl  siiiC  pccc:»to,  ui  qii.')i.>do  qiiis  ignotanter 
3i!hilifJa  m:isima  diligenlia  el  circunispoclis  om- 
nibns  cireHinstaniii.s  inlerricit  hoiniiiem.  Ergovo- 
hintas  niajiis  es(  pecc^lnin  qiiam  aciiis.  Non  e^t 
nniilnni  curandiim,  an  dicalur  qnod  volnnlas  ct 
140  aclio  sinl  idem  peccalmn  nn  diversa. 

Respondemus  ergo  tnin  ad  ea  qu;ecoiilra  primain 
parloin  olijecta  suni.  quam  ad  ea  qii»;  ad  alieram. 
Ad  id  ergo  quod  prius  diciiim  esi  :  Iste  leneiur 
reat  pro  tnorial)  peccalo,  sed  nhHum,  eic.  Dicimiis 
qi!0<l  islc  pro  niiilo  teiictiir  rens  peccaio  pcsi  aclio- 
iiein,  pro  qno  non  tciieretur  reus  ante,  et  tanicn 
tenelur  retis  pro  aiiquo  pro  qno  iion  ante,  quia 
pro  acln,  sed  non  pro  idiqno  peccaio  pro  quo  non 


C 


peccatiini  qii:im  voliiiitas,  sed  (iiiia  eiTnsor  sangui» 
nisnoii  ilcb^i  accederc  ad  s»cfanie:itt)ni  altaris.  bi 
enim  actus  propicr  lioc  niajiis  pcccatnni  dicerelur, 
eadein  raiione  l)ig:iniia  dicereiur  rnajus  peccalnni 
q;iain  voiiintas,  qiiia  biganius  prchibetur  a  sacris 
ordiiiiutis  :  iion  est  laiiicn  bi^amia  peccaliiin 

Ad  id  aulem  qnod  dicluai  esl  volnntaiem  cs$« 
peccatiiin,  objicilur  posiio  quod  isie  iiabeai  voiuii- 
taleni  inlernciendi  hominein  posl  decein  annos  et 
non  infra,  isie  vu!l  interlicere  hominem.  Ergo  vo- 
lunlatehoniicida  esl,  cigo  rests  i.oniiciiiii.  Priin» 
polest  probari  indiracle.  Nain  si  dicalur  quod  isle 
non  vuli  iulerrtcere  iiominem,  qtiod  videiur,  quo- 
niam  non  citenditnr  sigtiincalio  verbi  ad  tam  re- 
niotttm  fntnruni,  iiec  diciiiir   qiiis    vollc   qiiod  viilt 


ante,    et  sic   inetatnns  :  posiio  qnod   iste  protulii 

bane  voreni  »i6(is.  et   niodo   proferl    iiaiic   voceni  essc  facinrns    posi  lam  iongiint  tenipns;iion  en  lu 

o/dRS,  isie  nullum  nomen  proliilit  qnod   inodo   not»  diciliir  quod  islc  veiii  ire  lloinsm,  iiccl  post  deceni' 

proferal,  nec  fuii  proiat-.iriis  nisi    nomeii.  Ergo  iiii  aniios  iiiirus  sit  Itomam,  nec  iste  magister  viili  dc- 

protuiit  isie  quod  iiem  pioferat.  sinorc  legere  I'arisius  qi-i  noiidnm  inca'pi(,  sed  vo- 

Ad  id  qnod  pnstea  oifjicitnr  :   Velle  occidere,  non  liiiilatein  lj;ibei  tiesiiiciitii  legeie    posl  dccein  annos 

occidere,  etc.   Dicenduni  quod    occidere  lanluin  ad  posiquam  incceperil.  Si  iioc  inqiiam  dicutnr,  quare 

acium  periinei,  iiotnicidinm    auiem   lan  ad   aclitia  dicctnr  aliqtiis    vellc  iiiud  quod    facltirus  est  pro- 

4|uain  ad  votuntatein;   unde    non  provcnil  conciii-  xuwo  fntiiro  pot  us   qnam  iilud  quod    rucitiriis  esi 


sio  ;  ul  si  dicatur  a  siiniii  per  contrarinm,  iioccsse 
gfammaticuiit  e»i  e$se  lioc  iiiusioiun,  ilenioiisiraitir 
ideni.  Ergo  csse  iiaiic  gr.Mniiiaticam  esl  esse  lianc 
niu:iicam.!dco  auiem  dicii  Aposiolus  pltiraliter  lio- 
iKi<:id'»sde  volnnialc  ei  aciu,  qnia  adco  gravant  .tc 


renioto  fiiiiiro,  cum  ei  iioc  el  illud  sit  fuiurirint 
Ad  hoc  diceniium  qnod  iste  rcus  esl  homicidii  vo- 
Iniitalis,  ({iioniam  vull  inleifeclurnsesse  liotiiineiii. 
Ulrum  aiiicin  isle  velit  intcrliccrc  14X  liomineiii 
quiiniam  vitli  essc  inicrfecturus  iioniiuem  posl  de- 


sl  essi;iil  dtio  homicidia.  Ad  id  qum/  poslea  dicitnr  D  ceni  jjm.-os;  snper  lioc  consulcndi  sunl  gianimalici ; 


diciiiiusqiiod  altefius  mandaii  esi  pru:varic;itiu  vo- 
luiiiaB,  quam  aclus ;  noii  tainen  &!ia  prjfvaricalio 
est  voiunlas  qnam  at^tus,  nnius  enim  ct  alleritis 
inandati  eadent  t^l  prcevaricatio.  Failacia.  Iste  al- 
leriusesi  hodie  sersus  quam  Ueri  Init.  Ergo  aliiis 
Rerviis  esi  bodie  liunm  lieii,  (liiod  postea  dicitur^ 
luiquitaem  addii   iniquilati,  elc.,  hoc  non  dicitur 


sed  Iheologo  suiViciai  (|uod  iste  quia  vnii  csse  iiiier| 
fecfurus  homiuem  posl  ionguni  ieiuptis  reus  e&l 
vuluuiaiis  himiicidii  ac  si  veiiei  modo  intciiiceie. 

Poie»l  iameu  dici  quod  iion  qtiia  vnlt  es!>e  iiil«r-< 
fecUirus  iioniiitem  posi  longtiin  ieinpus,  idec  Tuil 
interSir.ciA^  iioiiiineni,  sttper  quo  pyiesi  raiio  griun- 
tnatica  a.<^9igiiari ,  qnemjdniudui'!  secimda  per»ona 


quia  opus  aiiud  sii   psccatutn   quam  volunlas,  seJ      imperaiivi  ad  proximum  ittli^ruin  dtiam  signiltcaiio^ 


quia  aiiud  cst  opus  ot  aliud  voiutitas. 

Qiiod  posiea  dii:ilur  coittta  eos  qni  dicuni  quod 
voiuiitas  el  .'ictus  sisu  diversa  pcccala..  el  ideo  alia 
6alisf;iClio  injungenda  esi  pio  voluntale  et  alia  pra 
aciB,  solvi  polesl  diccndo,  qnod  non  siinl  durc  sa- 
Usfactioueb  injuiigenvl*  5>ro  illis  tluobus  peccaiis, 


nem  ustendii;  iioa  enim  imperium  esl  de  prx'.senli, 
iia  verbum  iufiniiivi  modi  pra'cedeiile  hoc  verbo 
volo  exleiidii  suam  sigiiiiicatioiiom  nd  proxiiHuin 
futurum,  et  non  :ul  rcmolutn,  iti  ilbid  dicamur  velle 
facete  qtiod  in  proximo  fulnro  faciiiii  biiinus,  vcl 
quod  nos  uciuios  lunc  voluiuus. 


m  PKTIU  nCTAVIENSIS  *m 

lieiii  ciim  ilicaiur  volui:(:Uem  essc  poccauun,  oU-  A  liem.  sciciidiim  qiiod  omuic  peccatiim  hrovciiil   cx 


ji*  iliir  :  Fonatur  <|iiotl  i!le  habiiil  voliiiilaicm  iiilcr- 
(icieiiili  lioiniiiem  ci  (75)  iiitciTocil,  modo  aiilem 
iioii  liabci  illam  voluiit.ilcm,  scJ  |>a:iii(et  iioi)  lameti 
propter  Detim;  iiiilliim  peccatum  actiialc  fuil  fulu- 
riim  ii|  islo  iiisi  voliinlas  interilcioniii  liomineiii  sic 
|M)sil.i;  scJ  niil'»  voluiitus  iiilernciendi  hoiiiincm 
fiiil  iii  i&io  (|ii:e  iion  dcsiorit  esse  in  isto.  Ergo  iiul- 
liiiii  |tec('aiiim  rnil  iii  islo  quo:l  iioii  desierii  csse  iii 
i-io,  iiec  postea  aliqtiod  petcaliim  iiicuepil  esse  isto. 
Ergo  iiiillnm  pecc:iliim  est  in  isto.  Scd  in  coiilrarium 
sifi  inorlale  pcccaiuiii  liiil  iii  isto,  nec  postea  pocni- 
liiil,  iiccpaMiilci  propier  Dciim;  ergo  illud  pcccaliiin 


conleiiiplii,  el  si  noii  cssct  contemptiis  iioii  csset 
pcccaium.  Nain  si  iioii  essci  coiiteniptiis  iion  esset 
pr.TJvaricatio  prspcepiornm.  El  si  milla  esscl  pr.xva- 
ricaiio  pra!Ceptorum,  niilliiin  cssei  pcccatiiw,  itoc 
voliiiiiate  nec  aciu.  Ergo  si  iion  essei  142  coii- 
loiiiptus,  non  esset  peccalum  llem,  vidclur  qiiod 
voltinlas  i]u:c  fuit  in  isto,  non  lanlutn  realii,  se.l 
aclti  sii  in  co.  Nani  sicui  eadem  (ides  fuil  in  Cor- 
iiclio  qiia  credidii  Clirislum  na.<icituriim,  cl  poslca 
Clirisium  esse  natnm  ,  ita  vldelur  qiiod  eadetn  vo- 
Itintas  ftiil  in  islo  qni  voltiil  homincm  iiiicrlicicn- 
duin  a  se,  et  qiia  poslca  voluil  homiiiem  fuisse  iiiler- 


inodo  cst  in  isto.  inio  cli.im  piob.iri  potest  qiiod  inajus  fecltiin  a  sc. 

peccaitim  niodo  cst  in  islo,  quam  prius  fucril  in  eo;  llem,  ad  id  qiiod  dicitiir  voiunlas  esse  peccatum, 

qiiiacum  uriiis  sola  voluiiias  ineoessel,  coiilen  piiini  objicilur.   Dicil  Augiistinus  (74)  :  «  Oiniie  peccatiim 

poBiiitcndi  addiilit  v<)li;nlati,  el  contempliis  inortale  usqiie  adeo  cst  pcccatum  voluiitarium,  qiiod  si  iinn 

peccatnm  est.  Ergo  majus  peccatiim  est  iii  islo  quani  csscl  vGluntarium  non  csset  peccatnin.  »  Scd  voliin- 

prius  fiicril  iii  eo.         .  tas  est  peccaliim.  Ergo  illud  peccaluin  usipic  adco 

Aii  hoc  dicendum  qiiod  peccatum  dicitur  esse  in  esl  volunlarium,  quod  si  non  esl  voltuilariiini  iioii 

aliqiio  dnohiis  niodis,  scilicei  realu  et  actu.  Pecca-  esl  pfccaliim.  Crgo  peccaliim  qiiod  est  voliinlas  <isl 

Uitn  in  aliquo  esi  actu  dum  ab  co  pcrpeiralur;  in  volunlariiim;  ergo  ex  voluiitaie  procedit.  Ilerum, 

aliqiio  dicilur  esse    realii ,  qnandiu  mens  ejus  ei  illa  terlia  voluntas  peccaium  est  et   cx   vtiltiniaie 

con.scieniia  niaciilata  et  obnubii:ila  est  illo  pcccato  procedit ,  et  itq  usqiie  iii  iit(iniium.  Iie:ii,  istc  viiU 

usipie  diim  de  illo  peccato  poeiiileal  et  conteralur.  se  vcile  peccare  vel  iion;  si  dical  (|iiod  isie  velil  se 

ne:ilus  anicm  tripliciler  dicilur  :  scilicel  pro  cnlpa,  velle  peccare,  hoc  vull  alitpia  voltintate ;  et  ita  usquc 

pro  pooiia,  pro  obligntione  xlern.ne  vel  temporalis  iii  inrinilum  ul  pritis.  Si  dicatur  qiiod  isle  iioti  vuit  se 

poKn.Te.  Ctiiii  ergo  volnnlas  inierliciendi  hominem  velle  peccare,  sed  isle  vullpeccare,  ergo  viilt  ali(|tiid 

hcri  fiieril  iii  islo,  licei  modo  non  sii  in  eo  actus,  quod  non  viiil  se  veile,  quod  iion  videttir.  SicutciiiMi 
tainen  osi  ii:  eo  realtis.   Si  aulein  qu:Kratur  utnim  (^  qnidqiiid  verntn  esl  esse  veruin,est  veruiii;  qtiidqiiid 

reatiis  el  aciiis  sive  cxierior  sivo  inierior  sint  dno  neccssariutn  csl  esse  neccssarinm,  esl  necessariiim  ; 


peccala,  vcl  non ,  diceiidiiin  lioc  incongrue  dici. 
Sicui  si  tliccrctur  lioc  aibiiin  el  ejiis  albedo  siunt 
vel  non  snni  qiiando  noti  esl  connunieratio  corporis 
ad  suaiii  |)r()priei:iiem.  Keatus  autem  qtiainvis  non 
sil  propriet:is  :ict<is,  laiueii  est  qiiasi  proprieias. 
qvia  acliim  dcrormat,  el  cst  deloriuiias  actiis. 

Utriim  aiilcin  conleinputs  nuqiis  peccaltiin  sit 
quam  vohintas,  el  utruni  iinjor  sit  contemptiis  quo 
honic  facit  peccatiim  eo  coiiteinptu  i|UO  honio  con- 
tcniiiit  poeniiere,  el  mrujii  hoino  iiiagis  peccel  ct 
pejor  (iai  qumlo  (liiiiins  coiilcinnil  p(eiii'eie;  hic 
iiiquircre  iion  essel  imiiile.  Nos  laiiien  ad  prajsens 
hoc  dimittimiis;  non  enim  consumiiinlionem  appo- 


et  quiilqiiid  scit  aliquis  sc  scirc  scil;  ita  videlnr 
qtiod  qiiidquid  aiiqtiis  vuti  sc  velle  vuli,  et  quidquid 
vult,  vuil  se  vellc,  quod  iierum  non  videtur  :  naui 
nuilii  siiiit  qiii  vcllciit  ei  eiiain  volunt  se  velle  decli- 
nare  a  nialo,  ci  laineii  iion  voluiit  declinarc  a  inalo. 
Propierea  si  idcm  esset  concnpiscere  qtiod  deside- 
rare,  qiiare  ila  geiniiiasset  Propliela  has  dicliones 
diceiis :  Auima  mea  concupivtldeiiderare{Ps(U.  cx  viii)7 
Ad  prsedicias  rationes  per  ordiiiem  tenemiir  re- 
spoiidere.  Quod  ergo  dicit  Augusliniis  :  <  Oinne 
pcccaliim  nsqiie  adeo  voliiiiiaritim,  i  clc,  intelli- 
gcnduiii  esl  de  ac  u  exieriori  qiii  ex  voltititatc  pr.i- 
cedil.  Uinini  de  omiii   aclii  iiiicllii^endiiiii  sit  exle- 


iicre,  .scd  priiici|)iiim   cl  viain    (iis|itilaiili   aperire  D  riori,  dubiuin  esl,  propler  aclus  qiii  riiint  ex  igno- 


piopositinius.  Hoc  taincii  non  esl  pr;elermilteiiduin 
qtiod  coiiieniplus,  re:itus,  actiis,  voltinlas,  pro  uno 
pefcato  repiiuiitltir,  noii  pro  pluribus  :  siciil  notiien 
[iiiiuiii]  signilicat  subsl:iiiiiam  et  qnalitaleiii  et  in- 
iellectnin,  non  taineti  sigiiifical  pliira,  qiiia  ista  Iria 
pro  uua   signilical  oiie   repulaiilur.   Sed  actus  fre- 


raiitia  ct  frag  lilale.  Vel  (qiio.l  niajus  esi)  inlelligen- 
duin  est  lain  de  actu  inleriori  qiiam  de  aciu  exteriori, 
(|tii:i  taiit  isle  ipiam  ille  ex  voluniate  procedil,  non 
niala  sed  lanliim  bona.  Volunlas  eiiiin  non  est  nisi 
boiiiim,  ciiin  sit  naturalis  polenlia  aiiiiiue,  el  nii 
probibel  nialuin  a  buno  bibeie  origiiiem.  Ad  id  quud 


qticnliiis   solcl   dici  pcccaluin,  quod  iiide   csl,  qnia      posiea  diclum  est,  dicimus  quod  quidquid  vull  ali- 


.■iciiis  patel  seiisilitis  biiiiianis.  Qtiod  aginiiis,  vidc- 
!iiiis,  ei  non  ila  |i:ilcl  conlempiiii.,  vcl  roalns,  vel 
Vfdtintas.  siciit  ci  iioii:e:i  [f.  tintini]  principalius 
irtciliir  si!.'iiili(  :irc  stibst:iiitiaiii ,  qiiia  siibstaiilia 
it.:igi.>   patct  siMisiii   <|!iam  <i(i.:lil.is  vcl  intcllcctus. 

(73)   Vi  lctiir  .iilil.  in^;j.ilio  iiini. 

(74;  Lib    i  tiLtiai.1..  c.  13,  t-l  i.   De  vera  iclitj-, 


qiiis  se  vclle  illtid  vuli  ei  econtrario,  sicut  quidqiiid 
scit  aliqiiis  se  scire  illuil  scit,  et  econlrario.  (75)  Sed 
nolaiidnin  cst  (|iiod  duo  motiis  sunt  iii  lioiniRe  :  uiiiis 
qui  iiaturalis  csl  el  a  iiatiira  daliir  liomiiii,  qiio  iia- 
turalitcr  nioveltir  ad  diligeiidtim  Dcuni,  ci  odieii* 

cap.  1 1. 
(75)  Doctrina  Mag.,  n,  d.  59,  §  ult. 


993 


SENTEMIAiaiM  LT.RI 


«iiim.m.iliim.  Nenioenim  adeo  inalus  csl  <^iii  iion  ii:i-  A 
luralilcr  lioniiin  (liligiil  el  nialiim  oilio  liiilieat,  qiiia 
c  eiiam  in  Ciiin  non  potiiil  exstingni  ill;i  scintilia 
r.itioiii!»  (7G).  >  Ebi  aliiis  iiiotus  inhoniinc  i|no,  re- 
licia  conlestuim  lego,  lionio  se  lcrrenis  siilijeoil,  et 
iii  eis  cleleclaliir,  Piiiniis  diciiur  sii|)crior,  ct  iste 
inreriur.  Qii.'uulor|iie  aiitem  isle  duminatiir  in  lio- 
inine,  qiianiloqne  ille.  Scd  illiiii  esl  scicndum  qiiod 
lioino  siiiiplicilcr  dicitiir  iltud  vellc  qiiod  vull  nioln 
dominanle;  s'  doininelur  inierior  nioiiis  qiiod  eo 
vnll  aliqnis  illnd  simpliciter  [iion]  vull.  Siinililer  cst 
de  nlio.  Ciim  cr<>o  in  quuliliel  maio  dominctiir  malus 
inoliis  scil.ccl  iiiferior  qiia;rilur  qnid  siinplicilcr 
vnll?  Vnll  inolii  iideriori,  cl  ecoiilrario.  (Jnde  palel 
qiiod  isie  noii  vult  declinare  a  malo,  sed  lamen  vei- 
let  d;:;clinare  a  malo;  nam  aliud  esl  lioe  quam  illud.  " 
Iloc  enlni  vcrbum,  scilicel  veUem  ,  vel  cst  prajsens 
OiUalivi  modi,  vel  est  praeierili  iinpeifccti  coiijiin- 
clivi.  Si  sit  optaiivi ,  subinielligitiir  lioc  adverbinm 
vditam,  ul  sil  seiisus,  ulinam  vellem  esse  bonm  !  id 
est  nlinam  adcssel  milii  gratia,  qiix  quaiidiu  abcril 
imnqiiam  vcrc  poicro  dicere  vclo  esse  bonus  [ei 
vcllein  essc  rcx  (7C*)]  !  Aliud  crgo  cst  vellem  eae 
bonus,  quani  volo  esse  bonus,  et  lioc  mullis  paiet 
cxcmplis,  nt  vellem  iie  Romain,  si  furle  aliqiia  oc* 
c:irrcrel  necessiias,  vel  cominoditas,  iion  lamen 
vulo  irc  Romani. 

Iternm  cum  dical  volnntatem  esse  pcccatum  , 
objicitnr  :  Pcnes  voluiuatem  est  omne  mcridiin.  Et 
iterum  :  143  ^oluntas  pro  faclo  repniabtlur.  Ergo  „ 
laniiiii!  mercinraliquisquanlum  mereliir  volunlaie, 
nec  pliisnee  ininus.  Ergo  lantum  debcl  liomo  piiniri 
pro  sol.i  voltniialc,  quantum  pro  acln  el  voluniale. 
Ail  lioe  dicondiim  quod  ciim  dicilur,  Venes  votunla- 
leiit  esi  omne  meri'»/m,  Iiic  penes  iiotal  ain  |()riial.ein, 
qiiia  omiiis  mcriti  auctoriias  rcferlur  ad  voliiii- 
Itlciii,  cliain  mcritum  acttis;  qiiia  etiain  aetiis 
anctoriialc  prsecedit.  Sic  crgo  penes  volumaicm  csl 
omnc  meriliim,  sed  iioii  quantitas  nierili;  magis 
ciiini  aliqtiis  mereliir  voltintate  cl  aitn  qnatii  sola 
voliiiii;iio.  Sed  auctorilas  iiierrndi,  iit  dictiiin  est, 
ad  .sidam  volunlalein  rcrertiir.  (^iim  antem  dicitnr  : 
Pcnex  flKiritiilem  i-sl  onine  merititm,  \ienes  liic  Aewo- 
lal  eaiisaiii,  iil  est  cliarilas  caiisa  e.>t  oiiinis  ineriti. 
Qnod  eigo  dicilnr,  Voluntas  pro  faclo  reiiutabilur ,  D 
sic  est  c\|>onciidiim,  id  cst  sicut  aliqttis  pro  f.iclo 
puniciur,  iia  ct  pro  voliinlatc.  Non  dico  laiUuni 
.  pro  Iioc,  qiianium  pro  illo  ;  sed  ita  pio  hoc  sicut  pro 
illo.  Iloc  ciiim  advcibium,  sicul,  noii  cst  adver'>iiiin 
qiiaiitilatis,  scd  simililiKlinis. 

Iiciii,  quilibcl  inaliis  po!est  habcre  malam  volnn- 
(alein  magis  ad  inaliim  iiitensam ,  qiiain  liabeal. 
r<Miaiiir  qiiod  aliqiii  diio  siiit  mali  et  nims  pejor 
allero,  iit  Cain  cl  Judas;  Jiulas  sit  pejor,  Cain  po- 
lest  haberc  voluiilalcm  intcnsam  ad  iisaliiin  qiian- 
l.iin  Jiidas  potcsl  habere,  ei  poiies    volunlalem  e>it 

(70)  ll;ec  Hicroiiym.  ad  i  c.  Eiocli.  ad  liicc  vcrba : 
bt  scintillw  quasi  asincfits  tvris,  elc, 
(7  »*)  lliitis  incliisa  rcduiidaiit. 


QCINQIJE.  —  LIB.  !..  OOi 

omiic  mcriliiiii.  Ergo('ain  poicsl  csse  laiidim  ni;ili..s 
qiiaiitum  polcsl  Jiidas  ;  se<l  qiiaiilunicuiqnc  C:ii;i 
polcst  csse  mahis,  lanlum  possibile  cst  i|isuni  e.sse 
inaluni.  Er^o  possibile  esl  C.iin  csse  lantiim  ni.Iijm 
qiMiitiim  Jiidas  poiesl  cssc  iiialus.  Eigo  el  iioe 
poicst  esse  veriim,  Cain  laiiliim  esse  maliim  qii.T». 
tum  Jiidas  poiesl  esse  malus.  Ponalnr  crgo  Cain 
esse  taiitum  maltis  qiiaiiliim  Jndas  potcsl  csse  ma- 
liis,  el,  quaiilniii  Judas  poiesl  cssc  maliis,  laiiliim 
Cain  poiest  esse  malus,  ol  c(0;ilrario:  ergo  Cain 
i;st  tain  iiialu.^  qnain  inalns  ipse  pnle.st  c>s  •.  Quoil 
antem  Caiti  polcst  liiibcrc  voliiiit;iie:n  tanliim  iii- 
tensain  ad  inaliim  qiiaiilnm  Jiidas  poiosi  h:ib('ic, 
paiel  cx  lioc  qnia  niillus  iitodns  in:dili;e,  nitlliis 
fiiiis  po  csl  excogilaii  usquc  ad  qiiem  possil  esl-ndi 
voltiiilas  Cain,  usqne  ad  qi-eiii  noii  possil  extendl 
sivc  iiitendi  volunta.^  Jndx,  cl  econlraiio;  ergn  i;iiii 
iiilensam  voliinlaicm  ad  inaluni  pMic.i  liabere  iinns, 
qiiam  intensam  poiesl  liabeic  aiicr.  Iiem,  aiit  pos- 
siliiie  anl  iinpossibilc  eslCain  esse  taiituin  iualiis 
(|Uiiiiliim  Jiid;is  polest  cssc  in:ilus ;  si  possiiiile,  op- 
poiiilur  iil  prius  ;  si  impossibilc,  scd  Judas  aliqiian- 
tnm  poiest  esse  maliis;  ergo  iioti  taiiinm  m;(liis 
poiesi  csseCaiii.  Eodem  niodo  procedit  qtta;daiii 
alia  olijcctio  de  polenli;»  Dei ;  bacc  seilicet,  possibila 
vel  impossibile  cst  Detim  facere  quaeciinque  bona 
potcsl  facere.  Si  cst  possibilc,  crgo  potcsl  essc  Vt-;- 
rum,  ponatur.  Deus  crgo  facit  qnacoiniqtie  bona 
polesl  faceie.  Si  esl  Impossibile  Dcuiii  faccre  (jiKe- 
ctinquc  boiia  facere  polesl,  crgo  iiecessariiim  esl 
Deum  non  facere  aliqna  bona  qiine  polesl  f.iceic. 
Ergo  nccesse  esl  Denin  aliqua  bona  non  faccre  el 
ca  posse  facerc.  Ergo  Dcns  aliiiiia  bona  iiom  f.icil. 
Non  ergo  Detis  oninia  boiia  facii;  iinjierfeclum  ntfum 
viderunt  oculi  Dei  (Psul.  c.vxxvm).  ijl  ideo  piincijiia 
di.^piitiitionis  dedisse  sulTiciat  :  soiutioiies  a  ni:ijori- 
bus  vclienieiis  invesiigator  iei|iiirat. 
CAPLT  XV. 
Llruiii  ignoramia  vxiiisel  Iwmincm  n  yercato. 
R;:\crten(liiiii  esl  itoitini  ad  anctoi  iatein  Aiigii.» 
siiii  ('7; ;  <  Oiniic  p(;ccn'.uni  iis;|ite  adeo  esl  v(diin- 
tiiriuiii.  %  etc.  Ilaiic  <ino  niodo  cxposuimns  laiii  ilc 
aciu  iiilcriori  ((uani  k^h  ex:eiiuri;  alio  iiKnio  taiiien 
de  aclii  cxierioti  (78).  Ulriiin  aiiieni  oiiiiii  actni 
exieriori  convcnircc,  in  dnbiuin  reli(|niinus  pro- 
pier  illos  aclns  qui  fiunt  ex  ignoriinlia  el  iiecessi% 
(atc,  vel  fragililaic  nattirse,  de  i|uibus  dicendtini 
est.  El  primo  de  liis  qiix  fiiinl  ex  ignoraiilia.  Fil 
auicm  pccoafum  ex  igtioranlia  duobus  mod  s , 
qnaiido  scilicet  aliqnis  facit  peccatum  el  iiun  ptiiat 
sc  144  (-icere  peccalum,  ul  si  aliquis  iiiierfieiut 
fideleiii,  piilans  Iioc  iioii  cssc  pcccaluni ;  ei  iii  laii 
pctciito  csl  voliiiit.is  facii ,  cl  noii  volunias  peccati; 
(|uia  ille  (|iii  f.icit  lioc,  vnli  f.icerc,  sed  non  vnti 
poccare.  Alio  iiiodo  peccalur  e*  ignoraniia,  quaiido 
stilitei    iiileiidtl   faterc    aliqnid ,     scd   forto  aliiid 

(77)  Miig.,  II,  ^.22.  §  8,  0  ot  10. 

Ci^)  Aug.,  I.  Dc  veru  rctig.,  cap.  II,  iit  sup.. 


\m                                                           I'KTr;f  I  ir.TAVIl.NSlS  996 

(|ii:iiii  laoerp  proposiiil,  igncraiiJ«M'  f;tcil,  ei  rasMali-  A  Siml  onim  qu.tliior  spccios    ignor;tnti:c  :  Es'    if-no- 

««•r  ail  nliiid  v*;rtitiir  •■jiis  aclio,  iU  si  aliqtiis  voleiss  rasitia  ex   (»l)SliiiatiiMie.    qiialis    fiiit    iii  IMjaraone 

lil'e»:iie  |>;ilreiH   bimin  a    lcoiu*,  dirig;»'  sij^iliarn  iii  et    ii)  (niilHis.iam   Ji:i!;o'S    qui     cx    iiialilia    voiunt 

L'onein  «l  eiiin    iiitcrficial ,   «M    sapriiia    casiialilcr  igiiorare.    Ksl    eti.iiii    ignoratiiia    ex    iiesiigRMii;', 

lKTCUli:U  |>alroni  suiim  el  nini  iiitorlicial.    Kl  Ikw  qiianito  Itoitio  nf'j:;Ii','il  srii«,  <niia  juv<»iiis  esi  el  noii 

non    est   volnntas    fa«Mi ,    nec    voluiilas    pecoali.  polcst  snsiincio  pa;:i:Mii,  el  Itor.  pcccaiuiii  moriaia 

("9)  lllruuiqiic  peccatiim  aliqiianiio  exciisiilor  per  cst.  Cil  eliani    if^noraiitia  c\  stiiicrbia,  ul  si  qnis 

igiioianiiain.  Est  aiilcm  iniitiii.lox  ignoraiiiin  :  qno-  lionio  contcinn:^  ciiinin  :.iii!iirc,  'iiiia  deJij;natiir  ab 

ruiiidani  qni  sciio  possnnl.  sod  iiohinl;  dc  illis  tli-  eo  discerc,  quxlibel  isi:iriim  esl  inorialo  prccaliini, 

OOiiir  :  Jgnoram  ignovabUur  {II    ('.or.  \!v);  et  isla  ncc  allevial  pecc^iliim.  rndc  cli;)in  si  snnl  liic  dno 

esl  vinciliiiis,  qiiap  (lisciMido  cl  sindoiKlo  viiM  i  potesl ;  diacoiii  qui  :vr|iic  l<;ne:uil'.ir  sriro,  in.-xgis  peccal  qni 

Uhde  iniilo  iiiOii:!  e.vciis;;ri  potcsl.  Est  alia  ip;iioranlia  i.;;iiiiraiiier  pcooal    iii  aliqno  gentre  pccr.;!ti  qn:im 

qnornni'l;iin  qiii  soiie  volunl,  sc<l  non  possiiitt,  cl  qni   eoiloin  genere  pcccali    scienlcr,  qiiia   isie  efi 

iaiis  ignor:.n(ia   iion   csl  vin«!il)ilis  ,    qiiia    ncc  di-  conicmnii  igiiorarc,  el  conlcinitii  in  alio  pei^cato. 

sceiido,  nec  sltidendo  possnnl  cain  vincere  qiii  ia-  F.si  cliain  ignoranlia  pia,  quuleni  i!aL)cb:tt  Pauins 

lem  h.d>ei!t  isnor.inii.itn,  quia  forsilan  ficlics  habent  ^^  qiiaiido  pcrsequebalur  Cliristuin ;  el  h.i;e  altcnnaC 

ingeniiiin,  vcl  madiii:im  liabent  »ic-ii;oriain  ;  el  taii.s  peccalum.  Lnde  el  ipse  ilioil  (8*2)  sc  fjciii'js  conse- 

igiioraiilia   quainioquo    cxcusari   pniest.    (80)    Ksl  cnium  vcniam  fnissc,  qiiia  iic  ignorabai.  Wsi.  iiiuen 

etiain  alia  ignoranlia  (inorumdain,  qni  v.to.  rennunt  ignoranti.')  cral  vcniale  peccatitm,  ncc  ital>ebat    bo- 

scire  nec  ciijiiiint  scire,  et  hv.c  nmi  csl  exciisahilis,  iiam  conscienliani  qnando  sic  persoqucbaliir  Panlii» 

7Hi<i  pnjcr  lnfiidahitiir  Ufrcore  boriuo  {Krcli,    \\\\)^  145  n'^'*  '''^'<''l  -'0"  la<ercl   Conlra    conscicn'-i;iin, 

Piima  ignoranlia  pccraUim  esl;    soi:unda  paiia  ;sl,  tanicu   ojiis   oonscienlia    er;'l    iniiiscieta ;  nnde  <H 

et  foisitan  pocc^liim  fuil  .aiilc  baplismiiin.   Qicmdo  mala.  Quamvis  cnim  :  Omm  q^nd  non  esl   ex  fide 

ergo  aliqnis  faeit  peccatum  el  non  puial  ilUul  pcc-  [peccatum  sii  (Rom.  xiv),  noii  lameu  omne  quod  esl 

talum,  excusalur  per  ignosanliam.  ex  Jide,  id  csi  ex  conscieniia    bonnm  <'si,  si  quia 

Qnainio  vero  nliqiiis  aliqnid  itiicndit  faccre  qiiod  ,ip,noiet.  lgiM>ia!ilia  ergo  viuoiliilis,  ul  ait  auclorllas 

lioniim  ost,  el  CTStialiicr  f;icit  aliiiiii<l  quod   malnm  ',('J3),  iioii  pleiic  cxcnsai  ;>  pC(.c:Uo  r  «  Quia  non  f;icit 

esl,  qii.eriiur  utrum    niaiuiu   iiiud   cxriisari   possil  iii  non  ardcal  hoiiio,  scd  ijl  miniis  ar.<leal. »  Unde 

per  igiiorantiain,  sicut  fuil  iu  co  qiii  liirigens   sa-  .Aposloios  dicit  :   Fiuilius  consecuius  tunt    venia>n 

giltam  ul  patrcm  liberarel  a  leoiie,  casu   inlerlecit  ^  quin  iynoraiiley  ptneiuiiii  sum  (i  Tim.i), 

patrem.  (8!)  Circa  (jiiod  ilisiin^^uoiidum  e.^t,  ulriiin  S(;d  ad  iioc  ofcjicilur  :  Videlureniin  secundum  Isoc 

jlle  qtii  saiiiilani  n:isil  iioc  focit  in  cbarilule  et  ex  i«(c  magis  pcccare  qtii  palrein  suuiii  (vclciii  iiiler- 

charitate,  el  fidliibila  omni  diiigeniia  qnam  potiiit  ficcre  non  palrein,  scd  lerani)  iiiterfecit,' qtiani  iUe 

adbibcrc.  \deo  ex  chariidle  et  iu  chariKile  liko,  quia  <;ui  leoneni  volens  inieificeie  ul.  patren»  liberarei, 

si  non  eral  iii  obaritaie,  ncc  cx  chaiitr.lc  boc  facie  pairem  casu  inlcrrecit.  Nam   isle  veniaiiler  peecal» 


bal,  iiioriaiiicr  picoabai;  idoo  ctiam  dioo  ndlrJjita 
oiiiui  diliijeniia.  ^.ec  rcfcrl  ulru:n  sagitlaiti  milleb.it 
:i<tio:ic  indifieienli,  luiiendo  scilicel,  vei  spaiiando 
S'Oi!l  miilloties  solenius  faccre  ct  projiccie  lapides. 


cl  tamci!  iiijuiigiiur  ci  salisfaotio  lauqnam  pro  mor- 
l:i!i  pocialo,  noc  pa\  cmi  tciietiir.  Iic!i>,  iila  aclio 
«[ii:i  i!ilorfi.>cil  asiiMim,  ex  aliqua  voltiniaie  ost,  vel 
ox  ea  <ina  volnil  inierlicere  palrem,  vei  ex  ali:i  in- 


et  hiijnsiiiodi,  ad  corporis  dolcclalioncin.  Nani  si  ila  diircicnli  :  si  cx  c.i  qua  voluii   palrein  interliocre, 

liiii,.  inoxotisaliile   fuit.    R(.'fcrt  cliam   ulrum  t;iiis  cniii  ca  sii  l;\iitii!(!  uiaia;  ol  oninis  actio  mala  ciijus 

aclio  piobibila  enil,  sicut  bsgiiuus  ue  Lanteeb  qai  voliin!:is  est  mala;  crgo  cx  ea  inicrriciendo  asinuui 

vcnaiialur   anle    esuni   cariiium,  qiiando   iiomlnm  luoil.ilitcr  peocil.  ilem  ilia  aclio  qua  islc  inlerficit 

:i5sut;ii  eranl  homines  vcnalioni  vel  esui  caruium,  palroni,  si  e;ii  venialc  peccalum,  nou    poiesl  esse 
et  e;i;tni  c;ccos  eiat,  cl  dom  venarelur  Cain  inlorfo-  D  ex  \\l»  volunlale  qua  vult  paliem  iibcrare  ictu  s;i- 

cil.    Diide    'j»ro    niinoii    pceealo   ci    imptilanduni,  gill»,  quiy  voiuiiiss  lantuin  bona  es£,  -r-t  infoniiala 

qnani   si   iilud  g'-'n»s  opcri.s  bouum  esscl.  Onitios  ob;trilalc.   Quidam   }:0n  babCiil  pro   inconvenienti 

cigo  hujusnK>di  ciicumslaniiae  atlendciidaE  el  adbi-  diocre  qiiod   illa  actio,  «jua   iitierftcit  palreiu  cum 

bCHdac  sunl.  Si  ergo  isic  s.igitiain  jni^il  ex  cliaritaic  veilel  leonem  inlerficere,  e.\  nulla  fuil  volunlrste. 

ul  paiiein   liberarel,  el  adhibiia  oiniii  ipiani  potuit  Alii  diount  quod   voiuulas  iila,  qua  pairem  voiuii 

adliilioie   diiig-jinia,    ex<!ssaiur   pcr  igiioraiitiam,  iifacrarc,  bona  ftii!  <!t  nieriloria,  iiipote  inforjn^Jia 

uoc  e»i  5iiovl;>le  peoc.':lum.  iliasilale  ot  opus  imie  primo  lcco  processuruin  (iiisi 

Noiandiiin    jiuiein  qiiod  non  semper  cxcusritur  aliud  contigissoi)  bonum,  scilicel  liberare  patrem; 

pecoatuin  per    igiioraniiam   vincibiJem  ila  plenc.  scd  a  lalcre  fuii  malum  opuj:,  nialum  sciiicei  inlcr- 


(73)  Au^;.,  De  uaturti  el  ijrai.  coiilia  Piilag.,  c. 
4",  oi  I.  III  l)e  i>.b.  iirbil.,  v.  ±-1.  V.  cliaiu  I.  be 
iiiiii.  et  1/^.  urbii..  0.  3. 

t,8t>)  *'.  Auij.  bc  (jiul.  ol  !i!).  De  libcio.  urb., 
cap.  '6. 

\ii)  V.  \bx!arduii'gl.  iii  i;!  ExfO^i!.  i.o.  aJ  ilcm., 


pag.  G25. 


(&i]    I  Tim.    I  :    Bltt.fpltemHS    fiii    et    persecutor 
et  cunluineiiosns :  ued  iuiocricordidni    Dei  consecuiij 
niiiii  qniit  ifinorutis  ffci  in  increduHtiUe 

(H~»)  Aog  ,  i.  De  (jiiiiiii  c:  Ub.  arbit.,  c.  3. 


«f)7 


SKMENTlARiJM  LIBP.I 


fici^re  pidrem,  q«o<i  (nmcn  proopssit  ex  ilia  liona  A 
voimifali».  QiKvl  ergo  dicitiir  :  No»  potetl  arhor 
honn  friirtum  mulum  furere  {Matih.  vii)  ,  iiiieili- 
gondum  esi  piiiiio  loco,  sic.iil  e  coiilrario.  M.sh  C:>1 
voliiDtus  vol^^ntis  inlerficere  palrciii,  si  tniiien  con- 
lingr^l  qiiod  volens  hoc  facere  inicrficiat  leonci», 
qnia  jam  devorassci  iio.iiinein  ni.si  iiilcrfectus  fuis- 
fcct,  iilutl  opjis,  quod  dc  gcnere  bonorum  cst,  non 
nialum  csl  ex  ilia  niulu  voinnialc  a  <]u.i  n  laiere 
non  priiiio  loco  processit,  el  in  ilio  opere  nec  me- 
retur,  nec  tleineretur  lioino,  sed  in  prava  volnnlale. 

Item,  |)osilo  quod  isla  Jirexit  sagiltam  in  illtim 
non  causa  interficicndi  seil  viilncrandi;  ille  esl  in 
lecto  spgritudinis  motlo,  et  posl  inorieitir;  nunqiiiJ 
m.^jori  siibjacebil  cnlpse  qu^uHlo  iile  morielur?  Po- 
nalnr  ctiain  cuod  is!e  jam  poeniiiierii,  et  salisf.i- 
clionem  egerit :  nunqiiid,  qiiando  ille  deccdel  pro- 
pier  lioc  vulnus,  irrila  erit  illa  salisfiictio  quain 
iste  facit,  quia  ncn  fuil  sulficien.s,  eo  quod  ille  mor- 
tuus  cst,  et  ita  debehat  ei  injungi  sati$f.irtio  pro 
homiiidio,  non  pro  vulneralione;  et  si  iste  iion  p(B- 
nilerct  doncc  ille  morerelur,  m»jori  saiisf;Ktioiit 
siibjaccret?  Quaeritur  CJiam  quautlo  isie  lioiiuiiem 
interfccii,  aut  quando  direxit  sagilUtm,  aiii  qtiando 
i!Ie  moriuus  est?  Si  enim  quaiiiio  dircsil  sagiimu; : 
ergo  tunc  occidcbal  illum;  eigo  ei  ille  liinc  mor- 
luus  esl.  Si  vcro  post  quando  isle  mortiius  esl ,  eigo 
tuiic  Ctfpil  csse  bomicida ;  ergo  non  slaiiin  post 
viiiiicrmlonem  fuit  liomicida,  ct  ila  majori  ciilpx' 
subiucuii  qtiando  ille  mortiius  cst  quam  aiitc  :  ergo  q 
crovil  voliinlas  peccali  vol  aclio,  quod  falsum  esl. 
!lem,  posito  quoJ  isle  voliiil  illiEm  vtiiiier.ire,  iion 
interficerc;  sialim  posl  ictuiu  misstim  mortuus  est 
viilr.eraior,  iion  slalin)  vuineratus,  inio  posl,  obiilne 
ille  existens  homicida?  Nau  videtiir;  quia  iiec  actu, 
iicc  voiui!i.ale  occideral  liomini^m  quando  moiluiis 
csi;  «cc  videliir  quod  poslea  incocperil  csse  hontir/nbi 
qnando  viiltieratus  obiit,  qiiia  Itiuc  itlc  noii  erat. 
Ad  lioc  potest  dici,  i|uod  ex  qtiu  (ieiiil  ci  vuintis 
quod  fiiil  causa  mortis,  homiciJa  luit,  iiccl  hoc 
nesciieliir  donec  ille  moreiCiur, 

liem  tste  uitcnsiori  voiuntate  niovclur  ad  inier- 
ficieiulum  patrem  qui  iulerfecil  asinum,  qiiam  itie 
qui  cl  pairem  vull  inlerficere  cl  inierficil,  Ergo 
magispeccal  iu  sola  voiuiiialc  qnam  ilte  iii  volun-  D 
taie  ct  in  actu;  vel  \StM  "<>■<  omnis  caiisa  inercndi 
t>t  in  voiuntate.  t'.coiilrario,  ilie  peccal  volnniale 
el  aclu;  ergo  magis  pcccat  quam  Jsle  qui  soUi  vo- 
hiniaie.  Uem,  i.sie  nno  iclu  interlicit  duo.'^,  quo- 
niiii  iiiiiini  solum  volebai  inlerlicere;  crgo  iio»  pec- 
cai  iiiUnliciendo  ilLum  ignoraaler;  sicul  aoii  me- 
reliir  si  duo.s  salvet  vita  tempovaii,  uiium  cx  igno- 
ruiitia,  alterum  ex  induslri;i ;  vei  Dcus  pionior  cst 
ad  |iuiiicndtini  (|iium  nd  lemuiieratidKm.  'lem,  Denb 
iiuliiiiM  ojiiis  reiUUMeral  ex.  ignorantia  fauum,  ct 
ini;iia  ptniii  qucc  fiuiU  ex  jgnnranlia;  crgo  pronior 
csl  Dius  ad  piJiiiciidum  qiiaiii  ad  remiincrMnduui. 
IU'i!i,  si  l';!uhis  scienici'  Christum  pcr.^^eqiierclur, 
minusacriier  pcisetiuesoiuf,  quia  coijlia  coiucicn- 


QUINQIJE   —  Un.  II.  m 

liam  a.yerct,  qiiam  qiiando  ignorantcr;  qiiia  iiinc 
piitabal  se  obseqiiitiui  pnesta  e  Dco;  ergo  ma{;  s 
peccavit  per.soqticniio  ignoranicr,  quam  i-i  sri.  n- 
tcr  faccret;  quia  si  scientcr  hoc  fccisset,  non  es-ei 
ibi  nisi  unns  cmilcmptn?,  et  ignoranti.c  el  pefwcn- 
lionis;  ergo  magis  peccavit  ignoranlcr  perscqn  ikIo 
qiiam  si  scienter  hoc  fccis^el.  Itom  dicil  AmbrosiuH 
stiper  illum  iocum  :  An  diviiias  bonitatis  Dei  ignornt 
{Hom.  ii),  cic.  :  »  Graviler  pecms  quia  impiiniiaiiMii 
promiltis;  gravius,quia  conlcmnis;  gravissiinc,  quia 
ignoras.  i 

llem  persccutio  Pauli  maium  ruil,  scienlia  ta> 
nicn  fuit  boniim,  et  ignoraniia  nialuin:  ergo  niainm 
potuit  miiitii  pt^-r  unnni  coniin;  ergo  ntagi.s  pcr  bo- 
num,  qttam  per  maiiim.  Sed  islud  iioii  valet,  qiii.m 
miiiuiliir  iiiccstus  Lol  per  ebrietatein  qii^  maluin 
esl,  el  peccaia  noslr:i  per  iiifirmitatcm,  quo-  nisi 
etisei ,  niiijora  e*:5eiU  noslra  peccaia  quam  sint.  Si 
eiiini  illani  babcremus  lirmitatem  quam  hahuit 
Ad  im  aiite  pcccalum,  m.ijora  essenl  nostra  peccala 
qnam  sinl.  Ct  ferruin  etiam  quod  caiidissimiim  csi, 
ntagis  caiidiiin  fit,  apposita  aqu.'<i  frigida;  k\  tanieu 
aditioveatur  igni,  non  ideo  calcscit. 

Kl  nola  qiiiu  luajor  esl  coalemptus  fornicalioni.s, 
comiic  cxislenle  scieutia,  qaam  sil  coule]ti|auii 
ignorar.liis  simul  cum  contcmptu  foriiicalioiiis : 
(iiiia  licei  ignoranlia  cl  prosii  ct  obsis,  pius  tamcu 
proJesl  diminueiitio  illud  pcccalum  cuius  esl  coiue.<i, 
quam  obsil,  facicndo  ignorantem.  Sicul  isle  qni 
inierponit  baculum,  illo  volente  illutn  percuiire  gla- 
dio,  plits  pr6dcsl  tiberando  a  majori  pa-u.i  quitiii 
obsit  infeicndo  ci  miitimatn  poenam  iclti  bacuii :  et 
sic  pcrit  illa  oLijeclio,  qnu:  sic  soiet  lieri.  Si  nuiia 
omiiino  aiiessei  iguoranlia,  in  niiilo  cxcusareiur  ui 
islo  peccaliim  roriticationis,  vel  aliquod  tale  pec- 
caliim,  (|uod  quis  non  puiai  essc  peccatiim  mort.ile ; 
quia  adest  ignorantia,  cxctisatur  pcccatum  fornica- 
tionis.  Grgo,  ciim  m»jor  ailcsl  ignoranlia,  magis 
cxcusaltir  :  sed  ipsa  igiioraniia  hujus  rei  peccatiiiii 
csl  in  sc.  Ergo  quanlum  aggravarci  peccaluin  foini- 
cationis  per  se  comile  exislciitc  jtistilia  [^«cieniiaj, 
tantum  aggravat  peccaium  fornicationis  el  ignu- 
ranlix  siiitui:  quia,  qiiant.Uiii  rcitiittitur,  el  atie- 
iiualur  de  peccato  furnicalioiiis  quoi:  iu  co  fsscl 
peccatum  per  ee,  si  sola  a(lcss.et,  tantum  adjicitur 
pcccalo  ignnraitlix;  et  ita  tanlum  gravant  h.cc  diio 
quantum  iliiid  per  se  gravaiel,  et  ita  iii  iiullo  vi- 
dclur  ignorantia  pcccatiim  atleviare. 

Quod  .nutem  supra  dicluin  esi  in  nucloi  ilate , 
grnvistime  peccat  qui  i(jnoraif  iiitciligendum  nun 
qiiatilum  :td  geniis  peccati.  Mon  cuim  gravitis 
est  igiioratc  qiiain  cuiiictnnere,  sed  quia  diiliiilius 
csl  cutn,  liui  put:tl  itctre  boiiuin,  iiistritcre,  qumu 
qui  siiitpliciler  ncscit.  Nam  sittiplcx  labor  esi  i!C- 
scieitlein  inslrucro,  duplcx  ,  malo  insiiiictum  re- 
forinare. 

iiein,  posiio  qnod  isle  priiisfornicabaturet  ncscie» 
liat  hoc  essc  poccatum,  ct  idco  non  pociiilet,  pceni- 
lctcl  aiiicm  hi  sciret :  islc  scil  fortticaii«ucs!J  f-iikstj 


♦«fJ9 


TETRI  PICTAVIEN-^IS 


iOOO 


in  se,  cl  scifbal  Ihiic  fiiissc  iicccaliim.modo  aiiloin  a  igooroiili.ini  el  ignorare  iifvcssaria  n»l  sa^iHcin 'nitii 


iiesril  csse  v<;l  fiiissc  pcccaluir..  Eigo  majiis  |n;cca- 
(iiin  riiil  in  <io  furnicatio,  (liiin  ailcral  scieiilin,  qiiam 
t>i(,  «fnin  adcst  igiioranlia  ;  ci  it.i  toriiicaiionis  pec- 
«ainm  miiioratiiiii  csl  sine  coiilritioiieelpoenilciili;i, 
qiiod  videlur  impossiltiic.  Omnc  cnim  pcccatum  cx 
qiio  iiou  deielur  pcr  pccnilentiam,  crcscil,  niin- 
qnam  decrescil,  qiiia  scinpcr  comilem  liabei  con- 
lempliim  poeniteiidi.  Iino  polcsl  probari  147  ni'^'' 
pliispeccai  iiuiicqiiaiii  prius,  qiiia  coiitempiui  forni- 
calionis.qui  noncsl  miiioralusiiieo,simililcr  adjecit 
coiilenipltim  igiioraiilia^.  Crgo  pliis  peccal  qnain 
pri.tis,  quod  concedimus.  Tulis  cnlin  ignorantia  iion 
potesl  esse  nisi  crassa. 

Qiixritiir  quoquc  dc  illo  qui  accedcns  ad  ancillam 
pulavit  se  dormire  ciim  uxore,  videiur  illa  igiio-  B 
rantia  biiii.  cxcusare  luiic  a  nioriali  peccaio;  qnod 
iiou  videliir,  qiiia  illc  conctihiliis  nou  luit  li  {^iliiiiiis; 
igiliir  fiiitforiiicaiio;  ergo  murtaie  pecc.itnm.  E  coii- 
(rjrio  si  fiiit  veiiiale,  cum  iste  tiiiiic  priiiio  scial  sc 
iid  aiiciliam  acce.ssissc,  videtur  qiiod  modo  sil  nior- 
(ale,  ei  ila  crevii  iii  eo  reatiis  peccali ,  voi  vciiiale 
facluiii  fst  inoiUle.  Ad  i]'ii)d  (liceiidiim  qiiod  si 
a.iliibuil  oiniieui  diligentiam  qiiam  adiiihere  poiiiil, 
vciiiale  fuit  et  csl ;  si  lameii  coiilemnat  «le,  eo  poc- 
iiiieie,  iile  coniCiiiptii$  «st  iiiorialc  pccc:ituin.  Ilem 
posito  qiiod  isle  igiiorai  fninic:.Hioiieiu  esse  mor- 
t;ilt' pcccatum,  et  liabeal  iiiulia  peccata  iiioitiilia, 
ei  iiicpial  (liscere  qnod  lioc  sil  morule  peicatum, 
po  ilo  'piod  lioc  didicit ,  noii  jain  ignorat  lioc  esse 


lamen  possint  li.^cc  plciie  sciri)«sl  moiiale  piccattiin, 
Diciiiil  crgo  (|iii  in  liac  opitiione  noii  siiiit,  qiiud 
de  i^norantia  polesl  iste  indiscrctus  sucerdos  poe- 
i.ltere,  et  dcsinil  csse  iii  oo  quaiiliim  ad  rcalum, 
iiec  ideo  ali(|uid  incipit  sdie,  vcl  ali(|tiid  desinil 
ignorare  ,  siciK  isie  lilteralus  qiii  est  iii  mortali 
peccalo  iion  liabel  doniini  scicnlia.'  qiiod  cst  Spiri- 
tiis  sancli ,  qtiia  sic  haberct  charifaieiii  ,  et  CHiii 
incipiet  linbere  per  conirilionoiii  iioii  iiicipie;  ;»li- 
qiiid  scirc.  Ltrtim  tait.en  possilmaneie  indiscrclus 
sacerdos  in  ex-ccurione  oflitii,  ct  posl(|iiaiii  poeni- 
liieril  de  igiioranlia,  non  a^scriniiis ,  ciiin  dical 
Aiigiisliiiiis  siipcr  (|Uadragesiinuiii  psulmum  :  <  Nuu 
recle  psallit  (|uid  quod  psallit  non  intelligil.  > 

(84)Sole(i|uxriiitninieadeni  siligiior.nitia  qiiatsta 
ignorat  astra  cssc  paria,  et  legciii  Evangelii  ?  quod 
non  videiur,  quia  isla  esl  mortalc  peccaiiim ,  illa 
itoii;quod  si  aiia ,  cu.lein  ralione,  loi  igiioiinntiae 
(|uul  igiior.ila  ,  et  tot  scie-itix  qiiol  scita  ,  lot  lides 
quod  credita  :  sed  lixc  in(]uirere  niagis  «;si  cnriu^i- 
talis,  qiiain  utiWtalis.  Ex  pnediclis  putci  quod  aclus 
illii|ui  iiunt  igiioranter,  ex  volunlate  siiiil,  siiuiiiler 
ct  ilii  qiti  ritiiit  cx  uecessilate  ut  primi  uiotiis  ;  de 
quibus  post  diceiuus. 

CAPUT  XVI. 

Verum    omuis  actto  ex  inlentione  et  fine  pensetnr. 

(85)  Transeuiidcm  est  igiiuradtcrtiuin  corum  qii:e 
proL>liabiia  suiil  capitiila  ,  «juod   riiil,    utruiii  omnis 


pccaiu.n,  et    iia  illa  igiioianlia  qt!«  crat  mortale  ^'  "Cl"^  «^*  intenlioiie  el    fine  peusetur,  id  est ,  ulrnin 


pecc.itum  iaeo,  uon  csl  in  eo  ,  ei  iia  reniissum  est 
ei  aliqiiod  iuoriale  peccatum  siiic  alio  moriali  (|iioil 
eral  iii  co,  ct  siiie  coiKriiiuiie  cl  pociiitenlia  ,  quiut 
est  iinpossibile.  Ad  ipiod  diceiidiim  quod  ndliuc  cst 
iii  co  iKiiuraiilia  (iiiaiiliiiii  ad  realuin.  Ilein,  islc 
sactrdos  polesl  ptEniteie  de  ignoranlia.  Ponatur  : 
Isie  pueiiitet  dc  igiioranlia  quu:  est  iii  eo  acliialc 
peccaltim  et  coiiterilur  de  ilia  ;  illa  ergo  Iransit  aclu 
et  realu;  vcl  si  traiisit  rcatu  el  nun  aclu,  ipsa  est  uri- 
tiiiale  peccalnm.  Naiii  lia:c  dilTiirciilia  iiiter  origi- 
iiale  el  acliiale,  quia  ista  iraiiseunl  aciuet  noiircaiu. 
Ob  lioc  dixeruiit  viri  magiix  auclurilatis  iioii  ir- 
ralioitabilitcr,  ignoratiliam  esse  originale  pecca- 
tiim.  Iloc  auteni  itn  astruebant  :  Duo  boiia  erant 
in  aniiiia  hominis  :  cogiiitio  vcriialis  et  amor 
cjiisdem  ;  et  uiiuiii  eoriim  distinclum  esl  per  coticu- 
pisccHtiani  niali,  allerum  pcr  ignorantiain  boiii. 
Qiiare  crgo  non  dicitur  igiiorantia  boiii  oiiginnle 
prccatiim  ,  siciit  et  coiicupiscenlia  niali?  Ei  ila  de- 
lctiir  per  baplismum  ,  sicut  ct  concupisceiilia  quan- 
(um  ad  reuluin,  non  quaiitum  ad  actum.  Iicm, 
sicnt  irc  post  concupiscciitiaiii  (sinc  qita  bomo  esse 
tion   piitcst)  est    mortale   pcccatum,  iia    i:'c    post 

(84)  V.  Atig.,  lib.  I  lielrael.,  cap.  13  :  0"'  percal 
ii;iior.iiis.  voluiilale  titi(|iic  facit,  elc.  Ei.  qiii  coiu  ii- 
piscii  adversus  s|iii  iliiiii  carne,  noii  ca  qiia:  \iill  tacil, 
•:uiiciipiscil  (|tiidfni  iioiens,  et  iii  eo  ikui  1'acii  i|Ui)d 
Viili ;  sed  si  vinciiiii',  coiicupiscciili;e  coiiseuiii  vo- 
l'.'ii^  ,  ci  iii  co  iiuii  facit  i:isi  (]Uod  vuli. 


D 


dicaiur  actio  boiia  vel  inala  seciindum  inleniioucin 
et  rinem?  Quidam  dicuiil  i|iiod  omiiis  148  ^ictus 
naturalilcr  boiius  csl,  sed  t:inieii  proprie  debet 
dici  iiidilTereiis  usqne  liuui  c\  iine  bontis  e.sse  vet 
iiialus  jiidicclur.  Ait  ciiiiii  Aiiibro.^^ius  in  libro  De 
officiit  (86)  :  Aireclus  luus  uperi  tuo  nomen  iinpo- 
nit.  t  Et  Augustiiius  (87)  :  <  Opus  boiiiiin  iiileiitio 
Incil,  iiiteiitioiiem  iidcs  dirigit,  iiun  niiiltiini  atieii- 
dus  quid  buiiio  faci;it  ,  sed  cuni  facit  quid  facere 
iiiteiidat,quo  lacertosoplinuegubernationis  dirigal.  • 
Aliidicunl  nctuuin  aliosesse  boiios,  aliosnialos,  alios 
iiidilTeieiites.  Actus  quos  constat  cssebonos  vel  iiia> 
los  nuii  jtidicaiitur  ex  (iiie  boiii  vel  luali ,  sed  itii 
lanluiii  qiii  nec  siinpli::iler  boni,  iiec  siiiipl  citer 
uiali  sunt,  sed  indifrerenieii  cx  fine  pensantur.  Mati 
voro  bonu  liiic  fieri  non  possuiit,  nec  boni  inalu, 
et  iiidiicunl,  banc  auctoiiiatcm  (88)  :  i  SerVilis 
timor  non  est  iii  cbariiate ;  in  quo  si  bonus  fiat, 
iioii  latiicii  beiic,  id  est  bono  rine.i  Quod  ergo  dicil 
Ambrosius  ;  <  Affectus  (uus  operi  tuo  noiiien  iiii- 
poiiil.  >  Et  Augustiiiiis  :  <  Boiiuin  opus  inteuiio  fa- 
ci(,>  ctc,  reton]uent  ad  aclus  indifrerenies;  hujus- 
mo.ii  eiiim  aciibus  affectiis  noincii  iiiipunil. 

(85)  Mng.,  II,  d.  40. 

(813)  0//ifi(>riir;i  lib.  i.  c.  50. 

(87)  Aug.  Piajdi.  iii  Psal.  xxxi. 

(88)  bic  aptid  M;ij,'.  Iiic,  ex  Aiigust.  tracl.  9,  su- 
piT  I  Joaii.  Kp  ;  sud  iiuii  ex^lat  eo  luci  apiid  Augiisl. 
iila  sentcjilia. 


iCOl  SEMKMIARIM  LlblU 

(89)  Aiigiisiiiius  laniei»  aliici  videiur  veile.  Ditit  A 
ciiim  quod  achis  boni  cl  nclus  iiiali  iiidillercnler 
ponsantiir  ex  volniilale  et  fine  ;  fiiiis  enim  voluu- 
l:il<^tn,  voluntas  actionein  inrornn.t:  illoscniiii  actus 
qtios  coiistans  cstesse  malos  nuiijudicxt  bonos  vel 
ii;al().>  cx  finc,  quia  ex  se  mali  suiit.  Licel  cnim 
inierdiini  jiidicantur  ficri  boiio  fiiic,  tameii  in  eis, 
iicc  cx  fine  voluntas  esl  mala ,  ncc  ex  voluniate 
ac.lio  fit  inala,  scd  ex  aclionc  volunlas  fit  prava, 
quia  lalis  actio  nulla  bona  volunlate  potesl  fieri. 
Inler  qiias  actiones  quidam  ponunl  aclum  Juda:o- 
ruin  quos  bonum  finem  dicii.-it  sibi  posuisse  Cliri- 
stum  crucifigendo,  cttamcn  eoruin  aclioneii)  pcrvcr* 
sam  el  voliinlatcni  inalam  fuisse  cerlum  est.  Undc 
ipse  dicit  (90)  :  t  Ka  qux  conslal  esse  pcccala  nuiio 
bono  causx  obtcnlu  nuilo  quasi  bono  fiiic,  nulia  B 
velut  bona  inienlione  sunt  racienda ;  >  et  p.tulo 
post  :  <  (91)  Qciod  facinus  non  dicalur  rccie  posbe 
ficri,  uon  iiiipune  tantuin,  veruni  eliam  gloriusu  ul 
in  conon  limcatur  supplicium,  s«d  spcretur  cl  pr.c- 
niium;  si  semel  concesserimus  in  malis  actibns  non 
quid  fial,  scdquare  fiat  essc  requirondiinr,  ul  (in:i; 
cunque,  pro  causis  bonis  fiunt,  nec  ipsa  «^ssc  iii:ila 
judicciilur.  »  De  boiiis  aiuem  el  de  indiffcientibiis 
actionibus  nulla  fit  exceplio  secunduin  Au{,'ustiiiuin, 
qMin  ex  liiic  volunlas,  el  ex  voluntate  aclio  bona 
vel  maiajudicelur:  ideoque,  cum  cx  alTeclii  dicitur 
iionicii  operi  iinponi  in  boiiis  et  indilTcrcntibus 
actiouibus,  vera  esl  rcgiila.  In  inalis  aulem  evci- 
piuiiliirea  qu3e  per  se  mala  sunt,  qiix  potius  vo- 
luiitateni  luciant  uialain  ,  quani  cx  voliiiiiale  li.iiil  C 
mala. 

(92)  Vv(t  regula  igiiur  coHige  omnia  bominis 
opera  sccundum  fineni  et  voluntatem  jiidicari  mala 
Vcl  boua,  cxceplis  liis  quxsine  praevaricalione  fieri 
iicquciint.  Quxtaincn  iion  idco  excipi  ab  Au{;u$tino 
dicuul  quod  nunquan)  bonain  voiunlalem,  aul  bo- 
niiiii  finein  iiaiieaiit,  scniper  enim  fiunl  inalo  fine 
el  mala  voluiitaic,  sed  quia  videntur  liabcre  boniiin 
finem.  Qui  enim  aliena  furriiur  ul  paii-em  alal, 
bono  fine  facerc  videlur,  sciiicct  causa  alendi  patris. 
Non  lamen  liic  csl  finis,  iiam  isle  boniis  cst.  Scd 
iinjiis  aclioiiis  alcrc  palreni  ex  furlis,  qiicin  fiiieui 
cunstal  esse  maluin.  Qui  eniin  de  rapiiia  sacrifitium 
Deo  oflerl,  id«;m  facit  ac  si  filium  in  (onspcclu  ^ 
palris  viclimel  (93).  Et  Isaias  :  Ego  sum  Doininiis 
((iligensjudiciuiH,et  odio  habens  rapinam  inholocuu- 
sluni  (/(fli.  LXi).  Non  eiiiin  accepil  Doininus  iiicr* 
ccdem  canis  aul  proslibiili,  sicut  in  lcge  conline* 
liir  {Deut,  \xiii).  Uiide  cl  dicunt  Aiigustiniini 
Supra  caiiie  fuissc  ioculiim,  cum  dixit(9i):  <  Quasi 
bono  fine,  vcliit  bona  intcntione.  »  Non  enim  siin- 
plicitcr  dixil,  hono  fine,bona  inlentioHe ;  ied  addi- 

(89)  Vidc  librum  contr.i  Mendac.  in  cap.  7,-elc. 

(5)0)  C;»p.  7,  conir;»  mciid. 

(91)  Ibid.,  sed   vurbis  tuiii  nuiiatis,  cutn  dctra- 

cli.s. 

(.91)  V.  Miig.  Iiic,  §  c. 

(V.))  liccli.  \\\i\.Qui    offert  tacri/iciuin  ex  siib- 
slantia  pauperinn  qiinsi  (jui  viciimal  (iiiKin  in  conspec- 

Pathoi.  CCXI. 


QUINQUE.  —  LIB.  II.  !uOi 

(!it,  ^uasi  el  vetui ,  quia  ta!ij  iioii  fiiuil  boiio  lii;e, 
scd  line  qiii  piiialnr  boiius,  ct  non  csl.  Ex  bocjain 
paicl  qiiod  qui  pcciiiiiam  nia!c  ac<|iiisilam  pauperi- 
bus  erogal,  ex  hoc  ipso  pecc;il. 

Scd  contra  objii  ilur  sic  :  Islc  quod  male  acqui- 
sivii  dal  hoc  Ecclesiae  ,  eiorat  eam  ut  impetrel  ei 
priinam  gratiam.  Ecclesia  illa  leneiur  orare  pro  co, 
cl  orando  iinpclial  priiiiain  graiiam.  Islc  mcriiit  ab 
isla  Ecclesia  ul  l^Sorarel  pro  illo:ergo  illa  dalio 
fiiit  ei  meriloria.  Ergo  non  fuit  morlalc  peccaluni 
in  co.  Itcm,cx  naiiirali  piclale,  de  eo  quod  male 
ac<iuisivil,  viscera  indigeniis  reficil  el  qni  lanluin 
iiidigebat,  qiiod  nisi  ei  succurrerel,  slatim  iile  defi- 
cerel.  Ergo  illud  opus  boniiui  fuit ,  vel  sallem  mc- 
nloriuin  lemporalis  boni.  Iiem,  iiisi  illum  cibasscl 
in  articulo  morlis,  inortaliter  peccasscl.  Ergo  quia 
illuin  cibavii  dc  pecunia  male  acquisila,  non  pec- 
cavil.  llcm,  posilo  quod  isle  habeal  viginli  solidos, 
quorum  decein  habuii  ex  usura,  alios  decem  do  bono 
lucro;  ccrluin  esl  quod,  dum  esl  ia  mortali  pcccalo, 
de  illis  quos  beiie  acqiiisivit  polest  lacere  eleemosy- 
nam,  qufc  licel  non  sii  ei  ad  merilum  viiae  x-ter- 
nae,  v;ilet  laincn  ad  boiiiim  leinporale  babendiiin, 
vel  ad  niitigationem  pdinae  geliennalis,  si  tunc  de- 
ccderet ,  ei  illis  aliis  decem  quos  male  acquisivit 
non  potesl  facere  opus  quod  sil  ei  nierilorium  ali- 
cujus  boni,  imo  eiiamsi  aiii  indigenli  ex  nalurali 
pielale  del,  et  ex  hoc  ipso  mortaliier  peccat  quoJ 
aiieuam  rem  neinini  dare  liciie  potest,  eiiamsi  lo- 
lum  det  qiiod  habet  ,  anget  peccaium  ,  non  niinuit 
realom,  ut  dicii  Auguslinus  (95).  Quaeritur  ergo  an 
isios  viginli  solidos  ,  quos  periniscuil  iiec  scp.irare 
potest,  possil  dare  liciie,  ila  (juod  illa  datio  sit  ei 
incritoria  alicujiis  boni  lemporalis  ,  el  ila  non  sil 
in  eo  uiorLalc  pcccatuni. 

Ad  hoc  diccndiim  quod  modieum  fermenti  toiam 
mastam  corrumpil  {I  €or.  v),  nec  potest  istc  nie- 
rcri  aliqiiod  bonuin,  illud  daiido,  iino  ex  ipso  pec- 
cat  (|Uod  alii  dat  quod  siium  non  esl,  siciil  si  tibi 
aiifcrain  c.^^ppam  ul  deni  algcnti,  pecco  :  non  pos- 
suin  istiid  faccie  ex  iialurali  pielaie,  qiiia  ipsa  iia- 
liii;ilis  pietas  repugnat,  cuiii  liuic  aulero  ul  aiii 
dcin.  Ncc  eli;ini  dico  quin  peneein  si  raiiiicam,  quia 
luiic  etiani  magis  pecco :  i  Pejus  est  enini  concupia- 
ceiiiio  quain  iiiisercnlo  rapcre  (9C).  t  Horutu  cniin 
diiorum  iion  ideo  bonuni  esl  alieriiin  quia  pejus  est 
eo  reliquiim,  licel  lcvius  ununi,  cuni  gravius  alle- 
nim.  Nec  lenclur  Kcclesia  illa  qiiae  ah  islo  atcepil 
pecuniam,  pro  eo  orare,  quia  nec  re(  ipere  debet, 
si  tcial  malc  acquisilam.  Quod  si  nescierit  unde 
ille  acquisieril,  tenetur  (juidein  orare;  sed  oratio 
illius  iinpediiur  proptcr  inala  nierila  illiiis. 

bi  objicitur  de  Phinecs  qui  transfixil  Judaeuin  ct 

/u  patris  tui. 

(91)  Mag.  hic,  §  d. 

(95)  Senn.  15,  in  Appemlice  de  diversis.  Etiamsl 
totum  tribual  qtiod  a  bsKiieril,  additpoiius  peccata 
sua  (|iiuin  miiiu:ii. 

(90)  Ans,  c.  8,1.  conir.  Mcnd.  (Pejorcsl  eniinqui 
COiiCiii>is(:ci)d<>  qiKUii  qni  niiseiciuki  furalitr.) 


«OOS  rETllI  PICTAVIIilNSlS  lOOi 

KadianiiiilMn,  quoJ  opiig  fuii  <le  iHi»  op(>ribus  qtiac  A  «l-e  csl  inorlal*  peccaiiifn,    ergo  noii  reiiMineratnr 

icinporali  pr;eiiiio  :  ciii    conlrariuin    vidcliir    r|iio<l 


•  ;iM?  pnvaricalionc  ficri  nc<|iietiiit,  dici  polesl  quod 
i.ind  niMi<>  hniiirin  rnil,  qtiia  inspirationc  ill.vina  ct 
Tflo.jii5lili:c  Dei  liuc  fccit;  ei  itlco  noii  soluin  in 
illo  opcrc  iion  pecc/jvit,  scrt  vilam  seCcrnani  pro- 
ihuniii.  Nnlliini  cniiii  opus  aifco  inaliini  esi  ia  sc, 
qtiiM  fii  faciat  hoino  cx  pi^ceplo  Dci,  vei  inspira- 
tiiMK^  S()iritus  sancli,  cl,  ul  ci  a  Deo  prjei  ipitur, 
<Tiio<i  noii  Ijonuin  facial ;  Dcus  cnin)  super  oinnein 
icgnn  et  omne  prxceptnin.  UiiJe,  si  in  aliqiio  vi- 
«leatur  f>ei  prxccpiuin  a  legcdissentire,  potius  da- 
lori  i<-gis  qiiani  iegi  dat:e  obteinpcrandiiin. 

Sed  olijicitur  liic  de  Maria  Magdaiene,  qiiie  dc  eo 
qiiod  niale  acquisivii,  entit  unguentiini  cl  Doniini 
ptides  iiiixil,  soientis  lanicn  illud  uiigueniuin  inalc 


Donrnms  dicil  de  liypooriiis  :  Amen  dico  vobit,  rcee' 
pcruni  mercedem  suam  {Maltli.  vi).  Scil  lioc  <lictuin 
rsi  iroiiicc,  qiiia  lia-c  cr.it  lucrces  qnani  qiuerc- 
l>.iiit,  ct  litfnc  jain  rcccpcMint. 

Sud  ct  ieeruin  objicilur,  po>ilo  (jiiod  iste  discal 
divinain  paginani  nl  postca  inipngnet,  poslea  rcsi- 
piscei,  et  sicut  Cathoiicii»  prxdii-.vt>it.  Iste  ex  ciia- 
rilalc  poenhebit  cnjuslibet  peecaii  siri :  ergo  de 
cxcrcitio  qiiod  inodo  habet  in  studio,  quia  pccea- 
tuiii  cst  in  eo  morlalc  p.opler  malani  intcntioncni: 
cigo  volel  se  non  didicisse  ;  ergo  placebil  ci  quod 
diilicii,  iJIud  discere  esl  iiiorial«;  pcccaiuin  :  crgo 
pl.iccbil  ei  qnod  mortaliter  peccavit.  Iiein,   posilo 


ali  tfa  coinparaluni.  IJeo  inier  male  acquisita  di-  B  quod  addiscit  bono  fine,  poslea  aposlaiat :  jl/«/iii3 
•tiiigunnl :  Diciinl  ciiim  qiiia  quud  mulier  proprii  etl  viam  veritaiis  non  agno»rere  qunm  pott  agnitam 
corporis  cxposiliona  acquisivit,  suuiii  est,  licet  iii  retro  ire  {11  Pelr.  n).  Isle  seit  agnilionem  veritatis 
pci-caiis  coinparaluin ;  et  si  inde  poeniieal,  eleenio-      osse  sibr  acervum  iiiajoris  dainnalionis  :  ergo  do- 


syuani  faccie  t*o'c&t :  scd  qiiod  de  usura  babelur, 
rapina  e&t;  nec  iliius  qni  acquirit,  inio  teneiur  ei 
ie<l<ici-e  a  quo  habuil;  iiec  ctiain  cuni  reddit  ei 
cbaritale  (liccl  mereatnr  ob  lioc),  ciecmosynain 
raccio  dici.ur.  Non  ideo  lamen  illud  dicinius  quod 
sii  consians  Mariain  illud  uiigufutuin  de  lucro  cor- 


lero  debet  de  eo  quod  Tcrilalcm  agnovit  ct  ilidicii. 
Ad  hoc  dicendnm  quod  non  deliel  doicre  qiiia  di- 
dicit,  scd  quia  tali  fine  didicit,  el  quia  aposlalavit, 
siculqni  charitatem  habuii,  non  quia  habuit,  sed 
qiiia  ainisit. 
(S9)  llein,  cuin  &il  diclui»  oinneni  aciioiiein  bo- 


l>oi  is  sni  eni  ss<!,  cum  pairiiui<ninin  (97;,  uiide  emere  nani  ex  liono  fine  fieri  bonam,  fiu?eritar  aii  hoc  gC' 

puiuil,  habuil.  bi  quii  igiiur  finein  aclionis  vocet  neraliier  sil  vcrum  ?  Si  eiiiin  iia  est  cuin  istc  qni 

iiitenlioneni,  VQrum  est  quod  oinnisi  actio  ex  fiac  esl  in  mortali  peccato  de  pecunia  bcn«  acqiiisit.-v 

jii.lii^aliir  bona  vel  inala,  ct  onmis  actio  boiia  est  clceniosynam  dal  hac  inlenlione  nl  reficiat  imlig.M» 

cujus   inlenlio  boiia  esi,  el  coiivcrlitur.  Siinililer  ti.-.<:,  eiiaiu  piopler  Deum,    bonuni   opus  vidclnr 

oinnis  aclioinata  cujusintentiomala,  ct  econlrario:  C  faccre,  el  i(a  qui  est  iii  morlali  peccato  bona  o|icr4 

natn  inlcntio  conipieheudil  vulunlulein   el  finem,  fa(it.  Quod  etiam  AugMstinus  coiinrnial  sic  (100) : 


nt  siipra  satis  evidenicr  disiinxiinus  inter  volunla- 
leiit  ci  finein  et  inteniioncm.  Nun  omnis  actio  ez 
f  .ejudicalur,  sed  150  •"'«  so'^  <l»3B  bona  est  in 
s<!,  vel  indiffereiis.  Ergo,  si  jactanlia:  causa  pasti- 
tiir  panper,  illa  aclio  mala  esl  qnia  malus  finis; 


<  Servilis  titnor  noii  csl  iii  charitate,  iii  quo  si  fiat 
bonuin,  ito>i  lamen  bene.  »  Qnod  etiani  super  illun» 
Ucuni  psalmi  (i):  Patser  iiivenit  sibi  domum,«t 
lurlur  snJitm  ubi  reponat  pullos  suos.  Dicil  quo<l 
iiifidcics  I)ona  opeia  factunl,  scd  iion  in  nido  Eccie- 


el  ex  hoc  ipso  pcccal  homo,  ct  inalediclioni  subja-  siu?,  id  esl  iii  fide,  el  ideo  conculcaniur  puili  eo- 
cet.  Sieul  dicit  Jerentias:  Malediclus  qui  facit  oput  rnin.  Quibus  tamen  conlradicere  videiurquod  dici- 
Dei  1'ravdulenler  {Jer.  XLvut).  Quod  exponens  Gre-  tur  :  Omne  rjuod  non  esi  ex  fide,  peccatum  est  {Rom. 
gorius,  ail  (98),  fraudeni  illain  committi,  vel  pro  xiv) ;  lota  viia  infideliuin  peccatum  est  (2).  Ei  Da- 
tcinporalis  rei  priKinio,  vel  pro  laudis  verbo,  vel  pro  vid:  Oinnia  opera  ejus  in  fide  {Psal.  xxxii).  Et  Jaco- 
judicii  humnni  gralia.  *  Sulus  enim  in  opere  Dei  bus :  Qui  in  uno  offendit  reus  est  omnium  {Jac.  ii). 
fraiulein  noii  facil  qnt  cum  ad  studia  bonx  actiuiiis      lCi  Aiiguslinus  (5):  <  Si  qiiid  ita  fil  qiiod  ad  chari- 

cst  diieclio  Dei  el  proxiiui,  non  refera- 
III  lii  queinadnioduiii  oportet  fieri,  et  si 
lioti  viili  aiur.  > 

(4)  ila:c  oinnia  de  facili  ad  concordiam  revocan- 
tur.  si  dicaiur  niniie  opus  quod  fil  dnctu  pietatis,  a 
qiiocnni|ue  fial,  i)onuiu  esse.  Sed  bonuni  inultis 
inodis  dicilur,  pro  ulili,  pro  reinunerabili,  pro  si- 
giiu  boiii,  pro  spe  boni,  pro  iicilo,  et  foiie  aiiis 
nioilis ,  nnlUiinque  opiis  bonuin,  id  esl  viks  a.'tei-iiai 
nioriloiiuin.   iiisi  quud  sit  ex  <.luiiitate  :  sed  nun 


vi-il.ii,  nec  ad  corporalis  rei  prajinia,  ii<:c  ad  landis      lal.  ni,  qn:e 

vcrba,  nec  ad  humanain  judicii  gratiain  anliclat :      inr,  iiDudui 

veri;!ida  eniin  suni  opera,  lestante  beaio  Job,   lic 

l.oiia  noslra  latrocinanli  frattde  nostris  .ictibu»  tei- 

rciiifi  concupiseenlia!  se  ingeranl.  i  Nec  taineii  di- 

ciiiius  setiiper  euin  niortaliier  peecarc  qui  landcni 

le.i  poialein  tUligii,  nec  eum  qui  ad  hi-c  piiiicipa- 

lilcr  tciidll.  Dominus  cnim  pulverem  <le  peilibus 

exi  uieie  jubct  {Hatih.  x;  Murc.  vi;  Liic.  i%).  Sed 

ditil  aliquis,  $i  pasccre  paupercm  causa  inanis  glo- 

i<J7i  Ei  hoc  de  pia  inuliere  cerlo  ceriius  credeii-  Joaii,  <'ic.  ..... 

d  iin  <*)  Paalm,  Lxxxiii.  haee.  Aug.  sed  ahis  verbis. 

*  "m\  Lib.  IX,  in  c.  9,  Job  c.  xvn,  circa  mcd.,  sed  (2)  H;ec  in  I    Sent.  Frosperi.  Senl.  iOG. 

ve.Sipiibus.lam  imii.utaus.  (3)  Aug..   iCndnnd.,  cap.  iU   ct  ull.    Vule  wil> 

{•.^<)\  M:»-,'.  4,  d.  41.  fi'"-'"  pi;'.fi«i-  •"  l>^-  ■^'^^^ 

;IUU)  V".  lV.il.lcxxvu,  ser.  53.  De  rerb.  cap.  41,  iis  ^4)  d.ig.  inp.,  <|  i. 


^OOlS  SENTKMIARLM  LIBRI  CtlNQUE  —  MS.  II.  tOO« 

solinn  opiis  iliuil  Ixiimiii  Cit.  Nain  si  qiiis  ihfiielis  x  p«-lleiuia  iTibulaiionc  ptleiidujn  esl.  Pralerea,  e<> 


{noiiiain  iniiifoiilis  rclcvaverit,  bonuin  facil,  itl  cst 
fi^iMim  boiii,  cl  reiiMiiier;tliir  illiiil  opus  tempofali 
pr.rniio.  lliuil  taincn  op-.is  qiio<l  fil  ile  gciiore  hono- 
voii),  ct  al)  .tliqtio  fil  ninlo  fine,  bonuin  osl,  iJ  est 
%'i  (ierel  in  cliarit.ile  lioluiin  essel,  lamen  inalum 
«•sl  cx  aireclu  el  etiani  de  ponfrre  nialoruin,  nt  re- 
firere  paiiperein  «ausa  iiianis  glorix.  Vel  secundum 
iilos  qiii,  tripartito  (iiviileiites  actus,  dicunt  bona 
«pcr:i  non  posse  fieri  in:»lo  fine,  sicut  ncc  rnaia  bouo, 
poicst  dici  qnod  bonn  151  ^tinl  ilia  opcra,  id  csl 
<\e  (;euere  bonoruiii ,  lanun  mala  dicuntur,  propler 
«os  qiii  ea  fuciunl  qui  niaii  sunl  ct  cx  liuc  ipso 
fcccant. 

CAt>LT  XVII. 


tlcsia  quoiilie  Of:il  pro  pace,  pro  fnigihns  el  Im- 
jiisiuoili  (einpontliljus. 

Su|>cr  lioc  noliis  vi<iclur  qiiod  Deus  laudjndt!«i, 
diligendus,  or.indus  csl  pro  tciii{)or<iiibus.  8ed  C2uio 
iiilellige  iianc  proposiiioucin  :  po'e.<il  cniin  notare 
liiicin  timlein,  et  fiflcni  qui  ad  aliuni  tendt:.  St 
(iii»iii  {iiialem,  falsuin  cst ;  si  tintin  qiu  ad  aliiuii 
lciulii ,  veruin  est.  Sic  ciim  dicitur  :  Isle  opial 
nicdicum  proplcr  f oiionem,  si  fropier  notct  (jacni 
linalcin,  fitlsiini  cst  :  finaliier  eniin  cum  cptat 
propter  saiiiUitAJii.  Si  jnropler  uofyil  (^ncm  qui  ad 
niitiui  (cndjt,  veriiiii  csl^  Iiaqu«  Deiis  dili^endus  cst 
pro  leiiipor^iiiliusv  ut  scilicet  pcr  boiiQ  l%inporalia 
euni  acquiramiis,   cl  iion  proplrr  se,  sed  proptcr 


w.  .        ,,,■•..        ^  ■,•  c^^,  !.>„„,.,«,  «.,/„«    ^'i  Dcum,  ut  iion  iii  eis  fincm  pon.iinus>  ut  non  ibi 
inruiH  (/tlbTSi  stnt  et  opvosilt  (titrs  bdnnrum  voiun-  »  ...  .•        •■         , 


laltitn  ticHt  et  inalnrum  ?  Ht>i  ilelermiualur,  an  <i< 
ttrniendum  Deo  pro  lemporalibut. 

De  qu»tuor  pr.Tnoiaiis  capilulis,  qwarium  qttod 
reslal,  prusfqucndiini,  Htruiii  scilicel  Uniae  voliin- 
taies  diversos  el  oppohitos  Hues  h:«b«?«ii!l?  «uod  vi- 
detur  :  istc  eniin  la«id:a  sive  diligit  Oeuu)  pro 
t«ii!poralib«s>  et  Dcum  iaudat  proptcr  Oeuin  :  Ci.cc 
)on:i  cst  voluntas  istius,  ei  isli  fiucs  diversi  sunt ; 
«rgo  lioua  voiunias  diversos  fiiics  babct.  Quod  la- 
nnii  Deus  diligcndus  nou  sil  proplcr  temporalia, 
ita  osiciiditiir  iodircctc  :  isle  diligit  Dcuni  pro  tem- 
foralibus  ;  cigo  non  diligil  eum  gratis.  Itcni  lcgitur 
«n  Job  Sat:tn  dixissc,  Job  non  diligit  Oeutn  graiis  ; 
iial>ei  coiiii  lemporalia  Uob  i).  Iteni  :  <  Qui  Oeum 


stemus,  scd  in  cii^  niedilaniibus,  I>eum,  qui  (itsit 
c.^t  liixilis,  diligani;!Sv  Quod  cigo  priiiro  dicium  esl : 
Isie  latidat  Dctiin  pio  leiiipor.ilibus,  non  ergo  gra- 
lis.  Fallacia.  Isic  salvalur  pro  mcritis  suis,  non 
crgo  gratis,  falsiim  csi  ;  qui:i  iDcritiim  nou  c.\ciudit 
graiiaiii,  vd  e  conversu.  Qiiodjiostea  diciiur  Satan 
«lixis&c  :  Jub  tToii  diUt/il  Beum  (fralit  {Job  i),  babet 
ciiiiii  tciupor.ili.-i^  noii  est  veruin.  Imo  tunc  diligcbal 
ciini  gr.-iiis,  q<H>!t  postea  probalum  c&t,  quaudo 
aiiii*sis  oimiibus  corptis  cjns  i(a  uiceratum  est 
qiiod  etiam  scaturicbaai  vernies  de  corporc  ejiis. 
C:i'ierv.  v«ro  raliones  quas  induximus,  soivuntur 
dc  faci^,  djstincta  muJtiplicitale  bujus  prseposilio- 
nis.  }:ro. 


iz.idatpro  diviiiis,  pctit  ut  diviliai  ad  ipsnm  veniaHl  C      Scd   luiic  solniioni  videtur  obviarr  Augutlinus, 


non  ut  Ocus.  *  lloc  drcit  Augustinus  (5).  liem,  iilc 
diligii Oeum  pru  temporalibus, non  duiia  : eigo  iatria 
gratis,et  iti  diligiiOcum  gralis  etnon  gralis.  Item  Sa- 
ionion  ail :  Divitias  eipatiperiatcm  iiedederis  tnilii^  Deut 
(Prou.Kxx).  El  Aiigusliniis(G):  <  In  vcrit;itc  Oeiini  in- 
\ocal  qui  cuui  propier  sc,  noii  pruplcr  aiiud  iiivo- 
cat.  I  Scd  qui  propter  divilias  eum  iavocai,  proptcr 
aliud  qiiain  propter  se  iliiini  invocai.  Crgo  qui 
pruplcr  divitias  euin  inTotal  iion  in  vcritatc  cuut 
invocat,  ct  it;i  pi-opter  divili:^s  iioii  cst  invocandus. 
(7)  O*'0<i  i>uicin  Dctis  diiigendiis  pro  leiiipur:di- 
bus,  ci  orandus,  vt  taudandiis  sil,  oslendiiur.  Oeus 
laudandus  esi  pio  univcr.sis  bencficiis  suis :  crgo 


diocHs  :  A^<;  coitttiluatit  15fil  vobit  duot  fintt  ut 
regHum  ptiatit  propter  te,  temporalia  propler  i//i/</, 
nec  solam,  vel  eiiatn  cum  eo  lemporalem  mercedem. 
Ecce  bic  videlur  osteiidere  qtiod  per  se  tcmporaiis 
iion  suni  appeienda,  nec  ctiam  rcguum  propier 
icgniim.  Illam  auictn  aueluritatem  sic  cxponiinus : 
Ne  statuatis  vobis  duos  ruics,  id  C£l  opposilos.  Uli 
aiiteni  lincs,  sciiicet  dil  gcre  Deum  proplcr  tcinpo- 
rniia,  et  prupler  se,  non  sunt  oppositi  fines,  quo- 
niani  buc  est  propter  iilud  :  postca  supplendumett, 
sed  unum  sciiicct  ut  pctalis  rcgnum  prnplcr  sr;,  £( 
tempor.)lia  propicr  illud.  Oiiinia  euim  propler 
regiium  pctenda  suni :  quud  qui  facil  noii  sibi  dito> 


pro  tem|ioi-alibus.  licm,  iste  non  agit  gratias  Dco  ^  fincs  conslituil.    Qiiod   postea  seqtiiti:r ,  propier 


pro  leir.poralibiis  a  Deo  sibi  collulis  :  crgo  esl  in- 
gralus.  Ilein,  diviii:e  licite  possunt  balieri  :  crgo 
ticile  possiioi  peti.  Iicm,  iteino  :ibsque  iieccssariis 
torpoti  jiigilcr  ci  iil»ere  poiesi  servire,  sed  nenio 
absque  temporalibus  poiesl  babere  necessaria  cor- 
pori :  ergo  ncnio  absqnc  teinpuratibus  polcsi  Oco 
scrvirc  :  crgo  leniporalia  petenda  siinl,  ot  ita  Dciis 
(irandus  est  pro  tcmporalibus.  ilcm  icgitur  qiiod 
iorcinias  mittebal  episiolas  sii.is  licbrxis  qui  crani 
iii  captiviiate,  nt  ortrenl  pro  pacc  principis,  quia 
in  ejus  pac&  coriiin  pendebat  iibcraiio ;  ei  ila  pro 

^5)  Aiig.  iii  Psal.  i.ii  :  Qui  iiivoc:it  Dcuin  ut  dives 
fiai,  Oeuni  non  invocal  :  lioc  enim  invocal  qood  ad 
se    Miit  \ciiiic.  Viite  ^cqq. 


regnuin  tanium   debeiniis  omnia  operari,  nou  co» 

Itim  vclcuni  regno  Dei  lcmporale  iiicdiiari 

iion  esU  Nec  enim  b:«'C  duo  lanquani  duos  fines  de* 
iiemus  proponere  nobis,  scd  ui>:iin  propicr  ulleruni. 
Cuin  igitur  ci  seierna  et  lemporaiia  peienda 
sint,  et  lamcn  bxe  propicr  illa,  sciendum  csl  quod 
teinporalia  aliler  pctendu  sunt  quaiu  seleriia.  Dcbeinus 
cniin  a:icrua  pcicre  secure,  aperta  Ironie.  quoniuni 
omnibu.K  palct  ca  nobis  cssc  nece&s^irla.  Teinpora- 
lia  autem  iiou  dcbemus  ia  aperie  peiere,  scd  cuni 
qiiadam    cunditiune,    ut  &i  dicam  -  Dear    omnipo* 

(fl)  Vidc  etiam  qu.T  |i:<l>oi  in  Psal.  LiHi  iu  Hno,  oC 
in  P^al.  Lv  ei  cxi.iv  bub  fincin. 

(7j   Viile  Aiig.  biip 


IC07 


PETRI  PICTAVIENSIS 


iOOS 


ten$,  da  irihi  htrc  et  harr,  si  tch  ea  viihi  ette  ulilia.  A  Spirilus  sanclus,  siciil  amor  Palris  Cl  Filii  proprie 


Kl  qnod  iin  «lclicamns  cxcinplo  Cliiisli  qui  dixij  : 
l^aler,  ti  (ieri  poiesl  trameal  a  me  calix  itte  (!^l(ilih, 
xxvi;  Mhic.  XIV  ;  luc.  xx),  Non  dixil  siinplicilcr 
irnmeat,  sed,  si  fieri  polest ;  Cl  cliam  Silijniixil  : 
Verurtitanien  nun  sicut  ego  volo  sed  sicut  In  ris,  fint 
tolnniat  tna  (ilid.).  Similiicr  ?)C3ins  Maninns,  (iim 
propicr  ulirnaicin  frnirnin  clainanliiiin  :  «  Ciir  n«is, 
Palcr,  dcscris,  aiil  rni  iios  desolalos  relin(|iiis?  > 
pclcrct  sc  vivcrc,  non  iia  apcrte  pcliil,  scil  ciiin 
deienniiialione  tali  :  i  Si  adlmc  popiilo  tno  snin  nc- 
cessarius,  non  recuso  laborcm,  fial  voliinlas  tu3.  » 
Ad  Chrisli  cl  Martini  cxemplum  pclamus  lcmpora- 
lia.  Solcnl  qiiidam  ciica  liaiic  <|iiX'Slionem  qiiasdain 
incongruas  compnralioncs  formare.  Ulruin  scilicet 
Deusaeque  laudaiidos  sil  pro  tciiiporalibus  el  a;!er- 
nis,  Cl  opque  orandus  pro  illis  :  quod  quolifS  audic- 
ris,  iiicongrnitatis  argiio  locntionem,  sicul  si  dica- 
lur  :  Islc  .rque  cito  vadit  Papiain  ac  Romam,  et  isie 
anqiic  dcsiileral  niedicnin  et  sanitalem,  vel  vmum 
ct  saporem  viiii. 

Ilem,  vidttiir  aliqua  voluntas  noii  solum  diver$4)s 
sed  cliam  ailversos  fincs  li;\berc,  nt,  isle  peccat  et 
pcccarc  vnlt,  quoniam  deleclatwT  in  peccato  sno, 
01  quoniam  scit  miscricordiam  Dei  laniain  csse, 
qaod  ipsa  sufricil  ad  omninm  peccalorum  delelio- 
ncin.  Ecce  iluos  fines  propoiiil  isle  quornni  uierqne 
iiialosesl,  quoiiiam  deleclari  in  peccaio  nnkim  est, 
ct  eiiam  ila  contldcrc  iii  Dci  inisericordra,  pecca- 


D 


dicitur  Spirittis  sanctiis.  Simililcr  antem  iii  prac- 
siimptione  csl  abiisio  miscricordix  el  boniluiis  Dei 
qnantiim  iii  hominc  est,  iii  lioo  quod  aliquis  ninti» 
in  ea  conlidit,  ei  prsesumil  ipsuni  diinittere  uiiini.-i 
peccata  impunila,  quod  iibcrlatcin  daiido  iri  occa- 
sioiiem  carnis,  iiceniiam  dei  peccandi.  Quod  qui 
facit  qiiaiiium  in  sc  est,  jiisiuin  eum  non  esse*con- 
tcndil .  Notandum  tamcn  (9)  quod  qui ila  peccal,  simi" 
liicr  puccnt  in  Patrem  et  Filium  sicut  iii  Spitiluin 
saiictum.  Communis  esienim  olTensa  iriuin  pcrsonao 
rum,  sccuiiiliim  appropriaiionem  nominis  el  non  rei 
diciiur  pectare  in  Spirilum  sanctum,  quoniam  pcc- 
cal  in  boiiit.'itein  Dei  cujus  nomeii,  ei  non  res.appro- 
priaiiir  Spiritui  sanrio,  cuin  Paier  ct  Filiiis  cl  Spiri- 
liis  sancliis  sinl  unabonilas. 

Qtccriliir  autein  uiruni  omiiis  desporalia  vei  pi;e- 
siimptio  sil  pcccatiim  in  Spirilum  sancluin?  quod 
quidam  dicuiil,  et  lalc  peccalum  ideo  dicitur  irii:- 
niissibile,  non  quia  iion  possit  remitli,  sed  quiu  iion 
de  facili ;  potcst  ciiiin  rcmitti  pcr  pociiileniiam. 
Unde  :  Comertnm  eos  in  jnofundum  mnrit  (Psal, 
Lxvii);  et  alibi  :  Miitil  crystaUum  tuam  ticut  bu*- 
cellnt  (t*tal.  cxLvii);  ct  aiibi  :  Q»i  eduxit  vinclft  in 
fortitudine,  tiniiliier  eos  qni  exasperant,  quHiabitani 
in  lepulcris  (Ptal.  lxvii).  (10)  Sunt  aietcm  aiii  qui 
dicuiil  quod  non  omnis  prxsuinpliu  vel  dcsporatio 
cst  peccatnm  iii  Spiritiim  saiictuin,  nisi  illa  scilicel 
quam  comilalur  inipoeiiiicnlia  finalis,  id  esi  de  qua 


I 


tum  esl,   ut  scilicel  proplcr  nimiam  conlifdentiam  £  nunquam  aliqnis  pa^niicbit;  et  sccuiidum  ie>tos  lalo 


pecrare  iion  limcamus  :  hoc  cnim  csl  pcccare  iii 
Spirilum  sanctum,  et  nnnquam  liujiisinodi  pecca- 
liim  remitlclur  (8).  Iliide :  Qui  peccat  in  Spiritum 
lanclum ,  nec  in  hoc  swculo,  neque  in  fttturo  remit- 
leiur  ei  (Luc.  xii).  El  Joaniies  :  lisl  peccatum  ad 
mortcm,  non  pro  eo  dico  ut  quis  oret  (I  Joan.  v). 
lil  :  Maledictut  omnis  qui  peccat  in  spe.  Unde  vi- 
dendnm  esl  quid  sil  peccalum  in  Spirilnm  san- 
ttiim,  prius  tainen  oslenso  qtiot  sinl  ejtis  species 
qii;e  stint  duo,  obslinatio  ct  inipugnaiio  veriialis. 
Obsiinatio  est  induratw  in  malitia  mentis  periinacia, 
qua  fit  homo  impoenitens.  Obstiiialionis  autcm  dii;»; 
simt  spccies,  disperalio  el  piKsumptio.  Dcspcialio 
esl  qutt  aliquis  diffidit  de  Dei  misericordia,  wsinians 
peccali  mngnitudinem  divinie  boniialis  excedere  qnan- 
tiiaiem.  Prxsuniplio  csl  qua  aliquis  misericordia 
Dei  abutens,  et  in  ejiis  bouitate  ultra  quum  saiis 
est  confidens,  Dei  justitiam  evacuare  coniendil. 

Dicitur  autcin  lain  prxsumptio  quam  despcratio 
pecoaluiu  in  Spiritum  sanclum  ,  el  non  sine  ra- 
iione.  In  despcralione  ciiini  acbtimal  aliquis  magi:i- 
indincm  pctcali  excedere  qnar.litalem  boiiitalis 
D»;i,  el  ita  diminuil  qiianliialcm  bonilalis,  qtian- 
liim  in  so  est,  ul  qui  dicebat:  Major  est  iniquitat 
mcn  qunm  ul  veniain  merear  [Genes.  iv).  Uonilas 
aiiicui    Dci  propric  cl  priucipalil^r   153  diciiur 

(8)  Mag.  2.  d.  43. 

(il)  V.  .^nildos.,  \.  i  de  Sjiiiilit  S.  c.  3  iii   ii:i. 


D 


pcccalum  irremissibile  diciiur,  qnia  non  rcniiitiinr. 
Nuiiquain  eiiim  poenitcbit  al.qnis  de  co,  seinpcr  enin» 
COTniiabilur  boc  peccaluin  iinpociiitenlia  finali.  Scd 
qu;eritiir  ab  eis,  ciim  nemo,  iii  ipsi  dicunt,  do  lali 
iinpocniteiiiia  poeniiebit,  tiirum  de  eo  poterii  pien>' 
lere.  Quod  si  dicatiir  sic,  coi>lra  :  De  bac  impaeni' 
teniia  nciiio  pelerit  poeuitcre.  Ergo  ipsa  nnnqtiain 
potcrit  romilli,  ctiin  ipsa  pcccatum  sil.  Qnod  dc  iin* 
poeiiitcniia  finalinemo  polerilpoer.iicrc,  probari  po- 
lcsl  iiKlirccie;  iste  poonitebil  de  iiiipaeniteiilia  finali, 
poiiatiir.  Ergo  dcsinet  e;>m  habcre.  Ergo  eam  habe-' 
bit.  Digo  crit  pcrtinax  iisquc  ad  finein  vii:t>.  Ergo 
dc  ntillo  poccalo  pocniiebil.  Non  ergo  de  impoeni- 
tenlia  fiiiali  poeniiebil.  iicmside  iinpoeniieniia  fiiiali 
poeiiiiebit,  de  nnllo  pcccaio  poeniicbii.  Eain  habebit 
usqiie  ad  finem  vilx,  el  ei  eam  hahcbit  usqiie  ad 
finem  vike,  de  nullo  peccato  poenilcbit.  Ergo  si  isie 
de  iinpocnitcnlia  poenilebit,  dc  iinllo  peccaio  poe- 
nitcbii,  scd  in  coitlrarinm.  Si  dc  iiiipaenilentia  poe- 
niiebit,  dc  lioc  pecealo  poenilcbii.  Ergo  si  de  im- 
poeiiiientia  pamilebil,  de  aiiqiio  peccaio  poenilebil. 
Et  iia  vidcliir  possc  oslcndi  qnod  niilius  de  inip<£- 
nitcnlia  finali  possit  pocnitere. 

in  conirariiiiii  taiueii  sic.  Alii|iiis  pule.sl  pamiiore 
plcnc  cl  perfoctc  dc  aliquo  peccaio;  sed  noii  potcht 
prrlccle  poenitcre  dc  uiio  quin  pociiiieal  de  oiiini. 

(10)  Viile  Aug.  Exposit.  ad  haic  loca  ;td  qnse  alJu- 
dil  auclor. 


\m  SL.NTfcNTlAKlJM  MUKl  ULI.NUtJJ:    -  Mi:    n.  lOtO 

fjgrt  polosl  pa;iii!<:re  tlc  iin|»a'iiilciilia  (iinli.  Ilciii,  A  'litnli.T  onili.'j  <  l;iii.sis  poiosl  i.^lc  videifi,  ui;>gis  t'bl 


iictno  (lummtiir  iiisi  qnia  noii  iiuiuilel.  Er^^u  iicino 
damnaliir  iiisi  pro|)(cr  iinpaciiitcntiaiii  rinalein.  Krgo 
nciiioitaninatur,  nisi  (|uia  pecciil  iti  Spiritum  s:iii- 
('(uin:quO(l  rilsum  esl-  Si  dicul  ileruin  quod  aiiqtiis 
polesl  pa;uii<Te  de  iHi|>(i>iiiteii(iu  rinali,  quu:ritiir , 
quniiilo  ?  Aiit  enim  pusl  inoriem,  aut  uitiino  nio- 
nien(o  vilx>  %»a\  aul  aiitc  ultiniuin  monienluui:  sed 
reriuni  cst  quod  posi  mortem  non  est  iociis  p(£iii« 
tcndi.  Si  vcionliiiiio  niomcnlo  vitx  sitaepQcniieliii, 
ergi)  ilb  iinp(Aiiilcntia  non  cst  finalis.  El  si  aiitc 
uttimum  rnonieii(uin  paMiituerit,  ergo  niuUu  iiiiiins 
erit  (inalis.  Et  iia  niiiHiuam  poleril  aliqnis  dc  iioc 
poeiiiterc. 

Dicuiil  quidani  (|uod   iicino  potcsl  poenilere   de 


scnsus  divisionis  cl  vcinm  csl,  ila  eliaiii  dc  iinpu;- 
nitonlia  finali  polcst  istc  pociiiiorc  :  scd  si  poMii- 
lcal  jam  nun  eril  rinalis  :  ct  ideo  liis  pusil>s  in  pra>^ 
dicalo  niajjis  crit  si^nsus  :  coinposilionis;  el  faUilaii 
propiiKjiia  est  loculio. 

Alii  probabiiiiis  et  venus,  ul  niilii  vidctur,  tra> 
dniit  liiiod  iinpanitentia  incon^rue  dicitur  per  si?, 
sed  in  rcfurii,  vci  lioniicidii  vel  alii|iiid  tale,  (|nia 
relnlive  ilicilur,  el  talis  ]unclura  lanluni  putestr<v 
inovcrc,  ut  sit  liic  sciisus.  Ftirluni  de  quo  alufuu  no» 
yoeniiet  :  ct  tnnc  non  csi  peccatum  iii  Spiriliiin  san- 
cluin.Poie^tcliam  ponere  cl  rciiiovcre,  uisltsensus, 
Iinpoeiiileniia  fnrti ,  id  est  furtum  de  (juo  quis(!l) 
noii  prupoiiit  iion  pcenilere ;  el  lale  proposiliim  csl 


iinp(£niteiilia  linali.  iioc  enini  verljiim  diio  notat. ,  B  pcccaium  iii  Spirituni  sancluiii,   de  quo  quis  po  csl 


scilictil  qiiod  iste  liabuit  impocnitcntiain  finalem,  el 
quod  caiu  desinit  liaberc,  sed  lioc  esl  irnpossibilc, 
uiaxiiiiecuin  sii,  victurus  adl:uc(;  sic  enim  non  essct 
OnaJis.  Sicul  lioc  verbuin  incipere  duo  notaC,  cuin 
dicitur  :  Dens  polesl  incipere  pradestinare  islum. 
No(at  eiiiin  quod  Ocus  prxdeslinal  istum,  et  non 
ptiiis  piuidehtinavit  istuin  :  quod  falsuin  est.  Nuiluin 
cnini  prm^deslinal  quein  iion  pra>desiinavcrit  ab 
aciernu.  X54  "^'^  ^'•S'^  dicuiit  quod  isle  nuii  putest 
pocnilerede  inipaiiitcnlia  iiuaii  :  pot(St  qiiidcin  fa- 
ccre  ui  cadi  iion  admiltal,  scd  iioii  potest  racere  ut 
eani  ainittat. 
Sed  cis  objicitur  :  Iste  non  poicst  pocnitere  de 


pueniterc,    licei  dinicilliine.    Ila   eiiani    dicuiit    du 
pcrseveraiitia,  ut  po^t  exDlici»biiur  iii  Traclatu  in- 

(12)  Cxsccuta  igitur  prioii  spccic  peccaii  ia  Spi- 
iitiim  sanctum,  revcrlenduni  esl  ad  alteram  (|n;u 
diciiiir  im|)t:gnaiio  vciilatis,  dc  qua  sic  ail  Au^u- 
siintis  (15)  :  <  Peccaluin  iii  Spirituni  sanctuin  est 
ciini,  post  agnitionein  Dci  per  graiiim  Clirisli,  op- 
piignal  aliquis  fralernitalein,  et  advcrsus  gratiani 
qna  ieconciliatu$  cst  Deo,  invidcntiae  facibus  agila- 
tur.  I  IIoc  laineii  noii  intclligiinr  nisi  quando  comea 
cst  iinpoeniientia,  id  esl  proposilum  non  poeniteudi. 
(14)  Unde  elpro  quolibet  in  via  est  oraiidiiin,  uou 


iinpa:nitoiitia  linali.   Ev^o  non  cst  «i  impulandum      cniin  (nisi  miraculose  fuerit  alicui  revelatum)  iu  via 
pro  peccato.  Sed  ipsi  instuiil  lioc  inodo  :  Diabolus  *'  |iotest  sciri  quis  peccel  in  Spiritum  sanctuiu.  Undc 


nun  potest  pocniierc.  Ergo  peccala  sua  non  sunl  ci 
imputanda.  Si  «{uis  auiem  atienlins  itispiciul.  vide- 
bit  quoniain  potcsl  (|uis  poenilere  de  iiiipceiiitcntia 
Hnali  sub  lioc  &c.nsn,  id  esl  de  impociiileiitia  qiix  cst 
Ijiialis,  uon  de  impaBnilcntia  quse  linalis  csscl,  si 
isie  pQeniierel.  Sicdicitur  quodni{;redoeril  iii  allto, 
id  cst  in  eo  qiiod  erit  alburn,  non  iii  albo  quod  si- 
niul  sil  albuin  et  iiigruin.  Ponatnr  i|uod  ibte  vivct 
usqiie  ad  A,  et  liiiic  niorictur,  pos(  A  vcro  seque" 
tur  U  et  C  :  qnaistint  diio  nioinonla.  Isie  potestesse 
viciurus  iu  B,  quia  licet  sil  moriturus  in  A  laincn 
posset  viia  ojus  protclari  nsquc  iu  B  ci  C.  Sic  crgo 
isle  puicst  esse  victiirns  iii  B,  vel  ila  illc  polest  esse 


etquod  dicit  Joanncs  :£.'«/  peccalum  ad  morlein,  gU  . 
(I  Joan.  v),  iiitelligendum  esl  dc  illis  qui  jani  de- 
ccsserunt  in  infidelilate,  pro  quibus  noii  orat  Ectlc- 
sia.  Orat  tainen  pro  eis  diim  vivunl  et  adbuc  mereri 
posstinl,  ul  pro  Judxis  et  pro  paganis.  (15)  Consistil 
aiitem  boc  peccatuin  in  veriiatis  oppugnalione  ct  iii 
invidia  fraternitalis,  el  dicilur  lioc  peccatuiu  irre- 
mi^sibilo,  noii  quia  noii  possit  rdinitti,  sed  qtiia 
taiita  est  labcs  hujus  peccati  quod  nou  permitlit  ho- 
iiiini  etiatn  descendere  ad  Iiuniilitatem  poenilendi. 
Uiidc  cuju  Judas  agnovisset  se  ita  peccassc  el  vcri- 
latcin  iinpugnandu,  ct  frateruitati  et  coiisorlio 
Cliristi   invidendo,     et   dixissel  :    Peccati  tradens 


in  B.  Liceat  niodo  Itngere  lale  parlicipium,  potest  j^  ianguinetn  justum    {Mailh.    \xvii),    cilius    cucur- 


esse  pccnilnrus  iii  li,  de  liac  iiupoetiitenlia  quam  do- 
sinet  liabere  anle  li.  Ergo  p<itcsl  esse  pocnilurus  de 
ipsa  inipoinitciiiia  rniali,  id  est  qiix  est  in  eo,  vel 
qtii»  eril  in  eu  finalis,  nou  de  iinpoeniienlia  finitli, 
id  est  quii!  Iiinc  cssct  linalis  si  poenitcret ;  cl  assi-. 
gnaiti  liiccoiiipositiuncin  ct  divisiuiiein  ,  sicut  si  di- 
catui,  isle  potcst  videre  oculis  claii.sis,  id  est  oculis 
qui  sunl  clausi,  per  divisiuiicin  veruiii  esl;si  oculi.s 
cl.insis,  id  cst  qiiod  simul  siiit  claiisi  cl  vidcanl,  per 
C()!iip<isiiioiiciu,  falsuni.  Si  lamcn  ex  pailcsiilijecti 

(II)  Vi(leiiir  Iia'c  ncgalio  doleada. 

<l;i)  M  if.  I.ic,  §C. 

il."»    Ll'.  I    Ik  ior.  Doiii.  iti  iiionir,  iiuii   '•<)  ^c  a 
liii. 


ril:id  Inqueuin  quain  ad  pa[?nitenliam,vel  contriliunis 
geinitiim,  (itius  ad  suscipiendam  poeuani ,  (]iiatii  ad 
deprecandum  veniain. 

Ciim  auiem  dictumsii  qiiod  pra^dicta  sunt  peccata 
iii  Spirituin  sanclum,  si  adsit  obstinatio,  ut  botnici- 
dium  et  adtilteriiiin  (16),quod  tamen  iion  esl  veruin, 
<|iiia  illud  pcccaluin  spccialitcr  dicitur  in  Spiriluni 
sancium,  155T'od  fil  contra  bonitatem  Dei.  Pec- 
cal  euiin  lioino  tribns  modis,  per  infirmilatein,  per 
igiiorantiain,  per   industriani.  Qui  aulem  per  inlir- 

(U)  V.  Aiig.,  ser.  II.  De  Verbi.  Dom.,  post  med. 
(<:'))  Alludilad  ca  (;ii£  iiabcl  Aiig.  i.  i  Oe  »erm. 
/•0»».  hi  nioiiie,  sdli  tiii. 

lo)  liic  i|ii.iHlaiii  ilo^idcrari  vidonlur. 


<WI  Ptrni  PlCTAYIEiNSiS  I0f4 

miiarcm  peccat,  in  Palicin  .Htiiur  |wcc:tre,  qiib  K  lamfn  quadam  aniicMliili  Uwcwlviili;!  <jtia  plcrum- 


Patri  aitrjbuihir  potrntia  noiiiir.c,  c»mi  lamcn  et  re 
convcniat  iribiis  prjrsonis.  Qiii  peccat  pcr  ignoran- 
ttam,  in  Filinm  (Jicitiir  peccare,  quia  Filiosapicntia 
attrfbiiilnr  nontinc  ♦'!  non  rc.  Qni  pcr  ir  (litstriani 
pcccal,  in  Spiritiim  saiiciuin  dicitHr  pi  ccjro;  to 
quoj  bonitas  sofel  appropri.iri  Spirilni  sanclo,  el 
qni  ex  induslria  poccal,  ex  nialiiialioc  facil,  Scicn- 
dnro  tamiMi  qnoJ  indivisa  oiTensa  triiiin  persona- 
riim,  sed  proplcr  prxdictam  consliferaiioncm  so- 
Jeni  ficri  hnJH&modi  appropriationes  et  spccica  pcc» 
«9loruiD. 

CAPUT  XVIII. 

Dt  peecalo  Adot,  ubi  qiKcrilur  utrum  plut  peceavetit 
Adam  tjnam  Eva. 


qne  fll  ul  offcRdalur  Dcns  ne  offtnthiinr  ainicnt. 
Nolutt  ettimsociam  suam  conliislari  qiiani  credeliai 
sinc  SHO  sofotio  interirc,  ol  a  se  alicnaiaiii  coii:abcs^ 
cerc.  » 

Videtur  tamen  quod  .^dani  laiaiini  pcccavii.  D»- 
cil  cnim  Auguslinus  (22):  «  Impaii  senn,  scd  paii 
faslu  pcccavcrunt,  >  Ergo  pari  superbia.  Eigo  pari 
conlemplu.  Ergo  paritcr.  Ad  lioc  diccntlum  quotl 
pariias  illa  refcrcnda  esi  ad  cxcisalionein,  quia 
pariier  se  excusavcrunt,  Vet  refcicittj  est  ilta  pari- 
tas  aJ  csum  ligni  proliibili,  dc  t]no  paritcr  cotncde- 
Funl,  quia  peccalum  dicilur  par  alii,  vcl  qiiia  ejtis- 
dcm  gcoeris,  vcl  ruia  adcu  dintnrnutn,  vcl  qnia 
faslu  facmm 
(17)  £xsecalis  quatnor  supra  notalis  Cflpilnlii  di-  ^^      Itoin,  cuin  dicluni  sil  qncul  \dM}\  niii!;inaui  pn- 


iigenler,  proul  rci  diflicuitas  ct  ingsnii  nosiri  factil- 
las  snflriciebai,  scilfcct  undc  acluale  peccaium  ba- 
beai  origincm,  ci  in  qua  re  sii,  et  quiJ  Ipsiim  sit 
el  quantK  sint  difrcrenli.e  peccatorum  actuahuni, 
traQsen^diim  est  ad  peccaimn  originale  de  qno 
lArrus  fuisset  agonduin,  nisi  alia  ralio  praeponderans 
honc  ordineni  nos  pern^tui^re  coegissct.  Scd  qnia 
orieinale  peccalum  irahittir  ex  cprruptiooQ  carnis, 
cojus  causa  fuit  primum  peccatum  actuale  Ad.-e,  de 


tavit  se  pcssc  csse  sequuicnt  Dco,  ob,tciiiit  :  Dit  il 
eiiiin  Aposluliis :  Non  rapincim  urltitralns  esl  le  is»< 
aqualein  Deo  {Philipp.  ii).  Super  queni  locuin  le- 
^itiir  ("25):  <  Ul  diabulus  ct  ptiinus  huiuo.  t  Meo 
sio  c^t  cxpoiicniluni :  <  Ut  priinns  boino,  id  csl,  ul 
Eva  (\»x  156  f^ci^  Cal  de  prinio  itoniine,  >  sicut 
t  pcr  piimiini  hoiniKeni  inlravii  niors  in  niunduin, » 
id  cst,  <  pcr  Evam  qux  f.tcia  esi  de  priino  bouiine, 
ci  qux  priiis  pcccavil.  i  Vcl  diccndutn,  quod  st  i>oii 


illopecealo  nos  expediamus,  ul  nandemad  originale  credidit  Adatu  sc  ^ossc  pjiifitari  Deo,  tatnei:  delo- 

redeamut.  i-tnius  cst  promissionc.  Sed  Ev:i  delectaia  esi  in  ca, 

(f&)  Circa  iliud  primo  occurrit  quxstio,  niruni  1^'^  1'iu^  credebai.  Sicut  islc  pauper  in  boc  quoJ 

peccaium  illud  habuitoriginem  el  utrum  ui  vcllel  Au-  diciiur  ci  lu  eris  rex,  vel  papa,  deleciatur,  licel  cre- 

gustiuus  quod  prrccessit  in  eo  quaedam  elaiio.  ail  c  ^^^  •""''  n""»a»a'»  posse  eveniie  (24).  Iicm,^  Adaiu 

enim  (!9):   «  In  primo  homine  pracessit  qu.-Edam  petcavii  per  induslriam,  Eva  ignoranler  quia  qnasi 

elatio  CQnipriineiu^.  >  Scd  secunduni  huc  pr3>niiiii-  [parvi  inlclleclus]  fuit,  gravius  csl  peccare  indu- 

tur  ilia  soluiio  (iO),  qua  peccaium  (iUciferi  diciiur  stria  quain  inflrinitaie„  )>iusquani  ignoranliu  :  ergtx 

irreuicdiabilc,   ei  pcccatum  Ada;  dicitur  rcinedia-  ?•"*  pcccavii  Adam  quain  Eva.  (Juod  autciu    Eva 

hilc.  Idcoeiiitn  dicebainrpcccatum  t>ii€iferi  irrctnc-  peccavit  ignoranler,  ita  probari  potcst.  Evaciedi- 

diabi!e,  quoniam  ipse  peccavit  ex  p.roj)ri9  ei  Innata  dit  «liabolo.  Ergo  crediilit  quud  ficcct  sicui   DfUii. 


niaHiIa,  scilicet  cx  snpcrbia,  nulla  prxcedcnie  lcn- 
talione  exteriori.  Iloniinis  vero  peccalurn  idco  dicc- 
bator  remediabile,  qnoniam  illuJ  peccatuin  h:ibuit 
originem  a  teuialione  precedente.  Ad  qnod  diccu- 
dutn  qiiO'.!  tcniatio  eialioiicni,elalio  opus  pr.'cces»it, 
«t  ila  opns  habuil  urigiiieni  ab  cbitiotie,  sed  prius 
:i  leitlatione:  fuit  cniin  iti  utruipie  pareiite  elulio, 
fced   major  fuit  in  Eva  quam  in  Atljin.  Nain  luin 


Ciciidil  cliam  pcr  coinestionein  illius  ligni  bonuni 
suitiii  non  posseainitii,  scd  potius  unginculari.  Ergu 
credidii  sc  non  peccare  ;  cuin  ijiiiMr  ^eccasset, 
ignorantcr  peccavil.  Scd  contra,  sciebat  sii)i  prjc 
cepiiiin  daium  a  Dco,  nc  comedcrei.  Ergo  $ciebat 
osst^  pcccatiiin  contruire.  Ergo  scicnier  pcccavii. 
Itcin,  inulitir  cxcusaiiunem  non  hauuit  de  igiioniH'* 
tia,  cuin  eliuii\  manduiuin  ooverit,  etpccoaiuin  e»se 


diaboliis  dixissct :  £ri<ii  sicut  dii,  scicules  bonum  ^  secus  agerc  nun  ignoravil.  Dicunl   igitur  quud   aJ 


et  malum  {(ien.  iii),  tpsa  puiavii  se  possc  cssc  aujua- 
Itin  Doo.  Adam  qnia  s:ipieiilissiiiiu.s  Vi':il«  nuui|uain 
ptitavii  sc  posse  c^ise  a^qualein  Dco,  cl  ita  iioii  fuil 
iii  eo  sediictus,  in  qiio  niulicr:  prnpicr  qiiod  Apo- 
A.olus  dicil  cum  noii  sediicliini  (/  Tirn.  ii).  In  buc 
iniucn  scdiiciu!>  fuil  qnQd  pulavit  viiiule  sibi  es&c 
qiiod  erat  morlalc ;  ncc  l;>iiieii  priur  sedvclus,  nec 
in  eo  in  quo  tnulier.  Ideoqiie  nuii  is^nta  iii  co  prx- 
tcssii  clalio   qiiaiita   iis   niuiierc  (21);  <   Pcccavii 

tl7)  M;tg.  2,  d.  2-2. 

(18)  Lit».  I!.  Df  Venes.,  c.  30. 

(19)  Lib.  coti.,  c.ip.  5. 

(20)  Mag.  bic,  §  U. 

^21  j  ilo;'' oii-niu  ci  pliir.i  alia  liic,  liabci  A'ig.  I.  ii 


baiic  prontissioneni,  Eriiis  sicttt  dii,  ctc,  tanta  am- 
bilionc  cxcaiaesi  inulier  quod  nec  illud  inandatuiu 
Dei  csse  aniinadverieiei,  ucc  peccatutn  esse  contra 
fucerccogiiarel.  Ignoranter  ergo  pcccavii.  Ergo  cx 
igiioranvia  peccavil.  Non  esl  verutu.  Fallacia,  Dens 
oiiinem  qucni  aeiernaliter  punit,  niisericordiier  pii- 
nil.  Lx  niisericordia  eigo  punil  aplecnaliler.  Licet 
ciiiin  ignoranter,  non  ideo  ex  ignorantia,  quia  igno- 
raniia  non  fuit  principalis  causa  illius^  iieccuii,  scd 

iJe  Cen.,  c.  uit. 

("^2)  Lib.  II.  De  Ceufls  ,  c.  55. 

(25)  V.  in  Glossu  ibi. 

(2i)  Ibtl-.ftT,   cnpiikvi  cx  Aiig    ii.  Itc  (>eiics.,  cnf, 
nli. 


^^'•^  SP:.\TEMiAHl3M  Uimi  QUI.NOt-K.  -  Mn.  II.  m* 

prava  vohinfas.  Sicul  omne  bonum  etl  es  lil»e.o  ar-  A  i.uaie  ..ot.eiit  iiiMiil«.  U.oc  ian.tn  sciciuiu.u  q.io  t 


bilrio,  iion  tatncn  prinmm  bon.iiu  diciuir  esso  ck 
Itiicre  arl.iirlo,  sc.l  ex  sol;.  gralia,  fjuia  graii:.  est 
prfi.cip»lis  caiisa  illitis. 

(25)  Quodatiiem  Angiisiiniis  dicit  quod  escHsaiio 
igiinraniix'  tolliiur  el  ul>i  praecepti.iM  esse  cognosci- 
Inr,  «t  peccaium  cs.<;e  conira  faccrc  non  dubiiaiur, 
polesi  inlelligi  vcruio  fuissc  anie  suggcsiioiicin. 
Tiinc  enim  ci  prxcepiura  .scivit,  et  peccatum  csse 
rontraire  prapcepto  non  ignoravit.  Vel  poiesi  di.:i 
<luod  lunc  iilr.inique  scivil  et  per  illud  pcciaiu.n 
credidit  se  in  oinnilms  Ijonis  consuinmari  cl  in 
Duilo  ilimiiiui.  Sicul  Anliclirisins  rredetse  perpec- 
calum  ad  immortalilatem  ascendere,  ut  in  Psalmo 
liabetur:  Non  movebor  a  generalione  in  generaiio 


tiWMvt^  derecUis,  tam  auiinx  quam  corporis,  patiii..!.- 
proplcr  inobe.lientiam  ;  ei  noslra  etiam  pecc.-^i:» 
qiiu;  ab  eis  originem  contraxcrun»,  auiinje  def«icl.is 
et  passiones  suiit,  ul  ira,  tristiiia,  dolor,  iinmode* 
rata  laelilia;  corporis,  ul  famcs,  silis,  algor.  Oinnti 
tamcn  lu.jusmoiii  passio  in  anima  est,  sed  corpori 
atiribuuniur,  q.ru  non  seiitit  bas  anima  nisi  incor- 
l>ore  cl  instrumenio  corporis,  el  sicui  supra  bunc 
ordincm  itssignaviiuus,  ul  prius  diccrenius  qtiaiii 
fuil  liomo  facius  anic  peccatuin  secunduni  corpus, 
el  qualis  secundum  animam,  iia  eiiam  de  rofuro 
inationc  ipsius  iructabiniiis:  prius  qualiter  aniiiM 
ejus  reforinata,  poslea  qnaliter  corpus,  docebimu», 
g  ul  ita  iUem  ordo  qui  ubsL-rvatns  est  in  forinaliouu. 


nem  sine  molo,  id  esl  {Ptal.  ix),  «  movcbor  ab  hat  "  leneatur  iu  dcformationc   [rcforn.aiionej,  ei  fcie 


gc  :eraiion«  rooriaJi  ad  iinmorialem,  ci  lioc  non  erii 
•inu  sn.^lo  liC),  i  jd  esl  sine  peccato,  et  sine  maiis 
ariibtts. 

Quaerunt  eiiam  boc  ioco  quiilam;  qu%  nom  iti- 
Imi»  credimus  incogi.iia,  sed  i.ec  ad  satoem  perci- 
pieiidam  eorum  scientian.  fore  necessariain;  sd- 
licetsi  peccassei  mulicr,  ei  non  vir,  an  huDianum 
KCnus  essel  corruptmn,  vel  aKa  ei  foruiareiur  iiiu- 
Jier;  vel  si  cotiscnsiseet  voluniate  uter(jue  ei  non 
vpc-re,  an  corrupiio  essel  lantiim  in  menle  ei  non 
iu  carue;  vel  si  sietissenl,  el  eurum  fitii  iilud  trans- 
grcssi  essent,  an  paremes  de  peccalis  lilicrum  pu- 
iiirentur  sicui  el  jilii.  Adliuc  seuiiuni  veluslateiu 


ideui  etiara   babci.dus  sii  in  novissima   refuima- 
tione. 

C.\PUr   XIX. 

Quaiis  effectu$  til  homo  secnndunt  corintt ,  ubi    d« 
fteccato  origiuali  agnnr 

(27)Sccun(luin  corpns  igiiur  patilurliomo  faincm, 

silim,  xgritadiitfiifl  Cl  similia,  cl  pneie.ea  niort..i- 

laiem,  ut  iia  dic-nin.Cum  ciiiin  boiiio  anic  poccatuui 

inortaiis  esset,  i<l  est  potens  mori ,  ei  poiciis  uon 

mot-i,  post  peccaium  uon   Irabuil  bujusmodi  niorla- 

lilatcm,  sed  potius  mortuitatem,   quia   nccessarlo 

esl  addiclus    muili.  Unde  Apostolus    dicit   coi°)ius 

bouiinis  post  pcccalum   fuisse  morluum  {h'm,  v|. 


primi  parentiii  ei  alia  bujusntoJi;   in  quibus  qux-  C  Piaeter  bos  delecius  inesl  ciiam  qui«'am   alius  delo. 


ktiotiibuf  plus  reperitur  curiosiiaiis  quam  uiiliiaiis. 
Ilhid  potius  persimile  ad  rem  pertinere  videliir. 
Uirum  credidil  Lucifer  fuiurum  esse  quod  expo- 
liil?  Quod  si  cst,  ergo  credidilse  posse  licri  jeijua- 
teui  Oeo,  crgo  ciediUtl  .siaiuin  suum  pusse  sequa- 
r>  .  •  .  .  .  ct  in  niiUo  fieri  minorem :  sed 
Kciebai  iioc  non  posse  fieii,  si  illa  voiunlaie  pecca- 
ret,  ergo  ciedidit  se  non  pcccare  iiia  voiuntate. 
Ergo  ignoranier  peccavit.  iiem,  ipsc  sciebat  se  esse 
crealurdm,  et  Oeum  cs^e  Creaiotem.  £rgo  sciebat 
senon  possc  sequari  Deo,  cum  uulia  crejlura  Dco 
possit  sequari.  liem,  Lucifer  voluit  esse  ut  Deus, 
»ed  £ciebal  lioc  uon  posse  esse  nisi  esset  Deus.  Cr- 


ciusbumanie  naiurxposl  pccc:.ium,sciiicel  qttxilam 
fuedilas ,  qoaidam  labes  provci.ieus  ej^  ierveuii 
coilu  parenlum  ,  quce  causa  origi.iaiis  poccati  ,  el 
eii:>m  originuie  peccaiuui,  becunttum  (28)  quosdam 
realus  poenu!,  id  csi  debituin  quo  bomo  ublig-.lus  esl 
poene  temporali  vel  ^ieriia;  [irn  peccato  primi  bo- 
minis  ,  ei  iliud  debiluMi  ucc  est  pteiia,  ncc  est 
culpa  (2ii),  el  iia  tioii  esl  peccaium,  sed  lantum  cst 
originaie  peccalum.  Sicut  islud.  Eti  hotuo  monuut, 
Hon  tumett  ett  homo  :  cl  dietluF  uriginaltr  peccalun., 
quoniam  cx  peccaio  |rareitturo  obUgali  siinl  tionii- 
nes  po&nap ;  sicut  judicio  fori  piM>  peccato  pareiitum 
ettuiant  fliii.  Aiii  autem  diciml  quod    peccai.tni 


KO  voluii  essd  Deus:  sedipse  sciebat  quod  non  po-  -^  urigiuaie  esi  igiioraniia   liOHi   cl   cuncupiscenti;t 


terat  esse  ilie  Deusqui  iilum  creaverat,  occali.ts, 
quia  scieliat  non  posse  e&se  nisi  unuui,  cuiii  niodu 
iltud  sciat,  quia  ist»  scientia  non  accrevitei  157 
postea.  Ideo  dicuni  quidam  quod  esse  voiuit  simili^i 
Deo  non  per  imiiationem,  sed  per  xqnaiitatem 
ftcienlix.  Verios  lamDn  vi.ieltir  ({uod  voluerit  csse 
Deo  auqualis,  rum  tanieR  scissel  boc  oon  posseesse, 
nec  ideo  minus  peccavii,  imu  n.tilta  gravius.  De 
liujustnoiii  tunien  cum  non  pleiic  absoluLa  sint,  du- 

{iii)  H;ec  cis  excusatio  tollitur,  quando  pra;cc- 
pium  (lalur,  vcl  scieniia  nuii  {loccandi  nianifcslaUtr. 
^ic  At.g.  I.  iJe  gral.  cl  lib.  nrb.,  v.  2. 

(iQ)  Sic  A:;^.  /«  hxpoiii.  ..d  liunc  ps.d.  \er- 
I.....I. 

\'J.1\  .M;i{5.  i,  il.  50  cl  bCq.  Pio  |;e«Hiiia  ililTiciil;;!- 


tnali.  limle  Angustinus:  «  Duo  snnl  plenaria  in  ko' 
iMiiie,  ignoroutia,  el  tiilficultat.  Ex  ignoranlia  error 
quo  homo  veruni  j>ro  (aUo  recipit  ,  ex  di  fficuUaie^ 
crncialui,  ul  resiilcnle  carnali  vinculo  non  posiil  le 
honioa  libidtHe  lemiieiare.f  Sed  quun.odu  coiicupis- 
ceiilia  mali  in  anima  bujus  infantis  ve!  ignorantia 
boni  ?  Nondum  eniinconcuplscit  aliquid,  nee  aliquiii 
ignorat.  Nil  cnim  ignorat  qtiod  in  lali  ;t'iaicdebcat 
scire.  idco  diccndum  osi  qitod    initium  coi.ciipis- 

tuin  c;.piii.s  hiijus  ittlclligeiilia,  \idc  qii;i':  .«>cri|isiiiiiis 
iii  obbvrxaiioii.  nostris  ad  cap.  i8.  Seul.  I'.illi  iii 
p;irl.  II. 

{■i-i}  .Mag..  ^l,  d.  50,  §  E. 

(iO)  Hir.c  .siiloi.t  divil  e\  uiiurum  seni.  ul  v[  cjus 
M-i^.  diu.tiis. 


mi  PETUI  PIC 

CCiilix  esl  in  islo,  non  iiioliis  toiKUjiisceiiliic.  F-sl 
eiiiin  lioc  noinen  concupiscenlia  a;qnivocum  ad  mo- 
liis  coiiciipiscenliue,  ct  :i(l  viliiim  ,  el  Ad  naiiiralein 
aiiiiniO  polcnliam.  Ignoranlia  siniiliter  esl  in  aniir.a 
iiiijus  piieri  viiinm  ignorHiilije,  sicul  in  oculo  csnci 
vitiuni  csl  in  noote  ,  scd  tr.men  non  discernilur  iii- 
ler  viileiilcin  cl  cxcuin  donec  adveiiicnle  iumine 
iliei.  [la  m  anima  pueri  est  viliiira  ccncupiscenli.ne 
et  vitiiini  )gnornnti;c,  seil  non  disccrniliir  donec 
adveiiienle  a^tntc  discrelionis ;  (unc  eni:ii  incipit 
concupiscere  malum  ci  ignorarc  bonum.  Palet  igi- 
tur  ex  )iis  quod  peccaliim  originalc  in  dnolius  con- 
sistit  sccundum  quosdnm,  in  concnpiscenlia  mali 
et  ignornnlia  buni.  Uiide  plnrnliter  dicit  Propliela: 
In  fieccalis  meis  concepit  me  maier  mea  (Psal.  i),  id 
est  in  cojtcupiscftniia  et  ignomnlin,  qiiaiKioijuc  siii- 
giilariier  diciliir  peccntnin  ori};iii:ile,qiioiii;>m  igiio- 
rantia  pendet  158^^  conLnpisceniia.  Si  ciiininon 
pro^ccssis.sel  concupiscenlia  ,  iiun(|iiam  se(|netctnr 
fgnoraniiit.  Qiiod  cniin  originale  sit  peccnluni  itjno- 
>'»ntia  volunl  liabere  ex  eo  qiiod  dioil  An^usliniis 
super  llUim  lociim  Psalmi  :  Deticta  juventtttis 
mea',  elc.  {Psal.  xxiv.) 

Quidnm  tamen,  imo  ferc  omncs,  inlerdum  diount 
criginale  peccatum  non  essc  nisi  concupi&cibilila- 
tem,  non  reputanlcs  ignorantiam  In  originali  pcc- 
cato.  Cum  quibns  publicam  stratam  sequenlcs  di- 
oamus  concupiscibilitatem,  non  ignoranliam,  cssc 
originale  peccatum  quod  in  anima  est  non  in  cor- 
pore:  dicilur  lamcn  liabilare  in  carne,  qtioniani  in 
carnc  esl  quaedam  carnalis  corrupliu  ex  eo  quod 
jpsa  per  generaiionem  viiiosam  traducilur  ex  alia 
carne,  qiix  corruptio  cniisri  est  originalis  peccati, 
sed  non  est  originale  pcccatiin),  qiiia  non  esi  pcc- 
calum.  Nain  si  esset ,  ergo  illa  caruncula  in  qiia 
esl  iil2  corniplio  carnalis,  puiiiretur  propter  illud 
pcocalum  si  ei  non  inrunderciur  nnima,  quod  non 
est  verum.  Cum  enim  anie  qnadraginia  tex  dies 
non  infiindalur  aniina  corpori,  si  niorcrelur  mulicr 
non  damnarelur  per  se  illa  caruncula.  Unde  paiet 
quod  corniplio  illa  non  est  ciitpa;  nam  culpa  nnn 
csl  nisi  inspiritu.  Non  esl  ergo  illa  oorriiplio  origi- 
nalc  peccninm  qinid  esl  in  anima  siciit  ejiis  caiisa. 

Sed  vidctur  qnod  anima  noii  debcat  esse  ren 
illius  pcccati  slntim  qnando  iuriindiiur,  qiiia  lixc 
aninia  inritndilnr  hiiic  corpori  a  Dco,  velil  no!il,  ct 
iion  displicei  Deo  ill;i  uuio  corporis  einniin.T,  nec 
Ista  anima  niernil  nliqn;in)  poeii:ini.  Lrgo  origiualc 
peccatum  iion  est  ei  iiiipitiaiiduni.  Item,  lioec  .'tniina 
nunqnam  fuil  qnin  nou  csset  in  corpore;  ct  iiun- 
quam  rnil  in  corpore  qnin  non  hnberet  pecc:itum. 
Ergo  b£C  aniina  ntinquntn  fiiit  qiiin  noo  haberel 
poccaliim.  Ergo  niinqunm  iiabuit  perfeclioncin 
qna  possel  slare.  Ergo  non  esi  ei  inipiiiandiim  si 
iion  stat.  ilxc  enim  solel  assignari  ralio  dc  angelis 
(Miare  impuletur  eis  qnnd  ccciderunl,  quia  babe- 
Vant  graliam  qua  poieranl  slnre,  el  si  non  liabebnnt 


TAVIENSIS  lOtrt 

A  qua  possonl  prcficere.  Si  vcro  ncc  graiiani  hnlioroiit 
qiia  possenl  starc  non  inipnlareliir  ois  qnod  noii( 
sicteriint.  Similiicr  aniinn  isia  niinqnain  li:»l»tiil 
{irn;iam  qua  sinre  possei :  Creando  cnim  fuit  in- 
fusa,  et  iufundcndo  creatu,  et  stalim  fiiit  immtinda. 
fiide  viilclur  qwod  pcccnlum  non  sit  ei  inipnlan- 
dnm.  Ilem  cnm  anima  qiiando  iiifunditur  nullain 
c\  se  liabeal  macnlain,  qnare  crgo  inipniatiir  pro 
pecc;ilo  macula  oarnis?  Quod  facile  essot  solvere, 
si  aiiiina  essct  ex  traduce  sicnl  el  corpiis:  possel 
cniip  dici  qnod  sicut  in  .\dam  oinnia  corpora  per 
seriiiiialcni  rationcm  ab  eo  desceodeDiia  fucrunt 
cotriipta,  ila  in  co,  id  est  iu  Adam,  oinnes  animat 
fucriiiit  corruptx  :  scd  non  polest  lioc  dici,  qno- 
iiiam  aiiiina  non  ex  iraduoe  ost  sicnl  et  corpus,  iina 

"  quuiiilie  crcnl  Deus  novns  anim:ks.  Itctn  ,  liaec  ani- 
nia  creaia,  fuit  aui  miinda,  aiil  imniunda ;  si  muno 
dn,  ergo  aliquando  fuit  niiiiida.  Scd  nunquam  fuit, 
qiiiii  non  csset  in  corporo.  Ergo  in  corjiore  fuil 
niiiiida.  Si  vero  creata  fiiit  ininiiinda  ,  iion  videtur 
en  iiiimunditia  iniputanda  pro  peccnto.  lieni ,  pec- 
catniu  originale  anl  esl  voluniarium,  aul  est  neces- 
sarium  :  si  csl  necessariiiin,  ergo  iuevitabile,  ergo 
ncn  poiest  c«ilari,  ergo  non  esl  impulanduin  ani- 
nx-.  Vobiniariiioi  aulcm  non  esi,  quia  non  proccssii 
ex  libero  arbiirio. 

Ad  lioc  dicunt  quidam  qnod  anima  quodainmodo 
deleclnlur  qtiando  infunditur  corpori.  In  illa  infu- 
sione  est  quaedam  socialis  delectalio  ,  el  ideo  ipsa 

(]  aniinn  rea  pcccati  esl.  Sed  secundum  lioc  magis 
essel  actualc  qnain  originale  peccatum  illud.  Alii 
aiilem  inclins  dicunt  qnod  in  prinio  Iioiniiie  aninia 
csl  prius  corEtipia,  postea  caro  :  (|U;c  corrupiio  non 
fiiitoiilpa,  scd  pojna ;  et  nninia  corrnpla  curiiei» 
lcoil  corrnptain,  ol  non  ccoiilrario.  lu  nobis  ecoii-» 
Irario  fii,  nnui  caro  corrupla  aniniam  corrunipit , 
et  ita  liic  esl  qtiasi  qnxd.im  vindicln.  Ctiin  eitiin 
iii  priino  boiniiie  aniina  jain  corrnpla  |icr  peccatuni 
cariicm  ndliuc  incorrnpiatn  corrunipit,  in  iiobis 
qiiasi  in  ]^59vindicta  prinii  peccali  caro  aniinaiu 
ourrumpii  et  iii  oinnibtts  posteris,  et  ideo  rea  iene~ 
tin  aiiiiiia  pcccati. 

Ad  prxiiiclas  ergo  rationes  per  ordincii:  i-espo;i- 
d(.'bimus.  Cuin  ergo  prinio  dicitur  :  Non  displicel 

f'  [)eo  conjunclio  illa  aiiinix  ei  corporis,  nec  aiiima 
ineruil  aliquam  poenam.  Ergo  iion  esl  ci  inipiilan- 
ditin.  F;illacia.  Anlicbrisiiim  esse  rtiiuruin  non  dis- 
l>licci  Deo,  iiec  ineruit  Antiibristiis  roproLalioneiA 
Dei.  Ergo  illa  reprobalio  non  est  ei  iiiipuian,da. 
Quod  nutem  posiea  diciiur  qiiod  nniina  iiunquam 
perfectionein  qtia  siare  possel,  bnbuit,  falsuin  e&l. 
quia  a  Deo  tiibil  habuit  nisi  boiinm,  in  qtio,  uisi 
corriipta  ftiisset  carnis  :)dinislioni*,  potiii.ssel  liiintda 
porinniicre.  Unde  bic  sidet  qtiidnin  fuini.iie  qiix>- 
siionem  (50) :  Si  posscl  lieri  quod  nl.i'|ua  paiiiiula 
cnrnis  de  aiiqiin  carne  sine  viiio  cum  tipisccHtix 
tradticereiiii  et illi carni  anima infiindci ciur, aii ossel 
iiia  aiiiina  rcn  oiigin:ilis  pcocnii,  sicut  furle  fiiit  in 


\oQ]^  PulUna  fortJSbis   indlg  t.it  qni   inorcl  illain  qit.TSlionCin  cap.  28,  seeuiid;r  partis. 


tni7  SEMKNTIAULM  LWiVA  yLINOtt.-  LIB.  II.  mn 

LiiZufO  sus-ilaio.  Ail  qiiod  Jicuitl  (|uiJain  qiioJ  ori'  A  inilis:  sunl  caim  ejiisiiem   nilinni^.  IJtralibet  i|ir.i;- 


((iualc  pcccaluin  parliiu  est  ex  vilio  coucupiscenili, 
parlini  e.\  cariie  corrupia  (31).  t'nJe  aJ  hoc  ul 
Cliiis'us  i.iiniunis  cssel  al>  origiuali  peccalo,  opor- 
luit  cariicin  quain  assuiiipsit  uiundari.  Nain  rune  si 
110. 1  essel  niundata,  licel  siue  concupiscciilia  con- 
cipctelur,  origiuaie  peccalum  kaberci  Cliri.slus. 

Quoii  poslca  qiixrilur,  aii  inunJa  aui  iiiiinunila 
fuil  anitiia,  diciinus  quuJ  inunJa,  iJ  esl  cx  rrea- 
tii>nc  noM  habuit  iiisi  luiinJiiiain.  SeJ  si  ita  inielli- 
Has,  fuil  ci'e;ila  inuuJa,  iJ  esl  existen$  tuunda,  fal- 
suin  est.  .\i'guincnlum  lale  fuit :  Crcata  fuit  niunila, 
ci'go  aliquanilo  Inil  inunJa.  Failacia.  IIoc  poniuni 
in  niaiiiiius  luis  datuiii  esl  uiunJuni.  Ergo  in  nta- 
nibus  tuis  fuit  ntunJuin  :  posiio  quoJ  uianus  iin- 


ritiir;  si  nejjulur  dc  faciii  proiialtilur. 

Sed  prius  Jistin);iianlur  ires  siatus  corporis  an- 
tcquani  uascaiur  liomo :  Corpns  liumariuni  priino 
pnst  «.'Oiiceptioneni,  est  quidain  liquor  qui  quoiidie 
paulisper  inspissalur.  In  serunJo  vcro  stalu  infra 
qiiaJraginta  sex  dies  IQO  <^^^  corpus  efligialuin. 
id  esl  Itabeiis  liuiuanani  curporis  elli|^eui  el  liuea- 
incnta.  Terlio  vcro,  itosi  quaJragesiniuni  sexluiu 
(liein  infunJilur  aiiinia  corpori,  et  lii  liutno  ex  ani- 
nia  el  corpure.  Sic  eigo  dicalur :  QiiiJquid  luil  pacs 
coiporis  Cain  e.\isieiilis  iiipioris,  fuit  pars  corpori$ 
AJ;e.  Certuin  cst  ciiiui  quoJ  ille  liquor  nianavil  de 
siibittaiitia  AJx.  Sitnililer  qui(li(itij  in  sccundo  vel 
leriio  dic  fnit  pars  iliiis  corporis,  prius  fuit  purs 


niutiJ»:  fiunt,  cl  quani  cito  pontuin  fnil  in  eis,  fuit  "  i  or]>uris  Ad:e :  cl  ila  lial  pio^rcssns  usquc  ad  tcni- 

siirdiJuin.  Videlitr  aulcin  illiid    peccainm  originule,  pus   infusioiiis   aniiiiu:.   Ei   ita  qnidquid   fuil  p:«rs 

(pio.tiain  a  paicittibus  nostris  viiiosa  lcge,  iJ  csi  illius  corpuris  aniniati ,   fuit    pars  curporis  A(k«. 

secunJntn  cainaleiii  concupiscentiani   carneni  con-  Eadein  ralione  et  sitniliter  dc  ouitii  buiniiic  pulcsl 

traxiinus.  ^oii  eniin   diciiur  originale  quoniani  a  dici  quod  quiJqiiid  fuil  pars  corpuris  ejus,  fuit  pars 

carne  cornipla   caro   traliilur   corrupla  (52).    S:c  corporis  Adjc :  ei  ita  cssenlialiter  fuit  in  eo.  Iluic 

cniin  Chrisitts  babuisset  originaie  peccaluin,  qno-  autetn  ratincinatio  videtnr  e^sc  probabilis.  Nam  ubi 


niani  caro  ejus  ex  cartie  Viiginis  qu»  per  origiiialc 
peccaiuni  cortiipla  erat,  iraducla  fuii ;  sed  ideo 
ori{;iiiale  diiilur,  quoniani  illa  propagalio  libidinose 
iii.  MoJus  crgo  iraducendi  facil  pcccaiuni ,  iion 
ipsa  IraJuctio.  Lnde  Augnslinus(35):  «Viiium  trans- 
fundil  in  pueros  uon  propagalio,  scd  libido;  noii 
fcKctinJitiS,  scJ  fa>Jiias.  i  Cunccpius  aulein  Cbristi 


putesl  sisicre  rebponJeiis  in  qiiu  sialu  corporis, 
nisi  Jicatur  quoJ  quiJquiJ  fuit  pars  corporis  Cain 
existentis  liquoris,  vel  e(Oj>i:iti,  fuit  pars  coiporis 
A Jx  :  seJ  iion  esi  ultra  progteJienJuni.  Poiius  enim 
viJctur  sislcrc  iii  lenipure  quo  aJbuc  liquor  esl 
corpns,  qiiain  alio.  Sed  si  boc  dical  scilicel  quo;l 
quiihpiid  esl  pars  coiporis  Cain  liquidi,  fuii  pars 


iic:i  fuii  relebi'.itHS  carnali  £Oncupiscciitia,  sed  vir- ^  corporis  Adse,  el  iion  quiJquid  Cbl  pars  corporis 


luieSpiriliis  sancli  :  unJe  ininiunis  fuit  aboriginali 
pcccato.  Ex  bis  crgo  palct  quoJ  lertio  inquirebatnr, 
scilicel  qnoiuoilo  iraducebaiur  originale  peccaluin. 
(34)  Sed  abjiciiur  ad  quid  dicluin  est,  qitod  oin- 
ncs  traducli  sninus  ab  Adain,  el  ointics  peccaviinus 
iit  Adain  :  iiani  uon  fuerunl  etiani  lot  aiomi  in  cor* 
pore  Adx  qiiot  boniines  ab  eo  descenJunl.  Et  si 
oiDiies  iii  AJain  fuerunt,  accidit  curpus  Adx  om- 
liiuin  corporuni  excessisse  quanlilalein.  Ad  quod 
«iicenJuin  quod  oiiines  boinines  fucrunt  in  corporo 
AJx  iioii  esseiiiialiter,  seJ  per  seminalein  ralioneni. 
Voluiit  taiiien  piobarc  quod  esseniialiler  cliaiii 
fiierunt  oiniies  in  Adaiit.  QuidquiJ  fuil  pars  corpoiis 
Cain  liiit  pars  corporis  .Adx.  Faliacia.  Quidqnid  fitii 


efTigiati,  vel  qiiiJqtiiJ  esl  pars  corpuris  aniniali  fuil 
pars  corporib  AJx.  EaJeui  raiioiie  qua  dicilui',  non 

qiiiJ(|uid  dicctiir 

el  ila  cuin  (jiiiJf|iiiJ  fuit  pars  corporis  Caiii  liquiJi 
fuil  pars  curpuris  AJ;e :  cl  nil  qiiuJ  fuil  pars  cor- 
poris  cfli^iaii,  vel  eti:uii  aainiati,  ergo  nil  quo.I  fuil 
pars  corporis  liquiJi  fiiit  pars  curporis  cnigiati. 
Ergo  lioc  csl  aliuJ  ab  itlo.  Siniililcr  aiiiinaluin  esl 
aliuJ  ab  ctUgialo,  quuJ  Jicere  iiiconveniens  esl. 

Suiit  er^o  qui  Jicuiit  quoJ^senicn  illuJ  quoJ  pro- 
diil  e\  AJaiii  cx  qiio  forniatus  fuit  Caiii,  iiiiiiquaiu 
fiiit  iu  Adaiit,  quia  nunquam  fuil  pars  ejus;  sed 
traJucla  c^l  ab  co  per  carnalein  concnbituin,  sicut 
d>;  graiiu  fit  seges,  opcraiiie  iialura,  et  laincn  nun- 


pars  corporis  lilii  Cain,  fuii  pars  corporis  Caiii,  D  (|im„|  rnji  Beges  in  gtatio.   Ijnde  eliatnsi  noii  iitJo 
ergo  quiJquid  fuii  pars  corporis  lilii  Caiii  fuii  pars      lierel  corpits  aniiiiatutii,  noii  reJirel  aJ  corpus  illuU 


Curporis  ktix;  bcd  quidquid  fuit  pars  curporis  Ad;e, 
esscniijliter  fuit  in  eo.  Ergu  quiJquid  fuil  pars  cor- 
poris  lil.i  Cain,  esseulialiler  fuit  iu  Adam,  ct  ita 
iolus  Caiii  iuit  iii  Adain  es.senlialiier,  Eadem  ra- 
tione  rilius  filii,  cl  filius  pronepoiis,  ci  sic  usque  ad 
ultiniiiin  boininem,  el  ila  oinnes  boinines  essentia- 
iiler  fuerunt  iii  AJam.  Forsilan  auteni  aliqnis  ne- 
gabil  propusiiionein  et  assuniptioiiem  pncJicti  si- 


uiiJe  tiaJuclum  esi  iii  restirreciione,  sed  deperirct 
tesie  Aitguslino  qui  ait  (!>5):  <  Infornies  parlus  quis 
non  proclivius  pcrire  arbitretur,  sicui  seinina  qiiae 
uonduin  sunt  aiiiniaia.  > 

Quxrilur  auietn  quoinodo  filii  contrabani  origi- 
nale  pcccatum  a  parenlibiis  suis,  cuin  eoruui  p4> 
renles  inundali  sini  ab  onginali  peccalo  per  sacra' 
luentuni  baptisnii?  Qiiun  o.lo  eDim  conlrabuui  an^ 


(51)  V.  Mag.  3,  dist.  3 

(52)  Scnsii  et  veibis  bic  cnm  Mag.  cobairci  2, 
dl»l.  31,  §  h. 

(33)  Iiiio  Fiiigont.  Dc  fide  ad  Petrum,  c.  2.«  iu 


ined. 
(34)  Mag.  2,  J.  30,  §  m. 
(55)  Enchirid  ^c*i^  87, 


1019 


i>tTlU   nCTAMKNSlS 


\m 


(iiiiale  pccratiiiii  ab  cis  iii  quil-iiik  ipsiiiti  i<(>ti  csl?  A  i6i<  i^"^-  *^*)-  Q*i(>(l  >■  CS(|  ciiin  vir  Iioc  moilo  de- 


^uoJ  lamen  io  sit,  Oifiotnlit  Aii<,'iisiiii>is  dinlttis  si- 
iitilittuliuibiis  (36)  :  Sicut  ciiini  lilii  nascntiiur  lia- 
<>ente8  pncpulhiin  a  parcniibiis  non  habeiilibiis  pra;- 
|iuiium,  iia  fiiii  nascunliir  cum  originali  peccalo 
a  parenlibus  non  h.ibcniibus  originnle  peccafuin; 
item,  sical  triiicum  csl  miindaiuni  huroana  dili- 
genija  et  .1  palea  et  ah  arisla,  el  ab  eo  tamcn  nn- 
scilur  trilicum  cum  palen  ct  arisln,  ila  cum  parenles 
miindali  sunt  ab  origiiinH  peccalo,  ab  eis  nnscuntur 
filii  cuin  originali  4)occato.  His  lainei!  simllitudiui- 
bus  daabus  ostendii  Augnstinns  quod  iia  stt,  sed 


ccdat  et  sit  in  cbnrilale,  corpus  cjiis  in  resiirreclioiie 
glori(ic;*bilur.  Sed  isla  caruncula,  si  ei  non  iiifuu- 
derotur  anima ,  pars  esscl  iti  resurrcciionc  illiiis 
corporis,  cl  cuin  illa  nioJo  sil  obiioxia  poeii^e,  ergo 
in  rcsurrectione  secunduni  illam  parlem  anima  pii- 
nielur  cxteris  pariibus  corporis  impiiniiis;  quod 
esse  non  potest>  Solulio  biijus  ebjcciionis  patel  tt. 
prxdictis  siipra,  quia  iion  resurgenl  semina ,  vcl 
poiest  dici  qnod  etinm  si  sinl  rcsurroctura,  cum  caro 
iioiniiiisquiincharitatedcceJitsit  resutriicuiraglori- 
licala,  illn  pars  qux  ad  hoccorpus  in  rcsurrectione 


non  osiendiiur  [quod  (quoinodo)]  iia  siu  Undc  non      redieril  gloriricata  eril,  el  ita  sine  corrupiione. 
videtar  quxsiioneni  pbne  absolvisse.  Untic  cl  qiii-         (^8)  Quxritur   ctiant   utrum   pcccata   parcntuiii 
dam  magis  urgcnl  quaestionem.  Ponatur  quod  qiii-      tradiicanlur  in  filios,  ut  peccaium  Adx  iradiicimr 
(bnt  adulius,  el  qiiaedain  ndiilia  pcr  sacrameniiiin  ^  '"  posleios.  Quod  videiur.  Sicul  enim  omnes  hoiui- 


biptismi  munJcniur  ab  originnli  pcccflio,  ct  ctiam 
:ib  onini  aclunli  inundi  siiit,  el  stalini  lcgiliino  so- 
•-ientiir  inairinionio.  \tr  st.ilim  hnhci  rcm  cnm 
nxorc  siia,  el  hac  cliam  inlentione  ut  proiem  hn- 
heat :  Ute  in  aciione  ilia  emiiiii  ex  se  qunindam 
portionem  subsiantisc  sux,  illa  poriiuncuia  iinmunis 
est  ab  omni  obnoxiciaie  poenx.  Naio  toln  hominis 
raro  ab  oinni  pocnx  obno:iieiaie  iibcrn  est.  Unde  si 
tunc  decederet,  iunc  non  scnliret  poennm.  ncc  in 
«niina,  ncc  in  corporc.  Licei  e:iim  hominis  passio 
in  Kpiritu  sit,  tameii  qi!s;d.im  pnssio  dicilur  esse  in 
i-orpore,  quia  inest  nninwc  tnediaiite  corpore,  et 
caro  diciiur  obnoxia  poen»,  non  qiiia  renliis  aliqiiis 


sies  pcr  scminalem  ralionem  fuerunt  in  Adnm,  il:« 
fllii  in  parentibus  et  ab  eis  descendunt.  IIoc  eiiam 
videtur  vello  Augusiinus,  dicens  (39) :  <  Pucros  pro 
pcccatis  parcntum  ohligari  pocnae  non  solum  primo- 
rum  pareiiliim,  sed  etiam  ipsoruin  parenlnm  u  qui- 
bus  nuscuntur,  non  irraiionubiliter  dicitur.  »  llic- 
vidctur  aperle  dicere  quod  pueri  obligantur  peccaiis 
parentum.  Et  alihi :  <  Ea  peccala  parenium  no:i 
pertinent  ad  f.lios  qux  faciunl  parenies  jain  nutit 
riliis.i  Quasi  diceret :  llla  pertinenl  ad  ecs  in  quibut 
siiiu  parcnles  qiiando  eos  generanl.  Pr«terea  legiiur 
in  IlxuJo  :  Ego  sum  Deus  ietotei  vititans  peecata  pa' 
irttm  t»  fiUos  usque  in  terliam  el  quartam  generati^ 


iiisii  corpori ,  vel  quia  rorpns  aliquid  per  se  sine  c  "*"'  (f^^od.  xx).  Quod  si  hoc  dicatur,  accidil  quod 


anima  paliaiur,  sed  qiiia  piinitnr  aniina  quibusdam 
passioiiibus,  sccundnra  coqtiis,  quarum  nniiam  po- 
testsinecoipore  X.QX  paliciium  in  inferno:  sicut  in 
prxsenti  vila  pstet,  nunquam  pnleretur  anima  fa- 
inem  nisi  per  cnrpus  cui  est  sociuta.  Unde  el  sep£- 
rata  ab  eo  non  patilur  famcm  cibi  corporalis.  Cum 
autem  Tenlum  fuerii  ad  quadrjgesimuin  sextum 
<liem,  anima  es  se  mnnd.i  ei  inrundilur,  el  iiia  ccn- 
junctio  Deo  Don  displicel  ^37).  Dic  ergo  undc  Irahit 
pucr  coticlans  ex  •M\&  uuohus  niuiidissHiiis  originaic 
peCGatum?  Sl  auWim  dicat  nliquis  quod  deieciaiio 
iila  quani  habuii  vir  in  cof;u,  peccsluiu  fuil  et  inde 
iraxii  peccaium  pcriiuncub  in<l€  emanans,  non  est 
veruni:  n»m  dciectallo  illn  per  bona  coningii  excu- 


puer  qtiaiido  plureshabuit  parenics  ei  aniecessores, 
oi  quanio  magis  remotus  esl  ab  Adam  per  seriein 
ge.neralionis,  lanlo  ningis  obIigaluru&  [obliganiJusjest 
peccaiis.  Accidit  eliam  quod  infans  uniusdieirongit 
pnnietidus  esl  quam  pater  :iuus,  cum  leneatur  reuA 
siii  origiuniis  peccali,  el  omnium  actualium  palris  a 
qiio  per  semiiinlem  raiiunein  descendil. 

Ideo  dicendum  est  quod  peccaia  parentum  non 
iraducuntur  in  filios  nisi  Inntum  peccalutn  primi  ho* 
niinis,  el  quxrilur  potius  iliud  quam  alia,  quia  otii- 
nes  inalcrialiter  fuerunl  in  Adam,  et  iiie  habuii  per- 
fcclionem  carnis,qua  poiuit  siare.  Ilabuil  enim  anie 
peccatum  carnem  incorrnplam,  sed  omnes  ab  eo 
descendentes  habuerunt  carnein  corruptam,  nec  in 


saiur.  Sieiiarn  delcctaiio  ilia  essei  peccaium,  poiins  D  aliquOabco  descende.ile  fucriint  omnes  seiuinaliter. 


reduiidarct  in  parenles  qui  :!!am  delectalionem 
soHScrunt,  quain  in  illani  rarudCijiamnu»  nii  isensit. 
iiein,  .si  dical  ali(|nis  ilhuii  caninctiiain  cui  non- 
ihiin  iiifusa  est  aninia  (de  iila  eiiini  Ioi|tiiiiiur)  cssc 
ohnuxiain  pdiiix,  posiio  qnod  illa  catuiicnla  nun- 
qiinm  aniinn))itiir,  qii»:riinr  nn  i-edibil  in  resurrcc- 
lio  c  ad  corpiis  viri  a  qiio  fuii  emissa.  Qiiod  videlnr; 
tiniii  qiiidqitid  esl  de  vctiiatc  lininanic  nalnrde  resiir- 
gct  in  jiidicio,  quia  elmncniiillusdc  ciipits  mnjier- 


sicut  fuerunt  in  Adam.  Qiiod  ergo  dixit  Augusiiaus 
(40)  postea  retraclavitetcorrexit  (^O').  Undeetipsa 
dixit :  <  Hiiissima  sane  poena  erii  his  qui  origioali 
qnod  conlraxerunt,  pcccatum  non  addiderunt.  » 
Haiic  eniiu  solam  poenam  habebunl  quod  non  frucn- 
tnr  visione  Dci,  quod  csl  proptcr  inaculam  originalis 
peccali.  Sicut  qui  inlrnducendus  eral  ad  rcgeni, 
nnllo  alio  dainnatur,  nisi  qtiia  euin  non  vidct  prnp- 
lur  inaculnm  quaiu  contraxii  in  via,  cuin  in  luto  m» 


(5ii)  L..  3,  c.  8.  De  Eapti: 
nierit.  ei  reniisi. 


m.  parvul.f  seu  De  pecc. 
nierit.  ei  reniisi. 

(37!  Siiiiilia  propoiiciial  Anmisliiio    Jiiliainis  I.  11 
sl'f  Hniit  ,  «•lo..  c.  28,  olc. 

,1.^8>   M:>g.  2,  d.  yo. 


(39)  EncUirid.,  c.  46, 
(*',))   Fncliir.,  c.  93,  I.  1. 
(40*)   De   pec.  tner,,  cap. 
c.  11    cic. 


IS.  I.  V,  conir.  JuU 


um 


SKMLMiAULM  Li::RI 


C:isu  |>r;tcipilav(.'iii,   siiiiiiiier  (binnaltir  parviiltis  \ 
|iro|*i'io  poc^ito,  siciU  cl  viiunii  (|iioti  in  corriipio 
vase  csl  posiniia  in  se  iialiel  cornipiun)  saporcm, 
qui  VMXten  162  ^^  *'^''<>  '*'>'  coiUiacitis. 

Qtiod  lamen  (Jicuim  csi,  lotam  po£ieril.tt('m  A<(ac 
rcain  consliiui  pro  peccaio  ipsius,  cuiilo  iiiiclli<;cn- 
tluro  cst,  Ml  liscc  prajpositio,  pro,  notcl  occ;i<.ionem, 
(lon  cati&am.  ^iin^iuiii  ciiiiii  pcccaittiri  :ilictijiis  caiisa 
e.-l  qu:ire  ailer  puniatur  .X'!criialiler?  Sed  polcsl  esse 
alii  occasio  pcenx.  Ltide  cti:>iii  cum  dicil  Domiuus 
sc  vindicare  peccata  ptrcntiini  in  niios,  inieiligen- 
«iutn  esl  (lc  lcmporali  nnn  dc  a^lcrna  poc.na ;  vel  di- 
ciiur  vindicarc  pecctta  patium  in  filios,  ((uia  iinila- 
lorcs  paiernx  iniqttitatis  putiil  pro  peccatis  palrum, 
id  cs(  pro  propriis  peccatis  iu  quiLus  imiiuntur  pa 
Ircs(il).  Sunl  enim  non  (aiituiu  patcrnue  hxrcdita' 
liii,  .sed  etiain  paiernx  iiii({itiiaiis  h:ci'edcs.  Ei  ideo 
di<  il  Peccala  patniin  in  ftlioi,  uomitiundo  paties  cl 
fiiios  ,  ciiin  siiniliter  piitiiat  Dciniiius  imitalorcs  iiti- 
<|iril:iium  exlraneQrum,  qiiia  polius  (ilii  soloitt  palrcs 
imiiari.  Idao  autem  uicil,  izque  iu  te>li<i:n  et  quar' 
(i(»i  genciaiiouetHj  quia  ad  tanlttm  (emporis  spatiitm 
6olciit  patres  viverc  qtios  vidcntcs  imitantiir  filii. 
NaiN  docli  et  f.icilcs  itiiiiinidis  tctiiporibiis  oiiincs. 

Viileiiir  lamcn  possc  ostcttdi  quod  peccalum  \i\x 
•i(  cau.sa  qiiare  homo  aeicrnalitcr  damaciiir,  q<iia 
lieccatum  Adae  e&t  causa  quare  alius  Iiomo  puitiatur 
a'tcrnali(er  cujuslihct  corruplionis  qtiam  paiimitr. 
Krgo  ct  illius  corrupuo:tis  qii;e  est  in  cariic,  sed 
illa  corruptio  est  causa  illitis  quse  esl  in  anima  ^ 
et  eit  originale  peccatum.  Ergo  peccaium  Ad%  est 
c.iusa  quarc  alius  hoiuo  piuiialur  teternalilcr.  Si 
vero  dicalur  quod  origiiiaie  peccaium  qtiod  est  ia 
:^iiima,  est  causa  illius  corrupiionis  quse  esi  in  cor- 
poie, q-jod  videttir  vcllc  lieronymus super  Jcremi.im 
«li(;ens  :  <  Quidquid  mali  nobis  accidi  e(  viiii  nosiri 
csi;  t  ergo  corruptio  ^uiiiix  naturaliter  prxcedit 
cor(uptiQncin  corporis,  cuni  conslet  ,iUam  corrup- 
t.iouem  qux  cst  in  corporc  ei  tempore  ct  naiijra 
prxcedere  illam  qux  est  in  aiiiin.t,  Adhoc  dicendura 
qiiod  peccatiitti  Adxest  caitsacorrupiionisquxjestin 
corpore,  ei  con  uptio  corporis  esi  causa  corrupuotiis 
uniaix,  id  esl  origiitalis  peccati,  aut  poenae  qux  illi 
pcc<  alo  debelur,  sicul  Dcus  cst  causa  liberi  arbitrii 
i|i  homiiie,  et  lihcrum  arbitrium  esl  causa  pcccali,  D 
iion  tamen  Dcits  est  caiisa  peccati. 

(42)  Superest  investigare  quomodo  per  baptismuin 
rcutittaiur  origin:ilc  peccatum.  Vidctiir  ciiii!i  quod 
non  rcit  iitatur  pcr  hapiismum.  Nam  concupiscibili- 
(as  m:inc(  post  baptisiiium;  ergo  aut  concupiscibi- 
(as  non  est  origiiiale  pcccAiqm,  aut  originale  pecca- 
luin  manet  post  bapiismuin.  Simililer  ignoranlia 
niauct  pust  baptisipum.  Crgo  aul  ipsa  noii  csl  origi- 
nale  peccatum^  aut  originale  pcicatutti  i)iaiiel  post 
haptismum,  Kvgo  tioi^  «ieleiur  in  baptisiiio.  Ad  hoc 
iiicitnt  quidain  quod    ignorantia  tton  est  origiiiulc 

(II)  Ma-.  •2,  d.  33. 
(41)  Mag.  2,  d.  32. 
(43j  E\  Aug.,  I.  1  De  »i(^f.,  eic,  c.  2J>, 


QlLNQLi:.  -  LIB.  II.  m2 

peccaittni  iino  aclitaio ;  scd  lioc  ilirlo  ili/Ticil.or 
surgil  quxslio ;  viik-titr  ciiiin  secttiiduin  lioc  quDil 
tion  (lc  omni  peccalo  acluali  possit  posiiiterc  quis, 
qiiia  iioti  de  igiiorantia.  Cum  eniin  ignoraiili.i  sit 
iu  islo,  iufinita  sitlijacenl  cjits  igiinraiiliac  qttx  ikmi 
iiovii,  ncc  ea  potest  cotifueri.  Accidit  ctiam  qunJ 
aiiqiiod  pcccalum  aclualc  Iraiisil  rcaiii,  cl  nou  aclti, 
ciim  econtrario  sil.  IIa:c  enim  solct  assign;iri  diffo- 
reritia  inicr  peccatum  aclnale  cl  originale,  quia  ori- 
giiiale  traiisii  reatu  cl  noii  actu;  acluulc  vcro  trans- 
i<  aclu  ct  iioti  rcalu ,  doitcc  p(*r  <  oiiressionem  ct 
p(£nilcntiam  i!clcaltir.  Si  crgo  r^iioratilia  dicaiur 
peccatum  actuale,  accidet  <|iiO  l  pecc-itum  acluaie 
transil  rc:tlu  cl  iion  aclu  ;  ii;iiii  ctiiti  islc  h:ihv:it 
igitoraiiiium,  pociiilcl  de  iilo  pc<  <  ;ito,  el  coiifilcltir 
81'  igiiorauiem  cssc,  et  magii:iiii  li;il>et  cordis  con- 
Irilioncm  el  pcragit  pociiilctili.iiii.  E*ce  pcccatitiii 
illtid  diiniAQUtu  csl  reatii,  scd  itiancl  ailhuc :  nuiii 
isle  ignorat  adhuc  o:iiiiia  ca  i|u;c  prius  igiioiabat, 
Sed  hxc  qujesiio  supra  rclicia  cst  sub  jiiiiicc:  nuii 
ciiim  video  quoinodo  igiioratili.i  non  sit  originalu 
pcccatum  sicul  ct  cuitciipiscilisilitas .  ciiti)  ci  ila 
dixcritnt  viri  snagnx  aiictorilatis,  qtiibiis  lameu 
nindo  ferc  omnes  moderni  coniradiciint:  ei  idco  nec 
uliqitid  contra  cotnmiiiiem  omitiuiu  opiuicncin  163 
assercrc  audetis,  imliscussum  illud  reiinquo. 

(13)  Ulud  politi?  dicciid:iin  qtiod  originalc  pccca-' 
tuiii  duubus  n:udis  rctuitli  diciiur  pcr  !>apiismuiii, 
Primum  quia  cariialis  cottcupiscctilia  ita  allcuualur 
pcr  bapiismuiii,  ut  maiical  niodica  ct  tcnuis,  niai 
qtiis  arm  dei  hosti  et  toitcupisceitiix  coiiscntiai; 
(unc  enini  csi  aciuale  poccatum.  Diciiur  itcrum  re* 
mitti  ncr  baptisnium,  qiiia  omiiino  pcr  baptistuuu) 
dcletur  reatus  ipsius,  cl  post  bapiismum  iton  cst  pcc- 
caiuin  mortarc.  Unde  dicil  Augustinus  (ii):  <  Car- 
nalis  cotiCtipisccDlia  per  haplismum  rcmitliinr  iton 
ita  ul  iiou  sit,  sed  ut  non  impuietur  pro  pcccato. 
iloc  enim  cst  non  habcrc  pcccalum  non  esse  rcutii 
pcccaii.  Quomodo  ergo  cxlcra  pcccata  traiiseunl 
actu,  non  reatu,  ul  homicidium;  itaecontrariocon- 
cupiscentia  post  haplismiim  transil  rcaiu  ct  noa 
actu.  »  Ha^c  suut  vetha  Atigustini. 

(4.^)  Dicilur  aulem  postca ,  ulruni  sictil  aniina 
purgaiur  In  bapiisnio  ah  originali  pcccato,  ita  e( 
caro  ibi  purgctur  a  foedilatc  carnis  ct  a  corrup* 
tione?  Dicunt  auteni  quidara  qNod  sicut  duo  suiit 
in  bapiismo.id  esiaqua  ct  spiritus, ita  ibiduo  miin- 
dantur,  scilicel  anima  elcato;  haicab  origitiali  pec- 
cato,  illa  a  corruplione  cartiis.  Alii  auletn  dicunt 
quod  atiima  tantuni  purgatur  in  baplismo  ct  itoti 
caro.  Quibus  objicitur  :  caro  hiijiis  itiranlis  qui  nio- 
(io  baptisatur  non  liiundalur  pcr  bapiismuui  a  focn 
ditate  sua  :  quamd.im  conlrahil  rccditalciti  a  c:iriic 
p'atris  qiix  corrtipla  csl ;  cl  ex  hoc  quod  desceiidi^ 
ab  ca  pcr  carnalcm  coiicupisccitliam,  quainda<n 
couirahit  rQiilitaieiii.  Krgo  ccrruplior  cst  caio  prjt- 

{ii)  Atig.  siip.  c.  2G  -  sed  pauio  alitcr, 

(15)   M:fJ.    Sll|..  §    c. 


u 


»023  PETUI  Picr 

!<'>  qiiam  parenlis  :  ct  ilu  qiiaiilo  quis  piiir<?s  liabct  A 
IMiciiios  iii  iiiie:!  g('.iieris  aiiieccdeiiics,  iiin^'is  cor- 
rtipiitiii  li;il)el  c;iriieiii  :  ol  sic  c:iro  liiijiis  corruplior 
fsl  ciiriie  illiiis,  cl  iiiraque  corrdpiio  causa  csl  ori- 
ginaiis  peccati  «|iioJ  est  iii  aniiiia.  Crgo  majiis  esl 
origiiiale  pcccalnm  islius  qnain  illtus.  Legitur  la- 
niCM  siiper  Episiolain  ad  Uoinaiios  :  <  Quaiituin  ad 
origiaale  peccaluin  oinnes  pares  eranl,  seii  niisori- 
coiJia  (|uos  >uluit  discrcvil.  >  Quod  latiicu  oiunis 
lioiiii)  r|uaiito  puslerior  cst,  lanlo  delerior  sil  vide' 
tur;  naiii  iiomiiics  solclinnt  viverc  quiii<>ciiios  aii- 
iios,  qiiadriiigenlos;  inodo  iion  vivunl  ultra  oclo- 
giiita  vel  cciituin  uiinos :  iiiodo  ctiam  suiil  liebclio- 
ris  iiigcnii  ct  luadidioris  ineniorix,  et  ctiarn  niiiio- 
ris  (|uaiiliiaiis.  Nam  sicul  ail  poeia  : 
7'eira  viaios  homines  nunc  edueal  atque  puiillot. 

(JlJVtN.,  4«/.  15,  vois70.) 

A<t  qnod  diccnduiii  qiiod  licel  major  sil  corruplio 
tii  Itjc  carn^quain  iii  i!ia,  lainenoriginale  peccaluai 
iioii  esl  ni:ijus  in  isto  (|'i:iui  in  illo,  nec  reaius  major 
pro  ilto  :  sicut  illc  qui  majurein  cibuin  sumil  quain 
iile,  non  tainen  niagis  relicilur,  licel  cibus  sil  causa 
rcfec.ionis.  Quod  laincn  corrupiior  sit  in  uno  caro 
quain  ia  alio  puiest  coiijici,  quia  sa>pe  vidouuis  eos 
qui  iion  suiil  nali  dc  lcgiiiino  mairiinonioproniores 
ad  opcrn  cariiis,  ul  quaiilo  in  inajori  voluptate  coii- 
•  ipiuiiliir  cl  luagis  illicita  delectatioiic,  tanto  iiive- 
iii.iu)ur  lilii  dissulutiores  in  0|icre. 

QuaTiiiir  etiaiii  an  leneattfr  quin  connieri  origi- 
n.iic  pcccaluin  :  quod  ila  vidclur  posse  oslcndi  :  q 
iluic  nuii  potesl  reniilli  uiium  inorlale  pcccalum 
sine  alio.  Isie  poenitel  de  lioinicidio  (et  ex  chariiale) 
qiiinoiidutii  bjplizatur.  Ergo  ei  reniiilituromncinor- 
i:ile  peccaiutii  cujus  est  rcus,  ergo  el  originalc  pccca- 
iiiiii.  Uiidc  sic  originalc  jieccalum  cuin  aliis  pcr  coii« 
triiioiioin  diinittilur.  Ergo  per  tantain  \f.  ilbin] 
potcsl  diiiiitli  si  sit  siiie  alio,  et  ita  adulliis  qui  iion 
Oti  b:ipii£alu-:,  iiec  aciuale  superaddidil,  perconlri- 
lioncin  [cuiu  volu  baptisini]  (si  iion  habet  aquam 
iiaptisiiii)  polcstdeiercorigiiiale  peccaium.  keiii,  il!c 
scil  se  csse  rccin  peccati  inurlalis.  Ergo  tcnetur 
coniiieii  pro  eo.  Ergo  leneiur  coiifucri  illud.  Item, 
in  eo  qui  bapiizalus  e.st  redeuut  peccalu  per  apo- 
biasiani,  crgo  el  origiiiale  peccaiiim,  ei  iiuii  potesi 
|iusi  liaptizari,  et  iia  nun  polCfct  dosinerc  esse  in  eo  ^ 
iiiiii  bciieficio  contritioiiis. 

Cuiilra  sic  r  Istc  non  commisillioc  peccaliim,  er- 
go  iioii  tciiciur  conleri  pro  co.  Ergo  non  coiinieri. 
idco  diouni  quidaiu  quod  sicut  poetiitentia  insliluta 
fsl  prupter  actu^lia  peccala,  164  ^^  Isincn  actiia- 
lia  deleiitur  quandoque  per  baptisnium  ;  ilaeconira- 
riu  insiitutum  est  bapiisiua  propter  originale  pec- 
caiuin,  ct  taiuen  potesi  deleri  originale  peccaium 
propier  contriiionem. 

(46)  Quarritur  autein  poslea  ulrum  primuni  pcc- 
i^aiam  Adic  actuale  majus  fucrit  omni  alio    peccalo 

{iO)  .Mag.  siip.,  dist.,  33,  §  f. 
ii'ij  Lil>.  xi\  Dectvil.,  c.  ii. 


actnali.  Qiioil  viilolur  vi  lic  AiigustiiiusdiccHS  (47)  : 
<  reccaliini  .\da>  lanto  iiiajoii  iujuslitia  coHiinissiiia 
fuit,  qu.iiilo  raciliori  obscrv.iiilia  potoral  cuslodiri.  i 
lleiii,  pliis  ttocuilqn.ini  aliqiiud  aliudpcccatiiiii.  Ergo 
inajiis  fuit.  Priiiia  sic  probalui' :  lotain  biiHianairt 
naiitr:itn  viri:\vii  pccratum  Adx  quod  nuiluin  aliud 
focil  Ergo  ptits  tiociiil.  Ad  qiiod  dicendum  qiiud  il- 
liid  peccaliim  \&ji  iioii  fiiit  majiis  omni  aiio,  qui* 
niajus  fiiit  peccalum  iii  Spiriluni  S.  et  peccatum 
Judx  ei  pecc:iliiin  Caia.  Q.iod  crgo  dicitiir  Plus 
ttocuil,  ergo  niajut  fui',  non  sci|uitiir,  falsiim  cst; 
imo  pliis  n:)cuil  Jitdse  poccatuiii  stiiiin  qiiani  AiLu 
siiuiii.  Sod  plus  nuciiit,  id  est  iti  pluribu$,  ut  /i/us 
liun  qtiaiiiitateai  se.i  pluralitaieui  no:ct.  Idcuaulciii 
diciiur  peccatiim  illitcl  viii.isso  ct  corrupisse  totam 
naturam  liiitii:iii.iiu,  quia  corriipit  ii:ituraiii  Ad:e,  a 
quo  omtics  lioiuiiics  per  sciiiiiialcin  ralioiicni  dcs- 
ceudunt;  sed  pustca  credilur  fuissc  dcletum.  Uiide 
Atigusiitius  (48)  :  •  Priini  parentes  puslea  icclcvi- 
vendo  pcr  Doinini  saiiguiitoai  ab  xlerno  creduulur 
liberari  sitpplicio.  >  Quud  aiitcai  dicit  Augustiiius, 
(  Peccatuni  Adae  laulo  inajori  injuslilia,  elc.  >  id 
esl,<  iii  iiijustiiia  ad  plitresperliiteiilc,>ut  inajoriias 
plurjitem  iioiel. 

Solct  qu£ri  an  concupiscibililas  anima:,  qua;  cst 
origiitale  pcccaiuui,  sit  illa  animae  polenlia  qiia  di- 
cilur  coiicupiscibilis  aninia,  qux  anie  baptisiiiuin 
siipeccaium  et  post  bapiisinuin  rcmaneat  actu,setl 
non  iinputetur  pro  peccalo.  Quod  si  dicaiur,  quxri-' 
lur  quare  magis  illa  potentia  corrumpilur  corrup- 
lione  carnis,  ut  dicaturpeccaium,  quam  illa  qiia  di- 
citiir  irascibilis  aniina,  vel  illa  qua  dicitur  raliuiia- 
bilis  ?  Iiem  si  ipsa  esl  originale  peccatuin  ac  corrup- 
lio  carnis,  noii  csl  cansa  illius.  Ergo  non  esl  causa 
originalis  peccati.Si  vero  dicalur  originale  pccca- 
laiit  esso  pronitas  quxdani  ad  peccanduni  qnx  est  ex 
rorrupiionc  cariiis,  cum  illa  pronitas  sit  qualiias 
nieiilis  qu:c  etiain  remanet  post  baptisinum,  tesle 
Aiigiistino,  quarri  potest  an  ea  concupiscainqs  lantuni 
inaluiii  et  uunquam  boiium.  Eadeiu  ralione  et  illa 
naturali  concupiscentia  concupiscimus  lanlum  bo« 
nuin  et  nuiiquain  maluin.  Quomodo  ergo  possumus 
ilia  abuti,  nisi  ea  voluinus  malum  siciil  et  irascibi- 
lilaleei  ralionabiiit:ite  qnandoque  abutiniur?  Solu- 
liotiem  islariiin  niajoiibus  relinqiiinr.us,  quia  iiihit 
liabemus  hic  Iraditum  a  majoribus  noslris. 
CAPUT  XX. 

QuaH»  efftclus  fuit  Ailum  posi  peccatum  ;  ubi  el  dt 
potentiisanimiK  agitur,  el  vrius  de  uaturaliuus,  post 
ite  gratuilis. 

(40)  Oslenso  qiialisefrectuseslhomoposl  pcccaitiui 
secitndiim  corpus,  inquirenduin  resiai  qiialis  eiro- 
ctus  fiiil  per  peccatuin  secandum  animam.  Soieinliini 
cst  igitiirquod  per  pcccatum  vulneraius  fuil  iii  ii:t- 
litralibus  et  spoliatiis  gratiiitis,  id  est  naitiralia  iii 
eo  debilitala  siint  pcrpeccaluui,  et  corritpla  graltii- 

(48)  Lib.  II    Depectaior.  meril.,  etc,  cap.  5i 
(*'t)  M.ig.  2,  d.  24. 


1025  S^MFNTIAIUJM  LinrU  QllNQrK.  -   Un.  II.  102« 

la,  ncc  oiniiioo  (icleia   ct   snitlrarla.  Nostrat;  igimr  A  limis  ;  «    M«ns  csl   omniiim  qnsp  snnl  in  animn.  el 


PKSCtMilioi.is  is  eril  onlo  :  Priino  diccmus  qu;i;  sinl 
naliiralia  bon.T,  qiiae  gratnila,  ul  iiule  palcal  (iifTc- 
rciilia  inlcrh.-ecel  illa ;  secundo  qiialia  fiierinl  n.i- 
tnralia  anlc  peccaliiin,  qualia  cffecta  sunl  posl  pcc- 
ratiiui;  lerlio  qualia  fucrunt  graluita  anle  pccca- 
iiiin  :  posl  peccaluin  enim  non  remanserunt.  Natu- 
ralia  dicuniur  illa  quae  habet  homo  anatlvilale  sua, 
iindc  dicuniur  naiuralia,  ut  ralio,  ingenium,  memo- 
ria,  elc.  Gratuila  sunlilla  quae  naluralibus  siipcrad- 
dila  siinl,  ul  virtutes  et  scicnlJT  ;  iinde  eiiam  di- 
«nnlur  <;ratuita,  quia  a  Deo  Iiomini  per  gratiaiii 
cotiferuntiir;  et  isia  bona  quolidie  augmenlaniitr, 
quolidic iiiiiiuuiilur,  suhlraiinntur  quibnsd.im,  165 
dantiir  aliis,  et  in  bac  spcciali  acccplionc  hiijns 
nominis  graluituin,  naluralia  el  grntnita  siiiit  quasi 
opposita.  Arcipiiur  eliam  hoc  nomen  in  quadam  si- 
gnincalionccnmmiiniori,  nttam  naturalc  quani  gra- 
luitum  bonum  diralur  gralitiium,  .'qnia  h.x'C  ct  illa 
gralis  dantur. 

Poslhxe  vidcndnm  est  qiialia  fucrunl  nalurulia 
antc  pcccalum.  Sed  quia  spccnl-4tio  diiorum  nalii- 
raliiim,  id  est  fiensualiialis  ct  libcri  arbilrii  pr.xcl-  ' 
pue  videlur  ad  hanc  scicntiam  pertincro.  ct  omiic } 
pcccalum  lam   morlalc  quam   veniale   ad  isla  diio 
referlur,  ideo  dc    his  duobns    agerc  sufliciat ;   el 
primo  de  sensualitate.Scienduniest  igiturqnodcum  ' 
aniiua  sil  res  simplex  ct  carens  partibus,  lamcn  a 
sanctis  diciiur  habcre  parfcs,  non    csseniialiler  , 


B 


dignilalc  siiblimior  cl  siililimilaic  iiilcgrinr,  omnis 
aflTodnsct  cfrcclus  nalnralilcr  rapav.  Iialicns  iinfl- 
giiicm  ipsiiis  I)<'i  cl  polcnliam  cogiiosccndi,  ct  simi- 
l.ludiiicin  in  polcntia  diligendi.  >  Solcnleiinm  ali< 
ter  dislingiii  parlos  animse  dii.t,  ralio  ct  scnsuali» 
tas.  Ratioiterum  duas  dicitiir  lialicrc  par.cs.  supC' 
riorein  sciliccl  ct  infcriorem  ;  suprrior  csl  pcr 
qiiam  lionio  coBlcstibus  ci  divinis  coniruiplandis 
inlendil  ,  infcrior  est  pcr  qnam  bonio  iiifei  ioni  isla 
apliM  est  disponere  el  circa  teirporaliiim  rerum 
exteriores  prudens  cst  dcliberarc. 

C.\PUT  XXI. 

Quniia  fuertinl  nnlnralia  anle  pdxutum,  el  qualia 
posf.  Ubi  etiam  de  aensunlitale  et  de  primis  moli- 
bus  agitur. 

{%l)  Scnsualilas  auiein  cslqu.xdainvisanimseinre^ 
rior,  ex  qiia  est  moliis  qni  in  corporis  scnMis,  el 
corumqiise  corpori  neccssaiia  siint,  inlcndiiiir.  Sunl 
aulem  scnsnalitaiis  du.-c  parles,  una  infcrior,  «1- 
lera  siiperior.  Inferior  pars  est  molus  per  qiiem 
appctitiius  illicita,  ut  irasci,  iiifKcliari,  ci  i>te  mo- 
lus  ct  pocna  est  et  cnlpa  csl,  snpcrior  pars  esl  mo- 
liis  per  qiicm  appelimus  liciia  et  carni  necessaria, 
ul  comederc,  bibcrc.  Isie  aiilctn  inotiis  aliquando 
esl  modcralus  aliqiiando  imiiioderalns.,  Sl  inodera- 
tus  est,  iicc  esl  cnlpa,  nec  est  pocna;  si  vero  iin- 
modcralus,  poena  est,  sed  nonculpa,  iii  iininodcra- 
lus  appctiius  coir.edendi,  ycI   bibendi  (Si)    Si  qiiis 


scd  quia   in  sc  admiltit  quod   ipsa  non  esl  proptrr  C  igiiur  islos  qnatuor  molus  sive  paries  rc  ic  ri  ai- 


diTCrsilalem  ofliciorum  (.^0).  Qiiidain  ergo  dislin- 
guunt  animam  in  trcs  partcs,  scilicet  mentem,  ct 
spirilnm,  C!  eam  qux  spccialiter  diciiur  aiiima, 
juxta  idquod  legllur,  P$aUam  spiritu,  psallam  etmeu' 
le  (/  Cor.  xiv);  quia  sicnlhomoextcrior  ires  liabet 
priiicipales  parles,  snpremam  ut  capiit  quod  conli- 
ncl  in  sc  diiosoculos,  ct  mediam,  scilicel  vcnirem, 
rt  inlimam,  scilicel  duos  pcdes  :  ila  homo  inlerior 
Ircs  habet  priiicipalcs  parlcs,  supreiiiam,  scilicel 
incntcm,  qusc  habet  duos  oculos  dilectionis  ct  co- 
gnitionis,  mediam,  spirilum,  qui  siinilitcr  in  dtio 
dividiiur,  in  agnitioncin  et  cjus  enectiim,  et  iiifl- 
inani,  sciliccl  animam,  quse  quasi  duo  pcdes  habel 
scnsuaiitatcm  cl  scnsum.  Est  crgo  scnsualitas  per- 
!?l  cipiendi  pntcntla  rcs  corporales  in  scmeiipsis,  non 
est  aliquod  corpus  quod  visu  percipimus.  Sensus 
esl  polcntia  alTiciendi  cx  rchus  naturalitcr,  id  est 
sensualitaie  perceplis,  sicul  cum  curpiis  aliqiiod  vi- 
dciuto  afTicior  gatidio  vcl  moerorc  ct  coiibiiniiibus. 
Imaginalio  atiicm  esl  poteiilia  percipicndi  rcs  cor- 
poralcs  imaginibns  snis,  ut  ciim  rerum  imagincs 
menli  nostr.t;  occurriiiil  in  soniniis.  Cffcctus  vcro 
iinaginationis  est  potentia  afTiciendi  ex  rrbiis  tali- 
lor  iniaginationc  pcrccptis.  Mens  qiioqnc  duas  lia- 
bel  parles,  sivc  iil  diximiis,  oculos,  scilicct  unutn 
cogiiiliunis    ct    altcruin   dilcclionis.    Undc    Augu- 

(50)  V.  ^8.  problema  Heloi.ssai  ad  Ab.flard, 
(.M)  Mag.2.,  d.  21,  §.  f.  etc 


D 


lenle  considerei,   de  facili  polci  it  pcrspicerc  qiiod 
pcccalum  sil  morlaic  et  qiioii  vcniale.  iioc  laiHcn 
pracnotalo  e»  eognito,  quod  idcin  orJo  peccandi  qni 
luil  in  priniis  parcnlibus,  ad  litlerain  csl  in  anima 
cujuslibei,  quantum  ad  spirilnalcm  iiilcllii;ciilia:)i. 
Sicul  cnim  ibi   icrpens  166  '^"'^  <!"•  suggerebat 
mulicri,et   niulier   qii.-c    conicdit  poinum   vcliluin, 
el  vir  qui  coiisensil  mulieri ,  ila  e&l  in  aniiiia  cu- 
juslibct  bominis  pro  serpenle  sensualilas,  pro  iiiu- 
lieru  infcrior  pars  ralionis,  pro  viro  siiperior  par» 
ralionis.  El  sicul  ibi  fuit  carnalc  conjugiuin   inier 
virum  el   niulierem,    ita  in  jiiinia   esl  spirittiale 
conjiiginm  inler  superiorem  parlciu  ralionis  et  in« 
foriorem.  Infcrior  eniin  pars  debet  famulari  supo- 
riori  qnjB  debel  cam  corrigere,  sicul  inulier  dcbcl 
faniiilari  ct   obedire  viro  qiii  eaiii  debet  corrigere» 
Diciliir  crgo  serpons  siiggcrere  sine  conscnsu  viri 
et  mtilieris,   qiiando  nioliis  sensualiialis    concipil 
illcucbram  peccali   absque  omni   cogitationis  delc- 
ctalionc,  et  talig  molns  est  culpa    levissima,  quia 
prinii  motus  non  sunt  in  prima  honiinis  poto.slale, 
et  per  generalem  confessiouem   dclentur  dicendo 
(-on/ifeor.elaGrBCcisdicilur  propatheia  [nponiSttat] 
a  iiobis   vero  propassio.  Mulier  aulem  dicilur  co- 
medei^  et  non  vir,  quando  peccatum  detinelur  in 
anima  cuin  delcclalione  cogitalionis,  ita  tamcn  ul 

(!)2)  Mag.  siip.  §  g.,  eic. 


<057 


p::tri  pictavilnsis 


109» 


iiuM  (lcceriialiir  r'.iciciultin).  Sed  Jiiliiigiieixluii)  cst,  A  tiir  posse  flcri  morlali; ,  qiiia   advedicnle  jioccaio 


(|iinii(loi|iie  ciiini  |)iC(Miiii)i  pniiiiii  dciiiietiir  iii  aiii- 
m:i,  iil  csl  voliiii::is  |>eccaii(li  ciiin  dcleclaiioDC  co- 
{(iiitioiiis,  i|ii:Ht<liii[iii!  (titi.  Si  p;iriiMi  <lciiiiC:)tiir  iii 
«iiiiiii  voliiiit.ts  iil.i  |>(>rcnii(li,ill:t,(li'l«>(:t:uio  cogil:ilio- 
iiis  veiii;i!e  pcroaiuin ot  (•!  polcjil  (lel(Mi  per  coiiros- 
bioiicm  {^eiiernlciii.  Si  Wro  diii  lcncaltir  iii  ^iiiinKt 
iiiorl:ile  peccalinn  csl  (;ilis  voliititasi  talis  dclecta- 
tio,  id  esl  siilicett  (]ui;t  vir  iiuti  sl;iliiii  corri|;!l  iiiti- 
licrcin  iii  illicito  demoraiilcii),  vel  ad  iliicila  pro- 
riiinpeiilcin.  Qiioties  onini  niiilier  piortinipii  iii  iiJi- 
cila,  stalint  a  viro  esl  corri<;eiida,  id  esl  inrcrior 
p;«rs  ratioiiis  a  snperiori.  Yir  anlein  diciiur  ooinc- 
(lcrc,  qiKindo  pccc:i(uiit  iii  aoiina  tenetur  delcola- 
tionc  io{;il;iiioni.s,   ila  cliain   iii  deccrnaliir  Cucien- 


nioitaii,  (|iiod  vcniale  erat  iransit  aclii  ct  non 
rc;»lii,  siciil  videsii).'.Tlalibiis.  Iiifanlia  dicilitrlrans- 
iiel67  'f  jwvenliilcm  eldcinccps, qtioni:»ni  adve- 
niciile  jiivpiittilc,  pticritia  dcsinit  cssc,  ncc  :iliqiia 
.'( i;is  polchl  esse  aiia.  ita  nulliis  pricdicloruiu  mo- 
liiiiin  potesl  essc  alins. 

Ail  id  nuicni  qiiod  poslea  diotlim  est  pl(>iiins  in> 
lell-jjendiini  qnod  uuUitm  peccalum  adeo  eit  veitiale 
quod,  $i  placel,  non  sit  morlule,  facicnda  est  distiii- 
clio  Itrcvi.^.  Pcccalonim  igitur  qiije  riiint  aclii  extc- 
riorialiudeslnioitalcaiiiid  veni:i!o..MorlaI^,tilinlcrli- 
corchoiiiinen),moecliut-i;veniale,titiiiinisbiijcrc.iiini>s 
comederc.  Sciendnm  esl  igilur  quod  siquis  movoa- 
lur  ad  inurtaie   peccatum   moiu   ralioiiis  snperioii 


•hiui  »;l   adcsl  volunlas,   si  adiiii  f:tculras.  Ki  lioc  B  vel  eiiam  jnferioii  ei  diu,  morlale  pcccatntn  esl  illo 


iicccatum  morlale  esl  el  gravissimunu 

Quod  aulcin  supradiclum  esl,  tnotus  seiisnaliiatii 
esse  pcccatum,  non  viiiclnr  esse  vcruni,  (|(ioniaiii 
hiijusniodi  moius  siiiil  in  IjmiUs  aiiinialibus  sicut  el 
hominibus,  concupisc.iiil  cniiti  sicnt  liomincs  :  .scd 
hoaiinosqnia  ratioucni  liabonl  quaiidoque  i'csisiuiit« 
Quarc  crgo  potiu.>  nobis  iniptitatur  pro  pcccato 
quam  illis  ?  Ad  qiiod  dicend>i(ii  qtiod  iii  ipso  vcvti- 
liulo  qux^lionis  excubal  vcsli^inm  solniion.s.  Nam 
quia  homines  hnbcnt  raiioiicm  p(M'  ((uam  piinios 
inotiis  possiint  comprimcre,  ct  noii  bruta  animalia, 
idco  quod  noii  iiiis  tnipntaltir  pro  peccalo,  in  islis 
pccraluni  Judioaltir.   Molus  igilur  concnpisccnli:c. 


moitis;  s)  voro  movfcatnr  ad  morlalc  pecratum  mo- 
tu  sciisiiaiilatis  sivc  infcriori  sive  siipcriori,  vct 
cliam  niotn  rationis  inferiori,  si  pnriiin  esi,  veniala 
peccatuiii  cst  ilie  molus  :  nnm  si  diu  teneiur  illd 
moius  in  inieriori  parte  r.ilionis,  inorlalepcccatum 
esl,  ui  dixiinusstipra.  Item  si  quis  movealur  ad 
vciiialc  peccalum  sine  motu  scnsualit^tis  hoc,  vel 
iilo,  sive  motu  ralioiiis  hoc  vel  iilo,  superiori  vct 
infciiori,  (.liis  niotus  conCnpisccnlia>  vcniale  pecca* 
tum  csi,  nisi  inovcatur  supcriuri  molu  rationisdiu, 
id  ust  consuciudinarie.  Quod  cnim  veiiialc  esl,  si 
vcrtatur  in  consueiiidinem  desinit  esse  Tcni»le,  e( 
iit  mGrlalc,  si  plncel,  id  cst  placiium  vcriiuiis  pec- 


pianiliu  tenetur  in  sensualitate  vcniale  peccatuni  ^  oaii  el  ipsa  consneludo  morlale  peccalum  c?i  Ipsum 


est,  qitando  vero  lciiotiir  in  inleriori  parie  raliu 
iiis,  morlalc  pcccaliiin,  si  diii  tenealur ,  q;iia  mor» 
scciim  lialiit  pcricultim.  Sed  ille  moiua  qiii  tenctur 
iii  scnsualitalc  polcst  tencri  iii  superiori  vel  itife- 
liori  p:irtc  raiionis.  Er(;o  quod  csl  vcniale  potest 
€ssc  nioriale,  ci  ila  ycnialc  pcccaUim  erit  mortale. 
Iicni  Au^usti/.iiS  dicit  (53)  qiiod  nullutn  peccalum 
iideo  veniale  est,  quod  ii  placeat,  morlnle  non  til. 
Si-d  iiiitiis  bibere  csl  iieccaUim  veniale,  ei  placci 
'  iic  jiisto.  Ergo  cst  pcccatum  moriaie  sed  in  boc 
ju-»tu  esl  cbaritas ,  crgo  in  aliqiio  est  cbarilas 
in  (]uo  cst  inorlalc  pcccalum.  Quod  iilud  pec- 
calum  placcat  litiic  jtisio,  sic  probalur.  Nam 
iiluJ  facil  sponlc   iion    invitiis.   Eigo  ei    placei. 


eiiiin  veniale  impossibile  esl  ficri  mortale.  (54) 
Qitod  aiitcin  primtis  molus  coiicnpisccnli:c  pecca^ 
tnm  sil,  paictper  Prophclam  qui  ilicil  :  BealKs  qui 
tenebit  et  allidel  parvulos  suos  nd  peiram  {P*al, 
cxxxvi).  Parvulos  vocal  prinios  inolusi  Si  (Srgo 
bonuin  cst  allidere  eos  ad  pelram<  ergo  mali  sunL 
Sed  ilerum  objicitur :  Antc  peccaium  iii  Adain 
nec  fuit  poeiia,  iiec  fuit  culpa,  sed  prinius  motiis 
fiiil  iii  co  ante  pccoatum.  Ergo  priinus  iiec  est 
pa>na,  nec  est  culpa,  llenu  si  in  eu  pi  iiiiiis  moius 
non  fuit  mortalc  pecoalum,  qu:irc  iiii|iiilatiis  cst 
Apostolo  pro  peccato  dicenti  :  Quud  nolo,  hoc  nqo? 
{liom.  VII.)  Ilein,  priinusmolus  cst  inaoula  aniiii:i>. 
Krgo  esl  oiTeiisa  Dci.  Per  eam  igilur  lit  aniina  Dcu 


Ad    qnod    diccndum    quod   sicul    supra    assignaii  D  simili»    dissimilis,  ergo   dcformai    nnimam.    Iiem. 


suot  qualuor  gradtis  sive  parles  in  anitiia,  iia  pos- 
stiiit  ibi  assigiiari  qualnor  aioliis  quorum  iiullus 
cA  vcl  erit,  vci  potcst  c>sc  jlius,  sciiicet  diio  iiioius 
kcnku.uhlatis,  ct  duo  ntulus  rationis  ,  et  nioius  scn- 
stialitatis  noii  polcsl  c»si:  molus  rationis  vel  iitfe- 
lior,  vei  suiierior ,  iicc  niotiis  rationis  pulest  csse 
niotns  scnsualitaiis.  Sic  idco  dicitur  moltis  seiisua> 
liiatis  Qcri  nioius  raiioni^,  quia  advenie!ilc  niolu 
r.uiuuis  motiis  seiisualiiaiis  dcsinit  esse,  et  iransit 
sciii,  scd  non  reatii.  .Manct  eiiim  leatus  venialis 
pcccali  cum  mortali  peccalo.  Siiniliter  veniale  dici» 

(;»7/)  \pti.l  Graii;iiiinti  dist.  2S,  C.  uniim  anle 
n'»'d.  Alliiio  <>-l  qiiod  liabel  Ail^'.  tract.  12,  i'i  Joan. 
Bun  liiieiii  :  Miiiuli    pcccala,    si    iie^ligaiilur,    oc- 


liomo  leiicinr  csse  siitc  otleiisa.  Lri;o  teiieiur  e.s.sc 
sinc  primo  inolu,  cuin  priintis  sil  oireiisa  Dei.  Scii 
non  potest  cssc  bomo  sine  prinio  inolu.  Ergo  ab 
liumiiic  exigiiur  quod  ipse  la^erc  iion  polcsl,  id  osi 
csse  siiie  primo  inolu.  Ad  hoc  dicendum  esi  quod 
in  .Adain  fuil  ralio  a-nie  percaium  secunduiK 
uiraiDqiic  sui  partem,  et  seusualiias  secundum  su- 
pcriorem  partein,  quia  in  eo  fuil  modcraius  appc- 
liliis  neccssariorum  corpori;  sed  in  eo  noii  fuil  pri- 
mus  motus,  nisi  dicns  primus,  id  csi  anie  qiicm  iion 
fuit  aiius.  In  co  enim  ante  peccatum  nec  fuit  iiife'* 

cidiint.  V.  eti:)m  etinul.  serm.  4  De  animubus  J«»- 
fiiiicl.  el  scr.  47,  cir. 

Ibi)  V.  Aii^.  ad  biinc  psal.,stib  rine:». 


mo 


SEMKNTIAnUM  Unni  QLMNUlJi:.        LIR.  n. 


1039 


rior  pars  genmi.TliiJUis,  nCc  c.Tniis  c.irnijuio.  Uii.lc  A  e.^nsenlire  voinnl.ili  el   nuii  eonsfir.irf .  Coi.soiiJim 

tiiciliir,  qiioitiaiii  volnnias  iildd  qtioJ  lOnoiipist  ii| 
aii  elTeclum  per  st;  noii  polesl  pcnliiccrf*  ."jlne  anxi- 
lio  ratioiiis ,  jion  eiiiin  pcr  se  potesl  tlelilicraie,  et 
scniiari  locnin,  tcittpus,  niotluin,  eli .,  qir.v.  rcclorcs 
vociiil  circiimslanlias,  ([»x  oinnia  scilicei  tkliltc- 
ral  raiio,  nt  sriliccl  scial  qu.nixto  c(  qiioino.io  po- 
lcrii  fieri.  Consentire  dicitur  quaiuio  uhsqne  ea 
volunlas  fjuod  cupit  ad  effcrtunri  perducere  nequU. 
Dicilur  auletn  non  GOnseiitire  quia  scmper  rccalci- 
iral,  scmf^er  contfadicil  el  judical  ittsliini  noii  ess»{ 
f^cicddtmi.  Nullus  cnlin  adeo  iiialiis  cst  qnin  ratio 
ejus  conscientiain  rcmordeat  dirtans  lioc  essc  nia- 
iuiii  cl  illtid.  Hxc  esl  enim    illa  .scititilltila  roiioni* 


iion  polcial  peccire  mort  litor,  nec  esl  veriiiii 
t:tiod  primus  niotus  sii  offensi  Dei ;  soltiiii  eiiim 
peccaniin  inortale  dicitur  offeiisa  Diu.cl  lioiiio  lciic- 
l»ir  cssc  sincodcnsa  Dci,  cl  ab  eo  exigiluf  ui  .sil 
siiie  iiiori.ili  peccalo. 

Ou.Teriliir  auicin  iitrum  ineiius  sil  abslinerc  a  ve- 
ni;ili  quain  a  morlali,  nntn  nenio  potcst  absiinere  a 
veniali  quin  abstineat  a  nortaii;  et  poiesl  ^bsii- 
iifre  a  niorlali  elst  non  a  veniali  absliiioai.  Sed 
«■conlrario  probatur  quod  inelius  esl  abblincre  a 
mortali  quam  a  vciiiali,nam  morlale  pcccalutn 
gr;ivitis  csl  quam  vcnialc.  Eigo  inelius  cst  abstine 
IV  a  iiiorlali  quatn  a  vcniali.  Ad  quod  diciinns  qnod. 


si   mortaic  pcccaluin  ei   veniaie  cssenl    duo  quo-      qti^e  eliamin  Caiii  fion  |>olesl  exslingui,  (|iise  a  Grx 


riiin  ulrumque  possel  cs^e  sine  reliqito,  meliiis 
rssel  a  morlaii  quam  a  vcniali.  Siinilitcr  qiixrilur 
nirum  melius  kit  abslincre  a  jurainento  qnain  a 
frcqucnlia  jurandi,  ubi  simililer  ilico  (jncd  iiielins 
rsi  al>siinet'C  a  jur.imenio  qiiam  a  frcqucntia  juran- 
lii,  quia  nemo  potest  absliiiere  a  juramento  quiii 
nbsitiKial  a  freqticnlia  jurandi,  sed  noii  converlilur, 
et  siiniliter  in  cxleris  :  vel  qnia  ipsa  coinparatio 
innutl  discrelionem  inter  vcnialc  ci  inorlale  pecca- 
iiiin,  neganda  tst  isla,  ileliut  est  abuinere  a  veuiali 
quam  a  moriali,  el  instandum  liiiic  argunieiito  : 
Nun  poiosl  quis  abstiiicrc  a  vcnluli  qiiin  absiincat 
a  inoitali,  ct  iion  convcrliltir ;  ergo  nieliiis  esl 
flb.slinerc  ab  isto  qiiam  16S  ='^  >"<>•  Fall.ici.i.  Noii 


cisdiciiur  syndcfesis,  el  ila  dicilur  raiio  conscii- 
iin^  voluntaii,  qtiia  toliinlas  ad  id  qiiod  cnpil  non 
potcsl  pcr  se  tcnderef  sine  rationis  adiiiiiii<;tilo  ,  ei 
dicitur  non  consentire  qiii:»  lioc  facii  invita.  Sicui 
puer  qiii  c.Tciim  ducil  osictidii  ci  diKis  vias,  unain 
planain  et  allerain  aspennit  eicscus  non  ^uii  ire 
ntsi  pcr  asperain  pr.-elereutnio,  et  puero  inviio  ^ 
piier  dicitur  consentire  cseco  et  uoa  conscntiro  } 
consenlit  quia  absqueejus  regimlnc  ncn  potest  cae- 
cns  ad  locnm  prcposiluin  perveniio;  non  consenlit 
qtiia  itiviius  eum  ducit,  et  ca:cus  eum  traltit  iiivi«' 
itiin  ;  ila  volnnlat  raliunem,  qti^f  licct  conlradicai, 
vincitur. 
ileni,  videlnr  qiiod  sensu;ililas  ii.ibcal  majoreiii 


polest  aiiqtiis  liabere  octilos,  qttiii  bniieal  cnpiit,  po- (^  oiliraciinn  in  brulis  aiiimalibus  quatn   iii    ralioiiMi: 


lcsi  tainen  habere  captit,  elsi  noii  babcai  ociilos. 
^rgo  iiiclius  est  habcrc  oculos  ijiiaiii  c:)pul.  Kadcin 
talionc  polest  pliilosopiiari  :  quod  inanis  est  poenale 
cpiscopo  in  collalionc  subdiaconaius  peccare,  qiiam 
sacordoiii,  quia  si  indigiiiim  scicnler  adniiltil  ad 
oriiinein  subdiacoiialus,  bacpocna  inulclalur,  quod 
iion  dc  ca;lero  polcsl  cuiiulem  ordinem  coiiferre, 
scd  ex  quo  non  potest  conrcrre  ntinorein,  nec  eliani 
niajorein,  et  ita  non  sacerdotium  polesl  poslt- a  coti- 
ferre.  kl  si  peccat  in  collationc  sacerdolii,  non  pti- 
niltir  iiisi  iii  hoc  qtiod  postca  noii  polcsl  coiifcrre 
snrcrtiotiiim,  cutn  lanicn  possil  conferre  oinnem 
iiiinoreiu  ordinem ,  cl  latiien  majus  pcccatum  est 
adiiMlleru  indignum  ad  sacerdoliuin  quain  ad  sub- 


biis,  sic,  N:im  briiiuin  anitnai  itiolti  scnstulilalis 
absipie  iibero  arbiirio  moveiur  ad  aiiud  aniinal  iii- 
tcrnciendum.  Nuii  enim  iiabet  liberum  arbii.riuoa, 
sed  botno  non  polesi  moveri  ad  aliuin  homineai 
interliciendum  scnsoaiilale,  absque  iibero  arbttrio< 
Nam  si  iioc  posset  faccre  sola  scnsualilate,  cmu 
ejus  molus  iion  sil  niorlale  pcccalum,  possct  bonio 
nioTcri  ad  aliuin  iiomineni  inter(icicitdiim  abs.^iua 
iDorlaii  pcccat».  Ergo  inajorcni  ciricaciaiii  lialxsS 
setisnaliias  iti  briilis  aniinaiibus,  qiiam  in  raliona^ 
liilibtis.  Ad  quod  diciiiius,  noii  e&se  veruiii,  hiio 
taniaiii  eflicaciam  babci  iii  iiis  qtianlam  in  iiiis.  Scd 
iJco  non  potesl  aliquid  facere  in  ratioiiaJibus  siiie 
libcro  arbilriu,  quoniam  in  honiine  eunt  sitiiul  seii- 


(liaconaluin.  Migis  t:imen  punitur  qui   iioc    niinori  D  siialiias  et  liberum  arbitrium  quasi  in  eodem  bouo, 


fieccal  quain  itle  qni  islo  majoti.  Iloc  taincii  nuii 
csi  ralione  peccaii,  scd  rationc  ordinis,  deqiiohx-c 
rcgiiia  observalur,  quod  qui  non  conferl  minurem, 
hcc  majorcm.  Ita  mctius  est  absiinere  a  veniali 
qiiani  a  inoriali,  non  quia  majus  est  veniale  quam 
monale,  sed  quia  nemo  potestabstiners  ab  isto  sine 
illo.  Ex  prscdiclis  paletqiiod  mottis  concupiscetiti:c 
qttanditi  cst  in  sensualitatc  veaiale  pecc:itum  est , 
si  vero  con.scnlial  ralio,  mortale  peccatum. 

Scd  scciindum  hoc  videtur  quod  lalis  motus  sit 
niortatis.  Mam  ratio  nunquain  consentit  inato.  iino 
MMiipcr  contradtcit.  Ergo  ratio  nuHi  pravo  inoiui 
rui.ctipiscentix  consentit.  Krgo  nullus  inottis  tnor- 
lulc  peccattim  est.  Ad  boc  dicuitt  quod  raiio  dieiltir 


ct  non  polesl  seiisualiias  aliquid  maii  nuchiiutri, 
qtiiti  illud  slatim  senliat  libernm  arbitrium  et  ei 
consential,  itisi  slalim  reprimat,  sed  tamen  taulani 
169  Ii3l>el  eflicaciam  in  bis  quatitaui  in  illis. 

Qu.^eritur  autem  poslea.uter  primus  niotus  stt 
Deo  auctore  in  bnrnine  vel  diubolo.  Ad  quod  diceu" 
duin  qnod  priinus  motus  in  QuanitiiB  poeua  est, 
a  Deo  est  auetore;  in  quantuiu  vem  culpa,  noa  csi 
Deo  auctore,  quia  Dcus  sioii  est  auctor  culpx.  Nee 
videlnr  esse  dial>olo  auclore,  quia  sxpe  surguul 
priiiii  niolus  siHS  suggeslioiie  diab&li ;  nec  eliai» 
homine  ancioro,  qnia  primi  molus  surguiii  itoNiiiie 
itivito,  veiil  nolil.  Ad  quod  dicenilum  quod  diiple» 
csl!eiilalit»,e*leriorcl  inlerior  :e\lcrioreol  (piatidc 


io7,j  pr.Ttu  i'U; 

cilriiiscriis  visihililcr  torbo,  vpI  sigiio  sii-^-^crinir 
ii:aliiin,  iil  illr  nii  siiggcriliir  in  conseiisiini  pcccali 
ilr(  liiiol  ;  iiiicrior  lciilatiu  rsl  qiinndo  iiilriiiscoiis 
iiivisibililcr  pcr  pravam  caniis  «lclcclalioiici'1  siig- 
gciilur  in  nialuin.  Ll  linjiis  lciil;ilioiiis  qiiandoqiie 
«liaiiolus  esl.  auolor,  quia  siij^scril  qtiaiHluqiie  lio 
iHiiii  niaiuni,  qiiaiidoi|iic  liuiiiaiix  iialiirx  fragi- 
lilas. 

(55)  Solcl  cliain  qiixri,  uiniin  niaciib  qu.-£  esl  in 
aiiinia  aiicujns  cx  eo  qiiod  niortiililcr  pccciilur,  qnx 
ciiain  reniaiicl  traiisctiiile  arin  pccraii,  sil  pecca- 
luiii  ?  (}uod  osleiiiliiiir  :  Naiii  uor  cam  fii  hoiiio 
Deo  dissiiiiilis;  ergi>  esl  pcccaliini.  Iiein,  racit  di' 
gnunt  iiiorte  xienia  ;  crgo  csl  pcccatiiin.  Sed  coii- 
ira:  csl  peccaluin;  ergo  origiiia!*!  vcl  actnale.  8ii- 
per  lioc  qiiia  niliil  lialicmiis  al>  aiicKirilnis  vcl 
prxccploribus  difrniidiin,  ci  iios  iiil  diniiiiiiiu6. 

CAIllT   XXIf. 

(jui'(/«M  liberHin  arhiiiinm,  el  qnnle  fuil  ante  pecca- 
lum,  el  (/uale  posi  ? 

(JO)    Pncicr  illani    poen.ilitatcni     sivc     pociiain 

qiiani  suslinemus  cx  dcprcssioiic  scnsualiiaiis  per 

pcccaluni,  suslincniiis  aliain   cx  dcpressiune  libcri 

arbitiii  per  canulcni  ciusani ,  id  cst  per  pcccatum. 

Uiidc  vidcnditm  Cbl  qiiid  fi\l  iiberuni  arbilriuin ,  el 

qualc  fiiit  aiiie  peccatiiin,  et  qiialeni  elTcciuni  lia- 

liiiit  pi>sl  prccaliim.  Libcrum  ari  ilriiim  sic  diiliiii- 

Itir  a   pliilosopliis   :  Lihennn  arbitiium  esl  libcrum 

(ie  voluH  ate  juilicium;  a  tlicolugis  vero  sic  dilfini- 

tiir  :  Libeium   arbitrium    est   [aculias  volunlutis  cl 

fuiioiiis  qua   edgilur  bonumf  gratia    assisienie,   et 

matnin  gralia  desislenle.  Qiioniam  igilur  diflinilio 

isia   vidclur   in   sc   aliquid  dillicullatis  coiiiiiicrc, 

quu!  iii  eu  posita  siinl  exseqiianiur.  Liberuin  igilur 

urbilriuiii  in  duobus  coiisiblil,  in   voluiitatc  sciiict-t 

el  raiiuiic.  Liberum  dicilur  quanlum   ad  volimia- 

tein  :  vultinlas  eiiim  iibera  esl,  et  cogi  iioii  potest ; 

iiiuic  iibcra  esl  a  ncressitatc.  Arbitriuni  vero  dici- 

lur  quaiilum  ad  raiioiicm,  qiii  raiiuiii  aitribuilur  el 

d.sccriiiica  quje  vuluiilas  uppclit.  Voluiilas  est  do- 

ii,iiiia  ;  ratio  e:>l  pedisscqua,  qu£  oslciidil  ei  rcclam 

viaii).  Scd  ul  vuiuiilas  (inpoie  qu;e  doiiiiniuiii  liabei) 

traliii  ratiuiieni  secum,  si  ipsa  inciinclur  ad  boniini, 

libciiier  se(|uiiur  ct  ci  cunsentil  ratio  ;  sed  si  incli- 

iidiur   ad    maluin,  idco    coniradicil,    recalcitrat, 

biiadei  bomim,  el  dissuadct  toiilrariuiii.  Cum   igi- 

liii  iibcruiii  arbiiriuiii   iii  duubiis  coiisislat,   in  vo- 

liiiiluic  scilicct  et  raiioiic,  palul  quud  iii  illis  solis 

est  lii>eri'.iii  ari>ilrium  in  qiiibns  ^uiit  volunias  et 

ratio  ;  qiiarc  libcruni  arbitriii.n  briiia  uniiiialia   iioii 

lijbeiit ;  laiitum  eiiini  habeiil  appctitutn.  Ilein,  cum 

pciics  iibciiim  arbiirium  sil  auctoritas  mei'eii.di  vei 

liciiiereiidi  ( iion  eniin  proptcr  madidam  iiiemoriam 

vei  liebcs    ingQuium  inereliir  quis  xternain  mise- 

iiaiii,  vel  inerolur  qnis  U'turiiain  vilain  propier  te- 

nacem  nieinoriam,   vcl  proptcr  subtilu  iiigciiium; , 

(55)  V.  .Map;.  4,  d.  18.  §  ull.  V.  cap.  li,  scq. 
paii. ,  tibi  docct  iliipliciier  |ii'ccaliiiii  roiisideraii, 
sciliccl  iiiaciucliiircalii,  priinomodo  duiii  coinriiil- 


IAVIKN.SIS  m^ 

\  palcl  qiiod  illiid  solum  polcsl  inercri  quod  hnhct 
liberum  nrbitrium  :  quarc  bnit.i  aiiiiiialia  non  mc» 
rcntur  pcr  appctiliim  ;  noii  cniui  possuiit  ine- 
rcri. 

Scicndum  est  prxlcrea  quod  liberum  arbilriuin 
iion  eHt  dc  prxsenti  vel  dc  pnelerilo,  scd  taiitum  de 
ruluro;nec  eliam  dc  quolibet  futuro,  sed  lantum 
dc  coiitingenti.  Noii  esl  <Ic  prxtcriio  t   ratio,  quia      - 
dclibcralio    raciciuli    vel    noii    facicndi    non   liabcl     1 
locum  circa  prsntcritiim  vel  ptxsciis  :  iiulla    eiiiiii 
dclibcratio    potest    facerc  ,    170  4"'"    '""*'  ^'^    J 
racliim  quod  facium  est  :  qiiod   eniin  racluin  cst 
iioii  polest   iioii  csse   racluui.  Sinrlitcr   iioii  putesl 
iiiiitari    qiiin   illiid  qiiod  modo  fil,  fiat  niodo;  sed 
qiiod  ruluruin  csi  potesl  noii  esse  futurum  et  potest 

B  dc  co  dclibcrare  quis  an  sit  facicndum. 

Scd  olijicilur  :  liiipossibile  esl  aliqucm  noii  |)cc 
carc  liiorlalitcr  ex  libcro  arbitrio  quiii  iuovc»tUr 
niodo  ad  illiid  peccatum,  vel  qiiin  nioliis  sit  priits 
ad  illud  pcccatum ,  qiiouiam  delibcratio  prxccdit 
peccatuin ;  sed  impossibile  esl  ali(|iiein  modo  pec- 
carc  mort.ilitcr,  el  noii  primo  movcri  ad  illud  pec- 
catum,  qiiod  poslea  probabinius  :  crgo  impossibilc 
rst  nliqiiciii  modopcccarc  moitalilcr  ex  iibero  ar- 
hitrio,  ct  iion  priiis  fiiisse  inotiim  ad  illud  pcccatuiii : 
crgo  iinpossibilc  est  aliquem  modo  peccasse  moria- 
iitcr  cx  libcro  arbitrio,  el  iion  pcccassc  mortstiter. 
Nain  niotus  nd  peccaiiim  inuriale  ex  libero  arhilrio, 
csl  peccaium  moriale;ergo  inipossibile  esl  tiliqucin 

p  iiiciperc  peccarc  morialiter.  Illa  quamprobare  pro* 
posuinius  vcra  csl.  Impossibile  est  enim  pcccare 
luortalitcr  et  niiiic  primo  niovcriad  illiid  peccntuiii. 
Nam  si  quis  niodo  peccal  mortaliler,  ciiin  oiiiiic 
pcccaluin  prxcesscril  deliberalio,  qiioniam  omnc 
procedil  cx  libero  arbiirio;  crgo  impossibile  esl 
qiiod  aliquis  iiiodo  peccet  mortaiiler  quin  priraus 
moliis  fucrit  ad  iliud  peccatiim;  ergo  impossibile 
Cat  ipsum  iiuiic  priino  moveri  ad  illud  peccatum. 
Ad  quod  dicenduni  puto  quod,  cum  dicitur  liheruiu 
arbiiriuin  esse  de  fulura,  et  quod  oinne  peccatum 
niorlalc  prxcedit  motus  liberi  arbilrii,  verus  [  al, 
malus]  inleliccius  cst  de  aciibus  cxtcrioribus  qui 
pioocdiint  ex  pravis  molibus  libcri  arbiirii ;  iiee 
istud  verum  est  de  niolibiis  interioribus  :  iion  eniin 

D  motuin  inleriorein  ad  maiiim  qui  cst  ex  libero  ar- 
hitrio  prxccdil  aiius  motns,  ne  fiat  prugressus  in 
infinituin,  eli!a  nunquani  invcniatur  iniliuin  pec- 
cati. 

Munc  videndiiin  cst  qiiale  fiiit  libcrum  arbilriuiii, 
aiite  peccaiuui,  el  <|iiale  ciTecium  fuil  pusl  pecca- 
tuin.  Distiiigiieiidi  siini  ij^itiir  qualuor  slatiis  lil>eri 
arbilrii  :  priiniis  statns  riiil  aiite  peccalum;  se.ciin* 
dus,  pust  peccatuin  iisqiic  ad  perceplioneni  sacra- 
mcntorum,  scilicet  fidci,  circiinicisioiiis,  baptistni; 
lcrlius ,  pust  reparationcui  sacrameiilortiin  iisque 
ad  diciii  judicii;  uiiarlus,  poat  diciii  jiidicii.  Aiite 

tiliir;  altero  postquain  cuiiituissum  csl ;  ei  iii  ulro- 
qiic  iiio  o  sciiipcr  cst  piccatiiiii. 
(5G1  .M.ig->,(i.i>5. 


<ori5 


SENTF.NTIAUUM  UBUI  (5i;JMJUE.  —  LIIJ.  II.' 


1034 


peccaluin  lioiiio  ex  libero  aibiirio  peccare  cl  iion  A  cossarium  Adani  liiibuissc  virlnlcs  in  D.  Scd  inipos- 


peccare  poteral,quiu  oiim  iiii  ad  inalum  imiiellebal, 
iiit  eiint  a  bono  expclleb:ii.  Non  enim  Intbebat  iiifir- 
mitalcin  «:ariiis  in  inalo,  sctJ  :nixiliuin  in  bono.  In 
seciindo  slalu  non  poleral  iion  peccarc  morlaliler  : 
miilla  ciiiin  inipellcbanl  lioinincni  ad  inaliim,  ci  iiil 
euni  juvabat  in  bono  :  iiabebal  enim  inlirniilalcin 
in  malo,  el  non  auxilium  in  bono;  luiic  ratio  pre- 
niebalur  el  vincebalur.  In  lcrtio  siadi  non  polest 
lioino  iion  peccare  Nenialiier,  sed  polesi  non  pec- 
care  morlaiiter  ;  aliqiiid  enim  impeiiil  ciiin  ad  nia- 
iuin,  el  aiiquid  juvat  eum  ad  buniiin;  inrirmiUtleni 
cariiis  bnbei  ad  nialum,  auxiiiuni  liabel  ad  bouum. 
In  lioc  statu  rdlio  preuiiiur,  sed  non  viccilur,  lii 
qiiarlo  vero  stalu  non  poleril  lionio  peccarc  :  tunc 


sibile  fuit  Adain  h.ibuisse  virlules  in  D  et  niisse 
lunc  elccturuin  maluin  faccro  iii  /.'.  Ergo  neces- 
sariuin  fuil  iii  E  Adam  noii  deliherasse  maluin  fa- 
cere  in  E ;  sed  iinpossibile  fuit  Adani  maliini  faceie 
in  E  et  non  deliberasse  maiuni  facere  in  E.  Erjjo 
iinpossibile  iuil  Adaiii  inalum  facerc  in  E,  quod 
fiisiiin  ost,  quia  Uiiic  peccavil.  Media  liujus  ullim» 
ar^^iimenlalior.is  sic  probatur:ln  E  non  eral  iii  po- 
lcsial.i  liberi  arbiliii  Adae  ut  facerel  quod  faciebat 
iii  li,  vel  non  lacerei  quod  fariebat  in  E;  qnia  ii- 
beriini  arbiiriuin  non  est  de  prxsenti  sed  de  fu- 
iiiio;  et  impossibile  fnii  Ad;im  in  £  facere  opus 
incriloriuin  poen;c  quod  non  processissct  de  molu 
iiliCri  arbilrii.  Ergo  impossibile  fuil  Adam  malum 


enim  infirmitas  omninu  eril  exhausla,  el  gralia  jj  facnre  in  £  el  noii  dciiiierassc  so  facturum  malum ; 


Augmentala  ;  lunc  ratio  non  promclur  a  volunlalc, 
uec  vinceUir. 

Sed  cuin  dictum  sit  Adam  in  prinio  slatii  xnun 
se  habere  ad  peccanduin  et  non  pcccap.dum,  cl  li- 
berum  arbilrium  de  futuris  lantum  esse  non  dc 
prxsentibus  vel  pr;£leritis,  vidciiir  mullipiiciler 
posse  iiiiprobari :  el  primo  quod  liberum  arbiirium 
«1«  prxscnlibus  sit  sicul  de  fulurts,  sic  :  Primo  iiio- 
incnlo  quo  fuil  Adam,  liberani  habuil  voluiitaiem  : 
crgo  xquc  poieral  eligere  bonuin  ei  malnm.  Cum 
crgo  (unc  fnerii  in  boiiO  sibi  a  Creatore  daio,  cl 
illud  elegerii  :  ergo  ex  voluniatc  erat  lalis  qualiH 
innc  ftiil.  S«d  illdd  tuiic  erai  ci  pracscns  :  crgo 
«olunlas  cjus  liabebat  viin  de  pra:sciitibns.   Iiein, 


ei  impossibile  fiiit  ipsiim  delibcrasse  se  faclurum 
nialum  ei  non  caniisse  viilule  sallein  per  unum 
moaientuni.  Ergo  iaiposbibiie  fuit  Aiiani  facere  ma- 
lum  et  non  caruisse  viriiue,  saUem  uno  momciiio 
anle,  adminus,  Ergo  impossibiie  fuit  ipsum  fujssc 
maluni,  ct  iion  prius  fiiisscinaluni ;  qnia,  qiiaiido- 
ciimpic  cariiil  virlutc,  fuil  iiiaius. 

Iieni,  Adam  in  aniina  lijbiiil  voiuntatem  el  ra> 
lionem  :  raito  ipsius  discernebai  tunc  qux  erant 
neccssaria  ad  ejus  salulem  ;  scd  diiigerc  Ueuni  cx. 
charitate  ct  non  diligcre  Deuni  ex  charilale,  crant 
<luo,  unum  nocessariuiii  ad  sululcin,  alieruni  uic- 
ritoiuin  posna:.  Ergo  h^ec  discernebat  ratione  et 
habebai  voliintatcin.  Ergo  ea  appeiebai  vel  lioc  bo- 


sicul  tunc  elegit  esse  mi  bono  naturali  (  qtiod  esl  ^  nnm  vel  iliud  malnm ;  sed  non  maiuni;  tunccniiii 


diligere  Oeuin  ex  dilecliono  nalurali)  cnin  volunlas 
a-que  libera  sitad  bonnin  el  ad  inalum;  crgo  polnit 
tnnc  vellc  diligeie  Dcum  cx  naturali  dilcciione : 
ergo  potuit  velle  inaium  primo  momenlo  quo  fuit: 
171  ^^%^  poluil  niinqtiain  luisse  bonns,  cl  necessu- 
riunicslipsuni  factiinicssc  a  Deo;ergopotuilesse  fa- 
clus  a  Deo, et  nuiiquam  csse  boiius  in  eodem  momento; 
ctgo  potuil  fiiisse  nialus  factus  a  Deo.  Ilem,  ciiin 
voluiitas  cjiis  iii  /4,  quod  luil  primuin  inomeuium 
sux  crealionis,  posscl  xquc  eligere  hoc  bonum, 
dUigere  Deum  cx  nalurali  dileciione,  el  lioc  maliiiii, 
non  dtligcre,  si  punicndus  crat  ex  appetilu  mali; 
crgo   remnnerandus   eral    quia  appeliil   diiigere; 


crai  laiiiiiiii  bonus.  Ergo  ea  appe(ei>at  iioc  boniini 
diligere  ex  charilale  et  lioc  iion  liabebat.  Ergo 
puniebalur  ante  pei.caliim. 

Ilem  cuin  dicitur:  Liberum  arbiirium  est  facultaB 
toluniaiii  et  ralionit,  ctc.  Aut  dicilur  hoc  de  bono 
ilio  quod  habuit  ex  crcalione,  aut  de  bono  merito- 
rio:  sed  non  vidctnr  intcliigi  de  illo  boiio  quod  ha- 
biiit  ex  creatione,qnia  ad  iilud  non  egebal  gratia. 
Ergo  iliud  inteiiii^iiur  de  bono  meritorio.  Quod  si 
esl,  ila  objicitur :  llltid  botuim  mcrilorium  non  po- 
(crat  eiigerc  siiie  graiia,  iniilum  pou;ral  eligcre  siiie 
aiiquo  apposilo  ;  crgo  libeiuin  arbitiiciu  ip^iiispro- 
niiis  erai  ad  inaluni  (piam  ad  bonnm  ;  ei  ;>o  non  taii 


crgo  poluit  reniiiuerari  absquc  virlule,  cum  anlc-  j.  tuin  puniri  debuil  si    nialiim  elegii,  quahinio   re- 


quam  virtutes  baberei,  illud  bonum  appetiil.  Ergo 
potuit  increri  sine  virlutibns.  Ideo  ."-i  dicalur  quod 
ex  liboro  arbilrio  non  poierat  baberc  ul  cssct 
aliqua.  .  ,  .  in  A,  ciiiii  iiberuin  arbilrium  lantum 
sit  de  futuro  non  dc  prxsenti.  Ergo,  cum  in  ^4, 
Deuin  diligcrel,  illani  momenlaneam  dilectioiiein 
non  habuil  cx  libero  arbilrio,  inio  cx  aliis  polen- 
(iis  quas  bubebal  incorruptas,  et  i(a  non  poterat 
(uiic  iion  diligere. 

Iiein  cuin  viriutcs  haberct  ante  peccalum,  pro- 
bari  videiur  qiiod  fuerunl  ei  sublractx  antequam 
peccarel,  sic :  Posito  quod  habnerit  eas  in  C,  quod 
luil  lerliuni  luoiiuMtlum,  cl  ia  D,  in  E  |)ecc;>vit.  Sic 
pcsito:  Adam  Iiabuit  virtulcs  iii  D;'ui  E  fuil  iic- 
rATiiOJ.    CCXl. 


niuncrari  debuissct  si  boiinin  elegissel.  Sed  prolio 
qiiod  niagis,  quia  boiiuni  iiun  polcrat  cligere  sino 
gratia,  iicc  graiinm  inercbatur,  maliim  aiitem  per  se 
poterat  eligerc.  Eri.'0  inajus  supplicium  debebatnr 
ti  propter  eliciioncm  luali  quam  pixmium  proplcr 
elcclioncm  boni.  Ucm,  Adain  in  bouo  erat  et  ipsnm 
per  expcricniiam  iiovcrat,  inaiiim  non  sustinebat 
nec  ipsuin  per  expcricntiam  novcrat,  ei  ad  inaiuiii 
nil  impellebat,  iiec  a  boiio  aliquid  removere  (cii- 
labai.  Ergo  facilius  erat  ei  conservare  boniim  X72 
quod  habeliat,  quatii  admiilere  maiuin  qiiod  non  ha- 
bebat  ;  ergo  libctius  arbiliiuiii  liab.b:ilad  boiHiui 
qiiaiii  ad  malum. 

Dico  quod  hbcrius  liabcbat  arbiuittii:  aJ  iiKihim 

33 


1035 


m:tiu  ncTAviKNSia 


im 


inotirrciiiliim  quain  :i(l  acqiiiioiiiiimi  lioiium  mcitlo- A  cl  iioii   prcoare  iii   A,  (uiii   iinn   essel  coMfliitiatiis 

liiim  i|iiO(i  liiiic    iion  lialMiii.  Naiii  iiiinl  polornl  f.i-  vcl  ohsiiiialtis.  Ilcni,  isic   iiKijiil  cssc  ni.tliis   Crco 

<fr»»  siiie  aliiinonpposiio,  islnil  iion  ;  lilicriits  Uimeii  incipit  tiinc   abiili  liliero  arbilrio.  P()n;iliir  (|iio<l  in 

li;ilM'l)al  iirbilriiini   ail   pcriHanen-fntn   in  illo  bono  D  incipil  aliuli  libeio  arbilrio.  liidc  sic  :  Nil  (ecil 

iiiiM'Cfiili;K  (niam  ad  ca«lcii>liim  :  nam  iilriimqiie  po-  islc  in  D  (jnod  iion  iuoposiiissei  faccrc  ;»iile  D.  Krgo 

leriil   riccre  iiullo  apposilo,  cl   iit  al;eru  j.im  <t;iI,  ai.lc    Z>  proposiieral   alniii   libero   arbilrio.    Qiiaii- 

1(1  csl  iii   mansioiic  boni.  Solnlioiies  aliornm  CT  su-  dociiiiqiieproposuil  abuli  libcro  arbilrio  inalatn  lia- 

pradiclis  facile  est   siimcrc,  quia    non   si  pcccavil  biiil  voluiil;tlein,    el  (|iiaii(locuiiqiic    itiabtn    babuit 

Aibini  (ii  £,  necessarium  fuil  ipsuni  tlclibcrasse  de  voliintalcm  abiisus  cM  libero  arbilrio,  el  ila  proba- 

ilto  pecfealo   iii    D,  qnod   fiiil  pi  imiim    inomciiUiin  biliir  qiiod  niiiiquam  inccpil   abiiti  libero  arbilrio. 

iiiiii'   /'.',  qniaiii   £  primo  moliis  csl   cs  liiicro  ar-  l>>Ja  eiiim  facile  esl  solvcre   si   dicaiiir   qiKid  Ailain 

bilrio  ad  malum,  cl  non  est  neccssiirlom  quod  oin-  poliiii  creaii  a   Deo  cl  tiniiquaiii   fnissc  botitis,  iton 

iictn  iiiolitm  iiialum  libcri   arbiirii  pr;r<eilal  alius  lamon  idco  poluii  creari  vei  fieri  a  Dco  iiialiis:  vi- 

nioliis  iie  fial  progrcssus  iii  iiifiiiiliini,  siciit  siipia  dclur  eniin  quod  Dcus  in  co  aliquid   mali  fecisset, 

tllxinitis.  ExlcriorenUamcn  ;icli(iiicni,  sive  bona  sil  qiiod  falsum  esl,  quia  loium  cjus  nialum   ab   ipso 

.sive  itiaui,  scnipcr  pi;C(cdil  nioliis  libcri    arbiirii,  vel  a  diabolo;  loliiin  ejus  bonuin    a  Dco,  e<  nil  nisi 

lioii.MU  b<)i!us  ,  inalam   tii:ilijs,  cl  boc  naturaliler.  bonum  a  Deo  sicul  baec  anima  creata  osl  a  Dco,  et 


Plcruniqiie  cliain ,  imo  forle  semper,  tcmpoic , 
nec  lcnebalur  Adani  luiic  diligcrc  Dcum  cx  cIki- 
litaie,  sicul  snpra  (liximus,  ubi  divcrsus  sigiiilica- 
tlones  liiijiiS  verbi  leneor  disiinxiinus. 

Item,  libcruin  arbilrium  in  poicslate  sita  non  lia- 
bct  ni&i  fuliiriim,  €l  iion  prusens  vcl  praleritum. 


fiiit  mala  quandociiuquc  fuil,  noti  lameii  fuil  creai» 
mala  u  Dco. 

Supcritis  ilcm  diclnmesl  qiiodin  sccundo  stalu.id 
eslposl  peccalum  173^1  ante  reparaiioneiniionpo- 
tcrat  Itomo  non  pcccare  iiiortaliter,  iino  eiiain  ex 
iiecessitale  poccabai  mortaliler.    Scd  boc  probatnr 


I>go,'ciim  Adam  primo  fueiil  iii  A,  cl  innc  habnit  esse  falsum.   Dicil  eiiiin  Augiistinus  (.>7)  :  i  Hoiiio 

llberum  arbilrium,  non  potoit  uti  libero  ail)itrio  ad  tum  ppccavit  ex   libero  arbiirio,  et  sc  perdidit  et 

icl  qtiod  fccil  in  A.  Krgo  non  cx  libero  aibiirio  ba-  Jibcrum  arbilritim.  >  Ergo  libcriim  arbitrium  tniic 
bebal  quod   Deiiin    diligebai  iu  A.  Ex    aiia   igilur      perdidii,  >iec  postea  recuperavii.  Ergo  post  pecc:.iiim 

gratia  illam  babebat  dilcciioiiein  quye  fuit  conler-  non  poiiiit  pcccarc  niortaliter,  ctim  pcccaUJin  mor- 

iiiiiia  A.  Sed  iil;*m  quam    liabuit   iu  B.  babuit  cx  laieex  libeio  arbitrio  procedat.  Ad  Iioc  dic4 nduin, 
libero  ai bi'rio  :  deliberavii  cnim  iii  A  se  dilectunim  q  qnod    libcrtas  l:ipli« iter  dicitur  ;  est  etiim  libertas 

Dc\im  ii  B ,  el  iia  de  Cicleris  tiiomcnlis.  Si  auicm  a  necessilale,  esl  libertas  a  pcccato,   est   liberias 

qiiis  dical  (ptod  liberum  aibilrium  est  do  nr.iseiiii,  a  miseria.  Libcrtas  a  nccessiiale  bomiiii  convenil, 

iiidc  proccdo  sic :  Adani  in  A    liabeb:ti  volitniatcin  ei  aiitc  pcccatum  et  post  peccaliiiri,  qfioniam  iiul- 

liliciain  cl  ut  lacerel  quod   iio-.i  ferit  in  A  cl  iion  liii3  iioifiiiis  vobitiiascogi  polesl,  unde  diciiur  libera 

f:t(crci  qund  ftcit.    Ergo  ex  voltmlaic    poleial  lia-  a  iiccessitalc.    Unde   Aiigiistinus   (^8)  :  i  Voliiiilas 

berc  in   A  ul    iion  dilig<'rcl    Dciiui    iii    A,  siciil  cx  seuipcr  libcra   e^!,  scd  non  seiuper  bona.  >  Libera 

voiuutaic  ii:ibiiit  qiiou  diiexit  ii!  A  ,  el  ila  cx  voliiii-  .i  neceviiaie  inleilige.   Iloc  enim    de  bac  lilieitatt 

l;itft   potuit   liaberc  Hl  tssel  maliis    quandocuii.iue  dictuin  esl  :  Vo/««(rts  CH/m  coji  «o/i /xxe.ti.  Libcria» 

liiii,  el  iia  ex  volnnlaie  paliiil  liabere  ut  cssci  fa-  a  pcccalo  est,  qua  liomo  libercsi  a  inorlali  peccalo: 

cnis  a  Deo  maius.  Item,  Adani  iii  A  poliiit  abiili  li-  iion  eniin  diciliir  bomo  babcre  liberlatcin  a  pcccato 

bcro  arbilrio.  Eigo  poluit  ipsttm  corriinipcre   in  yl.  quia  s,il   tiiiie  vcniali  :  boc  enim   essc   iion  potesi; 

Erjto  poinil  ad  itialiim  incliiiate  in  A;  el  ita  seti.per  scd  qiiia  cst  sine  doininiu  pecc;ili,  id  esi  siiie  a-or- 

poluit  liljcrtiiit  arbitrium  inclinarc  ad  tnalum.  Erjio  i.di  pecvalo  :  nioriali-  eiiim  peccatiun  dicitur  liabcre 

scr.ipcr  potiiil  esse  maiiis.  Si  dical  non  poluit  abmi  polesiaicin  in  lioinine,  cl  iioii   vuiiialo.  llaiic  liber- 

libcro  arbiirio  iii  A,  ci  ila  iton  potiiil  co  malc  uii.  t;aein  liabeiil  tanliiist  boiii,  qui  scilicel  careiit  mor- 

Ergo   alifiuam  babebat    graliam   qiix'   ropugnab.t),  laii  pcccato,  licct  babcanl  vciiiaio.  i>e  Iiac  libertaie 

cuiii  it(K'  iion  essct  a  natiira,  iliam  graiiam  babelial  dicil  Aposioliis  :  t'«Hi  iervi  eneiis  peccaii,  liberi  uu- 

(qtiando  potnil  corritmperc  A)  in  C,  vel  D,  vel  non  tc>ii  jnstitia!.  uunc  liherati  a  veccato,  el  servi  faclt 

babebal.  Videlur  quoil   rioii    babcrcl ;  si   eiiim   ba-  Deo,  frudum  uccepiilis  in  juilificatiene  (liom.  vi) 

beret,  non  possel  corrnmpcrc,  sicut  lu  c  in  .1  poliiil.  Iteriii:i  :  Ubi  Spiriiui  Douiiui  itji  liberias  [II  Cor.  iii). 

Si  vero  Hori  liabnit,  qiia:riiiir  qiiare   eam    Deus  ei  a  pcccalo  scilitcl.  Et  alibi  :  Si   Filius  ros  liberavit, 

bubiraxorit  cum  nonduai  peccassel.  Iicm,  si    in  A  vere  tiberi  eriiis  {.loan.  v;it),  Libertas  a  miseria  erii 

nun  potuil  corrumpore  iiliei  nio  arbiiriuin,  ergo  in  A  tantum  in  palri;i.  Iliam  babebuiit  tantuni  jusli.  Ciira 

«011  poicrat  peccarein  A.  Sic,  aIi<iiiaitilo  fuit  in  tali  ergodicitur  ab  Aiiguslino  (W,»)  :  « llomopor  peccaiu;ti 

statu  in  quo  iicn  poteiat  peccare.  Ilem,  in  .1  balje-  c»  sc  pcrdidil,  et  libcruni   arbitrium,  >  sic  iiilelli- 

>)al  libtuiini  ail)iliiiiiii.  EsH»'   '"   A  (uiieral  peccarc  getidnin  e^.1,  id   esl  libertatem  a  poccato,  non  iiber- 


(:>')  K'!i7m>  ,  cap.  50. 

(;>!i)  Liino  Ue  gratiu  el  lib.  url/.,  c.  i5. 


(59)  Mig.  stip.  5  b.  el  s. 


4037  SLNTEMIARUM  LlDIll  QLINQUE.  -  LIB.  11.  !03S 

taiema  iM^«essil;ac{iH;iineiiiiii  cliamposlpeccalum  A      Se<l  objiciiur :  Quolil.el  boiio  |K)(esl  quib  beiie 
lialjuil)  d  liliertntcm  a  miseiia;   illam  ciiiiii   nuii- 


(|uaiii  liaiMiit  cx  qno  peccavil,  sed  Itlierlalem  a 
peccato  amisil :  guiu  enim  prius  liaberel,  id  esl  sine 
pu(caio  esset,  eam  perdidil,  quia  mortalilcr  pec- 
cavil. 

bed  quai  fuil  ilia  gralia,  qua  juvantc,  elegit 
Adain  in  primo  moiiienlo  Loiium?  Non  eiiim  fuit 
virtus,  cuin  iiondum  liabcrcl  virlules  :  nec  poiesl 
dici  quod  siiic  gralia  possel  boiiuin  cligcre,  cum 
hoc  iiberuni  aibitrium  sit  faciillas  \oluiilatis  el  ra- 
tionis  qna  cligimr  boiiam,  gff<lia  assislcnle ,  cl 
maliiin,  cadem  desisleiilc.  Non  enim  libcruin  arbi- 
Irium  sudicil  ad  boiiuin  iiicliuaiiduin,  sicul  iiec  pcr- 
ficiendum.  Sed  istiid  palct  dettrminaia  «quivoca- 
rioiic  bujus  noininis,  boimin. 

Ciiui  ouMic  peccaiiim  sil  ex  libeto  arbitrio,  qiix- 
rilur  secundum  qiicm  staluin  judicandiis  osl  boino 
islc,  qui  a  nalivilale  corrnptiim  babel  bbciuin 
arbiuiuin  ,  qui  modu  occidit  liominem.  Nam  de  eo 
f|tii  aliquando  fuit  compos  inentis  judicabalur  se- 
ciindum  stulum  in  quo  crat  quando  coepit  infatuari. 
Ad  hoc  dicimus  quod  impossibile  credimus  isiud 
cssc  quod  ila  a  nalivitalc  bomo  babeat  naturalia 
corriipia ;  si  tar.ien  ila  sil,  Dei  judicio  istud  rdin- 
«inainus. 

CAPUT  xxin. 

Uirum  poteslas  peccandi  iit  a  Deo. 
(GO)  Sod  quxrilur  ulruin  illa  libertas  qdain  babel 
Iionio  ad  facienduiti  bonum,  sil  liberuin  arbiiriam 
(Cl)?  Quud  si  est,  cadem  ralione  illa  libcrtas,  qtiam 
iiabel  bomo  ad  raciondum  iiiabiin,  cst  Uberum 
arbilrium.  Ad  buc  dicunl  quidain  quod  libertas, 
quam  babet  bonio  ad  faciendum  bonuin,  iton  esi 
liberuin  urbitriuni,  sed  esl  quxdam  pronilas  inen- 
lis  ad  bonuin  quie  provenit  ex  iibero  ai  bilrio  el  cx 
Dei  graiia.  Verius  autem  senlientcs  dicunt  {t'l): 
Qiiod  iiberias  eadem  esl  (iiiam  babel  ad  facieuduin 
bonum  et  ad  Cacienduni  inaluni,  et  esl  iiberuin  ar- 
bitriuin :  sed  diversis  olliciis  diversas  sorlilur  np- 
pellalioiics.  Quandoqiie  eniin  libera  cst  a  pec- 
caio,  et  luiic  cst  bona  ;  quandoqiie  libera  est 
a  jiisliiia  et  iiinc  est  mala;  uiide  dicil  Auguslinus 
(05) :  I  Voluntas  bomiitis  seinper  cst  libera,  sed  non 


uti,  scd  potenlia  pcccandi  esl  boniiin.  Eigo  cadcr.i 
liO!C:t  quis  bene  uli.  Iiem,   polenlia  peccandi  est 
bomiiii.  Ergo  naturale,  vel  graluilum  :  scd  cerlunt 
est  quod  non  csl  graluiium  :  ergo  esl  nalurale.  In 
Adain  fiiit  aiUe  petC:ilum,  qiiia  tunc  polerat  peccare 
el  i.on  pccc;ire  :  sed  onuie  bonum  naiurale  per  pec- 
catum  iii  eo  fiiii  coirii[)liiiii,  cl  graluilum  deleiiiin. 
Ergo   polcntia  peccandi  in  co  fuil  corrupia.  Ergo 
posl  peccatum  fuit  niiiius  polens  pcccare,  Sed  prcdio 
quod  pobt  pcccatu:n  (uit  iiiagis  potcns  pcccaic.  Qiiia 
tiiiic  iioii  babiiil  auxiJiiim  gralix  quod  prius  liaLe- 
bat,  ei  tuiic   ciiain    babtiil  corruplionein  cariiis : 
cr:jo  tuitc  magis  poterat  peccare.  Item,  ante  pec'.a- 
itiin  iion  polcrat  peccare  iiisi  iiiortalitcr ;  post  vero 
B  poluit  peccaie  et  morlaliler  el  venialiter.  Ergo  ina- 
gis  posl  licccanini  qiiain  anle.  Qiiou  aulein  potenlia 
peccaiidi  boniini  sit  iiKlubilanler  oslendilur.  Iii.\daiti 
fiiil  ante  peccaluin  :  ergo  esi  l>oiiuin.  Nain  iion  riiil 
in  eo  nisi  bonuni   jinte  peccatum.  Itcin  a  Deo  csl , 
ergo  est  bonuni.  Quod  aiitein  a  Dtx)  sit,  pittel.  Dici- 
lur  enim  iii  Evangelio  :  llaiic  polestalem  non  habetei 
iiisi  tibi  datum  esset  desuper  {Joan.  xix).  Auguslinus 
eliaindicJi  (i4) :  cGupiditatcmnoccndi  iiuniana  nia!i- 
lia  asebabei,  polestatem  aulemnou  babet,nisiDcus 
dei.illem,  ponalurquod  isleconflruiattis  in  pruxiu-.o 
decedel,  in  isto  esl  poienlia  peoc uidi  quod  esi  bo- 
iium  ;  sed  omnc  bonuin  quod  modo  esl  in  eo,  crit 
posi  resurreciionem  boRuin    dico   itaturale.   Ergu 
poleslas  peccandi  erit   in  isio  posl  resurreclioneni. 
Ergo  isie  lunc  poteril  pecoarc. 

Atl  ea  qtiae  dicla  siiiil  diciiuus  quod  non  alia  po- 
teslas  osi  in  bominc  quain  babel  ad  faciciiduiu 
bonum,  ac  illa  qiiam  liabci  ad  faciendunt  inaium,  et 
est  liberum  arbilrium,  el  csl  bonuin  :  nani  csl  a  Dco 
poiesia«  peccaiidi;  iiam  ipsa  est  eadem  potesias 
bcnC  faciendi.  Quod  aulem  dicitur  :  Illttd  ioiinm 
fuil  corruplujn  in  Adum  per  peccatuiii.  Eryo  Adam 
poat  peccatum  fuil  minus  poiens  peccare  ,  tion  provi-- 
iiit;  sedfuit  ntiiius  poieiis,  non  lameii  minus  potcns 
peccarc,  sedinagis.Quodautcin  uliimo  diximus.con- 
cedi  potcsl,siquissubliIius  coiisidcict  scilicet  quod 
potcsias  peccar.di  eritinislo  confirmata  posl  resur- 
leclioiiem,  sed  non  post  resurreclionein  erit  in  islu 


scinper  bona.  174  ^^^'"  q'ii>"doque  iibcra  eslju-  D  |tolcsiaspecc;indi.l:iteeitiin  lcrniiiius/;o/«/rts/jefcflH(/i 


slilia;  el  servit  pcccato,  qiiaiidoque  iibcra  csl  pec- 
cali,  et  servil  jtisiitij?,  el  liitic  esl  boiia.  >  Sed  boc 
videtur  sequi  iiicuiivenietis  :  iiam,  sicul  diciturquod 
itta  liberlas  quam  babel  bomo  ad  boiiuin  eadem  esl 
uc  illa  quain  babel  bomo  admatum;  cadumratioite 
dicendum  est  quod  ilia  polcnlia  quam  babct  boi^io 
ad  facienduin  bonuiu  sit  eadcni  ac  illa  quam  babet 
ad  faciendum  maluni;  quare  cum  itla  qiiaiii  babet 
ad  faciendum  bununi  sll  bonum,  cl  illa  quam  babet 
ad  facienduin  maluiu,  cst  bonum  :  et  ita  poientia 
quam  babekbomo  ad  peocanduiu  cst  bunutu. 

(60)  Mag.  2,  d.ult. 
(tit)  Lib.  II,  tl.  2a. 
(t>8j  Ita  Magibtcr  2,  d.  45,  §  «. 


coinplcxjis  esl  ex  iioininativo  cl  geniiivo,  el  est  quiil 
accideniale.  Unde,  poi,itoqtiod  uitinis  lioiiio  desinal 
esse  albiis,  ncc  fuinrus  sil  albus,  siciil  una  ei>l  ba.'c 
pioposilio  :  IJomo  albus  erit  crat;  non  lamen  nna 
est  bxc,  cras  eril  liomo  albus.  Ll  ita  tiic  vera  ett 
bcCC,  poiestat  peccandi  eril  in  isto  confirmato,  id  est 
pote6tas  illa  qua;  modo  eSl  poieiiiia  peccandi,  noii 
(ainen  in  isio  eiii  poleiui^  peccandi :  hoc  eniin 
iiinueret  quod  fuiurus  cssei  potcns  peccare.  Si  qiiis 
aulcin  dixerit,  poientia  peccuudi  erit  in  isio;  ergo 
itie   erit  potens  peccart.  Inslautia.  Inseusibiiitas  est 

(65)  Libio  De  grni.  et  lib.  arb.,  fap.  lo. 
(bi)  'Joncionc  in  psal.  xxxii,  sed  paulo  uilteri 


1039  lETRI  PICTAVIENSIS  lOiO 

iii  isto  cxco,  qiiia  raecilas ;  ergo  isle  cxcuscsl  iii-  ^  ergo  iion   eral  ei  impulaiiJniu.  Ad  qiiod  (IJcendiini 

sensibilis.  \el  sic  :  VirijiiiiLis  eril  in  isto  qui  eril  qiiod  liccl  iioii  posscl  non  peccnrc  morlaliler,  ta- 

coiiiinciis  vel  conjnngaliis,    cigu   isle   <'ril    virgo.  inen  iiber  ernl  a  neccssiiale,  cl  cr.it  ei  imputan* 

Paiici  auiein  vel  nulti  rccipiuut  liaiic  :  l'oiesias  ]iec-  diim,  qiionioin  liomu  scipsum  lig.ivcral  per  pecca- 

candi  erit  in  islo  post   confinHdtioiiem,   siciii    iicc  liim,  sicul  aliquis  qui   vadil   Romain,  diim  cst  in 

islam  :  Poleilas  yeuerandi  est  iii   filio,  licel  iilra-  ilinere,  se  propriis  m.inibus   involvit  cl  ligal  quod 

que  sanc  roncc.Ii  possil  si  sane  iiilelligaliir.  Si  quis  pcdes  movcre  non  potesl  :  ecce  non  polest  ire,  et 

anieni  mclius  solvii,  absit  ni  iion  sini  paralior  au-  tamcn   iilicr   est  a  iiecessitate.  M:iin   si  quis  cuiii 

dire  quam  Uocere.  solverel,  ire  possel;  el  quod  iion  vadit  est  ei  iiii- 

IIIikI  tamen  non  cst  prxlcrmiticndum,   quod  po-  putanjum,    qiioniam    ipseincl   se    ligavil.    Eodem 

lcnlia  pcccandi  quandoqne  significat  poieniiam  iia-  niodo  in  slalii   illo  non  polerat  liomo  non  peccare 

turaicm    quae   csl   liberum  arliliium,    quaiidoqne  nioilaliier,  el  larne»   liber  erat  a  necessiiaie,  el 

liabiiitalcm  ad  pcccandum  175  Q"''^^^*  c*  <^-><  M"^  ^*'^^  ci  impul.nndum,  qnouiant  seipsum  ligaverat, 

aucla  obl  pcr  peccatum,  sicut  facultas  dicilur  ipsa  nec  polcrat  soivi,  nisi  gratia  Dei  operante  et  coop«* 

ars,  et  racullas  dicitur  aptitudo  qiiam  lijiiimus  ex  raiite.  Qiiud  auiem  supcrius  dicluni  est  :  Uomo  in 

e.i.  Utidc  dicilur  facultas  cx  artc  prorecta.  B  illo  statu  liubebal  liberum  arbitrium  ;  ergo  lunc  tequt 

Ad  id  auicin   quod  supcriiis  diclum  esi,  qiiod  in  se  habebat  ad  bonum  sicul  ad  tualum^  non  est  veruin  : 

secuiido  slatu  liberi  nrbitrii  iion  puieral  homo  non  sicut  Dcjset  eliam  angeii  babenl  liberumarbitriutn, 

pcccnre  inorlalitp.r  ,   objicilur  :  Tuiic    non  poierat  iion  lamen  xque  se  iiabent  ad  maluin  sicul  ad  l>o- 

iion  pcccare  mortalilcr,  ergo  lunc  non  crnt  liber  a  num,  licel  aliter  dicalur  liberum  arbitrium  esse  in 

ncccssii.iie  :    scd   diximus   superius,   qnod  omnis  Deo  vel    iii   angelis,   et  aiiter  in  bominibus,  stcut 

iiomo  omni  tcmpore  liber  est  a  nece^siiaie.  Iiem,  supra  dictum  esi. 
homo    tunc   non  poterat  iion  peccare  ninrlaiiier, 

INCIPIUNT  LIBIU  TERTll  DlSTiNCTIONES. 

Quid  sil  tiiliis,  quid  grntia  opernns,  et  qitid  grntia  cooperansf 
Quot  coiicurrnnt  ad  justificiitionem  impii,  el  an  '^rimam  gratiam  mtreamurf 
IJlrum  prima  grntin  mereiimnr  ?  fJbi  quitritur^  nnvirtus  sii  mefior  quam  oput  virlutis? 
Ltrnm  mereamur  motum  qui  est  ex  grntia  et  libero  arbitrio  vel  eo  mereamur  ? 
An  major  coniritio  exigu'ur  ad  delclionem   morlalis  quam  veninlis  jieccaii? 
Si  quis  ])ossit  conleri  ex  cliaritaie  de  uno  \ieccalo,  et  non  de  atio  cnjus  est  reut  f 
Vtrum  pro  mnjori  peccnto  ningis  teueamur  canieri  qunm  pro  minort? 

I!'rtm  Deus  hominein  pi-nit  quantumcuiique  meruit  puuiri  pro  peccalo,  el  ita  mitericvrdilert 
An    duotutn   qui   puniuntnr  puri   poena    aterna ,   et  pralerea  ullera    lemporali,  plut   puniatur   uriul 
altero  ? 

Uirum  pro  pccculo  teniaii  ptniial  Devs  iv'ernaliler  ? 

Utrtitn  conlriiio  dcieat  peccalum,  quando  humo  conleriiur  aut  anie,  aut  poti  f 

Ulrvm  peccaia  redennl  per  unum  peccuium? 

176  Ulrum  confessio  sit  prwcepta,  el  cujus  rei  sit  sacramettttitn? 

Viritn  pluriei  poasii  qtiis  eadempeccata  conftteri? 

Uirum  (iebeal  quis  confiteri  peccuium  quod  tton  fecit  ? 

Quid  dimiitai  Deua  in  confetsione,  quid  sacerdos,  quid  privatutt 

IJlrum  qui  liabel  unam  virlulem,  habeat  omtuf? 

Ulrum  servilis  limor  sit  virius,  el  ds  auucxis  huic  quarstioni  ? 

An  iniiialis  litnor  sil  viritit?  et  denliis  ad  hoc  i;tum  periinentibus 

An  viriules  eaciderunt  in  patrin?  De  fidc,  de  tpe,  de  chariiate,  el  prius  de  modo  et  ordine, 

De  puriiate  et  ttnpatiiaie  charitatii. 

De  perfeciioue  el  imperfeciioue  chnrilatis. 

An  charilns  semel  hubita  postit  umi:ii  ? 

An  virgiiiitas  sii  virtus,  et  an  hnbealur  ub  omni  qui  liabel  unam  virtvlem^ 

Qiioe  possiiul  objici  dicenlibus  habenlem  unain  vtrtutein  habere  omnesl 

Uirum  vir.ules  tn  quocunque  sunt,  sint  pares? 


LIBEK  TERTIUS. 


CAPUT  PIUMUM.  C  liomo  per  se  surgere  alisque  gralia  operantc,  ncc 

Quid  sii  virius,  quid  graliu  operaus,  et  quid  coopc-      proficcic  absqiie  gratia  cooperanle.  Necessaria  est 

'"■'*•  crgo   gratia  Dei    operans    qusc  ipsura    erigai ,    el 

(f)5)  Ijt  supia  diximtis,  ab  islo  slalu  in  qiio  non      ^oopef.nxs  qux  pedes  moveai.  Videndum  esl  igilur 
polcl   bomo  iioii   peccaie    niorlaliter,    non  poicsl       ^«ij  ^il  grali;.  operans,cl  cooperans?  Sed  quiao:..- 
i(65)  Mag.  2,  d.  20  el  27. 


!0{l  SENTENTIARUM  LIURI  QIINQI  F-  —  LIB.  IH.  mi 

iijs  gralia  de  qiia  liic  agilur  est  viilus.  el  idco  a  A  Hdcs  est  inotus,  scJ  (Ides  virlus  est.  Ergo  vlrluse&t 


virliile  taiiqiiaiit  ab  ultiuri  est  iiiclioandiim.  !s  igi- 
lur  cril  oido  litijos  capituli  :  priino  inqiiireitius 
quid  sil  virlus.  elqiiidgnilia  operan^;,  et  quid  coope- 
rans,  et  iiiruin  eadem  gratia  sii  opcrnns  ct  coopc- 
r:iiis;  et  si  sit  cadeni  qua:  viiliis  ipsa  sit.  Sccuitdo 
an  virlMlcs,  vel  in  virlutihus  meicamur?  Terlio, 
iitruiii  qui  lialjei  unain  virtulein  liabc.1t  oiimes;  ci 
si  oinnes,  ulruin  pariter  iiKcnsas?  Virlus  igiiur  est 
quttlitas  mcndx  (fua  recle  vivilur,  qua  tiemn  inale  uli- 
lur,  ifuam  Deut  in  homine  $ine  homiiie  operatur.  Ad 
in.tjor<^ii)  autein  bujus  descriptionis  erudiiionein 
pix^niiltenda  est  lisec  disliiictio  (t>6).  Uonorum  alia 
Kuiil  ntiniina,  alia  sunt  mcdia,  aiia  niuxima.  Mi- 
iiiina  suni  sine  quibus  homo  poicsl  recie  vivcre  ei 


moiiiu.  IJein  alibi  (70)  :  «  Cliarilaiem  atilein  dico 
motum  animi.  1  Erno  cliarilas  est  motus  Ergo  virlns 
esl  molus.  Itcni,  <  bonus  usits  liheriarbitrii  cst  vtr- 
tus,  >  Oiniies  igilur  islae  aucloritalcs  cxponcndie 
sunl  el  rclorqiicndie  ad  qtialitate*;  mcnlis  (7l).Ctim 
eigo  dicitur  :  i  QiiiJ  esl  fidcs  nisi  crcderc?  >  sic  esl 
ituelligcndum,  id  cst  nisi  qtialitas  undc  provcnii  iiic 
moltis,  scilicetcredcre.  Simiiilcr:  «  Charitalcm  dico. 
iiioluin,  I  id  est  virimem,  unde  esl  molus.  Siiniliicr 
«  bonii.<:  iisus ,  eic.  >  id  est  qualitas  undc  provcnii 
boiiits  usus. 

Osicnso  quid  sit  virlus,  videndum  esi  quid  sit 
gralia  operans.  Est  qux  crigii  iiominem  ul  velil. 
Gralia  coopcrans  csl  quae  aJjuval  ui  recte  velil,  vel 


quibus  potest  abuii,  ut  est    pulcliritndo   corporis.  °  >ie  fruslra  vclit,  et  esl  eadem  gralia  operans  ctcoo-i 


Mcdia  stiiit  sine  quibiis  liomo  rcclc  vivcre  iion  po- 
lest,  8cd  eis  potesl  abnii,  ui  csl  liberum  arbilriuin. 
Eo  eniin  abutunlur  quando  inclinaiittir  ad  iiialuin. 
tJakiina  suiit  sinc  quibus  non  polest  huino  recte 
vivere,  iicu  cis  potcsl  abuti.  Esl  igitur  convenicns 
«iCficriptio  :  Viitus  csl  quatilas  meiilis  qua  recle  vi- 
tilur,  etc.  quia  ipsa  est  dc  bonis  maximis. 

Quod  auiein  virtus  sit  quaiitds  meiUis  et  non 
niotus,  Augiislinus  dicil  siiper  illud  psalmi  cxviii, 
Feci  jutiitiam  etjitdicium.  [(67)  Cum  Piophela  dixit, 
feci  juslitiam,  uon  virlutem  quam  Deut  operatur  et 
non  homo,  $ed  molum  illius  intelligi  voluil.]  Palct 
igilur  qiiod   virtus  est  qu^ilitas  quxdain  et  bciie- 


pcrans,  sed  propier  diversa  ollicia  diversa  sorliluf 
vocrkbiila.  Operans  eiiiin  dicilur  quia  bominein  erigit 
ut  vclit,  quia  impium  juslilicat,  quod  idein  est; 
cooperaiis  dicilur  quia  adjuvai,  nc  homo  frustra 
velit;  scd  Itac  assignatioiic  facla  ,  videlur  quod  cx 
codein  dicaltir  opcrans  el  coopcrans  ,  quia,  ut  di- 
ctum  cst ,  operatts  diciliir  qiiin  erigit  ut  velii ;  sed 
hoc  non  potcsl  facere  qnin  eliain  cutn  adjuvet  ne- 
frusira  vclit  proptcrquud  ipsa  dicobalur  cooperans. 
Lrgo  proptcr  idcin  diciitir  opcrans  cl  cooperans. 
Ideo  dicunt  qitidam  quod  gralia  dicitur  opcratis 
quia  erigit  ut  vclil ,  sed  dicilur  cooperans  quia  ad- 
juvat  ut  perficiat  el  opns  addal ;  et  ila  secundum  eos 


dictio  qua;dam  qnain  inrundil  Deus  aitimie  et  non  ^  gratia  prius  csl  operans  el  poslea   coopcraus,    et 


esi  inolus  animx*  vel  iiberi  urbitrii,  sed  excitat  li- 
lieruiu  arhitrium.  Ex  illa  autcm  gratia  :ininiao  infusa 
et  libero  arbiirio  cxciiato  procreatur  motus  iiite- 
rior,  ex  quo  intcriori  provcnit  cxlcrior,  id  est  actio, 
sicutapparet  in  hac  expressissiina  simililudine  (68) : 
Uos  iiifundilur  terrx  qtii  inTusus  invenit  fccundita- 
lcin  177  *"  icrra,  illani  cxcital;  ex  qua  excilala, 
et  cx  rorc  procreaiur  gcrmcn  ;  ex  gcrmine  fructus, 
Itosest  divina  gratia;  terr:e  fecunditas  sivo  terra 
lili)erum  arbitrium;  gcrinen  inotus  interior,  fructus 
actio  cxterior.  Nain  gratia  infundilur  menli  bujits 
liominis.  Illa  staUm  excitat  Uberum  arbitrium,  et 
procrealur  niotus  charitatis,  scilicct  diligerc.  Sla- 
tiin  diligii  liomo,  el  ille  niotus  extcriorem  procreat. 


dicilur  cooperans  rcspeclu  stii  opcraiiiis.  SeJ  pro- 
balur  quod  gratia  sintiii  est  oporans  ct  coopersns. 
Gratia  infunditur  huic  lioiniiii,  illa  gralia  iiifiinden- 
do,  id  cst  dum  infuiidiliir,  inovcl  liberiiin  arbitritim 
atlboiiumvel  ad  maltiin,  scd  iion  ad  maluin  ,  ergoad 
lionum.Et  ila  gralia  diiii!  iiiritiKiilur,  movet  iibcriiin 
arbilrium  ad  boiiiim.  Ergo  iniic  cooperutur.  Lrgu 
simul  operatur  et  cooporaiiir. 

idco  dicimusqiiod  gratia  simul  lcmpure  operalur 
et  cooperalur  in  iiomine,  sed  non  simul  iiaiura. 
Naluraliter  enim  pnecedil  infiisio  grali;e,  el  scqui- 
tur  cooperalio,  licet  simul  teinpore.  Gralia  eniin  Ih 
ipsa  infn&ione  excitat  liberuin  arbitriuin  quod  eo- 
dem  momenlo  coasentit  el  cooperalur.  Poiius  citiiu 


cl  qtiod  intuscst  in  mcnte,  nianifestatopeie,  iclicit  "  dicilur  liberuin  arbitriuii\  conscntire  et  cooporari 


paiiperes,  vestil  nudos. 

Qiiod  autera  virlus  non  sit  motus,  patul,  qiioniam 
sic  dictiint  esl  :  Yirtus  est  in  \homine  sine  homiiie, 
sed  inotns  liberi  arbitrii  iion  esi  in  hominc  sine  lio- 
uiiiie,  nain  csl  ex  libcro  arbilrio;crgo  virlus  non  est 
inoliis  liberi  arbitrii.  Nitunlur  tamen  qnidam  pro- 
barc  qiiod  virtus  csiinolus  liberi  arbitrii,  dicit  eniin 
Aiigiustinus  (69) :  <  Qiiid  cnim  csl  (ides  nisi  crcdcrc 
quod  nuii  vides? »  Sed  credcrc  mottis    est ;    ergo 

(66)  Ex  Aug.  lib.  1  Itelract.,  c.  9;  in  incd.,  el  I.  11, 
be  lib  arbit.,  c.  19. 

((«7)  Aogust.  ad  hunc  psainrt  versic. 

(68)  Noti  aliter  Magister,  disl.  27,  $  5. 

(69)  Supcr  Joanncin. 


gratix  quam  gratia  libcro  arbilrio  (7i) ;  sicnt  milcs 
dicittir  ire  ciiin  rcge  ei  scrviis  cum  domino.  non  rex 
cum  inilitc,  non  doniinus  cuiii  servo.  E.\gratia  igi- 
lurqua*  inlunditur,  et  libero  arbilrio  siuiitl  coopc- 
rante,  codem  inomento  piocedunl  duo  effcctus,  pri- 
mus  qui  gratia  coaJjiivante  liberum  arbiiriiini  libe- 
rat  boiniiieiii  a  malo  in  qiio  eral,  secuiidus ,  qiiia 
CHin  adjuval  nc  friislra  velil,  iniaquc  dignitas  iiiijiis 
liberationis  ascribcit<la  est  gratix  et  nou  libero  ar- 

(70)  Lib.  III  De  doctrinn  Christ.,  c.  10. 

(71)  y.  M.ig.,  d.  ii,  §  I. 

I  (7i)  Voliititaie  cotnitaiile,  iion  «luccnlo,  pedissi'- 
qua,  non  pifcvia.  Aug.,  cp.  106  ad  lionifac. 


lOiS 


l'LiUl  liriAVlF.NSIS 


m\ 


bilrio.  Iptfl  cnlm  movel  ot  cxcilal  li-bcnmi  aibiiiiiirn  A  calonii».  hlom  c.t  eliain  :  YeHe  mihi  udjucel,  per/S- 


8il  bonum  el  dicilur  voopcraiis  rioii  rcs|icciu  liberi 
flrbiirii,  vel  eliaiii  sui  opcraruis,  seJ  rospcclu  prinii 
duorum  prxdictoruni  cnecliium  ,  seciiiiduin  cniin 
elTeclum  cooperatnr  priuri,  id  esl  operaiur  cuui 
priore  simii!  lcinpore. 

(75)  0«'-'«'iiiir  qiucvirliis  gratia  slt  (suljainii  [pri- 
iii;»J).  Viilelur  oniui  (!cl)erc  Cise  cliariias,  (jiioiiiain 
ipsa  est  maler  omniiiiii  virluliim.  Sed  diciinus  (Hiol 
i|isa  est  17g  fides  (7i),  »ii  iileo  polius  iiu:c  'juain 
illa  ,  qiiia  lidcs  esl  fiiiidauieiitiiiu  oiiinium  viitiiliiin 
»1  ex  hac  proce.liini  niolus  (iiiiiiiuin.  iNisi  eniin  qiiis 
labeal  fidem  qiiomodo  Inlicbit  niotiim  clnuilalis, 
itl  esl  (lileclionem?  Siiie  ftce  enim  iwpossibile  es! 
llficere  Deo  (llebr.  \i}.  Uxc  virtiis  natnralitcr  (non 
«lico  tempore)  prseccuit  oinnes  .ilias,  cl  eiiain  lem- 
|)ore  pr;ecfcdil  molus  quariimJani  virtutum  u!  foili- 


ceie (iHlem  boitum  non  iiiveuio  (Rotn.  i),  quia  perfeclio 
iion  esl  nist  ex  Dei  {^ralia,  ncc  etiam  priiuipiiiai 
volunlalis  quie  (il  clHcax. 

CAPUT  n. 

Quol  concurrnnt  ad  juitipcniinnein   impii ,  tt   atl 
primam  griiiiain  mereamin  ? 

Scieiiiluin  c.si  ■.luleni  quod  aJ  juslillealiononi  iiil- 

pii  qiialnor  orciirriiiil  :  liifusio  gr.uix' ,  iiioius  sur> 

gens  ex  gralia  el  liliero  arbilrio,  tonlrilio,  pecca- 

lorum   remissio.   Niilluiii  isloriim  prius  esi  aliqiio 

coriini(leiu  lcinpore,  sed  lanien  inliiraliler  prxcedit 

i^raliie  infnsio  et  per  orJiiiem  scquuniur  alia  iria  , 

iion  tcntp<jre,  sed  nalura.  Scieiiduiii  esl  auicin  quoi] 

.   qiioJiibel  istorum  qualiior  iJjcjtur  juslilici>tio,  ricc 

iiiiiim  poicst  osse  in  liomine  sino  HiiiM  tribiis.  Ad 

priiiiam  crgo  jiistificaiioncm  rirfortur  qnod  legilur  : 


iiidinis  el  lemperanliaR.  Ncmo  cnim  polcst  adversa  Juntilicati  eslis  gratis  (liom.  ni).  Piima  ergo  grati.i 

(olcrare,  qnod  cst  foriitudrnis,  vcl  fngerc  illeccl)r;>s,  gralis  dalur  non  meritis;  aliler  eiiim  non  cssel^Ma- 

qnodesl  tenipcraiiti.r,  nisi  in  00  pixcesserit  fi.lcs,  id  lia.  Ad  eamdem    rcferlur   quod   logitur  :iJuslifi- 

«■sl   nioliis  fidei,  Giim  eiiim  diciliir  fiJcs  pracoJeie  ciiiiunem  opcratur  Deus  in  liomine  sinc  lioiniiie,  • 

:»!ias  vir{utes,iioii  dc  vir;ule,  scd  (le  moiu  iiilcll'gcn-  f|ii()d  videtur  esse  faisum.   Qiiain  cilo  cnim  gralia 

«Jiim  esl.  sicut  iii  seqiicntibns  osieiideiur  plenius.  infundilur,   liberum   arbitrium    oooperaiur  eodoiu 


Sed  objicitnr:  Prima  gralia  esl  virlus  quiuu  ope- 
latur  Deus  in  Iioniine  siiie  liomiue.  Qiiamlibet  vir- 
nitem  oporanir  Doiis  in  iioiuine  siiic  Iioir.ine.  Eigo 
quaeiibel  virlus  esl  prima  graiia.  Ad  qiiod  dicen- 


momeiilo,  el  ila  non  esl  iliu  graiix  iiifusio  siiie  lio- 
niine.  Ad  quod  Uicondum  qiiod  hzc  piicpositio,  in, 
diio  polcst  nolare,  el  comitantiam  (cmporis  et  ciu- 
sani.   Si   i»  iiolel   lenipiis,  fiiisum  esl  quod  iiiiusio 


duin,  in  commiini  accoptione  liiijus  terniini  inima  giaiix  sit  sine  homiiie,  imo  quando  infuniliiur,  coo- 

yialia,  vernm  esi  qiiod  oinnis  virliis  csl  prima  gra-  peratur  homo  iibero  arbilrio;   si  vero   nolei  c^u- 

l.ia  ;  si  in  minuscommuni  accipiatur,  id  est  pro  iide,  ^  s.iui,  verum  est  cao.sa  qiiare  ei  iiifundatur  grulia, 

iion  est  veriim.  A  I  sccundam  jusiificatiunem,  id  est  ad  inotiim  pro- 

iteni,  cum  diclum  sit  quod  gratia  sive  liJcs  iti-  codoiileni  ei  libero  arbilrio,  el  graliain  praecedeu- 

fiinJiiur  horniiii,  el  inJe  prooodit   bona  volmitas,  lem,  non  lempore,  sed  nalura,  referlur  quod  dici- 

«Itjicilur  :  Ciide  enirn  voluiiias  praocodit  fidein,  di-  tur   :   Jusiificati  estis  ex  fide  [llom.  v),  id    est 

fil  enim  Augusiiiius(7i))  :  «Eides  est  volenlisolnon  quia  creJidislis.  Credcre  enim  molus  est  prove- 

ii!.lei)lis.  Ergo  fiJes  proccdil  ex  voliintate.  AdquoJ  nions  179  ^^  ^"^*^  ^'  iibeio  aibitrio.  .\d  ideni  re- 

dioeiidum  qiioJ  sic  expoiieiidum  :    «FiJos  esi  volen-  ferlur  isiiid  (77)  :  i  Cum  Dcus  teccril  nos  si»e  no- 


lis,  etiion  n(ile:itis,>  iJ  ost  riJos  non  esl  iiibi  in  vo- 
Jonle.  <  Cum  enim  cjeiera  possil  liom.»  volens,  credoie 
iion  polcst  nisi  voIcn.<5.  »  Qiiod  auiem  anctoriias  et 
«ligtiilas  bene  operanJi  sit  in  fiJe,  in  gralia,  in  Dei 
iiiiscricoidia,  manifeslc  osiendit  Aposiolus  ubi  di- 


bis  iioii  potesl  jusiificare  nos  sine  nobis.  i  Ad 
idom  (78) :  <  Majus  est  jiistiricare  impiuin  quam 
creaic  c<}eli/m  ei  lerram.  »  QuoJ  eiiain  ralione  sic 
probatur  :  Deus  per  se  potest  creare  c(Elum  el  ler- 
ram,  scJ  per  se  iion  polesi  juslilicare  iinpiiim  nisi 


c:l  :  Non  est  volentis  mquc  currentis,  sed  miserentis  cooperotur  liberum  arbitriiim.  Ergo  inajori.s  csl 
€6/  Dei  (!iom.  ix),  scilicet  bonum  agere,  quod  divi-  jj  poientix'  jiislifioare  iiiipium,  quam  creare  coelum 
iixmisericordiic  cl  gtatix  Dei  est  ascribondum,  noii  et  terram.  Sed  huic  vidolur  hxc  auclorilas  coutra- 
volunlati  bominis.  iNoii  cuim  dixil  ^76),  voleiilis  est  dicere  (79)  :  <  Ulruniqiie  esl  jequalis  polenlia;,  »ed 
tl  i.on  iiiiscroi.lis,  iino  ecoiivciso.  <  Misoreniis  estel  alterum  majoris  n-.isericordiac,  »  scilicet  juslilicare 
iioii  volctuis.  »  Uinlealibi  :  Cratia  Dei  sum  id  qnod      iinpium,  quam  creare  c(£liim  ol  terram.  Dioiteiiam 


ium,  et  grntia  ejnSf  elc.  (/  Cor.  xv.)  De  qiio  etiain 
Isiilas  :  Omnia  ojiera  uostra  ojieratus  es  nobis ,  Du- 
mine  (Isa.  xxvi),  sicul  aliquis  ciigil  hominem  de 
Jiilo,  cl  postea,quia  Jebilis  esl,  rogil  ot  susleiii.u  ui 
jicrlicial  iter,  sic  De*  graiia  Ijomiiiem  i!e  lulo  pcc- 

(75)  M;ig.  2,  d.  26,  §  d. 

(74)  li.toll.  .  Qii3e  po'  dilectiono.is  operalur,   ut 
pluribiis  locis  aJiiota!  Aiigusliiiiis. 
(7.5)  Aiig.,  hom.  26  iii  Joaii. 

(76)  Aiig.,  Enchir.,  ch.,  et  in  bolut.  2  q.  ad  Sini- 
Qiio.  circa  ined. 


Boda  :  <  Nou  fuil  minoiis  potoiilii»  ciirare  paralyti- 
cum  iii  corpore  quam  in  menle,  i  et  iCa  non  esl  minoris 
poloniiae  juslifioare  iinpium  quam  sanare  crgiotuni. 
Ut  igiliir  omnes  isias  auciorilales  concordes  red- 
dantus,  sciondum  esl  quod  Dei  poteniia  quandoque 

(77)  Aiig.  De  verb.  Aposlol.f  ser.  15  (Qui  fecil  lc 
siiie  le,  MOii  le  ju>.iili(;!i  sme  le.) 

(78)  Aug.  lr;ict.  72,  iii  juan.  post  med.  sed  pauk» 
aiiter,  sen«u  exprcsso  iion  vcrbis. 

(79)  Aug.  eod.  Iraci.  72. 


1(!4S  SF.MRNTIARUM  I.IBRI  QUINQlE.  —  LIH.  I!L  fOlfi 

a'l  Detim  ,   ^iaiKlc.iK»  a  f  fflVclns  sive  opera  ,  sive  A  iJ  osl  snjicinmim  esl  nos  li;»lieie.    nubenles  i)iclutn 

el  vestilnni  liis  conienii  simus    {  l  liin.  vi},  vel  ini- 


»'1  creatiiras  rcfwrliir.  Si  TijopolenliaDei  ad  Deiiin 
refcrliir,  oiinies  aclionos  Doi  qii^nliim  atl  Deuin 
3e<|ii;»ies  sunl  :  a;qiia  eiii-;:  inileiilia  potcsl  miiiiiii3, 
siciil  et  »ii:ixiina  ,  elccoiilrnrio  ;  seil  (niaiiuiin  ail 
o|icra,  et  (jiianliiin  ail  edfclus,  inajoiis  csl  ]»oieiitiue 
jiis(!(i(Mre  iinpiiiiii  qiiaiii  cie:uc  fa:liiiii  cl  lerraiu. 
Cuiii  aiiteiii  Deiis  non  dct  priinain  grati.un,  iil  di- 
cliini  esl,  nierilis,  sed  laiiliiin  gralis,  iiilcr  praedirlas 
qiialnor  justilicalioiies  ,  facieiHla  csl  quxdain  dis- 
liiiclio,  noii  negligenler  sed  oordc  teiius  retinenda. 
I'riinani  igiiiir  jusliricalioneni  iicc  mcreinnr  nec  ea 
niereniiir,  secundain  non  meieinnr  scd  ea  ir.erciniir, 
lcrtiain  nvjrenuir  el  ea  mereiniir;  (piarlam  nicrcmnr 
scd  ea  noii  meremur.    Primam  non  mercmur  qiiia 


qiiinHis,  id  esl  qnoc  vix  [lOlcsl    ISO   =>':'!"•'»   siiie 
inifjiiilatc,  vel  fie(iiieiili:is  (niii  iiiiiinilate. 

Qiiod  anicin  inerila  alieiia  valcaiil ,  osleniiitiir 
ex  Evanjzclio  iii  qiio  legiliir  qiiod  cx  fidc  el  uicrilis 
illoriim  qiii  defcrobaiit  jKir;ilyliciiin ,  .sanatus  esl 
paraiylirus.  Uinic  eideni  dieil  Dcmiiiiis  :  Fili,  re- 
milluntvr  libi  jfeccata  tna  {Muilh.  \\,  Lnc.\).  Siiper 
eiundem  locuin  dicil  Reda  :i.MuIliiiii  valci.  lides  pm- 
pria  ubi  lantum  valct  aliena.i  Non  cst  lainen  iiUcl- 
ligeiiduin  qiiod  propter  aliciia  mcrila  rcmillanliit' 
aiicui  pcccila,  ni.si  parvulis,  iil  iii  baptisino  fil,  vcl 
iiifauiaiis  ,  sivc  plirenelicis  aduitis.  Si  cniii*  talis 
esl,  pio  parviilo  repiitaliir,   inaximc  si  iion  mcrtiii 


gratis  datur,    ncc  ea  meremiir,  quia  non  mcreniur  B  pcecaiido    ul  in   lalem   morbuin  iiuideict.    Oiniics 


virti.ile,  sed  virtulis  opcre  iiitciiori  v«I  cxtcriori; 
secnndam  ,  id  esl  moluni  non  mcremiir,  luilla  cniiti 
praecediint  inerila,  scd  ea  nicrcniiir  contrilioiiem  et 
peccaloruin  remissionem  ;  lcriiani,  id  esl  conirilio- 
nem,  meremur  per  motuin,  nalnraliter  iion  lein|)ore 
prx-cedcnleni,  cl  ea  mcreiniir  qiiariain  ,  id  cst  pec- 
catonim  reinissionem ;  qiiart^:im  meicmur  por  nio- 
lUM,  per  coiilriiioncm,  sed  ea  non  mercmiir.  Quod 
autcm  per  secundam,  id  esi  per  mouini  merciimiir 
palel,  legilur  ciiiin  iii  livangelio  :  Dimissa  shhI  ei 
peccata  nitiUa  quoniamdilexii  mullum  {Luc.  iii).iNec 
csl  iiilclligendiiin,  ui  sxpe  dicliiinest,  quod  Oilcciio 
lempore,  sed  nalura  laiiuiiii  pr;x:codal  remissioiiem 
pcccaloruni. 

Nec  nos  latel  quorumdam  opiiiio  qiii  in  liac  aii- 
cloritate  faciuiil  liypallage  ,  sic  dicciues  :  Dimissa 
suntei,  elc,  id  est,  ipsa  dilexjt  mulliiin  ,  quoniaiii 
ilimissj»  siinl  ei  peccala,  et  ila  scciiiidiiin  eos  reniis- 
gio  peccatorum  pnrcedit  dileclioneni,  et  pro  remis- 
siciie  peccatorum  dicemiir  Deuni  dilijjere,  cum  lioc 
lion  solcat  dici,  sed  iiiagis  diligi-re.  Ciim  enim  iioiiis 
lemiltil  pcccata  ,  jani  eum  diiiginius  ,  posl  re- 
inissionem  non  proprie  ditimur  eum  dilijiere  pro- 
pier  lioc,  cum  prius  eum  diligeiemiis  ,  sed  dRimur 
inagis  diligere.  Ipsi  aiilem  ila  Uaiisvei  lunt  iihun 
auclorilaleiii  iie  iiicurrani  lioc  iiicoiiveiiiens  ,  S(il.- 
cet  »t  dicaiit  alii|uain  exislenlem  tu  moilali  pcccali) 
inareri  reiiiissionein  peccatoruin,    qiiod  vilare  pos- 


enim  liujiisniodi  ,  ui  diciint  ,  c.t  illo  st:ilii  judii^a- 
biiiiliir  in  (juo  fiieriiiil  qiiando  iinpoteiitcs  [  for.  iiii- 
potes]  meiitis  facli  siml.  Unde  quidani  dieuiit  illuiu 
paralylicum  fuisse  iiifatuatum  ,  ct  ita  per  alienv« 
nicriia  reuiitlunlur  peccaia,  scd  inediaiito  iiilusione 
gratix',  (luia  [icr  aliena  inerita  iiifundituv  gratirt  , 
qua  iiilusa  roniilii.iiiliir    peccaia. 

Sed  ohjiciliir  :  Gialia  iiiiundilur  liuie  pro  nieriiis 
alicnis.  Ergo  pro  merilis,  qiiod  falsiim  osi.  iiitiie- 
relurtiiiiin  ex  vi  loculionis  qnod  pro  siiis  ineriiis. 
Fallaeia.  Iste  cpiscopiis  dal  Luic  pra^bcndam  pro 
meritis  palris  sui ;  ergo  pro  nicriiis  (!at  liiiic  prui- 
beiidam,  noti  :  viderelur  enim  qiiod  pro  suis.  licm, 
iblc  mcrcliir  illi  priinam  graliain.  F.igo  mcretur  ilii 
vitam  xlernain.  Ergo  pro  meritis  itiiiis  babel  iste 
viiam  xHcrnatn.  Ergo  iste  salvalnr  propter  merita 
aliena.  Mam,  ubi  desuitl  propriu  uierita  tujjfruganlnt 
aliena.  Ad  quod  diceiidum  quod  licot  islc  mereatur 
illi  priniam  gialiam ,  iion  tamen  vilani  spternain. 
Ncmo  ctiiin  aduitus  salvalur  lantum  meriiis  :tlieiiis, 
si(.ulpalcl  in  lioc  exemplo  :  Kex  foeit  edioliini,  nt 
qiiiciinqiie  ad  ipsum  iniraret  et  ci  obodire  vcllet  , 
bravium  acciperel.  Ecce  janiior  piiiest  lacere  ut 
iiiirel  ad  rogem  inilesisle,  nun  t.inien  polesl  fa- 
coie  iit  iniles  isle  bravium  aceipial ,  non  eiiim  w- 
lesi  faoere  ui  isle  iiiiles  obediai  legi  iii»i  ipse  velil. 
Siinililer  islc  juslus  poicsl  f.ioei.e  oriiLianibiis  siiis 
el  merilis  iil  iile  bubeal  primain  gratiam  ,  iiun  la- 


senl  si  ordinem  prjodiolnin   qiialuor  jusiificaliouum  t\  "leii  ui  liiibeal  viiain  jeleriiam  ,   nisi  conseiuiai  el 


altendeiciii.  Maria  eiiim  jain  iioii  eral  in  moriali 
quanilo  peocatorum  i-cinissio  est  ei  d;ita.  Alii  di^ 
cani  quod  lia.'c  dictio  f/uoiiiriff»  iiii  significal  sigiiiim. 
ut  sil  seiisus  :  Dimissa  sunt  ei,  elc,  id  esl  dimissiu 
fuil  sigiium  dileoiionis.  Sicul  dicitur  :  Uex  muluim 
diligil  iiie,  quia  de<iil  milii  equum,  id  esl  dalio  cqni 
fiiil  si>;num  qiiod  rex  diUiiCietme,  noii  caqsa.imo 
potius  econlrario.  Cumtrgo,  ul  diciuiii  esl,  priniam 
griiliam  nicreii  iion  possimus  ,  faciamus  nobis  ami- 
cos  do  inammona  iniquitaiis  {Luc  xvi)  :  amicos,  id 
esl  paiiperes,  vol  rcligiosos  ,  ul  pru  nobis  orctit,  ul 
peiis  tiobis  graiiatn  suam  infundcre  digiielur  pcr 
coniin  merila  ,  de  mamiiiona  iiiiqiiiialis  ,  i:!  esl  dc 
pccitiia  noii  an|uitatis,  id  osl  q»^'n  non  xqnuiii  . 


opcrelur  libero  arbitrio.  Itom,  is  e  polesl  illi  iiicreri 
eliaiitatem.  Ergo  polcsl  mereri  illi  quodlibei  ininuj» 
boiiuni  islo  ;  sed  perseverantiu  in  cliai  il.ito  cst  iiii- 
nus  boiiuni.  Eigo  illc  potcsl  isli  n.cieri  ul  {ioisCt 
vcn  t  ii)  cliarii.aie.  Non  polcsi  ali-juis  babere  vitain 
aiernaiii  nisi  perjevercl  iii  cliarilaie,  cl  econlrario. 
Ei^^o  isle  ixiiesl  illi  tnereri  vilam  a'tcrivain.  Nun  esi 
eigo  daiiiluii)  qiiod  isie  possil  nicreri  il!i  perseve- 
raiiliam  ,  cuin  ci  cuopereiur  iiberiiin  a'bitriuin. 
Faliacia  priniac.  Isle  poicsl  sibi  inereri  viiani  xier- 
iiam.  Ligo  (|uod!ib<:l  miiius  bonuin  ,  e(  ila  lidein  : 
quod  esl  lalsuin. 

llciii,  a  nciiiine  cxigil  Dcus  iiisi  qiiod  potes:,  scd 
a  tjuolibet  exigit   ul  babeat  fidem  cuin  gbaril:)le, 


Ix^ 


1017 


PEllU  i'I€r.\VIE:NSlS  1043 

Ergo  qullibcl  potcst  facftre  iii  lial.cal  lidem  cmn  A  siiK.digni  lameii  jusiificalionibus  uneuitmiur.  »Ad 
cbanlatc,  ergo  ul  babcai  fidem,  ergo  ni  baheal  I'Oc  diceiuluni  quod  anle  infusioncin  graiijc  non  esi 
piimam  graliam.  Nam  si  nemo  polesc  facerc  tiiipse  l«onto  dignus  gralia.  Quod  ergo  dicilnr  bomini. 
balieat  primam  graliam,  cisinegratianemu  polcsl      FHi,  accedens,  eic,  sic  csl  intelligendom,   id  esl 


salrari.  Ergo  iion  csl  inipnlanduin  alicui  si  nonsal- 
veiiir.  Ad  qiiod  dicendum  quod  lia'c  propositio  : 
Alifjuii  fiomo  poiett  fncere  ut  habeal  primamgratiam, 
dupiiciter  potesi  intulligi ,  si  ciiiin  ila  inlelligatur, 
aliquis  hoino  polesl  facere  ul  babeai  primam  gra- 
«iam  ,  id  esl  iia  polest  se  babilem   reddcre  quod 


fac  tc  babilem  ad  suscipiendaia  giaiiao\,  quod  bl 
inlellectu  cl  cogitatione.  Piius  enim  iiitelligil  homu 
volens  se  esse  babilem  ad  suscipiendum  gratiam, 
qnam  magiia  sil  misericordia  Dei,  quani  dulcia 
sinl  ejus  praecepia  ;  deinde  slaiim  cogiial  qualiier 
illa  possil  implcre.  El  ista  dno  sunl  illa  dignitag 


possil  graliam  Dei  suscipere,  si  Deus  eam  apponere  fl"^"'  *''C«i  auciorilas  super  Malacliiam,  pra^cedere 

Telil,  verum  est.  Si  vero  ita  inlelligalur,  bomo  po-  '"   pccioribus    qua   digni   inveniunliir  juslificalio- 

lest  facercj  ut  Deus  ei  apponatgraliam,  falsum  esl ,  "^*^"*»  •♦'  «si  gralia,  licel  HQndum  juslilicaii  Kiul  ; 

sicul  patel  in  hoc  exemplo  ;  iste  debel  doaiino  siio  ^^  '*'=»  difiiui"  :  Honio,  acceJe  ud  servilulem  Dei. 

quamdam  procuraiionem  semel  in  anno,  isic  poiesi  CAI'UT  lll. 

facerc  ui  babeal.dominum  suiim  hospitem  ,  id  esi  Vlrum  primayraiia  mereamur.  Ubi  etiam  quwritur^ 

poiesi  se  et  domum  suam  iia  praeparare  et  ornare  ""  "'""*  ""''^'  *"  9"'""  "'"'*  virtutis. 

qnod  si  dominus  ejus  venerii ,  lionesle  possii  euin  E"  >»'S  ergo  paiei  qnod  «emo  mereiur  sibi  primam 


Tccipere ,  iia  vf ruin  est.  Sed  non  poiest  facere  ui 
habcai  dominum  suum  boapitem,  id  esi  ut  dominus 
suus  apud  eum  veniai ,  nisi  ipse  velit ;  esl  enim 
iR  arbilrio  doniini  sui. 

Iiem,  isie  potesi  facere  ul  ille  eremila  mcrealur 
ei  primam  graiiam  :  poiesl  enim  facere  amicos  de 
inammona  IgJ  iuiquiiatis.  Ergo  poicsi  iiicrcri  pri- 
inam  graliam,  si  non  simplicitcr,  tamcn  per  rne- 
dium  :  non  est  veruin.  Uuemadinodum  si  isie  orci 
paircm  sunm  ut  ipse  orel  episcopum  nt  det  ei 
prxbcn«laiu,  non  idco  isie  orat  episcopum  ui  dci 


gratiam.  Ad  ostendenduin  vcro  quod  iiemo  merealur 
priina  graiia ,  sufDciat  tinum  argumenium.  Hoc 
enim  consians  esi  apud  omnes  ,  ui  crcdimus  : 
Kenio  mereiur  nisi  in  eo  in  quo  operatur  :  sed  in- 
fusionc  gralioe  nil  operalur  ifimo,  ut  ibi  sit  causal« 
ei  non  temporale.  Ergo  iiifiisioue  graiia;  nemo  ali. 
quid  meretur.  Ergo  piiina  graiia  nemo  mereiur. 
Eoontrario,  virtules  facinnl  nos  dignos  vita  a>terna; 
ergo  virlutibusineremur  vilam  xternam.  Fally-.ia. 
Iste  scieniia  esi  dignus  praebenda ,  ergo  sciftnli* 
meretur  prxbendam.  Yel,  iste  nobiliiate  est  dignus 


ei  prxbendam.  Eum   enim    non  novil,   nec  vidiu  C  •'<'8"0  >  cgu  nobilitate  niereiur  re^num.  Non.liem, 


i*xm,  iste  potesl  roereri  alii  primam  graiiaui ;  boc 
iion  potest  facere  sibi ;  nemo  eniin  sibi  mereiur 
piimam  graliam.  Ergo  plus  potest  alii  pro<lesse, 
quam  sibi.  F:illacia.  Iste  laicus  potesl  acquirere 
prxbeodam  filio  suo  liiterato,  ei  non  sibi.  Ergo 
plus  potest  prodesse  alii  qnain  sibi.  Iicin,  auclo- 
ritate  ■  Paeniientia  restiluit  omnia  ablala;  sed  iste  per 
inQriale  peccatum  ami&it  primam  gratiam.  Ergo 
per  pceniieniiam  poiest  eam  recipcre.  Ergo  pcr  pos- 
niientiam  potest  cbariiatem  mereri.  Ergo  aliquis 
per  pueniientiam  potest  mereri  primam  graiiam.  Ad 
boc  dicendum  quod  cum  dicitur,  Poenitentia  resiituit 
om^ia  ablata  ,  iiilelligilur  de  meritis  exterioruin 
aciionum  quae  factae  sniit  ia  cbariiate,  non  de  vir- 


pro  quoiibel  peccato  irrogat  Deus  poenain,  ei  non 
pro  quolibel  bono  dat  coronam  sive  prxmiiim,  quia 
non  pro  virlutibus  ,  scd  pro  operibus  virtutuin-, 
ergo  pronior  est  Deus  ad  punicndum,  quam  ad 
reniunerandum.  Faliacia.  Adam  anie  pcicatnm  per 
se  potcrai  cadere  ei  non  per  se  poicrat  proficerc; 
ergo  pronior  erat  ad  inalnm  ,  qnam  ad  bontim. 
Uein,  virtus  et  opus  virtulis  sunt  duo  bona;  Al- 
tero  eoruni  roereinur,  aliero  non  iiicremur;  crgo 
illud  quo  lucremur  melius  cst  quani  illud  quo  nou 
meremur;  ergo  opus  virlutis  inelius  est  quani 
virtus. 

Ad  quod  diccndum  quod  biijusmodi  coinparatio 
incotivenieiis  est,  quoniani  ex  virtute  procedil  opii«>. 


tutibus;  quare  non  de  prima  graiia,  cuin  sit  virtus.      182  Quemadmodum  et  omnes  isix  :  Arbor  est 


Item,  qtia>ritur  ulrum  sit  digniis  priina  gratia 
quando  ipsa  ei  infunditur.  Quud  si  est,  ergo  tunc 
roeretur  primam  graiiam.  Faliacia.  Filius  regis  est 
dignus  regno ;  ergo  regnum  babere  meruii.  Iiem, 
isle  ante  inlusionem  gratix  fuit  vfli  non  fuit  dignus 
gratia.  Si  dicas,  dignut,  iinprobaiur;  tunc  eral  iii 
inortali  peccato,  ergo  lunc  non  erat  dignus  gratia. 
Si  dicatur  quod  noii  erat  dignus  ,  ergo  quare  di- 
clum  eslbomini  ;  Fili,  accedem  ad  servitutem  Dei 
pr<epara  animam  luam  ?  {Eccli.  ii.)  Dicitur  ciiam 
snper  Malacbiam  prophciam  (80):  <  Piiccedit  quid- 
dani  in  pcctoribus,  quod   iiccl   nondum  juslilicati 


lueiior  quam  cjus  fructus ,  vel  fructus  mclior 
quani  arbor ;  ager  melior  quam  seges,  vel  econ- 
tiario;  medicina  melior  quani  sanilas,  et  econira- 
rso.  iEiernum  supplicium  inagis  vitandum  est  quani 
peccaium,  vei  econtrario.  Omnes  hujusmodi  coni- 
parationes  incongrux  sunt,  quoniam  unuin  propter 
aiiud.  Si  cniin  dicas  quod  peccatum  niagis  est  vi> 
taiulum  quam  xiernum  supplicium,  improbo,  quij 
peccalum  per  poenitentiam  polcst  deleri,  xternuin 
supplicium  nullo  modo.  Eigo  aeienium  suppticium 
inagis  est  vitandum  quain  peccntum.  Econirario, 
nil  inagis  vilandum  quam  offensa  Dei,  sed  pccca- 


(80)  In  Glossa  ad  liunc  locuin  prophctx. 


10^9 


SKNTENTlAKliM  LUiUI  QUINQtJE.  —  LIB.  III. 


iOSO 


tiiin  esl  oilensa  Dei ,  ergo  esi  ni»g's  vitniulmn  f]ii.iin  A  sii>>>    nieremiir.  Qnoil  aiileta  ip&uin  non  iiterenuir 


aetcrnuin  supplicium.Itcin,  essc  in  inreino  esldani- 
num  quo  habito  neccsse  csl  iacurroic  poenain 
X'tertiain,  qiio  nullum  (lamiiuin  esl  niajus,  sed  po- 
tcsl  ali(|uis  liabere  morlule  peccalmn,  eisi  iion  sit 
puniendiis  poena  aitcina.  Ergo  ini.gis  esl  viiaiiiliiiu 
esse  in  inrerno  quam  pcccaic  morlaliler.  Fallacia. 
Pnigatoriiis  ignis  est  poena  in  qua  si  quis  csi,  vi- 
lam  ailernain  habebit ,  sed  noo  si  qiiis  habebit 
charilaiein  liabebil  viiam  aelernam.  Ergo  niagis 
(liligcnduin  est  esse  in  igne  purgalorioqiiain  liabere 
cliaritatGm  :  quod  falsuin  est.  Licet  ciiim  purga> 
loriiis  igiiis  sit  pcena,  quu  babita  necesse  est  lia- 
))cri  vitam  xtcrnam  qua  nil  inciius,  liabila  tanicn 
cbaritatc  nor;  sit  necesse  eain  babcri;  magis  taineii 


patci.  Si  cnim  enn»  mereremur,  aliquid  pnRcedercl 
lempore  vel  naltira  qiio  ipsum  mereremiir;  sed  «cm- 
pore  iiil  pr.xcedil  nisi  peccalum  rquare  cum  pcccato 
iioii  mcreamur  ilium  inotiim,  nil  prsecedit  teniporc 
183  >l"<)  nicreamur  illum  molum.  Maliira  autein 
nil  pru>ccdil  nisi  gratije  iiirusio.  (>ratia  aulcm  iiil 
nioreiiiur,  ul  jain  ostensnm  est.  lilrgo  moiuin  illum 
nii  prxcedit  iiaiura,  vel  teinporc  i|uo  iiliim  nie- 
rcamur.  Ergo  illiiin  non  mcrcmur  :  qiiod  verum 
cst.  lilo  lanicn  sccim<lo  modo  meremur  tertiam 
justiricalioncm,  id  esl  conlritionem ;  terliitm  in- 
lellii^e  non  leniporc,  sed   naiiira. 

Sed  objicitiir  :  Isle   iiiolu  proveniente  ex  libtero 
arbitrioct  gralia  mereliirconlritioiicm,  sed  conlrilio 


appetendum  est  esse  in  cbaritate  qiiam   ibi.  Ila  q  poena  est.  Ergo  motu  iilo  mereiur  poenam ;  scd  ille 


etiam  stint  diio  bona  quorum  unum  inagis  est  ap- 
petciiduin  qiiam  iila  duo  simiil,  ut  magis  csl  appe- 
lenda  fldcs  virtus  quain  fidei  virtiis ,  el  cbaritas 
impcrfccta.  Iia  etiam  sunt  dtio  quoruin  unuiu  lan- 
tum  esl  appei9ndqin  quantum  et  ipsa  diio,  ul  bca- 
liiudo  cl  jiistitia.  Itaque  btijusmodi  omiies  compa- 
raliones  damnandx  sunt. 

Qiiod  autcm  virtus  inagis  sit  appctenda  quam 
viilutis  opus,  vidctur  sic.  Absque  viriuie  non  po- 
tcsi  opus  esse  meritorium.  Ergo  magis  est  virliis 
appetcnda  quam  opus  virtutis.  Item,  virius  est 
quasi  arbor;  opnsesl  quasi  fruclus,  et  sine  arbore 
non  polesl  fructus  baberi.  Ergo  inagis  est  appc- 
leiida  virlus  quam  opus  virlulis.  Item,  virtusjitsti 


molus  bonus  est.  Ergo  bono  moiu  nierettir  p(jeiiaiti. 
Item,  videtur  possc  probari  quod  aliquis  iiiortali 
peccalo  mcrelur  remissioiiem  pcccaloriini ;  lalro 
enim  pcccavit  morlaliter,  aliquam  poenam  meruil. 
Ergo  leinporalcm  vel  jeleniam ;  sed  nulla  aeierna 
est  ei  innicta,  qnia  siatim  fuil  in  parudiso,  nec  ie- 
gilur  quod  aliqiiam  poenain  temporalem  stistintierit 
iiisi  conlritionem  ;  et  aiiquam  ineruit ;  ergo  coiilri- 
tionem  mcruit.  Sed  per  contritionem  babeitir  re- 
missio  pcccalorum,  ergo  iairo  meruil  id  uiide  habe- 
retur  remissio  peccalorum.  Ergo  unde  saius.  Ergn 
iste  pcr  peccata  inorlalia  meruit  salulem  ;clcrnam, 
el  ita  peccalo  mortali  aliquis  mcrelur  salvari.  Ilem, 
sicut  nulluin    bonum  irreniuneralnm,   ila    nulltim 


ficat  sinc  opere,  sed  non  opus  siiie  virtute  :  jusli-      malum  impnnilum;  scd  peccatiiin  latronis  non  ftiit 


ficat  enim  parvulos  ctctiam  quosdam  aduiios.  Ergo 
inclior  cst  virius  quam  opus.  Istarum  oralioiium 
cuiiclusiones  oinnes  sunl  incongrux ,  iil  dictnm 
esl,  el  tainen  earuin  possunt  esse  soluliunes  el  in- 
Sianliae;  alix  tres  prxmiss»>  arationes. 

Cum  autero  virlules  sint  diligend:c ,  qux>rilur 
Ulrum  aliquo  quatuor  modorum  sinl  diligcnda^  qur 
sulent  assignari  :  qualuor  enim  sunl  quse  cliariiute 
(unt  diligcnda,  Deus,  proximus,  caro,  anima.  Deum 
teiicmur  diligcre  plus  quam  nos,  scd  noii  sic  vir^ 
lutcm  ;  prosimum  ut  fruatiir  Deo,  necsic  virlutcm, 
(sarnein  ut  glorificelur,  nec  etiam  sic  virluleni; 
aiiimam  ut  in  ea  fruamur  visionc  Dei,  sed  non  sic 


puniliim  a^ternaliler,  cigo  temporaliier,  s^d  non 
nisi  contriiione.  Ergo  morlali  peccalo  ineruii  con- 
Iritioncm  :  et  ila  oppoi;e  iil  ad  iii  quod  priiiio  di- 
ciuin  est. 

Dicimiis  qtiod  isle  bono  molu  mereltir  poeiiam  la- 
lcm,  scilicel  conlritioncm,  qnia  ipsa  esl  inilis  poeiia 
el  medicinalis,  qiioniain  spem  iiabet  ftiturse  sanita- 
lis,  id  cst  peccalorum  remissionis.  Illa  cniin  est  ad 
initigalionem,  vei  cliam  ad  dcleiionein  majoris 
poen:e;  sicul  iste  infinnns  iilccralns  boiia  vulunlute 
palilnr  incisionem  qiiam  facil  ei  mcdicus,  qtioniAm 
spcm  liabet  ui  per  cain  sunettir;  el  est  ei  ad  miii- 
galioncin    inujoiis   intirmilaiis  qux  scquerctur  nisi 


virtulem  ul  videtur;  quomodo  ergo  diligcndx  sunt  d  bic  fierei,  vcl  cx  loto  ad  dclclionein  xgritudinis. 
virtutes,  cum  sint  ex  diligend.e?  Dicimus  quod  Qnod  postca  dicilnr,  qiiod  aliqtiis  morlali  pcccalo 
dilectio  virtutuir.  coinprcbendilur  sub  dileclionc  mcreaiiir  conlrilionem,  vel  peccatonim  rciiiissio- 
animx.  Sicul  eniin  diligo  carnein  meam  ad  glorifi-  ncm,  iioii  coiicedimus,  imo  tanlum  poenam  octer- 
cationem  ,  ila  diligo  caput  meum  quod  est  pars  nam.  iloc  igilur  argiiinenlum  falsum  est  :  Is(c  me- 
ejus,  ut  cuin  ea  glorificetur.  Simililer  sicut  aiiimam      ruit  aliquam  poemtm    peccnlo    morlali,  et  non  ett  ei 


diligo,  ila   et  virtutes  qti£  sunt  bona  anini;e,  ut 
Ecilicct  per  cas  fruamur  yisionc  Deitatis  iii  gloria. 

CAPUT   IV. 

l/lrunt  mereamur  motum  qtii  esl  ex  gralia  et  libeio 
arbilrio,  vel  c.o  mereumur  ? 

Oslenso  qiiod  primam  jusiincationem  non  mere- 

mnr  ncc  ca  mcrcmnr,  iranseiimluin  est  ad  secun- 

dam  justilicaiionem,  id  est  ad  moluin  provenientem 

cx  gratia  et  libcro  ,irbilrio.  Quierilur  crgo  an  ip- 


injlicla  nisi  conlrilio.  Ergo  merttit  coniritioncm. 
Fallacia.  Isle  boinicida  mcruit  suspcndiiim,  et  rcx 
abscidil  ci  peilcm.  Ergo  islc  non  meriiit  nisi  banc 
poenam  :  falsum  esl,  quia  rcx  misericordiicr  egi* 
cum  illo  cl  majorem  pccnam  ei  debilam  conmnita- 
vit  in  minorcm.  ll;t  rex  cocieslis  pcenam  debilnin 
mortali  peccalo,  id  esl  .xlcrnam,  misericordia  siia 
nuilavit  in  tcinpor;iIctii  qiiatn  ille  non  incriiit.  Qnod 
posiea  dicilur  :  A'tt//Km  mahttn  impuiiilum,  verun: 


m\ 


fsl,  vel  selcrnalilor,  vel  tcnipiiralitor.  illtul  anii'ii\ 
!>(•(  (Nitnm  hlronis  sancli  iion  ftiil  piiniUim  ;i;lcrna- 
Iii!'r,  sctl  icmporalilcr  pcr  coiilrilioiicni,  riiiia  iiiisc- 
ri(  nrdiier  ;ii;iiin  csi  cinn  co.  Vcl  dicitnr  iiiiHiini 
iiKiliiiii  iinpiiiiilniii,  qiiia  st.iliin  siihlraliit  Dciis 
gi'.iii;iin  V('|  (iicitiir  niillMin  nialiiin  inipuniiuin,  iti 
csi  pro  oiiini  iiialo  |)iiniitir  jioino.  Disliiisiic  laincn 
snqnivocalioiicin  prnposiiioiiis,  piinitiir  ciiitn  pio 
nialo,  vi'l  pro  co  tollciido  pcr  coiitritioiicin,  qna 
lollilnr  pcccaliiiii;  vel  pro  pcccaio,  itl  esl  nierito 
pcicaii,  cl  ila  a-lemaiiier  si  ftieril  inortale. 

(81)  Qiiicriiiir  antcin,  cuni  IhMis  mi-^ericors  sil, 
qii.irc  pro  pecc.iln,  cnm  sil  tein|ioralc,  pnnil  honii- 
iiem  a:tern:ililcr?  Aif  lioc  reliiniit  ralionein  qnia 
siciit  lionio  qiii  noii  vull  poeniicre  ct  ita  inorilur, 
pecrat  in  xuo  cieruo,  ci,  si  scmpcr  vivcrel,  scinpcr 
p  'ccarel,  ita  Dcits  lioiiiincni  piinit  {'iVj  insuo  alcrno, 
Vcl  aliter  salis  ralionahililer  poiosl  dici  qnod  Detis 
iion  pniiil  Iioniiiiem  a>tonialiter  pro  peccato  tempo- 
rali,  sed  pio  sptcrno.  Pcccatnni  eiiiin  moriale  e?.l 
anlcrniim.  Cnin  cniin  sit  in  aniina,  el  iii  pijvsenii 
viia  iion  <jel(:alur,  cerltim  esl  qnod  posl  niorlem 
non  Uelebilnr.  Ibi  eniin  non  eril  locus  dciendi  pec- 
caia,  el  ita  semper  eril  in  anima  et  ila  eril  quaii- 
tliu  aniina.  Ergo  aeternalilcr,  el  ila  peccalnm  inor- 
lale  qnod  hic  iion  deietnr  per  coiilriiioiieni  vel  con- 
fcssioncin,  a>lcriium  esl.  Licciergo  Dcns  X84  V^^ 
illo  pcccalo  pimial  seieriialiier ;  taincn  niisericor- 
tliler  agil  cum  co,  in  lioc  scilicel  quod  in  hac  vila 
eain  non  pniiit,  imo  cxspecial,  si  pceniiere  velil 
iisquc  ad  morlcm;  noii  vull  enim  inortcm  peccalo- 
ris,  sed  pocniteniiani  {//  Petr.  iii),  quam  si  iialiuc- 
rli,  muiat  Dciis  poenam  illam  in  teinporaiCin. 

CAPUT  V. 

An  >najoy  conlfillo  exigiilur  nd  delei.onem  ttiorlalis 
qitam  veniulis  pecculi. 

Nuiic  Iranscnndnm  eslad  lcrliani  jnslincalioncin, 

id  esi  ad  conlriiioncm,  Quaerilur  ergo  cr.m  lam  vc- 

liiaie  quani   morlale    dcleatnr   per    conlrilionein, 

ulruin  majur  contrilio  iiecessaria   sil   ad  morialis 

peccali  dclctioncm  qiiam  vcnialis  pcccali,  vcl  ecnn- 

trario?  Quod  aulem  inajor  nccessaria  sil  ad  dcl.-- 

tionem  crimiiialis   i|iian!  venialis,  sic  oslendiltir : 

T am  vcniale  qnam  innriale   peccalnin  dclilur    pcr 

conlriiionem,  sed  mortalc  peccalum  gravius  esl  ct 

niajiis  qiiain  vcniale  peccalum.  Ergo  inajor  contri- 

lio  esl  iiccessaria  ad   delelionem  mortalis  peccali 

quam  ad  dcletionein  venialis.  Iteni,  po^na  xlerna 

debelnr  mortali  peccaio,  lcmporalis  tantum  liebetur 

veniali ;  et  ncc  lioc,  ncc  illud  polest  t.leicri  nisi  per 

coiitritioncm.  Ergo  major  conlritio  exigilur  ad  dc- 

lelionem   n.urtalis  qunm   venialis.    lieni,   ul   dicil 

auctorilas,  cunuilo  venialitim  par  cst  morlale  pec- 

catuin  ;  ileinonslraiur  erao  ininimnrr.  Iioc  mcrtale 

pcccatnin,    par    csi    hnic    tntillilndini    vcnialiuni. 

(8li  Yidc  iiiter  alios  Aug.  XXI  De  civil.  c.  ll.eic. 
Crcg.,  I.  IV,  Dialog.  c.  44. 

(R^i)  D.  Tliom.,  Snpplem.,  q.  90  a,  \,  in  c.  [A!ia 
raiio  e&i,  quia  homo  iii  suo  xicrnopcccavii.] 


n 


l^ETRI  PK.TVYIENSIS  10S2 

\  Eigo  qiianta  conlritio  snnicil  ad  ileleiioncm  hnjiis 
niurlalis  peccali,  sudicil  ad  (lolciioiicin  liujiis  ninl- 
litiidinis,  scd  qiianla  .snili(  il  ad  dclelioiicin  h  jiis 
innliiliidinis  siillicil  ad  dclctioiiom  iiuiiis  peccali; 
dc  hac  niiilliliididC  crgo  (j'ianla  siillicil  ad  dcl.lio- 
nciii  hiijns  inurlalis  peccali  snnicit  ad  (lclciioncni 
lnijiis  vciiialis.  Vel  sic  :  Taiila  contriiio  snflicil  ad 
dcictionein  iiiorialis  pcccali  ((iiai.ta  snnii.il  ad  de- 
lctioiicin  hujiis  innitiludinis,  ct  ecoiitrario  ;  scd  ma- 
jor  c\ij,'iliir  acl  dcletionciii  linjns  tnnliilndiiiis,  qnan) 
ad  deIctioiic;ii  alicnjtis  de  Iiac  iiiuliilndiiie.  Eigo 
inajor  cxigiliir  ad  dclclioncin  Iinjiis  inorl;.Iis  qiiaio 
hiijiis  vcnialis.  licin,  plns  superat  poena  x>lcriia 
tcmporalem,  qnain  qiixlibot  niaxin.a  coutrilio, 
qiianlntnlihcl  ininiin.im,  et  qtiam  (|u;intiiinlibcl 
niorl;iie  pccc.itiiiii  qiiaiiHiinlibcl  venialc,  sed  nia- 
xima  conlrilioiie  deleiiir  inorlale  peccatiiin  (|nan- 
Iniii  ad  rcalnin.  Ergo  qnanluiiilibcl  niiiiiiii;i  coiitii'» 
lione  deletnr  quaniinnlibct  vciiiale.  Eig>>  major 
conlriiio  deljctiT  inorlaii  peccalo  qiiani  veniali, 
ilem,  veniale  (|iiotii!ie  delciur  per  Doininicain  (Jra- 
lioncin,  per  qiiaiitiilamciiiKjnc  conlrilioncni,  per 
pccc:iloris  lunsionem,  el  tiuju.^-modi  :  sed  morla(c 
iion  deletnr  nisi  per  inaximain  contiilionem.  Ergo 
major  coiilrilio  dclctnv  mortali  q-jani  veniali  (83). 
Ileni,  si  m.ijor  deiielnr  veniali  qiiam  morlali,  er^o 
vciiiale  diflicilius  diiniliilur  (|na!n  mortale.  Qiiod  si 
csl,  ergo  perit  ille  inyslicns  sensus  qni  habciur  sn- 
per  Evangeliiini  de  Dominoqni  suscilavil  trcs  mcr- 
p  tuos,  uniiin  in  doino  {Matili.  ix),  aliuin  in  porli 
{Luc.  vii),  teriiuin  in  sepnlcro  {Joait.  xi).  Per  pri- 
mum,  qnoniam  cito  et  siiie  signo  lahoris  snscitavit 
Dominus  in  domo,  inlelligitur  peccatuin  qiiod  esi 
in  cognilione,  qnod  cito  ct  de  facili  deleri  pdest. 
Per  secundiiin  qiiem  siiscilaviiin  porla,  tamen  cuiii 
m.ijori  figiio  laboris  qiiam  priinnm  ,  inlclligiliir 
pccoatuin,  qiiodj;im  pervenerat  ad  porlam  qna;  csl 
in  lioinine,  id  esl  ad  os,  qnando  scilicei  lionio  lo- 
quiliir  dc  peccato  (jnod  nieiite'*  concep.^^rai  ui  ad 
actiiin  perducat.  Isliid  cniiii  itoii  tani  facile  potest 
deleri  siciil  priituiin  peccalum.  Pcr  ierliu;ii  qneni 
suscitavit  in  scpulcrocuni  maxiino  (Jolure  ct  gcmitu 
(nnde  ncvisse  ibi  legilur)  et  jain  felidttm  qnia  qiia- 
triiluaiinin ,  inlclligilur  peccaluin  morlalc,  quod 
^  cudi  i.iaxiina  (Oiilrilionc  el  gcniilu  cl  enusione  la- 
cryinariiin  delclur.  Ergo  major  conirilio  exigilur 
ad  deleiionein  morlalis  qiiatn  venialis. 

(84)  Vidclnr  auiein  posse  pridiari  ccontrarin 
qiiod  major  coiitriiio  oxigAiur  ail  deleiioiiciii  vcni^ili:» 
quain  185  ^^  delclionoin  nioi  lalis  .sic.  Aiiqiii.s  decc- 
dcnsconlorilurdeoinni  peccatoet  poeniiel  iiominaliin 
de  oiiMii  criininali,  ct  generalilcr  dc  oinni  veiiiali. 
Qiiod  iiabci  ilie  fert  secuni,  lignuni,  feiium,  slipii- 
lain.  Ergo  fcrl  secnm  reatum  pccc^li  venialis.  Eigo 
per  illuin  conirilioneivi  non  e:il  dcletum  pcccatuiii 

(85)  Aiig.  lib.  I.  Ser.  Dom,  in  moute,  ante  ined. 
V.  iiolas  ad  Pullum.  Mag.  4,  d.  ly. 

(84)  V.  Mag.  IV,  dist.  21. 


1053  SE.NTtiNTlARLM  LICIU  QlJiNjUE.  -  UB.  III.  «031 

veninle    quaiUtirii   a<l  leaUiiii ,   el  ea   esi  (Jelcltiin  A  iJiiiiiit;ilur  posl  moileiii,  ciini  poeiia  ipsius  Jitniui- 


ntutlule  pecc:Uum  cl  qiiniilunri  aii  realiiiii  et  quaii- 
lum  atl  poenntii.  Ergo  iiia  con(rilio  nun  sufTicit  ud 
tlelel-ioiieii»  pcccali  venialis,  lirgo  aliqiia  coulriiio 
.«iudicit  ad  ilcletidiu;*»  iii(»rl:ilis  qune  iion  siiflicil  aJ 
ilelctioiicin  vcnialis,  ol  iia  niajor  coiitriiio  exigitiir 
aU  ilclcnilum  veniale  quain  niort  .le.  Maiii  si  i!!a 
coiiirilio  qua  (ieletur  iiiorlalc  siillicil  aii  (leleiiiiuni 
veiiiale,  qnare  cigo  non  dcleiur  veiiiale  sicut  ol 
iiiorlale  pcr  iliatii  conirilioiiein  ?  Quiil  iinpcilit? 
leiii,  possiliiic  e.sl  aliqui-in  cxislcnlein  in  cliaritalc 
liabere  peccaiuin  veiiiaie.  Ergo  possiijilc  est  ;«li- 
qucni  coiiieii  dc  omiii  iiiortali,  et  rclinere  veniale. 
Sil  ergo  iia  :  islc  paiiilL-l  iioniiiialiin  dc  uniui  mur- 
laii,  ei  gencraliler  cic  veiiiali ,  conlcriiiir  dc  oiiiiii, 
pl  reiiiancl  vcniale,  et  delelur  nioitale.  Krgo  illa 
(:uiilritio  aoii  suJUcii  ad  (icleiidum  veiii  ile. 

ilcm,  aui  possibilc  aul  iiiipossibilt;  Cst  istum  poc- 
iiitcre  (ie  aliipio  jicccaio,  ei  iioii  p(i}nitere  dc  omiii 
pcccalo.  &i  dicat  quod  iinpossiliili:  Ci>l  isluni  poeni- 
(ere  de  aliqiio  pcc(alo  qnin  poenilcat  de  oiiiiii;  sed 
iinpossibilc  esl  isluin  pa-iiiiere  dc  omiii  quin  de* 
seral  oniiie.  Ergo  impossibile  cst  istiini  pociiilere 
(ie  aiiquo  quin  dcscrai  omiic;  sed  istc  poftiiitct  de 
aliquo.  Ergo  deseril  oiiine  :  qiiod  falsum  esi.  Isie 
eniai  vclienieiilem  dilcclionem  qiiam  Iiabcl  erga 
filios  SU03  non  deseril ,  licc-l  do  boc  pteniteat.  Si 
Yero  dicnt  quoii  possibilc  cst  isium  paMiilere  de 
niiqiio  ei  noii  pQcnilcic  dc  omiii ,  cum  de  uno  inor- 


B 


tiir;  quod  lamen  iion  Icgitiir  in  sacra  Scriplura. 

Ad  istas  ralioncs  iiulucunt  qiiidam  haiic  solnlio- 
ncni  :  ('icunl  eriim  qiiod  conliilio  il!a  qii.-c  suflicil  a<l 
di.-lcii(liim  morialc,  noii  sufficii  ad  dcieiuliim  ve- 
niali?,  ei  indiuunt  exeinpiuin.  Siciil  coiilingii  quod 
qiia-dam  inedicina  siillicil  ad  deleiidain  ina^tiain 
iiiliriiiitalem,  qunc  noii  scflicil  ad  (lelcndnm  iniiii- 
niaiii  iiiiirniilatem,  ct  siciit  lu\  mntuliiia  siiflicit  ad 
(lcloitiliMit  lenebras  iioclis,  noii  iainen  snllii  ii  nil 
dclcndiim  iniitinium  iuibilum  quod  siipcrvenil  iii  die. 
Aliis  aulcm  iiiclitis  videliir  qiiod  qiKCcunqtie  con- 
Iriiio  siiflicit  addclcndiirn  mortnle,  suincii  ad  dc- 
lciuium  veniale;  sed  non  qn;i'cun(|i!e  dclcl  niorlalc 
dclcl  vcniaic ;  qiiandiKjuc  eiiiin  delcinr  niorlalc  cl 
rcnianet  vcniale,  iil  in  islo  qiii  decedil  cuin  vche- 
nicnti  dileclioiie  li|iuriim.  Sed  cuin  illa  conlrilio 
siirricial  ad  dclendiim  XS6  ^eiiiale,  quare  non  delcl 
vciiialc,  sicm'et  niorlalt;?  Idco,  quia  non  p«;nilel 
dc  illo,  dolct  lamen  se  liabere  ilUul  ci  non  conieri- 
tiir,  sed  iion  dimitlil  impedieiite  carnali  dilcciione. 
ScJ  quxritiir  unde  lioc  provcniat  quod,  dclelis 
niorialibiis,  reniancl  veniale  (85).  Indc,  scilicet 
qiiia  cbarilas  non  dcdignalur  iiubiiarc  cum  veniali; 
el  lamein  dedignulur  iiabitare  cum  niorlali,  quare, 
delelo  mortali ,  per  conlrilionem  potesl  aliquis  de- 
cedere  cum  vcniali,  ei  ferre  secuni  li^num,  feiitim, 
slipuiam,  id  est  venialia  ,  quoriim  qiia'dain  conipa- 
niittur  ligno,  qiiia  graviora   sunl  et  difliciliora  »A 


lali   non   pos.sit  poeiiileie  ,  qiiin  poeniieal  de  oiiuii  c  deleiidiim,  quam  caiera,  sicut  lignum  difficilius  est 


n<orta!i,  ct  cconlrario,  cl  iinpossibilc  est  i.stum  poe- 
r>itcre  de  omiii  niorlali.  Ergo  possibile  esl  istuni 
posiiiicre  de  omni  niortali,  el  non  de  omni  veniali. 
Ergo  possibile  cst  isluin  contcri  de  omni  mortali 
rciiianciiie  vcniali,  el  ila  possibiic  per  aliquaiii  ccn- 
Iritiononi  oinne  peccaluni  ntorlale  deleri  rcmancnle 
veniali.  Ergo  coniriti(«  quud  deiet  morlale  nnii  suf- 
ficit  ad  dclendtim  veniale. 

Iiein,  voiiialc  ncccalum  rcmitlilur  alicui  posl 
nioricm,  sed  cerlnm  csl  quod  nil  dimilicrelur  ali- 
cui  pobl  nioriciii  nisi  peccaln  cjus  mortalia  aiite 
ejus  niorlcm  deleta  esseiil.  Ergo  aiicui  rcmittitiir 
pcccatiim  vcnialc  post  mortcm  cnjiis  pcccaia  mor- 
lalia  priiiS  dcicta   suiit  per  conlrilioiiein.  Eri.;o   per 


a(j  combureiidum,  qnam  fcnuin  vel  stipitla;  alia 
fe^jiO,  quia  aiiqiianlulum  levia  sunt,  ei  facilia  delcri; 
alia  siipulx  quia  vnldc  facilia  sunt  ad  delendnm, 
sicui  slipula  ad  combiirendiim. 

(86;  QiiaRrilur  aiileMi  ulrum  idcm  sit  xdilicare 
!i;:iium  ,  fcnum  ,  slipwlam  ,  ei  peccare  vcnialiicr, 
(|iiod  si  est ;  scd  ct  idcin  esl  xdificare  aiirum,  ar* 
gciitum  el  lapides  prciiosos,  quoj  esi  diligere  Deiiin, 
ct  oniiics  ilii  qui  sedilicant  aiiriim,  argcnlum,  iu- 
pides  preiiosos  ((|Uod  est  diiigere  Deiim)  peccant 
vcnialilcr,  quia  nemo  esl  in  hac  vita  siiie  veniali. 
Eigo  oiiiiies  illi  xdilicanl  ligniim,  fcnum,  stipiilam; 
ergo  trinsibunl  per  purgaloriiim  quia  oniiies  qui 
.Tdiricanl  ligiintn,  renum,  siipnlam,  Iransibnnl  pcr 


aliqnam  conirilionom  dclcla  snnl   mortalia  ct  non  "  purgalorium.  Ad  qtiod  dicciidum  esl  quod  iion   est 


venialia.  Ergo  iiia  cuiitriiio  surricit  ad  dclcndum 
niorlalc,  ct  noii  vcniale;  ct  iia  iiinjor  cxigiltir  aJ 
delcndnm  vcuiale  quum  ad  mprlalc.  Qiiud  aulcm 
pC(;cntiiin  vcniale  posl  morleni  diiiiittatiir,  liabciur 
ex  Evangelio  dicenle  :  Qui  pefcuveril  iii  Spirilum 
saitclum  nec,  iii  lioc  scbcuIo  uec  iu  fuluro  remiiielur 
ei  [Mulili.  xit).  Per  quod  innuitur  quod  aliquod  pec- 
caluin  remittatur  posl  niorietn.  Si  qt.is  vero  dical 
ideo  dici  pcccaliiin  vcniale  rcttiilli  post  mortcin, 
quia  diniitlilur  quantum  ad  poenam ,  non  quoad 
reatum.    Eadcni   rniione  possel  dici  quod  niorlale 

(85)  Atig.  in  Kncliiml.,  c.  69,  lib.  x\\  DeCivit., 
c.  26;  tiunrat.  in  psal.  80,  anle  lin.  Ei  conrione  3 


idcm  sedilicarc  iignuin,  fcnum,  slipulam,  qucd  pec- 
care  venialiter.  Est  enim  xdilicnrc  lignum,  feiiiim, 
siipulain  liabere,  carnalem  aflceium  citca  lempora- 
lia,  sed  Dcum  prtponere.  Omiiis  ergo  qui  aidilicat 
lignum,  feiium,  stipulam,  peccat  venialiier,  sed  nou 
coiivcrtilur,  ul  jam  patebit.  ./Edificare  autein  au- 
rniii,  argeniuin,  lapides  prcliosos,  esl  Deum  pcr- 
fectc  diligcre  ,  cl  omnia  lcrreiia  dospicere.  Omntj 
ergo  lalis  DeuHi  diligil,  sed  non  omitis  qui  Dtum 
diligil  esl.  talis.  Illi  ergo  qui  aediricanl  anruin ,  ar« 
gcnlum,  lapides  prelioscs,  pcccanl  qunndoque  ve- 

in  psal.  105. 
0(>,)  Mag.  l,  d.  21,  §  5. 


ii'Sr, 


PliTm  nCTAVJENSlS 


tm 


iii:«lilfr,  iioti  lamen  aedilicaiil  ligiiuio.  femiin,  qiiia  A  inoiiam  rcJucliiitt  coiifitcalur,  non  lcaelur  itrruia 


stnlim  (lolctiir  vcniuie  poccilnm  in  uis ,  Uiiiium 
cnim  lial)«ii'.  rorvmem  cliaiilalis,  quod  slalim  ex- 
sliifigniliir  in  eis  vciiialc  pcccatiiin ,  sicul  gulta 
»(\usi  in  c:iminu. 

CAPUT  VI. 

Si  lyiiis  pouil  ronteri  ex  chnriiale  ae  uno  pecculo,  et 
»011  (Je  alio  cujus  esl  reui. 

{87)   Cuni  aiiiem    (licium    sit    quod    pcccatum 

nioriaic  poiesl  deleri  renianei.ie  peccato  veniale, 

non  deloio   nec  quantum   ad    rcalum    ncc    quan> 

liim  nd  pocaam ,  objicitur  :   Dicil  enim  Augiisti- 

niis   (88)  :  <   Impiclas  cst  infidclitatis  ,    ab  eo  qiii 

siimmn  juslitia  est ,  dimidiam  sperare  veniam.  i 

Qiiasi  dicat  :  qui  sperat  quod   Deus    dimiitil   a!i- 


ail  priorcm  conressiouem  nec  salisfactiuucui  rodiri'. 

CAPLT  VII. 

Utrurti  pro  majori  peccalo  nuigis  icueauiur  coiiteri 
quum  pro  minuri. 

Diciuin  esl  supra  i|iiod  qnantn  majiis  est  pccca- 

tum,  tanto  inagis  lcnctur  coiilcri  aliqiiis.  Scd  ubjici- 

tur  :  Qiianto  magis  istc  pcccal,  tanto  magis  tcnelur 

conicri,  sed  illc  alius  qui  minus  peccat  inagis  eon> 

lcrilur ;  ergo  iste  Iraasgreditur ,  vel    insuflicicnter 

ronlerilur,  si  iransgredilur.  Crgo  morialiler  |teccal. 

Ergo  non  li.ibrl  cliarilalcm.  Adquod  diceiidum  qiiod 

qnanto  aliqnis  magis  pcccat,  tanto  niagis  lcnetiir 

conleri,  iit  advcrbium  deterininct  lioc  veibuni  le- 

uetur,  sed  non   lenelur  magis  conteri.  Qu:intttiH' 


I 


cui  dimidiain   parlcm  suorum  peccaioniin  et  iioa  "  ciinqiie  enim  sil  pcccauim,   ad   delcuduui  i^isum 


onMiia,  id  esl  mortaiia ,  el  tion  veiiialia,  iiifide- 
iis  cst.  li)rgo  nn!ii  dimiltiintur  niortalia  sine  vc- 
iiiatibus.  Ad  qiioil  diciuuis  qiiod  b.xc  aiicloriias 
inietligcnda  cst  de  (Timiiialibus;  nain  niilli  reniit- 
tiintur  aliqiin  mortalia,  cui  non  remittuntiir  omnia 
(|ux  babel  :  nulli  dimidiantur  murtalia.  Uniie  iion 
licel  ctiiqiiam  dimidiare  conlritioiiein  vel  conros- 
$ionem  suam,  ut  dc  quibusdam  conlcratur,  ct  iion 
(le  umiiibus ,  ut  qiixdam  oonfitcnlur  ct  non  omiiia, 
cum  sit  iiicmor  eorum.  Unde  si  qnis  babeal  dno 
ninrlalia  cl  unnm  illorum  confitcatiir  sacerdoii, 
dulens  ct  proponens  se  non  dc  caitero  secnlnrtmi 
illud  pcccatnm,    rcliqiutm  vero  abscondal  nolens 


qiiaiitutn  ad  reatuin  (non  dico  quanlwm  ad  pienam) 
sitiricit  omnis  conlritio  babila  cuin  cbarilalc,  sivesit 
ni:igiia  ,  sivc  sil  parva ,  Ouni  solummodu  habcalur 
ciim  cbaril:ite;  qtiod  iudc  patel,  quia  quam  rito 
adest  ctiaritas,  t:ini  cilo  delctur  pcccaluin  morlal<>, 
qiiia  esse  simul  non  possunl.  Sic  ergo  qui  magis 
pcccat,  m:igis  tcnetiir  ul  conteratur,  sed  non  icnctur 
iil  contcr.itur  magis,  quoniam  siillicil  (|nanl:ilibcl 
conlriiio  si  babeulur  cuin  cbaritaie,  ad  (lelondum 
reatuin ;  scd  ipse  lenelur  magissatisfacere.  Salisfactio 
enim  iion  tota  lcneiur  in  contritione,  sed  et  in  ora' 
tione,  el  in  elccmosynarum  largilione  Si  enim  toia 
lenciiir  in  contrilione,  qiii  pcccarct  niagis,  tcnclur 


confilcri,  et  s:itisf:.ctionem  exsequatur  sibi  injun-  q  conleri  magis,  sicut  qui  magis  peocai,  leneiur  magift 


clain  pro  iltu  pcccato  qyod  confessus  est :  longo 
vero  lenipore  posl  confiteatnr  roiiquum  qiio  I  la- 
nieral  ut  post  duos  vel  Ires  aiinos,  oporlel  iii  ille 
rctleal  ad  confilendum  pcccatnm  quod  prius  con- 
fessus  fueral,  ad  exsequendam  iicrum  salisfaclio- 
licm  pro  eo,  quoniam  prior  confessio  non  fiiit  vero 
confessio ,  sed  fraudulenla ,  nec  satisfaciio  fuit  di- 
gna  salisfactio,  nec  idco  erit  ditplex  iribulaiio,  vel 
ideopuniot  Oeusbis  in  idipsuin  (NaliHui  i)(89);qnod 
(]uidem  1S7  fi(^i'el  si  prins  dignc  pa-iiitui.ssel  et 
salisfef  isse!,  ct  postca  ileruin  cogcrfiinr  ad  saiisfa- 
clioiieni. 

Nitunlur  tamen  qui.Jain  probare  qnoil  isle  p(Eni- 
tens  fiiit  qiii  prius  confosstts  esl  unnm  inorlale  ce- 


satisf:icere.  Hoc  igitiir  argiimenium  faisnm  cst :  Qui 
maijis  peccal ,  viagis  tenetur  conleri ;  sed  ille  oliut 
viatjiii  conleritur  quam  iste.  Ergo  ise  iransgreditur. 
Nuta  tainen  qiiod  in  hoc  vcrbo,  lenelur  mulliplex  esl 
sr;quivccatio.  Nam  tenetur  dicitur  de  prxcepto,  de 
prxmio,  de  cominisso,  et  forte  aliis  modis.  Nullus 
ergo  de  prxcepto  niagis  leneluralio,  nec  deprxmio, 
sed  dc  commisso  magis  lenetnr  qui  plus  commisit, 
vel  cui  plus  commissuin  csl ,  ut  in  ulraque  signili- 
catione  bujus  iiominis  coniuiisfum  veruni  sit  quod 
(liotnm  cst. 

Itein  conlritio  est  meritum  vila:  splernse,  mediante 
scilicet  reniissiione  pcccaiorum.  Etgo  quanio  niagis 
aiiqnis  contoriliir,  tanlo  magis  tenelur  esse  bonus. 


lando  alleruin  :  Pceniienlia  est  couimissa  (iere,  flenda  "  Ergo  tatilo  lenetur  es&e  melior.  Ergo  si  non  sit  mc- 

non  commiitere.  Sed   isle  flevil  pcccalum  illitd  ,  el  lior  quam  tlle  qui  iniiius  pcccavit,  Iransgressor  erit. 

proposnil  abstinere  ab  co  ci  abstitinil.  Ergo  verain  Fallaciaprimi.  Medicina  cstcITecliva  sanilaiis.  Ergo 

painileiiliam  liabuit.   Falsnm  csi,   qiiia  iion  flebat  quanto  majorem  raedicinam  accipil  iste,  tanio  inagis 

proplerDeum,  non  flcbat  cum  cbarilatc.  Si  enim  eflicilur  saniis.  Item,  iste  qui  magis  pcccat  qiiain 

propler  Deiim  fleret,  nulbim  peccatum  Uccret  <;iijus  ille,  magis  conterilur  quam  ille.  Ergo  inicnsioreni 

inernor  esscl ;  quod  ideo  dico  quia  si  non  essel  nie-  babel  cliaritatem  quain  ille ;  non  enim  videtur  quoJ 


nior,  fbrle  ignorantia  euni  excnsaret  si  essci  invin- 
cibilis,  nisi  merilo  peccali  in  illam  inciderel.Quandn 
eiiim  bumo  luli  peccaia  sua  confiieri,  diligcnter  ante 
debel  praicogitarc ,  ne  aliquod  ex  ignorantia  eliani 
pia>iiiisia  cognitionc  omiltal,  cl  poslca  illud  ad  me- 


ex  cliarilate  .-eiiue  inlensa  parcs  possinl  haberi  con- 
tritiones.  Sed  probo  quod  ille  inlensiorem  cliarita* 
tem  babei  :  nam  ille  contcriiur,  et  connilio  resti- 
tnit  abbita.  Ergo  contriiio  reslaurat  ea  qua;  amisit. 
Ergo  eum  rcslituil  in  alliori  gradu,  posito  quod  imle 


(87)  Mag.  4,  d.  13.  a  fine. 

n^ii)  L\b.  Ue  vera  ci  Uiha  voeiiii.,  c.  6,  non  longc  (8«)  Y.  Hicionym.  ibiJem. 


I0j;7  SEMENTIAIilJNJ  UlllW  QriNQUi:.  —  L!D.  III.  1058 

c<'CMlerit.  Eigo  illeest  iii  aliiori  gradii  charM.ilis.  A  osl  quod  non  pimil  ciim  qiianliim  mrniil.  finia  non 
Ergo  habcl  inlensioreir,  cliarilalcm  «[nani  iste  qui  puriit  enni  piBna  arlcnia.  Ilem,  si  jiunic  Mot  s  liomi- 
wagis  coiilcrilur.  Il;ec  aulem  discnlicmla  reseivahi-  nem  pro  peccitto  ,  i«l  cst  nicriio  pcccaii ,  jpierna 
mus,  188  <lo"«c  <•«  cliarilale  Iractcmus.  poena,  non  pnnil  enm  nuanliim  m.;riiit.  qui.i  sciiper 

Siquis  ca  qux  pracdicta  snnt  consi.Ierel.  videre  parcii  Ocus,  semper  aliquid  laxai  .le  poena  dobic». 
poiest  quoJ  qna;libcl  conlrilio  babila  cx  cliaiitale.  Cnm  aul.m  dicitur :  Tnula  est  contntio  isiius,  ./««»>- 
siiffictt  ad  delendum  morlale  peccaluin  quanliim  a.l  tiim  fuit  mortale  peccn'um  ipsiut,  boc  dnplidlf  r  |m- 
reatnm,  non  quanium  ad  poenam  ,  quod  solus  Dimis  «esl  iiiUlligi.  Sed  allcnde  piiiis  qiiod  pcccaiuii»  non 
scil,  qui  novil  cogitaiioiies  lioniinnm.qui  novil  ab-  dicitur  ita  magnum  quanlil:«le  ul  lipniim,  vel  lapi?, 
scontJila  cordis.  El  inde  csl  quod  iioslri  sacerdoies      scd  diulurnitale  vel  conlemptu,  ve!  frequetiiins  [for. 

rrequcntia],  quia  magna  poena  est  debiia  eit^uoii  cst 
ex  coiilemptti ;  niide  «licitur  niiutn  |)cccatuin  es^o 
inajus  alio,  quoniam  iiiajor  csl  poena  iini  qtiam  ;il:.  li 
dcbita.  Cum  cigo  dicilur  ianla  esl  contrili^  isl  iis 
quahliim  fuil  pcccalum  ipsius,  id  esi   lanium  efTc- 


liijungunt  satisr;:ctioiiem  ad  delcndum  niortaie  pec- 
caium  quanluin  ad  poen.Tin,  cum  sil  delelnm  quan- 
tuin  ad  realuin  per  contritionem.  Ergo  quod  deest 
salisracliuni  iii  conlrilione,  supplenl  pcr  cxteriorcm 
salisfactionem,  ut  pcr  oraiionein,  pcr  cleemosyna- 
runi  laigilionem,  per  jejunium  cl  carnis  maceralio-  B  ctum  liabel  ip';iiis  conlrilio  quanluin  liabnil  pec.n- 


nem ,  cl  bujusmodi.  Si  eiiini  scirel  sacerdos  quod 
tanta  essel  in  pceniiente  conlritio  quud  siinicerel  ad 
delenduin  reatum  ct  poenam,  iion  cssel  ei  ncccssa- 
riuiii  injungcrc  aliam  salisfaclioiiem ;  sed  quia  nes(  it 
ct  eliainsi  sicial,  bonum  est  iil  injungat.  Melius  est 
cnini  ut  pliis  ruciamus  quam  miiius.  Si  enim  satisfa- 
ciio  non  iiivcnil  quam  deieal  poenam,  cst  ad  niajorcm 
coronani. 

CAPLT  Mll. 

lilnm  Deus  homiimn  puiiiat  pio  peccato  (luatiium- 
cuHque  meiuil  fiuniri,  el  ilu  miscricorditer. 

Quxritur  aulein  nlruin  tanla  possit  esse  ronlrilio 

qiiod  sufliciat  ad  delonduin  peccaliini,  nlroque  modo 


tum,  verum  esi;  sicui  enim  peccaium  separuvii  cinn 
a  Deo,  ila  conlritio  er.rn  reconciiial  Dtu.  Sicn!  et 
liaec  proposilio  dupliciicr  potesl  iiilclligi  :  Hcer  me- 
dicina  lanla  est  quaiitum  est  ff;)osfc»<a;  qiianruaie, 
r-.)lsum  e.sl;  sed  lanla  ei  (anliiui  lialicl  cneclum,  ve- 
nini  esl.  Sicul  enim  aposiema  189  ^<^^^^  isliint 
Tgrum.  ita  et  b.X'C  inedicina  Kamim. 

(*J0)  Cuin  igitur  consicl  quod  Deus  neminem  pu- 
iiil  taiilnm  quanlum  ineruil,  dtibiuinest  iilnim  poena 
.Tierna  tanliim  punial  aliqiiem  qiianlnm  meruit. 
Qni.lam  enim  Iioc  dicunt  ct  ita  dislingutinl  ;  ctttn 
Dei  miscricordia  et  ejiis  justitia  essenliaiiler  sint  in 
omnibiis  ejus  operilms,  lanien  cjus  jttsiiiia  et  misc- 


ct  quanlum  ad   resluin,  e»    qnanlum  ad  poenani :  q  riconli.i  imn  .'^uni  iii  omnibus   eiiis  operibiis  quan 

qiiod  concedimu.%,  sicul  conligil    in    lalrone.  Non 

cniin  legitur  quud  aliquam  poenam  passus  sil  nisi 

eontritioiiem  ;  simililcr  in  beala  Maria  Magdalcne. 

Sed  ad  hoc  objicitur  :  Tanta  est  conlrilio  qu.-c  est 

ui  islo,  quanluin  luit  morlale  peccatum  in  eo  :  illa 

contritio  esi  pcena  a  Ueo  inflicia.  Ergo  Deus  tunla 

pcena  punil  istum  quanta  ineruil  puniri.  Eigo  Dcus 

punit  isluin  quantum  ineruil.  Ergo  non  agii  iniscri- 

corditer  cuin  co.  item,  sicut  conliitio  lania   esl 

qiianltini  est  peccatnm,  nonne  aliqua  conlrilio  polcst 

esse  inajor  quain  peccalum  el  snperabundare  potest? 

Sed  illa  conlritio  poena  est  a  Deo  buic  inflicta  pro 

pcccato.  Ergo  majori  pcena  punit  Dcus'isluni  (|uam 

ipsc  mernit.  Ergo  niagis  piinil  euin  qiiam  incrnit. 

Ergo  Detis  non  soium  iniserieordilcr  agil  cnm  co,  D 


scJ  et  ci-u<lc!iicr.  Qnod  autein  Deus  neniinem  pnnial 
lanluni  quantum  inernil  po^na  temporuli,  probouno 
soio  argumenlo  :  Quicunqnc  peccal  morialiler  me- 
retur  puniri  xlcrna  poena,  sed  leniporalis  pcena  nil 
est  respcctu  xtemae  ,  ergo  neminem  punit  Deus  pro 
pcccato  inorluli  leinpiirali  poena  majori  quam  ineruil 
puuiri. 

Ad  lioc  dicendum  cst  qnod  neminem  punil  Deiis 
qu.-\nlum  ineruit  puniri  pr.i  pcccalo,  et  inlellige  islud 
pro  dupliciter,  sicut  supcrius,  itl  esl  nec  pro  peccaio 
lollcndo,  nec  mcrito  peccati.  Si  eiiim  puniat  bomi- 
iicin  pro  peccalo  lollcndo,  pcena  lemporali,  cerlum 


lum  ad  cneclitin,  cl  non  in  oninibus  ejiis  operibtis 
apparcnl  eOcctus  jusli^ix  et  niiseticordiio  cjiis;  in 
qiiibnsdain  enim  eflecius  esl  niisciiconJi:e  cl  noti 
jtislilix,  ut  in  parvniis  qui  slaliin  deccduiit  |>ost 
baplismum.  Sn  aiiis  esl  eiTecins  Jiislitin.'  et  non  mi- 
sericordi;e.  ul  in  d;unnati.s,  in  aliis  uterque  ciTeitti.') 
nt  in  sanclis.  Unde  diciinl  quoi!  Deus  lanliim  puitit 
Judain  qiiod  eiim  non  polesi  ma|,'is  ptiiiiic  jiis'.e.  Scd 
banc  qiKcstionem  quia  supra  sulis  ad  cvid'  iili  im 
iiaciaviinus,  acla  noienlcs  agere,  a.J  alia  qiix  com- 
inndc  bic  sc  inyernnt,  IranbCanius.  Cuni  ciiiin  con- 
slaiis  sii  quod  Deus  puiiil  iioniinem  niiniis  qitam 
nicrnil  piiiiiri,  et  nun.|uam  rnugis,  iii  iont.^ariuin 
(on;inlur  quidain. 

CAPUT  IX. 

An  (iuoruiu  qui  pvniinilur  pari  pivna  aternn,et  pree- 
lcrea  alteru  leinporali^  phis  puuiutur  unut  alleTO. 

Sinl  dtio  parilor  mali  qtii  puniendi  siiil  pari  poMia 

xierna,  el  alter  eornm  suspendilur.  aller   naiurali 

inoile  nioritnr,   i.sti  ineruerunl  puniri   pari   piena 

a'lerna,  el  ea   ptiniciitiir.   Prxterea    aller  pnnietnr 

poeiia  lemporali  noii  socius.  Ergo  isle  magis  pnnilnr 

quam  ilie.  Sed  non  ineruit  inagis  piiniri  qtiam  ille  ; 

ergo  iste  inagis  puniliir  quain  ■ncruil  piiniri.  itein, 

si  uierqne  essct  pitniendns  lanliim  lemporuli  poena, 

ui  si  utcrqnc    ii:crui><scl    piiniri   suspendio,    ct  iste 

piicier  iIlainpo(}nam  quain  mcruil,  aliuin  cogcrclur 


(UO)  M;»g.  4,  d.  46. 


1039                                                         rETRI  PlCT.VVIENSiS  1060 

pali  tcmpor.ilem,  iioiine  (iiccrcliir  qiiod  iste  niagis  A  P<*"3tn  anlcrnam   cl    paiiain  lcinporalcm  mcnierii, 

puiiireitir  qiiain  inoniil    |;iiiiiii?  A    siniili  ciiiii  f.u-  el  iii  eo  oonvcniiiiil  ctini  jtliis;    sed  iieuler  eoriim 

niadii'  lcmporali  cl  mlcroa    pftMia,  notiiie  piiiiiretiir  niajorcm  popnatn    siisiinehit,  qiiriin  alicr,  vel  mitio- 

m:»f!is  i|ii:iin    niiMiiil,    qiiia  ineriiil    lonliim  pisitiii  rem,  qiiia  pauia    icmpor.iJiH  addila  iRlernic  iion  aii- 

xicniii  paMia.  lioni,  isle  iiieiiiitvcl  iion  mcriiil  poc-  gct  oam,  qiiia  nil    esi  rcspeclu  a-ler.-ia;  siciit  nec 

nam  lcmptiiaiem  qtiam  paliliir,  seilicei  sii<;ptMidiiim  ;  liimcn  candeLc  anle  clariiatcm  dioi ;  nec  giii;a  aqiije 

si  eani  noii  iiieruil,   scd    ea  pnniltir,    nce    aliqiiid  angfil  i».ire.  Sed  isie  qni  siispendiiur  piiiiieiur  p!u- 

rclnxainm  csl  ci  dc  paiia  a'leiii;i,  qua?  parilcr  dc-  ribiis  poenis,  qiiia  el  lemporali   et  a;tcrna,  srd  iion 

beiiir  litiic  et  illi.  flrgo  Deiis  pniMl  iliuni  nllra  quain  niajori.  Qii;iitiiias  enim    pa;ii;ic   iion   atlondiliir  se- 

mcniit.  Si   dicas  qiiod  tiioroil    iilaut  puenam  ;    sed  ciiiidiiii!  pliMalitaiein  po^itaruiii ,  scd  socniidiim  dif- 

illc  qni  xquc  malti.s  est   noii  piiiiiuir  Isae  pa>na,  iiec  (icdllaiom,   ticc    attcitditiir  seciiiidiim    i!iiiliiri;iia- 

se  siibiraliil  liuic  p(eita'.  Ergo  luec  pa;na  est  ei  di-  lem.quare  licol  isie  prius  incipiat  puitiriper  suspcn» 

missa.  Iiem,  iste   mentit   Itanc    poeiiam    scctmduin  dinni,  non  tanieii  magis  punieLiir,  sicul  [lalcl  Cton- 

snccularem  jnsiiliam.  sed  divina  justilia  iion  rcpu-  Irario,  qnod    jetorna   bealiliido  iion    aliendilnr  sc- 

gnal  saeciilari,  itec   ooonltario,  iiiio  pcnnissiis  cst  cnndiiin  dintiiniilalem.  Licct  eiiim  lairo  (|iii  fuii  in 

judici  gladius  maierialls  ul  piiiiiat   hominos  corpo-  ^  ernce    priiis  lialniit  acternam    Lealitudinea)   quaiii 

raliler.  Eigo  isle  ineruit    lianc   poenam   secundiim  haM-.i  \'irgo,  iioii  ideo  niajoroin. 

jiisiiliam  divin.^m.    Eigo    mcrnit    eam.    Ilcm,  isle  Alii  iieriim  aliicr  solviiiii :  Diciint  qnod  Deus  qiii 

meruil  p«nain  alcniain.    PffMia   auicm  X't<'rna  esl  -^*'  juslns  jndex,  el  verns  libralor  meritornm,  a?qiie 

qiioddam  loinm  siiccttssivum  ;  iiabet  eiiim   divcrsas  pmiil  islos;   el    ciiin  ulerque  meniit  siifipendiuin 

pocnas  sive  parles,  niodo  igiieas,   modo  aqncas,  el  pr.X'!er  seiernam  poeiiain,  et  altcrsuspendalur,  alier 

eliiim,  iit  dicil  Angiisliiuis  ;   i  Intor  i!las  parlieula-  ^«''O  non,    tamen  a-qiie  pitnit  eos,    qula  quantuii) 

res  pamas  cst  intcrpol;tlio  ei   iitiersiitiuin   quo  nil  P""'*  ismin  lOmporali   poena    lanJiim   relaxai  ei  dc 

paiiuiitur  coi|)ora    iit   postca   graviiis    cruoieniiir ;  .''Hlerna ,  sif ut  rex  dando  paria    slipeadia  suis  iiii- 

transciiiit  enim  ali  aqu  s  niviumad  calorom  igniuin  li'<ibus,  dat  quaiidoque  uni  auruin  tanluin;  alii  vcro 

[niniium],(Job  \\i\).>  Cum  erf;0  isie  me.-uit  poe-  argentiim  el  auriim,   scd  lamen  acque  remuneiai, 

nain  iPieniam  qua;  iia  iKsbef  parles,  et  eatn  tot;im  "1  q"od  ilat  uni  in  argenio  snbttaliil  alit  in  atiro. 

Jiieniit,  crgo  quamlibct  illanim  pariiuni.  Sed  qtiae»  Qujelibet   autem    istarum    solulioitum  probabllis 

Jibet  illarum  parliculaiium  csl  pcfiiia  lemporaiis  qu2f»  esi.  sed  alii   subiiliorem  videiilur  assignare   raiio- 

sitcipit  ol  desiiiit  esse  ;  crjjo  isic  lueniil  tcinporalein  ^  iiem.  Dicunt  onim  quod   lalis  casus  siare  non  po- 

pOBtiam.  Ergo  lemporaiis  pccna    infli^ilur   liomiiii  a  lesl,  qnod  scilicel  aliqui  duo   suiit   pariler  m:!li,  et 

Deo  (91),  quinqnc  de  oaiisis,  vel  ul  ai}ge;tn!ur  me-  nnuseonim  puiiialur  morle  tomporali,  ei  non  alier. 

riia  ipsins  i.t  Job,  vel  u'.  coiTftCrv^uionett^.  honorutn  AiU  eiiirn  i!!a  poE-na  tomijor;il:s  crit  ei  mcdicina,  aut 

u!p;iuio;   vel   ad    roiiCi iioiicm   ul    Mari.e    sorori  eril  iiiilimn    riiiurx   d.^mfKiiioius;  si  ei   mcdioin.1, 

Hoy^i  qiix  peiciissa  csl  bpra,    quoniam  ohjnrgave-  ergo  ei  dabitur  sd  loliendimt  peccatuin  iiioriule,  et 

rat  frairem  sunm  ;  \cl  ad  initiiim  eisigniim   poense  ii.i  jam  non   uecedit  malus   sed   bouus;  si  dalur  ei 

ruluia»,  utUcrodi  ol  Antiorlso  ;  vtl  ad  gloriam  Dei  ad  iiiitium  aslern.e  damiialioni'?,   cerlum   est  quoj 

rn:!nifesiaiidam  nt  dc  ca'co  nato.  Sed   ha;'.-  icmpo-  non  coiilerilur  nec  pfeuit.-n.    Ergo  contemnit.  Ergrt 

l-alis  pwna  non  fuil  isli  a  Deo  iiiflicla,   iiisi  ad  ini-  coiilnmax  cilicitur;    sed    coiitnniacia  sive  coniem- 

iium  futuint'  poeiicD,  nuia  lionfnii  ei   medicina,  scd  pius  peccalum  mortaie  cst.    Ergo  deierior  esi  alio. 

pol-ius  iiociimcnlitm,  cum  eam   paiieitlor  noa  susii-  Q„od  si  csl,  jam  non  esl  quaestin  quare    inagis  pu- 

naerit,  etsi  fuil  initium   futiii'»  poiiiae,  Ergo  190  uiatur.    Qiiod  etiam   delerior  eiruiaiur,   qnia  non 

fuil  pars  ejus;  crgo  cam  meruit  iste.  susripi!  pcenam  il!:tm  ui  medioiu;mt,  paiet;  magna 

Haiic  auiem   qnioslioneiii     divcr.si  diverso  iiiodo  cnim  e&l  Doi    misericordia    quando  ipse    digi.aiur 

solvunt.  Dicunl  quidam  qiiod  nterque  i.vtornm  me-  D  nobis  mederi    leinporali    poina.   Paler  cnim,  quo- 

rtiit  poenam  selernam  ei  itmporalem,  El  licot  huic  niam  diligit  filium,  corrigil.  Unde  liomo  magis  po- 

infligatur  poena    lcmporalis    et  non    iili,  non   idiio  test  de  dileclione  [.W.-i  sperare  qnam  si  non  {lai',ella. 

injni.ie  agitcumeo;  nil  enini  palilnr  quml  non  mc-  relnr.  Mulos  enim  permitiit  Deus  llorere  quoniam 

ruit.  Quidad  cuni  si  illi   alii  leiasarelur  aliquid  de  .-elernum  reserval  eis   snpplicium.  Unde  ;  A'o«i'i.5i. 

peeitaet  iion  sibi? /in  o.-u/ju   tum  ea  uequam  $i  ego  tubo  supei    filias   tuns  cum   fonmatca  fuerinl  {Osf. 

suih  boituf?  (Malili.  XX.)  Uxne.  siniilc  esi  si  ulerque  jv).  Q,iasi    dical :    Non  flageilaijo  eas   bic.  sed  in 

isloium    lalrouum    meruit    utrumquc    pcdem   sibl  atternum  puiiiam.    Auclores  igilur  hujus  toluliouis 

Jiuncari,  et  ftex  uiruiiiqiie  pcdem   auferal  uni  to-  dicflnt,  ct  nos  cmn  eis,  qiiod   isle  qni  suspcndilur 

riim,  el  lanlum  unum  alteri ,  non  .'«gil  iiijuste  cum  non  meruit  illam  poenain,  cl    pr^djctis   raiiombus 

eo,  licel  inisericordius  agal  cuin  eo.  respondcmus. 

Alii  aliter  seniiuiii.   Dicunt  eniin  quod  uierque  Cum  ergo  prirflO  dicitur  :  Isie  non  meruit  haoc 


(01)  Mag.  1,  d.46,§  1.  Sod  pr.ccipue  disl.  *5,  iv,      eliamAug.,  lraet.124,  \r,  Joan. 
h  ^l,  ad  quem  Pclrus  Piciaviciii»isiiic  aiiudit.  Vtd. 


lOOl                                      SKNTLNTIAUUM  LlCIU  OtTNQlE.  —    LID.  III.  108« 

I Tiiani,  se  !  Deus  pimit  cuui  li:ic  poen.i,  iiocrelaxal  A  coruiii  ineiis   lola    eo  floclcMir  ulii    (loldr   eiil,  iia 

ei  itliqiiid  dc  poniia  (!oljil.i.    Eigo  punil   cuin  iilir.i  iil  rorum   nuila   ad    Dciiin   dirigiiliir  co^nilio  ;   el 

qiiain  meriiit.  Fiiilacia.  Isie   miles  (|iii   mereliir  .sli  -  iriKriio  dinmliir  habcre  leneljras  cxleiiores,  quia 

pciiititiiii,  iioii  iiicreliir  ciijiim  qiiolidiaiiiini,    e,i  rcx  a  iuce  diviiia:  inajesialis  sunl  sep.uali. 

euin  procurat  quolidic  iicc   sniilialiit    uliquid    de  Ad   ulliiiiain   raiioncm   ilicainiis   qiiod   illiid  su- 

Slipeadio.   Ergo  reiniineial    euiii  uilra  qnar.i   inc-  spcndiuin   noii  infligiliir  a   Deo  litiic  ad   corredJo- 

ruil.  Ad  id  autem  quod  pustea  dictu  :i,   istc  meiuit  nem,    sed   ad    signuin  pceai'  riiiura:,  el  ill.i    ideo 

haiic  pognam  secuiidiiin  sj-cularcni  jiisiiliam,  et  di-  dicitur  iniiiuin  es^e   paeiix*  ;ei(M-ii.v  ,  no!)   qnia   sil 

viila  jusiilia  noii   repuj^nat  sa-culaii  jnsliliuj.   Ergo  parsejiis,   sed  (|uia  ibiral.il  usqiie  ad  illani.  Siciil 

illjrn    191    iHCrnit    scciindum  diviiiain  jiistitiain,  servilis  limor  dicilnr  inilium  tiniotis  iiiitialis  ,  quiu 

Fallacia.  Isle  sccniidiim  lcgoin  furli  meietiir  uii,  dural  usque  ad  illuin. 

vd  amiiiere  pedein,    vcl  aliqni  I  lalc;  ci  lex  liomi-  CAPUT    X. 

cidii  non  rcpngnal  lcgi  riirli.  Ergo  secuiidiiin  legeiii  Vlrnm  pro  peceato  veiiiuli  luniui  Deus  uiernnliur. 

hnmicidii  mcrelur  uii.  INoii  repngiiat  lex  sjccnlaris  Non  :3nium  piopler  pru.'dieia  vidclnr  Dcus  al;. 

diviicv  :  Quod  ciiini  dictum  esl,  Non  occides{Exo'J.  quem  pnaire  m.igisijiiam  meniii,  spd  propier  aliiid, 

xx),  ila  iiitellige,  ex  raucore  animi.    QnoJ   aulcm  U  pro   peccato   veniali   puiiil    .-cternalilcr.    Sit   eiiiiu 

postea  diciiim  esl,  isie  uieruil    poenam  xiernam,  et  q,io(|  nliqiiis  decedai  iii  percalo  mortali  et  peccato 

illa  parliculares   lialiet,  ul  diclum  csi,  cliaiii   i:.ler-  veniali ;   isle  reus  cst    uiriusqiie   isioium   pecilo- 

polalioiie  a   se  dislinclas.  Ef^o  eam  meriiii  toiaiii,  ruiii  et  de    iiculro  pceiiite» ,  iiec  pnniiur  modo  pro 

vel  non  tolain  ;  Non  se(|iiitur.    Ncc   ciiaiii  coiive-  aliquo  iHoium.  Eigo  pio  ulioque  illorum  piiiiieiiir. 

nienier  videtur  dici.  Sicut  iste  emit  lianc   domum  E,go  pro  veiiiali  peccato  aliqiia   pvua.   Ergo  lem- 

qiijc  lialiel  parlca.   Ergo  emil    eam  lo:am,vclnon  porali,  vcl  leterir.i ,  sed  non  lemporali ;  .i-leriiiiliier 

tolain.  eniiii  piinietur.  Ergo  pro  veiiiali  pcccato   pu:iie>iir 

Aiteiidc   (aiiieii    dHigenler   qiiod    alie;.o   gcnerc  xieriia  pociia;   sed   percaium  vciiialc  iion   inciuU 

poeii»  ;etern:e  ptinieliir  corpiis  Iiominis,  alio  anima.  puniri    xterna    poeiia.    Ergo   magis   piiiiiliir   qiiani 

Oorpus  eiilm  piinielur  ardore  intolerahili ,  algore  iucruil  puiiiri.  llem,  impossiliile  csi  istum  liherari 

iiuesliniahili   ct  iijii^  pueiiis    innititis,  cl  iioii  coii-  3   pcccato    veniali  qniii   iiherelur  a   moriali.  Scil 

linue  omnibus  islis,  sed   inodo  iiac ,   inoito   illa  ;  isie  nmi  libcrabiiur  a  moriali.  Ergo  iiiiiii|ii;t.i!  li- 

jiodo  desiiiel  lialicro  lianc,  modo  illam  :  TrumHiit  herabilur  a  veiiiali.  Ergo   sempcr   reiis  erii  venia- 

eiiim  ab  (ujhis  uivium  ad  calorent  iguiunt  (Job  xiv).  ^  ijs,  el  qiianlum  :id  culpam  el  qiuiiituiu  a.l  poeiiam  : 

Undo  concedenJum  csl  quod  liulluni  corpus    pii-  el  ila  a;leriialiter  192   pnnietur  pr;»  peccalo  \e- 

nieliir  po}ita  aiiciaa,  nisi  noinen   rcsoivalur  iii  ad-  uiali.  Ergo  magis  qiiain  inernil.  Qiiod  aiiiem  iiemo 

verbiiim  ,  ut  dicaltir  punieiur  pociia  aileriia ,  id  esl  possil    lilierari   a  veniali  (luiti   liberelur  a   moilall 

aieriialiter  puiiielur  aliijua  poena  ,  sed   null.i   octoi-  p.iicl ,  quia  iion  potesl   libeiari  a  veniali  sive  aule 

naliter  (sicul  diciliir  ,  tola  die  iraiisil  Iiomo  siiper  morteiii ,  sive  posl  inorlem  ,  (|uiii   Iiabeal  ciiarita- 

parviim  pontcm ,  .sed  luillus    toia  die),  quia  oiniiis  icm ;  ct  non  polest  haberc  iharilalem  quin  careal 

qua  piinielur  desinel  esse  ,  ci  slalim  ,  ei  succedtt  mortali.cl  iia  noii  potesl  carere  veniali  quiii  carcal 

ali.)  particularis  pociia,  el  posl  illam  alia,  el  posica  mori:i!i, 

alia ;  iiec  debet  dici  quod   puiiiendub  sii  iina  sota  Si    qiiis  vero  dicat.  quod  isle   pro  peccalo  ve- 

pcena ,   cum  piiniendus  sit   lcl   parlicularibus  poe-  niali  iion    punircltir  .x'lcina  pcena  ,  scd  iii  a'teriia 

nis  oinnino  diversis  ,  sicut  isle  laboral  modo  febre,  piinietur    lempor:ili   p«'iia  ,   vei    quasi    teniporati. 

eras  vero  lcpra  ,  postea   Ictliargo,el  ila  usque  ad  Ibienim  e>uiii  quwdain  }uir!ieu'ares  pcenw   in  cor- 

fine;n   vil;e   stue   laborabil    diversis   ;rgriludiiiibiis  jwre ,  modo  in  iqne ,  niodo  in  «ii/iifl.  Cmiira  sic  oliji- 

sitcccssive.  Nuii(|uid  diceiur  quod  isie   laboraverit  cilur  :  Verum  eril  aliqujii.lo  isium  esse  iibeialuiu 

una  sula  iufirmilate?  iioii,  sed   piiiribus.  Slmiiilor  l^  a  peccaio  veiiiali  ,  salleni   qtiando  illa  poena    lliiiia 

isle   noii  esi  pmiiendus  una  sola   p(Ti;na ,    sed  plu-  Iticrii.  Omnis  eiiim   liMnporalis   pwiia   de.^inel  cssc 

rihtis,  et   nulla   a:ierna,  nec  etiam  a!ii|i!a  ajlcrria-  n,iic  :  vertim  cil   islum   e^.se  liheraniin  el  a  ctilpa 

liler,  sod  jeicriialiicr  aliqua.  Aiiima   vero  puiiieitir  ct  a  poeiia.   Ergo   pforsiis,  ergo   iii  inferivo  aiiqua 

aiienia  pcena  :i;ieriiaiiter,  iiicessanter,  ahsque  va-  eril  rc.Iempiio.  llem  ,  veruin  crit  aliquaitdo    iiiiiim 

liatione  pamarum.  lila   anlem  poina  diciiur  dolor  esse  Iib(!ratum  ab  hoc  veniali,  el  siiniliier  ah  illo, 

jetemns    qtii    ineril   aiiimie,  co  quod  corpus   toi  el  ab  alio,  el  sic  de  cjelcris.  Ergo  aliqiianiio  erit 

paiiciur  pojnas  el  taiilas.  cl  ipsa  pcr  corpus.  lile  vcrum   isium  csse  liheratum   ab    hac    nntUitodine 

aulcni    dolor   nolatiir    tencbrce.    exteriores  (  MaUh.  veniaiium  t  sed  inulltt^ido  veni:i!i»m  ocquipoliei  uni 

xxii),   quae  sic  describunlur  (92).    Tencbra:  exte-  nioriali  peccalo.  Ergo  aliqtnndo  veruin  eril  islum 

riores  suiil     malignitas    odii    el    voluniatis,    qua:  esse  liheraluia  a  pcccato  mortali. 

cxcrescil   ineiiliiius    impionim ,   4)uia   eoruin    cof-  Ab  lioc   aulcm  diversi  divcrsas  dant   snhitioiics. 
pora  lot  ci  taiitis  suhjecta   eniiu    tormeiUis ,  qttoU      Dicuiil  enim    quidain  in  hoc  casii  qnod  peccatuni 

(yii)  Mjjj    V!  ,  (I.  ult.  §  h. 


<0G5 


PtTUI     IMCTAVIENSIS 


i(.64 


vciiiale  qnod  cst  iii  islo,  Cuin   isle   liabeal  voluii-  A  loli  orlii  impcral,  (piando  ost   iii  Gallia,  scciiikIii 


t:ucin  facieiidi  illiul  ,  ncc  pcenilcal  Je  illo,  siaiim 
ipso  Jecedcntc  fit  nioriale ,  et  ita  punieliir  poena 
anlcrna  lantiim  pro  peccato  niortali ,  qnia  qiiod 
erat  veniale  fii  niortale.  Si  vcro  liabeat  aliijua  ve- 
niali»  qu;«  non  Iiabcal  in  niemoria  ,  cl  qiix  non 
velit  anipliiis  lacore,  iioii  fieiit  moitalia,  «ed  piinie- 
lur  pro  illis  in  ailcrna  poena ,  et  sic  lcnipoiali  poe- 
na  :  et  liis  iiicumbit  solvere  •Iiias  ultinTas  ralioiics. 
Alii  dicunl  qiiod  islc  punictur  actcrna  poena  ,  sed 
iiec  taiitiiin  pro  mortali,  ncc  tanluin  pio  veiii;di , 
scd  pro  illis  siiniil.  Sicut  rcx  remuneral  islum, 
nec  taiiium  pioplcr  magna  servilia  ,  iiec  lanlum 
propier  ininiina ,  sed  siinul  pro  omiiibus.  Alii 
diciint  qiiod  isle  puiiieiiir  x'l»Mna  poena  taiilum  pro 
peccato  nioriali,  pro  veniali  vero  nec  aclerna  ,  nec      enint  in  eo,  quia  omnia  fienl  morlalia.  Ideo  dicunt 


m 
cotisnotudiiicin  loci  pro  aduherio  iiiiti  piBnapunil; 
qii.iiido  cst  Rom:c,  scrnndum  consucludincni  illius 
loii  innjori  poeiia  piinit  iJem  pcccatum. 

Scd  dicrt  aliquis,  si  islud  peccalum  puniatur  poena 
inajori,  et  nulla  piiitictur  istc,  quia  non  erit  digniis'; 
ergo  crit  digniis  majori  poena  pro  Iioc  pecc;ilo,  quain 
sil  niodo  et  ita  reatus  biijus  pcccati  augoMtur,  quia 
decedit  in  co,  quod  forle  poicst  essc.  Ijnde  potcst 
qiixri  :  Si  lanlum  augeatur  ut  sit  pnr  mortalis  pec- 
cati  realui  ct  iia  venialepeccatum  fiat  mortale,  ctiia 
tanla  pocna  debclur  buic  pro  mortali  ct  vcniali  simiil, 
quanla  illi  pro  diiobus  inorialibus,  ciim  reatus  liujiis 
venialis  sil  parific;indiis  reatui  iltiiis  mortalis?  Iiiio 
quot  vcnialia  suni  in  eo  qni  decedil,  lol  morialia 


lcmporali  punielur  ;  scd  pro  eu  dabitur  aiigmentum 
pQenu'!  xternse  ipsius.  Si  quuiras  iitruni  iiliid  ang- 
nicntiim  sil  pcena  vcl  pars  pfcnje,  non  :  propriel:is 
qmrdain  est ,  ,  nec  poeiia  xlerna  propiie  dicitur 
uiigmenlari ,  sicul  ncc  aiiquis  dies  crcsccre.  Sed 
sic  intelligendum ,  positn  illius  augmeiilabitur,  id 
esl  niiiiorem  pnlerelur  si  non  peccassel  venialiter , 
sicui  rcK  reinuiieraiiilo  isluin  deceni  marcis ,  ine- 
iiiinit  ciijusdain  parvi  obscquii  quod  sibi  mullum 
fuii  gratuin  ,  et  au^ct  prxmium  dando  duo>'ecim 
marcas.  Sed  objicilur  :  Iste  peccato  veniali  poeaam 
ineruit  lempuralem  vel  seiernain ,  non  punictur 
(entporali.  Ergo  a-lerna.  F.illacia.  Istc  serviens  me- 


qiiod  nunquain  realus  venialis  in  qiio  hnino  decedit 
cum  morlali  angebilur,  e(  lanicn  ntajori  pcena  pu- 
iiicitir,  quam  puniretur  hir,  si  poeniterei.  Sicut  iste 
niajori  poena  punielur  iii  purgatoriis  pro  boc  veniali, 
quam  pnniretur  in  prxsenii  si  pro  eo  puniretul*. 
Unde  si  quis  ila  argumentetur  :  Isti  duo,  qiioruirt 
uiiiis  est  reits  et  mortalis  peqrati  et  venialis,  aUer 
venialis  lanlum  paris  illi  veaiali,  ciijus  ille  es(  reiis, 
piinienlur  disparibus  poenis,  quia  illc  xternaliter, 
iste  lantum  in  purgatoriis,  el  quselibct  poena  put'^ 
gatoria  minor  erit  qualibct  acierna  pocna,  et  non 
magis  merctur  isle  puniri  pro  lioc  veniali  quatn  iile 
pro  ilio  ;  ergo  injuste  ngotur  cum  isto.  Fallncia.  Is(i 


ruit  a  Oontino  suo  decem  solidos  ve!  inodiuin   an-  C  duo  lui  suiit  rei  paris  venialis  pecraii  ttmlum  pari- 


iioi!»;;    noti  h:il)Cl)it  deicni  solidos  ,   crgo  liaLebit 
nioiliiim  annona*. 

Alii  solvuiit  dicentcs  quod  istc  punietiir  a.'tcr- 
naliter  pro  peccato  veniali ,  sed  propter  coiisor- 
tiuin  niortalis ;  sicut  juslus  punitur  propter  con- 
soriiuni  inaloruni  mulioties  (95).  Nain  quia  non 
poeiiitet  liomo  de  pixcalo  vcniali  in  pr:csenti  vila  , 
punitur  in  fulura  aUeriia  pocna.  Nam  secundum 
locuin  cl  tenipus  auguliir  vcl  diminuitiir  poeoa. 
Nain  ibi  aliter  Deus  piinii,  quia  longe  graviori  poe- 
iia  ;  et  aliter  liic,qui;i  luiige  ininori ;  siciil  ccon- 
(rario  conligil  qiiod  pro  mortali  peccato  cui  dobc- 
tur  xterna  poena  non  puiiieltir  hoiiio  xieriialitcr , 
sed   temporaliler,  ct  ila  iiiiiiori  poeiia  quain  ci  de 


ter  mcrenlur  piiuiri  pro  iliis,  unus  eorum  punteiur 
pro  eo  in  prxseiiti  vita,  ei  altcr  in  igne  purgaiorio 
cl  qustlibet  poenn  temporalis  minor  est  qualibct 
ignis  purgatorii  ;  ergo  injuste  ageiurcumeo. 

CAPCT  XI. 

Vlrum  contritio  deleal  peccaium,  quando  homo  con 
lerifiir,  aul  anle,  aui  poit  ? 

Cum  dicium  sit  in  prrdictis,  quod  pcccalum  dele- 

tur  in  conlritione  quantum  ad   rcalum,   quxritur 

qiiando  conlrilio  dclet  peccalum,  aut  qiiando  homo 

cuntcritur,    aut  anle,   aut  post  ?  Est  enim   aliqua 

iiiedicina  quge  non  statim  rcleval  .tgrum,  scd  opor- 

lcl  diu  exspcctarc  cjus  cQeclutn  ;  alia  aiiieni  citiiis 

sanat.  Qitod  coiitrilio  noi:  solum  quando  homo  con- 


„w-   — ^ ,  .-  .--  —  , >, --  —    _  — 

beatur.  Quia   illud   peccaium  veniale  licet   non  sit      teritur  sed  eliampiins  saiicl,   probatur  mc  :  lst«» 


incritoriutii  pa>ii;.c  aHeriix',  esi  tanicii  iiiei  ilum  iliiiis. 
Naiii  mcriturium  aptitudinein  &igiiificat ;  mcrituin  , 
actiiin  ,  sicut  vidos  quoJ  sectindum  divcrsitaietn 
locoruiii  alia  poeiia  dubctur  uiii  furio,  el  alia  ci- 
d.Mn.  Naiii  forte  aliquod  pcccaluin  ost  pro  quo  ali- 
quis  meriiil  Iruncari  pedcm  in  Gallia,  cl  laineii  si 
illud  idem  peccatum  perpelrasset  in  Tciitoiiii  a  , 
increlur  pro  co  suspcndi.  Iia  qui  pio  veiiiali  nic- 
ictur  hic  puniri  taiitum  leinporali  poeiia  ,  pro  ad- 
jitiulo  iiiortali  puitielur  ajtornaliter  secuiiduin 
193  iiliaiu  el  aHam  vitam  :  nain  ibi  dislriciius 
jiidic.ii  Dcus  quain  hic.Sicut  imperator  Uomaiiusqui 


conlcritur  conlrilionc  liabita  cum  charitate :  ergo 
contrilio  in  eo  detct  pcccatum  :  ergo  peccatum  quod 
iste  habel,  vel  quod  habuit,  vel  quod  habebit;  sed 
nec  qiiod  liabet,  nec  *iuod  habebit,  quia  nullum 
habel,  vel  habebit ;  h;ibel  eniin,  el  de  cxtcro  hahe- 
bit  cliaritalein  ;  ergo  delet  pcccatum  qiiod  isie 
habuil,  et  non  habet;  crgo  desiit  iiahere  :  eigo  quo<l 
doletuni  est :  ergo  delel  peccatum  quod  non  es(  : 
vel  si  delet  peccatuin  quod  deletum  est,  per  quid 
dolciuin  est  iliud  peccalum  ?  Nonnisi  per  ccntrilio- 
iicin  ?  Sed  iiulla  fuil  prius  in  isio  conlritio.  Ergo 
deleluin  est  per  conlritioncm,   el  ila   hac  conlrilia 


(95)  Qiuc  scquuiilur  aJ  flnem  usque  capilis  ,  iion  essuHil  iu  codice  Vicioriiio. 


^085  SENTKNTIAUIM  UV.M  Utl.NQUE.  -  LIB.  III.  lOGG 

prins  sai.avil  isium.qnam  isle  conlcrcieujr.  Iiom,  A  h!.l.CMo   (j.iando    jncipit    cam  non   l.abcrc  ;  oi  hoc 


si  ilelol  peccaliim  i.iortale  qMod  csl  in  isio,  scii  isle 
ci.:»rlaic  conlcrilur  :  crgo  mortale  peccaliim  siiiinl 
cnn.  Hiantaleesl  iii  islo.  Ergo  islc  osl  dignus  cl 
n.orie  ;ru  rna  el  v;la  xlcrna.  Ilcm,  (|uilil)Cl  liomo 
liabcl  aul  morlale  pcccalnm  aul  cliarilalcm,  (|uia 
iion  esl  inedium  :  peccaluin  alioui  dimiuiHir.  Ergo 
ei  qiii  liahel  chariialem,  aiil  ci  qiii  l.abcl  morlale 
pcccalum  ;  si  ci  qiii  habet  cliaritalcin;  crgo  dimit- 
tiUir  ci  qui  non  esl  rciis  morialis  peccali,  et  fuil 
rciis  morlalis  peccali  ;  ergo  dimillitur  ei  qui  dcsiil 
cssc  rciis  morlalis  pcccali.  trgo  ei  cui  jam  dimis- 
sum  esl.  Vel  sic  :  Dimillilur  ci  qiii  liabct  rhaiiia- 
lem  :  19^  crgo  ci  qui  iion  habei  inorlalc  pecca- 
liim. 


arjjun.cnluin  ralsnm  est :  Cralia  snblrnftilur  liuic 
(juando  desinil  eam  habere.  Ergo  qnando  habel,  e( 
isluJ  iiiniUler  habet,  et  noti  habebit.  Ergo  detinit 
hnbere.  El  qui  his  instarc  volucril  noii  idco  effiigict 
protervuin  opposiiorcm.  Loco  enim  hiijns  oralioiiis 
dcsinil  habere,  poncl  li.nnc,  mnic  ullimo  habet  cha- 
ritalein,  et  hoc  cst  ei  pociia.  Ergo  puiiilur  pro  aliquo 
pcccalo,  el  iia  iit  snpr!.  Sed  forsilan  ad  lioc  posscl 
dici  quod  hxc  oi  atio,  tunc  ullitno  habet  charilaleni^ 
iion  notai  pocuain  hiiic  inesse,  sedin  proximo  ci 
Ii.lnram.  Aliam  iion  vidco  hic  viam  solutionis,  xvii 
dicatnr,  ut  dicui.t  quidani,  quod  aulluin  lempus  est 
simplcx.  Quod  eniin  iiiducilur  pro  simili  :  Lux 
(ugnl  tenebras,  camdem  hubct  dubiiationem,  et  ma» 


Si  vero  dicas  qiiod  dimiltitur  ci  morlalc  pecca-  B  i;is  csl  appaiens  quam  verum  exemplum. 


Uim  qui  non  l.abel  pcccatum  niorlale,  sed  iinnqnam 
diiuittitnr  alicui  peccaium  morlale,  nisi  per  oonlri- 
lioncm  habiiam  cuni  charilate  :  crgo  iiie  (jui  habcl 
peccatum  morlale  habel  coiitritionem  cuin  cliari- 
lale  :  ergo  siinul  hahct  charitatcin  ct  p<»,cc:a«m 
niorlale.  A  siinili  pcr  contrarium  de  6i«i)ira<  lionc 
gratiaB  :  opere  Dei  nemo  lil  dctcrior,  sod  snb~ 
tractin  gratiae  esl  opus  Dci.  Ergo  sublraclionc  gra- 
tiao  nemo  fit  dcierior.  Ergo  ea  nemo  lil  malus.  Ilem, 
istc  liabet  charitatein  ftive  graliam,  ncc  air.plius 
h.ihebil  i-haritaicm.  Ergo  eam  dcsinii  liabere,  et 
i.oniiisi  per  sulilractionem.  Ergo  siibtrahitur  ei 
charilas.  Ergo  isle  punitur.  Ergo  pro  peccato  quod 


CAPUT  XII. 

Uirum  peccata  rcdeant  propter  realum   qui  redit  t 

(94)  (Uim  superius  dictum  sit  quod  peccaluin 
deletiir  por  contritioi.em,  non  est  tamen  praeter- 
miltcnda  ideo  oris  conlcssio.  Mullx  cniiii  suiit 
caiiSflE  quarc  debeamus  conrueri  peccaia  nosira  posl 
contritioncm.  Primo,  quia  nescimus  ulrum  peccala 
omnino  dimissa  siiil;  sl  enim  non  essent  dimissn, 
scquerelur  error  pejor  priore.  Praelcrea  lenemur 
confiteri  pcccata  iioslra,  cum  habeamus  et  locum, 
ct  icmpus,  el  cui  conliteamur.  Si  enim  ciim  hujus- 
ntodi  habeamiis,  noii  confcssi  fuerimus,  conlcmplo- 
reserimus.ct  ita  peccalum  mortule  incurreinus,  et 


m  eo  cst,  vel  fuil,  vcl  crit  :  sed  nnllum  nioriale  in  p  ^  ,.,  ... 

,.  .  ^  .  ^  tunc   rcdibunt  omnia  peccata  per  conlritionem  dc- 

eo  fiiit,  vol  adliiic  cst  in  co.  Ergo  piinilur  pro  co 


qiiod  eril  iti  co.  Eigo  Dous  prius  cst  iiltor,  qnam 
aliquis  sit  auctor.  Iicni,  gratia  sivc  charitas  habita 
liierelur  angori ,  sod  Dciis  ei  siiblral.it  charila- 
loni.  Ergo  alitcr  :igilur  cuni  ipso,  quam  ipse  meruit. 
Iiein,  snpor  librn.ii  Niiincri  :  Priua  nubes  recedit, 
quam  Staria  lcpra  perjnndalur,  quia  prius  Deus  ho~ 
mini  grutiam  sublrnhit  quam  honw  peccei,  Eigo  sub- 
Iraclio  gralia^  praecedil  poccatum.  Ergo  Dcus  prlus 
punil,  qu)m  iiomo  ii.ereali.r.  hcm,  charitas  subtra- 
himr  vel  ei  quf  eani  l.abct.  vcl  ci  qui  non  habel  :  si 
ei  qui  habet ;  crgo  pro  aliqiio  peccalo,  ot  ila  iit  prius. 
Si  voio  ei  sublrahiuir,  qiii  caiii  non  habel,  sed 
liabuil  ;  crgo  ci  qiii  charilatom  desiit  habere.  Ergo 


lcta.  Ilcm,  confilcri  debemus  pcccaia,  quia  confessi» 
pars  csi  saljsfaclionis :  tria  cnim  in  conlessionc 
altendunlur,  scilieet  cordis  conirilio,  oris  confessio, 
operis  cxsecutio  ,  sicnt  peccatum  tribus  modis 
comniillilur,  195  cogitando,  loquendo,  operando. 
(95)  Ad  atitem  quod  dictum  est,  peccata  redire 
si  contempsimus  confileri,  objicilur  :  Peccaia  deleta 
sunt  in  isio  qnanlum  ad  realuin  pcr  conlritionem, 
ci  per  confessionem  nec  quaninm  ad  realum,  nca 
qiiaiiuim  ad  pocnam  delcniiir.  Eigo  islc  superRue 
conlilouir  peoc.ila.  Ad  id  diciniiis  qiiod  hoc  argu- 
inenlum  i.on  valel ;  ■debei  enim  conlileri  pcccaluin 
siium  ut  satisfaciioncm  expleat,  qux  attendiiur  in 


ci  sublrahiuir,  cui  jam  csl  sublracta  ;  et  ila  nulli  D  iribns,  sciliccl  in  cordis  conlfitione  el  oris  confes- 


suhirahitur,  cui  iioii  sil  jam  siihiracla.  Itcin,  pecca- 
tum  dimitlcrc,  osl  ipsum  iion  impulare  huinini  ad 
pocnam  :eicriiam  ;  qiiolidie  i.oii  impnlat  Deus  pec- 
catun.  Pauio  :  ergo  quolidic  dimiltit  ci.  Sed  cerluin 
est  quia  Pauliis  non  peccal :  ergo  pcccatum  dimiiti- 
lur  ei  qui  non  habet. 

Siipvr  haec  poiius  consulendi  suiit  dialectici  quain 
tlieoiogi.  ISe  tamen  aiidilores  vacui  roccdani,  di- 
calur  qiiod  gratia  subtrahilur  ci  qui  iioii  habel  gra- 
tiain,  oi  quando  iioii  habet  graliam;  quia  desiiiit  eam 

(9i)  Mas',.,  iv,  d.  17.  ,elc. 
('.^'S)  Mai;.,  IV,  d.  2-2. 

(01»)  Erobo-conlia  ipsa  parlcm  habet  remissionis, 
cio.  MiilUin.  eniin  sali.slaciioiiis  obUilK.  qui  orube- 

rAHujL.  (JCXI, 


sione  ct  opcre,  id  est  in  jejunio,  oraiione,  eleemu- 
syiia  ;  ita  iii  his  tribus  consislil  saiit.factio  cxtorior. 
Idoo  etiain  qtiia  licet  non  tutam  confessio  contii.eat 
pocnam,  taii.cii  pars  est  pcena.'.  (96)  Erubcsccntia 
ci.im  quam  hahemus  conlitendo  peccatum,  el  nos- 
ii.ot  accusaiido,  pars  esl  pcenx*.  Faliacia  pra^dicli 
argumenli  :  isle  liboiaiu^  est  ab  infirmitaic  per  me- 
dicinam  ;  el  diela  qiiu>  seqnitur  non  aufert  iQlirmi- 
latein  ;  ergo  isie  non  debol  conservare  dictain.  Imo, 
quia  si  non  observarut,  iie.um  jej-rotarel.  Similitcr 

scoiitiaj  (iominans,  nihil  eonim,  qitao  rominisit,  nun- 
tio  Dei  denegavil.  Lib.  De  vfrii  cl  (ulsd  pcenii.,  c.  10, 
a[)ud  Augusl. 


3'* 


«007 


TETRI  PICTAVIENSIS 


\m 


jsie  liboraUis  a  pcccniis  per  conlrilionem  lanquam  A  osi  qiiia  rciiioiimi,  ci  dchct  ca  iicrnm  coiifiiori,  nec 


ppf  modiciuaui  liebcl  ca  coiilileri  ne  cadal. 

(07)  llcn»  a<I  iil  qnoJ  tliclnm  csl  pcccala  redirc, 
ol)ji(-iiiir  :  runalur  qiiod  istc  babiicril  Iria  morlalia 
qiix  doicia  sunl  quaiiUim  ad  roaliiin  por  conirilio- 
iicm;  cl  modo  rornicalnr  :  •  Oiniie  pcccatnm  esl 
diclum,  vol  faclum,  vcl  coiiciipilnm  :  »  scd  iii  islo 
esl  quodlibct  islorum  irium,  quia  rcdicriinl.  Ergo 
in  isto  csl  liomii  iiliiim.  Eigo  liomicidium  cst  iii  isio 
dlciiim,  vel  facliim,  vel  concupiliim;  qiiod  falsiiin 
cst,  qnia  islc  modo  nec  facil,  ncc  concupiscil,  ncc 
loquilur  <ie  homicidio.  Ad  boc  diccnduin  quod  pec- 
catiim  duplex  est  in  aliqiio,  aclu  scilicct  cl  rcaiu, 
sicnt  in  isto  qui  licri  occidil  liomincm,  iicc  postca 
foulriiiis  esl,  esl  bomicidium;  non  lamcn  diclnm 
vel  facium,  vci  concupiium,  scd  reaius  lantiim. 

Iiem  lornicalur  isie,  sicul  posiluni  esl,  scd  pona- 


ideo  cril  duplcx  Itibiilalio,  iiec  punicl  Dcns  bis  in 
idipsnm,  196  ^*'''*  prior  coiifc^sio  iioii  fiiil  coii* 
digne  faota,  quia  non  fuil  obscrvaliim  qiiod  obser- 
vanilum  eral,  id  esl  perscveraniia  iii  bono  posl 
coiifcssioiiciii,    frcqucns  rccordalio   poccatorum  in 

-  cordc,  iion  ud  dclcct.iiiduin,  sed  addclendniii.  Unde: 
Peccatum  meum  conlra  me  esl  sewper  {l'ial.  l);  ct 
ilcrum  :  Lnvabo  per  singulas  nocles  lecium  meum  la- 
crymis,  clc.  (Psiil.  vi).  Vd  polcst  dici.nl  alii  diciim, 
qiiod  iion  oportol  pro  illis  ilcrum  conlerl,  vcl  «m 
(oiiliieri,  si  istud  coiifilealur  isic;  sicul  islo  Hiclo, 
id  csl  furniculione,  rcdicrunt  illa  qiiac  delela  craiil, 
ila  islo  dclcio  dclcnlur  illa  iria.  Sed  lulius  csl  i>t 
iicruni  conrucalur.   Item  isie  retis  cst  pro  qiialnor 

B  iiiorlaUbus  peccalis,  qiiia  pro  iliis  tribus  qux  rod» 
ierunl,  quuniam   isic  conlemnit  ca  confileri,  cl  pro 


tur  quod  ille  alius  facial  iiiccsluin  ;  isle  poslea  for-  \\\q  contcmpiu,  scd  si  non  csset  conlrim»,  non  essel 

nicatione  reus  esl  qnatuor  mortalium  pcccalorum,  reus  nisi  pro  iribus  prior.bns  quia  non  baberet  con 

quia  illorum  lriu:n  qux  redicrunl,  el  etiam  foriiica-  lempvnni  i>.tum,  qucm  modo  li;ibet.  Eigo  pro  pbiri- 

iioiiis.  Sed  iste  qni  facit  imeslum  reiis  esl  lantuin  i^u^  peccaiis  cst  reiis  quaiii  si  iton  fuisscl  contriii>s. 

unius  inorlalis  peccali  pro  inctsiu.  Ergomagis  rens  Ergo  inagis  pcccat  qiiam  si  iion  fuissci  conlriius. 

esi  istc  pro  fornicationc,  (iiiam  ille  pro  incesiu.  Ergo  Sed  probaiur  quod  magis  peccarei  si  non  fuissol 

inajus  peccaium  esi  forniiaiio,  qiiain  incCxtiis.  Ad  conlriius,  quia  niagis  malus  csset.  Ergo  magis  pec- 

(|Uod  dicimus  quod  istud,;;ro,  iion  nolat  cansam  sed  carel.    Quod   aulem  magis  malus  essei,  probali:r; 

occasionem,  quia  rornicaliu  non  esl  causa  quarc  quij  diiilius  in  inalo  persevcrassel  el  in  taiiio  iu 


ikle  sit  reus  qualuor  morialium  peccalorum,  scd 
lantuin  csl  oceasio.  Nec  csl  boc  CJt  vi  fornicdlioi;is, 
sed  ex  assiduiiate  peccundi,  ci  reditu  illurum  pec- 


quaiilo  modo  el  incessaiilor.  Ergo  inagis  maliis  essot. 
Iiein,  si  nunquam  csscl  (.onlriliis,  nulla  boiia  fecis- 
sei,  scd  posl  contrilioncm  ct  in  cmilrilione  niulta 


calorum  quae  jani  eranl  dimissa.  Isle  qnj  debilis  est      i^ona  fecil  et  eiiam  cnin  cliarilaie,  quac  fneruiii  ei 

complcvionis   magls  gravalur  boc   parvo    moibo, 

(juam   ille  rebustus  illo  magno.   Ergo  isie  niorbus 

Hiajor  est  quam   ille.  Non.  Quod  enini  isle  magis 

gravatur  boc  non  esl  cx  vi  niorbi,  sed  ex  fra^ilitaie 

complexionis. 

Ilcm  de  iiuincralis  duobus  qnorum  nnns  p^Knilnit 
<Je  liomicidio,  cl  injuiictam  sibi  salisfactioucin  i>er- 
lecii,  ciperscvcra»,  alicr  iion  persevcral,  licei  e^e- 
ril  salisfactioncin  iiijiinclam ;  ex  quanta  cbarilate 
pucniliiil  istc,  cx  laiita  ille,  et  ccontrario.  Utriqne 
(iimissum  esl  peccatiim.  Ergo  ulriqu(i  quoad  cul- 
pam  et  pu:nain,  vcl  nculri.   Si  utri({ne  diuiissuin 


vcl  ad  [(lelcclationcm  (dclelioncin),  vcl  iniiigatioiicni 
poena:.  Unde  dicil  liieronymus  (1)9)  :  Cum  vidcris 
facienteni  opera  jusla  inler  mulla  peccalaf  non  dicat 
quod  htns  lam  injuslus  sil  quod  propter  multa  malu 
obliviscalur  bonoriim  paucorum  ;  facit  eniiu  eum  nie- 
lere  et  in  horrea  colligerequce  ipse  seminavit  in  lerra 
bona,  id  csl  qn.i:  fecit  iii  cbariiale.  Ergo  isle,  se- 
cuiKlnm  llioroiijimim,  magis  peccarcl  ^i  nnnqu.iin 
conirilus  fui.-t:ct,  quam  niodo  pccoel.  Ad  lioc  dicon- 
duin  quod  i^tc  minus  malus  est,  id  esl  minuroni 
seiiliel  poeiiam,  quam  si  non  fuisscl  contriins  pru« 
pier  isia  bona  quiu  fccii  iii  ciiarilatc,  (pix  erunt  ci 


esl  quoad  culpaiii  et  (pioad  pcenam,  et  ilerum  non  mi  mitigalionem  poenae.  Vcl  eliaiii  alia  ra.tioiie,  <;nia 
coinmittilur  ab  isto  aoui  vel  voluntaie,  ergo  noii  sioiit  isie  inodo  babet  illa  pcccala,  quji  rodieru.ii, 
amplius  eril  iciis  ipsius.  Ergo  non  rodibit  per  aliud  D  cl  ctiam  coiiteinpluni  rcdctindi  ad  ca ;  siiuililcr  si 


poccaium  realus  isiius.  Adquod  diceadum  quia  non 
complevit  s^ilisfactioncm  ei  quu  persever:intiam  non 
adliibuit.  liem,  bomicidium  est  in  isto  quia  rcdit. 
Ergo  isie  lc.ieiur  conicri  pro  eo ,  ergo  confiteri. 
Iiem,  iste  est  reus  quatuor  mortalium  pcccatoruni, 
ilia  non  pobsunt  deteri  nisi  per  conliilioneiii.  Ergo 
iste  dcbet  conleri  et  ila  conlileri,  scd  propier  illa 
jani  contriius  esi,  et  illa  confessus  esi.  Ergo  si  ea 
conrueatur,  eril  duplex  tribulaiio,  el  piinicl  Deus 
bis  iii  idipsuni.  (98)  Ad  quod  diccnduin  (|uod  islc 
lciietur  tro  illis  conlcri  pro  quibus  jam  coiitritus 


nuiiqiiam  (uissel  conlriliis  baberel  ea ,  ci  eii:iin 
contemptuin,  iion  dico  coiiiitendi  lantiim,  sed  etiani 
€<inlerendi ;  quod  pejus  esl,  el  ila  pcjor  csset  si  non 
fiiisset  co:ilritus. 

Ilcm,  posl  prxdict:i  qiixritur  uicr  isloruni  ma^is 
peccci?  Sint  liic  dtio  qiioium  uiius  sufTicienter  oon- 
trilus  cst  pro  niullis  peccatis  mortalibus,  sed  modo 
cadil  per  fornioationein ;  ct  isti  suni  pares,  el  ejiis* 
deni  prurcs^ioiiis,  et  in  codem  genere  pcccalt  poo 
canl,el  iii  eodem  loco  ci  lcmpore,  el  ca;leris  ainols 
ciicuinstantiis.  Isie  pro  multis  pecca;is  morialilit.s 


^97)  Aiij;.,  I.  XXII.  contra  Faust.,  r.  27. 
{^iS')  Mag.  sup.,  ^  1,  «intiltter  solvit. 


(99)  lii  illud  Agg«;i  1 
paulo  alitcr. 


Seminaslis  mutlum,  g  d 


1009  SEMRlNTIAUI  M  LIRni  0'  l>'Ui;»^.  -  LIB.  III.  lOlO 

rciis  csl,  illc  rciis  c^l  laiiltnii  roniicuiioiiis.   Krgo  A  leriioriiin,  ci  ita  omnia  |>cccal:i  qiir.  rccil   iiii«lia 


mi^h  pcccal  «slc  <]iiaiii  ilie.  heiii,  pltii:i  siiiii  Itiiic 
(liiiiissu  ei  Joiiata  quain  iiti.  iugo  niagis  dcbci  Duuiii 
(Iilii,'cr8  «|ii3iii  iile,.ol  peccai.  Eigo  diagis  (tcccut 
quiiiii  iilt;,  juilicio  Siiiioiiis,  cui  intcnogalo,  qiiis 
iiM^jis  diligcrcl  ille  cui  (lauca,  aii  cu:  |iliira  crant 
«tiinissa,  oi  resjiondciiti  :  cui  ^)lut  doiumt,,  Doininus 
conseqiicnler  ail  :  Hectc  juilicuili  {Luc.  vii).  iirgo 
isle  inagis  liclicl  «liligcre,  (|uia  ptura  suiil  ei  iliiuibsa. 
t!irgo  luagis  pcccat  si  iii  ali(|uo  gcncre  peccati  pcc- 
cal,  quain  illc  si  in  codein.  Sed  videtur  ipiod  iltc 
niagis  peccal,  <|iiia  illc  majoreii)  liuLiclial  gratiani.et 
eani  rcpcllil.  Lrgo  inagis  offendil  quain  islc  (jiiia 
nr.igis  dicinMu-  ainicos  oUendcrc  si  c-is  a  nubis  ro- 
peliiinus,  quam  si  extrancus  quis  rcpcllat. 


suiit.  Qiiod  :iii!ciii  pcccat:^  rcdc^iiit,  tt:iliciiir  e\  liac 
auC.oritalc  Auguslini  qni  dieil  (100)  :  «  Si  iioii  cx 
corde  diminiinus  quod  iii  noiji,;  deliiiquilur,  ei  idcm 
a  iiobis  exigilur  quod  [a  nalura]  pc."  p(£itilcii(i:iin 
iiobis  fuisse  «liinissuni  gaudchaiiius.  i  lliiii.nns 
eiiain  dixii  (!)  :  <  Non  soliiin  pcccala  quie  racit 
boino  post  lijplisniuni  inipulabuntiir  ci  ad  pucnaru, 
sedcliain  ea  qiia'  a  natura  in  Lapijsinosiinl  «i  djc- 
inissa.  » 

(2)  Aiii  atiieiu  dicunt  qiiod  pcocata  non  rcdcuni 
rcalu,  scd  dicunlur  redire,  (|uia  sicul  Dcus  piinicl 
aiiqiicin  pro  peccalis  praetcrilis  :cleriialitcr,  iia  cl 
pio  itlo  quod  niodo  facil,  puiiit  cuin  aiernalilcr, 
sed  non  tanlum  sicut  dicunt  quod  voluiiias  pro  faclo 


Dinicittinmin  cst  boc  dillinire  nter  inagis  pcccct.  ^  reputabitur,  id  esi  sicut  a;ler»alilcr  pro  boc  puiii- 


^uis  cuiin  polest  judicare  de  conieinplu  quo  pcccet 
iionio?  Nain  ubi  niajor  contcniplus,  niajus  est  pec- 
caluin.  Solus  crgo  Deus  qni  e»t  xqiiilibrator  pdn- 
deruin  euiparuni  •cl  poeiiaruin  scil  iilcr  laliuin  pec- 
cet  magis,  ct  utcr  niagis  debcal  diligeic.  Si  enim 
(!icis  quod  iilc  cui  plura  suiit  condonala,  crgo  Maria 
Magdalcua  niagis  diligil  Dcuiii  quam  Pelriis,  quia 
plura  sunt  ci  dimissa.  Sed  posscs  foisaii  diccre, 
ille  inagis  debet  ditigcre  cui  pluia  suiit  donaia,  vel 


rclur.ila  aBiernalitei  provoliintalc,  sed  non  iJiiluin. 

CAPLT  XIII. 

D<  con[ettioHe  :  utnnii  tu  prcecepta,  et  ctijut  rei  til 
tacramenlttm. 

(3)  Cum  ergo  pcr  conlritioncin   (klcanlur  pec- 

cata  quantuni  ad  lealum,  nocessaiia  csl  confciisio, 

ne  pioplcr  contemplum  redcanl  peccata.  Scd  ol.ji- 

tiiur  :  Coiifessio   necessaria   est  ad   snlutcm,  se.l 

pra-ceptum  confessionis  non  babclur  in  Evangelio. 


condonata,  quia  liccl  Mariae  Magd.ilcnae  plura  sint  E*"©**  "<>"  omnc  prx-ccptuin  quod  est  nticessariuni 
condonala,  quam  Petro,  uou  lameii  doiiaia;  el  ita  in  at'  salutein  co:ttineiiir  in  Evange'io.  Erg»  Evangc- 
137  hoc  \etbo,donavil,  intclligitiir  dimitta  ei  daia.  I»""»  insulTicicns  csl.  Iicm,  Joanncs  baplizabat  nnls 
Dicunt  lamen  quidam  quod  niagis  pcccat  ille,  qui  Evangcliuin,  docebat  bomiiics  conriteri  peccata  sua. 
uiiiiquam  pcccavii,  in  siinplici  fornicaiionc,  quam  ^  Ergo  confessio  instituia  fuii  aiite  Evangetium,  et 
jsie  qul  dclevit  peccaia  sua  pcr  contrilionem;  el      'P*^  in  Evangelio  noii  esl  prrccepia,  Ergo  confessio 


laineii  inagis  esl  reus  isle  quaiu  ille,  quia  isic  ba  • 
Let  reaium  trium  inortaliuin  pcccatorum,  ci  iiie 
linius  solius,  licet  magis  pcccet.  Alii  dicuui  qiiod 
parilerpeccani(qui  iiuiiquam  pcccavit,  et  cui  inuiia 
suut  diinissa)  in  furnicatione  quain  faciniit  modo, 
et  tamcn  inagis  reus  est  istc  quam  iltc,  quia  islc 
pro  oniuibus  qux  fecit,  ille  pro  co  solo  quod  facit. 
Sicul  illi  pari  gulositale  comedunt  carnes  bovinas, 
quoruai  uuus  convaluit  dc  dolore  lateris,  ulier  nul- 
lum  uiorbum  sensit,  et  tamen  plus  nocet  isti  qu.iiii 
iili;  et  isti  de  pari  locoruunt  quorum  unus  cst  pon- 
derosus,  alier  tevis ;  et  lamen  plus  lacdiiur  i&lc  quain 
ille.  Ei  isti  pariler  vulncraniur,  quorum  alter  plu- 


non  est  neccssaria  ad  salutem,  vel  insufliciens  est 
Evangelium.  Iieni,  confcssio  csl  sa<  ramcnlum  novi 
lesiainenli.  Ergo  eircil  quod  figurat,  scil  figniat 
luundationcm  a  peccaiis ,  ergo  eam  eflicil  :  quod 
falsumcsl;  imoconlriliu;  ilcm,  (onfessio  est  sigiiuni 
inundalionisintcrioris,  ergo  pracedil  mundalioncm 
inieriorem,  crgo  conirilioiiem  ,  quod  falsum  est. 
Irao  contriiio  praeccdit  cnnfcssionein.  Ad  boc  dici 
inusquod  Evangclium  non  dat  expressum  inanda- 
lum  (le  «onfessione,  nec  tamcn  cst  instiflicicnc, 
quia  alibi  in  Novo  Tesiainenio  saiis  invcnitur  ui  in 
Episiola  canonica  :  Ccufiiemini  aileruirum  peccata 
veitra{Jae.  v).  Quod  t:imeii  credimus  diciuin    fuissc 


ries  fuit  vulneralus,  alier  nunquam  ;  ei  lanten  isle  D  dc  confessioiie  venialium,  quoi  Itl  bis  in  dic  et  in 


magis  Ixdilur  quain  itle. 

Item,  Deus  in  puniendu  nonsoluu  aitendit  fina- 
lia  opera,  sed  etiam  pr;£ieriia,  quia  ledeuut;  seJ 
in  remunerando  non  aiiendit  nisi  finalia  ,  quia  si 
aliquis  cecidit  a  cliarjtate  perfecia.  et  posieu  sur- 


coinpletorio.  Dicimus  eiiain  quod  confessio  pnc- 
cepla  fuit  ibi  (4)  :  Ite,  ostendiie  vos  sacerdotibus 
{Luc,  xvii):  sciendum  csiquod  confossio  esisacra- 
lucnium  veteris  testamenii,  nec  cfTicit  quod  llgurai, 
sicut  nec  conjugium.  Alii  aulem  dicunt  quod  con< 


rexil,  non  redcunl  omuia  boua  qux  ipse  fecit.  Ergo  fessio  non  est  sacramentum,  19S  sed  s:icramcii- 

Deusparaiior  est  ad  puniendum  qnam  ad  reiuune-  (ale  sicut  aqua  bcncdicia  et  panis  bencdictus.  Ve- 

randuin.  Ad  quod  dicimus  quod  in  puniendo  atlcn-  rius  lamen  videtur  qnod  confessio  silsacramcntum. 
dit  tanlum  fiiuilia,  quia  iiemo  poiest  decedere  iii  Qiidd  aiiiem  objicitur  quod  res  prxcedit  signiini, 

inortali  peccatoquin  sit  reus  oiunium  malorum  prx-  id  cst  contriiio  prx'ccdit  confessioncm,  non  est  ini- 

(100)  Seu  polius  Greg.  I.  iv  Dialog.,  c.  60,  apuil  in  resp.  ad  Sobjccl.  Calior. 
qucin  «  tiafura  non  cxstal.  (5)  Mag.,  iv,  d.  17,  eic. 

(\)  De  pcenit.,  disi.  4,  cap.  Si  JwJas.  (4)  Ma«[.,  iv,  d.  il,  §  ull.    qui   in  h.ir  rc  dist  ipulo 

il)  V.  A.ii;;.  I.  j  De  buptiam.  coul.  Donat.  cap.  12,  fuit  l.ipis  oifcnsionis,  ui  patci  in  rinc  cjivUu. 


107J 


PETIU  IICTAVIEiNSlS 


U)Ti 


rjii».  Q(i;iml()(]i:e  oni;ii  iit  niullis  icbiis  rcs  ei  sir-  A  mis  (0):  t  Inissir  csi,  11011  |;Q>iii(oii>  (]iii  atllnic  a{;!l 


niiin  siinii!  siint,  ul  tiieiiliis  4>l  luberna.  0<>a"tl<^<l>ic 
sigiKini  prxccilii  reiu,  iit  iiiibes  obscuriiuiciii,  vcl 
liliiviam.  QuaiiJoijiiB  sigiiiiin  prwcedit  rcu» ,  iil  ve- 
s:i;^iai|u;cciCi)Olaiil  ali(]ui(i  preciississe  (5).  Alii  cli:iin 
(liciiiil  qnod  coiifessio  cl  conlrilio  unuin  siuu  sacra- 
incnluiii,  sirut  panis  cl  vinum  iion  siiiil  duo  sacra- 
inciila,  scd  iinuui,  cl  distiii};uuul  ibi  irin ,  niunda- 
tioncin  inlcriorcm  ,  coiifcssionein  ,  conlrilioncin. 
Muiulalio  est  rcs  taiiitini.  Confcssio  csl  sacranien- 
liiin  tantiim.  (lontrilio  cst  rus  cl  sacraiucntuin.  Sci 


ilMod  |io;nil('t.  >  Scil  sic  inlcllige  :  Agil  aclii  \ci 
vt)!iintalo.  Aiigiisliiiiis  itcriim  dicit  (10)  :  i  liianis 
ost  ptrnitcntia  tiuani  serjiiens  inaculai  ciilpa.  »  SeiJ 
sic,  inlf:Ili£»e  innnix,  id  estfrustrare  dcliilo  liiie.  r,sl 
aulcinfiiiispfrnileiili;L*adcplio  gioii:eet  vitaliogclicn- 
ii.T,  qiicm  fiiicm  lalis  pcenilcnlia  iioii  eonscquiliir. 
Itcm  (Hcit  Ainbrosins  (H):  (  Rcpcriuiitiir  quidaiii 
'iiii  sxpiiis  iterandam  pflenitenliani  ptilant,  qui  si 
rccic  altcndercnt,  ilcrandain  iion  pularent.  Sicut 
cniin    iinnin  bapti^nia,   ita   uiia   csi   pa'iiileiilia.  > 


(jiiidqiiid  dicatur,  verius  videlurqiiod  confcssio  sa-  Qnasi  dical  :  Siciil  baplisnius  non  ilcralur,  iia  in-c 

cramenlum  sil,  el  rcs  signum  praiccdat,  et  non  cst  poenitentia;  sed  hoc  intcllifji  dcbcl  de  pocnilcnii» 

sacramcntum  novi  teslamcnli.  Quod  ctiain  sic  os-  soleinni,  et  scrundum  diversaruin  Ecclesiaruincon- 

lenditiir  :  quia  confcssio  non  esl  opus  Dci,  sed  ho-  siietiidinem.  Forsilan  enim  in  qiiibusdam  rcpcritup 

ininis,  ncc  habci  aiiquam    vim   nisi  ex  cliaril;iie,  Eccl<'siis,  in  aiiis  autem  non. 


crgo  confessio  non  cst  sacraincnliim  iiovi  lesl.'»- 
menti.  Esl  ilaque  cerlum  qiiod  rcmissio  pcccali 
prarccdil  confessinnem  (C).  Unde  David  :  ConlilC' 
bor;  ci :  Tit  reminisii  {PstiU  xxxi),  iioii  tlicit  rcmit- 
les. 

CAPLT  XiV. 

iirum  pluriei  poisit  ulKiuis  eaae-.n  ycffuia 
confiien. 


CAPUT  XV, 

Uirtiin  debeal  quis  confiteri  $e  fecisse  peccalum  ifuofi 
non  [ecit, 

(12)  Seciindo  qiixrilur  ulrum  aliquisdebeal  con- 

fileri  pctcalum  qiiod  199  ipsc  non  fecil,  sed  pu- 

(at  se  f^icisse  :  iste  caulerialant  li;.bel  conscicnliam, 

ei   omiic  qnod  consrienlia  damnal  (tcccaluin  csl. 

V.r^<^  islc  liomici.liiiiii  lenelur  confiteri  ciijiis  pul;>t 

(7)  Cum  c\  prsedictio  consiei  quod  confcssio  sit      se  essc  reum.  Itcm,  cicditse  inicrfecisse  homiiiem; 

sacr.tmenium,  el  sit  iieccssaria  ad  deiciioncui  pcc-      crgo  si  non  cnnfiieaiur,  coniemnit,  sed  conieiiipiiis 

catorum,  circa  confessionem  iria  sunt  coiisideranda:      mortalc  pcccaltim  est.  Ergo  iste  tenetur  conliieri 

utrum  scilicei  aliquis  piuries  possit  cadein  peccala      illud  pcccatum  (13).  Iierii,  <  bonaruni  mentiuin  csi 

confileri,  deinde  utrum  aliquis  debeat  confileri  sc      ibi  culpam  agnoscere  ubi  ciiipa  non  cst.  >  Ergo  ilte 

focisse  peccaium  quod  ipse  non  fccii;   tertio,  quid  C  debet  hanc  ciilpam  agnusccre,  maxime  cuin  piiici 

dimitiat  sacerdos  in  confessione.  Qiiod  autemnemo     eam  essc.  Sed  quia  ferc  onines  hoc  dicunt,  in  con- 


plurics  possit  vere  ccnliteri  peccata  su.»,  videnkir 
vclle  plures  auctores.  Diciini  enim  (8)  :  «  Poeni- 
lcntia  cst  pcccala  cominissa  flcre,  ct  flenda  noii 
commitlcre.  >  Sed  aliqiiis  ita  poenitct  (|iiod  ileiida, 
id  esi  petcata,  esl  coniinissiirus.  Eigo  isie  non  vcic 
p(Enilel.  Ergo  nepio  veic  poenilere  potcbl,  (|iii 
llenda  sit  commissurus.  l'>go  ncmo  pocnitere  polesl, 
liisi  omnino  desinat  pcccare.  Ergo  si  aliquis  veic 
pa:iiiiucrit,  non  luil  faciiinib  postca  pecc;aum.  Eigo 
posiea  non  pottiil  conlilcri  pctiala  ,  cum  huil;i  li;i- 
licrel.  Ad  quod  diccnduin,  quud  ctiiii  dicilur  :,  <  Pu-- 
iiileiilia    esl  anleatta  floic,  et  Uenda  oon  coitimil- 


trarium  nituntur.  Isle  ncc  aciu,  ncc  voiuniaicfecii 
homicidium ;  crgo  non  tcnclur  condleri  sc  fccissc 
hoinicidium.  Ilem,  indirccie  :  isle  coiifitctur  sacer- 
doLi  se  fccissc  homicidiiitri,  sed  ipse  noti  fecil  hoaii- 
ciiiium.  Ergo  falsum  dicil.  Ergo  meniiiur.  Ergo  noo 
lcnetur  confiteri  homicidiuin,  cnni  ctiani  si  prius 
lx)i)us  cssct,  falsum  dicendo  fierct  iitalus.  llcni , 
sarerdos  iiijiingil  ci  satisfactionem  cl  jiisle  ligal 
ciiin ,  crgo  istc  lciictur  ad  cxsecuiioiiciu  illius  sa- 
tisf;iciioiiis. 

Ad    lioc   dicci!dum  quod   isle  lcnelur    confileri 
hoinii  i.Iiutii,  cum  pulet  se  fecisse  illud.  Quod  aulcm 


icrc  ,  >  sic  intclligendum,  vohiniate  i.on  comniii-  ^  ,|i,.i,„r:  ncc  aclu  n(;c  volnniale  fecit  homitidium  , 


icre.  Si  cnim  aliquis  ita  ptBiiilci  quod  peccata  non 
vclil  csse  coinnussurus  qiiando  pieiiitcl,  sive  pnsl 
loiiiiniiiai,  sivenon,  vere  pcenilei.  Uiide  Aiignsii- 
iius  evidcnlius  diniiiii  pfltinilciiiiani  (8*)  :  <  r(«'iii- 
lenlia  csl  gratia  quam  ciini  cinondalioiiis  pioposilo 
anteacla  flemus  vel  odimus  cl  ainpliiis  flcnda  com- 
niilterc  nolumus.  >  Item,  contra  idem  dicit  Isido- 

(5)  Hrec  ornnia  habct,  M;i'?.  i,  d.  22,  §  ui). 

{6j  V.  Mag.,  VI,  disl.  17,  §  :s,  scu  1  ci  -1. 

(7)  M:ig.,  IV,  d.  J4. 

(S)  Cii;«t  (jialir.iiiis  f)e  pcenil., iWsl.  3,  c.  I,  cx  scr. 
nis.  Li.  Aiiibrosii,  vcl  poiius  apud  Grog.,  Iiijiii.  5i  iii 
tv.i;i.i3'.,  (jiii;  iiicipii  :    l-^siivuin  leiniiiis. 

(■S")  Siu.iiia  rcpc! ii.--,  apud  A;iil)!().-,iii!)i  cl  Gro;^o- 
ri'.nu. 


ergn  iion  tonetur  conruori;  non  valct,  inio  quia 
puial  sc  foti:ssc.  Sicut  tcneliir  huic  elceinosyn:iiii 
darc  qucm  puiat  csse  niciidituin ,  licct  non  sit 
niendicus.  Sod  delerniinanda  csl  hiijiis  vcrbi,  lene- 
<M)',  mulliplicitas,  qiiain  quia  snpra  diximiis,  hic 
aoluiii  iioii  agiinus.  Quod  posioa  dicitur,  iste  coii- 
filciido   hoc   peccalum  ,   falsum  dicil,  veruni  cst , 

(9)  l.ib.  II  De  stimmo  bono,  c.  16. 

(10)  t)e  [Hf.nil.,  d.  3,  c.  Jnanis.  Nim  cxsial  a"? 
Aiiji.  \<.\  Soli!o!i.,  sed  a|)i!i|  Isi^lor.  in  Synon.,  anle 
cap.  De  ccist.  Ilas  .soliilioiK^s  liabct  M.ig.  citaliis,  cl 
C!(  cis  cliaiii  qiias'i;iin  Gr;i(i.iniis. 

(H)  />f /7ff.'/)t.,  disl.  0,  ca|>.  RepeiiuHtur. 

({-2}  M.ii..,  IV,  d.  21,  §  (. 

Uri)  Exiia.  De  obsenai    i:inn.,  c,  2. 


1073  SKMENTIAUL.M  I.ir.H!  OULNUUI^.  --  L!i'..  Hl.  4071 

t?d  non  mciitilur,  vl  f.ilsuiii  'licondo  meistitii!-.  0«n>-l  A  ♦■'iiveiii   iiiH   s:i<t;riios.  0"'»'>  :>"»<-i»^  «»<►">  omiics  ha- 

l»oslea  dicitiir  de  s;itis(;t<;ii()iit;  vcruiu  cst  qiuxl  islc  Iteanl   Ihmh:   <l;tvciii  coiln.ii  csl  ,  (|iii;»   plures  siiiil 

leneuir  exsef|iii  salisriiclioinMii  illain  qiioiKl  Kcclc-  qiios  tlainiia»   iijiioraiiiia  ,   (jiiain  quos  commciidet 

siam  ,  se;l  non  qnoad   Ikiiiit.  Uinlc  si  slaiim  .lccc-  scienlia.    IMeriqiie  lamcn  dicunl :   Oinnis  sacci(lo.s 

derei,  nullam  poenam  sciilircl.  S(id  si  iii  iioc  sic  iilo  habel  discrclioiicm  ligandi  cl  solvendi,  quac  esl  cla- 

vival,  lencuir  eam  exsctnii ,  qnia  islc  ligaUis  esl ,  vis  aiinexa  ordini.  Nnllitscnim  saccrdos,  eliam  idii>- 

cisi  iion  minual  poenam  ,  aiigfjl  coronam.  ta,  csl  sinc  ulla  dihcrciioiic ,  nec  cliam  dicemlsim 

C.APUT  XVI.  quoil,  si  posti|iiam  ordinaliis  fucril sludeal,  accipial 

Q  id  dimitlat  Deui  in  cotifessioiie ,  quid  saceidos,  ciavcm   posl   ordiiicm  ;  qtiod  opoiiercl  si  diccrctur 

quid  piivatua '!  non  oiniieiii  sacerdoleiu  liabcrc  illam  clavem.  Uirum 

(14)  ScquiUir  quod  lerlio  pr(q,osuimns,  inquireti-  lameii    sacerdos,  qui    iiidiscrt;ius  siisccpil  ordiucs 

diiin,  scilicei  quid  saccrdos  diiiiiilai  in  confessione.  pcenilcrc  possil  de  hoc  qiiod  lam  indiscrelus  siisce- 

Qtiod   ni  magis    paleal ,   prius    vidoamus  quaiiier  pii,  ei  mancre  simul  in  exsccuUonc  officii ,  maxima 

dicilurDeus  solverc  peccaia  el  diuiiltere,  el  quisli-  quKSlio  potesl  csse.  Ad  quod  dicit  [for.  condncjll 

ler   sacerdos,   et  qualiter  privalus.  Deus    diciuir  illud  quod  de  ll.-.vid  icgiiur,  quod  de  adulicrio  pcr- 
diinillere  pcccaia,  quia  ani-.nain  oiiiiiino  niundai  a  B  peiraio  cum  Bersabec  poRnituU,  el  tamen  cam  rcli- 

pcccalo  ,  cl  cam  moriificaiam  suscital,  et  solvii  tmH  (IJI  Reg.  i   el    n).  E    conlraiio  tamen  supcr 

prorsus  a  realu  peccati.  Unde:  Eijo  sunt  qni  solus  illiim  locum  psalmi   (18):  Psatliu  s(ipienter,ie'^h\\T  : 

deleo  peccala,ct  iniquitales  populi  {Isai,  \L\u).  llciii,  «  Nemo  sapiealcr  psallit  qnod   non   intelligil.  »  In 

dicilur  Deus  dimitlere  vel  snlvcre  peccula  quantum  bis  poiius  malo  majorcs  audirc  ((uaiti  aliquid  lcmc- 

ad  pcenam,  quia  liberathoniinem  a  po3naa;icrii;i,  ct  »arie  asscrcre. 

ila  duobus  niodis  dimillil   cl  solvil  peccala.  Siuit  De  sectinda  clavi  quseritur  ulrum  omnis  sacerdos 

lamcn  quidam  qui  dicunt  qiiod  istc  secundus  mudus  cl  solus  babeat  cam.  Cerium  est  quod  solus  ,  sed 

solvendi  peccalum  atlribuendus   cst   sacerdolibus.  non  vidclnr  quod  omnis  propter  dno  genera  sacer- 

Dicunl  enim  quoJ   Deus  peccalum    solvii  quantum  dotum,  scilicctpropter  illos  qui  in  mortali  pcccalo 

ad  reatum,  el  poslea  sacerdos  solvil  illud  quaiiUiiifl  snnt,  el  propter  illos  qci  non  babcnl  curam  gregis, 

ad  pcenarr»  in  confessioue  el  Ijberat  hominem  a  pcjc-  m  suni  monacbi,  el  cjeteri  contcmplativi  viri.  0"od 

iia  xtcrna.  Quod  nos  una  .sola   ralione  falsum  csse  ciiim  priini  non  babeant  videtur  velte  Anguslinns, 

osteiidiinus  sic:  (15)  Ucus  soivit    islum  a  pecialo.  ait  eiiim  :  t  I^mina  ourea  erit  in  froute  sacerdoiis 
Eigo  iste    cst   in  cliarilate.   Ergo    esl  digiius  vi:a  -,  (ttxod.  xxvui)  ;  i\nx  significat  lidticJam  Lonai  vitae. 

aelcrna.  Ergo  iion  est  dignus  poena  aelcrna,  sed  fnit  (19)Quafiui  vereperliccretiuodbabel  saccrdosnonsi- 

ea  (lignits.  Ergo  sobilus  osl  a  j>a'na  illa  ;  sed  a  nnllo.  gnificaiione  sed  verilaie,  iUe  solus  polestpeccata  dL 

Ergo  Dcus  ibluin  solvii ;  ijon  crgo  sacordos.  Sacer-  mitierc,  >llcm,  dicil  Gregorius  (20):  « llli  soli  in  hac 

dos  aulein  pcccatum  rion    solvit ,  ucc  quanium   ad  carncpositi  potcstatem  babeiuiigandi  elsolvendi,  s  c- 

poenam ,  nec  q'jaiitum  ad  reatuni ,  sed  sulvil  et  di>  ul  apcstoli,  qui  eonim  Yil,uQ  cum  corum  doclrina 

Miitiii,  id  est  osteiidit  esse  soliituin  et  dimissiim  a  icnent.  > 

Deo  ({iiantum   ad   rcatum   (IC).   Quia  vero  nescil  Sed  c  contrario  vidciiUu'  vcllc  aliae  aucloritalcs 

ipsum  esse  dioiissuin  quantiim  aj  puenam,  injungil  qutxl  a:que  tam  boiii,  quain  mali  peccata  dimillcre 

ei  icmporatem  poeiiam.  Siiitiliier  Mgat,  id  csl  osien-  pussunt  el  soiveie.    Dicit    Augustinus    super  bunc 

dit  esse  iigatum.  Unde  absolvit ,  ct  cxcommunicat  locum  (21)   :    hnpones  nomen  meunt  tuper   (ilios 

homines,  ut  jam  plcuius  iliceiur.  Solvit  auiem  ct  Israel ;  et  ego  Doniinus  benedicmn   :   i  Ut   tradilio 

ligal  per  diias  clavcs,  id  esl  per  discretiuiiem,  sivc  graliam    pcr   inanum    ordinantis    infiindat    horoi- 

per  scieniiam  disccrneiidi,  i|t!;e  c.^t  una  clavium  ;  el  nibns,  nec  volunias  sacerdotis  obcsse,  nec  prodesse 

per  potestatem  ligandi  alqiie  solvcndi  qux  cst  allera  possit,  sed  merita  petenlis  bencdictiotieni.    »  Ilcm 
clavis,  et  esl  advena  ordini.                                        D  Gtegorius  dicii  (22)  :  <   Qiiid;«iii  dnm  vitam  sacer- 

^OOC^^Cl^^i^ilurantciiiulrum  omnissaccrdos  ct  dotis  ,  magis  qiiam  suam  disculiunl,   in  erroris  fo- 

solus  sacerdos  habcal  priniam  clavcm,  scilicct  dis-  veam  caduiit,  minus  attendentes  quod   cos  eoriim 

cenicndi  scientiam.  Vidctur  qiiod  non  solus,  qtiia  vila  non  lu;deretsi  ipsi  boiiis  cot'iiiu.:\dinoiiitionil)iis 

multi  alii  scionliatn  istam  b.^liciil,  ct  eliaiu  aliquis  acquicsccreiit.  »  Ad  boc  dicciKltini  quod  xqnc  per 

habci  ciin  anicquam  sit  saccrdos.  Ad  qiiod  diciuiiis  bonos  ac  per  malos  solvunlur  pcccala  ;  corum  cniiii 

quod   solus  saccidos  habei  clavcui  ,  id   csi  li;tiic  iualilia  ipsis  tanluin  obcsl,  ei    ajquc  vim  b.ibcl  sa- 

scieutiam  babel.  Licet  autcm  ipsc  Iiabe;il  anicqiiiim  crameniuin  a  boiio  siciiL  a  malo   cclcbratiini.    Diias 

sil  sacerdos  ,  tamen  aliquis  aliiis  iioii  babel  cam  crgo  primas  auciorilatcssic  solvuni:  lllisoli  possinit 

(14)  I^fag.,  IV,  d.  18.  rcslitneiidii.s,  '/un/ii   qui  vcrc  perfccteque  ,  mm  signi- 

(15)  Ita  Mag.  hic,  §  d.  ficitt-.oiw  xcJ  ceritaie  saccrdox  livbct ,  solus  jjoiesi  ua- 

(16)  Consulc  notas  ad  1'iillum.  fcrri'  }iccci'l:t. 

(17)  Mag.,  iw,  d.  II),  (^20)  Gn  g  ,  l.oiiiil    2(5  i:va:ig. 

(18)  Psal.  XLvi,  in  Glossa.  (21)   Niim.  .Aiii;.,  I.  e«.  \'cl.elSov.Tcstain.,i^-2.. 

(19)  Corrupluslocns,c.\  Aug.c.  120sup.  Evod.sic  (i'i)  I    '|1.  '•'!'•  W""'- 


^On  PLTIU  MCTAVIENSIS  |0T« 

iJimilicropoocalafiiij  inverif:itcl)<ii»is«iil.  eujiiiic  ;l  .iuicla  saccnfole  rgrjtur  vel  solviliip  liif,  ngatrrii» 


iiciit  viian»  Aposlolonnn,  venirn  csl,  «ligiic  |)osstriii 
llli  solvere;  ci  si  intligue  raciiitit.  lameii  f.icimil,  scil 
cis  nocercl  tantuin  (inod  sic  faciinit. 

Dc  iliis  auieiii  qui  iioii  li.ilietit  ctiraia  grcgis  tlici- 
irnis  i|iioil  lialjcnt  pol-slaicin  liginili  el  solvtnili,  hoc 
eniin  esl  aniicimn  «nliiii,  ct  lioc  lialici  otnnis  »a- 
cenlos.  Sed  illain  polcstalciii  lialjct  tanluiii  iti  lia- 
J  llu  et  non  in  acio,  nisi  concedatiir  ei  .ili  episcnpo. 
Sic  ergo  islam  clave  n  liaiiet  onniis  satcnlos  cl  so- 
liis  (23)  Ouod  ergo  legitiir  iti  projdicla:  Eorum  bffte^ 
diciionibus  malcdicam  {Malach.  ii  ),  iiitelligenilniii 
Ml  dc  sacerdoiibus  e\coiiininiiicalis.  Qtiod  antcin 
alil>i  IcgilOr:  Va'  liis  iiiti  animas  qii(v  n.rirr:/  moiiifi- 
fntit,   et   qna:   moriuntnr    vivifnaiil  (Etech.    xiii)  ! 


Tcl  Milutom  sil  apud  Deum.  Ideo  sic  inlclligcnda  eH 
li.ec  aucloriCas  :  Quodcunque  lifjnterit  super  ler- 
ram,  elc.,  propriis  merilit  illius  qui  ligatur  vel  sot^ 
vilur  exigeniibun.  IIoc  cst  adliihtia  nlraque  clave,  id 
est  «iiscreiionc  ct  potestale.  Licel  eniin  non  oinnis 
saceidos  primam  clavcin  liabeal  plenarie  ct  per» 
fecle,  tainen  bal>ct  qnantumcunqiie.  Ncino  enim  esl 
absquc  qtianiulacuiiqui!  discreiiune;  et  si  sine  di- 
scretione  sacerdos  ligat  aliquem  vel  solvit  el  ila 
digiie  culpa  in  ipsum  rcdnndal. 

Ciim  autcin  diclnni  sit  qtiod  saccnlos  solvil  ali' 
queni  injungendo  ei  salisfactioncm,  vcl  aliquid  re^ 
laxando  de  pocna,  sciendinn  tamen  esl  quod  si  noii 
injiiiigat  poiiiilenti  tanlain  satisfactionem  qux  siif' 


lioc  iiitclligcmlutn  est  dc  h.nf>relicis,  vol,  ul  quidam  B  Hcialad  dclcndnm  prcratnm,  illiid  qiiantuin  ad  p*. 

iiain  (jain  ciiiin  diiiussuin  esl  a  Dco  quoad  reatnn») 
pniiieiur  in  puigalorio,  et  qtiod  minus  hic  agitur, 
tbi  snpplebiliir.  Idco  inelius  ut  pouiiitens  supeicro- 
get,  qoain  ul  miiius  agat;  si  cniin  saccrdus  pro 
niorlali  pcccnto  injtingat  ei  triduanani  pflciiileii- 
liani,  deljcl  ideo  poiare  cssc  diinibsumquantum  ad 
pccnain?  Noii.  Itein,  ciiin  sacerdos  sive  sit  cpisco- 
pus  sivc  noii,  possit  aliqnid  <le  poena  subiralierc, 
scicndum  cst  quod  si  episcopiis  vel  aliiis  praelatus  li:- 
dical  et  publiccl  fc  in  dedicatioMc  aliciijns  ecclesiac 
diinissurum  lertiam,  vcl  quartain  paricm  poenitcii- 
lia>,  Tcl  qttadraginia  dies,  ve!  atiquid  tale  oin.-tibus 
illis  qui  ad   rdliricain    illius    ccclcsiie  contulcrinl 

luaiizat,  ei  absoivit  et  adiniltii  iu  coinmuiiicationem  p  eleemosynns  soas,  non  ideo  quicunque  suain  ibi 


vdliml,  de  illii  qiii  injnsie  excoiiiuinnicanl  vcl  al»- 
soUdiii.  Sic  epg<»,  ut  dicluni  est,  Deus  diiobiis  loo- 
dis  dimiltit  peccattini,  qiiia  oiiinino  tollit  reatum , 
r(  itcruin  qnia  poeiiam  acleniaui  tollit.  Qtiud  qui- 
dain,  ut  dixiinus,  falso  atlribuinit  s^icerdolibus,  con- 
Jirmnntes  suuin  eir;)rcin  !'o  qiiod  Doiiiinus  201  *is- 
ciiavil  Lazanim,  non  solvii,  sed  discipnlis  iradidit 
solvcndtiitt. 

Sacerdos  aulcin  iribiis  niodis  ilitiiur  diinillere 
sivc  s>-lvci-e  peccaliiiti  :  piinin,  quia  oslendil  pcc- 
c.ilutii  essc  soiuluin  et  diiuissuui  esse  a  Deo ;  sc- 
cundo,  quia  injiingit  salisrariioncin  ct  relaxal  dc 
poeiia  debila;  leriio,  quia  excoiiiinunicai  ci  anatlie- 


sacrainentoriim,  el  priinuin  clavcni,  id  csl  scieniiaiii 
di.<icer:ieiidi  babei  solus  sacerdos,  iit  exposituin  esi, 
scd  non  oniiiis,  ul  dicunt  quidain,  tanicn  secunduin 
alios,  omnia.  Sccunlain  babel  solus  sacerdos  ei 
oinnis  ,  liabiiu  cisi  nun  aciii,  quoJ  dico  proptor 
conlemplalivos  qiii  habenl  alas  ligalas. 

(24)  Cuiii  igiuir  sacerdos  leiiiporalilcr  dicatur 
iigareel  solvcie,  nuiiquidcuin  ipse  sii  liomo,  qiiid- 
fjuid  ipscligalsiipor  torrain.cst  ligatiiinapud  Dcum, 
ctquidquid  solvii  soluuinidici  videliir?Doininuseniin 
dixit  Pctro  ct  oiiinibus  sequacibus  ejus  :  Qnodcun- 
que  tigareris  super  lcriam,  eril  Hgalumt  ctc,  ei 
quodcunijue  snlveris  nufier  lerrain,  elc  {Mntlh.  xvi). 
Sed  ecoiiirario  videuii  quod  iioii  qiiidqiiid  iig.it  sa- 


atiuicril  clecinosynain,  |iroinissatn  conscculus  esl 
veniatn  :  si  eniin  d<ves  allquis  dcl  taiiluin  niiininuni 
vel  oboluin,  sicut  veliila  paiipcrriiiia,  cicdit  lantiiiii 
diniissuin  esse?  absit!  iNoiiiie  logiinr  qiiod  vidua  illj 
tanluin  dedit,  qux  non  dedit  nisi  iluo  niinuta  (Lue. 
xxi),  quantuin  Zaccbxus  qui  dedil  diniidictatcni 
patrinionii  sui?  (Liic.  xix.)  Oportet  eniin  quod  quis- 
qiie  jiixta  vircs  eroget,  ut  qiii  plus  babei,  plus  det; 
qui  iiiinns,  iiiinus.  Dous  enim  noii  qiixrit  ab  ho- 
inine  qiiod  non  poiest ;  non  consideral  qiianlum 
detiir,  scd  ex  quanlo,  id  csl  cx  qua  voluntate.  Si 
eniin  bonam  voluiitaicm  babet  dives,  quare  non 
adiniplct  voluntatein  cum  bona  sil?  quarc  non  dat 
secuiuluin  posse   siiiiin?  iloc  euiui  exigil  boiia  vo- 


cerdos,  vel  non  solvil,  sit  Ugalum  vel  soliitinn  in  D  liutias;  aliier  eiiiin  bona  non  esl,  ncc  est  cliaiii  vo- 


ca-lo.  Dicit  cniin  llicrouyinus  (2o)  :  i  Mulli  liunc 
iocuin  non  intciligcnlcs,  aiiquid  de  supcrcilio  Plia- 
)'i8Xoruin  sibi  assuiiiiint,  cuni  se  innoxios  daninarit 
Vcl  noxios  solvcre  possc  putciil,  cuin  non  saccrdo- 
luni  scnlcniia,  scd  rcoriini  vita  quicraliir.  »  Origcni'* 
(■liani  dicil  (20)  :  <  llcccssil  aliq:iis  a  fide  el  vcri- 
lalc?  Jani  a  caslri»  Eccle.->i:c  cxiil,  sictit  econtrario 
ti  injiislo  jiuiicio  foias  inilliiiir,  si  non  cgit  nnda 
cjicialur,  nil  Ixditur.  i  lia  videlur  quod  noii   quid- 

(23)  Mag  ,  IV,  d.  I"J,  §  .1. 

(24)  Mag.,iv,d.i8,  §f. 
(2.5)  Ad  capiil  XVI  Maitli. 

(2G)  lloirt.  14,  ad  cap.  xxiv  Levitici,  sed  sic  cor- 
i"ig!Mid.  :  Exiii  quis  n  icriiatc ,  a  fiile,  a  chariiale? 


Iiiiitas  daiidi,  vil  veniain  conscqueiidi. 

Obleiiso  quaiiicr  Deiis,  qiialitcr  sacerdos  dicalur 
diaiilierc  peccaluiii,  scquiUir  ul  osiendaniiis  qua- 
liicr  privaius  dicitur  diiniiicre  pcfccaiuni.  Scd  qua- 
liter  potest  dimiiicre  peccatiim?  202  "on  esl  Doiis, 
vcl  saconlos,  vcl  judex  ;  polesl  qiiidein;  alilcr  cniMi 
CiinvoiiieiiliM-  noii  dicerol  in  Doniinica  Oralione  : 
Dimiite  iiohis  debita  nostra,  iicnl  et  uos  diiniHimus 
dcbiloiibut  iiostris  {MuUh.  vi).  Ergo  fjuicunqiie  lioc 

per  hoc  exiil  de  castris    Ecclesi(r,  eliamsi  episcopi 
voce  noii  ahjicialur ;  sicul  conlra  aliqnis  non    recto 
}tuliciofnrasmittitur,sed5inon  egil  ul  mereretur  exirt 
uihU  loidiiur. 


10T7  SENTENTIARUM  UIUU  OLINQUE.  —  LII5.  III. 

dicit,  diinluil  vel  dimiUere  dobcl.   Sci«!n(liiin  igilur  ^^  orando  dicil  :  Jitdica  me,  Deiis,  tccuiidnm  jm^iuinm 

<jiiod,  quando  alii|iiis   peccal   in  proxiniuni  sniiin 


mnrlaii  peccalo,  ires  personas  olTendit,  Deum,  Ec- 
cleslam,  proximunu.  Apud  Deiim  ligolus  esi  duobiis 
viiioulis,  rcalu  el  pocna ;  apud  Ecclcsiam  uno,  sci- 
Ihet  s.^tisfac(ionc;  apud  proximiim,  duplici  salis- 
fnciione  temporali,  ut  jain  dicctur.  Si  crgo  Dco  velit 
s.itisfacerc,  oportel  ul  graviicr  conteratiir  ei  poe- 
i.iic.11  dc  peccato  illo,  ita  ut  absoivatur  ct  qnoad 
rcatiiin,  et  qiioad  pociiam,  quantnm  aii  Deum.  De- 
inde  oportet  ui  satisfaciat  Ecclesix  conniendo  pcc* 
catuin  et  poeniienliam  temporalem  agcndo.  Deinitia 
oportut  ut  satisfaciai  proxiino  in  quem  peccavit. 
Qiioinodo?  Se  bumitiandu,  eum  oraiida,  ul  ci  di> 
iiiittat  non  peccalum  qnod  jam  est  dintissum  ei. 


nifflm,  elc.  {I*sai.  vii),  an  mcnlialur  et  ila  pccfcl 
qiita  6C  juslnni  vocat?  Scd  sciendum  qiiia  liujus- 
modi  in  pcrsona  Ecclcsix  dicuntiir,  iion  prorerentis, 
siciit  cum  diciliir  :  A  finibus  ternc  ad  le  clamavi 
{Ptal.  LS).  Non  enim  unus  est  homo  qui  sit  in  fi- 
nibiis  lerix.  Supcr  Daniclem  quoque  legiliir  qiiod 
in  personu  Patrum  loquebaniur  pucri,  cutn  dicebant 
pectavimus  {Dan.  iii).  Iia  cliam  quzriint  an  propter 
sc  orct  sacerdos  imperitus  qui  dicil :  Miterere  lui, 
Deiii,ve\  de  Dcofjl.suin  ignorans  asserit;  qn:c  oin- 
nia  magis  snnl  curiose  quam  utiliter  inquirentinin. 
Ecce  in  tM>c  ultimo  tractato  soptein  distinviinus 
qii»  liomiBcin  iuslincant,  qiix  sunt  lia>c  :  cogiciiio 
de  Deo  ei  viis  t>jus,  vobinlas  sive   desiderium  bene 


ted  illa  duo  qiiibus  apud  Dcum  ligatuft  est,  id  esl  B  o|'eiandi,  graiia  Uei.  nioius  siirgcns  ex  fraiia  el 


rancorem  ct  odiiim  ct  signa  rancoris  et  odii.Oinnis 
AHiem  homo  cuilibet  tcnctur  diniiltere  rancorem 
aninu  et  odium,  sive  sit  pcrfeclus,  sive  irnperfcclus. 
Non  enim  potcsl  otsu  in  clinrii:)ie  et  babcre  rancu- 
rein  vel  odiuni  adversus  aliquem ;  sed  poiest  rcti- 
nere  signa  rancoris,  vcl  odii :  boc  dico  si  sit  im- 
porfectus  (27).  Sienim  ei  obviaveiil  iii  via,  non  te- 
iiciur  ei  dicere,  Ave,  nec  communieare  cum  eo  in 
lucnsa,  vcl  pacem  ab  eo  sumere  in  ecclesia,  et  bii- 
jusmodi;  licet  enim  ci  clamorem  facere  ;ipud  lerrc- 
nuni  principem,  apud  Ecclesiuin,  noii  proptor  se 
vindicandtim  ,  scd  propler  Dci  justiiiam  exerccn- 
dam  ul  illc  magis  buiniiiciiir,  ut  ipsc,  el  etiaiii  alii 
pcr  ipsuin   rorrigantur.  Si   aulein  ille  se  iiuinilia 


libcro  arbilrio,  contritio,  peccatorum  rcmissio, 
confessio.  Duo  prima  reliqua  quinquc  prxceduni  el 
teinporc  (28)  ei  natiira,  nec  per  se  possunt  jusiifi- 
care.  Illa  qiialuor  qu;e  sequuntur,  eo  ordine  quo 
eiutinerantur  sc  prxceduni  nalura,  sed  nulluin  prx- 
ccdit  lempore,  ei  niillum  eorum  potcsi  Inberi  sinc 
iribiis  ndiquis,  el  isla  qualuor  203  possuni  justi- 
ficarc;  neccssarinm  lanien  esl  scplimum,  id  esl 
contessio  si  lubeaiur  lempus,  locns,  pcrsona  ciii 
confiteaiur  honio  peccaia  :  qux  si  babere  non  pos- 
sit,  nun  idco  minus  jnslificatus  est.  Pussumus  i%- 
tum  scptonarinm  redncere  ad  senarium  ut  pro  con- 
iritione  ei  confcssione  ponalur  satisractio ,  qiix 
non  solnin  illa  duo ;  sed  el  lerlium  compleciiiur  in 


vcrit  in  prxsentia  ejus  in  quem  peccavit,  ipsnin  C  «P^ris  CKsecuiione,  el  Ita  cordis,  et  oris,  ei  operis 
orando,  gci.u.i  fleciendo,  ei  liujusmodi ,  ct  satisfecil      compleciilur  satisfactionem. 


ei  juxia  quuniiiaiem  commissi,  et  secunduin  judi- 
cium  ainicabilo  assisieniiuin  aaiicoruni,  debct  ei 
dinruiere,  ei  rancore'.»,  el  odium,  et  oinnia  sign^ 
Mncoiis  ct  odii.  Si  auiem  ille  in  quein  peccai  aiio 
perfectior  sil,.  ul  dijcoiius,  saccrdos  et  deinceps, 
vel  conlcmplativus  ,  lenctur  omnia  dimiltere,  nec 
licet  ei  babcic  r^incorein ,  vcl  otliuin,  nec  eti.im 
signa,  sive  se  bumilict  sive  non.  Undc  Doininus 
dixit  pro  pcrfuclis  :  ilihi  vindictam.  Eijo  retribuaiu 
{Hom.  xii). 

Secunduin  prxdicta  taroen  videtur  quod  qui  b.i- 
liens  odiiiin  eiga  aiiquem  dicil  :  Dimitie  iiottis  </«- 
tita  iiostva,  elc,  morl:iiilcr  peccatquia  ornt  sic  sibi 


CAPIJT  XVII. 

Vlrum  qiii  habet  unnm  virtutcm,  hatieat  omnet. 
(29)  Prxcedoniein  iracluluin  consideranti,  iios  ab 
ordinc  stipeiiiis  n&signalo  non  ctiain  inodicuin  al>er- 
rassc  patel.  Prins  enini  quid  giatia  opcrans,  et  quij 
cooperaiis,  qtiol  el  qiix  jnstificationes ,  et  quss  el 
qiiibiis  inereaniur,  pro  inoduio  iiostro  suflicienter 
oslendiiniis.  Qu.isdain  cliaiii  quxstiunes  qux  nonni- 
bii  videbaniur  babere  difficuitaiis  inlcrposuimus, 
t>i  cas  diversoriun  diversas  soluliones  retractando, 
iion  nostras  adinveniendo,  solviinus.  Resiat  igiiur 
iiiqiiiicnduin  sccnudum  ordincni  noslruiii,  uirum 
qiiicunqne  babet  uiiani  justificationeni,  liabcl  om- 
fteri,  sicul  ipse  facil  aiii.  Sed  ipse  ncinini  dimiltil.  r  nes,  id  est  qoicunqnc  b:ibel  uiiani  vii  tuiein  Itabci 


Ergo  ipse  poslulat  sibi  iion  diinitli,  cl  ita  oinnis 
oralio  cjus  qui  est  in  morlali  pcccato  esl  ei  in  pec- 
caluin,  el  ila  nunquain  debel  oraru  qui  csi  in  inor- 
lali  peccalo.  Ad  quod  dicendum  quia  babens  odiuin 
contra  aliquem  non  del>el  banc  clausulain  proferre, 
duin  est  in  proposilo  odii ;  cxistens  laincn  in  aiio 
peccato  moriali  potcst  eam  profcrre. 

Sotet  eliaui  quxri  cum  aliquis  existens  in  luortali 

(i7)  V.  August.  hoinil.  40  iiitcr  50. 
(2i$)  ita  lamen  iil  ipsa  eliani  siiil  ex  gratia  prx- 
Tenientc,  uli  snpra  satis  iiuiuil  auclor. 

(29)  Istbxc   in  parte,   nt  ct    sc<|iicntia    traclat 
agist.,  III.  ,Seji/.  eir.,  d.  36. 

(30)  Mag.,ni,  d.  33. 


oniiies  viriuies:  |>or  juslilicatioiicm  eitiin  non  iiilol- 
iigimus  nisi  virlulcin  (30).  Scienduin  igilur  quud 
viiius  qiiandoque  dividitur  pcr  qiiaternariuin  , 
quando  dividitur  in  quatuor  cardiuales  virtutes  iii 
juslitiain,  prudeiiiiaia,  fortitudinem ,  lemporan- 
liani  (31).  Qniciin*|uo  autcin  babet  nnain  istarnm, 
liabct  quantiibcl  islaruni.  Quoii  sic  probaliir  ra- 
tione  irrefrag;iliili.  Qu^clibct  islarum  virtiiluin  iia- 

(31)  Sic.  Aiig.  VI  De  Tyinil.,  c.  4,  iii  priiic,  snp- 
Joan.tr.  bZ,  op.i'Jad  ilieronya).,  post  iiiii.  ci  iiiira, 
Hieronyni.  iu  c.  l\i  isa.,  cp.  ad  Ganiarii.  Faitiol. 
inansiuiie  38,  Anibr.  i.  v  iu  Luc.  l,ad  illud,  Beuii 
pauftercs  {Lui .  vi),  (•log.  1.  xxii,  A/oio/.,  c.  l,eie. 


1079 


rETIll  nCTAVIKNSIS 


lOSO 


bct  virtuni  morlale  sibi  oppositiim,  ol  quicunqiic  A  nieliiis  scit  c(  plciiiiiR,  siciil  ilie  (jui  poeniicl  it<> 
iiabel  unam  istnrum  liabot  clriritjlcni.  Ergo  qtii-  igiior.iii(i:i,  non  idro  inagis  scil,  vel  iiiinus  igiiorat. 
cunqiic  liabet  unam  islarum  carcl   omni  morlali      Piei.as  anieiii  est  divinus  ciiltiis,  qui  graece  llicosc- 


[icccalo,  ci  quicuiiqiie  iiiilliini  babcl  morlaie  pcc- 
lalum  babol  omiiein  virlultuii  aliciii  inorOii  vilio 
opposiiam.  Necesse  esl  emm  qiioil  vcl  babcal  vi- 
tium  inortalc,  ve!  virluicm  ci  opposilam,  quia  noii 
C£l  niediuin.  Ergo  qtiicunquu  liabel  clinrilatem  lia- 
bet  omnem  virtutcni  ulicui  vitio  iiioruili  opposilam; 
scd  omiiis   virlus  est   ojiposila   aliciii   vilio.    Ergo 


bia  diciliir,  id  csl  Dci  ctilliis;  consiliiiin  autein  ad 
etbicam  pertiiicl,  scilicet  iil  aliqiiis  scial  sibi  con- 
siilcre  el  providerc  et  cliam  pioximo.  Dc  forliliidine 
priiis  diximus.  II.T  aiilcin  virlutes  liabebiiniiir  in 
patria,  scd  forsaii  tiiiic  alius  tiabcbuiit  cflcclus.  Sed 
boc  videlur  csse  fatsum  propler  limorcm  qiii  noa 
erii    in  patria,   ul  videlur  vclle  Aiigusiinus.  Dicil 


quicunqiie  h.ibct  cbaiilaiciii  liabet  omiicm  virluicm  ciiim  (57):  i  Timor  magnum  prxsiiliiim  esl  protici- 

:iiicui  vilio   moilali  o|iposi(ani.    Sed  umnis   viilus  scciilibiis  iii  |>alriam  qiii  perveiiientibus  foras  mil- 

ts!  opposita  alicui  viiio.  Ergo  qiiicuiique  liabcl  cba-  liini".  »   Eccc  crgo  limor  noii  cril  iii  pairia.  Quoil 

ritalem  babet  omiicm  viriuicin  (52).  Esl  autem  edc-  nos  diciinus  essc  verum  dc  omni  limore  geiicraliter, 

t:us  juslilia;  subvciiiic   iniseris,   prudciitix  pr;cca-  cxcepto  limorc   filiali  q'ii  etiam   foras  milletiir  se- 
\ere  insidius,  fortiludinis  pcrfine  molcslias,  teni-  15  cnndiim  unani  sui  parlem  vcl  iisuni  (58),  scilicet 

peranlia?  refrcnare  ilieccbras.  Islx  auiem  \irtiiles  scciimluni  iisum  scpnrationis.    Quod  ul  meliuspa- 

liabebunlur  (35)   i:i   pairia,  siciit  el  hic,  sed   itiiic  (cal,    distiiigiieiidu:  siini  qiiatuor    spccies  limoris 


alios  Iiabcbunt  cirocliis.  Eril  enim  eflcclus  jiisliiia; 
csse  subjcciuin  ei  cui  omuia  eruni  subjecta;  pru 
dcnlia;,  iiil  Deo  prrcreire,  vel  ei  coaequare;  forlitu- 
dinis,  Dco  rirmitcr  adhaercre ;  tempcraniix,  niillo 
affectu  noxio  delectari.  Quandoque  per  ternariiiiii 
dividilur  virtus  ut  perfidem^et  spcm,  et  charilatem. 
Quandoque  autein  dividitur  virliis  per  septena- 
rium  ul  per  soptem  dona  Spiritus  saiicti,  qiiae  ihi 
iiumeranlur  Spiritus  sapienliae,   et  iniellectus,  ei 


(5D);  cst  cnini  limor  inundaiius  sive  liumanus,  li- 
mor  scrvilis,  csl  iiiiiialis,  esi  filialis,  sive  caslus, 
sivc  amicabilis  (40).  Esl  aulem  liinor  mundauiis 
vel  htimaiius,  quando  limemus  pericula  carnis,  vel 
aiiiissioncin  lerrenorum,  el  ideo  delinquimus.  linde 
Domiiius :  Noliie  linure  eos  qui  occiduiU  corpus, 
animtttn  autem  non  potsunl  occidere  {Matlb.  x.  Luc. 
xii).  (41)  Tiiiiur  scrvilis  esl  quan<lo  aliqiiis  cca>sal 
a  peccato  lantum  propter   limorein  gchennsr',  non 


consilii,  et  foriitudinis,  et  scientix,  ct  pieiatis,  ct  pioptcr  amorem   Dei.   Iiiiiialis  esi   qtiando  bomo 

timoris  Domiiii  (Jsai.  ii)  (54).  Sapientia  est,  iil  di-  cessai  a  peccato  partim  virtutis  amore,  partim  for- 

cuiil  philosophi,  <  Divinarumhumanaruimiue  rciuin  midine  posna; ;  filialis  cst  quando  homo  lessat  a 

cognitio.  »   Auguslinus  autem  sic  dtstingiiii  iiiter  peccato  lanium    proptor  amorem    Dei.   Dc  prinio 

sapienliam  et  scicntiam.  Sapienlia  csl  divinurum  timore  iitilli  dubium  est  quin  sit  inaltis.  De  servili 

rerum  coguitio,  scienli.i  vcro  tantum  huinanarum  aiilcm  timure  dubitatio  esl,  et  ubi  est   dubitalio, 

perum.  Fotest  (55)  tameu  evideiitius  disiingtii,  juxia  coiisiiiueiida    csl   dispuiaiio.    Ideo  de  isio   agen- 

sancloruni  auctoriiates,  ui  sapientia   rcrcr;iiiir  cl  <J"'"  cst. 


dicatur  perlinere  ad  2elern;c  verilalis  coiitemplalio- 
iiem  et  delccialionem.  Nam  sapieniia  pro  boc  ut 
accipitur  dicitur  a  saporc  virlulum  condila  scicutia, 
ct  dicitur  a  saporc  non  a  saperc,  deqtia  :  In  tnaleuo- 
lam  animam  non  inhoibit  sapieniia,  nec  habiiubii  tn 
eorpore  subdilo  peccatis  {Sap.  i).  Scicnlia  vcio  ail 
rcctam  (errenoruni  ordiiiationem,  et  ad  bonam  itiicr 
mi^los  conversaiionem;  imellcclus  autem  periincl 
ad  selcrnas  majestatis  ct  creaiurnrutii  invisibilium 
contemplationem. 

(56)  Sciendum  esl  aulem  quod  isla,  scilicet  sa- 


CAPUT  XVIII. 

De  servili   titnore,  an  sil  virius,  et  de  annexis  liuie 

quwsiioui. 

(42)  Servitis  limor  csl  bonu!;.  Ergo  poicsl  uubcri 
ciini  ciiaritatc.  Ycl  sic :  Servilis  timor  non  potesl 
baberi  cum  charitalc.  Ergo  servilis  timor  cst  ina- 
Iiis.  iteiii,  ususservilis  timorisesi  serviliter  limerc, 
sed  isie  tnalus  esi,  nec  eo  poiesl  quis  beiie  uii. 
D  Eigo  serviiis  timor  cst  inaltis.  !iem,  servilis  limor 
lacil  scrvililcr  limere.  Ergo  facit  peccarc.  Ergo  non 


pieiilia,  scientia  ei  inieilectus,  iion  sunt  iilu:  naiu-      rcirahit  a  peccato.  Ergo  non  introducit  charilaiem, 
rales  potenlioe  animx,  imo  sunt  doiia  Spirilus  san-      qnod  tamen  probo,  quia  ipsc  iiilroducil  iiiitialem 


cti  204  graluita,  naturalia  lauien  qua^  suiil  iii 
aiiima  reformanlur  per  ista,  et  viviricantur.  Scicu- 
dum  ciiam  qiiod  quando  Spirilus  sancliis  inf.iiidil 
alicui  dona  ibla,  non  idco  magis  scil  vel  inagis  iii- 
leliigii,  ncc  pltira,  sed  forsitan  ea  qiiac  ipse  scii, 

(3-2)  Ex  A;ig.,  ].  xiv  De  Tr.,  c.  9. 
(33)  I(a  ciiin  Mag.  ad  lit.  iii.  disl.  33  et  uterqnc 
ciim  Atig.  cii.ll.  et  Beda  siiper  Exod.  xxvi. 
(3i)  II;wc  Aiig.  I.  xi\  be  Trinit.,  c.  1,  in  med. 
(5.^)  Iicriin;  cx  Aiig.,  xiii  De  Trinit.,  c.  19. 
(oC)  M.ig.,  sup.,  §  c. 


tiinorein,  el  iniiialis  liiiior  non  potest  haberi  sinc 
charilale.  Ergo  servilis  timor  inlroducit  charitaleni. 
Sed  probo  quod  excludit  eam.  Charilas  cxcludit 
servilcn»  limorem  ct  servilis  liinor  iion  potesl  ha- 
beri    ccm  charitalc.   Ergo  servilis  timor  excludil 

(57)  !:i  ps.  V  in  iiied.  Enanation. 

(5S)  M;ig.,  III,  d.  54,  §  k. 

(59)  M.vj,.,  III,  d.  54,  §d. 

(40)  C.issioilor.  iii  psal.  cxwii. 

(i1)  Aug.  stip.  ps;d.  cxxvii. 

(52)  M;ig  .  111,  d.  54. 


mi 


SENTENTIAHUM  LlBni 


chanlatem.  Ergo  non  inlrothicii  eam.  Itein,  ser-  A 
vilis  li(norcst  doniim  Dei.  Ergo  naliiralc  vcl  gra- 
tuilum,  seiJ  non  esl  nalnrale,  nam  si  esscl  iiatti- 
ralc  non  receilerct  cliaritaie  .Tdveiiionte,  sictii  ncc 
ralio,  vel  mcmoria,  vcl  iiigenium.  Ergo  csl  jloiiuin 
graluiuim.  Ergo  eo  vel  ejiis  usu  inereiiMir  viiam 
xlernam.  Itcm,  tiuior  servilis  csl  inilium  sa|iienti:c. 
Ergo  est  pars  sapientia:,  vcl  aliquid  dc  sapicntia. 
Itcm,  servilis  limor  datus  esl  liomini  a  Hoo  ad  ali> 
qiicm  usum,  sed  nou  iiisi  ad  serviliier  timciKlinn. 
Sed  servililer  limere  maliiin  est.  Ergo  daliK  ei.1  ei 
ad  malum  usuin.  Ergo  non  est  ci  impiilaniluiii  si 
serviliter  limcl.  Ilcm,  scrvilis  limor  facit  liomincm 
ressare  a  pectato  propttr  timoreiu  geliennrc.  Eigo 
facil  lioniiiicm  ccssare  a  peccalo.  Sed  )|iiii:iiii(|iie 
non  liaLet  peccalum  moriale  liabct  cliariiulciii.  Ergo  " 
scrvilis  limor  facit  homiiicm  esse  iu  charitalc.  Ergo 
potesi  haberi  cuin  charitatc. 

Proposilis  igitur  ratioiiihiis  per  ordincm  rcspnn- 
dcamus.  Adprimam  dicimusquod  bonum  miiliiplici- 
lcrdicimus:  bouumiDcriiorium,  bonum  205  »^i^^> 
boiium  dc  gcnere  bonorum  :  s<^rviiis  auiem  tim(»r 
lionus  est,  id  esl  uttlis,  quia  iiilroductorius  cst  ad 
c!iaritalem,  sed  iion  est  bonus.  id  est  merilorius. 
Fallacia  primi  argumcnli.  Desiderium  babendi  clia- 
rilalein  non  habitam,  est  bouuin.  Ergo  polest  lia- 
beri  cum  chariiate,  vel  non  potest  haberi  cuui  chari- 
tate.  E(go  csl  maliiiu.  Ad  secuiulam  ratioiicui  di- 
cunl  qiiidam  quod  serviliter  limere  non  est  pccca- 
lum ,  et  isie  usus  Lonus  cst,  et  lamen  q'iicunquc  p 
serviliter  liiiiet  peccal,  sed  no!i  cx  hoc  qiiod  servi- 
Hter  limel,  inio  cx  ho<'  quod  cliaritalem  iioii  habct, 
quia  ipsa  noii  potesl  haheri  cuin  servili  limore,  sicut 
desiderare  charilatom  nuii  hahilam  iioii  csl  pecca- 
tiiiii ;  cl  lamcn  ()iiicunque  desiiieral  iioii  habitam 
peccai ;  sed  nun  ex  co  quod  desi(lcral,iino  quia  non 
bahct  cliarilaleui.  Si  quis  dical:  Sictcncmur  hahcrc 
charitatcm,  eed  iiou  possiimus  haberc  charilaicm 
ct  scrvilitcr  tiiuerc.  Ergo  tenemiir  non  serviliier  li- 
nicre.  Fallacia.  Nus  teneniur  haberc  cliarilatem,  sed 
iion  possumus  hahcre  cliaritatcm  ct  desidcraic  cha- 
riiatem  non  baliilam.  Ergo  tcucmur  desidcrarecha- 
ritatcm  iiou  habiiaui.  Vel  sic  :  Teiiemiir  haberc 
(idcm;  scd  nun  posstinius  haherc  rulem  et  dare 
elcemosynain  absi|uc  rule.  Ergo  leucmur  uon  dare  l) 
cleemosynam  si  nnn  halicaiiiiis  fidcm.  Ad  teniam 
raliouem  dicuiil  quod  scrvilis  tiiiuir  fatit  scrvililcr 
tiincie,  sed  non  peccare.  Fallacia.  Iloc  desitlei  iinu 
facil  ii^liim  dcsidcrarc  cbaiitatem  iion  hahitain. 
Ergo  facil  islum  peccarc.  Diciunis  ilaqiic  quod  scr- 
vilis  liuior  relrahit  a  pcccalo,  eliiitioducii  chari- 
taiem.  Cum  vero  dicitur  qiiod  excludit  chariiatem, 
veruiu  csi  sub  boc  seiisu,  id  eslaou  est  simul  cum 
cbariiate,  scd  si  dicas,  exclmlit,  id  estnon  prxparat 
ad  charii.'>tem  habendam,  falsum  cst.  Ad  quartam 


QUINQIJE.  —  LIB.  in.  1082 

dicimiis  quod  servilis  limor  cst  doiium  gratuilum, 
non  taincn  co,  vcl  cjus  usu  mcremur  vitam  xter- 
nam;  siciit  dcsiderare  cliaritalcm  non  habilam  cst 
bonum  gramitum,  non  ir.mcn  eo  meremur  viiam 
:cteruam  (45).  Ad  qiiinlam  dicimus  quod  scrvilis 
timor  aiiier  dicitur  iniliuiii  sapieiiiix,  etalilcr  li- 
mor  iiiilialis,  quia  timov  serviliscsl  initiuiii  sapicii- 
l\£,  \d  esl  ad  sapioniiam.  iiiilialis  vero  csl  initium 
eapieiilijc,  id  est  in  sapieutia,  qux  est  qiiast  pars 
sapienti:c,  quia  habelur  cum  charilale,  sod  limor 
servilis  est  quasi  scta  (44)  qiix  ducil  filum  per 
fiiramen,  quia  ipsc  pru-cedil  cbaritatem.  Fallacia. 
Iste  lapis  cst  tcrminus  sive  mela  hujus  agri.  Ergo 
cst  pars  litijtis  agri,  vci  aliquid  de  hoc  agro.  Ad 
sextam  dicuiit  quidam  quod  ustis  servilis  liiiioris 
honus  est,  et  a  Dco  daiiis.  Ad  seplimam  dicimus 
qtiod  servilis  limor  facit  homiiiem  cessare  a  pec- 
cato,  sed  nou  ab  omni  peccato;etsi  euim  cesset 
Itomo  per  limorem  servilcm  a  iiialo  opere,  non 
tameii  a  inala  volunialeqiix  murtale  peccalum  est. 
Voluiitatcm  cnim  habct  peccaiidi,  scd  cossat  lan- 
tum  proplcr  poenaiu. 

I<i(:et  lameu  diclum  sit  quod  serviliicr  timorc  est 
bonum,  vidctur  posse  probari  quod  sit  mortale 
peccattim.  Isie  cx  eo  (iiiod  serviliier  timcl,  actione 
tiincudi  declinai  a  nne  debito,  id  est  a  Deo,  et 
rcferi  ad  iiidcbiium  fiiieiu,  scilicet  qtii  est  propter 
pocnam.  Ergo  et  serviliter  timendo  peccat,  uoit 
crgo  servilis  limor  esl  donum  Dci.  Ad  hoc  dicen- 
duiii  (|iiod  uon  cx  libero  arbiirio  iiiducilur  ad  ti- 
meiidtiiii  servililer,  sed  polius  cx  iiiriruiiiaie  iia- 
lunc,  poslea  lameii  seiiuilur  delibcralio  quaudo 
coiisidcral  pociiam,  et  iiJeu  iion  privalur  dehilonuc 
illo  liinor,  ei  ideo  iioii  pcccat,  siciit  si  aliqiiis  ex 
(loliberalione  jejunai  ut  postca  esuriat,  ut  posl  me- 
lius  coiucdal.  csurics  illa  morlale  peccatum  esl ; 
si  auieiii  Iioc  casualiier  faciat,  nec  bouum  esiiuse, 
iiec  iiiaium.  Ita  ctiam  ex  libero  arbiirio  movelur 
aliquis  ad  foriiicauduui  et  ideo  peccat  :  quod  fii 
noii  cx  libero  arbitrio.  iiou  esl  peccatum  et  csl 
bonus,  id  cst  ulilis  serviiis  tiiiior,  quia  por  ipsum 
viiamus  iiicommodum,  id  csl  poeiiam  .Tierftam. 

Ilem.scrviliicr  limcre  nou  est  degoncremaloriun. 
Ergo  poiesl  fu^ri  ex  cliariiaic.  Vel  ita,  non  esl  de 
illis  quan  ex  se  luala  siimI,  ut  occidere,  aduiicrari. 
Ergo  ex  charilate  potcsi  ficii.  iileo  dicunl  quiilaui 
scrvililor  206  timere  inaliiiu  cst,  iicc  cst  usiis 
scrvilis  tiiiioris  servililcr  timcre.  Nam  ille  boiius 
cst,  ct  Iioc  csl  maluin,  scd  polius  tiinere  poenam, 
ct  reirahere  a  peccalo,  quorum  utruuique  bonum 
esl,  elesi  servilis  timor  dofociiis  iioii  culpa?,  sc*l 
poeurc,  qui  tameu  non  poiiiit  csse  iii  Christo,  nou 
cuim  omncs  defeclus  uoslros  susccpii  uisi  quos 
oportuil. 


113)  Mag.,  m.  d.  34,  §  I. 
'  (44)  Aug.    Ir.  D,  iu  i    Joau.    Sicul   viticmus    pcr 
kctam  iuiroduci  iiuiim  quando  aliquid  suitur,  ctc. 


sic  iimor  pritiio  occupal  michIimu  :  non  aiitrm  ibi 
rcmaiiet  liiiior,  quia  idco  iiiiiavit  ut  intiodnceret 
charitaieiii. 


I0S9 


PKTRI  PICTAVIENSIS  1081 

CArUT  XIX.  A  '•■gii,  el  i»  <j"S  inieclloncni  magis  profiril.  Ilcn», 


An  inilialit  lintor  tii  rtr/tt*,  el  de  aliis  ad  hoc  iptum 
perlinentibus. 

(45)  Diccnti  qnotl  qiii  iiahcl  virlutetn   Inbel  om- 

ncs,  objeclum  cs(  dc  (iniore  sorvili,   cidcm  ohjici- 

lur  «lc  (iniorc  inilinli  sic  :  Qni  bnbet  unam  virln- 

(cin  liuliet  omnes.  Ergo  liabet  initialcni   (iniorein, 

qnod  rulsuin   esi,  quia   charilas   perrecia  excludil 

iniiialem  liinorem,  et  chariias  iinperrccta  eum  co- 

miOlur.  Ad  hoc  dicnnl   qiiod  boc  diclum  est   de 

generibus  singnlorum,   non   de  singiills  genenim. 

Qiii  habel  unam  virinlem  habeiuinnes,  et  vertiin 

cst  quod  qui  hai>cl  unain  virtulem  habel  liinorcin, 

scd  non  ideo  htiDC  vel  ilium.   Fatiacia.  Qui  iiabci 

iinam  virtutem  habct  omncs.  Ergoqni  habel  unam, 

habet    imperrccl:iin    charitatom.    Quoniam  aulcm 

lirca  inilialem  tiniorcm  niulta  sunt  dubitnbitia,  ea 

paiicis  expediamns.  Qti,'crilnr  aniem  uinim   linior 

iniliatis  possil  cresccre,  vcl  non.  Quod  autem  non 

possil  crcscere,  vidctiir.  Siinl  aiiiem  difo  usiis  cjns, 

scilicct  amor  jnstiliae,  ei  timor  gelienn.ic  :  el  qtianto 

magis  crescii  amor,  laitto  magis  decrcscil  lintor. 

Iloc  aii  auctoriias   (IC)  :  Ergo  quanlo  crescit   ex 

Incparte,  lantodccreseit  ex  illa. 'Qiiare  autem  ma- 

gis  diccretur  ciescerc,  quam  decrescere,  vel  ecoM- 

lrario(i7),  scd    nec  simul  potest  croscere  etde- 

cre&ccre.  Iiem,  qtiod  non  possit  crescere  vcl  decre- 

ficercprohainrasiinili.Sicutdies  naluraiis  necpotcsl 

f rescerc  vel  dccrcscere,  quia.quanlo  crescil  dies  arii- 


D 


islc  perrecliis  csl,  niiiltim  liabct  inoriala  vel  eti:im 
veiiiale  creinabile.  Quare  crgo  limet?  Ad  hoc  di- 
rnnl  quod  idco  liinet  qiiia  poenani  abliorrct,  sicut 
illc  qtii  est  in  einiiienlissiina  lurre,  scil  quia  cadere 
iion  polest,  qnoniain  Tortitcr  ligatiis  cst,  el  lanien 
limet  qiionJam  lcrram  videl  quasi  al)yssum  remo- 
iani.  Similiicr  ille  qui  est  snpra  ponteni  angusliim 
videns  torrentem  sublus  labenlcm  rapido  curaii, 
limcl. 

Ileni,  probatur  qtiod  limor  initialis  non  potest 
rresccre,  aut  eiiiin  iia  Aet  assignatio  iiiilialis  tiino- 
ris,  Iniiialit  limor  ett  qui  parlim  ditigil,  partim  li- 
mel ;  el  iia  falsa  criJ  h*c  assignalio  secundnm  eos, 
qiiia  vir  perrecltis  timel  scciiiidiiin  cos,  non  lauie» 
habct  iiiiti;»lem207'''"0'cni,  quia  perrecla  charilas 
eiin:  exrludil.niit  ii»  fiel  assignatio,/n>/ia/i*o'i)ror  esl 
qvi  ccssal  a  pecfalo  puriim  propier  dileciionem  Dei, 
pnrttm  propter  timorem  poenct.  Nam  ita  solcl  assi- 
giiatio  (ieri,scd  niolus  dileciionis  crcscerc  polesl 
et  angmenlari  el  moius  linioris  minui.  Ergo  taniuni 
crescere  polest  ditcctioiiis  molus,  qiiod  inotusiiino- 
ris  oiiiniao  deiehittir.  Ergo  a  Deo  potest  augmeii- 
lari  motus  dileclionis,  quod  possil  veracitcr  dici 
tiinor  iniliatis  non  poiesi  crescere.  Iiein,  limor  ini» 
tialis  non  poiesi  habcri  sine  chariiale  impcrrccta, 
el  ecoiiverso.  Sed  cbarilas  imperfecta  non  potesl 
cresccre  in  isio,  'jiiiii  jjm  fieret  perfecta.  Sil  iia 
qnod  iste  sit  in  uliimoptincto  charitalis  iinperfeclaF. 


ficialis, lanio dccrescii  iioxarlificialis,  et  ecotiiraiio.  C  ^'S<'  '""<*''  iniiialis  non  polesl  crescere  in  Islo,  aai 
Dicsautemnaluralisquiconsiatcxno^tcariilici;iliet      poiest  noii  esse  iniii;Wis. 


diearliliciali  manet  iniinobitis.  A  siniili  \iiicliir(|iiod 
linior  initialis  iiiiiiiobiiis  mancal,  liccl  iste  itsus 
crescat,  el  iile  decrescat.  Ad  hoc  dicunl  qtiid;ini, 
qtiod  cum  djcilur  :  Quanto  niagis  crescil  dileciio, 
tanto  magis  decrescil  limor  gehenucc,  sic  est  iiituiii- 
gcnduin,  idest  quanlo  magis  alii|iiis  prolicit  in  di- 
leclione,  taitlo  magis  absiinci  a  peccato  propicr 
diloclionem  Dei,  iion  proplcr  pOKnam,  non  piojncr 
liniorcra  gchcnna^,  et  lamen  tanluin  linict  pa^nain 


Econtrario  probaiiir  qiiad  potcst  crcsccre  sic  r 
Cliaritas  polcsl  crescere.  Ergo  omnis  virtus.  Ergo 
limor  initialis.  Item,  iile  qui  habcl  initialcm  tinio- 
rcm,  inlensius  potcst  diligere,  el  intensius  poiost 
timerc.  Er;{o  in  eo  polcst  timor  iniiialis  crescere. 
Vcl  sic :  Isic  potest  inicnsius  diligerc,  et  remissins 
timere.  Ergo  poiesl  intensius  ililigore,  e(  tamcn  li- 
merc;  sed  tanium  poleril  proficere  dilectio  istius, 
qiiod  ipse  erit  perfeclus.  Ergo  islc  potesl  essc  per- 


quanJum  quilibel  alius,  sed   non  cessat  a  pcccaio  feciusct  tiinere. 

propier  timorem    poenae,  sed  propler  ditcclioncm  II«c  aniem  divcrsi  diveiso  inodosolvunt.  Quidam 

Dei,   sed  sccundum  Jioc  tatilum    limel   perfecuis  eniin  dicuui  qnod  limor  initialis  desinil  esse  adve- 

quantnm  imperfccius.  niente  tiniore  filiali,  sicut  doctrina  poeroruin  desinil 

Contra  quod  sic,  initialis  limor  panim  rcspicii  ^' cssc  advcnienie  docirina  provectorum,  et  similiier 

ad  coelum,  parlim  ad   iiirernum,  el  (juaiilo  magis  <5«S"iil  essc  advcnienle  limore  servili,  quando  sciii- 


respicit  ad  coeluin,  tanlo  magis  rispicit  ail  iiifcr- 
iium.  Sed  respicere  ad  coeluni  cst  Deuin  diligcro, 
respiccre  ad  infernum  csi  pa-nam  timerc.  Eigo 
qiianlo  magis  aliquis  Deuiii  diligit,  lanlo  minus  ti- 
inet  poenam.  Ergo  perfcclus  minus  liniel  poenatn 
quam  iinperfeclus.  Ad  lioc  aliqui  dicuiilquod  qtianio 
fllinus  aliquis  respicit  .id  coeluin,  lanto  magis  ctiam 
respicii  ad  infcrnum  proplcr  honorem  poeiiae,  non 
quia  illiim  liineat  propler  pajnam,  sed  qnia  lam 
liurribili  poena  consideraia  vohemeiilius   Deum  di- 

(45)  Mag.,  ut  supra. 

(4G)  Auy;.,  lc  9  in  i  ^oaiin. 


cei  a  Dco  augnieniatus  cst  iimor  pccnxi  sive  usus 
tiinoris,  quod  oinniiio  deicliir  nsus  dilcctionis.  .Alii 
antem  melius  diciinl,  scilicet  qttod  poiest  cresccre 
liinor  inilialis,  scd  non  exisiens  initialis,  quia  quan- 
do  a  Dco  augmenlalus  cst  usus  dilectionis  qu  id 
omnino  delelur,  usus  timoris  non  desinitesse,  scd 
fii  filialis.  Similiicr  altcru  usii  crescenie,  ei  alicro 
eliminalo  iit  servilis,  cl  ila  dicilur  crescere  non 
exisiens  iniiiaiis,  sed  quia  fii  filialis  eliininato  ti 
more,  vel  fii  scrviiis  eliminalo  amorc.  Et  ita  n>i> 

(47)  Hic  videnlur  pauca  dcsiderari. 


\m  SENTENTIARlJiMLmm  QIMNQUE.  —  Lin.  111.  1086 

(idsiiiil  essc  illa  qualilas  aiiinii,  scd  iiiniici  e.tdcm,  A  impossihilis  esl  posilio  quam  facit.  linpossibiie  est 


et  qiiot:  fiiii  serviiis  esl  limor  inilialis,  et  cril  tiiiior 
riiialis.  Cl  siiniliter  orJiiie  relrogrado  potest  fiori 
ul  (ili.ills  Hat  iiiitialis  et  serviiis. 

Sctl  ad  iioc  olijicititr,  et  videlur  posse  probari, 
quia  iimoriniiiaiis  cxistcis  iiiitialis  possil  crebcerc. 
Ciiin  cnim  ilic  iioiiio  ti.bc.ii  inlcii»iorcin  iiiiiiaicni 
timorem  quam  isle,  sii  iia  posilum  :  Qu;jerilitr.  ciim 
omnis  virtus  possit  cresccrc,  qnare  non  possil  li- 
inor  inilialis  crescere  in  isto,  ul  sii  tam  intensiis  in 
istv,  quam  intcnsus  est  iii  iilo.  Ilem,  sit  qiiod  iiic 
sint  duo  liniciites  servililer,  el  eoruni  unus  ininus 
timeat  gchennam  qiiam  a!lcr.  U<i  sinl  duo  iiabentes 
initialem  timorem,  conim  iinus  :Jiero  magis  diiigil. 
Isie  qui  minus  timel  serviliter  illo  tiniorc  non  di- 


enirn  quod  aliqnis  iiabcat  intcnsiorem  limorem  int- 
liaicm  qnam  aliiis.  Si  enim  magis  diligit.  magis  li- 
met,  el  econirario.  Simiiiier  impossibilc  est  quod 
aliquis  liincns  scrviliter  limore  manenle  non  dimi- 
iiulo  siiscipiat  dilcciionein  qMantamcunque.  Quam 
cito  cniro  incipit  liiligere,  tain  cito  diieciio  deiei  vcl 
uinnino  vei  fcrc  totiim  timorem.  Simillter  tiuior 
diiectioncm,  si  quis  rilialiter  diiigens  iiicipiat  linie' 
re.  Dicuni  lamcn  quidam  quod  crescit  liinor  initiuiis 
si  crescat  iisus  Cjus  dignior,  id  est  dilcctio;  si  vero 
crescat  iudignior,  id  esi  timur,  non  ideo  dicitiir 
crescere,  scd  judicanduin  est  sccundum  dignioreiii 
usum  do  cremcnlo,  vei  de  decremento  ejus.  Si  vero 
ila  dicalur:  Islc  babct  majurem  timorem  initialcin 


iiiinulo  non  remisso  poicsl  proficcre  iit  liabcal  lan-      quam  iilc;  ergo  magis  limei.  Fallacia.  Isie  babet 


lain  dilcctionem,  quaiiiani  iiabel  ilie  qui  miiiiis  diii< 
gil  de  illis  diiobiis  qiii  bubcnt  initialem  tiiiiorcin,  et 
ila  initiaiiier  limel.  Crgo,  a  siniili,  ilie  qui  magis 
timct  scrviiiler  potost  proficere  ut  ejus  timore  iion 
diiiiiniito  bal>eai  lantain  dilectionein  quantain  babet 
iile  qui  magis  dii'git,  habciis  iniliaieiii  liinorem.  Et 
ila  polest  iiaberc  timurcm  inilialem  magis  inicnsuin 
qiiam  aiius  qui  ininus  tiinet,  quia  el  magis  tiinetct 
ntagis  potest  diligere.  Crgo  iniensior  potest  essc  i.-i 
eo  liinor  initiaiis  quam  in  isio.  Ergo  timor  initiaiis 
potest  crescere. 

Scd  cconlrario  probo  qtioJ  non  potest  cvesccre 
mancns  iuilialis  sic:  Aut  nnllus  gradus  estin  limore 


majorem  imperfeciam  charitaiem  qr.am  ilie»  ergo 
habet  majorcm  imperrectioncm. 

Sed  iterura  objicilur :  Tiinere  gehcnnam  csi  usus 
inilialis  liinoris.  Ergo  cst  nsus  virtutis.  Ergo  cst 
nierilorius.  Ilcm,  hi  sunt  duo  usus  timoris  iiiilijiis, 
dXigere  Deum  el  limere  gciiennam.  Ergo  isii  usus 
siinl  opposili,  vcl  unus  icfertur  ad  alleruin.  .\d  hoc 
diciiiiiis  quod  liuior  iiiitijiis  noii  habet  duos  iisus, 
scd  tauMiiti  uiiitiii,  nec  esi  cjus  usus,  diiigcre  Deiiiii, 
scd  tiuiori^  liiiaiis.  Qiis  cst  crgo  ejus  usus?  Diii- 
gcre  Dcum  cuin  limore  gehennx,  et  esl  iste  usus 
mixtus  ex  illis  duobus,  un<le  initiaiis  timor  dicilLT: 
ilixta  cuin  pavore  dileciio,  Ilein,  objiciliir  dc  limorc 


initiali  ullra  quem  non  pos^l  progredi,  .•jut  aiiquis  C  fiiiali :  Fili.iiitcr  liinciis  tiniet   scpar.iri.   Ergo  liiuct 
gradiis  csl  ullrn  quem  iiou   polest  tinior  isle  pro- 
jjredl  quin  fiat  fiiiaiis  vel  scrvilis,   Si   dicas    quod 
iiuiiits  csl  ibi  gradus  iiltra  quein  non  possit  progredi 
iiiiiialiter  liinciis;  sed  ci  simiiiier  crit  in  fiiiali  li- 
inorc.  Ergo  ad  iiulium    laui  allum  gradum  tiiiiuris 
fiiiaiis  polesl  aiiqiiis  progredi,  quin  ad  tam    ailuin 
gradiiin  limoris  iii  tiaiis  possit  progredi,  cura  iiinc 
inde  sil  infniilas.  Ergo  laiituui  potest  diiigere  iia- 
bens  iniualcni  litnorciii  208  quaiituin  babcns  filia- 
lein.  Ergo  laiuuni  {>otest  diligerc  iinpcrfccltis  quan- 
luin   perfcclus  diiigil.  Si   vcro  dicas  qnod   aliqiiis 
gradiis  ctit  iii  tiniorc  initiali  nlira  queui  iiou  poicsl 
lieii  progrcssio,  sil:  llic  gradus  aut  csi  niaxinius 
gradus  diloclionis  aiit  inaxitiius  timoris,  aut  medius  iv 
ci  xqualis  limoris  ci  diiectiouis ;  sed  ad  qucmcuii- 
que  istoruui  graduum  iial  progressus,  non   crcscit 
liinor  iuiliaiis,  quia  &i  ad  maximuni  diieclionis,  jam 
fil  rcmissio  usqitc  nd   initiiimi:n   liinoris  ;  et  si  ad 
maximuiii  timoris,  jum  lil  rcinissio,  usi|uc  ad  miiii- 
mum  dilcciionis.  Sicnl  iii  iniiina  si  laiix  isla  ole- 
vatur,  allera  diinillilnr.cl  econlrario,  el  qiiod  iiiiic 
recupcral,  indc  aiiiiliil.  Si  veio  ad  graduiii  iiiediuin 
(iai  progressus  diligcndo,  vei  liineiido,  necessc  esl 
ui  vci  a  dilcclione  vcl  a  liniore  ad  gradum   inedium 
fial  dcscciisus.  Ergo  timor  initiaiis  iiiancns  inilialis 
nullo  inodo  pctesi cresccre.  Et  nos  boc  concedi.uus, 
quia  si  ( rescat,  aut  iil  (iliaiis  aut  ftt  serviiis. 
Ad  diMs  Cigo  pr.xdicias  raiiones  dicimus  quod 


puiiiam,  qtiia  scparari  a  Deo  e.^l  p<Biia,  et  ita  qui 
babei  rilialein  timorem,  id  esl  vir  perfecUis,  liinot 
poenam.  Ail  iioc  diceudum  quod  vir  pcrfcclus  limcl 
scjtarari  a  Dco  non  propter  pocnaiu,  sed  propter 
Dt;i  oCfcnsani.  Liccl  eniiii  scparalio  iion  possit  csse 
quiii  esiCt  poena,  taintMi  iion  timet  Cain  vir  pcrfe- 
clus,  qiiia  cssel  pucua,  scd  quia  Dei  oflciisa;  iiulliiiu 
eiiiiii  rcspectum  babei  ad  poeiiani,  sed  ad  Dci  aiiio- 
rciii.  iieiii,  prudentcr  linictur  quidquid  acci.Icrc 
potest  ui  pcrlecius  cadat  et  peccct.  Crgo  debet  li- 
iiicre  ne  cadat,  cl  quod  facere  debel  facit.  Eigo 
linicl  ne  cadat.  Ergo  tiniet  pcenam  quia  casus  cst 
pa'iia.  Ad  quod  dicimus  qiiod  perfcclus  liinet  ne 
cadal,  sed  noii  propler  poenam,  iino  propicr  Dei 
ofreusarn  qiiia  taiisuiii  resuicil  ad  coelum.  Ilciii 
(ijcil  Aposlolus  :  Ceruii  sum  quia  neijue  mori,  ueque 
vila  poteit  nie  separare a  cltdniaie  Dci  (liojii.  vnt). 
Scd  si  cenus  quod  non  sep.tr.ibitur  a  charitaie  Dci, 
crgo  non  limei  scparari  a  chariiatc  Dci,  ergo"ali- 
ijuis  habens  lilialem  timorcm  iion  timcl  scparari. 
Ad  quod  (lioiuius  quod  sic  intciiigcndum:  Cerius 
sum  ccrliludine  qux  polcsi  iiabcri  in  via  :  iicino  t?.- 
incti  adeo  pcrfeclus  Cit  iitii  noii  debcat  tiinerc,  quir, 
lieaius  vir  qui  aemper  es!  pacidus  {Prov.  xxviii). 

Est  auieni  triplcx  tiuior,  coii$ciciilix,  ot  cxpc- 
riciiLix,  et  cauielx.  Experieiiliie,  ul  si  quis  naufra- 
gtts  mari  timet  periclitari.  Aiius  vero  cujus  tiavis 
jam  fracia  esl  et  a(|uan)  iiaurit,  titnorcm  habelcoa- 


«087 


rETHI  PICTAVIENSIS 


mz 


$«!;eii:i.T:  tonsoiiis  209  *"""  ^^^  ^''^'  M""''  P'-''*  A  d  l*.'lcr  cl  Kilius  a  lionis.  Krgo  iii  via  csl  vjia  jcIit- 


ditaliir;  aliiis  <]iii  Sfcurns  osi  iii  n:\vi  rirtna  liino- 
rcm  liabol  c^uilcLc,  qiiia  uinnis  lioinu  liincl  iii  iiiari. 
Krgo  qiii  linlicl  pcrrociani  cliaritalciii  iil  PauUis,  nuti 
rniiil  liiiiore  cxpericiiliic  aul  coiisciei:ii;c,  scii  cau' 
lelyc,  qiiia  71;»  stat,  lideat  ne  cadnl  (/  Cor.  x).  Sic 
igiinr  lial)  iiius  qiialiior  .s|)e(  irs  liiiioris  liS).  E^l 
«Miiii  uiMiulanus  qui  iiialus  csi,  qiii  relrahil  a  cha- 
lilale.  Scrvilis  qui  boniis  cst,  iiuii  iii-  riloriiis,  se«l 
iiiilis,  qiiia  iiilioihi:  il  ail  cliarit.ileii.  iiiitialis  qui 
liabeliir  ciini  iinperfecla  cliarilaie.  riliilis  qiii  lia- 
boliir  ciitii  poriVcla  oliarilale:  oiejii.->  usiis  tluo  siiiii, 
scilioel  reverenli.c  cl  scparalioiiis,  cl  secumluuj 
istos  (iuos  iisus  liabetur  in  via  a  perieciis;  el  ta- 
men  a  Clirislo  habilus  cst  secuiuhiin  usuiii  reveren- 


n 


na.  Item,  dicit  Cliristus  discipnlis  :  Omnia  quivcun- 
que  umlivi  u  Pat>e  meo  nola  feci  vobis  (Joan.  xv). 
Eigo  iiola  fueruiit  iliscipiilis  iii  via  qii;i>ciinquc  au- 
divil  Cbrisius  a  Patre.  Ergo  iioi:i  rucruiii  <i\s  (|u;e- 
ciiiique  ct  Cliristo.  Ergo  in  via  liabiicrunt  vilain 
a'lcriiam.  Ilciii,  Peirus  in  palria  credit  et  liabct 
cbarilalem.  Eigo  habet  (idcin  inrormataiu  cbari- 
tate.  Ergo  liabct  (ideio  virliilein.  Ergodlcscstinpa- 
tria.  Iicm,  Linus  qui  csl  in  p:itria  liabei  cbarilatern 
cl  niajoreni  qnam  Pelrus  :  sil  ita  qiiod  Pcirusadhoc 
sit  in  via.  Ergo  dignus  cst  uvijori  coroiia  quatn 
Pcltiis. 

lieiii,  qiucritur  iitrum  aliqiiis  exisiens  in  via  pos- 
sil  babere  tantam  cbarilateni    quanlam  habel    ali- 


lios  lanlMin,  et  iion  secundiiin  usuni  scparalioiiis,  "  <]"'»  cxistens  iii  patria;  qiioil  videinr.  Nam  cbariias 
qiiia  non  linuiil  separari.  Iii  palria  aiiteni  babebiiiir  ^«'ta  esi  illis  qui  sunt  in  palria  ad  niensiiram,  sod 
lantiim  seciindum  usum  revereiilia^.  Tiiiic  ciiim  se-  qnilibct  exisicns  in  via  poicsi  proficcre  in  cliariia- 
parari  iioii  timebimus,  qiiia:  In  diebus  illis  talvabi-  '^.  Ergo  potest  lantuin  perficcre  qnod  pervenial  ail 
tur  Juda,  et  Isracl  habitabil  conlidenter  {Jer.  xxiti),  •anlum  cuniiiluin  charilaiis  quantuin  habct  ille  (|ui 
quia  non  timebil  luiic  sep:)rari  (49).  Esteiiam  quin-      c^<  '»  pslii-').  quod  est  iinpos>ibile;  qiiia  qni    minor 


Uis  limor,  scd  iiatiiralis,  quando  bomo  naturaiitcr 
rormidat.  Uiidc  :  Coepit  Jesus  j)acere  et  twdere 
(Marc.  XIV). 

C.\PUT  XX. 

Utrum  viilutes  excidenl  in  palria? 

(50)  Sicut  ox  pr:ediclis  palei,  virtusqiiandoquedi- 
Tiditur  in  qualuor  ut  in  (luatuurcardinalcs  virluies; 
quandoqiie  in  sepicm,  ut  iii   sepioin  dona  Spiritus 


est  iii  patria  major  est  eliain  Joanne  ( Malth.  xi). 
Ilis  igiiur  pra>libatis,  sciendum  cst  quod  nec  fid^s, 
nec  spes  eruiit  in  pairia,  scd  lantum  charitas.  Pi;e- 
dictis  ergo  per  urdineiM  csi  respondendiiiii.  Cumer- 
godicilur:Cu>iH)en«Ml  id  quoi  perlectumest,evacHa- 
bitur  quod  imperfeclum  esl  {I  Cor.  iii),  sic  est  in- 
lelligcnduin,  210  •*'  csl,  cum  vcneril  perfecJo 
quai  babebiiur  in  patria,    evacur.i>itur   imperfcclio 


sancil;    quandoque     etiam     pra;cipue    secundum  q  cbarilaiis,   quia  tunc    laiitum  perfecie  habebiuir 

theologos  dividiliir  in  Ires,  scilicet  fidem,  spein  ei  chariias;  hic   auieiii  laniurn   irnperfecie,  ncc   est 

Charilaiem.    QuaMilur  ergo   prius  ulium  isi;e  tres  iiiielligendum  quod  impcrfecta  charilas  desiuetcsse, 

virluteserunlin  palria,  an  laiitum   cburilas?  Vide-  qiiia  charitas  nunquam  excidet ,  sed    impcrfeciio 

tur  auicm  quod  cburitas  erii  iii  palria.    Dicil  enim  ctiarilatis. 


Aposlolus  :  Cliartlas  nunqnani  excidil  (I  Cor.  x?ii)  , 
et  ila  eril  in  palria,  Sed  econlrario  vidclur  di- 
Ciuin  :  Cun/  venerit  id  quod  perffclumc^l,  eoacuabittir 
quod  ex  paric  est  {ibid.) ,  vel  id  qiioJ  iinpcrlccliiin 
csi :  sed  cbarilas  est  in  via  impcrfecta,  et  iiiin- 
qiiam  pleiie  perfecta ;  et  ila  cum  venerit  perfcclio, 
quae  vcre  cril  in  palria,  tune  desinet  essc  cliaritas 
qu3e  laulum  est  imperfecta  iu  via  respcclu  pcrfec- 
tionis  quo;  cril/in  patria.  Ergo  cbarilns  non  erit  ia 
palria.     Jlcm    scienlia  est  coities  cbaritalis,  scd 


Ad  secundum  dioimus  quod  boc  nomen  tcientia 
quadrupliciler  dicilur.  Qujndoqiie  dicitur  scicnlia 
ars  vel  regulaj  quae  disciiulur,  ul  est  grammalicael 
rcgiihc  arliuin  ;  quandoque  dicitu:-  scieritia  qualitag 
aniini ;  qiiandoquc  dicilur  scieiitia  motus  surgciis 
ex  i'la  qualitale  qua*  comprclieiidit  ea  uride  dici- 
tur  bonio  sciens,  id  cst  artes  et  earum  regulas  ; 
qiiandoqiie  ctiam  scientia  dicitnr  qiiidam  alius  mo- 
tus  cx  isio  primo  ntolu,  ct  i:ie  compreliendil  i<i 
ir^uod  habetur  pcr  regul.is  et   prxcepta  artium,*  id 


scieiitia  dftsinet  csse;  ergo   ct   charitas.   Ergo  non  ^  esl  frucium  regularum.  Qnocunq;ie   ergo   i.stonnn 

modorum  accipiaiur  scientia  ,  verunt  ast  quod 
scicntia  dcsinci  csse  prxicr  qnaliiatem  aiiimi :  illa 
cniiii  uoii  excidol.  (51)  Charitas  auiem  niinqnam 
excidot,  ncqiic  niotus  ejus,  id  est  diligerc  Dcum  ct 
diligere  proximuin;  nec  eiiam  modiis,  id  csl  diligere 
Doum  propier  se,  ei  proximnm  propler  Dcum, 
Qiia;il.im  enim  omnino  deslruuntur  ut  liiigux  et 
proplieli:c  ;  alia  miitanlur  ut  fidcs  in  spcciein,  ct 
species  iii  rcm;  quxdam  perficiuntur  el  aiigcniur 
ul  charitas. 
Ad  icrlium   dicimus  quod,    licel  istc  habuerit  i.i 

(St))  iMag.,  III,  d.  Z\,  §,  b.  c. 
(51)  Mag.,sup.,§  c. 


cril  inpairia.  Iicm  iiidiiccie  :  Isie  babcbil  eJiariia- 
tem  lanluiii  iii  p:)tria.  sel  babot  in  via  ct  lidem,  et 
spcm,  cl  cliariialciii,  ergo  inelior  est  Lii  via  quani 
crit  in  patoa.  llcm,  iste  babcl  cbaritatcm  in  via 
nicritoriam  vilse  x-teriiie,  iu  patria  habcbil  cli;irita- 
lem  non  nieritoriam.  Ergo  chariias  inclior  in  isto 
in  via,  quam  erit  in  co  in  palria.  llcm,  Dominiis  di- 
cil  :  Ego  cognosco  oves  vtcns,  el  cognoscunl  tne 
niea:  {  Joan.  %),  etalihi;  11  wc  est  vita  aiterna  tU 
fognoicnnl  te,  el  quem  »\i$isii  Jesum  Chrislum  Do- 
nuHum  Kosirum    {Joan.  xvii  );  scil  in  via  cogiioscitur 

(48)Mag.,  sup.,§  k. 
CVJ).Mag.,sup.,§l. 


\m  SKME.YIIAUI.M  LinU!  OtllNQlT,.  —  LIR.  lll.  iOOO 

vi;i  fulcm,  cl  spein,  el  (li;irila(oiii,  o.i  in  palri;»  i.ui-  A  ""ii  211  ^^^  M"^^  'P'''  """  I'!»1>P'i'  spcni  elcli:»rjla- 


tnn  cbaril.tlem,  non  larncii  mc-iifn  ost  iii  vin  <|:iaiii 
in  palria  crit,  quia  ibi  ninjio  pcrrcciiiircin  liabcbil 
cliarilatem  sicut  istc  modo  b:il)el  auniin,  argcmuin, 
et  xs,  cras  vero  lanluni  liabcbii  adriim  ;  iioit  tainen 
cras  crit  paupcrior,  qiiia  plus  habcbiule  auroqiiain 
inodo  de  omnibus  meiailis. 

Ad  quartum  similiter  dicimiis  qnod  islc  non  est 
niclior  in  via  qnam  erit  in  patria,  liccl  bic  cl  non 
ibi  habeat  cbaril»tem  meritoriam. 

Ad  quintuni  dicimus  quod  esl  cogiiilio  aiuigmati- 
ca,  ct  csl  cognitio  comprchcnsiva.  Dcum  non  possu- 
nins  cognosccre  in  via,  nisi  cognilioiie  anigmalica  , 
ideslquasixnigmate  perspecnlum;  sed  in  palria  co- 
gnoscemus  cum  cognitiouecomprebcnsiva,quia  tunc 


(ciw.  Ligo  aliqiiis  liabet  fiilcm  sine  iiliis,  el  il.'^.  noii 
qtiicuiu|iie  habcl  iinam  islarum  h;ibeleanim  quam- 
libel.  Ad  hoc  diccniliim  esl  quod  fides  quaiwioque 
dicilur  qiialilas  aninil,  qiia  liomo  conipiehendil  ea 
qii.x-  opotlet  crcdi  Iliam  aulem  ((((.'(litaicm  qanndo- 
(jiic  comitatiir  rbariias,  et  liinc  hnbet  hoino  fidem 
virtiitem  qusc  est  informata  charilaie.  Qiiandoqiie 
eam  non  coinitatur  charitas,  ct  lunc  illa  (|iialitas 
ost  informis,  nec  esi  fides  virtns,  ct  talcrn  fi(icin 
iiabent  d:rmoncs  et  mali  homines.  Htruin  auicni 
qualitas  eadein  pcrmaiicat  qiianlo  est  iiiforms,  el 
qiiaiiilo  advciiit  charitas,  aii  aiia  sil  cum  charitate, 
priorc  qualilale  desineute  esse,  nemo  scil.  Quando- 
quc  autciii  id  qnod  crcdimuS,    id  est  colleciio  arti< 


videbinius  eum  fjcie  ad  facicm  (/  Cor.  xiii),  el  iila  ^  culoium  dicitur  fides.  Uiide  :  IIwc  est  (ides  cuUioHcu. 


cogiiitiu  erit  viia.x-terna,ct  de  ea  loquitur  cum  dicit : 
Ueccesl  vilawterna  ul  cognoscaut  le  elc.  (Joan.  xvii). 

Ad  sextum  dicimus  :  Quaxuitque  aitdivi  a  Patre 
nteo  {.loan.  w)  elc,,  scilicet  qiiai  iiccessaria  eraut 
vobis  ad  salutcm.  Yerum  est  quod  quilibct  credet 
iii  patria  arliciilos  lidei,  scilicet  Christuni  natiim 
ftiisse,  passuinfuisse,  non  tamen  habcbii  iidcm,(d^) 
sicni  Christus  credidit,  noii  tamcn  habuit  lidem,  et 
licct  Lintis  majorcm  charitaiem  etcoronani  habeal 
((uia  csl  iii  patria,  qtium  Pelrus  aposloius  qui  esl 
in  via ;  non  tainen  dignus  est  majore  corona  ,  quia 
illam  coroiiain,  quain  habci  jani  habet  in  praeinio, 
ncc  eam  mereiur.  Sicut  iste  pugil  qui  ubtinuit  vi- 
cloriani  in  piigna,  majorem  babet  laudem,  el  etiam 
jam  rcmuneralus  cst,  quam  ille  aiius  pugil  qui  pu- 
gnat  Torlius  el  cum  forliori  hominc,  qiiam  isie  pu- 
giiaverit,  iion  lainen  esl  dignus  niajori  pr%mio 
quum  ille,  si  vinccre  poierit,  quia  roriiiis  et  cum 
furtiori  piignat. 

Qnod  uliimo  diclum  est,  sulutum  esi  si  dicalur 
quod  dileciio  viac,  quanlacunque  sit  ,  non  potcsl 
rfquari  dilcctiuni  palri;e  ;  quia  cbarilas  esl  ignis 
in  Sion,  el  caminus  in  Jerusaleni{Isai.  xxxi).  Sicut 
poicst  crescere  numcrus  aniinarum,  quiu  semper 
potest  Deiis  iiovas  aiiimas  crcaro,  non  lanien  polesl 
tantum  crescerc  iil  parifieciur  niimero  rernm  exi- 
stciitium. 

CAPLT  X\I. 
Oe  ftde. 

(.%3)  QtuBrilur  auiem  ulruiii  qiii  liabol  un.iin  isla- 
ruii:  virtuliim,  habel  qiiainlibcl  eariini,  id  esl  el  fi- 
dcm,  el  spem,  el  cbaritalem ;  qiiud  iioii  videtur. 
Dieil  eniiji  Augustiiius(54)  :  lides  qttce  operalur  per 
diteclionem  esl  fundamenlum  virluium^  non  ea  qua; 
damonim  esl.qua  credunt  el  contremiscunl  {Jac.  ii). 
Ec«.e  aportedicit  qiiod  dxmones  habciil  fidem  sed  cer- 

(5-2)M;ig.,iii,  d.  26,  §c. 

(55)  M.g.,  m,  d.  25. 

(i»4)  L.  De  fide  el  operib.,  cap.  16,  iiiit. 

(.•»5)  M,i}^.,  sup.,  §  i. 

^5ti)  i' iJos  coiiiinuiiis  cst  oniiiibiis  fiilolibus  :  sic- 
ut  pluribus  bomiiiibus  r;u;ios  coniiiiiiiiis  e»sc  diti- 
iiir,  cuiii  l.iiion  singiili  suas  babont.  Noii  eiiiin 
•idcs  iiijiiicro  esl  uiia  .sed  goiicro  ;  qiiic  cuiu  sil  in 


Arliculi  autcm  noslrac  fulei  siint  incarnatio,  et  pas- 
sio,  et  resnrrectio,  cl  ascensio,  el( .  Sed  quia  qui- 
(lam  insurgunl  coiitra  nos  dicentes  :  Vos  crctii.is 
passionem  Doiuini,  et  nalivitaiem,  etc. ,  sed  fal- 
suin  esl  illos  ariiculos  esse.  Ergo  vos  creditis  ea 
qux  falsum  esl  esse  ,  falsitas  subest  fidei  vestra; : 
ideo  possumus  assigiiare  articulos  per  dicia  propo- 
sitionum,  ut  Christuin  esse  naium,  Christum  essc 
passuin,  etc.  Hoc  idem  credidil  Abraham,  sed  sub 
aliis  verbis  Christum  esse  nasciturum,  Christuni 
esse  passurum. 

Cum  auiem  diciiur  quod  fides  est  fundamenlum 
aliarum  virtutum,  inteliigcndum  cst  de  moiu  lidei» 
quia  rundainenlum  naturaliier,  vel  tempore  praece- 
dit  ea  quoruin  cst  fundamcnturn.  Motus  auteni  fidei 
esl  credere,  spcl  sperare,  charilaiis  diligere  (55). 
Memo  autem  sperare  poieslvel  diligere  nisi  iiaiuraii- 
lcr  priuscredaJjsed  poieslcredere,  liccl  non  speret, 
vel  dilgai.  Quoqiio  aute^n  modo  dicaiur  fidessivequst- 
lilas,  sive  collectioariiculorum,  sciendum  esi  quod 
una  fides  csi.  Certum  esl  enim  quod  idem  suiit  ar- 
ticiili  apud  omnes  fideles.  Si  verg  quaiiias  dicatur 
fidcs,  eadem  csl  lides  omnium  (idelium,  nun  in  cs- 
scniia,  scd  (56)  in  genere.  ^on  eiiim  in  essentia 
c;idcm  est  qualilas  snimi  diversorum,  sed  eadein 
iii  gcncre,  sicul  diciiur  quod  eadcm  esl  volunias 
islorum,  vci  facies,  qnODiam  esl  illi  consimilis, 
(57)  Quoniam  aiiiem  circa  fidcin  mulla  suni  du- 
D  bilabiiia,  videndum  est  qiiid  sit  fidos,  ct  de  quibiis 
habealur  fides,  el  quae  sit  dilToreniia  inter  nos  el 
aniiquos  in  lide  :  Fidcs  esl  subsluniia  rerum  s  e- 
randarum,  argumenlum  non  apparintiiim  {Hcbr.  xi), 
id  cst  id  per  quod  speranda  in  nobis  subsistunt; 
arguinentum,  id  est  probatio  noii  apparcnliiim.  Per 
fidcm  eniin  probainus  non  appnroiitia,  dicent-.  s  : 
Ha'C   piaedixcrunl   prophetx  el  crcdi.Ieruiii,  et  e:i 

uno  esi  et  in  aliis,  non  ipsa,  sed  similis.ei  prupler 
siniilitudiiicm  iiiaKis  unaiii  diciiiius  csse  qiiain 
niullas,  sicut  idein  voiciitiuni  diciiiir  voliiiiias  : 
ciim  lanien  oiii<|ue  sit  siia  volunlas,  cl  duortiin  si- 
iiiiiliiiioruiii  diciuir  f;tcies  una.  Aug.,  I.  xui  De 
Truiil  ,  cap.  2. 
(57)  Mag  ,  siip.,  §  li. 


> 


1091 


PCTIU  PICTAVIKNSIS 


i092 


jim  in  parie  coni|iIela  iunl.  Ergo  ca  q»x  nomium  A  vcrliis  ipsis,  scd  prffscnlibus  rebus  crcililiir,   (piod 


cOKiplcla  sunl,  crcdcnda  snnl  complciula  lcnipore 
fcao.  SiciK  cl  is  a  coniplcia  sunl,  ct  ila  esl  argii- 
meiiliiin  non  apparcntiuin  :  sed  hxc  (iiHinitio  vide- 
Uir  peccare  in  diiolnis,  in  lioc  scilic.cl.  fjiiia  non 
esl  convcrlibilis  ciini  siio  dilTinilo,  qiiia  spcs  simi- 
litcr  esl  rcrum  sper.indaruni  laniuin,  scd  cifidcsest 
siibstantia  rerum  spci-an.'artiin.  Ergo  fidcs  esl  spos. 
Pcccaielic.m  in  hoc  qnod  iioii  con)|irelicndil  iiisi 
fulura,  ciim  fidessil  lani  de  pixsenlibus,  quani  dc 
prneterilis,  qnnm  dc  fuiuris.  Meo  diconduni  qiiod 
lioc  noii  est  diirmilio,  scd  est  quxdani  nssignalio. 
(58)  Vel  vcrius  potcst  dici,  quod  fides  una  csi  qnac 
de  pneierilis,  cl  prxscntibns,  ct  futuris  est,  qtia 
crcdo  Christum  esse  natum,  ei   ad  judicium  vcnlu 


crit  qnando  pcr  speciem  sc  contcmplandam  san- 
clis  pr.-estahit  Dci  sapientia.  i  Ex  bis  vcrbis  paiet 
qiiod  ista  fidcs  niagis  diccnda  cst  ccrliludo,  qnam 
fidcs.  llcc  erit  in  pilria,  iiaec  csl  fidos  comprc- 
hensiva,  non  xniginatica. 

(65)  llcm  videinr  qnod  fidcs  sitdc  apparcntibns, 
Pelrus  eiiim  vidit  Cinisti  passioncin,  cl  cani  crcdi- 
dii,  cl  c;cleros  aiiicnlns  fidci.  Ergo  credidit  quod 
vidil.  Ertjo  non  mernil.  Ilem,  Tlioinas  noluit  crc- 
derc,  doiiec  vidit  cicairices,  Ergo  fidci  ipsiiis  bu- 
mana  raiio  praebuil  experimeiitiiiii.  Ad  hoc  dicinins 
q'iia  ct  Peirns  el  Tlioinas  credendo  mcriiil.  Pclrus 
vidit  boniinem  pati  et  inori,  sed  crodi.Iit  ipsuni 
essc  Deuin  qnod    non  vidcbal,   el  in    boc  meruil. 


,. — — ,  ..   __  j ^...^  .  .    --  --   

rum  et  esseDeum  ;  ncc  sniu  trcs  specics  fidei,  fides      Tbomas  carnem  vidii.scd  Oeum  subcarne  lalcniem 


qux  esl  de  pra'senli,  el  alia  de  pruiterito,  et  lcrlia 
«le  fuiiiro,  sed  una  el  eadem.  Uiide  iiia  diOinitio  : 
Suh$tantia  Terum  tperandarum  ,  argumentum  non 
aftpareniinm  fidei  convenit  gencraliier.  Nani  fidcs 
qua  credimus  Cbristnm  nalum,  est  substanlia  rcrum 
spcrandaruin,  qnia  ea  crediinus  Cbrislum  ad  jndi- 
ciuin  Tcnluruni.  Nec  convenil  bxc  difTinitio  spei, 
curo  nit  suo  vocabnlo  vere  et  proprie  dilTniialur, 
potest  sic  difUniri  (59)  :  212  <  Viiics  esi  volunlaria 
cerliiudo  absentium  infra  scientiam  et  supra  upi- 
nionem  constituta.  > 

(60)  Sciendum  autem  cst  qnod  fidcs  r.on  esl  Jcap- 
parentibns,  sed  tantnm  dc  non  apparentibns.  Undc 


(Tcdidit,  et  ila  (64)  uliud  vidil  et  aliud  credidit.  Qnod 
dicilur(65).  <  Fides  non  habel  incritnm  cni  huniaiia 
ratio  prabet  cxpcrimcntuni;  >  sic  iniellige,  id  est 
non  inerclur  homo  qui  noii  vull  credere,  nisi  quoj 
ei  :ib  bnmine  probatur. 

Ilem  piobaturquud  fidcscsl  de  bisqux  sciuntur; 
dicit  cniin  .\ngnsliiius  (6G)  :  t  Nibil  esl  certiiis 
fide.  »  Ergo  fides  esl  dc  certis :  scd  e;(  qiue  suitl 
ccrta,  sciunlur.  Ergo  fides  csl  dc  bis  qua:  sciuiitnr. 
Item,  vidctnr  quod  fidcs  cfil  decognitis  :  dcil  eniiii 
Augusiinus  (67)  :  <  Qnxdam  sunl  qiiie  non  inielU- 
gunlur  nisi  crcdantur,  ct  qn.icdani  sunt  qnx  mu 
crcduntur   nisi    intciligiintur.    Ncnio    enim    credil 


apparenlla  non  hubenl  fidem,   sed  aguiiionem.  Dicit  C  Deum  nibi  inloiligat,  cnin  fidcs  babcalur  ex  uiidiiu 


rnim  Augnstinus  (Gt) :  <  lllnd  veraciterdicitnr  credi, 
i|Uod  non  poiest  videri.  Qiiod  enirn  videri  polcst, 
jani  crcdi  non  potcst.  Thomas  aliud  vidil,  et  aliud 
ciedidit.  Uomincin  vidit  ct  Denm  confcssus  cst  di- 
cens  :  Deiis  incus  et  Dominns  meus  (Joan.  w).  > 
Sed  quod,  fidos  tantnm  dc  non  apparentibus  sit, 
videlur  esse  falsnni,  babclur  enim  in  Evangclio  : 
El  nunc  dixi  vobis,  priusquam  fiat,  ul,  cum  fiictum 
(Kerit,  credalis  (Joan.  xiv).  Ergo  Dominus  volebal 
uldiscipuli  crederent  apparentia.  Ergo  fides  es'.  de 
appareniibus.  Ad  boc  diccndum  quod  prxtcr  illas 
accepliones  quas  assignavimus  in  hoc  nomiue  fidet, 
cstalia  qua:  dicitur  credulitas,  secunduni  qnani  nos 
diciinus  credere  ea  quae  videinus,  el  audimus,  et 
crederc  oculis  nostris ,  scd  bac  fidc  non  mereniur. 
Non  esl  enim  meritoria,  nec  illa  iiiformamur,  sed 
ex  rebus  exlrinsecus  advenientibns  inirinsecus  cer- 
lificamur.  Est  ilerum  alia  lides,  qux  improprie  di- 
cilur  fides,  scd  polius  deberet  dici  res  fidei,  sive 
inerces  fidei,  de  qna  dicit  .\postoIus  :  Tendenles  de 
fide  in  fidem,  de  fide  xnigmatica  ad  fidem  conipre- 
licnsivam.  Hanc  autem  fidcni  iia  dcscribil  Augu- 
tiinus,  diccns  (62)  :  «  Est  fides  rcruin,  quando  non 

(58)  Aiig.,  Enchnid.,  c.  1. 

(50)  ll:t  in  lerminis  D.  Tb.  ^2,  q.  i,  in  corp. 

(60)  Mag.,  hiip.,  §  g-,et  dist.  seq. 

(61)  liiioGre^or.,  iib.  iv  Dialog.,  c.  9,  posl  med. 
et  bom.  26  iii  Ev:ing. 

(62^  Lib.  Qua^il.  eoung.,  c.  59. 


prxdicalionis.  i  Ecce  apcrte  dicit  qiicd  quxdani 
iion  crcdunlnr  iiisi  intclliganlur,  el  ita  iiisi  sciau- 
tur.  Ergo  fidcs  esl  de  bis  qux  sciuiilur.  Ilcin  pro« 
balnr  qnod  esl  de  inrogiiitis  :  dc  nemine  de&pe- 
randum  ebt;  islc  si^cial  ilium  esse  saivaiidiim;  sod 
ille  non  salvabilur.  Ponatur  ila  :  ergo  isle  sper-^l 
ralsuin.  Et  quidquid  subesi  spci,  subcsl  fidei.  Eigo 
ii>te  credit  salvandum  qiii  non  esi  salvandus.  Ergo 
cicdit  falsuin. 

Ad  duas  primas  rationcs  dicinius  qnod  esl  scieii- 
lia  xnigmaiicaet  estscienlia  cumptcliCnsiva.Vcrutn 
est  auteiu  quod  fidcs  est  de  bis  qux  sciuntur  xiwj;' 
inaticc,  ci  in  pairia  scientur  couiprehensive.  Cuin 
ergo  dicil :  <  Nil  est  cerlius  fide,  »  sic  intelligen- 
duin  cst,  id  est  nuila  ccrliliidfpra^ponenda  esl  cer- 
tilndini  fidei,  id  cst  si  pro  aliquo  esset  moriendum, 
potius  pro  fide  quam  pro  alio,  ct  licet  tanta  sit 
ccrtitudo,  tanicn  licel  nobis  dubilare  de  arliculis 
fidei,  ci  inquircrc  el  disputare.  Non  dico  quod  du- 
biiemusan  veri  sint  ariicuii  fidei;  sed  de  modo  na- 
tivilatis,  de  uiodo  passionis  et  resurrcctionis  dubi> 
lare  et  dispiilare  nobis  liccl.  Unde  Augnslinus  : 
«  Dc  crcdendis  nulia  infidclilate  dubilemus,  dc  in- 

(63)  Y.  Ang.,  in  psal.  ci,  conc.  2. 

(64)  Angusi.,  lra('i.  79  in  Joan. 

(65)  Grcg.,  liKtn.  26  in  Lvang.  ad  cap.  xx  Joan. 

(66)  L.  IX  De  'tri.,  c.  1.  Certa  fides  ulraque  in- 
cboat  cognilionem. 

(67)  In  ps.  cxviii,  coiic.  18. 


1093  SKMENTIARUM  Llliill  QUlNQUfc:.  —  LIB.  lU.  109* 

lelligcndis  nnlla  lcmoiiiale  aiHnncjiuis.  •  Siniililcr.  A  Si   aiiloni  lencrehir  .scirc  el  iion  sciicl,  crgo  iion 


B 


(Uni  postea  (Jicilur  :  i  Qnxduni  ibuiil  quai  iion  cre- 
duiiiur,  iiisi  iiiteliigantur,  <  iJ  csl  scianlur,  inicllige 
xniginaiice;  iiec  esl  213  ^P'^''^"^"'*'  siinpliciicr 
ibiuin  esse  salvaniluni,  nec  uliqncn)  aliuin,  iiisi  sub 
lali  (lelcrininuliuiiG  :  Si  usque  in  finem  iii  bono  peV' 
seieraierit,  siciil  islc  laiius  :  si  sacenlos  oslcndal 
piiruin  paiicin  pro  corpore  Cliris(i,pui:)ns  lioccsse 
corpiis  Ctirisii,  el  ailinoiiens  ctiin  iil  cruilal  lioc  esse 
corpus  Ciirisli,  itun  (ieliel  sini|ilicilcr  credeic  lioc 
e«se  corpus  Ciirisli,  nisi  subinlcllccla  liac  laienli 
dclerniinalione  :  Si  scilicel  comecrutio  facta  est 
Hcundum  imtiiuUt  Cliristi  et  Ecclesia.'. 

(68)  Quxrilur  atiieni  posl  pnrdicla  in  qiio  d.T- 
feiainus  ab  antiqnis  in  fide.  Vidciui  auiciii  nulla 
essc  diflerentia.  Dicil  enidi  Augusliniis(G9)  :  <  Ea- 
dem  liJes  salvat  anliquos  pnsillus  (.uin  iiiodcrnis. 
Ipsi  laaien  creJiderunl  Cliiisluin  nasciluruni ;  cl 
iios  naliiin  pa^siviit»,  et  iios  pasi^iini  fuisso  Cliris- 
ttiiii,  resurrecluruni,  el  iios  rcsurrexissc,  ct  nus 
cuin  ipsis  vcnluruin  ad  judiciiiiii.  >  Eccc  dicit  qiiod 
eadein  csl  ridcs  illoruni  cl  inod:;riiorutn.  Dicil  :iu- 
lem  auclorilas,  quod  qui  pracedebanl,  ei  qni  seque- 
buHtur  clamabanl  :  llosanna  {Marc,  i;  Luc.  xviii), 
el  ita  ejdein  fides  anliquoruni  el  niodcrii()ruiii.  Scd 
yidelur  :iinplior  cssc  inodcrnoruni,  qiiaia  anliquo- 
i:iui.  (70)  I'lura  enini  cognovil  Moy^cs  doclor  lcijis 
«luam  Abfabaiii,  clDavitl  plura  quani  Moyscs.  Ilndc 
ipse  ail  :  Super  scnes  inlellexi.  {Putl.  cxviii);  cl 
Apostoli  plura  cognovcruni  qiiain  proplielx;  cl  il:i  Q  cuiii  ei  uliqitid  desil,  noii  cst  fidos.  Scienduin  cst 
quanlu  inoderniores,  laiilo  inagis  tOn'iiovcrunl  de      fidoi   liipiieciit  esse  peifeclionein  :  est  perfeciMi  iii 


esset  perrcctus.  Sed  legiliir  qiiol  iiullus  peiTectior. 
Lrgo  iiuii  leiiebalur  aliqiiis  credere  illa  qnatuor, 
scd  tiiiiliKin  duo.  (70)  Ad  qnoil  rcspondenl  illi  qiii 
suiil  iti  piinia  opinione,  quod  Joannrs  non  quxsivit 
qiiia  igiiorarcl,  sed  propter  coivipassioncin  :  com- 
paiiebatiir  ciiiiit  Doniino,  vel  Torte  de  niodo  morlis 
ci  rcsurrcdioiiis  dubilabal  (77).  Non  cniin  (lutabat 
qiiod  tain  viliier  dignarelur  pati,  pcrculi,  conspui, 
felle  potari.  Sicut  Pctrus  cnm  dixit  :  Absit  ate! 
{Maltli.  xvi)  ctc,  et  dixil  ci  Doininus  :  Vade  relro , 
Satana  {Hlarc.  viii)  ,  non  dubitabal  de  inorte,  scd 
do  inodo  inorlis.  Ulraque  lamen  dictaruni  opiiiio- 
ntini  esl  probabilis.  Quod  autein  dicitur  :  (Quaiilo 
niagis  aliquis  cogiioscit.  lanto  niagis  credil ;  »  pcr 
cognilionciii  :  diciiur  eiiitn  fidcs  niagtin  per  cogni- 
lioiiem,  el  magna  per  devoiioncm.  Fides  mulieris 
cvangclistx  magiia  cral  dcvolione  noit  cogtiilione; 
fi.lcs  Petri,  qiiando  uegavil,  magna  eiat  cogitilione 
ci  iton  devoiione.  Ainplior  crgo  fides  liabctur  a 
itiodeniis  qiiain  ab  anliquis  cognilione,  quia  prx- 
die.iluiiiCsleisCvangeliuiu ,  elolinni  debcl  essc  de- 
volioi.e  inajor,  qiiia  plcnius  gratuila  duta  t^unl 
Cis    qnaiii    :iiiti(|uis. 

Ueni  iii  Lcviiieo  legitur,  quod  si  quis  rucrit  li-- 
prosus,  oireral  sc.\iariuin  olei,  ibidicit :  Siquid  de- 
fuerit  texlario,  uon  esl  sextarius  {Lcil.  xiv) ;  sic, 
si  qiiid  defuerii  fidei  non  c&l  fides,  sed  cst  fidcs 
iiiilians,  proficieiis,  perfecla.   Eigo    fides   iniiiaiis. 


Deo,  scd  qui  magis  cognoscil  in;igis  credii.  IIoc 
liabel  aucloritas  (71);  ergo  modenii  ainplioroin 
liabent  fidein  quam  aiiliqui.  (72)  Ad  lioc  diciiiil 
quidam,  qiiod  antii|)ii  ([ualuor  lenebaRlurcrcdcrc, 
sciliccl  nalivitatem  Clirisli,  passioiiein,  resiirrc- 
clioiicm,  adventum  ad  judicium.  (75)  El  isla  qni- 
dem  crcdolianl  distinctc  ut  cnumerala  sunl ,  ut 
Abrabam,  Isaac.  Jacob.  Alii  vero  simpliciores  crc- 
dcbaitt  ista  sub  velamine,  fidcm  babenles  votalain, 
sic:it  est  etiam  Iiodic;  quia  qnidini  bestiales  ho- 
mines  sunl,  qui  non  £ciunt  distingucre  arlitulos 
fidci,  nec  eiiain  noininare,  qui  tamcn  salvanlur  in 
lidc  majorum  Ecclesix.  UndcJob:  Boves  arabant , 


comprebcnsiuitc,  in  inlellii^eiilia  ,  in  rervoic  sivu 
constaittia.  Si  (|uid  ergoderuenT,quod  ncce^isariuin 
sil  comprelienui  dc  arlieiilis,  non  esl  plona  fidcs. 

214  CiPUT  XXII. 

De  spe. 

(78)  Spes  esl  exspeclalio  futura'  bcatiludiuis  prn'. 
veniens  ex  gralia  cl  meiitis  pracedentibus,  (79)  ScJ 
si  incrila  prxccdunl  spem  el  mcrita  non  si.it  siiio 
charitalc ;  ergo  motns  cliaritatis  prxcedit  molum 
{•pci;  sed  dictum  cst  supra,  quod  motus  fidei  prKce" 
dit  motum  spei  cl  motum  oliarilatis,  cl  quod  inotii& 
spci  prxccdit  niolunt  cliarital:s.  Ideo  iiitelligciiduni 


el  asince  pascebanlur  (JoL  i) ;    pcr  bovcs    (74) ,  D  cst  merita  iioii  prxcedcrc  snem,  sed  id  qiiod  spe- 


majorcs  ;    por  asiiias   simplices  inlclligcns. 

Alii  aulein  dicunt  quod  aniiqui  tantnm  duos  ar- 
liculos  crcdobant,  scilicct  nativiiaicm  et  adventam 
ad  judicium, quod  volunt  liab:;rc  ex  Joanitc, qui  prx- 
dicaiis  misit  nd  Dominuin,  quxrcns  .:  Tu  es  qui 
ventttru$  es,  attalium  exspeclamusl  (75)  {Luc.  vii.l 
<  Esne  mortiurus  ct  ad   infcrnum  desccnsurus  'i  > 

(08)  Maj,'.,  III.  d.  aS. 

(09)  Lib.  II  De  uupt.  efoncup.,  c.  2,  scnsujcx- 
pivss<'  n<in  vorbis. 

(7C)  f.rcs;.,  Iioiuil.  10  in  EzecU, 

(71)  Crt'gori.,supra. 

(7-2)    M..g.,  III,  d.  io,  §b. 

Cili)  L\  Aiiijiisl.    snpra. 

(71)   Cieg.,    I.  li  UoraL,  c.  5o. 


ralur,  siciii  tncrita  iiostra  pncccdunl  noii  ipsaiii 
spcni,  scd  id  quod  spcralur,  id  osl  viiam  xter- 
nam.  C>rca  spem  aulcm  iion  inulla  iiivcnivnlur 
indicc  (80)  digna.  Isiml  lamcii  non  est  pr.t:iermit- 
tenduin  quod  ncmo  cst  adoo  perroctus,  qui  Jebeal 
sperare  siinpliciier  se  cssc  salvandum,  nisi  .sic  : 
Si  >tt  charilale  decesserit,  cl  neinu  adco  obsliitafjs 

(75)   Cregor.,  hom.  0    in    Evang.,  sed  scnsii , 
non   .criiis,    cx;:resso. 
(70)  M.ii;.,siiu.,  §  c. 

(77)  V.  I>.  Tli.  .i  -2.  q.  -2,  .».  7  ,.vd  sccundnm. 

(78)  M..8.,iii,  d.  20. 
(70)   Ibid.,    §    I. 

(801  ia   oal    iMvosii^aiioiic. 


\m 


PKTRI  PICTAVIKNSIS 


10% 


qiii   noii  iltbeal  sjierarese  essc  salvaiKliim   si  in  A  <liian<looonipaliniurproximo.O«»iJ:»>»  nccaaDciiin, 


cliarilaic  dcccsscril,  Nomo  ciiim  aileo  perfccins  (pii 

i.on  possil  cadere,  vcl  nr.ilus  q'.ii  non  possil  siiigc- 

re,  tliiiii   esi   in  via. 

CAPIJT    XXIII. 

De   cltnrilale.   Primo  Je  tnodo  el  ordlne  chnriiniis, 
vbi  plurn  iraclaiiiur  dubitabilia. 

(81)    De  charilale  sul)seqii(;iiler  agciiduni    est. 

Primo   crgo    iraclaniluni    csl  de   inodo  el    ordiiie 

cliarilaiis,  secundo  de  parilaic  el  imparilatc  ,  ler- 

tio  dtf  perreclioiie  et  impcrfectione,  quarlo  iitruin 

cliarilas   seinel  iiaiiita    aniillalur.   Hu-c  aiiteni  oin- 

iiia  iiicidiora  cniiil  diclo  quid    sil  Ciirisltis    (82). 

Ciiaritas  eigo  csl  dileciio  Dei  propler  iptum  el  pro- 

ximi  propter    Dctim.    Modus  auteni    cliarilalis   ex 


iicc  de  Dco,  iit  qiiando  movcmur  ad  adulicriuiii. 
Qiiidam  et  dc  Dco  c(  ad  Deum,  nt  qiiando  ipsum 
perreclc  diligiinus,  cl  liic  eril  iii  patria.  Ilii  cnim 
oiiincs  mottis  noslri  eninl  de  Dco  cl  ad  Dcum. 
(85)  Modds  autein  dileclioiiis  pro\iini,  liic  est: 
Pioximum  iIcbCMUis  diligcre  215  *it  "(>-^>  (lui^  "Oi 
proptcr  Deuin  ol  ipsum  proplcr  Dcum  debemus 
diligere,  ei  boiium  qiiod  est  iit  ipso  el  bonum  quoil 
csl  iii  iiobis.  (86)  Ciim  nutein  proximus  ad  niiiius 
quadniplicilcr  dicalur  (dicilur  cniin  proxinius  afD- 
nilalc  priiiKC  nalivilaiis,  Adx  scilicet  cl  Evae;  et 
spe  coiiveisionis  ul  Judxus  vel  pnganus  :  vel  pro> 
pinqiiitate  cognalionit  nl  cognatus,  ei  gralia  lie- 
neficii   exliibitionis,  ut  ille  qui  inihi  niulla  contu* 


hoc  pnieceplo   maiiifeste  perpeiidiiur ;  Diliges  /)o- '^  iil  beiielicia)    (87)     :   Mic  proxinius  dicilur  omnis 


iNiiium  Deum  luum  ex  toto  corde  tuo  ,  el  ex  lota 
animn  tua,  et  ex  lota  menle  lua  (Deut.  vi).  (83) 
Diligcndiis  esl  eiiim  Dciis  ex  lolo  corde,  id  esl 
tolo  iiilcilectu  ;  ex  lola  anima,  id  esl  lola  voliinlate; 
cx  lola  niciiie,  id  esi  lola  niemoria.  Sed  palct  cui- 
cuiique  quod  hoc  proiccplum  iion  potesl  adimpleri 
in  via.  Noii  eniin  potest  honio  oinncs  iiiulus  ad 
Deuin  dirigcre.  Sunt  enim  miiiii  ex  caniis  concu- 
piscentia,  mulli  polius  ad  nialum  quam  ad  bontiin 
finem  lendentes.  Sed  po:erii  boc  praeceptitm  im- 
plcri  inpalria;  ibi  cniin  erit  pcrfeclio.  (84)  Ideo 
«licendum  qiiod  hoc  mandatnm  daluin  est  a  Dco 
iion  secunilum  perfeclionein  patrix'.  Sic  entm  non 
po.ssel   impieri  in  via,  sed  secundnm  perfeciionein 


liomo,  quia  nultus  iioino  cst  cui  non  sit  impcn- 
deiida  niiscricordia  ,  et  noii  solum  liomineni  hic 
comprehcndinitts  per  proximuni,  sed  eiiam  ange- 
ium  (Sb),  qiiia  juste  proxinius  iiuster  dicilur,  et  nos 
ciisloiiil  el  nobis  niinialral.  Coir.prehendimujetiam 
hic  Clnistiim  secundum  quod  iioiiio,  <|iiia,  sccuii- 
duiM  quod  est  iiomo,  magis  esl  a  iiobis  diiigendus 
qiiam  iios  ipsi ,  id  esl  ad  niajus  ct  rurle  majori 
alleciu.  Ijtnim  autem  magis  sil  diiigendus  Deus, 
quain  Deus  cl  prosimus  simul,  dubium  est ,  vci 
tantuin,  vei  niiiius  :  et  videtur  quidem  incongrue 
diciuin,  qiiiu  nuii  esl  diiigendus  proxiinus,  iiisi 
propier  Deuin. 

(89)  Ordo   auiem    hic  esl.  Prtniu  |diiigendus  esl 


vijc,  Hl  sciiicct  inipleaiur  pioulpotcsl  impleri  in  \h,  ^  Dsus  qtii  supra  nos  csl;  secundo  nos  debemu»  dili- 


cl  esl  ita  cxponciidum  el  inteiligeiidiini  secunduin 
pcrfectionein  viae  :  Diliges  Dominum  Deum  tuum, 
elc,  id  esl  moluin  cbaritatis  praupones  onini  alii 
molui.  Cum  enim  miilli  surgant  inotus  in  aniino, 
niotus  cbarilalis  omiiiiius  esl  pra;ponendus,  ei  ila 
hoc  praecepuiiii  iii  vi;i  polesl  obseivari.  Vel  ila  : 
DUiijes  Dominum  Deum  tuum  ex  lolo  cvrde  luo, 
id  cst  iion  bclo.  Vel  sic  :  Diliges  Deuni  luuin,  eic, 
id  est,  in  pr:£senli  nil  conlra  Deiint  :  iii  fuluro  nil 
prx.ter  Dcum.  Secunduin  auiein  perfociionem  pa- 
liia;  aliter  exponeiiduiu  est  sic  :  Diliges  Dominuvi 
Deum  inum  ex,  elc,  id  esl  intellcciii,  sineerrore; 
lota  iimma,  iJ  esl  voiuiiialc ,  siiie  oonlrariclaie  ,  tota 


g«ie;  lertio  quodjiixla  nos  est,  id  cst  proximum ; 
qtiarto  quod  sub  nobis  est,  id  est  carnem  noslram, 
et  Dcuiii  niajori  affeclu  qiiatn  nos ;  et  niajori  nos 
qiiam  proxinium;  et  inajori  proximum  qnam  car. 
Kein.  (90)  Si  quis  auteui  carnein  sunm  cruciel,  iion 
ideo  caniein  suain  odio  iiabei,  sed  ijns  iasciviam  et 
sttperbiam. 

Scieiuluin  est  ciiam  quod  qiiintdoque  diiigere 
l:e.ini,  cl  «liligere  proximum  iliciintur  duo  pra- 
ccpia  ,  quaiidoquc  uiiiim.  D.io  propler  divcrsuin 
iiiodum  diligeisdi,  qiiia  Deum  propier  se ,  proii- 
miiiii  propler  Dcuiii  diiigerc  dcbemus  cl  inagls 
Deum  qiiam  provimuin  :  iinum  dicilur  propler  ideii- 


tnenle,   id  cst  inemoria,  sine  iabore.  Ilem  aliier  :  ^  liialem  chariialis  qiia  cl  Deum  et  proximnm  diligi- 
Di.ifjes  Domiuum  Dcuin  tuum,   etc,  id  esl,  omncs      nitis. 


niottis  ini  crunt  spiritiialcs  in  patria.  Sciiicel  lUin 
hie  lam  carnales  qiiain  spirititaies  habcanlur.  Ilciii 
stc:  Diliges  Dominum  Deum  tuum ,  etc,  id  est 
oiiiiics  itiotus  auiiiii  tiii  erunt  de  Deo  ad  Deum  , 
quod  iion  est  in  via.  Quidam  enim  nostrorum  ino- 
tuum  siiiit  de  Deo,  sed  non  ad  Deuni,  ul  si  bl.is- 
pheiuainus.  Quidam  ad   Deum  et  non  du  Deo,  til 

(81)  M:<s:.,  III,  d.  27. 

i|S'2)  ilM.I.,   §  2. 

(S.i)  Aitg..  i.    1   [)e   doctrina  thr.,   c.   22. 

|S4)  .Aliii.lit  ail    Aiig.    doeir.,   i.  De    perjeitione 
justitia^  coiilra  Cociesiiiiuiti,  anlc  med. 

(So)  Aiig.,    1.  I   De  dociiiiin  cliristuina,   c.  22.' 

\S()j  .M,.-.,  d.   28.  §  uli. 


(91)  Soiet  atilem  quxri  utruin  inagis  del>e;»mus 
diiigere  iiiiuin  pioxiinuni  (itiani  alitiin  ?  Ad  quod  qui- 
daiii  dicuiiiur  quod  i.on  inujori  affeelu,  sed  inajori 
efleclu  debeinus  unum  diligcre  quam  aiiuni,  ul  pro- 
xiiiiis  cognatione  inagis  lcncmur  providere.  Quod 
aiilem  pai  i  atreclu,  id  et>l  diiectione  sini  umnes  hoini- 
nes  ddigeiidi  piob.itii  ^ic  :  Nuhus  ditigendus  esl  uibi 

(87)  L.  VIII   De  Tr.,  cap.   0. 

(88)  Lxeodeiii   Aug.,  I.  i  De  doctrina  Christiana 
c  25,  el   pr.ecipue  c.  50. 

(89)  Mag.,  d.  28.  I(icm,  ibid.  August. 
(yO)  liieiii,  ibi.t.,  cap.  24. 

(91)  M.ig  ,  tii,  d.  2;*. 


1007  SrNTF.NTIVRlM  LUmi  QCINOtlF.  —  LiH.  I!!.  1008 

jiio|)ier  Dciini,  n»>c  in  iiominc  ;ili<niid  (iiligeudmii  ei.i  A  nia  rnca  oxponerc  (iebeo.A'iis  videlnr  qiiO(!  (^l  qii.-)!)- 


iiisi  jiroplcr  Domn.  Eigoomnes  hOHiiiics  pmi  affccin 
.siinl  (liiigendi,  Idem  osien.iiint  .lucioriJnle  Aii^iislini 
qui  ilicil  (9'i)  :  «  Oiimiijiis  p:iri  dilecliono  opl.»n<(.i 
est  viia,  licct  non  omniljns  possiiil  exliiberi  dile- 
ctionis  oflici.T.  i  Sed  cis  viilclur  Ambrosius  obvi;ire 
ordinein  cliarii.uis  oxponens  (93)  :  <  Primo  dili- 
gciidus  est  Deus,  posiea  nos ,  pobie.i  parenies,  de- 
iiidc  filii;  deinde  domeslici,  qiii,  si  siiil  boiii  iiialis 
filiis  sunl  prxrerendi,  dcmiim  inimicus,  qiioniain 
non  praecipcris  diligerc  lola  virlule  ul  bcuin,  iiec 
sicul  le,  el  proxiiiium ,  sed  sufiiciat  iniinicum  dili- 
gerc,  el  odio  non  liabere  (9i).  »  Ecce  aperlc  dicil 
liic  Ambrosius,  qiiod  inajori  affeclu  diligeie  qnos- 
d.tiii  dcbpiiius  quain  aiios.  Idcu  diciint  quidani.quol 


liim  ad  effeclum,  ct  qii»iiliim  ad  affecliim  ,  lualum 
filiiim  meum  pliis  lcneor  diligere  qiiain  exlr.TiKjnin. 
lirpl  il!e  optiiiius  sil.  Si  qni-  dicat  qiiodpltis  lciicor 
diligere  propicr  iniilla  boiia  qii;c  i.i  co  sunl,  qiiani 
Dicum  riiiuin  in  quo  nuWa  suiil  bonn,  eadcm  raiione 
inagrs  lcneor  diligere  iliiim  qu.im  me. 

Qu%riUir  aiitem  qiioinodo  inielligon;lum  sit  qiiod 
posle:i  posilum  est  in  aiiciorilate  (98),  boc  scilicet : 
I  Iniiiiicos  sudiciat  diligere  el  odio  non  liabere.  » 
Siipcriiis  cnim  dictum  esl  quod  debes  diiigere  pio- 
>;iinu!n  sicnt  leipsum  ;  sed  omnis  liomo  proxinins 
esl,  crgo  omnem  liomiiicm  debeo  diligere  siculmr. 
Eigo  el  inimicum  sicitl  me.  Ad  Iioc  dicendiim  quod 
inimiciim  dcbcs  diligcre  sicul  le,  ut  ticut  nolet  si- 


ncc  omnes  pari  affcciii,  nec  omncs  pari  effectu  di-  ^  mililudinem  non  quantitatein.  Ut  enim  nolaret  Ani- 


ligciitli  suiil,  sed  qiiidam  inajori,  quidam  minori  af- 
fcciu  cl  cffectu  diligendi  sunt.  Auclorilalem  Aiigu- 
Stini  sic  solvunl  :  c  Omnibiis  pari  dileclione  optanda 
csl,  »  clc,  id  est  par  pr;cmiuin,  par  cocdnu  oiniii- 
bus  opianda  esl;  cl  ita  rcrorunl  paiitaiem  nun  ad 
affeclum.  vei  cffcctiim,  sed  ad  prctinium.  Tantam 
cniin  coionain  debemus  (iptarc  isli  qiianlam  illi,  ct 
ecoittrario. 

(95)  Quaeritiir  aulcm  vcrumnc  sit  illud  qood  po- 
sitiini  esi  in  auctoritale  Anibrosii.qiiod  sciiicet  boiM 
domcstici  prxponendi  sint  malis  filiis?  Yidelur  cniin 
quod  inagis  siiil  diiigendi,  quia  ncmo  debct  aliquciH 
diligcrc  iiisi  propter  Dciim,  nec  [f.  auij  boniiin  qiiol 
in  co  esi ;  sed  mulia  bona  sunt  iii  islo  domcstico, 
et  paiica  in  iiujus  filio.  Ergo  isie  magis  debel  dili- 
gcre  isliim  donicsticuin  quam  suuin  fitium.  Ilcm 
babet  aucloritas  (9C)  :  «  Sanctiores  suiit  copulu; 
mcnlium  qtiani  corporum,  >  sed  iste  conjunctus  est 
liuic  doineslico  copula  menlis,  ct  nulla  conjunciiis 
est  riliosiio;  ct  ]>raotci'ca  niuila  gratuila  diligcnd.i 
suiil  in  itoc  donieslico,  cl  nuUa  in  siio  fiiio.  Ergo 
inagis  deliet  diligere  istum  domcslicuni,  quani  cjiis 
216  ^'liuai.  (9V)  Magister  mcus  in  bac  parie  spiri- 
tualiicr  senlicns,  qiiod  et  ipse  facit  el  alios  non 
tanluin  doccre, scdct  f;icerc  docuil,  .'\ssercns,  qiiod 
interiori  dilcctionc  magis  diligondi  sunt  domeslici 
boiii  quain  filii  inali.  Nam  majori  affeclu  debco  ilios 
diiigcrc  qnam  islos,  ct  majiis  pr;cinium  opiare  pro- 


brosius  quod  non  lanlum  diligendtis  esset  inimicus 
qiiantum  proxiinus,  ultimo  posuit  inimicormn  di- 
lcdionem. 

Iicm  quxMitur  iilrum  aliquis  possit  inagis  diiigere 

qnod  minu.s  diligendum  est.vcl  minus  diligere  qiiod 

magis  diligcndum  est   ex  cbariiale  :  qiiod  videlur 

posse  proliari  sic  :  Iste  diligit  patrem  qiianinmcun- 

quc  debet;  diiigit  eiiam  iiluin  exlraneuin  quaiilum- 

cunqiie  debet,  et  eiiam  plus  quam  tencalor  iiliini 

diligere,    quia  inianlum  diiigil   enin  ,  quod  anior 

qiicm  habet  erga  illum  (ranscendil  nmorem  islius 

erga  palre  n  ;  el  boc  facil  ex  cbariialc  :  ergo  diliglt 

magis  ex  cliaritaie  qiiod  minus  diligendutii  cst.Cer- 

Uim  est  enim  quod  plns  diligendiis  est  paler  bonus 

'  qtiam  exlraneus.  At  dicet  aliqnis  lioc  csse  impossi- 

bile  qiiod  positum  est  :  quod  tamen  polest  probari 

sic  :  Posito  quod  islc  ex  cbarilaie  nemiitein  diligat 

qtiaittum  patrem,  islc  alio  moiu  cbaritatis  moveiur 

ad    diligendtim    pntrcm,  alio   ad   diligcnilnm  islnin 

evtraneum,  cl  isic  est  minor  ilio.  Nnnqiiid  non  po- 

test  crescere  illo  ininur  motus  qiio  movcmur  ad  di- 

ligenduin  extraneiiin,  nt  paririccuir  iili  motui    qtio 

niovetur  ad  diltgcndum  palrem,  vel  etiam  ui  exce- 

dat  cum  :  qiiod  si  esl.  jam  conslat  qiiod  ipsc  ex  ciia^ 

ritalc  plus  diligii  cxtraiieuin   qiiam  pairem  etiain 

bununi.  Si  vero  dicatur  ininor  inoiiis  non  posse  cre- 

scere  sinc  superiori,  difficile  esl  rsssigiiare  ralioi.em 

quare.   Econtrario   isic  magis   diiigit   quod   inintis 


pter  sanclilateii)    rcligionis.   Exlcriori   tainen  dile-  ^,  difigendum  csi.  Ergi»  inordinatam   habet   cbarita- 


Ctioue  inagis  lcncor  providerc  nicis  filiis  ci  (aelcris 
consangtiincis  iiicis,  etiainsi  pessiini  sint,  i|uain  du- 
iiicsiicis  boiiis,  si  ei  i»li  ct  illi  iiidigeaiil,iicc  taincii 
consaiigtiiiiois  dcbco  ad  stipernuilatciii  tcniporali.) 
ininislr;)rc,  scd  laiitiiin  ul  siiiricial  nccossariis  cor- 
poris,  ne  si  nimiaiii  cis  abtiiidanii;im  iiiini>travcro 
ex  qtia  delcriorcs  nanl,  vidc-tr  cos  iii  crrore  fovere, 
el  ita  sim  auclor  nialilioe  coriim.  i^onis  antem  oin- 

j(y2)  In  exposil.  cap.  vi  ad  Galal. ,  I.  IV,  V, 
eiiaiii  l.i  Deiioct.iUitiil.^t-.^ii). 

(95)  Ad  illiid  Canl.  ii  :  Oriiiiiavil  in  me  cliarit., 
.'iii  Glossa  ibid. 

(94)  Ibid.  Aniliros.  scd,  qiiiiuisd.  verbis  d<Uracii.«i. 
Non  taiiion  c\sl;il  apiid  Anibros.  iiiio  tit  adiilleri- 
ti;itu,  rejiciuiit  oniiies. 

Pati!oi..  CCXl. 


tem.  Itein  ,  ordo  cliaritalis  esl  ul  prinio  loco  di!i- 
galur  ainicus  el  post  iniiiiicus.  Ergo  nemo  potcst 
;e(|tiarilcr  diiigorc  amicuin  ei  inimictini,  oljseiv.ilo 
ordiiie  cbarilatis. 

Idco  diciint  qtiidain  qiiod  ,  ciiin  sint  qualuor  nio- 
Uis  charitalis,  priniiis  iii  Deiim,  seciiiiddS  in  nie- 
ipsuiii ,  tcrlius  in  amicuin  ,  qnarttis  in  iniinicum  , 
quinlus  eiiain  potest  assignari  iii  propriain  carnen) , 

{9li)  Mag.,  stip.,  §  e. 

(96)  Boti.e  ad    iil;i  vrrh;>  :  Qiia;  i'.s/  maier  luea,  e* 
qui  sunl  frattei  mei  ?  }fii{ili.  xii  :  Heligiosoros  ir.on 
blianiur  copnlje  inontiiim  qiiain  cuipiiriiin. 

(97)  Ma>;isior  sonl.,  i.  m,  •!.  -9    §  d,  <••  dc. 

(98)  Ex  Amlirosu)  aiipr.i. 


«JO 


mo  PETRl  MCTAV5ENS1S  1100 

«i  eiiani  fiiter  amlco»  dlstincUo  muliiplex  poiesl  ad-  A     lieni,  dicilAugusiinus  (99):  «  ^on  esl  lanl-jE  jmi!- 


hiberi,  et  noii  potcst  molus  dilectionis  crga  inimi- 
ciim,  qui  cst  infcrior,  crescere,  quin  crescat  quili- 
bcl  supcrior  motus  ei  ille  qui  est  in  amiciim  ,  cl 
i!!<)  qui  esl  iu  me,  et  ille  qui  est  iii  Dciifn.Si  eniin 
possct  crescerc  isle,  illis  non  crescenlibus,  in  t.iii- 


liliidiriis  iniinicos  diligcre,  qiintitiiin  crcdiiiuis  exaii- 
diri  Dominica  Oratioiiedicendo: /iimi</e  mibin  dehiia 
noslra  {Matlh.f  vi).  i  trgo  plures  exaudiiiiilur  Do- 
minica  Oralioiic  qunm  diligaiil  iiiiinico*.  Eigo  ali- 
qois  exaiidiiiir  Dominica  Oralione  qui   iion  diligll 


lum  possei  iste  cresceie  ul  adaequareturscciiiido,  inimicos,  ergo  qni  iiou  diligit  proximum.  Krgo  ali- 

Kl  ila  lauiiim  diligerelur  iiiiiniciis  quaiiluin  ainicus  ;  quis  evaudilur  Duminica  Oratione  qui  iion  adiin- 

imo  ul  excederet  sccundum  el  adjequarelur  lerlio,  plet  lioc  praeceplum :  Diliges  proximum  luum  sicut 

ut  tnntum  diligeiein  inimiciim  quaulnm  ine,imout  leipsum  (Lcvit.^  xn;  Mtiiili.,  v).   Ad  quod  dicinms 

eiiaiii  qiiano,  ui  lantum  diligercm  217 '"'")icum  quod    cuin  drcimiis,   Miilii    miidimilur  Dominica 

quiiilum  Dcuin.  Quod  conslat  esse  lalsiim,  quia  sic  Oraiione  qni  non  diligunl  inimicos  (100),  vernm  est 

pcrirei  ordo  chaiitaiis.  Aliis  lamen  videtur  quod  exieriori  effeciu  ei  benelicio,  quia  noii  quicunque 

possit  isie  plus  diligere  iuimicum  quam  amicum  ex  «xaudilur  Dominica  Oralione  diligil  prOTimum  ex- 

cliariiate,  el  eliam  plns  quam  pairem,  et  ideo  noii  leiiori  effeclu,  sed  necrsseesl  ul  eum  diligai  inte- 

peccal,  sed  supcrerogal  in  dilettione  inimici.  Siciil  riori  affeclu. 

paiipercuia  mulier  plus  diligil  Deum  quam  episco-  liem,  quacriiur  uirumomnis  liomo  leneaiur  dili- 

pus;  non  lamen  epi»copus  pcccal  quia  diligit  quan-  gere  DeHin  quanlum  polcsi,  Si  dicas  qnod  niillu», 

lum  sufljcil,  scd  mulier   supercrogai  cui  SHlBceret  eigo,  cum  omnis  iiomo   teiiciinr   dliigere  Denin, 

muito  miiior  (lilcclio.  Nemo  lamen  poiest  magis  di-  omnis  leneiur  diligere  eum  ad  mcnsuram;  ergd,  si 


ligerc  proxkmim  quam  Deum,  el  non  peccarc,  qiiia 
fnoius  dilcctioiiis  Dei  omncs  aiios  excedii  el  illi  aui- 
lus  est  comparabiiis. 

!iem,  posesi  qu«ri  anmolus  dileciionis  quem  lia- 
iel,  perfectus  orga  proximnm    possii  essc  lanins 


alitiuis  cum  magis  vel  minus  diligai  qu:«in  exigai 
cerla  mcia,  Iransgrcssor  est.  Si  vero  dica.>  qtioJ 
aliqiiis  homo  leneiur  Deum  diligere  quaniumcuii- 
que  poiesi,  cadcm  raiione  qnilibel.  Ergo  quilihei 
homo  leneiiir   Deuni  diligere  qiiantuincMnqne  i|)s<» 


quap.ius  esl  molus  dileclionis  qncm  hahot  iinperfe-  potesl;  sed  nulliis  diligit  quaiitumcum|uc  ipse  {k>- 
cius  erga  Deum.  Quod  vidoliir.  Mulii  sunt  impcre-  lesl,  ergo  omuis  homo  transgressor  est.  Ad  qiiod 
cli  qu!  non  trndeient  auimam  pro  Christo,  imo  po-  dicimus  quod  nullus  iionio  leuetur  Deum  diligera 
liiis  fugercnt,  si  venlum  csscl  ad  discrimen.  Ecou-  quantumcunque  ipse  potcsl  cum  diligere,  quia  ejiis 
(iario  mulli  suut  perrtcii  qui  laiilum  diligunlproxi-  c  diieclio  in  iiifinilum  polesl  crcscere.  Quod  ergo  di- 
mum  quod   pio  ec  traderenl  anim.im.  Ergo  inlen-      cil :  Omnis  homo  teneiur  Deum  diligcie,  el  iiuilu* 


sior  videtur  molus  i^tius  crgn  proxiiimm  qiiam  iilius 
crga  Deum.Econirario  non  vidclur  hoc  posse  slaro, 
quia  qiiicuuque  Doiim  diligii  sive  pcrreclus,  sive 
imperfecius,  plus  diligii  eum  quam  so,  el  nemo  adeo 
pcifcctus  cst  qui  plus  diligat  proximum  quam  se. 
Ergo  mngis  diligit  quiiibcl  impcrfecius  Deunt  quam 
aiiquis  perfeclus  pntxiuium. 

ilem,  potesl  quscii,  an  motus  naturaiis  quo  a!i< 
quis  diligil  amicum  suum  naluraiitor  possil  ncquari 
illi  niolui  quo  aliquis  diiigit  proximum  ex  clKirilate. 
El  forie  polesl  ci  icquari  iii  quaniilale,  si  non  in 
«ligaiiale.  QiiwriliiP  ei.iam  cnm  iste  movealur  ad  di- 
ligendum  amtcum  propler  henellcia  sibi  coliaia,  et 
prupier  Deum,  utruin  moveal  nno  n^.oiu,  an  divcr- 
sis  moiifciis,  cl  utrum  moveaiur  aiiquis  ex  hoc  quod 
diligit  creaturam  «.ijlur:\ii  dileclioiie  quia  nohis 
placet,  qnod  creanua  Oci  cst;  el  otiam  propier 
Deum  hoc  facimus.  qnia  crcr.luram  Dei  eam  scimus 
essft:  sic  euim  dili^imus  creatur.im  qnoc  esl  diabo 


quaniumcunque  potest,  ergo  ad  mensuram.  Fallacia. 
Oitsuis  homo  vull  scire,  et  nullus  vuH  laiilum  scird  ^ 
quiu  possil  magis  scire,  ergo  aliquis  vult  sciie  ad 
mensuram.  Iiem,  omnis  homo  leneiur  diligere  pcr- 
fecle,  vel  impeifecte.  iNuMus  lenetur  diiigere  imper» 
fecic,  ergo  omnis  tenelur  diligere  perfccie.Fallacia. 
21g  LUerque  istorum  scit  hoc  vel  illud  esse  veium, 
aslra  cssc  paria,  astra  esse  impiiria  ;  neuter  scJl 
hcc  csse  voriiii!  aslra  csse  paria,  ergo  uterque  scil 
iiliid  esso  \crii!ii,  aslra  esse  iiiiparia. 

(i)  Qi!»,'ritur  eliam  iilrum  aiiquis  magis  meiealur 
niOiu  quodiligitamscum,qiu>ui  movu  quo  diiigii  iui- 
micum,  vel  econlrario,  Sed  h«c  quaeslio  perplcxa 
«si.  Si  eiiim  fiat  comparatio  inicr  mouim  qiio  isie 
diliait  amicum  lauium  el  qito  ipss  diligit  cl  aml- 
cuir»  el  iuimlcum,  non  esl  comparalio.  Nam  iiic  quo 
ipsc  diligil  amtcum  tanium  rion  esi  honus.  Nemo 
enim  tautum  amicum  dchcl  diligcrc.  Sed  ila  pro- 
pr.iialur  qii.iRslio  :  ulrum   aliqsii.s  magis    nsereaiuT 


ius  Qu«>OTnnia  quia  niuidum  suut  4riui  adhuc  sub  di!i-ei.do  amicum  quam  iuimicum.  ve!  ccoiiliano. 
iudicio  r^iinquimus.  Ilhid  polius  quxrcidum  an  thi  major  est  lucla,ibi  major  esl  coroua;  seJ 
Viruiie»  diligamus  charitaJe.  Quod  si  esl,  ergo  ad  nsajor  esl  lucla  iu  dileclione  numici  quam  amic., 
id  ad  quod  !it'«.  i'iod  v<?ruui  csl»  non  lamon  ui  ergo  major  corona.  Ergo  magis  mereiur  ui  di- 
ipse  i.uatur  Deo,  sed  ul  per  eas   iiii  qui  habciil      iectione  iuimici   quam  amici  :  qtwd  p.obaCir  f.d- 

siim  esse.  ^aui  isie  majori  charilalc    dihgii    ami- 


\iip 


(iJQ)  Enehiihl  ,  c.  T3. 

ilan  Aug  hoiD.    40,  li.ler  50. 


\})  Mr.g  Jii,  d   30. 


m\ 


SENTENTIARIjM  Llimi  QIINQUF,.  -  LIB.  111. 


ilO^ 


cmii  «in^m  iiiiinlcum,  el  iiilo.nsiori  mnlii,  rrgo  jna-  j^  fucril  ad  discrimen  ,  «|iiod  vcl  a:.iin;(m  proximi  jie- 

gis  Mierelnr  diligendo  aminim  qiiam  inimicum.  Ad 

qiiod   <licimus  qnod  nhi  magis   iiucndiuir  charilas 

ibi  mnjus  esl  meriliim.  Vcl  probabililcr  dici  poiest, 

qiiod  omnis  bomo  magis  merelur  diligendo  amicnm 

quam   inimicum,  qnia  nullus  polesl  diligere  inimi- 

cum   inlensiori  molu  quam  amiciun.  Quod   aiilem 

diciliir,  Vbi  est  major  lucla,  viajor  eU  corona,  n(m 

csl  diclnm  univcrsaiiier. 

.  Iiem,  isie  icneiur  diligcrc  omncm  proxiinum,  ct 

similitcr  quilibel  liomo;  ergo  omnis  liomo  teneinr 

diligcre  omnem  lioininom,  crgo  nouim  "cl  ignoliim: 

ergo  iste  lenelur  diligerc  liominem  qucm  nunquam 

vidit,  nunqiiam  cognovil.  Ad   (luod  diccndum  qiiia 

vcre  tcneuir  diligere  dileclionc  gcncrali  omnem  lio 


tesse  sit  pericliiari  iii  fidc  vci  carnem  propriam  in 
.iffliciionc,  potiiis  debeo  carnem  nicam  morii  expo- 
nerc  quam  ipse  labalur  in  fide.  Nam  s:iliitCin  aui- 
mac  ipsius  debeo  prsnponcrc  saluli  corporis  lempo- 
rali  {i).  Iloc  lamen  non  iiisi  dc  perfeclis  est  verum. 
Sciendiim  qiiod  in  alio  sensu  vero  dicilur  qiiod  m.**- 
gis  dcbeo  diligerc  carncm  propriain  qaarn  aniin.nm 
219proximi,idcsi  majori  uQectii.Nani  magis  debco 
oplare  glorificalioncm  cariiis  mc?e,  qiiam  beaiiliidȤ 
nem  aninije  proximi,  cl  ad  lioc  magis  dcl>eo  labo- 
rarc. 

Itcm  (5) :  «  Infra  Deum  nil  majns  est  mentc  lui- 
mana,  >  crgo  prsetcr  Dcum  nii  magis  diligcnrium 
esl  menle  bnmana  :  crgo  caro  Clirisli  non  csl  ma- 


miuem   nolum  cl  ignolum  :  est  enim  generalis  di-  D  gis  diligeada  qnam  mcns  liumana  :  (|uod  non  esi 


leciio  et  specialis,  sicul  est  generalis  confessio  ci 
specialis.Ilcm,  iste  diligil  Dcum  toto  cordc  el  proxi- 
mum  loto  corde,  crgo  magis  liunc  quam  illum.  Fal- 
lacia.  El  Pelrus,  cl  Linus  babet  snmmum  bonum, 
ergo  Pclrus  non  babet  majiis  quam  Linus.  Vcl, 
isic  piignat  advcrsus  illum,  el  pugnabil  tolis  viri- 
lins,  ergo  non  fortius  quam  nunc  :  quod  csl  faliiim, 
ouia  tum  crit  furtior. 

Qnaerilur  itenim  ulrum  aliquis  magis  debeal  di- 
ligcre  anim.am  proxiiiii  quam  carnem  Christi  :  qnod 
vobinl  ita  probare,  qiiia,  ul  dioit  Angiislinns  (2), 
t  Nil  majus  cst  quam  friii  visione  Dci.  >  Scd  isic 
(iiiigil  animam  proximi  ut  [rualur  visione  Dei,  ergo 


vcrum.  Ideosic  est  exponenda  illa  aiiciorilas:iInfra 
Dcum,  elc,  >  id  csl  nulliis  nsus  aliciijus  crcalura», 
major  est  vcl  melior,  quam  'jsus  iMimanJC  mcnlis  ; 
ejus  cnim  usus  est  Deuin  conicmplari;  ct  co^ilaiio 
nes  ad  ipsum  diiigerc.  Vdsic  est  expoiienda:<lnfra 
Deum,  ctc,  >  id  es'.  mcntc  Ci'.risli  quae  hun>ana  est 
iiil  majus  cst  inSra  Dcum. 

Item,  voluntas  Dci  non  poiesl  csse  mcriium  isii 
ad  viiain  .'clcrnam  :  sed  cjus  volnnlas  potesl  esse 
ei  merilum  ad  vitam  :eternam,  ergo  'i^e  m^gis  dc- 
betdiligere  voluniatem  suam  qur.m  voluntaiem  Dci. 
Fdllacia.  .Anima  istius  non  polcst  esse  meriium  viix 
rclernae  isii,  scd  opera  cjiis  pnssiint  ei  'esse  meri- 


magis  debetdiligereanimam  proximi  quam  carnem  q  '"f"  ad  vilam  selcrnam,  crgo  isie  magis  dcbot  di- 


Clirisli;  sed  in  contrarium,  caro  Christi  vivificalrix 
esl  animnrum,  ct  nnlliis  polcsl  babere  salutcm  iiisi 
per  carnem  Clirisii;  ergo  magis  diligenda  est  caro 
Cbiisti.Practerea  ipsa  unila  cst  verbo  Dei,quomiine- 
renil  majns  est,  crgo  ipsa  magis  diligenda  e.«t  qnam 
afiima  proxiini.  Piopierea  Iraduni  quiii:im  plus  esse 
diligeiidam  carnem  Chrisli  qiiam  uiiiinam  proximi, 
ei  majori  alTectu  ct  ad  majus. 

Qiiaeritur  ilerum  uiriiin  aliqiiis  magis  dcLcal  car- 
nem  suam  qiiam  aniinaui  proximi  diligcrc.  Qiiod 
videlur  sic,  quia  animam  snam  magis  ici:ctur  dili- 
gcre  quam  animatn  proxiiiii,  nl  fniatur  scilicci  vi- 
sione  Dei  :  sed  ammam  siiam  non  poiesl  «liligcre, 
qiiin  diiigat  carnem  u!  gluriliceliir.  Moncnim  polcsi 


iigcrc  opera  sua  (jiiam  .'»nimam  suam. 

llcm,  quod  magis  bonum  est.  magis  esi  glorifi- 
candum  quam  iltud  qnod  minus  csl  boniim;  sed 
polentia  Dci,  qiian  csl  ipse  Dciis,  majus  bonum  cst 
qiiam  crnx  Chrisli.  Ergo  magis  esl  glorilicanda  p«- 
lenlla  Dei  qiiani  cnix  Chiisli;eigo  Apivsloliis  iiior- 
dinaiam  habnit  charilalcm  diccns  :  Mihi  ubsii  glo- 
tiari  nisi  in  cruce  Domini  noilri  Jesu  Chrisi.i  {Gal, 
\i).  Ad  quod  dic.endum  quod  ma^^is  csl  gloiiiicr.nila 
polcnlia  Dei  (jnam  crnx  Chiisli.  Scd  lioc  dixil  Apo- 
slolus '.cmpofc  iiio  qno  criix  Christi  m.Txiinum  crat 
scandalum  Judxis,  el  stuUiiia  cl  d<:risiugcnl:bn?,  nt 
magis  crucem  exaltarel,  el  magis  eos  argucrei.  Voi 
sic  expone  ;  Mihi  absit  gloriari  iiisi  in  cruce  Domini 


anim?  frui  viia  .Tlerna  (3),qnin  habilura  sil  corpns  l)  noslri,  \d  osl  r.isi  in  operibus  qiire  ipse  pro  liobis 


gloiilicalHin:  ergo  magis  teiiclur  diligcrc  carncm 
Enain  quam  animam  proximi.  Scd  vidoliir  coiitra- 
rium  qnia  debct  diligerc  animam  proximi  ut  friis- 
tiir  visione  Dci,  ei  faro  sua  non  poiesl  frui  visione 
Dei :  ergo  magis  dcbcldiligcre  animam  proxinii  sui 
quam  carnem  suam.  Ad  quod  dii  imus  qnod  magis 
diibei  diligerc  animam  proximi  sui.id  est  ad  majus, 
quia  ad  fruilionein  visionis  Dei ;  vel  magis  anim.^im 
proximi  quam  carncm    propriam,  qiiia,  si  venliim 

(2)Lib.  iD^  (io.^^fimfl  C/irjs/.,  c.  32.  Vii^.  cap.  16, 
lil».  X  De  civil. 

(5)  li;ec  inicilige  posi  generalem  corponnn  re- 
$iirieclioiiem. 

(4)  No.i  ( st  ile  ncccssiiaic  chr.riliitis  qsio.!  honio 


fecil  patiendo  in  cruce  ;  quod  loliim  fuil  ev  niiscri- 
cordia  et  boiiitale,  quae  cs'  cailem  cuin  poieniia. 

liem,  diligeiidtjs  esl  Deu.s  qiiia  esi  Deus,  ci  dili- 
gendus  est,  quia  homo,  ergo  magis  diiigcnJus  esi 
quia  esl  Deus  ci  borno,  quam  nuia  Deus.  Iicm,  ha- 
bes  in  Canlicis  siipcr  illum  locuin  :  Qualis  csi  dile- 
ctus  luus  e.r  ciileclo  {Cant.  v),  Fiiius  a  Palre.  Lx  qii,» 
parle  magis  debct  diligi  quam  limeri.  Item,  Misera- 
liones  Dci  sunt  sUjier  omuia  overa  ejus  {Psal.  cxtiv). 

prnpiiiiin  corpus  cxponat  pro  sahile  proximi,  iiisi 
in  casn  qno  lcncliir  cjus  saliili  providerc.  Sed  qund 
aliquis  sponie  ad  hoc  se  ofieral,  nerlinct  ;id  pcifc- 
clioneni  cliaril.itis.  D.  Th.  2-2,  q   20,  a.  5. 

{.i^  Xu\i.,  1.  I  De  l.b.  arb.,  c.  lO,  ici-p.  Lvo  ;iu. 


ufl-                                          rF/rni  ncTAViENSis  noi 

or^o  ipse  ningis  ost  ini^PiicoM   qnniu  jiisins  :  se<l  A  H"'-'*  ^**  Dcus,  cl  rsl  mnp;niis  qiiia  osl  Iiom^o,  orgo 

propler  misericorJiaMi  osl  (lilige»<liis.  proplcr  jiisli-  est  major  qiiia  csi  Deiis  el  lioino,  qii:iiii  fjMia   Dtiis. 

liam  esUimendiis;  eigo  osl  iiiagis  (liiigeiidns  q-iain  Alioriiin  soluliones  cx  pr.rdiciis   patcnt.  Iiem,  ciini 

liincndus.    Sctl   in    coiitrarinra   sic.    II.ic    nomina  Dciis  diiigendiis  sil  quia   crcavil  innndinn,  el  longe 

(licla  dc  Deo  esrcnliain   significanl ,  cl  illa  non  com-  ineomparabililer  inajus  fuit  generarc  Fi'iiin>,  longo 

paralnr   qnia  non    inlcndiinr  ant   reinillilur,  ergo  ampiius  diligendus  cst  quia  «jenuit  Filiiim,  iil  vidc- 

uon     dicuiitur   de   ea     niagis    vel    niinns.     Iieni,  lur,  cl  cxliihcnda  ei  videtur  lutia   qnia  Paler  el 

quia     esl    Dcns     €sl    diligendiis,  quia    esl    Deus  eadeni  (]uia  Deus:  el  miilla  alia  inqniri  possunl,quaB 

csl   tiniciidiis,    eigo    nun     e&l    magis   diligcndus  quia  inusilala   sunt,  suli  silenlio  sunl  transcunda. 

«juani  timendns.  Ilem,  qnia  esl  miscricors  est  dili-  Istud  tamen  non  esi  praelcnnitii^ndiiin  qiiin  inoius 
ptndus,  qiiia  esl  jiislus  esl  liiuendus.    iion  inagis      erga  Doiim  supercl  etiam  illum  qui  esl  erg.T  ipsum 

misoricors  qnain  juslus,  crgo  non  esl  niagis  diligcii-  lin  i  inein.  Nam  quidquid  boni  nobis  erliibuU  inhii- 

dus  quam  limendus.    Vel  ila  :  ./Eqiie  juslus  est  ct  mnnitalc,  totum  fecil  ex  deilalis  bonilate.cl  omnes 
niiscricors;  crgoa'quediIigenduseiiimendus  Scien-      alii  moius  ad  nioium  deiialis  referuniur,  ex  qr.a  «ki 

dun!  orgo  esl  (luod  isla  nomina  dicla  de  Deo  Cisen-  onine  boniim, 

liani  divinam  praedic^mt,  el  quosd.im   effeclus  in  g      Sicul  ad  ordinem   dilectionis  pcrlincl  inqnirrre 

crcaluris  notanl,  sicut  diclum  esl  de  his  noininibus  quid  prinioloro,  el  quid   secundo  loco  sil  dil  gen- 

Jusius,  misericors.  Cnm  enim  dicitur  Deiis  esl  dili-  dnni,  ila  ad  eumdem  ordinem  perrincre  Tidclnr  i:i- 

gcndus  probalur  dignitus  qua  csl  dignus  Dcus  diligi  quirere  ex  qiio  magis  vel  ex  quo  niinus  lenfamiir 

qiiae  cst  divlna  essentia  :  praelerea   subinnuuntur  diligere.  llndc  el  post   iHam  qHacstionem  lijcc  irii- 

quidam  effeclus  in  creaturis  quod  lcnenlur  euin  di-  ctanda  esl.  Ei  cum  sint  tria  gencra  bonoriim,  Ksto 

l:gere.    Simililer  cum  dicitnr  Deus  esl  liincndns,  Augnstino  (6),  maxiina,  elinedia,  el  mininia,  qii:r- 

pnnitur  eadcm   digniias  el  subinnuilur  alius  elTe-  riiur  an  pro  omnibus  diligcndus  sil    D«uis  :  qiiod 

Cliis.  Ergo  si  seciinduin  principalemsignificaiioiiero  videtur,  qu  a  nl  dictiim  «;st  supra,  pro  lontponili- 

cis  adjicialBf  inagis  aul  ininns,  incongrua  cst  locu-  bss,  qij?e  mininia  snnl,  scrvioiidnin  esl  Dco,  ergo 

lio,  Deus  est  mayia  diiigewlus  quam  (imendus.  Si  veio  pro  temponilibus  csl  dilig»Midus.  Iicm,  angeli  anic- 

adclTecluscrcaluriirumrcferalurcompar;«tio,  verum  (]uam  rollal:i  essenl  eis  gr.uuila,  tenebaniur   DiMini 

est  quod  proquibusdam  roagistenemur  diligcrc.pro  diJigcre,   el  ip»i  non  babebant  nisi  naiuralia,  orgo 

aliismagis  limcre,  slcul  diclumcsl  dc  niisericordia  pro  iialur;ilibiis  lencb.iiitur  Dcuni  diligerc  naluiali 

cl  jusSilia.   Cum  vero  addilo  ablalivo  dicilur,  Dous  dilcclione.   Quod    iiuie  cliam  cognoscilur  qiiod  se- 

esi  magis  dil'gendus  a  nobis  qiiain  limcndus,  iion  ^  cu«dum  differenliam  per.-ipic.ncital  sr.aiiir.iliiiih  d.it» 

ponitur  ibi  aliquid  dcDeo,  sicut  nec  cumdiro,  Dciis  sunl  cis  grr.luila.  Iteui  (7),  in  Ev;inge!io  liabelnrdc 

cst  Crcalor.  Sed  liic  est  sensus,  id  cst  dignuni  cst  boaiinc  peiejire  proficiscenlc,  quod  tradidii  sercis 

nt  nos  Douni  diligamus.  Nec  est  miriim  si  de  Deo  **"s  ^ona  sua,  ei  unicuique  sccundum  pruprinm  vir- 

fi.Tl  sermo,   el   per  snbinnualioneni    non  Deo,  sed  lnlem  {Maith.  xw),  scilicel  naturalia  ;  et  itu  seciin- 

crealur*  aiiqnid  atlribualur;  siciit  220*^"'"  t''^''"  ^"'"  tliffeienliam  naluraliiim  magis  lenebaiur  quis- 

iiir  Deus  esl  crcalor,  id  csl  Deo  volenle  le»  dc  noii  (luc   diligere   vel  minus.  Sed  coiilra  sic  :  Islc  pro 

ussc  prodierunladcsse.  naturalibus  lcneiur  diligeie  Deiim,  el  non  nisi  pro- 

Si  vero  quseralur,  ittrum  a   nobis  sil  magis  dili-  J»ier  Deiiin,  crgo  pro  naturalibus  lenetur  diligere 

gciidiis  quain  limcndus?  Diciniusquia  ila  csl.  Molus  Deiim  ad  frucndiim  illo;  quod  eliain  vidclur  cx  illa 

eiiiin  dileclionis  in  iiobis  crga  Deum  onines  alios  aucloriiale  :  Ilomo  facius  est  ui  Deum  cognosceret , 

inotiis  supcrarc  debet,  el  pro  qiiibusdam  inagis  est  cogniium  diligcret,  dileclo  fruereiur.  llcm,  qiiilibet 

diiigi-ndus  a  nobi»  qiiam  pro  aliis,  quia  pro  operi-  pro  naluralibiis  Dcuin  diligerc  lencliir ;  ergo  qu:inlo 

bus  rccroalioiiis  magis  qnam  pro  operibiis  creatio-  laeliora  liabet  naturalia,  lanlo  magis  lcnelnr  Denm 

)iis,  sic  foi  tc  magis  tenemur  euin  diligcr*',  iinia  pio  j^  diligere;  ergo  si  quis  liabel  nicliora  naturalia  alio, 

nobis  passus,  quani  quia  Deus:  sed  noii  tencinnr  liabcns  parem  cbarilatem,  niagis  peccal  si  in  ali- 

niagis    diligcre,   iino  leneinur  roagis  diligere  quia  qno  gcnerc  pcccali  peccat,  quam  ille  si  in  codem  ; 

Dctis,  qiiani  qnia  p.issus.  Nam   iste  moliis   onincs  et  ila  magis  peccal  pulcbrior  qnam  miiius  pnbher, 

oxcodcre  debcl,  ot  ita  paicl  qnia  magis  tenemur  enm  dives  quam   paiiper  ;    habcns  acutum   ingeniiim  , 


diligcrequia  Dcus  cl  bonio,  qiiam  qiiia  Deiis;scd  non 
niagis  diligcre.  Si  crgo  qnacrilur  an  niagis  sil  dili- 
^cndus  qnia  Deiis  cl  Iiomo,  quam  quia  Dous  ,  si 
cssoiilia  diviiia  prxdicelur,  incongrue  dicitur.  Si 
ad  cfiocltis  referas,  veriim  esl,  quia  inagis  tcnomur 
diligero  quia  esl  Mcdiator,  qiiain  qiiia  Croalor,  >cd 
noiitcncinurmagisdiliijcre.  Fallacia.  Dcuscslinagiius 

(6)  L.  n  De  lib.  arb.,  c.  19;  el  i.  i  fietrncl.,  c.  l), 
iu  i:ied. 


qiiam  qui  iiebcs.  Ouod  improbatiir,quia  cuin  aliquis 
panpercst,  vc!  hebelis  ingenii,  vel  .iliqnid  tale  pa- 
liliir,  il!a  pocna  esl  iili  a  Dco  in/Iirta  lanquani  n.e- 
dicina  (8),  vcl  ad  correclionein,  si  sit  peccamr,  vel 
ad  coiiscrvalioiu*m  viriuliinisi  sil  lionus,  iil  i^aiilo 
daliis  estsliinulus  Siitanae;  vol  ad  ni;«jnrein  coro- 
iiani  ut  Jub.  Lr^o,  iiibi  ununi  istojiiiu  eflicial  in  ilioi, 

(7)  D.  Tli.=2-"2,  q.  2i,  2. 

(8)  Maq.,  \  d.  4»>,  §  I  ;  ex  Aug.,  De  Trinil.  El  it, 
d.  lo,  §  a.  Siinilia  ii.iiiei  Puilns 


n05  SEMIiNTlAUUM  LlliRl 

Tcriil  homo  iiiciliciiiain  sibi  ilalnm   ad    buniiii)   iii  A 
nialtim,  el  ita  ex  niajuii  conlciiiplu    poccal,    (|iiam 
iilft  cui  iion  esl  apposila  medicin.i,  iil  esi  (livos  vel 
quilibcl  alius,  secuiidini)  iiiiid  :  221    Curavimut 
Bubylonem  et  non  est  saiiata  {Jer.  lii).  El  illiid  :  Vafa 
figuli  probat  fornax,    ei  homines  juslos  lenlalio  tri- 
bulttlionis  {Kccli.  xxvii),  el  ili   vidcliir  ni;igiS  pcc- 
carc  paiipcr  qiiaiii  divcs;  licbes  ,  «iiiani  iiigciiiosiis. 
rropterea  disliiigiiiiiii    rjiiidain   inler  fnndait:(;n- 
liiiii  ddeciioiiis,  cl  aiiguiciiiiiin.  Fuii  laiiieiUuin  cx- 
pressnin  osl   ul)i    dicidir  :   tjilicfes  Dominum  Denm 
tuum.tni-.  (Matth.  v  )  AujjHicMliiin  iiolaliir  ibi  :  Cii» 
plmcomiuittitur  plits  ub  eo  exi/jitur  {Luc.   \\\).  Eigo 
(|iianluiii   :id  liiiida  I  ciiliini  d.icctiunis  oiiiiies  a;qiic 
leneiitur  diit{;eie,  sed  i|iiaiittiiii  ad  aiigiiieiiiiiin  iiii-  n 
iiiioe.  ALi  diciini  (|iiod  inajjis  lcnelur  uiiits  dili-jere 
«juani   :iliiis;    sed  sicul   esl  culliis  dtilia:  ei  cullus 
latri.r,  ila  isl  dileclio  diili.ie  el  diledio  lairix*.   Di- 
lc(  lionc  I  Iri.r  (iiinies  aqiie  tenenliir  Dciiiii  diligore  ; 
i>ed  dileclione  diili;e  i|iiid:(m  iiiagis  lcneliir  ;  el  sc- 
tiiiidum  lioc  qiii  mcliura  liabel  iiatiiralia  magis  te- 
ni^titr  diligcic  dilec.lioiic  diili:e.  Qui  ita  solvuiit  tion 
sulvunt,   scd   diciiiil.    Ideo  pro   rcgula   liabciidum 
esi,  qiiod  qiii  maj^is  coitlciiiiiii  magis  peccal.  Sed 
iteruiii  qiiaM-ilur  qiiis  in.igis  coiilemnit,  qui   dives, 
sin  qni  pauper;  iiam  oiriuque  iudiicia  esl  lalio  :  el 
verius  videliirquod  qui  dives,  sicul  paHperi.is  me- 
dicina  esiper  qiiam  Ijoino  dclict  reinoveri  a  pcccato, 
lla  et  divilia',  unde  si  duo,  scilicet  divcs  et  paupcr 
In  eodeni   gencre  pijccaiu    Jiabenies  prius    paiein  ^ 
cliaiiiatem,  plus  peccai  dives  quia  suavior  cst  me- 
diciiiadivili:e.  quaiii  paupcrlas.  Sicnl  si  islj  couva- 
leanl  de  eodcm  morbo,  nnos  propier  mordax  epi-- 
Uiema,  alier  propier   suavem  mcdiciiiam,  |diis  oh- 
«oxius  est  siio  medico  isie  qui   suaviier  convaluit, 
quam  quiper  asperam  mediciiiam,  quia  paupeitas, 
.•icel  occasio  sit  mJijoris  mcriii  ei  cui    apponitur 
nicdicina,  ut  diclum  est,  tamen  licet  nullum  eorum 
«uaicial.   quae  dicia   sui.t.  non   »;st   causa    iiMJoiis 
iransgrcssionis.  Sicut  vides    a   siniili   pcr  conlia- 
lium  :  peccai  isie  inndelis  si  lion  diliijat  filios.  iion 
«amen  mcreiur  si.diligal,  iicnt  ist.j  qui  nun  est  milii 
obnoxius.  sedgraiis   ser^it,   niaj;is  inoreliir  do  n;e 
mibi    seiviei.do.   qnain    iHe  obnnxius;    no!i    t.iii.on  D 
magis  iraiisgrcdiliir,  vcl  magis  uffendit  si  non  s,;r- 
viat ,  sicut  isle  iaicus  qui  inultum  supen  lojr.u  (Iji. 
geiidoDeum  magis  merclur,  qnam   isie  pi;i;Iatus 
qni  non  laulum  diligii ,  non  laincn  m:igis  lraiisg'c- 
dilur  si  peccai. 

Sed  et  istiid  suam  liaboi  diibitationem  qu.x  ad 
lioc  poriiiiere  videlnr.  Esto  enim  qnod  isto  biicns 
d  ligat  pl.is  (|uam  ille  pnclat.is.  ct  lamen  illc  prv- 
l.ilus  diligii  prout  lciielur,  scd  iste  stiporero-al.  II- 
liid  angmentiim  cbariiati.s,  qno  isle  J.iicus  snperat 
illum  piMlatiim  in  ejiarilate,  m.ijus  est  ct  cxcelbn- 
iius  umnibus  doiiis  qtue  collala  snnl  illi  episc  >po, 


10)  Aujr..  c.iiic.  2  inpsal.  xxxiii.  //;5a  cst  enim   uuk 
liabel  iii  psalm.  xxxvi.. 


QIJI.NQUE.  — M.IB.  III.  1106 

quia   iiil   coniparabile  est  ciiariiale.   Ergo  major' 
doiio  pnedilus  cst  iste  quani  ille ;  ergo  plus  cxigi- 
liir  ab  islo,  crgo   isie  magis  tenctiir  diligere.Iicm, 
aucloriias  (9)  :  (    Debiium   charitnijs  quanto   ani- 
plius  stdvitur  lanlo   amplius  debclur.  i  Islc   magis 
solvii,  crgo  magis  debei  diligerc  quam    ille.  Iiem, 
iste  niagis  diligit  qiiam   ille,    ergo  magis   diligititr, 
ergo   magis   teucliir  diligere.    Ilein,  majiis  dontiia 
Sjiiritiis  s;incli  a  sc  rcpellercl  si    peccaret,  quaui 
ille  quia  m.ijns  liabei,  ergo  ni.ijoreni  injuriain  Jace- 
rct  Spiiiiui  sancto,  crgo   magis  peccaret  islc  iii 
aliipio  genere  pcccali,  quam  ille  in  eodem,  si  pec- 
carct.   I;c.ii ,  <  Dcbituiu  diaritalis  quanlo  amplins 
s<dvitiir,  laiilo  ampliiis  debetur.  i  Ergo  qiii  inagis 
diligit  iiiagiH  icneiiir  diligere ;   ergo  quanlo  magiti 
diligil  i:iiito  luinussolvitur  a  debilo  cbaritalis;  ergo 
quaiilo   iiiiiiiis  diligit,  taiito  magis  solvitur,  el   ita 
quanU)  minus  diligit,  taiilo  iniiius  teueiur;  ergo  si 
iion  (Jiiigii  non  lcnctur  ditigcie.  Quod  r.lsum  esl, 
qnia  sunt  iniilia  aiia  pro  quibus  lenetur  liomo  dili- 
gerc   quam   pro  dilcciione ,    scilicct  nicdia  ct  mi- 
nima  bona.  Si  enim   non  lenerelur  bomo  diligerc, 
si  non  diligetet.iionlransgredcrctur quia  non  diligerei. 
Ecoiitrario  vero  sic  objiciiur:  Iste  prdalus  tenc- 
tur  diligere  peifectc,  sutUcit  huic  privalo  si  diligai 
iinpei-recte,  ergo  non  laiiiiim  non  inagis  leneiur  di- 
ligere  iste  quatn  illc.  sei!  ille  lencinr  inagis  diligcrc. 
Iiem,  si  omiiis  iiabens  intensiorem  cbaritalem  ma- 
gis  tciicitir  dilii^^rc  quaiu  qui  niinus  intensam,    co 
quod  ininimi!.)!    augmeniiim  cliaritalis  omnia    alia 
duiia  222  suporat.  ergo  qui  liabet  minimum  cha- 
ritaiis  magis  tcnulnr  d.ligcre,  quum  qiii  nil  liabei; 
crgo  niagis  transgredilur  si  peccat,  quam  qui  ch.i- 
riiaiem  non    iKibct ;   qiiod  ideo  falsum  csi,  quia 
(  Pcccatum  qiiod  iioii  pcr  poeiiitcniiam  diluilur  niux 
sui  poiidere  ad  aliud  ir:ibil.  » 

Ad  hoc  dicuiit  qiiud  lenctur  aiiqtiisdiligerc  vci  ex 
lirajceptu,  vel  ex  lalionc  prxmii,  aul  pQiiije,  atit 
collaii.  0:iines  qiiidem  ;t' (jue  le.ieniur  diligere  ex 
pru.>(  epto ;  sed  unns  niiigis  lci.emr  alio  ralione  pociux, 
vtd  ratioiie  prx.iiii  prout  proposiiuin  cst  p.xmiu'ii 
anl  |)oeiia,  aiil  cullala  siinl  iiiinimu.  Sed  valdc  diiii- 
cile  cst  a(|iiilil»rarc  vel  pcciias,  vcl  piu>mia,  vel  niii- 
ncia,  vel  conlemptiis,  qnia  soli  Deo  hicc  crcdimiis 
i.ota.  il:c.  urgo  pro  ccriu  vcruin  estquod  qiii  magis 
conieiimil  magis  pc.  .,  sod  deconlcmptu  suli  Dco 
jndicarc  facilc  credimus.  Vcrumcst  ergo,  qtiod  nnl- 
liis  itMieliir  magis  diligcre^piam  alius,  qnia  si  non 
niiigis  diligercl  transgrcdeieiiir.  Sed  aliipiis  intgi.s 
lcne.tir  alio,  til  dictnm  csl,  secuiidum  dillcrciiliam 
p.a:inii  aiit  collati,  aul  puMia:. 

Item,  denumcraiis  dunbtis  quorinn  uniis  est  per- 
focius,  aiiiis  est  imperfeclns,  iiierque  isioriim  ic- 
iKlnr  abstinerea  tania  malilia  quaniam  habei  ill.: 
hw\o  lcrtius  qui  maliis  est,  et  pcrfcclns  iiiagis  lc- 
iiciiir  absiinere.  Ergo  si  ut-rqiie  li-niam  recipial 
iiialitiam,  plus  peccal  pcifcrtns  q.iam   imperfccln;. 


senrjiir  reddilur  ei   seiu.er  dtbc:Hr.  Ludvin  pl.m- 


*1^'7  PETUl  nCTAVlENSlS  110» 

« l  iu  inagis  iiialus  esl;  qiiu  I  coiiceiluiil.  Noii  ciiiiii  a  leclus  ab  co  (jiiod  iiiajus  esl  qualilale  siii,  el  iliuj 


|i()S!>iiiii  III  cudeiii  geiierc   |icaaii   pcccare  qul  lui- 
1  us  polcsl  allen.i. 

Sod  ciiicruiii  objiciiur  :  I'otcst  ciiun  esse  ut  iste 
'eci|>ial  aliqiiuiii  inaliiiaiii  laiilain  quaiitam  iiabel 
/lle,  iiec  inajorciu,  iiec  jiii:ioiciii ,  el  lanlam  polcst 
«ile  iinperrc.iiis  recipcre,  cl  si  noii  in  eodeiii  genere 
pccoali,  saltem  iii  divcisu.  Cniii  eigo  ipsi  possini 
;t;qna!i;iii  liiaiiliain  iti  divtrbis  {jcneiibus  recipcre, 
aul  flequ;ililcr  lencnlur  al»  ca  abslinerc,  aiil  perlc- 
clus  plus  lenetur ;  si  iioii  pltis  lciiciur  ab  ea  absti* 
iiere,  iicc  plus  peccat  eani  recipieiido  qiiam  ill<?.  qi:i 
3iec  dignilaieiii  iiec  pcrfcclionein  liabel.  Ks  inaiiiia 
igilursol;!,  uoii  ex  diijiikale  videlur  cadere.  Si  au- 
icin  plus  tcneiur  ab   ea  absiinere,   et  ipsi  parein 


ieci|tieiido  tanluiii  peccel  ,  cisi  iion  sU  ianiiiai 
qiiaiituiii  illud  aliud  pcccaium  qualiiale  sui ;  majiis 
tamen  in  islo  esl,  et  lioc  esl  ex  diRiiiiale  conlem- 
pia,  ul  vere  dicatur  cadero,  iioii  tanlum  ex  mflgni- 
tii.liiie  pcccaii,  veruin  ctiani  cx  alliiudiuc  digiii- 
tatis. 

Ex  lioc  vidcliir  quod  seciindiim  majorilateiu  ei 
siiinoriialuiii  inieriorum  iacuilaluui,  sciiiccl  iii<;u- 
nii,  mcmorjje  ,  ralionis,  intellcctus  deboant  pos- 
sessorcs  e(»ruiu  in  coeleslia  inlendcre.  Videmus  la- 
iiicn  innllos  idiolas  inagis  in  spiritualibiis  proficere 
ei  qtii  in  naluraiibus  prxvalent  noii  (uniant  Iiaheia 
graiiam  iii  spiritualibus.  (Jiide  qtiantum  illi  videii- 
ttir  SMpererogatorcs ,   tanlum    isli    iraiisgressorcs. 


recipiunl  inaliliam,  ergo  pliis  peccat  unus  quam  al-  B  Uem  ,  legilur  de  putrefamilias  qiii  unicuique  dcdil 


ler  ;  si  pliis  peccat,  perfectiis  pejor  est,  ergo  majo- 
icin  matiiiam  recipii,  crgo  iion  solum  iiabet  taii- 
tain  ;  inio  (eliam  si  lantain  recipiat  perfcctus 
quaiitaiii  imperfeclus)  cuin  quod  criminalc  cst  im- 
perfecto,  erimirtaltus;  sil  perfeclo,  magis  nialus  ef- 
ficilur  perrcctus  ex  lanla  malilia,  quani  intperfec- 
tus  ex  laiiia.  Item,  iiicrqiic  isiorum  recipil  tan- 
lam  nialiiiam  quantain  babet  ille,  nec  inajorcm  nec 
minoreui  ;  uterque  lit  in»lus.  Ergo  ipsi  Uuntaique 
iiiali.  Si  ciiim  iieget  primam,  dicet  quod  impossibiie 
eil  perfeclum  et  imperfectuiti  sequaiem  maliliaru 
kuscipere ,  i>ed  si  ille  qui  erat  perfecius  fit  ina- 
gis  malus  qtiam  ille  tiui  cral  iuipeifcctus,  e'go  ma- 
jurein  nialitiain  su^cipit. 


Dicuni  crgo  quidaiu  quod  ab  omnibus  aequalihus  C  ^^  vcbiiiu 
iiiortalibus[peccatis]  ajqualiteromnes  lcneiiliu"  abs- 
tinerc,  ct  qiiicuiique  ;cqiialem  rccipiiiiit  malitiam, 
u:qae  muli  suiit,  et  tameii  aucloritas  videtur  diccie, 
quod  perfeclus  ab  a>qualil)us  peccali  plus  tenelur 
ubsliuere  quam  impeifet  tus.  Sed  dividunl,  plux  te- 
nelur;  id  esl  pluribos  obligaiur,  veruin  est.  Si  di- 
<:aturp/us  leiieixiT,  id  est  si  lanluiii  peccaMim  rcci- 
pial  quaiiium  ille,  gravius  peccal:  falsuin  csl. 

Dicniil  ciiam  quod  isle  (iui  csl  perfecius  si  .cqiie 
peccaverit  ciim  iilo  qui  uunqtiam  fuit  perfecliis, 
conira  plura  [bonaj  facit  et  plurium  elHcilur  rens. 
ISec  lameu  plus  dcliiiqnit.  Alioquin  posset  probari 
qiiod  quaalumcunque   niinimuni  peccalum  coinmit- 


talenia  ut  seciindum  commissum  sibi  lalcntuin  lu- 
crifaceret.  Pcr  qu;e  lalenta  defeignantur  et  bona 
iialuralia  el  exleiiores  acliones  qoaj  iiobis  com- 
uiissa^  sunl,  nl  scciindiini  eas  bciie  operciniir,  et 
ita  inereaniur  audiie,  Euge,  sene  bone  el  fidelit , 
iiilra  iii  gaudium  Vomiiii  lui{Matlli.  xxv).  Tcnclur 
ergo  qiiisqiic  secundum  lioc  quod  plus  accepil  pliis 
dcbet  opcrari,  Ergo  si  non  plus  opcralurqni  plus 
accepit,  quain  qui  niinus  accepil  Iransgicdittir. 
Videnius  lamen  inultos  litteratos  operari  luinus 
qtiam  siaiplices  et  obtusos  :  inio  si  unusquisque  le- 
uelur  operari  «ccunditm  exteriorem  aclioaem,  ergo 
unusqtiisque  tcnctiir  crogare  qiiautuincunqne  po- 
lesi  puuperibiis;  reteuia  sibi  sufTicicntia  ad  ^icluai 


in. 
Ad  Iioc  dicunt  qiiod  Deus  non  iargiiur  iila  dona 
graiuita  sectindum  illas  faculUilcs  ,  scd  secunditui 
faculiuiein  illarum  facultalum ,  quam  facullaleiu 
ipsc  solus  novii  qiii  peregre  profeclus  cst ;  et  dcbci 
untisqiiis^iue  darc  qtianiuin  polcst,sed  nou  quaii- 
tumcuiique  polest,  quia  potest  reservare  iii  me< 
lioies  usus,  ut  si  videain  aliqncni  egetiteiii ,  nnn  adco 
i.^^iiien  quin  possit  vivere  absque  lciicric'0  meo ,  et 
Itabitam  pecuiiiam  possum  reservare  ad  fabiicain 
ccclesia  rcsarciendam  ,  et  iion  erogare  :  vel  ad 
susteutanduin  patrein  aut  matrem,  vel  ad  aliquod 
bonum  opus.  Si  laineii  iia  egcal  ille  ut  jain  mo- 
riaiiir  nisi  dedero,  absque  inora  debeo  dare  sive 


leiei  pcrfectus,  plus  peccaret,  quam  qui  niinqnam  ])  perfecius  siin  sive  imperfcctus,  ei  eiiamsi  sit  motis 


perfeclus  niaximum  peccaium  commiltcret.  Dicunt 
eliain  quod  qui  dignitaiem  habet,  si  peccet,  rcus 
tisi  uon  laiituni  peccali  qiiod  commitiit,  sed  ctiam 
quia  coiilud  bonorein  stixdignitatis  facit.  Nec  tamcn 
pliis  pecculqiiam  qtiiidipsum  peccaluni  itamagnitm 
siiic  dignitate  coiumiltit ,  pliis  tainen  punitiir  ab 
Ecciesia ,  qu£  non  lam  volunlateui  quam  opus 
coiisideial,  sed  quod  a  pcrfecio  plus  223*^*'g3'l"'' 
absUaeri  ab  uuo  et  eodem  pcccatu  ,  quam  imgcr- 
feclu,  el  quod  idem  faciendo  gravius  delinquat  iion 
cbl  dubiuin,  cum  quod  veuiale  esl  uni,  niortalc  sil 
alieri.  Unde  simpliciier  dandum  quod  perfectus 
lautuiu  leneltir  abslineie  aliquaiido  ab  aliquo  pec- 
caio,  qiiod   niiiius  esi  nu.iiitalc  sui,  qiiam  imper- 


iiiimicus.  Item ,  quxritur  de  illo  qni  prius  gentilis, 
modo  Judseus,  an.  magis  ieneatur  diligcre  vel  ob- 
servare  pr*cepta  quam  prius,  vel  magis  mercaujr 
lioc  faciendo.  Ad  quoil  ila  :  Scripitiin  erul  in  cor- 
dibtis  hominum  quod  poslea  scripium  csl  in  la- 
bulis  lapidcis  :  Ilouora  puirem  et  malrem  {Exod.  xx). 
Isle  prius  obsequebaiur  prajcepio  naiurse  iatiium- 
inodo,  et  nunc  praecepto  uaturre,  et  praiccpto  legis, 
ergo  magis  merelur  quam  prius.  Item,  non  magis 
ineretur  quam  prius,  crgo  non  prodest  ei  quod 
faclus  esl  Judxus:  Couira  sic.  Ex  laHta  cbaritaie 
honoratpatrern  el  matremex  quanta  prius,  non  ex 
majori  vel  minori,  ergo  non  magis  vel  ininus  nic- 
letui  quaai  prius.  Eadeai  obiedio  esl  dc  duobus  quo» 


tm  SENTENTIARL'M  LIDUI 

rtini  umisobsi  rval  casiitaieni  cx  cliaiilaic  siiio  volo,  A 
alier  cuiii  voto  ,  el  paii  ciiariliuc;  liujiis  qui  sine 
*olo  facit ,  olis<;rvaniia  niagis  iiitlobii:i  esl  qiMiu 
illiiK,  ergo  luajoii  prx:i>to  (iigii;»,  ergo  iiiagis  iiic- 
initir  is(e  q*Miii  iile ,  secuiiduiii  liliui  ;  lioiia  quanlo 
tiiagissuiil  indebila  lanlo  graiiora.  Kcoiitrario  sic  : 
Isu*.  iiiereliir  ex  tatita  charilatc,  ex  qujnia  iile ,  ei 
prxlerca  ex  voto,  et  ipsum  vuluiti  nierilum  est, 
«rgo  in^gis  luerelur  iste  quaoi  ilie. 

DiiTiuliiui  ergo  in  pri£(Jiclo  casu  quoJ  qui  iiabcnl 
pareiH  ctiarilatcin  puriier  iiiereittur,  iicet  f.x  plii- 
ribus  merealur  niodo  qui  faclus  esl  judxiis  qiiain 
prius  exisiens  geniilis  ,  vel  nionacbus  qui  prius  emt 
ssecuSaris,  tarnen  non  majus  pro^niium  mcreiur, 
4]iiia  non  ex  inteiisiori  cbarilaie  iioc  facii.  Sicul 
taiiMim  mereiiir  qui  babet  voiunlaieni  dandi  elee-  ^ 
iiiosynam  ,  224  ®l  "O"  tlat  quia  iion  babet  facul- 
lalcin,  qua.tuni  qui  balicl  facultatem,  el  dat  cuiii 
ha!)eat  ut  Zacbacus  ei  vidua  {Luc.  xi,  xxi).  Pone 
auterobunc  ca&u  u  de  Judaeo  et  gcntjli  ante  adventiini 
Clirisii.  Nam  aliier  nec  isie,  nec  ille  cbaritatem 
liabet ,  tuuc  .luiem  poterat  bal>ere.  Si  autein  qu%- 
raliir  quid  prodcst  ci  quod  faclus  esl  judaBus  vel 
«nonacbus,  diciindum  quia  propier  fragifitatcin 
suain  ui  securior  essel ,  voio el  religioni  se  aslrinxit ; 
«l  ita  prodcst  ci  non  ad  niajus  praeinium,  sed  ad 
lutius  viv-eiiduin.  Iiem,  Cai»  inierfecilAbel  (Gcn.  iv) 
Mnleqiiam  esset  datum  iu  mandaluni,  Non  ouides 
{Exod.  xx) ,  sed  quando  iiileffecit  iransgressusesi 
liuc  mandaiuiii,  ergo  iransgressus  est  aniequ»m  .<>.s-  f, 
set  mandaium.  iiem  dicit  aiibi  Augusiiutis  (10)  : 
4  Non  quia  boc  nobis  niaudatum,  tenemur  de  niaii- 
«liito;  sed  quia  teucbcimurde  inatidalodatum  esl  tio- 
bis  in  niatidatum.  >  Ergo  tenebainur  de  mandalo 
anteqiiam  datum  essei  mandalum ;  ergo  si  mauda- 
tum  iion  servdbamus,  liansgrediebamur  mandalum 
antequaiii  daium  esset  mandalum.  Quod  videlurim- 
possibile.  Ad  lioc  dicendum  ,  quod  est  mandatuin 
iiaturale,  ei  mandatum  scripium,  eiCain  iransgressus 
€St  mandatiim  iiaturale  legis  anleqnam  datum  esset 
in.iijdatuui  scriptum.  Et  ideo  dicil  Atiguslinus  : 
<  Uuia  lcficbainisr  de  mandalo,  »  sciiicel  natuije, 
*  D.  tutn  tsi  iiobis  in  niandatum,  iscilicel  scriptum, 
quia  non  e.\  mandalo  nalnne  coercebanlur  pravi , 
ideo  ad  majorem  observaiuiam  naiurale  mandatum  D 
in  scriplum  est  redactum. 

Illud  etiam  quaerilur  an  Deus  uuo  loco  vcl  uno 
tempore  raagis  sit  diligcndus  quam  alio,  quoii  vi- 
detur  (11),  quia  msiitutum  esi  ut  tempore  Quad.a- 
gesimae  ei  festivis  diebus  devoiiorcs  simus  ei  inagis 
Deo  servirfduis  qiiam  alio  tempcre ,  et  iliam  iosii- 
luiionem  approbat  Deus;  ergo  eo  lempore  magis 
est  serviendum  Deo,  et  m.igis  diligeiidtis  esi  Dous, 
el  iia  «iiio  lcmpore  magis  teneniur  diligcre  qitam 
alio,  et  un»  loeo  magis  qnam  alio.  Ei-onsta  Detis 
semper   aeque   bontis,  et  non  esi   diligciulns  nibi 


QUINQIE.  —  LIB.  111.  fiW 

[irnpler  stiam  bonilatem.  Ergo  non  <sJ  niagls  «lili- 
{,'eii(ln»  iiiio  len.poie  quam  alio.  Itei»'  ,  iiiiiirecie 
Dtius  iiiio  lemporc  magis  est  diligf.-iidiis  qii.im  ;ilio; 
ergo  tiilcctione  dulia;  \cl  laliia-',  ct  ila  majorcm 
cbaritatem  leiielur  quilibet  fiabere  tmo  lempore 
qitani  alio  ;  crgo  st  iion  iialiel  lunc  m.ijoreni  cbari- 
taicif!,  transgredilur.  Non  crgo  quaniaiibel  suUii-.it 
ei  ad  promcrenduiii  Dcum.  lieni,  siiie  dubio  videlur 
daiiduin  quod  niagis  diligendus  sit  lempore  graiiuj 
quo  servittir  ex  amore,  qnam  tempore  icgis  ,  quantio 
serviebalur  ex  liniore.  Ergo  niagis  diligendus  csl  uiio 
lempore  quam  alio. 

Dibtiiigutfiida  esl  igitur  Iriplex  serviius.  Ksi  cnim 
servitus  debita,  qute  esl  lairiae;  efpia,  quae  esi 
opeium  misericordi»,  et  consiiiuta,  quoc  esi  c% 
liOininiim  instiluiione.  ita  eniin  insiiiulDin  est  ui  in 
reguiaribus  boris  'audemus  Dcuin  potius  quam  iu 
aliis,  ei  iii  Quadragesima  devotiores  sinius  et  tem- 
pus  redimamus.  Ergo  scrviiute  constituia  teneor 
magis  servire  Deo  uno  tetnpore  quam  aiio ,  quia 
lcmporc  vesperarum  debco  dicere  ^vesperas  ,  quod 
non  alio  tcmpore  teneor.  Sed  serviiuie  debiia,  vel 
pia  ,  nullus  leneiur  magis  servire  Deouno  lempore 
quain  alio  ,  quia  si  non  inagis  servirel  eo  (empore, 
iraiisgrederetur;  cum  posset  aiio  lempore  tnsgis 
servisse  et  supererogaiioties  iecisse.  Slcui  nullus 
lenetur  magis  diligere  Deum  quam  alius.  Sic  eiiaui 
uno  temporc  non  magis  teneiur  quiiibel  diligers 
Deum  et  optare  sibi  vitam  sslernam  quam  alio  ,  ut 
boc  adverbium  magii  determinei  lioc  verbum  {«- 
netur,  non  boc  vcrbum  diiitjere  vel  servire, 
CAPUT  XKIV. 
De  faritaie  el   inijjarilate  chariialis. 

Ul  post  modum  ei  ordinem  cbarilalis  dicatur  da 
pariiaie  et  iinpaiitate  ejusdein,exigiiordopra:diciu! 
cnumerationis  ,  cum  coiislcl  quod  penes  cbaritateni 
est  omne  meritum ,  secundum  illud  :  Plenitudo 
225  '*?'*  ^*'  cUaritas  (liom.  xiii).  Quod  si  pcnes 
eani  est  impleiio  omnium  ,  quoniodo  noii  est  apiiJ 
eam  plcniiudo  umniiim  merilorum?  et  ilUid  (1*2): 
<  Habenti  cliaritatem  qiiid  pulesl  dcesse?  >  Consiat 
quod  penes  parem  chariiatem  esi  par  meriium,  se- 
cunduiii  illud  :  Danlis  calicem  aquw  frigidce  {Mallh. 
x),  ei  danlis  palrimonium  par  esl  vieritnm,  qiiia 
par  cbaritas.  De  voluntate  tanicn  idem  legiiiir  qiiod 
penes  eam  parem  esi  par  meriium,  qiioii  osiendiHir 
ubi  Doiiiinus  loquens  de  vidua  ail  :  Tunium  miiit 
jiaupercula  in  •jaiophijlacium  quanium  omnet  ini 
{Marc.  xii).  Super  quein  locum  dicil  Beda  ;  i  Quia 
dispar  faculias,  sed  par  volunlas,  t  qiioil  exeiiiplo 
de  Voieri  Te3!am«^ta'>  potesi  itubici.  Misil  Donwnu.^ 
p;tUCosdo  liliis  Israel  duce  Pbim^es,  el  postea  prai- 
cepit,  ui,  qui  missi  fueraul  tanlam  poiiioniMii  pi-;u- 
dx  baberenlquanlamqui  remanserani  (iVum.  x.xxi); 
et  econirario,  propier  parem  voiuiiiuiem  quam 
lubiieranl.  David  quoqtie  cum  insequcieiur  Uiriin- 


(*0)   V.  q.  140,  in  Exod.,  «l  inil.  enarrat.  in 

P».  LVll. 


(l!)  Lco,  scr.  5  iii  Qti.idrag. 

(12;  K.  ciiam  Aug.,  iracl.a    iu  Eyiil.  Joartuii 


<HI  rFTUI  IMCTATIENSIS  iHi 

cuios  Ainalecilariim   qiios  c'ilr;i  fluvitini  Bcsor  (:\l\-  K  iiiotiiuin    <  haiilalis  isiiuis  uJ  oiiines  inofJS  charita- 


gaios  (liniisit,  et  eos  cnm  qiiibiis  insfciiiiis  esl 
■aRqiiiili  (lislribulione  priedic  reniiineravit  (fieg.  \\\). 
Scd  conlra  ohjicilur  :  Pencs  p;*reni  chaiilatem 
pst  par  mcrilum  ,  et  pencs  pareni  volnnlatcm  esl 
par  meriiuin,  el  in  pari  charilaleesl  dispar  voliin- 
tas.  Ergo  vel  in  paii  charitatc  csl  dispar  meritiim, 
vel  in  dispari  vohinlaic  esl  p;ir  mcrilutn :  quod  ne- 
cessario  accidil  si  de  isla  consiet,  quod  in  pari 
{'harilate  sil  dispar  vohinlas  ;  quod  ita  ostcndilur: 
Ksic  eniin  qnod  hicsinl  diio  habenles  parcm  chari- 
laiein  qni  iiiovenlur  ad  idcm  opus  niiscricordiae 
impcndcndum  iiuic  panperi  ;  sed  allcr  nalurali 
motn  niagis  ad  id  movetur  co  quod  cjas  fralcr  sil, 
ccrluiu  est  qnod  ille  in  qiio  major  csi  molus  natu- 
ralis  pronior  esl  ad  iBiscrendum,  et  ila  majorcni 
iiabet  volunluiem,  cuni  tamen  parem  habeant  clia- 
liiaiem.  Ei  hoc  de  Christo  negare  quis  poicsl? 
^ion  enim  qu.Tcunque  voluil  paritcr  voluil ,  non 
ct:iiii  dtxissct:  Desiderio  desideravi  maiulucare  lioc 
faicha  vobiscum  ILuc.  xxii).  Baptismo  liabeo  bap- 
tizari  ct  qnomvdo  coarclor  donec  illud  imi^leatur 
(Liic.  xii  ),  iiisi  inajori  virtute  (13)  hoc  voiuissel 
quain  loqui  mulieri  Samaritanx.  Certum  esl  igii.iir 
eum  aliqua  dispariier  voluisse.  Constat  taineii 
quod  sempcr  paretn  habuit  chariiaiem,  utpoie  in 
qiia  nec  prolicere  poiuit,  nec  deficcre.  Unde  in  om- 
nibus  pariier  sibi  meruit.  polcsl  igitur  in  pari  cha- 
rilate  esse  dispar  voiuiitas  ,  et  ila  par  meriinm  in 


tis,  siinul  illius,  ila  quod,  si  sibi  e\  a'(|uo  respon- 
dcani,  iiareni  habere  dicanlur  chariiatein.  Non 
atlcndcnda  coinparalio  uniiis  ad  unum  ,  sicul  si  vc- 
lim  ostcndcre  duus  islos  esse  pares  in  diviiiis, 
omniuni  simul  diviliarnin  islius  ad  divilius  illins, 
non  quariimdam  ad  qiiasdani  facienda  est  conipara- 
lio>  ita  ei  in  scicnlia,  non  unius  ad  iinain.  si-d  oni- 
niuin  ad  omtics  226  ^^  '>"*^  "^  aliquis  alio  scien- 
lior  osicndatur. 

Sciendum  lamen  csl  qnod  ciim  penes  chariiateni 
sil  par  meritum,  cl  pcnes  parein  volunlalem  siini- 
lilor,  alia  est  ralio  hujiis  dicli,  alia  illius.  Nam  ihi, 
penes,  iiolat  causam  cflicientem  ,  hic  auclorilaieni 
^  quamdain  inerendi  circa  volunlalem,  qii»  qnidein 
sinc  operc  meriioria  csl.  Opus  auiem  nunquani  sine 
volunlate. 

Potcsi  auiemmoverc  q^nod  diclnm  esi  si,  genera- 
lilcr  inteiligaliir,  scilicel  :  Penes  parem  charilalem 
est  par  meritum.  Eslo  enim  quod  hic  suiit  duo, 
quorum  alier  adolcscens  esi  quem  incitai  fervor 
xlatisad  lihidinein,  etmaxima  lucla  rcsislii;  alt«r 
dccrepiius  csl  parein  habenscliaritaiem,  nullassen- 
licns  moieslias  carnis.  Isti  diio  pareni  hahent 
chariialcm,  ergo  pari  prxmio  sunt  digni,  quud  iin> 
prohalur,  quia  Vbi  major  lucta,ibi  major  coro}ia,std 
inajorem  Inclani  suslinel  adolesccns  quam  senei, 
ergo  plus  merctur.  Propter  hoc  diciinus  qiiod  licet 
iii  iiocplus  merealur  adolcsccns  qnam  senex.laineii 


dispari  volunlate,  si   seinper  in   pari  chariiate  par  C  in  alio  scnex  plus  incrclur  quam  adolcsccns.  Cum 


ineritum.  Quomodo  ergo  solvtlnr  quod  diclura  esi : 
Jn  pori  voluntale  par  merilum  ?  Ad  hoc  dicunt  qnod 
voluiitales  dicuntur  pares,  vcl  in  quantitate  vel  in 
bonilatc.  Possuni  ergo  in  pari  charitate  esse  voluit- 
fates  dispariter  inlensx ,  scd  lamen  pariter  sunl 
honx.  Sed  quxrilur  an  simirucr  inotus  dispariler 
inlAiisi  ex  pari  cbariiaie  sint  pariier  boni.  Sed  hoc 
alitcr  est  uuia  (^ui  iutensior,  est  simpliciler  ine- 
lior. 

Dubium  esi  tamcn  an  cx  pari  charitaie  possinl 
csjse  molus  disparilcr  iniensi,  Quod  ita  ostenditur  : 


«^niiii  parein  habeant  chariiaiem ,  impossibilc  est 
qiiod  charitas  in  co  sit  oliosa.  Anctorilas  vcro  illa  : 
Vbi  major  lucta  ibi  major  coroiia,  iion  uiiiversaliler 
inteUigenda. 

Iiein,  iste  virgo  et  liic  conjugalns  parciri  habenl 
charitalem :  huic  virgini  ilebetur  fructns  centesi- 
inns.  Ergo  ei  bnic  conjngato,  vct  in  pari  charilatc 
esl  dispar  ineritum.  Ideo  sciciidum  csl  quod  cnin 
diritur,  conjugatis  debclur  fniclus  Iricesiinus,  coa- 
linenlibus  sexagesimus  el  virgiiiibus  cenlesimus, 
iion  oslcndiiur    diflereiitia   qnaiilitaiis  praemii    se- 


i 


Esio  quod  ali(|uidiio  in  charilaie  moveanturad  opus      cuiidum  diOerentiam  qiianlilalis  rncriiorum  a   qui- 
misericordiac  iinpciidendum  pauperi  rcligioso ,  sed      bus  fiuiil  denominationcs  prxmiorum,  cum  capicns 


alicr  familiariiis  usus  esl  cjus  couvcrsatione.  Sic  rj 
viiiciiir  quod,  licel  sil  par  charitas,  aller  tamen 
iiiajori  inolu  charitatis  niovelur  ad  subveiiiendiim 
ei  qtiam  alter,  et  ila  cx  pari  charitate  proccdunt 
motus  disparilcr  ineritorii.  In  qiio  igitur  aliendeiida 
est  parilas  charilaiis?  Nun.uiid  noii  in  pariiale 
motuum?  imo  ulique.  Chariias  (14)  eiiim  secnn- 
diiin  se  ncc  iiilonditur,  ncc  leiiiiliilur,  sed  secuit- 
diim  eiTcclum.  Non  lanieii  qiiic(iiii{uu  niajori  moiti 
chaiilalis  movclur  ad  aliquid  quain  alius,  ad  id 
ni^ijorein  habel  charilatem  quani  i!!e ,  cuin  possii 
illc  iiiovcri  majori  inutu  ciiaiilatis  qiiani  iste  ad 
itluiii.  Facicnda  csl  eiiim  (|u;c.iaiii  cullalia  uiiiimiiiii 


frncluni  cenlesiinum  iiilcrdum  niiiiuris  sit  nieiiii 
c.ipicnlc  fructum  tricesimun!  :  sed  ab  liis  nuineris 
liuiit  denoniinationcs  proplcr  signilicaiiones  coruiu 
uhi  alibi  detcrininattir,  non  propter  diflcrentiain 
quanlilatis  ;  vcl  forle  ut  ostendaiiir  qiiod  qtianlum 
se  siipcraiil  illi  iiuineri  in  qnantilale,  tanlum  cl  isti 
blaiiis  iii  digiiitate.  Nam  qnantum  ceiitcnarius  sexa- 
gesimuin  su|icrat  qiiaiililatc,  laiinim  el  slalus  virgt- 
iialis  slaium  coiilinentise  in  digiiit:ite.  El  tauien 
aliqiiis  de  stalu  virginiiin  minoris  esl  tiieriti  aliqno 
de  stalu  coniinen)iiiin.  Itein,  isie  pi':claiiis  el  isic 
snhdiius  parem  habcnl  charilaicin,  ec^o  paii  prie- 
tiiio  sunl  digiii.  Sed  conlra  sic  :  lluic   pixlato  dc- 


(15)  Eadcin  halies  infia  disf.  4,  c.  \~>. 

{li}  Ii.i  conscqHcntcr  (jtiidem,   scJ  luaie ,  cum  M:ig  ,  i,  d.  17,  §  ii. 


ni3  SKiNTENnARUM  LlliRI  QlINQljE.  —  Lll).  in.  illi 

telur  i-t  aiirea  et  aureola.  Imic  sulJilo  lanluin  au-  A  n.;iriyni,  rc.ldinir  ci  (j.ii.ldaiu  q.io.l  esl  quasi   inle- 
rea  ;    ergo   majus  prxmiuin  debctiir  iiuic   pnrlalo 


itu:Mn  huic  siib.iito. 

Ilem  ,  liic  siint  duo  parem  habcnles  cliariinicin 
iiiius  mariyr  et  altcr  confessor,  isii  parciii  Iiabent 
charilatem,  et  pareoi  voliinialem  mariyrii,et  nuiluin 
uptis  meritorium  est  nisi  ex  charilate.  Ergo  isti  puri 
prxniio  suni  digni  propter  parem  voliintatem 
uiarlyrii,  ergo  martyriumnonesl  opiisprivilegialuni. 
Iiem,  suiil  duo  qiiorum  unus  niiiiorem  charilalcm 
hahens  vitam  riaivii  martjrio  ,  sed  aiigmeuliini 
nicriii  qiiod  pcrcipit  ex  niarlyrio  ex  a>quo  respon- 
det  augin»-iilo  charilatis  qiiod  ille  percipil  ex  clia- 
rilate ;  isii  diio  pari  prxmio  siint  digiii,  ergo  paii- 


cessus  el  supra  mcrituni  ex  eo  qiiod  est  martyr  vel 
pnedicalor,  vel  aiircola  cl  jociiii.lilas  qnrcdain,  ex 
00  quoil  ejus  prxulicatione  innlii  coiiTcrsi  siint  ad 
fidem ,  si  sii  prsedicalor,  vel  exemplo  ipsius  niulii 
flrmati  sunt  in  flde,  si  sil  marlyr,  el  illa  jocundiias 
non  est  dc  primnio.  Ul  si  duo  pariter  diligaiil  me, 
ei  unus  niorti  pro  nic  se  cxponai,  pari  pra.'inio  eo» 
reinunero;  uni  lamen  propler  egrcgiuiit  factum 
ullra  meritiim  aliqnid  do,  non  quia  uingis  diligat 
me  qiiam  alius,  nec  magis  merueril,  luni  eamdeni 
voluntateni  facii  hahuerunl,  sed  proplcr  dignitaleni 
farti  al)  isto  inipensi.  Sicut  si  iste  iiabeat  hiineii  so- 
lis  lanlum  quanluni  illc,  cl  pracler  hoe  hahcal  iuineii 


lcr  diliguntiir;   ergo  paritcr  diligunl  Dcum;    cigo  g  can.lelae.   non    idco  majus  hahel    liimen.   Similiter 


parem  habcnt  chariialcin.  Yci  ita  :  Unus  isloriiiii 
magis  diligit,  ergo  magis  diiigiiur,  ergo  majuri 
pra^inio  dignus,  ergo  inajori  rcinuneratur  ,  aiit 
iuin  eo  injuste  agitur.  Iiein,  esto  quod  aiigmen- 
luin  ineriti  quod  alter  percipit  exopere  privilegiaio 
excedai  auginentuin  qiiod  aller  pcrcipil  ex  inajori 
charitale,  iile  qui  inajorem  liabct  charilalem  mi- 
iioris  esl  ineriti,  ergo  qiii  ininus  diligil  Deum  ma- 
gis  diligitur  a  Deo.  Ileni  ,  isle  marlyr  majus  me- 
celur  prxmium  quam  ille,  ei  parcai  hahel  cuin  illo 
cbariiatem  ;  ergo  aliunde  mcretur  qiiain  ex  chari- 
late;  quod  falsiim  est,  quia  nec  ipsiini  ni.iriyriuin 
incritorium  est  nisi  cx  ciiarilalc.  Itein.  qiiod  mariy- 
riiim  niladjicialmeriloin  paricharitate  videtiirexco 


aiireola  addiia  aiire^  non  fucii  prxmium  inajiis 
quia  aurcu  proprie  est  in  Dci  visione .  qiiam  isto 
liahet  laniam  quantam  illo,  ei  aureoia  eu  iii  jociiii- 
ditate  conversionis  fratruiii,  qu3e  non  esl  ile  prxinio, 
sed  supra  pr^emium. 

Itcm,  eslo  quod  duonim  parium  in  charitato 
aller  suscipiat  eucharistiam ,  allero  non  siisci- 
piente;  suaccplio  eucliarisiia;  augci  pra.'inium  iii 
islo;  crgo  iste  majus  praentiuin  inerctur  qiiam  ille. 
ct  hahent  parem  charilatem  ,  ergo  in  pari  chariiale 
csl  djspar  inerilun.  Si  inlransilive  intclligaliir  siis- 
ceplio  cucharisliiB ,  id  cst  eiicharislia  snscepln, 
verum  est,  qnia  ipsa  aiigcl  [incinitnn,  qiiia  esl  opus 
Dci,  ct  non  hominis,  et  lioc  non   est  de  inerilo  lio- 


ijuodDominusdicilinEvangelioduobiisliiiisZchcd.ci:  C  minis,  sed  de  virtule  sacramcnti.  Si  iransilive  siis- 


Calicem  meum  bibelis(Mallh.  x),  uhi  videtureos  pari- 
fi.are in inarlyrio quantum  ad  volunlatem.quia parcin 
babueninl  vohintatein  mariyrii,  et  taiiion  taniiiin 
uniis  eonim  nialeiialitcr  marlyriuiii  suslinuit.  Ilcin, 
227  "0»  esl  impar  meritum  palienlijc  (I.^)  Pelro 
qui  passus  est,  el  Joanni  qui  passus  noii  cst.  It(.>iii, 
sicut  Stepliaiius  in  marlyrio  vidit  Chrislum,  ila  M:ir- 
iinus  adliuc  catccbumenus  vidit  cblami.tc,  <|iiain 
de.lerat  paupcri,  indulum. 

Ideo  volunl  quidain  in  boc  sseculo  privil.giatos 
martyres  quod  non  transeunl  per  piirgaioriiii». 
Alii  dicunt  quod  non  ralione  mcriti  pliis  rediliiiir 
inartyri  vel  pncdicaloii,  sed  lalioiie  dignitaiis,  vcl 
niiscricordise  Dei;  iii  aliis  operibiis  par  chaiitas  par 

prjcmiuni  recipil,  elsi  ab  uno  addanlur  opera,  mul-  "  recipiunl  per  augincniuin,  et  pncter  par  aiigiinMi- 
liplicanlur  incrila  numero  non  vi  mcrcndi,  ul  iii  luin  quod  ille  rccipil,  percipit  ille  aiiginentuni  dc 
Chrisio.  Alii  dicuiil  quod  si  duo  pares  sinl  in  cha-  viriule  sacrainenti;  crgo  inagis  atigelur  charilas  iii 
ritale,  ct  alter  sil  marlyr,  non  est  dicenduin  qiiod  siiscipienie,  qiiani  in  iion  suscipieiitc  ;  el  ita  pro- 
pariier  diligaiU;  im»  magis  diligil  qtii  iiiartyr  esi,  haitii  qnod  impossihilc  csl  duorum  parium  in  cha- 
licel  non  aftoctu,  sallem  cITectH,  et  idco  inajiis  haliel  liiaic  alicriim  siiscipere  eucharisiiain  quiii  in  eo 
pisciiiiom.  Sed  istud  nil  est,  qiiia  noii  est  dilcciio 
iiisi  ev  afre.-iii,  iicc  Dciis  effectum,  sed  affecttiiii  ai- 
tfiidil,  tion  qnid,  sed  e.r,  quunfo.  iion  actuin.  sod 
animtiin.  Alii  vcrius  dicniit  qiio  I  paritcr  merontiir 
it:arlyr  et  oonfessor  in  pari  charitaie,  ct  par  pi.c- 
tniiiin  reddiitir,  sed  praiter  prcinium  quo.l  reddilur 


U 


ceplio  eucliaristiae  intelligatur,  id  osl  aciio  ejiis 
qtii  siiscepit  eucharistiain ,  non  cst  verum  :  licet 
c:iim  hao  actione  merealur ,  noii  ideo  inajtis  prae- 
niitiio  quam  ante;  pcr  plura  crgo  meroltir,  sed  iioii 
ideo  magis.  Impossibile  (ainen  vidclur  qiiod  allor 
paritisn  in  cliarilate  suscipial  cncharistiam,  alicro 
non  suscipiente.  Quod  ita  ostcndilur  :  Charilas  ha- 
hiia  iiicrelur  augeri ,  ergo  pariler  babita  parilcr 
mciciur  aogeri.  Ab  his  pariter  babelur,  cigo  ii» 
cis  pariter  augelur,  quia  sacramcnluin  euciiarisli;t> 
ijislitulum  esl  propler  augmeiitum  virtulum  el  .|iio- 
lidianae  inrirmitalis  reincdium  ;  crgo  iinpossihilc.  csl 
ah  ali.iuo  digiic  siiscipi  cacliaristiam,  qiiin  iii  eo 
auireatur  chaiitas  :  se.l  lii  duo  de  inerito  cbarita'.is 


iiiagis  aiigeaUir  chariias,  inio  vidoliir  qiiod  in  stis- 
cipieiue  iiiagis  aiigoalur  .le  ineriio.  Merclur  cuiiu 
siisoeplioiicin  e.v  qna  percipil  aiigincnluin  dc  vir- 
tute  sacramenli,  ol  iia  nioiclur  aiigineniuin  quod 
percipit  de  virluie  sacraineiili;  el  ita  duo  atig'»iouia. 
Sed  islud  non  valei,  noii  enini  si  meretur  aiilece- 


I*))  llac  aiiotnritaic  cx  Angiist.  .lesiiinpta    suMi\  coiiruniat   oplnionoin    Ab.ftardus,  I.  iii,  in  Epi:?l.   ad 
Roiii.,  pag.  057. 


*"*                                                           PETRl  PICTAViENSIS  4(16 

dcti«,  m«rctiir  consequens ;  iicul  iste  merclur  in-  A  Praelcr  iios  autem  modos  possunt  disiiiigui  qiia- 

liTccssio.ieni    loupcris  ex  qua   esl  priiiiac  gratij;  iitor   iiio>li  sub  propriis  appollalionibiis  el  sigois, 

jiifiisio ,    non     lameu    meretur     priinam    iiirusio-  scilicel  perfeclio  quictis,  aclionis,  orfliiiis,  ccrlilu- 

t\C'.u.  (iiiiis.  Perrcclio  qnieiis  est  affcclns  diiiiilteinii  oriinia 

228  ^'*^' '^''"'■pf^lcsl  quod  par  augmcnlum  clia-  pro  Clirisio,  qitod  cognoscilur  ex  ipsa  ilimissione. 

ritalis  ex  pari  charilate  mcretilur   isti,  el  pariter  Uiide  :  Si  vis  esne  perfectus,  etc.  (Malih.   xix).   Ad 

aMgclur  de  mcriiis;  »cd  qiiod  in   altcro  magis  dc  lianc   perffciionem   tenenlur  ccenoirtia.   Perfeclio 

virtute  sacrainenli  est  dc   gratia,  uon    de  mcrilis,  actionis  esl  volnnlas  ponendi  aiiiinam  pio  grege 

ut  si  duolius  iii  vinea  pariter  laborautibus  reddalur  commisso,  cnjus  signum  csi  opere  indicare  id  ipsum. 

par  prxmium,  el  alleri  plus  ex  gratia.  Sed  secim-  Ad  haiic  teneiiir  sacerdos  iiabeiis  curam  gregis  de 

(lum  hoc  conlingit  djos  paritcr  viia  dignosdecedere,  qna  ditilur  :  Majorent  liac  ckaritale  tiemo  habet,  etc. 

et  allcruin  majorem  coronam    pei«:i|>ere.   Sed    lii»c  (/onn.  kv).  (10)  Perfeclio  ordiois  es'.  conlinere  oin- 

crcdimiis  Deum   possc   facerc  es  gralia.scJ   nnn-  nino,  ciijns    signtun  esl  opere  idipsiim  indicare. 

qnam  conlingere.  Dicalur  crgo  (|nod  noii  qiiia  alicr  (i7)Ad  hanc  lcnclur  omnis  sficerdos  sive  haheat 

parium  in  charilale  suscipil  ctictiarisliarii,  allero  ctiram  {iiegis  sive  tion,  et  diaconus :  hsec  perfeclio 

iiou   suscipienle,    ideo  lollilur  parilas  charitati:*,  nil  aliud  esl  qnam  votum  conliiientix,  de  qna  :  Qui 

qnia    non    suscipienli ,   pr.-cler   angmenlnin    qt.iod  potest  capere  capiaf  {Mallh.  \i\).  Perfeclio  ceriitu- 

susripil    de    merito   charitalis,   de  graiia  praesiat  diiiis  est  pcrfeclio  coti.scienti.ie  quando  noii  est  bomo 

Deus  angmcnlnm  xqtiipollons  augmcnlo  quod  ailer  sibi  conscius  venialis,  vel  morlalis,  imo  qua&i  cer- 

siiscipit  dc  sacrainenio.  tum  el  conslaits  csl  ei  quod  sinc  omni  pcccalo  sit, 

lte:n,  isle  moratus  esl  in  cliarilate,  isle  per  bi-  nec  timel    puniri,  ^ed   scparari,   do   bac  dicilur  : 

diinin,  et  habcht  parem  charilatem,  isli  pari  pru:*  Eitole  per[ecii  sicui  el  Puter  vesier  (Mnlih.  v).  £i  de 

niio  sunt  digni  propler  opera  quse  faciunl   iii  j.ari  bac  sola  dicitur  :  Perfecla  charilas  foras  millil  ti' 

cbarilate,  ergo  opera  aiit  facla  ab  islo  supuiflna  morem  inilialem  (/  Joaii.  iv).  Ncc  lcnelur  quilibet 

sunt  si  non  propler  boc  m.^xjori  pncmio  cst  dignns.  perfecius  ad  229  omiiia  genera  perlectionis,  sed 

Ad  boc  dicendum  quod  diuturnilas  nil  adjicit  me-  singuli  udsitigula,  el  possiint  tria  genera  perfeclio- 

rilo,  ni^c  aiigel  pniemiiim  in  pari  cbaritale.  AngiV.ur  nis  baberi  cutn  initiali  limore,  sed  quartum  minima. 

quidciii  niimerus  meriloriiiii,  scd  non  jtts  increiidi,  Et  dicilur  perfectus  quicunqtie  babel  ati(;^uam  isia- 

siiiit  in  Cbristo.  Ad  qtiid  ergo  valenl  opcra  pr;e-  rum  perfectioiium,  ne  si  dicaiur  imperfeclus  vidca- 
missa?quia   dum  ca  fecit,  iioa  fccit   inala,  cl  si  ^  lur  ab  illo  lolii  omnis  perfectio,  sicul  qiii  scit  ali- 

imic  decede-et  salvarcliir.  Ilcm,  isle  diiiiius  pcr-  quam  isiaruin  scienliarttin  grammaiicam,  niusicam, 

severavil  iu  cbarttate  quam    ille,  ergo  «nagis  me-  rbeioricam.dialeciicam  dicilur  sciens.  ne  si  dicaiur 

riiit  (|uam  ille.  Fallacia.   Prius  fuit  lairo  in  p.ira-  inscins  videalur  »b  eo  lolli  oinnis   scieiiiia.   Hoc 

di^o,  quam  beala  Virgo,  ergo  majus  oblinuil  prs;-  eliam  consideralione  dignum  quodcbaritas  dicato.' 

miuiu.  virlus  et  opus  cbarilalis   molus   virtutis.    Dicilur 

CAPUT  XXV.  aliquis  habere  perfecLiorem  cbaritatem  quam  alius, 

De  perfectioue  el  imperfectione  charilutit.  vcl  quia  plura  facil  opcra   pcrfcclae  cliarilalis,  vel 

Sicul  paritas  el  «mparitas  cbaritarts,  de  quibus  quia  feivemiorem  babel  motum,  vel  quia  niagis  est 

dicluni  est,  altenduiiuir  secundum  afleclus  iiilerio-  in  eo  radicata  cliarilas,  quia  linnius  babel  propo- 

res.  iia  perfeciio  et  imperfectio  cbarilaiis,  secun-  siium   ei  constanliam  :  el  haec  cst  vcra  et  mag  i 

duin  molus  inleriores,  iit  perfecli  dicainr  cbariias  nieritoria  pcrfeciio. 

q-i3e  perfecle  movel,  imperfecta  quac  imperfecle.  Quod  lanien  ad  priniam  perfectionem  quilibei  ic- 

Omnislamen  vilae  perfeclioquaedam  esl  impcrfeclio,  nealur.  ila  videlur   oslemii  :  Nisi  quis  renuutiacerH 

lunc  enim  vere  perficiettir  cum  oiniiis  imperfedio  omnibus  <iucs  poisidct,  non  poiesl  meusesse  disapu- 

evacuabilur.  Scl  qnia  variis  modis  loqnilur  Scri-  »  /«»  {Luc.    xiv),   Ergo    quilibcl   icnclur   renHiiiiatp. 

ptura  de  pcrfectione,  ad  tollenda:n  aliquam  ambi-  omnibus  qua;  pessidet,  cum    (luilibet  lencalnrcs.se 

guitatem  adiiibenda  est  dislinctio.   Scriplura  ergo  discipulus   Cbrisli  ;   cigo  qnilibci    toneiur    babere 

inierdutn  perfeclionem   vocat  suiricienliam,  secun-  aflectum  dimiltendi  omnia  pro  Cbrislo,  ct  iia  qut- 

dtim  quod  dicitur  :  PerfecUi  pixnitentia  esi  qucv  com-  libel  lenelur  onmia  dimiliere  pro  Cbrisio,  Non  ergo 

luissa  rftf/fr,idestsn(Iiciens;  oiest  pcrfeclio  com-  lunium    coenobiiae.  Uleo  sic  exponiiur  ismd,    /Vm 

paralionis  de  qu»  «''Cil'"-  •  ^'i^i  abundaveril  juslitia  qui$  renuntiaverii ,  elc.  Id  est  riisi  amorent  terretio- 

vestra   phts  quam  Scribarum  ci   Pliarisworum    non  riim  postposuerit  amori  Dei,  non  potest  raeus  csse 

intrabitis  m  regr.um  coelorum  [Mailh.  v) ;  et  Noe  discipulus  ;  vel,  nisi  imminnerit  nec.es.siias,  poi  oo- 

perfectus  erat  in  generalionibus  suis  (Oen,  \i),  scilicei  jiet  aroorem  leniporalium  pro  Cbristo,  elc 

con.parationc  aliorum.  Hart.m  perfectionmn  ulra-  liem,  quilibel  pralalus  quando  decedil,  .lut  per- 

qiie,  id  esl  sufliciei.s,  et   pcr  comparationem.  po-  feclus  aui  impo.feelus  decedil:  Si  perfectusdeced.l, 

lcsl  baberi  exemplnm  cba.i:atis  imperfoctiB.  ergo  sine  veniali  ei  morlaii,  ei  ila  nultum  cremabile 

(lli)  Aug  ,  iract.  'o  in  I  Joa»,  (IT)  V.  Noia.   a.l  l>u!!um  De  caHbaiu  s  bdia.on. 


ifl7  SEMEMlAUtM  LIBUI  QUINQDE.  -  LSB.  III.  111« 

gcril,  ol  ila  pcr  piirg.ttoriiiin  non   IrDiisil  ;  si  vcro  \  meii  in  linc  cliariuie  pos  uiil  >«;irv;»ri.  Nec  esl  iiia- 


liocciJil  noii  perfeclus,  crgo  iransgrcJilnr,  <  imi 
lent!:.uur  csse  peilecUis  el  il;i  iii  mortnli  pecc;i(o 
(lcceiiil,  el  ita  in  }>nig;)loriu!n  non  vjdel,  sed  in 
gehennam  :  et  ita  iiulietnr  qnoti  nulliis  prail.ilus 
irunsil  in  pnrgaloriuin. 
llem,  (2uilit>el  paslor  uiit  est  paro.tiis  ail  poncn- 


jnr  cliaritas  (]iiam  ponore  pro  Cliristo  nniniani,  U\ 
csi  noii  c>l  niajii.s  signuin  cli;tritalis  islo  ;  ei  si  quis 
cst  pr;clatiis  ((uantlo  iioii  liuhel  liaitc  perfcciioiiein, 
liansgrcssor  esl.  in  iioccrgo  pr;ceiniiienli:i  esl  prx- 
latoruin  ad  alios,  qiiia  pricr.iti  niagis  tenchtnr  ad 
iioc  qnam  aiii,  licet  onines  lene.inlur.  Siciilquililict 


dum  aniniaiM,  ci  iia  csl  bonus  pastor ,  anl  non  est     «in  arlicuio    mortis    tenctur   adininistrare    victua« 


p.iratns,  et  ila  inerceiiaruis,  vei  lur ;  ei  ita  qniii- 
bet  auicsl  opiinius  aut  pessiinus,  et  ita  iiulliis  esi 
rncJiocriter  boniis,  et  iia  luilliis  potest  dccederecnni 
iigno,  feiiu  ct  siipula  quuJ  soiis  mediocriler  boiiis 
cunvenil. 

Ad    hoc  dicendum  qtiod   non  qnililicl  perfcctus 
tcnetur  ad  qnaiiililjet   perfectionein,  sed  unusquis 


lia  inimico,  sed  niagis  perfectns  (luani  alius. 

Ilem,iieniotcnetur  sibi  manu&iniicerenisicastitas 
fidei  periclilelnr,  sed  tunc  teneiur  sibi  nianusinji- 
cere,  id  e.st  non  vilarc  periculnm  mortis  cuin  pos- 
sit  subterfugcrc  ;  sed  alitcr  tcnentur  perfecii  se  es- 
poncrcmorli,  quani  imperfecli.  Nain  perfecli  dc- 
benl  se  offerre  corain  si  vidcanl  oves  infirmas   ct 


quc  teaelur  ad   aliquam  :  coenubila    ad    primain  ;  ^  periciiianlcs.  Quod  &i  tuiic  fiigiant,  nicrcenarii  sunt 
praelatiis  babens  cuiam  gregis  ,  ad  secundam.  Noii      ,|e  qnibus  dicilur  :  Merceuarius  auteni  viio  Itipo  fn- 


tenetur  prxialus  baljens  curain  gregis,  vcl  mona- 
cbus  ud  illuni  <  harilaleni  dc  qua  dicitnr  :  Perfecta 
charilai  foras  miiiil  tiniorein  (/  Joan.  iv),  cnjiis 
signum  viiain  b;iberc  in  palicnli:),  ei  inortem  in 
desiderio;  taiisenini  nuliius  sibi  conscius  est  pro 
q<to  tiineat  pociiani  si  ex  quadain  securilate  con- 
s  !ciiti.e  cupit  dissolvi  et  esse  cum  Cbristo.  Cuiteri 
baijtiiil  inuriem  in  patienlia  et  vitam  in  Uesidcrio, 
qiiia  conSL!!  sunt  venialiuin  q»x  bic  volunl  puniri. 
Ad  eam  igitur  perfectioneni  qusc  adnexa  esl  pr%- 
l;>tioni  vel  volo  lenetur  vel  saccrdos,  velmonacbiis  ; 
non  ad  eain  quae  est  certitudinis.  Poiest  enim  aii- 


gii  {Joan.  i).  Si  vero  videriiil  oves  rirnias  el  iioii 
ideo  pcriclilantes,  possunt  fugere.  Uiide  diciniii 
esi :  Si  vos  persecuti  fuerirtt,  fugile  de  una  civitatit 
iualiain  (Malih.  x).  imperfectus  aulem  non  tcnetur 
se  oiTurre  ;  sed  si  ab  co  quaeratur  aii  sit  Cbristia- 
niis,  debet  conftteri  Cbrisium,  nam  aliier  peccaret 
niorlaliier.  Potest  tanicn  fugerelicile  semper,  quod 
iion  licet  pcrfectis,  nisi  loco  ei  icmpore,  ut  dicluni 
est. 

Item,  posito  qnod  aliquis  fecit  votnin  contincn- 
tiac,  et  posl  nubit,  iste  leneiur  reildcie  debituwi 
uxori;  ergo  tenetur  faceie  conira  id  quod  vovji; 


qnis  ex  servili  timore  ingrcdi   nionasierium,  longo  q  ergo  incaute  vovii.  Non  ergo  ex  cliarit.-jte ,  vel  iia, 

fortius  ex  iniliaii  ;  quod  neqiiaqiiain  coatitigcrel^  si  tcnelur  redderequod  vovit.  Sedvovii  continenti:<iii, 

«d  perfcclioncin  cerlitudinis    teiieielnr,   cum    ille  grgo  leneliir  continerc.  Ilein,  saccrdos  esl  noii  ha- 

uon  possil  bai^eri  cum  servili,  vei  iniliali  limore.  beiis  curam   grogis  ;  ergo  iciictur   contincre.  Nain 

liein,  isie  bauci  ordinaiain  cliaritatem,  ergo  ma-  |ioc  est  signuin  liiijus  perfeciionis.  Soliitio  snmenda 

gis  diligit  Dcum  quam  se  ;  ergo  si  ventum  esset  ad  est    ex   decretis  (18).  Oicunt  quidain   quod  in  tali 

(liscriinen  ,  ciiius  ponerei    animam    suain   qiiain  casn    tcnetur   reddcre   debiiuin,sed  non  exigerc. 


Cbristum  abnegaret,  Sed  majorem  hac  chariialem 
nemo  habel  (jttam  nt  aniinam  suain  pouat  qitis  pro, 
elc.  {Joan  xv.)  Ergo  iste  noii  liabet  cbarit;iiciii 
impcrfcctani  et  ita  babel  perfcctani.  Sed  ccoiilra 
objicitur  super  bunc  iocum  Apostoli  :  Sicut  exhi- 
buisiis  mcinbra  veslra  immundino:,  sieexhibealis  jus- 
tilim  {liom.  vi).Suf(jcit  tantum  saltein  diligcre  jusli- 
liam  qnantuindiicximns  iniquilatem.  Sed  iia  dilcxi- 


Debci  ciiain  rcddcrc  flendo,  dolendo,  et  rogamlo 
uxorein  ne  pctai ,  et  non  facit  contra  votum.id  esi 
contra  devotionem  qua  vovit,  licct  circa  rem  quani 
vovii,  sicut  isie  vult  conira  id  quod  Deus  vuU  qui 
vult  patrein  suum  vivere,  scd  non  contra  volunia- 
tem  divinam.  Mclius  esl  lamen  ut  dicatur  non  esse 
coiijugium,  qnia  non  sunl  lcgitimae  pcrsoiiae  qu* 
copulanlur  :  el  ita  non  cuuvcnil  eis  delinilio  coit- 


nius  iiiiquitaiein  ut  pro  ea  non  poncrenius  aniinam.  ^  jugiun. 


Ergo  sic  suincit  diligere  juslitiam,  quod,  iiuamvis 
eain  diligamus  ,  pro  ea  animam  non  ponainus. 
Itcm,  quilibet  tyiietur  animain  ponerc  pio  Cliristu 
230  ^»'^'®  S''  pcrfeclus,  sive  sit  iinperfectus.  Quo- 
inoilo  ergo  assignaium  est  proprinm  pnclutormn. 


Adbui;  circa  perfi-Ctiuiiein  li;ec  resl;Hiliiiquireiula: 
Ltriiin  a  periecta  cbarilate  aliqiiis  pussil  dcsceii- 
(Jere  ad  iinpeifeclani  ,  vel  si  cecidcrit  a  perlecta 
possii  rcsurgero  in  iinporfeciain,  vct  lapsuH  ab  ini- 
poilccta    possit  ad   perfeclionem  resiiigere.    Quo.l 


veisi  oniiies  teiieinur  lioc  f;iccre?  Ligo  oniiies  te-      iieiiio  a  perloct;!  cbaritale   possit   ad  iiiipcrfcclaui 


nciiiiir  ad  banc  pcrfeciioncin,  non  crgo  soli  pne- 
laii. 

Diccndum  esl  crgo  quod  omnes  tencnlur  ad  boc 
opiis,  si  ventuin  fucrii  ad  discriiiien  iion  tameii  oiu- 
nes  babcnt  banc  perfectioneni.  Iino  si  veiitum 
fuerii  ad  discrimen  potius  Deuin  negarcnt  ;  ct  la- 


dcscoiidere  iia  ostcniJitiir  :  Quanlo  majus  est  uii- 
quod  boiiuin,  laiito  inajus  esi  de  (!jus  aniissioiie 
d;iiiiiiuin.  M.ijiis  i)onuin  csl  pcilcolio  qiiam  iinpcr- 
lcctio,  ergo  majus  habct  dainnuiii  de  aiuissione 
pcrlcclionis  qtiani  imperfectioiiis  ;  ergo  cum  nnliuin 
m:iju9    dainnuin  de  ami^sione  pcrfcciiunis  possii 


(18)  (jrat.,  disl.^S.cap.  l'n'si'y:er. 


flt» 


PETUI  PtCTAYID.NSIS 


\m 


iialtcri  <|iinin  aiiiisNio  viix  ,  ct  istiid  iiide  liiibealiir,  A  liter  ul   otniiino   i  ciiarilalc  peifccta  ad   iinpeiTii' 


idrin  (l.iiniinin  li.iliciur  (\e  ainis&ioiie  perfi  ciioiiis, 
ei  ita  iwwn  pole.st  afi)iilcrc  pcrfeclionein^  (inin 
nmillat  vii:iin  xlcrnnm,  ci  ita  quiri  tnortaliicr  pfc- 
cel.  Sed  neino  potesl  £.iiniil  pcccare  inorlaiiler,  ct 
ficri  intperfccliis,  crgo  nenio  poiesi  ilc  perfccto 
fn  ri  inipcrlVcnrs.  Itein,  ncino  potesl  asceiKlerc  ad 
pcrreclionein.  nisi  per  mcritnni  Jignurn  viia  xteriia, 
figo  nemo  poiesl  descciulerc  a  perfectionenisi  per 
ineriinin  digiinm  niorie  xterna  ;  crgo  iieino  polesl 
andllerc  pcrreciioncin  nisi  pei*  niorlale  peccatiitu. 
Iicm,  a  pcrfeciionc  descendiliir  ad  impcrrectionem 
vel  per  voiiialc,  vol  pcr  inort.ile  pcccaluni;  permor- 
tale  pcccatnin  non.qiiia  non  po&sunt  siinnlesse  inor- 
lalc  pci.caluinciinipcrfcclacliarilas.crgoper  vcni.il:- 
desccndii  quis.i  cliarilate  perfecia  ad  iinpeirectam, 
231  crgo  veniale  facit  dcscendcre  a  chariiale  pcr- 
lecta  ad  iinpeifcctain ;  ergo  inipcdil  a.scen^um  ab 
inipcrrccla  cliarilate  ad  perfecUiin.  Ncnio  polesl 
esse  ;»ine  vciiiaii  peccuto  in  pracscnii  viia,  crgo 
ncino  nb  iinperrecla  cliaritate  polest  ascendere  ad 
pcrfectam  charitalein.  Iiein  ,  a  perfccta  cliarilalc 
potcsl  aliquis  descendere  ad  iinpcrfectain  pcr  inor- 
lalcpeccaliim  ,  vcl  per  veniale.  Per  moiialc  non  , 
ut  probatuin  est ,  nec  per  vcniale.  Dicil  eniui  Au- 
giisiinus  (19)  :  <  Sicul  gulta  aqiiai  esl  in  caiiiino, 
ita  vc  iale  peccalum  in  peiiccla  cliaritaJc.  »  Sed 
in  igne  pra:  ardore  coiisuinilur  gulia  aqux',  eri^o  el 
in  pi-ifecla  charilale  veniale  peccaluin  ;   ergo  iiun- 


clani  desccndai.  Iiem,  per  aliud  pcccalum  jiolesl 
aliqnis  a  charitaic  perfecia  ruere,  ergo  per  inintiK 
poiesi  a  cliariiate  perrecia  ad  imperfcctain  doscen- 
dcre.  Ilein  ,  inulliliido  venialiiim  peccaloriim  Yalcl 
nnnni  n:ortale  ei  pcr  morlale  pcccalum  potest  quis 
a  cliaritale  niere;  crgo  el  pcr  mulla  vciiialia  uni 
inorlali  aequipollcnlia.  Ilein  ,  pcr  peccaliim  veniale 
descendit  aliquis  ab  aliqiio  gradi  perfecue  ciiari- 
talis  ad  aliuni.  Krgo  veniale  pcccatum  facii  cliari- 
laiein  lcpcscerc;  ergo  si  quis  sil  in  infimo  gradu 
imperfecla*  charilatis  ,  el  veniale  peccalum  coiu- 
niittal ,  et  non  possil  in  co  cliarilas  remilti,  qiiia 
esi  in  iiiliino  gradu  charilalis  ,  non  potest  in  eo 
gridii  venialiier  peccare  quin  amillat  charita* 
icin,  ct  ita  per  veniale  peccaium  loiiitnr  charitas 
oninino. 

{'iO)  Itein,  suiit  duo  gcnera  vcnialium  peccato- 
rutn.  (jux.lain  sunl  minus  levia  a  qiiihus  ne.iin', 
eliain  pcrfcctns,  poiesl  ahsliiierc,  qu<e  stalim  alisor- 
bcnlur,  sicul  gutta  aqn£  iii  caniino,  quxdam  alia 
suiit  magis  gravia  qiix  dicuntur  lignuin  ,  fenuin  , 
slipiila ,  qu:c  oporlet  cremari  in  igne  ptirgaloriu. 
Dicluni  est  aiiicnr  qnod  pcr  veniale  peccatuni  te- 
pescit  cliarilas.imperfecta,sed  iion  potesi  letic&cere 
pcr  levia  venialia  qux  siatini  delenlur,  imo  cxciiaiit 
charitalem  ,  sicul  gulta  aqiix  irrigat  ignem.  Ergo 
per  ea  qux  sunl  lignum  ,  lenitm  ,  slipula  tcpescit 
charitas  perfectn  ,  et  iia  perfectus  poiesl  deccdere 


quam  veniale  peccaium  facit  tepcscere  charilatem.  q  ciuii  ligno  ,  feno  ct  slipula,  et  sic  per  purgaioriuin 
Ilem  ,  aliqua  praecepla  sunt   oinnibus  perfeclis  et      iransire  (/  Cor.  xm). 


soiis,  crgo  ad  ea  tenentur  onines  perfecli ;  crgo 
nisi  ca  implcvcrint  transgressores  suiil.  Sed  non 
possunt  esse  pcifccti  qitin  iion  iinpicant  ea,;  eigo 
uoii  possunl  essc  iinpcrfecli  el  non  esse  Iransgrcs- 
sorcs,  et  iia  noii  possuni  csse  imperfecti  nisi  mor- 
taiiter  pcccent. 

Item  ,  proliabilur  qtiod  ab  uiio  gr.idu  charilalis 
pcrfecla'  noii  putcsi  aliquis  ad  alittm  descenderc  , 
sic  :  Charilas  habila  meictur  augeri,  crgo  nisi  aii- 
gcalur  tn  eo  qui  babet,  deinetilo  dcfraiidalur.  Eigo 
non  polcsl  aliqnis  ab  uiio  gradu  charitaiis  ad  alium 
dcACcndcrc,  aut  ipse  de  incrilo  dcfraiidalur.  Itcm, 
ueiesse  esl  (|uod  chariias  loeruerii  aiigeii,  ci  iin- 


Idco  dicunl  qiiidain  quod  chnrilas  per  sc  lepe- 
scii,sicut  aliqiia  caiida  pcr  se  non  npposito  frigido. 
Quibus  ita  objiciltir.  Sicul  qusedain  causa  ucculla 
Iir:ccedtl  naturalilcr  et  sine  tepore  sublraclionem 
gralia^  ,  ita  illiim  lcporcm  cl  defecltiut  chariiaiis 
pra'ccdi(  iiainraliier  el  sine  tepore  causa  aliqiia  ; 
illa  auiein  esl  bonum,  aut  inalum,  aitt  iiidiffcr«>ns : 
iion  est  bonum  aul  indiflferens,  cuni  sil  caii.sa  ii:aii, 
qufa  nialuin  esl  minui  ch  irititeni.  £st  igitur  ina- 
luin,  el  iln  vcniaie  peccaium  aul  inorlale. 

Prxinissis  rationibns  inducii  ,  qiiidain  232  *^^- 
cunKiuoil  iieino  a  perfecta  cbarilntc  ad  impetfeclani 
descendit,  scd  ab  uno  gradu  perfccUc  cliaiiia  is  ;••<! 


possilijle  esl   quod  nicriieril  aiigcri  qnin  angealiir,  *^  alinni  polcst  descendere  |»er  vcnialc.  Qiiibus  ilaoli 


cr^o  neccsie  esl  aiigcri  in  co  quo  esl ;  ctgo  iiii- 
(lossibilc  csl  iniiiui  ,  sed  omniiio  tolli  ;  cliarilas  aii- 
totii  proticit  ant  deficil  in  islo  ;  non  proticil,  cigo 
in  eo  diiicit ;  cl  qni  nii  ar.(|uiril  nonnri  adiniitil. 
iicin  ,  charilas  pariler  hahciiir  ab  liis  duobiis  itii- 
perfcctis ,  eigo  parilcr  incretur  in  cis  augeri  vcl 
pcrdci.  lii  iiiio  isloruni  augeiur  vel  perncitnr,  ergo 
iii  aiicro  ,  vci  ipse  dc  mcrilo  dcfraiidalnr,  posito 
(|!i(id  iinus  eoniin  fiat  perfectus.  Ilem,  per  veniali; 
p(i':i'si  <|i:is  a  pcrfec|:c  cliaritatis  iifio  grailn  ad  aliuin 
Uc.sccmicic,   «rgo  in  litiiiuin  polcst  peccare  vciiia- 

(10)  Lib.  De  fidc  et  operib.yC.  \ii,  Si  M.iijisliofi- 
dc:-,  sctl  tion  ibi. 


jicilur:  Isiepcrfeclus  iion  csi  obligatiisvoto  solcinni 
vel  privato,  ergo  a  perfeciione  ad  impcrlectionciu 
potest  dcscendere.  Itein  ,  non  plus  distal  infiniii.» 
giadus  perfecix  charitalis  a  siiprenio  gradu  iiiipci- 
fecia;  charitatis,  (luain  pcnnllimus  gradiis  perfeciae 
charilalis  ab  ulliino;  per  aliquod  Vfiiialc  potcsi 
aiiqiiis  ab  aliquo  giadii  perrcctae  cliarilalis  adalidui 
descciidere.  Ergo  per  majns  veniale  potest  a  per- 
fcclione  ad  imperfectionein  descendere  aliquis. 

Jiixla  .sumn.aluin  viionim    assitriioiicin  sumenda 
csl  liic  solulio  piacdiclaruiii  objcclionuin,  qn.x  circa 

(20)    V.  Ang..  stip.  \  ,  De  fide  ct  operib  ,  c.  16,  Ct 
Liulorid.i  c.ti'!*,  elc. 


1421 


srMF.NTiAniM  i.inru 


lioc  p:iiiripalili'r  vorsanliir,  qiioil  a  iiiillo  gradii  A 
pcrfecise  ch:irila(is  ati  alium  fiai  «ksccnsus  pcr  vc- 
iiiaio  pcrcaluin ;  qiiod  veriim  crediiiiiis,  quia  si  il- 
iuil  veniale  <*sl  in  perreclo,  nun  iniiiuil  in  co  cliuri- 
l  ilein,  iino  arceiulil  sicul  gulta  aqiia;  raininiiin.  Si 
vero  illini  sii  veiiialequod  cum  imperreclu  sit  ligna, 
rcnuiu.siipula,  iinperfecto  eril  niorlule  siciilineiiliri 
prosaluleaIic-ijus,el  ila  lil  riiinn, nondesccnsiis.Non 
negamus  tamcn  quin  possit  aliquis  ab  nno  gradii 
perlcctx  cliarilatis  ad  alium  descenderc,  ciijus  du- 
scensos  causa  esl  in  lioniiue  occiilla  ,  cl  non  cst 
ciilpa  vel  pocna  ,  vel  qiiia  non  cst  poena  iniiiui  clia* 
ritalcin,  sed  tolli;  vcl  si  esl  pocna,  occulic  est  a  Dco 
inflicia.  Sicul  occulia  esl  causa  qua  elegil  Jacob 
el  Ei>:\»  reprobavit.  Si  ila  arguinenlcliir  ul  siipra, 
«liarilas  isiius  ineretur  atigeri ;  ergo  augciiir,  aui  B 
de  mcrilo  dcrraudaCur.  Fallacia.  Isle  meruit  vitani 
H'tcrnam,  crgo  liabebit  eam.  Nain  sicul  esi  hic  cau- 
sa  paiensquare  iton  sit  habilurus,  scilicct  pccca- 
liiin  morlatc ,  iia  el  ibi  cst  cansa  occuha  tcmporis 
<'l  derecliis  chariialis,  el  ad  siinilia  argiimcnta  idein 
lespondeiiduin. 

Siqii.prai  aliqiiis,  ciim  veniale  peccaUim  sil  ma- 
liini,  an  (aci^a  lioniincm  mahiin  ,  cl  ila  pcrfcclus 
qiir  liabel  vcniale  inalus  est  ,  dicinius  non  essc  ve- 
riim  ,  sicul  auruin  non  esl  dcleriiis  proptcr  iuliiin 
qiio  cst  sordii!atum,  iia  iicchonio  pcrfccliis  propier 
veni;ilia  pcccala  ,  licet  ipsa  Dco  liispliceant  ,  sicnt 
et  liiiuin  displicet  mihi  iii  aiiro,  cl  sialim  alisteri^o. 

Insuin  enini  obscuriim  facit  et  ininiis  clarum,  sed 

C 

iion  deleriiis.    A  perfecla  auiein  (21)  chariiaio  ad 

iniperfectain  ncino  poiest  desce:idere,  cinn  lanicn 
ab  ista  ad  illam  possit  asccndere.  Poiesl  qiiidem 
aliqiiis  a  peifecta  cadere  pcr  niorlale  jiccraluin,  cl 
pnsimoJuin  icsurgerc  iniperfectiis  ,  scd  a  pcrfecta 
ad  imperfcciani  descendcre  miniinc  jioicsl. 

Ail  id  igilur  arjjumflnlnin  :  Noii  esi  obii/atiis  volo 
soieiniii  vel  privato,ergo  potcst  a  pcrfecta  ad  iiiipcr- 
fectam  dcscendciT.  |F;ilI;icia.  Islc  esl  obslinalus,  cl 
polosl  (icri  iniiiiis  inaliis  ;  ergo  in  obslinaiioiic  po- 
icsl  fieri  niiniis  nialiis.  A<i  seciiiidnin  .^ic  iiislainiis. 
Noii  iiiagis  distiit  gradiis  priiniis  linjns  Inrris  a  sc- 
ciindo  ,  qiiain  senindus  atcrlio;  a  priino  polesl 
quis  asceiidcre  ad  secnndiiin  ,  ergo  a  sccuiido  ad 
tertium.  Non,  qnia  tantnin  faligatus  esselposl  as-  {) 
censioncin  priini  qiiod  non  possei  sccundum  asc«n- 
dcre. 

Sic  posilo.  Postlixc  rcstat  alia  qnjiestio.  An  a 
perfeela  cbaritalc  lapsus  possit  resurgcie  imper- 
fectus.  Qnod  itii  conslat :  Logitiir  (22)  :  Si  qnis  pcr- 
russcrit  aliiiin,  et  illc  in  lcctnlnin  inlirinitaiis  inci- 
derit,lenetur  perciissor  providcre  perciissodonec  in 
bacnlu  possil  ambulare.  Ot*od  ita  exponilur  :  <Per- 
cnssusqniscadil  in  lociiin  tnfirmilatis.cst  qni  a  pcr- 
fecla  cbaritate  per  mortalc  pcccaliim  cadii;  in  ba- 
culo  vadil  duin  debilis   el    inipcrfecins   rcsurgil.  » 

(21)  Conseqiier.s  esl  qnod  clinrii;is  iiidlo  inodo 
(Uiiiiiuii  possil,  dirccto  lo<nieiilo  D.  Tii.  2-2,  q.  21, 
a.  10,  iii  torp. 


QlJLXQtF..  ~  LIB.  IIL  il2l 

Item  :  Vhgo  Israel  cecHit  ,  nuiufnhl  arijiciet  ui  re- 
surgnl  ?  {Amos  v.)  Re-^ugoi  qnidcin,  6C<I  iion  virgo. 
Iletn,  qiii  a  pcrfcr.ta  cliaritalo  cadil,  cuni  resiirgcre 
possil  (quorl  {onslal)  nut  pcrfectus  aiit  iniperfcctiis 
oportel  icsiirgal  ,  qui.i  non  esl  ntediiiiii  ;  perfeclu» 
non  polesl  resnrgere,  quia  nemo  repente  (it  aum- 
mus.  Et  in  Glossa  quadam  snpcr  Isaiain  :  <  Non 
staliin  virtntcm  pcrreclionis  capiiniis.  t  Ergo  iion 
polesi  aliqiiis  resnrgere  nisi  imperfecliis  ,  unde- 
cunque  ceciderit. 

Ad  lioc  iliceiidiim  qiiia  polest  233  >esurgerc  «t 
peifectiis  et  impcifcctus  quia  p(Tfeci.i  chariialececi- 
dit.  Aucioritas  autein  sic  exponitnr.  <Ncmo  reptnte 
flt  snin.Tins,  >  id  est  confirmaliis  ul  non  possit  es^e 
m^^lior  diim  est  in  via  ,  sed  objicitnr  :  <  Pajnitenlia 
resliluil    oinnia  ablata;    »   hoc    habet     aucloritas. 
Krgo  et  statuin  perfeclionis  restiluil  huic,  cmn  illc 
sit  ei  abliitus,  aiil  non  est  plena  ei  sufTicicns  pociii- 
lenlia.  Ideo  intelligendnm  est  illiid  de  operibns  vir- 
tuluni  qiia:  sunt   nierila  abiala  non  dc   virtuiibus 
jpsis,  nnl  slaiibu.s,  alioquin  poenilenlia  csset  cansa 
cliaiiialis  amissa',  quod  falsumesl;  imo  eroiitrario. 
Qiiidam  lamen  hoc  dicunt  distingueudum  ,  qiiia  ,  $i 
qiiis  a&lrictus  sil  volo   perfeciioiiis  ,  non  polest  rc- 
surgcrc  impcrfeclus,  qiiod  ita  oslendiliir  :  Aslriclns 
cst  voio    perfectionis,  ergo,  qnandiii   non  cst   in 
cxsccnlionc  voli,  iransgicssor  esl;  seil    si   est  ini- 
pcrfectiis,    non  csi   in  voti  ex£eciitione,  ergo  non 
poiest  imperfectiis  resurgcre.  Si  vero  non  sil  a^tri- 
clus  voio  porfeclioiiis  quales  snnl  laici  ,  poiest  re- 
suigcie  iiiipcrfecius.  Qu;e  dislinclio  non  valc.  ^on 
enini  cx  volo  leiietnr  ad  perfeciioiicm  feivoiis,  seiJ 
ad  opera  peifedse  cbaritaiis ,  qiia;  acque  poiosi  **x- 
scqiii  in   cliarilate   perfecla    ac  imperfocia.  Si  ta- 
nien  rvviviscant  ex    charitale  iinpeiT.  cia,  licct  sint 
facta   iii  cbaritale  perfecla  ,  non    ^eciiiidiJin    perfe- 
ctain  s?d  seciinduiii  iinperfeclam  ciiarilaiein   reiiiu- 
nerabuntnr,  quia  ea    inforinantur,  ei  ea  .vivifican- 
tur  qiut;    priiis  cranl  ir.orlua.    Qiiod  anlcin    imper 
fcctus    possil    resurgere    s.icerdos    qni    de     volo 
teneliatur,  siout  laicus  qui   a  voio  er  i  soluiu-;,  ila 
ostcndilur  :  Isii  pariier  rei  suiil,   in  noiilro  ost  iit 
Deus  ei  apponat  graliani,  ergo  ipsi  possnnl  paros 
resurgerc;  ergo  ulerqiie  vel  neuterpoicsiresiirgerc 
imperfeclus.  Ilein,   isii  duo  perfecti  qnorum  unns 
sacerdos   esl ,  alter  laicus   pariler   boiii  siint.   Ita, 
posito  qiiod  uterqne  sil   perfecius  ac  aller.  iiiancn- 
tibns  cisdem  ciicumslantiis,  possunl  pariler   pec- 
care  eodcm  generc  peccaii,alio<iuin  inclior  cst  coii- 
ditio  laiiiquain  sacerdolis.  Iino  e'.iam  pluspe^care 
polcst  laitMis  qiiam  sacerdos  eodem  gciifie  peccaii, 
quia   locus  ct    teinpns  cl  scientia    ex    parle    la  ci 
possunl   aggravare  peccatuin,    sicul  ordo  e:<  partc 
sacerdotis.  Si  ergo  a  pari  chaiiiale  pnssnnt  caderc, 
cnr  noii  in  parein  possunl  rcsurgere?  Eigo  uienpie 
poiesl  resurgere  inipcrfectus,  vel  neiiter. 

("2)  l\xodo    XXI,    18     \9  ,  scDSn  ciprcsbo   iion 

VOi*.S. 


1125 


P!;TiU  PIC.TAVIENSIS 


UU 


Sird  .1(1  hoo   iia  olijioilur  :  pio  prjei^edciiiibiis  opc-  A  o;»cr;»  perreciiP  cliarilalis,  vcl  proplcr  pcifeclionem 

ribiis  cliarilatis  illc  qni  a  pcilocla  charilalecccidit,  illaiii    qiiaiii  liubiii:,    ciiin   niodo    iion    liahcat,  sed 

ei  ila    in  iniperfccta  icsiirgii,   reminicrahiliir,  cr;i;o  propter    inajoicm  cliarilalcin   digmis    cs.sc   liiajori 

«eiuiidiim  staluni  perlcclionisiiiqiia  facia  sunl,  vcl  praeniio,  qiiia  itbi  le  inveneio,   ivi  (e  judic.ibo  (fc'c- 

iiiipcrfcclionis  iii  qiia  rcsurgnnl.  Oiiod  aiitcm  seiMiii-  cli.  xi);  el  Arbor  si  ad  (lusirumcecidcrii.ibi  eril,ii  ad 

diini  pcrf^ciiini  leinunerenliir,   ila  oslendiliir.  Nani  Aquilonem  et  ibi.  (l  licu.   u),  cl  Domiiim  jndicnbit 

opcra  illa  facta  in  perfecla  cliarilulc  ad  plcniini    rc-  fi'ici  lerrw   {Psal.    \x) ,  el  opera  fiiifilia.  liein,  'isie 

viviscimt  ,  alioqiiin  videinr    l>ci»s  pronior  ad  piini-  liahehil  anrcolain,  cr^jo  decedel  perfcclns.  Ilcni,  nil 


eiidiiin  qiiani  ad  niiscrenduin,  si  propicr  nnum  pec- 
cainn)  oinnia  alia  plenc  rcdennt  qnaniuin  ad  rea- 
tnin,  cl  noii  propier  mcriluin  iinins  opcris  qund 
rcviviscil,alia  rcviviscunl,  ergo  paripreiniodignum 


praeinii  huhorel,  si  ad  illam  perfccl.ini  charilaiein 
rcdirel  (iia  qnod  siatim  in  ea  dc.ederei;)  qnod 
inodo  noii  haheat  in  nnperfecla  cliarii:ilc,ergo  illud 
non  csi  polius  eligendnin  quani  islud.  Ilcm,  alii|tiis 


laciunl;    ergo  ,   si   decedat    impeifccius    reddelur  fl"'   '■esiirgel  in  chariiaie  iinperfjcia  ,  tonoitir  ad 

ei  corona  perfcclionis ,  vel   injuslc   ageiiir  cum  eo.  «pcra  pcrfcclyc  charilalis,   ergo  aliqui.s    ex  inipcr- 

Ad  quod  diceiidiim  ,  quod  opcra  illa  reviviscnnl,  ^ccla  chariiale  poiest   suhire  martyrium  :  iiain  hoc 

sed   non  slaiim   ad  plcntim.  Sed  ntihqn  .m  dccedel  ^sl   opiis   peileciaj  charilalis.   Ergo    possibiie  est 


qui  ila  resnrgit,  doiico  plcnc  rcslitiialiir  illa  resnr- 
rcctio,  et  lunc  priino  rcvivisciiiil  iit  priiis.  Scd  iinn- 
quid  slaliin  polcsl  dcccdcre  ciim  res-.irgil  ?  Ergo 
slatim  rcstiluitur  ei  perfeclio  piene.qnodei^t  veriim. 
Nam  eliain  lalro  qiii  iiiiiiqi:a:ii  ftierat  perfechis, 
slatim  f.iclus  rst  perfectiis,  quod  ideo  patet  qiiia 
per  piirguoriiim  iioii  trimsiil,  iino  eadein  die  ciini 
itoniino  fnil  in  paraliso  (Luc.  x\m).  Vcl  potcst  dici 
qnod  lcnipora  illa,  iii  qiiibus  l:\lro  habi;il  initi.-^ioin 
tinioreiii  el  pcrfoclani  cliarilaieru  ,  ita  conliniia 
liicrunl  quod  vix  poluil  dislingtii  iiile!  ill  i  ;  uiidc 
et  staliin  diclus  esl  habcrc  charilatem  pcrfeclani, 
licet  prlus  habuissel  imperfeclarti. 


aliqnem  viiam  fiiiire  mariyrio  el  csse  iinpcrfeclum, 
ct  iia  possibile  est  aliqiicm  inariyiiini  iransire  pcr 
purg.itorinm  ;  qula,  si  imperfccius  decedii,  per  pur- 
gasoriuin  Iransihil  :  cui  contradicil  aurlorilas  : 
f^^tce  video  dxlos  apertos  {Acl.  vu),  qiiia  slalini  posl 
Mariyrinm  evolant  ad  coelum  ;  el  si  Iransirenl  per 
piirgatoriuin,  lunc  orandum  essct  pro  eis.  Ilabel 
auiem  auclorilas  (2i)  ;  t  Injiiriain  fucil  qui  pro  eo 
orat.»  llem,  si  vilam  finirei  niarlyrio  el  pcr  piirg.*- 
loriuin,  alii|iiid  rciniincr-hilius  mariyrio  poiuissct, 
qiiod  faisuni  csi ;  qiiia  cliarilaiem  niajorcm  <iac 
neino  habct,  cic.  Quov!  auiem  cx  impcrfecia  cha- 
rilale  possil  aliqiiis  niartjrium  subire,  indc  consial 


Kt  iiota  quod  charitas  lanla  csl  qiiod  non  polesl  p  q«od    cx  serviii    timore   hoc   polest    qtiis.    Unde 


coiitrahiadquanlitaieuilidei  vc!  spei,  qi!ant.tcun(|iic 
sil  fides,  velspes:  spes^f.  tides)  enimsupernatatsicul 
oleum.  Quod  ergo  diciiur  (i3)  :  <  Quanium  credil, 
tanluin  sperat,  i  id  eslquanluin  liabilis  est  crodere, 
lanlum  el  234>  ^perare.  Manirosium  est  ergo  qiian- 
luinciinque  inalus  qiiis  fucril,  si  incipiat  iiabcre 
cliariiaiem  ,  mujor  esl  minimus  molus  ch:iritali$ 
quem  potesi  habere,  quoiibci  inoiu  diiedionis  quc^n 


Aposlolus :  Si  tradidero  iorpui  meutn  ut  ardeHni, 
charitatem  aulem  uoit  habcaiii,  nihilsum  {lCor.  xiii), 
Longe  foMiiis  hoc  polest  quis  ex  initi.tii  titnure 
qui  nunquDRj  cslsinc  charitale  inipcrreoia.uec  econ- 
trario. 

Ad  hoe  diciiiii  qiM.jim  qsiod  poiesi  aliquis  imper- 
foclus  deccdere  cl  inariyr,  cl  qur^mvis  iinperfectus 
dcccd:il,  non  ideo  pcr  piirgatoriuin   transildt ,  qiiia 


habel  ciga  peccatum.  Undc  irianifesinni    csi  quod      mariyriun»  esl  quasi  pro  igne  piirgalorio.  Ali;s  vi- 


neino  polest  esse  tam  siislus  in  via  qiiam  ijoiiiiri  po- 
iisl  es^^cin  via.  Simiiiter,  neino  adeo  iiialiis  in  i  a- 
tria  qiiin  qiiiiibet  lionus  slt  tiiagis  boniis  tiiiic  ,  ui 
dicunl  quidam  ;  dnbiuni  latnef)  adhiio  csse  poler-ii. 
Nam  eadctn  fdlione  possel  dlci  qnod  niiiiiiuns  iiio- 


dcliirquod  ex  ehaTiia<,e  lniperfetla  potsit  aliquij 
incipcre  pati  mariyrium  ,  sed  lu  ipsa  jias.-ionc  pci  - 
ficiliir  charit^is  iii  eo,  el  ita  iion  polesl  vilaiu  liniic 
niariyrio  qiiin  sit  pcrfcclns  quando  decedil,  etiam 
licel   iinperfectus  sit  qtiando  priino  imipil  tnarlyi ii 


liiS  ciiariia'.;s    in   via   stiperarel  qneniiibol  molisin  D  ptcnam  pati. 


odii  quem  liabcl  diaboliis  ,  et  i(.t  noti  cssel  diaboiiis 
niagis  maliisqiiatn  aliquis  bonus. 

Ileni,  si  quis  dixcrit  opera  illa  reniunciari  secun- 
(l>.:m  charilaleinperfeclam,  objicitur:Istidtioqiiurum 
unus  fiiil  pi:rfcclus  ,  aller  seir.per  iinperfecliis  ,  ei 
nnido  imperfccli  suiil,  parilcr  boni  suiit,  crgo  p;iri 
praeiiiio  digiii  suni.  Aul  allcr  est  iiiailyr  vei  prtedi- 
caior,  vcl  ilie  imperrcciHS  nui  liunqnam  fuit  perfc- 
Ciiis  niinorem  habel  ciiarilaiein  qnam  iilc  qiii  fitil 
perfcclus.Non  igilur  vidcinrilic  imperfeclns  propier 


Ucm  aliquis  episcopits  incltjstis  8Sl  in  (arcere, 
quia  uiciur  juia  EccicsiJP,  vel  propjcr  fiiicm  Ciiribii; 
«onlinj^il  qisod,  Ciiin  dormit,  o-^cidilnr  a  lorioie. 
Ipse  iiauebal  ligntiin,  fenuni,  stipuiani  dum  vivcrcl; 
6c  iilis  venialibus  iiecconlriuis  cs! ,  iiec  coiiieritur, 
ergo  deccdit  rcus  i!l()iiiin,  cum  prius  cssct  leus 
coruni ;  sed  csl  m.^riyr  ;  ergo  marlyr  traiisil  cum 
ligno,  fono  elslipula.  Ad  quod  dicunt  quod  impos- 
sibiie  est  eum  tam  subito  iiiterire  quin  setiliai 
iclus,  in    quo  sensu  in   toleranlia  passionis  perfi- 


(23)  Gregor.,  hom.  ull,  snp,  Ezcch.  dcm  ir.Tct.  8i  io  Joan.  Cimi  tamen  ulauclor.  Inno- 

(2i)  Aiij.'  ,  ser.  17  De  verb.  Aponi.,  sed  sic  spud  teiil.  151,  c.vl.  Vi   celeb.  ititi.  hijuriam  facii  ntur'- 

iphUii!.  t  liijiiria  est  eiiii.s  pro  mnnyre  o;a!'e,  ciijws  lyrf  ,jui  oral  pro  martyre. 

ijos  (!cben:us  oraiioiiibus  (oiiimciKhiri.  »  Vtdeeum- 


1155  SENTENTIARIIM  LinRl 

ciuir  In  eo  chariias,  ci  ila  sliie  peccato  iransll 
Exprailiciisergo  consiai  quod  a  perfecta  cliari- 
late  lion  sit  (Jcscensiis  ad  imperfeclam  ,  scd  poicsl 
(jiiidern  fieri  riiina  ,  cl  posl  poicsl  qui  a  perfeclione 
cecidii  imperfecuis  resurgere.  l'utei  ciiain  quod  in 
imperfccla  cliaritaie  possunt  liori  qna*dani  opera 
233  perfeci*  charilaiis.  Sed  iuinqiiid  omiiia  opera 
iii  charitate  imperfecta  dicuniur  opera  limperfecia; 
charitalis,  vel  qua;cunque  fiunl  in  charilaieperfecta, 
dicunlur  opera  charilaiis  perfectae  ?  Ergo  saiutare 
honiinem  in  via,  cum  flat  a  perfecto  ,  erii  opus  cha- 
ritalis  perfecise  ,  quod  nemo  dicit.  Similiter  subire 
niarlyrinni  iii  charilate  irnperfecla,  erit  opus  iin- 
perfectae  charitatis.  Ideo  dicimiis  ea  opera  dici 
perfecta;  charitalis,  qnu;  signuin  et  indicium  simt 
perfect.-e  charitalis.  r^am  facicnda  esl  tIs  in  ipsa 
junciura  locutionis  ,  et  ita  non  quxciinqtie  Hunt  in 
charitale  perfecta  siinl  opera  perfect.TD  charitatis. 
Sicui  illiid  opus  diciiur  opus  hominis  sapienlisquod 
esl  signum  el  iitdicium  sapienlice  in  lioniine. 

Si  vero  quairatur  utrum  magis  indigeat  gratia 
perfectus  an  impcrfectus,  dicendum  estquia  uirtn- 
que  siint  rationes.  Perfectus  ad  altiora  tcnetur 
opera  ad  qux  major  exigitur  gratia,  ergo  magjs 
indiget  graiia  quain  impcrfectus.  Econtra  in  impcr- 
fecio  nuiita  venialia  suni  deienda,  ad  qux  deienda 
major  exigiiur  charil.'is  quarn  a«l  pauca  qua;  sunt 
iii  perfecio;  ergo  inajori  indiget  gratia  imperfeclus 
quam  pertectus.  Aduoc  dicendum  quod  lioc  vcihuni 
indiijeo,  quandoque  notat  iiecessitaiein,  ut  rcx  in- 
digei  cibo,  id  est  necessarius  esi  cibus  regi  ait 
sustentalionem  viix;  quandoqce  tiolat  pcnuri.im. 
sccundum  i\v.oi  faisuin  est  quod  rex  cibi  indigeat. 
Si  ergo  verum  esi  quod  hoc  verbum  indigeo  nolal 
necessiiuteiii ,  vcruin  esi  quod  ci  imperfucius  et 
perfecius  indigeai  graiia;  si  peituriam,  falsurn  est. 
Magis  ergo  indigel  gralia  pcrfectus  quam  iinper- 
fectiis  quod  ad  hoc ;  imperfectus  niagis  qiiod  ad 
iliud  aliud.  Skiitdives  magis  indiget  jjralia  rt'gis  ad 
conservandas  diviiias,  quam  paiipcr  qiii  eas  jion 
habet;  paiiper  tuinen  magis  indiget  ut  ab  eo  ac- 
cipiai  victuaiifl  quoruin  afllucntiam  habet  dives.  El 
de  perfcclioiie  ct  iinperfoctioiie,  proiii  haiietiir  iH 
via,  quac  disputabilia  sunt,  proul,  Spirilii  saiiclo 
docciite,  didicimiis,  in  mciliuin  isidiixiiirus,  in  qiii- 
biis  plcraque  dubitabilia  ct  dilHicilia  alisuiiiia  di- 
ligcus  ieclor  iaveiiio.t. 

CAPU  r  XXYI. 

An  cluirilns  scmel  liabila  possit  amilti  .* 

(25)  Rcsla!  crgo  quartunuapiiulum  dc  charila!e, 

utrum   eenicl  h;iblla  possil  amitti?  Quod  lioti  vitie- 

tiir.  Dicii  eniiii    Apostoliis:   Charilas  nunijuain   ex- 

cidet  \lCor.  xiu}.  Et  Augusiiiius  (^O)  :  i  Charilas 

(23)  M.»g.,  lii.  d.  7>\. 

(ib)  Non  exsiat  sic  lamen  auclor  lilt.  Dc  amicil, 
apiiit  euiiiii.,  c.  2,  ei  flier.,  ep.  4,  ad.  Kuff.  :  Aini- 
cilia  qii3c  dosiiiore  polcst,  vera  iiuiiquani  fiiit.  Cilai 
tameiiCiatiaiiiis.  De  fi(£uii.  co  luoiJo  qiio  aucior  Jiic, 
el  Magister  6enl.  supra. 


QUINQUE.  —  LIB.  III.  11J« 

A  qua  dcsinere  poicsl  niinquam  vcr»  fiiii.  i  El 
aiibi  (27):  <  Charilas  esl  fons  proprius  eisingulan» 
hoiiorum,  cui  iion  cominunicat  aliciius.  Alieni  enim 
sunt  oinncs  qui  audituri  sunl :  Non  iiovi  vos.  > 
Ecoiilra  tainen  dicilur  in  Evangrlio  quod  multi 
obierunt  relro  quorum  nomina  srriila  eraiil  in  libro 
vilce  (2cJ),  non  socuiidnni  prxdestinalionem,  sed  se- 
cunduin  prxscntem  juslitiam.  El  Aiubrosius  (29)  : 
«  Freqiieiilcr  prins  inali  srinl  qui  postea  fuiuri 
boiii  sunt,  et  aliqiiolios  prins  boni  qiii  postea  fii- 
luri  suiit,  el  perinansuri  mali,  secundum  qiiod  no- 
iniiia  eorum  dicuntur  scribi  vel  delcri  de  libro 
vil%.  >  Ideo  iii  hanc  inclinaniur  nt  dicamus  cliari- 
latcin  sxpe  admilti  et  ainitti.  (}iiod  cr^o  dicit  Apo- 
stoins,C/i<i>°i/a<  nunquam  excidet,  reforendiim  cst  ad 

"  digniiaiem  ipsius  quae  habeiur  in  patria,  cuni  (i:les 
el  spes  sint  cvacuandx.  Quod  item  dicit  Augiistinns: 
<  Non  csl  vcra  charilas,  i  etc,  id  esl  non  facil  vere 
bealiim,  qiiia  r.onhabelur  finaliier.  Itcm  :  <  Chariiaii 
est  funs  proprius  cui  non  cominunical  aiicniis 
(Prov.y),  >  intellige  finalitcr. 

Noiandum  lamen  quod  qnidam  dicunl ,  cnariia- 
lem  cx  quo  semel  babetur  in  via  iion  ^usse  amitii. 
Qnod  miillis  raiiunibus,  prxter  prxdictas  aucio- 
rilaies  qiias  inducunl,  volunt  osiendcre.  Priino  sic  : 
Istu  hahel  charilaicin,  crgo  vitam  acternani  iner-- 
tur,  ergo  eam  habebit,  aut  injuste  cum  eo  agclnr. 
Volont  cnim  ex  quo  aliquis  beinel  iiieruit  aiiqnid, 
non  possil    prxmio   defraudari ,  qnidqnid    postea 

Q  egeril.  Iletn  indirede :  David  ,  quando  comniisit 
hoiiiicidium,  chariiatem  non  babuit,  et  in  bomi- 
cidio  moriaiiier  peccavit,  ergo  tunc  dignns  fuit  ut 
aetcnialitcr  puniretur  et  236  ^^-^^  jusium  fuii ; 
^.••go  J)eus  voluil  ut  hoc  fiercl,  qtiia  qniJqnid  jns- 
tuiK  csi  Deusvult,  et  econirario.  Ergo  David  pu- 
nitus  fuit  %terna  poena.  Nihil  eiiim  Dcus  voiuil 
quod  non  factum  sit,  vcl  faciendum  non  sit.  itcm, 
juslilia  Deitunc  exigcbal  ul  (Clernalilcr  dainnarelur, 
quia  exigfibal  ei  icdiii  secunduin  qnod  proiitciuil , 
sed  ({iiod  justitia  Dei  exigebai  (ieri,id  volebat  licri, 
crgo  Dous  ^olcbat  David  ajternaliicr  puniri.  Ilom. 
David  iii  illo  opere  promeiuit  viiam  [/".  mortein.] 
.'cternam  qu%  non  es'.  ei  reddiia,  ergo  iion  singulis 
rcdditnr  secuiKlu!!!  sna  cpcr.i.  Uc-n) .  aliquis  daui' 

D  nandus  liabet  opera  cbariialis  pro  quihus  meietur 
viinin  xterriam,  scd  posl  peccabil  ct  damiialiiliir, 
ergo  lioa  redilctur  ei  secnndum  quod  promeruil  per 
ilia  bona  opera.  Iicin,  juslitia  Doi  est  uniciiique 
reddere  seoiiiidum  opera  sua,  ergo  et  David,  q»i 
prius  cral  pcccator  quam  iuslillc.irelur,  reddidil 
sccunduiit  opera  sua  ;  ergo  ilie  promeruil  juslinca- 
tioucm,  qnod  falsum  est,  nl  ei  dala  esl  jnsliiicaiio; 
ergo  datiim  esl  ei  secundum  quod  non  proincruii. 

(27)  Aognsl,,  Litc.  x. 

(2Si  Aiiibros.  in  Epist.  ad  Roman.,  ad  c.  ix,  £l 
gus-t.,  liact.  io  h\  Juaii. 

(•29)  Ambios.  su[ira  ad  hxc  vcrba :  Quia  major 
serviii  liiiuo fi. 


Ai^il  PLTm  riCTA 

Noii  cn;()  voliinl  qiiotl  de  aliiiuo  reprolio  veie  possil  \ 
i\'n\  meiuit  vitnin  alernam,  nisi  de  iilo  qni  in  boiio 
opere  usqne  ad  rinein  viiae  pcrseveruvii ,  qnia,  si 
rcprobus  mrruil  vilain  aelcrnain  iiabeic,  mcruil 
eain  liabere,  vel  anle  inortein ,  vel  post.  Ergo ,  si 
lu-c  aiilc,  ncc  poslbaliuit,  injusle  cum  eo  Deus  egit, 
qiind  est  impossibile. 

Isiiid  lanien  noii  valet.  Polcsteniin  dcmcreri  mairt 
agendo  qi:od  prius  nicruii  bcnefacieiulo,  nec  rcldil 
Deiis  secunduin  qiiaelibcl  opcra,  scd  secundum  riiia- 
lia  ,  iiiio  etiaiii  socuiidum  onmia  opera  bona  iii  qiio- 
cunque  tempore  ea  feccrii,  si  postea  illorum  bo- 
norum  operum  mcrila  nialc  vivendo  non  deleverit. 

El  nota  quod  justum  quando(|ue  dicilur  infur- 
malum  divina  jiislitia,  sccundum  quod  non  esl  ve- 
rum  quod  jusluni  bil  istum  elecluui  damnari  qui  se-  B 
mel  peccal  mortalitcr,  cl  juslum  pro  mcrito  bo- 
iniiiis,  secundum  quod  verum  est  quod  justuin  est 
isium  damnari  secundum  prxsenlia  merita.  Non 
lamen  sccunduin  bxc  merila  reddel  ci  Dous,  quia 
iioii  sunt  finalia.  Vel  polest  dici  quod  oinniu  boiia 
A,  era  rcmunerat  Dcus  iii  prXfCiiii  vila  vel  in  futura, 
iiain  si  non  esscl  aliud  prxmiuiii,  nisi  quod  bonio 
bonuiii  opus  fecil,  lioc  esl  magiiuui,  nam  virtusex- 
lia  sciion  quxrilprscmium,  ci  in  cuslodiendit  ntan- 
datis  relribulio  mtitla  {Psal.  xviii). 

Scd  eis  objicilur;  Si  David  cbarilatcm,  lunc  ha- 
bniiquando  bomicidjuin  peipctravil,  ergo  lunc  erat 
<lignus  vita  x'ierna,  crgo,  si  liiiic  decedcret,  vitam 
a'tcriiani  haberel.  Eadcin  ralione  de  Juda,  qui  nun-  „ 
quam  sccuudum  cos  cbaritalcin  babuii,  ergo  nul- 
luin  lempus  fuii  in  quo,  si  deccderel ,  viiam  seier- 
nam  babcret.  Idco  dicunl  ipsi  quod  David  ,  quando 
peccavil,  cliarilalcm  babuit  quam  prius  ul  rivuluin 
liabuii  ,  sed  tunc  aruit  suspensus  ad  lempus  ,  post- 
oa  ilcrum  fluxit,  advcnienle  pro  peccato  conlri* 
tione.  Potesl  eliam  qua;ri,  an  David,  quando  pec- 
cavil,  b.ibuil  pcrfeclam  cbaritalem  an  imperfeclain, 
6cd  ipsi  neulruiii  dani;  quia,  sicul  fruclus  ci  fulia 
in  biciiie  dicuiiiur  esse  iu  arbore,  ita  el  lunc  chari- 
tas  in  David. 

CAPUT  XXVII. 

(Jlrum  virijinilas  sit  virtus,  et   an  habeatur  ab  omni 
qni  liubel  unam  virtutem  ? 

Fac.la  divisiotie  viriuiiim  in  quatuor  cardinales  j^ 

virliiies  et  scplem  dona  Spiritus  saiicli,  el  iterum 

iii  tres  qux  dicuiiiur,  fides,  spcs,  cliariias,  osiensum 

csl  circ.i  siiigulas  quud  qui  liabet  uiiam,  babcl  om- 

iics.  Cum  ,ergo  non  soleal   alio  modo  ficri  divisio 

\irliitum ,  apud  iheologos', ;quam   arKpio   praedic- 

torum,  constal  omnem  qui   babel  unaiii  virlulein 

iiubcre   omncs.   Sed   objicitur  :   Quicunqiie    babet 

unam  viriulem,  babet  omncs,  ergo  et  virginilalem, 

cum   virgiiiiias    sil   una  virlus.    Ergo   isie  conju- 

g'jtus,  cuiu    liabeat  cbaritalcm ,    babct   virginila> 

t«m,  et  ila  est  virgo ;  ergo   seqiiilur  Agnuni  qtio- 

(50)  Hicronymi  ad  Euslorh.  De  cuslodia  virg,, 
c.  2. 

(31)  Exod.  xxvi.  Glossa  ord.,  iL;i!.,  qua  dicilur 


VH:NSI5  1123 

cnnqiie  237  i**""'' .  ^""{i^o  iilroqiie  pede,  srilicel 
iiilegrita;e  tariiis  et  meiitis.  Ergo  cst  inieger  carne, 
quod  falsuin  esl.  Ilcm,  istc  non  desiit  haborc  cha- 
ritalem,  ergo  non  dcsiii  babcre  virgiiiilalem,  aut 
virginitas  non  csl  virliis;  et  babuil  virginilalem, 
ergo  adbuc  esl  virgo.  Ergo  ei  dcbelur  fruclus  cen- 
lesiinus;  sed  est  conjug.itiis,  ei  ideo  debeiur  ei 
fiuclus  triccsiinus;  ergo  duo  fructus  deben;ur  ei. 
Ilcm,  nccessc  csl  in  islo  cssc  omiiem  viriutem,  vel 
vitiiim  morlale  ci  oppositum  :  iii  islo  nullum  snb- 
repsit  pocratiim  morlale,  qui,  citm  prnposuissel 
esse  virgo  {iioii  ex  voto)  matrinioniiim  aliqna  ho- 
nesta  causa  conlrabil.  Ergo  iiulla  virtus  desiil  esse 
iii  eo;  crgo  riec  virgiiiitas  cum  fuerit  in  co.  Ergo 
virgoestmodo  sicut  anle.  Ilem,  isle  non  amisit 
nisi  iiiicgritatcm  carnis.  Ergo  nullain  viriutem 
amisii,  aui  iniegsiias  carnis  virlus  esi,  quod  esl 
fHlsum  ;  qiiia  omnis  virlus  esl  iii  anima,  vel  in  an- 
gelo.  liein,  dicii  auctoriias  (30)  quod  <  Elccli  lalcs 
per  omnia  rcsurgcnt  quales  fuerunt  ante  peccaluui, 
et  etiam  fortiorcs.  >  Sed  omnes  fuerunt  viigiiies 
aiile  peccaium,  ergo  oinncs  resurgent  virgincs. 

Ciii  vidctur  obloqui  aiiclorilas  illa  :  i  Cum  Deus 
possil  omiiia  faccre,  virginem  posl  ruinaiii  iioii 
potesl  suscilare.  i  Ilem,  poeuitentia  confert  plenain 
remissionem  peccaloruni,  el  perfectam  resiaiira- 
lioncm  virtutum,  hoc  habel  aucloritas.  Maria  .Mag- 
dalene  sufficienlcr  poenituii  (Lur.  vii),  ergo  rcsti- 
lula  cst  ei  omnis  virlus  amissa,  ergo  virginilas, 
aiil  ipsa  iion  est  virtus.  Item,  conjiigalis  dcbeiur 
fructiis  Iricesimus,  vidiiis  sexagesiinus,  pralaiisel 
virginibtis  ccntesimus  :  nuiia  pa-iiitciilia,  quanta- 
C4iiique  sil,  potes^l  elTicen:  ut  virginiias  resiiluaiiir 
ei,  qiii  eam  amisit,  el  non  potesi  recipcrc  friiclum 
ceiitesimum,  nisi  moriatur  virgo  vei  piajialus. 
Ergo  nemo  potesl  esse  lanti  merili  post  anH^sam 
virgiiiitatem  quantum  anle. 

Ob  boc  dicuni  quidam  quod  virginilas  non  esl 
virlus  scd  quidd.im  supra  omnein  viriutem  :  (51) 
quod  voliinl  habere  ex  quadam  glossa  super  Exo- 
xlum  ,  ubi  babelur  qtiod  pcr  lertium  opcriitienuiui 
dc  pellibus  rubricalis  sigiiificciur  martyriiim  qiiod 
csl  consuinmalio  omnium  virninun,  pcr  ()iiarluiii 
opcriiueiitum  ite  pellibus  nyaciiilbini->  sigiiificaliir 
virginilas  quae  est  supra  omnem  viriulcm,  qua) 
angolicam  redolel  conversaiionein.  Nam  iit  cariie 
vivere  supra  carnem  augolicum  esl,  noii  liuni:i- 
num,  quod  crediinus  fuisse  dicliiiii  ad  coiiinienda- 
lionem  virginilalis  sicul  et  iiiiid  llieronymi  :  «  Chui 
Dcus  omnia  possit  facere,  virginem  post  ruinaiii 
non  potest  suscitare,  »  id  esl  iion  poiesl  facere  ut 
slatiis  ronjugalorum  con)parabilis  sit  slalui  virgi- 
nuiii.Hypcrbolice  oniin  quandoqiie  loquuntur  sancli 
ad  cx:iggcraiioncm  boni  vel   iiiali. 

Aliis  videlur  qiiod  casiitas  sit  virlus  cujusminor 
usits  ost  conjugtim,  vel  puditilia  conjiigalis,  majur 

osst!  Bed;p,  Eleganicr  de  liis  disscril  I).  Tbo.  1  2, 
q.  10-2.  a.  i.  ad  8.' 


{129  SENTKNTIARUM  UBRl  QUINQUE.  -  L!R.  III.  *150 

conlinenlia  vidualis,  inaximus  conlinciilia  virgina-  A  rum.  Ubiqueaulem  in  pia-diciis  argumenf3lif.nib.u 


lis,  el  quicnnque  liai>cl  unani  virtulcin  ImIjcI  cas- 
lilaiem,  vel  in  lioc  prinio  usii  el  iniiioi  i,  vol  in  lioc 
illo  iiiedio,  vel  in  posliciuo.  Nain  isli  siint  «ics  sla- 
lus  salvandoruni,  qui  significanlur  pcr  Noo  (7^1), 
Daniclciii  et  Joh.  Suiil  alii  qui  dicuiil  Itoc  iioin*<n 
vhginiliis  sigiiificnre  <luo,  iiilcgrilalcm  cariiis  qnn; 
virlus  non  esl,  cuni  in  iiitillis  sit  lalis  intc^ril.is 
qiii  cliaiilaieiii  iioii  halicnl,  ui  in  JiiihiMS  cl  pagaiiis 
iiiddelibiis.  IJidc  in  Evangolio  dicimlur  virgiiics 
f;itu;e  {Miiitli.  xxv),  qii:c  li:ib('nl  iiilegrilatom  cariiis, 
quse  non  di«crciilur  fatu;c,  si  talis  iiitogrilas  virlws 
esscl.  Signilical  eiiain  Iioc  iiomcn  virginiiax  iiilo- 
grilalem  nicntis,  vel  conliiieiiliam,  qiiae  virlus  ciim 
sil,  fil  ex  cliurilalc,  cl  lalis  conlinenlia  sccundiim 
diversos  slalus  divcr^a  liabel  vocabula.  Nam  iii  vir- 
ginibus  \ocMur  viryiiiiliis,  sivc  mavis  dicere,  vii(ii- 
ualis  conlineiilia ;  iii  conjugibus,  conjiajnlis  ptidi- 
citia ;  in  viduis,  vidnnlis  coHiinenlin.Ei\  igilur  vir- 
tus  qu.-c  niinc  dicilur  conjiigaiis  pudicitia   in  islo      bct  omnes  virlutes,  crgo  liai.ei  qnidqniU   necessa* 


SMine  hoc  noiiien  viiyiniiii^  in  dcsignaiione  iiile- 
•^riialis  nieniis.  Nam  aliler  falso  sumcres  cam  cs.se 
virlulciii. 

Seil  el  ilcrum  objicitiir  ad  boc  :  Isle  qui  modo 
esl  virgo  ineinc  cl  c.>-.rpore,  jam  ducel  uxorcni  el 
dormiet  eiim  ea  :  virginilas  csl  in  isto,  el  nuUa 
virliis  dc^iiiet  esse  in  isio,  ergo  virginitas  eril  i.n 
isto ;  crgo  iste  eril  virgo.  Fallacia  ultimi.  Imper- 
focla  ch;iriias  erii  :ii  isto ;  crgo  isie  eiil  imperfec- 
lus,  posito  qiiod  jam  perlicietur  cbarilas  in  isto, 
vol,  potpnlia  peccaiidi  erit  in  isto,  quia  Jibcriini 
arbilriuin  erit  in  co.Ergo.stc  ('OJeril  peccare, posiio 
(|uod  pcrfccius  decedat. 

CAPUT  XXVIll. 

(Jtrum  perseveraniia  tit   lirius  et  att  habeatur  ab 
omni  qui  liubel  uniim  viriutem. 

liis  ilcruni  qui  dicunl  babeiilein   unam   virlulcm 

babere  omnes,  objicilur  de  persevflranlia:  Iste  b&> 


conjugalo  cujiis  caro  corrupta  est,  aiite  dicobatur 
virginiias,  vcl  virginalis  coiilincntia,  dum  cssel 
integer  carne. 

Ad  hanc  ergo  argumeiilalionem,  quicunque  ha- 
bet  uiiain  viriutem  babet  oiiiiios;ergoquic«iiiqueha- 
bct  23S  *"''"^'>''^''^l  virgiuiiatcm.Fcrlur  insiantia 
sic  :  Isie  liabci  oiiincm  viriiitem,  cigo  lialiel  ini- 
tialem  liniorem.  vel  :  ergo  liabet  charilaicm  imper- 
fcctam.  Sicut  enim  linc  siiiipliciter  debiiii  inferri : 


rium  est  ad  saiutcm  :  sed  perseveranlia  fuialis  iie« 
cetsaria  esl  ad  saluioiu,  ergo  iste  habet  perseve- 
ranliain  fiiiaiein,  postto  quo^i  aniiltet  charitaieir 
in  decessu.  itcin,  ii^te  liabel  (harilaleni,  ergo,  si 
tiunc  dccederei,  Kalvarctur,  qiiia  habenli  charita* 
tem  nil  decsi  ad  vitam,  ci  (35)  :  <  Habenti  chari- 
latem  quid  potost  deesse?  ci  :  llabe  charilslcin  ei 
fac  quidquid  vis;  »  isle  igitur  si  in  hac  charitate 
decederet  saivarelur,   sed   iiabct    chatitatem  noit 


ergo  habcl  timorem,  vel  :  ergo  lialiet  charitalem,  C  perseverantem.  Ergo  isie  polesl   salvarl  in  chan- 


ul  noii  fiere;  desocnsus,  ita  et  ibi  :  ergo  lialiet 
continentiani.  Nain  iioc  notiien  oinne  coniprehen- 
(lil  ibi  geiiera,  noii  singiiia  gcucruni  vel  spccies. 
Quod  itcrum  objicitur  :  Non  ainisit  virginitatem  cl 
babiiil,  ergo  cl  adhiic  Iialicl  virgtnit;item.  fallacia 
est  seciiiiduiu  accideus  cx  commutaiioae  prx'dica- 
nienti.  F.»Ilacia.  Tii  non    desii>ii   viilere  homineni 


late  noii  perecverante.  Itcm,  impossibile  est  istuui 
salvari  iitsi  in  chariiaie  perseveraiiti  :  iste  noii 
iiabet  charitalem  perseveraniem  ,  ergo,  si  in  hac 
charitaie  quain  habet  decederet,  non  salvarelar. 
Sed  qiiia  circa  persevcrantiam  sunt  aliqua  du- 
biiabiiia  cl  inquisiiioue  digiia,  sub  triuin  capitu- 
lorum  nuinero  coarcleniiis  :  priiiio,  qua:rcndo  na 


ailuiin,  posito  quod   lactus  sii  nigcr,  vel  ita  :  Iste      ^ji  pcrsevcrantia,  iiisi  liiialis  sii;  secuudo,  aii  pei- 


iion  desiit  liabere  charitatcm  impcrfcctain  et  eatii 
liabuit,  ergo  adliuc  habuit  ch;irilatciii  iinpericclam, 
iion,  quia  qiije  iiiiperfecla  crat,  modo  esl  perfccta. 
Ad  binities  arguinciitatioiics  iii  similibus  sumenda 
eslinslaiitia.  Itcin  quod  dicitur  :  <  Electi  lales  re- 


severautia  sit  prxcepla ;  lerlio,  au  pcrseverantia 
sit  virtus?  Qiiod  sit  perseverantia  etiam  qux  nou 
est  (inalis,  voiuiit  nonnulii  habere  ex  co  quod  ie- 
gilur  in  Evaiigcho  :  Qui  peneveinverii  nsqiie  im 
pnem   talvut   erit  {Uatih.x)  :  pro  iiiliilo  euim,  ut 


surgcnt  per  oiiinia  qualcs  fuerunt  aiite  pcccaliim,  >       (liciinl,  appo^ilum  cssel  usque  in  finem,  nisi  essei 


istud  oinnin  iion  coniprclieiidil  iiisi  stolain  aiiiina! 
ei  corporis,  quarutn  iitrami|uc  h.ibebuiit  qui  ckcli 
sunl. 

Itcm  noia  quod  aliipiis  fnictus  ejus  niinor  cst 
quodam  triccsinio  fruclii,  qiiia  nou  liunl  illa;  dciio- 
ininatiuncs  a  nnincris  sectinduni  qiiaiitit^ilen»  prv- 
inioruiii  ut  dictuni  ci-l  siipra,  scd  seciindiiiii  sigiii- 
licalioiics  niitneroruin.  Est  cnim  aliquis  conjng;iius 
inajoris  meriti  aliqno  virgiiic.  taiiicn  status  viigi- 


D 


perseverantia  ad  tcmpus,  ad  ciijus  diflercmiain 
dictuin  essel  tisqiie  ad  finem.  Iluc  etiam  voiunl 
astrucre  arguiiientando  sic  :  Isie  fuit  239  '"  ^'i'~ 
ritatc  per  dccem  aniios,  nec  cecidit  ab  ea.nec  cadit 
niodo;  crgo  pcrsevcravii  in  ciiaiitate.  Aliis  laineH 
videtur  quod  sicul  in  his  verbis  perficio  el  perveniOt 
iijcc  prxposiiio  per  iiotat  coiuiiniiiKiiionem  et  per- 
fcctioneni  ;  ita  iii  hoc  verbo  pertevero,  et  quod  iion 
possit  de  aliqiio  dici  perteverare  doiicc  coiisuuimaia 


nuni  digiiior  cst  st.itii  conjugalorum.   Sicut  niiquis      sil  ilia  coniinuatiu  per  niorlein.  Qiiod  dicuiit  sigiil' 


cpiscopus  ditior  est  quodaui   arciiiepiscopo,  lamcu 
status  archiepiscoporum  dignior  est  staiu  episcopo- 

(52)  Ut  lialiei  Augusi.  v.  in  noiis  ad  Rob.  Pul- 
luni. 

rATnoL  CCXl. 


ficatum  Inisse  in  lalari  lunica  Joseph,  el  in  cacda 
bostix  qii;c  prxcipicbatur  oflerri. 


(35)  Ang.  iract.  83,  in  Joan. 


36 


113) 


PETRl  nCTWIENSIS 


115« 


<i«od  ftutcm  perscveraTiiia  non  sit  prcrepia  ex  A  haec  prxposUio  per  non  no;al  consumniaiioncin  In 
liocvolnnl  haberc,  qiiia  si  esl  pracccpia,  ergo  omnis  hoc  verbo  ;)mmro;  sed  dicnlur  omnis  peiscvornre 
(]iii  non  h:ibcl  pcrseveraHliam  ftnalem  transgressor  iii  charilale  qiii  habel  charitaleni,  vel  iii  va  inaiiel 
csi.  Ergo  islc  qui  chnrilalem  habct  ad  lempiis  et      ad  praesens,  sive  sit  ainissurus  sive  non ;  vcl  si 


iion  ^iersevcrabil  fmaliicr,  Iransgrcssor  esl,  el  ila 
iii  inorlali  peccalo.  Itcm,  multi  sine  perseveranlia 
saivaii  sunl  ut  lalro,  ergo  perseverantia  non  est  de 
\m  sincquibus  non  est  salus;  ergo  non  est  prjcce- 
pia.  Econlrario  lamcn  videtur  fuisse  prxcepia  sub 
ca  forina  sub  qiia  baplisinus.  Sicut  enini  diclum 
«•sl  {ilarc.  xvi)  :  Qui  credideril  el  baplizatits  fuerit, 
inlvus  eril.  Ila  ilictum  esl  :  Qui  verseveraverit  usque 


nolct  li»!C  prxpositto  per  consummaiioiicin,  non  est 
diccndiim  qiiod  aliquis  hatjeal  perseveranlinm  cha> 
ritatis  vel  habuil,  nisi  dccesserit  in  charilale;  quia 
lunc  primo  polesl  dici  :  Iste  persevcravil  in  cha- 
rilalc.  Licel  cnim  verc  dicatur  de  isJo,  iste  pcrse* 
verabit  iu  cbarilHle,  et  hoc  mihi  rcvclatum  cst; 
nondum  lamcn  polcst  dici,  habct  pcrscverantiain 
cbarilaiis,   quiu   iiondnm  facla   csl  consummalio, 


iti  liuem,  hic  salvus  erii  {Mallh.  %).  Ilem,  quidquid  sioul  islc  licet  incccpcril  facere  domum  ci  facial 
iieocssariiim  csl  ad  s:iiuu:m,  prA>ceptum  esl  iu  modo,  ct  sie  peifeciurus  est,  nondiim  lamen  polcsl 
eviuigelica  doclriiia,  vel  per  Clirislum,  vel  per  ejus      dici  perficil  doiuum,  vel  perfecil,  vel  perfeclio  domu$ 


discipiitos;  perseverantia  ninlis  est  necessaria  ad 
salulem;  ergo  ipsa  ost  prancepla.  Ilcm,  dicil  Augu- 
8ti4iiis  (55*) :  «  Quidquid  prxceplum  tst  oQerri  io 
velcri  lcge  in  flgura,  prseci^ptum  est  oiTerri  iu  tem- 
pore  uovje  gratix  iu  verilate.  »  In  veteri  lege  prx- 
cepium  esi  ui  oflerrelar  cuuda  hostix  cum  capite, 
et  hiijus  figurx  veritas  est  penieverauiia.   Ergo  in 


D 


240  '^^  I  ^^*^  ^'*"<^  primu  vcre  dicetiir  qiiando 
coKSumuiata  eril  domus.  Cum  ergu  dicilur  :  Iste 
babet  quidquiJ  neccssariuni  est  ad  salulem,  perse- 
vermitia  fmalis  est  necessaiia  ad  salulem ;  poiest 
iuleiligi  lioc  diipliciler,  vet  quod  aliquis  pcrsevera- 
vct  it ;  el  lunc  est  faisum  :  sic  enim  nemo  haberet 
salulcm,  nisi  jam  per.severasscl,  vei  quod  sit  pcr^ 


iiova  lcge  prxcepia  est  perseverantia.  Item,  perse-      severaturus,  et  hoc  est  verum;    quia  necessariuiu 


vcraiilia  aiit  e&t  in  prxcepto  aut  in  consilio  :  si  est 
in  coiigilio  et  iieu  in  prxcepio,  et  sine  perseveraniia 
non  est  salus,  ergo  sine  quodain  consilio  non  est 
salus ;  ergo  iiou  suHicit  sola  impletio  prxcepioruro 
ad  s;iluieui.  Qui,dicuut  non  esse  perseverantiain 
nm  sit  liiialis,  probabiliier  possuat  dicere  qiiod 


esl  quod  perscveravcrit ,  vel  sit  perseveralunis, 
aiiter  enim  non  s:ilvaretur;  nec  tamcD  ideo  jain 
habet  perscverantiam  si  est  perseveraiurus;  babel 
taraen  quidquid  necessarium  est  ad  salutem. 

lluic  igitur  arguinenlalioni  daia  sohilione  orati<H- 
nis.  (Iste  habet  quidquid  necessarium  esl  ad  salu» 


perseverautia  cst  pracepla,  noii  ut  semper  habe»- ^  j^„,.  perseveraniia  necessaria  esi  ad  saliiiem,  ergo 


tur,  seJ  ut  aliqoando 

Teriio  quxritur  ulrum  perseverantia  sil  virtus? 
Qiiod  eniui  sit,  ita  oslendilur  :  Pcrseverautia  csl 
nieriioria  vitae  xiernae,  ergo  virius,  vcl  opiis  vir* 
tuiis;  vcl  ila  :  Douum  Dei  esl  et  non  naiurale,  ergo 
graiuiiiiHi  donum.  Ergo  esi  viiius,  vel  opus  virtu- 
tis.  (]()iitra  auteiii,  est  virlus,  ergo  est  prxccpla. 
Iiera,  viiius  esi  perseveraniia,  ergo  quicunque  ha- 
bet  unain  virlulem,  habet  perseverauliam.  Quod 
falsum  est ;  nani  mulii  habent  virlutcs  qui  non 
perseverabunt.  Dicunt  igitur  quod  perseveraniia 
esl  usus  omnium  virtulum  simul.  Aliis  videiur 
quod  perseverantia  sii  quidJam  coaccidens  virtuli, 
quod  nuu  esl  virius.  Verius  lamen  videiur  aiieniius 
considcranii  quod  lioc  nomen  perteteraiuia  in  re-  D 
speclu  diciiur  ejus  in  quo  perseveramus.  Uiidc 
sine  genilivo  posilum  iucongruam  facil  locutioncm. 
Queiiiailuioduiii  si  dicatur  :  Paier  e»i,  iiicoiigrue  di- 
cilnr,  iia  quaiido  dioitur  perseveranlia  etl ,  iiiinus 
.  cOMgrue  dicitur  :  sed  diceinlum  perseverattiia  cha- 
rila:is  ezl,  vcl  aliijuid  tale[;  nec  est  aliud  perscve- 
raiitia  chiuiiatis,  qnam  ciiarila.s  in  qita  qiiis  perse- 
verat;  el  iia  persevcrantiii  fnlei  cst  virliis,  qiiia  est 
fidos  ii)  <|u:i  pcrscveralur ;  el  cst  pnvcepla  peiseve- 
i-.)utia  lidei,  qiiia  prxceptum  c.st  iu  iide  pcrscvcrare, 
Siciii  vidcs  quod  conlinuatio  lecliouis  est  lcctio 
coiiiiiiuaia.  Ei  boc  dicio,  uil  uocct  si  dicalur  quod 


iste  habet  perseveraniiam.  Quod  ctiam  falsum  essel 
si  nuuqiiam  charitatem  esl  amissurus.)  Inslaulia 
sumenda  e&i  :  Iste  habcl  quidquid  necessarium  esl 
ad  vttam;  decedcre  iii  cliaritaie  necessarium  esi  ad 
vitam;  eigo  istc  decedit  in  charilale  qui  viclurus 
csl.  Ad  secundam  auicm  arguininlnlioiiem  qiine  sic 
fit :  tslc  babel  cliarilateui  in  qtin,  si  dccederet,  sal- 
varelur ;  sed  habet  cliarilalem  sine  peiscveraniia ; 
ergo  sine  pcrseveraulia  polesl  salvari.  Fallacin  iu 
prsemissis;  vel  iia  :  Istc  babet  ocutos  qiiibus  potest 
viderc,  scd  habet  oculos  claiisos  ;  ergo  polest  videre 
ecutis  clausis.  Eodem  inodo  suine  insianiiam  ad 
tertiain  argumeniationem. 

Sed  conira  opiuionem  hanc  sic  objicilur  .  Perse- 
veraus  dicilur  ab  aliqua  proprielaic,  illa  esl  virliis, 
vcl  iioii.  Si  cnim  ilicatur  (iitod  pcrsevcranlia  fidei 
sit  virlus  (idci  a  qua  dcuoiniiiative  suinilur  pcrse- 
verans,  crgo  pcrsevcrans  denomiuative  sutiiilur  a 
fide;  cadem  rationc  a  spe,  ita  eiiam  a  ciiariiatc. 
Oporlet  eigo  viva  rationo  ostcndcre  quidiLiiii  a  qtio 
sumatur  denomiualivo  perseverans,  ct  iia  perse» 
veraiilia  lidci  csl  aliud  quam  lides,  makime  cuui 
quoillibcl  siibsianlivum  per  se  possil  poni,  cl  qnod 
dicilurde  hoc  iiomiiie /'a/er,  noti  esi  siiiiile,  qnia  est 
adjeclivum  sigiiiricutiuiic,  iicot  non  voce.  (54)  l.stiid 
cxerciiio  periraiiseuniiiiiu  diaiillimus,  uon  igitoraM- 


(55*)  Sup.  Exod.  XXI X  et  Levit.  iii. 


(54)  V.Greg.  homil.  16  iu  Ezc«h. 


HS3  SEiNTENTIAUUM  LlBRl  QUINQUE.  —  LIB.  IIL  1i3i 

Uae  :  <  Oniii  pnriraHseant  pltniini  et  mulliplex  sit  A  fist  opus  (harit:iiis.    Tanicti  in  priino  Terum  esl 
sriciili:i  {l)<ni.  xu).  » 

CAIUT  XXIX. 

Qua  jwssunl  ohjici  diceniibua  hahenlev.t  unam  vir- 
tulem  habere  omnei? 

{35)  llis  iia  deleiniiiiJlis,  onuicin  crcdiinus  jam 

ccssaie   ob]ectioncm    aJ   ii.iiic    uitivcrsalem   (36): 

I  Oinitis  qui  Itabel  uiiain  virtuteni,  Itabet  oinnes,  * 

4]uia    onincs    insianiins    interemimus    apparenies. 

Seil  hic  vidclur  obloqiti  qiiod  legitiir  saper  Gciie- 

sint  (c(i/;.  Kiv) :  Abraliam  tiiversis  veriiacnlis  irruit 

in  liosles.    Siiper  qnem   locum  babet  auctoritas: 

«  Veriiacnli  Abrah:e  siint  viriutes  quui  sibi  invicein 

snccetlunl.  •    Si  crgo  succedunt,  non  ergo  siinut 

infuuilunlur.   itein  super  .Mattltxuiu  babelur,  quoti 


qiiod  cicdere  sil  opus  cbariiaiis.  Cl  per  camdeni 

argtiinenlaiionetn  possel  qnis  probare  qttoil    opus 

jiibliiiu:  est  parcere,   opus  Hiiscricordix  est  dam- 

nare,  (|uod  neino  dicit,  iiisi  siib  prxniisso  sensu. 

CAPUT  XXX. 

Vlrutn  virlules  in  quocunqae  aint,  paret  tinl. 

(37)  Superest  jam  inquirere  ulrum  omnes  virtu- 

tcs  in  qnocunque  siiit,  pares  sini.  De  quo  maxima 

inoeriiludine  dissertint  modcnii   dcctores,  aliis  di- 

ceniibus  eas  non  oportere  dici  esse  pares  ,  id  est 

in  nullo  dissidentes,  undc  reddunt  consonanliani 

vel  barmoDiam  spiritiiaiem.  Alice  tamen  magis,  aiisa 

rainus   iiabentur  ab  aliqiio,  siciit  in  Job  paiientia 

eniinuit,  in    David  humiliias,   in   Moyse  inansue- 

Abrahain,  Isaac  et  Jacob,  signiGcant  lidem,  spem  B  cudo.  Qnt  etiam   eoticeduot  aLiqtiem  niugis  mereri 


et  cbariiatcm,  ct  quod  fides  genuit  et  spem,  el  clia- 
riiateni.  Sed  lixc  ad  aclus  vei  usiis  virtut,um  sunt 
refercnda,  quoruni  unus  sine  alio  baberi  poiest. 
^ion  eniui  qui  unam  virlutem  habel  neccsse  est 
quod  stalini  itubcat  cjus  usuiu,  etianisi  sit  adulins. 
In  priniaria  enini  inrusione  «*miies  habeniur  in  lia- 
l>iiu,  iion  tanicn  in  usu  vel  actu.  Inclinant  eniin  et 
disponunt  aniinuin  ad  acius  suos  pro  loco  et  lem- 
pore  exsequeudos.  Sed  cuin  virlutes  iii  aliquo  siiit 
»iiie  usibns  suis ,  nunquid  idcooiiosso?  Noii;  quia, 
eisi  1100  seniper  babeant  suos  ngiis,  taineii  seinper 
liabctil  suos  enectiis,  ut  dislingnatur  inter  usdin 
cl  eOectuin.  Seinper  eniin  fortiiudo  facit  furteni. 


per  unain  virliitem  quam  per  aiiain,  si  cam  ple- 
nius  habeai  quam  aliam,  non  lamcii  magis  merelut 
per  aliquam  quain  pcr  chariiatem.  Aliis  aulcni  ve- 
riiis  vidctur  qiiod  omnes  viriulcs  in  quocurique 
siinl,  p.ircs  sunt,  ut  qui  in  una  pnr  alieri  exsiiierii, 
iii  oninibus  ei  xqualis  sit,  et  in  quoiibei  eas  ha- 
l>Knti  pariler  intensx  sunt  quoad  habitum  iutcrio- 
rem  (38)  noii  quantnni  ad  usum  exteriorem  ,  quod 
aiictorilaie  Augusiini  ostendiiur  (39):  <  Si  dixeris 
islos  c<|u»les  esse  fortitudine,  sed  iilam  praesiaro 
prudentia,  sequiiur  ut  hujus  furtiiudo  niinus  sit 
prudens,  ac  per  hoo,  nec  furiiiudiiie  setiuales  sunt, 
qitia   est    illius    fortitudo    prudentior.   >   Legitur 


icinperantia   temperatum  ,    prudentia   prudentcin,  ^  «tiain  (40)  quod  paria  sunt  latera  cliaritalis,  id  est 


id  est  apiuin ,  dispusitnni ,  idoiieuin  perlerre 
inolestias ,  coercere  illecebras,  praecavere  insi- 
«iias,  lioet  non  slatiin  perferat,  vei  coerceat,  vel 
firxcaveat.  Qiiicunqtie  ergo  habet  unain  virtutein 
in  habitu  vcl  in  effectn,  lt;ibet  onines  vel  in  ha- 
bitu  vel  in  effectu ,  sive  pucruius  sive  adultus : 
sed  non  quicunqite  babet  unain  uctu  vel  usu, 
241  b'>i>ei  <it  reiiquas  iii  actu  tcI  iisu  ;  et  si  qua 
r,at  argnnientaiio  conlra  lioc,  faisa  est  ob  hoc  quia 
(le  lialiitu  ad  actuuv  fit  lr.-)nsitus  ;  verbi  graiia,  si 
quis  sic  infcrat :  Iste  vel  parvuius  vel  aduitus  babet 
fideni,  ergo  credit  :  vcl  aliquid  tale.  Fallacia.  Iste 
tnincatus  pedibus  est  gressibiiis ,  ergo  graditur. 
Etuoiaquod  .sicutonines  virlules  siniul  infundunuir. 


quanlum  diligit  et  quanlum  credit  latilum  opera* 
tur  :  quod  ad  babitum  referendum  est ,  quanlum 
liabilis  est  credere  tantum  el  diligere. 

Impariias  vero  usu  facile  patel,  quia  Juti  mogis 
usus  cst  patietilia,  Ahraham  fide,  David  liiiiiiiliiate. 
Hoc  enim  ad  usus  exieriores  rererendum  ,  vel  iu 
comparalione  aliorum  hominum  inteliigciiduin.  So* 
cundum  quam  acluum  exteriorum  imparit^ilein 
dicit  alibi  Augusiinus,  in  aliqno  aliquam  ma};is  esse 
yirlutem,  aliam  minus,  et  unam  esse  in  aliquo,  et 
non  aUam  ;  loquens  ad  Hieronyuitim  sic  (41):  «  Si 
ita  sunt  iolenliones  ul  corporis  mcml^ra,  non  quod 
videaniur  iocis,  sed  quod  senlijitlur  afTectibus,  ct 
alius  iUuitiioatur   amplitis,  alius  ininus,  alius  Otn- 


ita  oiiiites  sibi  cooperanlur  in  suisaclibus,  ut  cuiti  ])  nino  carcal  iuntinc,  utqiiisquc  illnminalus  pro  cha" 


diltgcrc  sii  opits  appropriatum  cbaritati,  nihiiominus 
ad  hoc  opeiatur  fides,  ut  cum  credere  sii  opus  fidei, 
ad  lioc  ipsum  operatur  charitas.  Unde  probari  vi- 
detur  permislos  essc  actus  virtutnm,  sic  :  Creiiere 
esl  opus  ineritnrium  viia:,  crgoest  opus  charitalis, 
cam  omne  meritum  sit  penes  charitatem.  Solutio. 
Opus  charitatis  dicitur  dnpiiciler,  vel  opus  charitate 
infuriiialum,  vel  opns  procedens  ex  charilate  et  li- 
bero  arbiirio,  vel  a  charilate  denoniiuaioin  :  quod 
idcm  esi.  In  uiroquc  sensu  verum  est  quod  diligere 

(3.^)  Mag.  III,  d.36. 

(36)  Ex  llicronym.  ad  c.  lvi  Isaix. 

(57)  M;ig.  sup    §  B. 

(58)  lia  Mag.  hic;  et  eod.  dist.  15.  £  E. 


ritatis  affectu,  iu  alio  aciu  magis,  iti  alio  luiuus,  io 
aiio  iiil ;  sic  dici  potest  baberc  aliam,  el  aiiaoi 
noii,  et  aliam  magis  et  aliani  minus  :  >  quod  pro- 
feclo  de  actibus  iittelligitiir.  IJ  etiain  congruo  si- 
nili  potestdeclarari.  Paierf;imiliasconduciiquatuor 
servientes,  et  singulis  desiinat  propria  officia,  ea 
contlilione  ut  singuli  parati  siiil  ud  singula  exs^ 
quenda  pro  loco  et  tempore.  Illi  quideni  proinpti 
snnt  iii  habitu  inieriori,  sed  non  iii  actu  exteriorl. 
Iia  cuni  virtuies  singulae  privilegiata  babeantotHeia, 

f59)  Lib   VI,  De  Trinil.,  c.  4    in  princip. 

(40)  Apud  Grcsr.  Iioin.  ult  in  Ezecb.,loiigc  a  mc4. 

(41)  Aiigtist.  m\  ilicroiiyin.  episi.  i'.'. 


I(S5 


PETRI  PICTAVIENSIS 


1136 


omnes promptae  siinl  ad  ezsequen.i»  sna  ofTlcia,  nnin  A  ^rgo  quam  bcne  dispiKat  de  grammatica,  tam  bcne 


quanluni  intcndit  aniinuni  teniperanlia  usu  exle- 
riori  a«l  cocrceudasilleceliras  ten>porc  prosperilalis, 
Unluiii  iiilendil  roriitudo  iu  iiabilu  inleijori  ad 
perlcrendas  mohslins,  si  occurrat  lempus  advcrsi- 
taiis,  nou  lainen  teuipore  prosperilalis  ad  bocani- 
muiu  242  uiovet ,  sed  disponit,  quia  noii  est 
opiis  Ul).  Nou  euiin  babont  babiium  qiii  miu  ha- 
bent  iisuui  ;  baberent  taineu  si  iiislaret  lempiis. 

Seit  cunira  objiciliir  :  Ex  qunnla  jiislitia  aliquid 
fit,  ex  luul^  pnulculia  iiicui  fit,  ergo  quanio  ju- 
Slius  laiilo  priideiilius.  Fatlacia.  Es  quantu  calore 
6ol  caieracii  liidos,  ex  tanto  Purtbos.  ergo  quan- 
tuiu  Paribos,  ianium  Iiidos;  vel  ita  :  Quaiiio  scien- 
lior  cst  isie  illo  in  graiiimaiica,  lanto  scieittior  est 


dispuial  de  diateciicn.  ilem ,  aliqiiis  naluralUer 
bontis  eftt  ad  exscqiienda  opera  jiistiiix,  n:iiiua- 
liler  liniidus  esl  ad  susiincii(i«iui  :)dvt'rsa  :  iiuii<|uid 
iu  eo  parcs  »unl  justiti.i  el  rurtiiudo?  Ita  :  in  ba- 
bilu  sed  non  iu  usuc  ileiu,  quaulo  quis  jiistiur, 
tanio  magis  reddit  Deo  qiioit  siniiii  esi,  et  praxiuio 
qiiod  suiiin  esi,  ergo  quanto  juslior  t:inio  pruden* 
tior  :  quod  ver^iui  est  si  ad  baliiluni  referatur,; 
ralsum,  si  ad  usum.  Ilem,  ex  quanta  jusliti:i  tene- 
liir  aliqiiis  servire  Deo,  ex  Innia  priidenlia,  et 
eronlra ;  ergo  qiiaui  jusie  lam  pritdeiitcr.  Fallacia. 
£x  qiianla  scientia  lieri  dispuiasli  mccum,  ex  lanta 
hodie  dispulas;  ergu  quam  scienter  beri,  taiii 
Sfienlcr  liodie.    Ilem,  qiianlo   atiquid    (it  jusiins. 


Hle  in  dialeclica,  ergo  quanio  doclius  dlsputal-ile      l:'«'K>   m.ijoris  merili ,  el  quaiilo   m:ijoris   merjU 


graiiimalica  quain  ille,  laiiio  doctius  de  dialecttca, 
posilo  quod  itle  subliiius  disputat  niodo  de  diale- 
ciica,  licet  isie  pius  pcritus  sit  in  dtaleciica.  Fit 
enim  transiius  dc  babilu  ad  acluin,  sicui  ibi.  ileni, 
(^iianto  qiiis  aliquid  jusliiis  facil,  taiito  magis  vital 
non  agenda,  el  luinus  oniittit  .tgenda,  ergo  quanlo 
jusiiiis,  t:inlo  prudenlius.  Conclnsio  p«>tesl  csse  dii- 
plex  ut  iiat  cotnparaiio  inlcr  habilum  et  babituiu, 
vel  inter  usutu  et  iisum.  et  tuiic  ral&um  est,  ci  in 
pra>diciis  d.inda  esl  insianlia.  Itein,  quauiuni  jii« 
slusaliquis,  tanluin  prudens  e<;i,  ergo  quain  jiisle 
aliquid  agii,  latii  prudenler  :  qiiod  vcrum  est  facta 
coiiiparaiione  inier  ipsaiii  priideiitiani  cl  justitiam  ; 


tanlo  melius;  ergo  quanio  justius  laiitu  melius,  ct 
ita  opusaeque  jostum  alii  operi  qiiod  esl  prudeiitiiis, 
videtur  xque  bonuni  illi  qtiia  pai is  esl  nieiiii. Quid 
ergo  prodesl  quod  illud  est  opus  prudentiiisT 
Prima  esl  falsa.  Item,  omnis  jiislitia  est  boniias, 
crgo  quod  justius  est  meliiis  est.  Fallacia.  Omnitf 
grammatica  est  scienlia  ,  ergo  quanto  doctior  ali- 
quisin  graminatica  t^iniu  soienlior. 

It«:m,8i  oinnes  viriules  in  quocunqiie  sunt,  parcs 
siint,  quomodo  fit  increnientuni  viriuluin  7  secun- 
duin  esseiitiani  non  bt;  fit  vero  sccunduni  cQccluin; 
ergo  tanluin  eiTeclum  babel  iii  islo  jiistitia.  quau" 
tuiii  priidcntia,  et  ila  qiiam  jitslusesl,  lani  prudeng 


faUiiiu,  si  itiler  usuiii  hnjus  el  usitin  iliius.  Dude  et  c  est.  Qund  qiiidem  vcrum  est  si  sic  iiitellig:is ,  id 
sic  insiandiini  per  exposiiioueiu  :  Qiiain  bonus  est,  tain  babilis  discernerc  inler  bonum  et  malum, 
gTamuiaiicus  esl  iste,   laiii  bonus  csi  dialeciicus  ;      quain  babilis  reddere  unicuique  quod  suum  est. 


(H)  Nun  enim  non  babcnl  habiium,  quia  non  habent  usum. 


243  INCIPIUNT  LlBRl  QUARTI  DISTINCTIONES. 


Vtrum  ianeti  <fui  fuerunt  anle  ndvenium  Christi  meruerunt  ad  infernum  deseendere? 

De  virtule  circumci»onii,  el  differenlia  ipaiui  ail  bapiismum. 

De  erremoHimlibHt^  ulrum  eaent  obtervanti^ut  eausa  tautit  alerncet 

Vbi  decem  praecepla  ley*  ponunlur,  et  quatilur  utrum  ticeat  facere  coutrarium  alicui  eorumf 

De  mendacio  el  eju$  speciebuf. 

Oe  perjnrio  el  modit  juramenli  el  perjurii. 

De  coHceplione  Domini,  et  ulrum  caro  ejus  fuerii  decmaia  in  Abraham  ? 

Vtrum  aliquid  fecit  Fitius  quvd  non  Pater  vel  Spiritut  sanclus,  quia  curnem  assumpsit,  et  an  Pater  poluit 
incariiari, 

Ait  hee  proposiiiones  sint  verce  :  Divina  natura  assumpstt  huinanam  naiuram  ;  divina  pcrsona  assumpsit 
buinan.iiii  ii:itiiiaiii. 

An  uaiura  fiersonam,  vel  persona  personam  assuiupserii  ? 

An  Chrisius  sapieinia  creatu  tcivil  oinnia  qutr  nciebut  divina  scienlia. 

Ah  Christus  hubuil  charitaiein  modo  viw,  vel  mvdo  pairite,  ubi  delerniinanhtr  qucc  ad  chariiaiem  Christi 
pertinenl. 

An  Christus  pariler  meruii  omnibns  suis  operibus  ? 

An  alicui  datuni  sit  ul  fieret  tiiiui  Dei,  et  si  CUristus  in  huniana  nalura  meruit  aliquid  accipere  in 
divina. 

De  voluniale  Christi  secnndvm  seiisnaliialem, 

De  eu  quum  hiibuil  secuitUuin  raiionem,  an  conveniret  cum  voluntate  Judaorum  qni  pjiis  mortcm 
optiibanl. 

An  Christus  kabuil  iynoramiam  vel  difficulialem  ^aciendi  bonum,  vel  necessitatem  moriendi. 

An  habuii  timorem. 


1137 


SENTENTIAUUM  LIBR!  0»J«NQUE.  —  tlB.  IV. 


1138 


Quid  nobis  eontu'il  pattione  sua  quod  uon  priut  coillulerat  nobis,  «fci  quatritur,  an  alie  modo  poluit  ttO$ 
rediiiiere. 

An  ChristHs  seeuntium  divinam  vel  secundnm  hnmnnnm  nalitrnm  fnil  capnl  Ecclesin;. 

Vuri  \)uittttite  poiuit  Chrisius  anininm  dejionere,  diiina  an  liumana,  et  an  secundum  liumanam  naluram 
fi'.it  minor  /ing.-Us. 

In  <juu  subjecto  fuit  mors  Christi,  et  cujus  unionis  fiicta  fuil  solutio  in  morte  ipsius? 


LIBER   OUARTUS. 


244  PROLOGUS. 
(43)  Osiensiini  est  in  pra^ceti^tiiiihiis  qiiomodo  pri> 
luiis  hoiiio  a  Jerii8:i(eui  (IcscendtMis  in  Jt^rictio  gra> 
tiiiiis  S|Hiiialiis  (^Mf.  x).  in  ii:itnrili!)iis  sit  vnlnera- 
tns.  Ciiin  aiiieni  «lc  co  scriplnin  sil  r|nO(i  est,  spiri' 
tus  vndens  et  nvn  rediena  {P$al.  Lxxvit),  a  iunta 
tiiiseria  per  se  rosiiigeie  iion  potnil,  iiisi  Sam.irii.i- 
nu«  iile  nii  qneiii  clnmnt  ex  Seir  :  Cusios,  quid  de 
Hoctrt  Cuslon,  quid  de  nocteJ  {Isai.  \xi)  in  r«>rinaiu 
servi  ^e  exiiuniens  (1'hitipp.  ii)  caeios  inciinarei 
X  et  (lesceiiiicret  (Psul.  xvii).  ovem  ccnlestniain  <|iix> 
erranilo  pcri^rat  relicis  noiiaginla  nnveni  in  de- 
Sfrlo  propiiis  liiinu^ris  :i<l  lornni  nii<le  cecider.*)!  re> 
porlarct  (Muuh.  xviii,  Luc.  xv).  Qnod  qiioinodo 
facluin  sit,  ipso  aiiiiuciilu  qni  iTportuvii,  deinceps 
expiitabinius. 

CAPUT  PRIMUM. 

fJtrum  tanrti  qui  fuerunl  ante  adventum  Christi  mt' 
rueriiit  ad  inferos  descendere. 

Onlo  r«>p-iralionis  iioslrc  n  nde  inilintn  sumpsit. 

Nain  credidit  Abrahnm,  el  repuia!um  est  ei  ad  justi- 

tiam  {Rom.  iv),  anlc(|nain  vel  circntnci«ierelur,  vel 

Ilcgein  a'.i:)in  quain  n:iluraien)  a  l)eo  accjpcrel.  Ec 
Hihaciic  proplieta  ilicii  :  Justus  ex  fide  vivit  {H>t' 
bnc.  ii).  Inde  cst  qintd  Abraham  meruit  paler  mnl- 
larnm  gentintn  dici,  i|nia  cre«ii«lil  Deo  proiniltenti : 
In  semine  lao  benedicentnr  omnes  genlet  (Gen.  xxii), 
sicnt  lestainr  Apostolus  lo(|iiens  ad  Roinaiios  (Rom. 
IV).  Etsi  decessisset  Abrtliam  anle  circuincisionetn, 
fide  quatn  halicbal  salvarelur  pcr  fidtMn  sicul  ei  atit 
niitc  enni  <|ni  inorlni  snnl  iiicircunicisi,  ut  Abel  a 
qiio  iiiccpit  Ecclesia,  et  Noe,  ct  alii.  Sed  si  jnsli 
dcce<leltanl,  cnr  urgo  ad  inferos  d(>scendeban(?  Iino 
Ad  lioc  sic  raliocinabitur  alii|uis  :  Unicnique  reddit 
Deiis  s«Niniidiiin  opera,  ergo  et  Alirahx  :  sed  Atira- 
h:iin  tneruerat  iil  posl  morietn  iiilraret  ad  vilatn 
xicrtuiiii,  crgo  slatiiii  posi  dissolutionetn  aniimeet 
corporis  dcbiiit  olilincrc  vitain  nHcrnatn  :  ant  in- 
jiisie  a(t(iiii  esl  « uin  eo.  Solutio.  Veruni  est  qnia 
nieruerat  iiilrare,  sed  nun  sialiin  post  niortem,  sic- 
nt  et  iste  qiii  pcr  purgatoriuin  transivit,  niernit 
fnii  vi$i(Mie  Dei,  scd  iioit  slaliin  post  deccssnm  : 
siciit  ei  iste  qni  egrcgi(^  aliqnid  facil,  ineruit  prae- 
Oiiuiti  a  regc,  sod  iton  statiin  post  ractuni.  lieiii 

(i"^.)  Magisier  iv,  scnl.  d.  1,  §  A. 

(ii)  Sitp.  Evanf.  Luca'  ii  :  IJcm  saluilferx  cura- 


A  Abraham  meniit  iit  slatim  post  mortem  iransiret 
ad  vitam,  si  dala  essei  hoslia  ;  per  ipsutn  non  sla- 
batqnin  essct  (l:«la ;  ergo  nternit  staliin  posl  obi- 
luin  intrare.  Fallacia.  Iste  perrectissimns  lanlx 
perreclionis  csl  qiiod,  si  dec<?(!erei,  increrclnr  sia- 
tini  frni  visione  Dci.  Per  ipsuni  non  siat  quod  noii 
deccdil,  habet  eniin  morlcni  in  desiileiio,  ergo 
meriiit  niinc  rmi  visione  Dei.  Vel  in  pra'dicto  exem- 
plode  rcge  etslrenno  inilite.  Item,  qnilibet  sanclo- 
rmn  novi  i(*slanienli  statini  qnando  dei-edit  friiilur 
visione  Dei.  Nnlli  saiictorutn  vetcris  lestamenli 
istnd  cst  datuni ;  ergo  majoris  est  nierili  quiiibet 
sanrlns  Novi  Tesianicnii,  qnain  aliqnis  qui  obierit 
snb  Vcieri  Tesiamcnio.  Fallacia.  Quiiil>el  pnrvulus 

-  bnpiizalii9,si  siatiin  decedit,  inirat  iKlqnielein  xler- 
nain,  iion  qiiiltl>et  adnlins  staiini  linitnr  visioiie 
Dei  post  dcces^^utn  in  cliariiate,  iino  iransit  per 
purgaloriutn  :  ergo  niajoris  cst  ineriii  quilibct  par- 
vuliis  bapiizaius  (iuani  aditltns  imperrectus  :  qiiod 
falsuin  est.  llein,  nielius  csl  botinin  quod  sialiin 
obtiiielnr  posl  tnorictn,  quain  quod  diffcrtur  :  qui- 
iibct  sanclorum  Novi  Teslamenti  slalitn  asseqwiiur 
lale  boniiiii,  nullus  saiicloruin  Veteris  Testainetiti 
slalini  frueiialur  visionc  Dei ;  crgo  uiajorein  coro- 
nain  n^ipit  qnilibet  isiortiin,  qnatn  aliqnis  ilionim. 
Solntio  per  interpreiationein  priiux  qiix  inieliecui 
univcrsatiter  est  falsa,  si  iiideiinila  est  arguinenla- 
tio  non  teiicl  necessiiatem. 
Ilem,  Abraham  in  inrerno  dctinehalur  juste  aut 

C  injnsic  :  si  jnsie,  ergo  pecealis  suis  etigentibas, 
ergo  iion  prorsus  ab  eis  per  fidcm  et  cirrnnicisiu- 
nein  crat  lilicraius,  qiiod  falsum  est.  Dicil  enim 
Deda  (44)  :  t  Idein ,  saliiiirerae  curatiotiis  retne- 
diiiiii,cic.  » lleni,  Abraham  cnrcbat  visione  Dci;  illa 
carenlia  erat  ei  p<Btia.  Dicil  ctiiin  (..regurius 
in  Moralibus  :  t  DesiJerinm  rei  245  *]"^^  ^*^' 
fertur  pcena  esi,  »  el  SaloMion  :  Spes  qna  dif- 
fertur  affligil  animam  (Prot.  xiii),  et  iwc  paana 
iion  injuste  ct  iiiQigebaiur.  Eigo  pro  pcc.-alo  eaiu 
sustinei)al,  ergo  iion  plene  dimissa  ei  fuei-nnt  pec- 
caia  pcr  fidem  et  patnilcntiain.  Ad  hoc  dicnnt  qnud 
Abraham  juste  tenciialur  ibi,  qnia  iion  plene  libc- 
rnlus  eral  a  peccatis,  qnoad  omiiein  reniissiunis 
peccalorum  eflecluin,  quia  iicet  esseiil  ei   dimissa 

lionis  aitsilinm  circnmcisio  in  lcgc  conira  origin»,- 
li»  peccati  vuiuus  .^gcbai  quod  ba|>lisinu$,  «ic 


1139 


PETRI  PICTAVIENSIS 


lUO 


percal»  qiioad  realuin  pcr  circuiiioisiouein,  iion  la-  A  secuiidnm  hoc  nccessariuni  esl  Anticlirislum  essa 


nieiioiiiiiiiio  qnoad  poeiium,  nisi  iii  spe  cl  exspecla- 
lione  vcril:iiis  riiturx,  cujus  figurii»  in  unihra  ve- 
nt'r:il)aiiir,  (loiiec  veiiiret  verilas  :  per  qu.is  fignras 
iioii  jiislificjbatur.  Diiplcx  est  eiiini  efrecliis  reniis- 
sioiiisp<«ccaii,carerepoeiia  etfrui  visione  Dei.  PoRiia 
quidcm  carebal,  sed  non  visioiic  Dei  friiebaiiir.  Ilta 
eiiiin  dilatio  fruiiioiiis  non  eral  ei  poeua  iiaiuralis. 
Ad  lioc  eiiiui  ut  aliquis  babeat  geheniiam.  oporiet 
adfsse  locuni  poe.narum,  et  seiisum  el  carentiain 
visionis  Dei.  Iii  loco  quid<;m  erat  Abrabain,  el  Dei 
visioiic  carebat,  id  esl  eain  non  babobat,  ut  boc 
verbuni.  careo,  lantuin  priTaiiouem  nolfti,  et  debi- 
lum  non  importel ;  sed  nullam  sentiebat  poenam 
inaierialoin  ;  qnod  tainen  videinr  fal&um  (f*b).  Alibi 


vcntunim,  ct  iiitpossibilc  est  Auticbrislum  essc  oc- 
cideiidum  a  malre  sua. 

Sed  et  conlra  banc  soluiionem  objici  potest  qitod 
super  illiini  loriim  Jcremia^  nbi  dixit  Jeremias  Ana- 
t)\x  falso  propbelae  :  Amen  [Jer.  sxviii) ,  babeiur 
in  Glossa  Ilieronymi :  i  Optat  fieri  qnod  ilie  ntenii- 
tur,  hoc  eniin  iii{;uificat,  Amen,  et  cupit  pro  reruro 
prosperitate  inagis  illnni  quam  se  vera  dicere  ,  t 
et  po.>l  inducit  exemplum  dc  quodam  qui  per  Spi- 
riliiiii  sanctuin  loquens  dicebat  :  Utinam  tton  eitetn 
vir  habent  ipiri:nm,  et  mendacium  potius  loquerer  l 
(Mich.  II.)  Ktpaulopost:  (  JonascontristaturquiA 
luentilus  esl,  et  arguiiuraDoniinoulilius  essc  ineiH 
daciuiii,   quam  tantaej  inuitiiudinis  ruinain.   »  Sc«l 


enim  dicitur  quod  gravissima  pocnarum  est  carere  ^  super  boc  non   niinima   vidctur  es.se  quaesiio.  Si 


Tisione  Dei,  licel  alibi  (46)  legalur  miiiisima,  quod 
ita  inlelligiiur.  Miiissima  est  quaiilum  ad  scnsum, 
quia  ex  boc  nisi  aliud  esset,  nulla  scniitur  poena. 
Sic  nec  ego  punior  ex  eo  quod  non  suiii  episcopus. 
Gravissima  tamen  est  qnantuin  ad  damniiin;  vel 
gravissima,  idest  generalis,  qniaquiciiiiquepuniliir 
in  inrerno,  carel  visione  Dei,  sed  non  convertitur, 
quia  neqiic  sancti  ante  adventum  Cbristi  seniiebant 
poenain,  nec  parvuli  qui  mocio  nioriunlur  inbapti- 
x.tti,  iicci  visiono  Dei  careani.  Itein,  quando  Abra- 
hani  nioriuus  est,  necessarium  Aiit  eum  decessisse 
in  fidc  Mediatoris,  et  impossibilc  erat  ejus  fidem 
irritam  ficri,  ergo  necessarium  eral  Chrisium  esse 


eniin  voiebai  Jercniias  veruin  esse  qiiod  Ilananius 
falso  prophetabat,  quod  ex  prxdictis  auctoritalibuii 
babcri  polest,  et  sciebal  buc  non  pobse  esse  veruni 
quin  iile  meiitilns  iuisset;  246  <^rgo  volcbat  Jere* 
niias  dixisse  falsuin,  qui  proniiseral  adversa,  vct  si 
volebai  se  dixisse  veruni,  quod  non  potesi  negari, 
(iion  enim  veltel  Spiriium  san«:tum  per  quciu  to- 
quebatur  diiisse  falsum)  ei  vuiebat  Haiianiam  di- 
cere  verum,  (quod  potest  haberi  ex  praemissis  au- 
ctoritaiibus).  Crgo  volebat  duo  contraria  contingere 
simul,  cum  contraria  prxdicarent  ipse  et  Hananiat. 
Illc  enim  pruspera,  Jeremias  adversa  proniitlebat. 
Ad  iioc  dicendum  quod  non  sequitur.  Si  quis  veiil 


venturum  ei  passurum  ei  moriturum ,  eic.  Cui  vi-  ^  aliquid  et  sciat  illud  non  posse  esse  sine  alio  con- 

detiir  contraria  aucloritas  (47)  :  <  Fuit  alius  ino-  sequenti,   ideo   veiit   consequcns.  Nain  iste  veltet 

dus  Deo  possibilis,  sed  nulliis  niiserise  nosirae  con-  aniudu  essc  Kunio:;  et  scil  hoc  non  posse  esse  nisi 

vcnieniior.   >   Coiisiiiiilis  objectio  de  Christo  qui  esseiRomac;  ergo  istc  vellet  esse  Roinse.  Yolebat 

dixit  Peirum  cuni  negaiurum,  et  impossibilc  eral  ergo  Jcreinias  eventuin  rei  <|iiam   prxdicebat  ila- 

ipsuindixisse  falsuiii.Ergo  necesse  eratipsuiiidixisse  naiiias,  iiun  tanieu  ideo  vel   itluin  verum,   vel  se 


( 


veruin,  ergo  necessarium  erai  boc  fuisse  verum,  el 
ila  necessariiiin  fuii  PetrumucgareChrisluni.  Quare 
igiiur  iinpuiatur  ei  ad  raortem  ?  hein,  possibiie 
eral  hunianuin  genus  non  esse  redinienduin;  etsi 
non  rediiiicrelnr,  iiec  Abiahaiu  rediinerelur,  ergo 
possibile  erai  Abraham  non  esse  redimenduin ,  et 
itccessariuineiat  decessisse  in  fide  ilia ;  ergopossibile 
erat  iliani  fidein  fieri  irritam,  vel  jpsum  de  meriiis 
defraudari.  Super  hoc  dupliciler  solei  fieri  solutio. 
Dicunt  eiiiin  quod  non  est  netcssarium  Abrahain  D 
credidisse  qux  credidit,  nec  neccssariuin  est  Chri- 
stum  loculuiii  fiiisse  qnando  dixit  Petro,  Ter  me  tu- 
gabis  {luc.  xxii).  Alii  dicunl,  (el  ita  a  Magisiro  (4.8) 
meo  accepi)  quod  necessariiim  est  fuisse  quaecuii- 
que  per  Spiriium  sancium  fnerunt  dicta  a  pruphe- 
lis,  ei  nccessariuin  csse  ventura,  ei  iia  neccssa- 
riuin  erat  Pelnim  esse  negatuniin  Clii-isluin,  cl 
lamen  ci  impiiiandum  erat,  sicut  neccsse  esldta 
tolum  pccc.-ire,  ei  tanicii  ei  impiitauduin  esi;   ei 


(45)  Apiid  Aug.  ilndiind.  c.  112.  scr. 
vrrb.  Aposl. ;  coiitr.  Jul.,  C.  %  ci  U.tsil 
JiVXiii,  iij  iiluil  :  iitiiorein  Domini,  etc 


\l,Oe 
iii  ps. 


(4(i)  lii  li^iicbiriil.  Ang.  c.  93. 
[ilj  Aiip'.  I.  Mii  l)e  frini'.,  c.  10. 


dixisse  faisum.  Volebai  re  dixisse  veruin  non  tainen 
illud  evciiire  qiiod  ipse,  vel  non  evenire  qiiod  ilie 
prsedixerat.  Sicul  vult  se  veniin  dicere,  qui  de  poc- 
calis  suis  poeiiitel,  iion.lanicii  viilt  ilhid  eveiiisse 
qiiod  dicil.  Yuiic  eiiiiii  noii  ox  curde  poenileret  :  cl 
scnsus  isiaruni  aucloiiiatum  ad  hanc  sululioiiem  esl 
reiorquciKiUs. 

CAPLT  II. 

De  virtute  circumcisionis,   et  differentia   ipsius  ad 
bapttimum. 

(49)  Abrabae  Jam  justificaio  cx  fide  pra.'Copta  est 

ciicuincisio,dc  qua  quiaa«l  alia  feslinainus.  brev.iter 

traclandiinicst :  priiiio,  qiiareinsiilula  sii;  sccundo, 

ciijiis  rei  sit  sacramcntunr,  lertio,  quare  iinmutaia 

sii  per  bapiisinum   considerando.    Instituta    ergo 

fuii  (uO)  <  ui  per  obedieniiain  mandali  Abrahani 

Deo  placerrt..  cni  per  inobedicntiam  .Adain   displi- 

ciieral,  iti  «ui:iiit  popiilus  ilte  a  oaileris  natiunibiis 

si^iio  ct>i|ioris  disceriiercliir,  »  sicut  ct  siguu  nien- 

(48)  Yiil.  oiiindoin  I.  i,  «list.  58,  Aug.  I.  v  Deci. 
tii.,  c.  9,  ellO;  lib.  De  prwdestin.  sancl.  c.  10; 
iract.  5o,  iii  Joan.,  ctc. 

(49)  Mag.  IV,  d.  I,  §  H,ctc. 

(50;  V.  Aiig.,  I.  De  pcctal.  oriyinal.t  c,  31. 


nil  SENTENTIARUM  LIBIU(iUINQUE. -LIB.  IV.  iUi. 

lis,   'u\  csi  flde.  Siini  eniin  dn;e  res  illins  sacra-  A  rcmitiebaiur  pcr  circumcisionem.   Si  inc^c  isifera- 
menli.  Nam  per  circumeisioneni  quj;  ncbaloclavo 


«lie  cnllro  peirino  signiticatur  quod  pelrain  Cliri- 
etum  in  cummuni  resurreclione  qnx  fict  oclava 
aetaie ,  omiiis  al)sci«iereliir  corruptiu.  Significat 
eii.^^m  quod  per  Cbrisli  rcsurrectionem  abluilnr  a 
pcccalo  aniiita  uiiiuscujusque  iii  eiim  credonlis. 
Ideo  aiilcm  mulata  esl  pcr  baptismum,  quia  hoc 
sacratiientum  coinmunius  csl  ei  perfeclius  :  com- 
iiiuniiis,  qiiia  illud  in  una  sola  corporis  parlicnla  in 
(|ua  doniinalnr  concupiscentia,  per  quam  contra- 
biiniis  originale  peccalnm.  Ad  cnjus  rcinedium 
daia  est  circumcisio;  bapiismiis  vcro  omnes  cor- 
poris  parie.s  abiiiit.  Itein  c'.rcuiucisio  solis  ntaribus 
proderal,  biiplisinus  vero  uirique  sexni :  pcrfcctins 


tur  :  crgo  plns  obfuit  circumcisio  quaiu  p;ofuit, 
fallacia.  Faciliorem  babcbat  iste  viam  ad  obliucn- 
duin  vitam  anlc  voluin,  quani  posi,  ergo  plus  ob> 
fuit  ei  votum  quam  profnit.  liein,  per  liileni  prius 
rcinitlcbatur  originale  siiie  circuincisione,  niodo 
sinc  illa  nequaquani,  ergo  majoris  tunc  erat  vir- 
tutis  ,  quain  ,  modo.  Fullacia.  Aiiiina  Pclri  in 
via  mercbauir  per  fidein .  modn  non  nicretur 
per  eam  ;  ergo  majoris  efiicaiije  erai  lunc,  quaia 
nunc. 

Item,  fides  Abrali:e  .nnte  circumcisionem  banc  ba- 
bebat  virtuiem,  ul  merito  illius  diinitteretur  Isinaeli 
peccatiim  qiiein  cfTecluin  non  habtiit  nato  Isaac, 
quia   tunc    prxcepla    erat    eircumcisio,  ineruiine 


esi  eliain  hoc  sacranieiiuim,  quia  ex  circumcisione  "  Abraham  siix   iidei   lolli  illam  virtulemT  Itein.  iii 

remiitebatur  tantum  originale  percalum,  sed  (51) 

iiec  graiia  adjuiris  ad  bene  operandum  confereba- 

lur,  nec  virtutes  aiigmenlabantur,  quod  totuin  lit 

per  baptismuin  pru^ter  remissiouem  originalis  pec- 

cali.  Unde  ei  Abrabai  nibii  iiilus  contiilii,  quiajain 

cx  fide  justus  cral,  sed  in  signuin  tantum  fuil. 

Sed  objiciliir  :  Circnmcisio  instituta  fuil  in  re- 
mediuin  originalis  pcccaii  ,  ergo  aut  (ides  cral  in- 
siifTiciens  ad  abolendiiui  orijiinulc  pecralum,  aut 
circumcisio  fuit  superflua.  Quud  auteni  fides  essel 
ftuflicieus,  babelures  auctoriiate.  Dicitur  eiiiin  (S2), 
•  Quod  apud  nos  agil  aqua  baplismi,  buc  cgii  apud 
velcres,  vel  pro  parvulis  sola  lides,  vel  pro  inajori- 


circunicisione  rcmilicbatur  origiiiale,  el  ex  cbari- 
tate  in  ea  dabanlur  virlutes,  sed  non  ex  ea;  sicut 
in  baptismo  Joannis  dabantur  virtulcs,  sed  iion  ex 
eo.  Itcin ,  parvulis  dimitlebatur  origin.le  ex  fiJo 
parenlum,  an  tuorum  an  alioruin,  an  nnius  laMtuiti, 
si  uniis  essel  fideiis,  aller  infidelis?  Ad  hoc  dkreu- 
duin  qiiod  ineriio  eorum  qui  jprxcesserant  in  qui- 
biis  fuerat  fides.  de  quorum  famiiia  erant  parvull 
iili,  siciii  dicitur  (55)  :  i  Acccdit  verbum  ad  de- 
luentuin,  ct  fit  sacramentum;  non  qiiia  diciiur,  sed 
quia  crcdiiur;  »  non  est  intelligenduin,  quia  niodo 
crediiur,  naiu  si  omnes  essent  infideles,  et  dicere- 
tur,  fieret  remissio  ;sed,  quia  credituiu  est  a  patri- 


bus  sola  virtus  sacrificii,  vci  pro  his  qui  de  slirpe  p  bus  nosiris. 


Abrabae  prodierunt  mysteriiim  circumcisionis.  Fal- 
lacia.  Isie  fccit  vutuin  conlinenlix  ut  per  huc  sa- 
luieiu  ■mererclur,  crgo  aut  opera  illa  qux  fecil  in 
ciiaritale  aule  vutuui,  cranl  insuificientia,  aul  vo- 
tuinfuit  supcinunm.  Itcin  cx  fide  sola  dimillcbaiitur 
peccata  originalia  anlc  (iiciiincisioncin,  insiilnla 
circuinci^iune  non  cx  fidc  sola  sine  circiiuicisione 
dimitiebaiitur;  ergo  ni;juri$  cllicacix  fiiit  lidcs 
•nte  eircumcisionein,  quani  posl.  Quod  falsuin  est. 
Quod  enim  noii  soia  poteral  abulere  pc«:caiuin  post 
circumcisioneni,  nun  luil  co  quud  miiioris  esset 
effecius,  .scd  quia  cirruincisiu  crai  pix-ccpia,  et 
icobeiliciis  e^set  quilibel,  nisi  circninciderelur. 
247  l^all  icia.  Illis  solis  operibus  qux  isle  facil  in 


Sed  dicet  aliquis  :  Cur  quibusdam  parvulis  re- 
missa  sunt  peccata,  etnon  aliis  in  fide  Ad;e,  si  noii 
exigilur  fides  proprioruni  parentum'/  Ad  quod  di- 
cendum,  quia  mullx  desccnderunt  ramiliac  de  Adam 
infidcles,  et  UUo  parvulis  (!e  ilia  familia  noii  fiebal 
rcinissiu  nisi  solis  illis  qui  erant  de  faniilia  illa  qiije 
babebatfideiu,  sicut  forle  in  familia  Setb,  et  posiea 
|)osl  diiuvium  in  familia  Sein  ei  lieber  a  quo  de- 
scendit  Abrahain.  Si  vero  qua;ratur  an  in  ulero 
lemillebatur  originalc  pecraiuin  per  fidcin  paren- 
luin  parvulis  cuin  tantain  habcrcnt  fidcm  parentes 
parvulis  exisleniibus  in  ulero  qnaittani  illis  nalis  ci 
pusi;  dicimus  qnia  anlcquam  naius  sit  aliquis  non 
potcst  renasci  iiisi  divino  luiruculo,  ul  de  Jcreinia, 


cliariialc  aiilc  votuiu  conliucnliuc,  poioral  salvari,  D  cl  dc  Jacob,  el  Joaune,  et  beaia  Virgine  dicitur. 


faclu  voio  non  polciat  salvari  illis  solis,  nisi  el  vo- 
tum  iiiiplcrci.  Ergo  uiiiioris  incriii  fueruiil  illa  opera 
posl  quaiu  anle.  Item,  ante  circunicisionein  sullicie- 
baisola  liJcs  ad  delcnduin  originale;  insliluta  cir- 
cuincisioiic,  neccssaria  cralcl  circuincisio  el  iidcs. 
Ergo  facilius  rciiiiitobaiur  peccatuin  originale  aulc 
circuiDcisionem  quain  posl.  Quod  vcruni  csl  sublioc 
seiisu,  id  esl  pauciora  cxigebanlur  ct  siiiricieliatil 
ad  lioc  ui  reiiiiiiciciur,  cl  (|uanlum  ad  sensuin 
quod  iiiillain  inuicstiatu  in  carne  siislinebat,  ciii  sic 
reuiiliebatur  originale  peccatum  pcr  lidein,  sicui  et 

(5t)  Ita  in  tcrminis  M.ig.  §  K,  disripulu  tapis  uf- 
fciiiiionis. 

(."2)  Giogor.  i.  IV,  MoraL,  Mp.  3. 


Dicciiiluin  crgo  quia  ex  fide  parentuin  ,  scilicet 
Ad:c  ct  Nuc,  etiamsi  infideles  essent  proprii  paren- 
tcs,  reinitiebanlur  eis  peccala.  Sed  non  est  deter- 
minalutu  (5i)  quoio  dic  a  nalivitaie,  nisi  dicatur  de 
feitiinis  quod  oclogcsinio  die  quaudu  pio  eis  ofTcrc- 
batur,  eis  fiebal  reinissio. 

Item,  sola  fide  aliena  polerat  lunc  qiiis  fieri  di- 
gniis  viia  seterna,  inodo  iton  potest  sinc  b:ipiisuio, 
(piia  fidcs  pareiituin  non  facil  parvulos  di^iius  viia^ 
nisi  baptisnium  cxcliuial  arlii  ulus  necessitalis,  nuii 
cunicmptus   rcligioiiis.   Ergo   niajoris  peifeclionia 

(53)  Aiig.  tracl.  80,  in  Joan. 
(bi)  il:i!C  iniclli^o  de  iiiasctilis  aiile  datuui  legeni. 
circuiiiciiionis< 


ll<5  PETni  PICTAVIENSIS  1144 

r.ral  ()•!*;$  tunc  qiiaiT)  modo.  Ad  lioc  diceniluin  qiiod  A      li<^i)i  •    ^-^^  ^'  pro}jhel<p.  usqiie  nd  Jonnnem  (Lttc. 


fi<lt'6  pareiituni  ncc  Hinr,  ncc  nunc  clTicil  aliiitrid 
tiiiiiiiiin  vil;i  ;ricrna,  licei  ex  virliile  fidei  parenlum 
parviilis  rcniilierenlnr  p«%ccaln.  fmo  charilas  (|iiain 
Dlhs  f-r.ilis  (lal):il,  in  reinibsione  peccaloniia  dignos 
\iia  aDleriii»  facicliai. 

248  CAPUT  III. 

De  cceremoninlibHi  :  ulrum  essent  observanlibut 
causa  saluiis  teiernw. 

(55)  Posl  circiiincisioiiem   Abraliiic  prxceptam, 

tenipotc  Moysi  ei  per  ipsiim  Moysen  a  Deo  data  csl 

lei  Judaico  populo  exennti  ex  iEgypio  iit  monte 

Sinai  qninqiiagcsitiio  die  post  egressum,  duabus  de 

caiists,  ul  pcr  legem  .i  Deo  dalnm  )ex  naluralis  re- 

pararciiir  in  qua  prxvaricalus  fuerat  Adain  et  ejus 

poslcritas,  et  ul  per  Jegales  observanlias,  illc  riidis 

ct  increduliis  populiis  ad  vcritatis  fiilurx  susceptio- 

nrin  instnieretur.  IJnum  istorutn  fecit  per  moralia 

piaeccpia,  allerum  pcr  legalia.  Sunl  enim  in  lege 

diio  gencra  praeceploniin  pr.x-ler  promissa,  immo- 

biiia  ct  nioliilia  :  iinmoliilia  dicuiitur  moralia,  quo- 

vum  observanlia  oinni  lempore  exigebatur,  el  ante 

legem,  et  s»b  lege,  ei  post  legem  :  ui  Oiliges  Do- 

minum  Denm  tuum,  elc.  Uiide  dicunlnr  immohilia, 

quia  iioii  inoveniur  vcnienie  veritale,  imo  ei  tunc 

inagis  observaniur,  et  lalia  sunt  moralia  qiix  ad 

omne  letnpus  sunt  data.  Mobilia  suni  quie  ad  tem- 

piis  data  suntpropter  figurandum,noi)  juslificandum, 

qux  qiiidem  in  revercntia  habita  sunt,  dotiec  vcni- 


B 


xvi).  Eigo  iion  debuerunl  obscrvaii  lcinpore  Cbri- 
sti.  SoLfTio  :  Lcx  prxfigiirabat  ci  proplieiia  pravli- 
cebal,  qiiod  temporc  Joannis  coinpicluiii  cst.  Unde 
liinc  Dominiis  dixii:  Cunsummatum  est  (Joun.  zvii), 
qiiod  de  Filio  hoiiiinis  scriptum  cst.  ilciii,  lex  re- 
liiiqiieiida  fuit  pro  Evangclio,  ergo  fuit  spernenda 
p.'0  co,  ergo  non  fuii  in  honore  habenda  pro  ipso. 
Ad  quod  diceodum  qiiod  in  lionore  erat  habend.i 
piopter  Evangelium  quod  in  se  coiilinebat  per  spi- 
riluaiem  intclligentiam;  erat  cnim  sicui  rota  iii 
medio  rotoe.  Unde  et  super  illum  locuiu  lsaia>,  (56), 
Ue  Sion  exibil  lex,  el  verbum  Domini  de  Jerusateu 
(91  ai:li.  xii;  Marc.  ii;  Lue,  vi),  dicit  Glossa  : 
«  Lcx  veius  spiriiualiier  inteliecta,  scilicei  Evaiige- 
lium.  » 

Itcm,  Christiis  coepit  legem  destruere  dum  disci- 
piili  ejus  per  sata  euiiles  spicas  coniVicatiant  ia 
Sabbalo  ei  comedebant  (57),  ergo  soivcbat  legciii  : 
falsuii)  csl  crgo  quod  datum  est  :  Non  veni  iegem 
solvere  sed  adimi^lere  (Matlh.  v).  Ad  hoc  dicendum 
quod  lcx  iribus  modis  solvitiir,  vcl  quaiido  iion  in- 
tciligilur  spiritualiter,  et  ita  suivii  Judx'us  ;  vel 
quando  beitc  iniellecla  non  adimpleiur.  ct  iia  sol- 
vit  Christiauus;  vel  uuando  aliqiia  pars  diminui- 
tiir.  Lex  auiem  iu  tiibus  consistit,  in  proinissis, 
in  cxrcmouiaiibus,  iii  moralibus.  Promissa  iii  Chri» 
sti  inorte  iuiplcta  sunt.  Cxreiiionialia  ad  iiiteraiii 
suiit  destrucia.  sed  spiriiualia  scrvanlur  sicul  et 


ret  vcriias  in  ciijus  sigtiificalione  suntdata;  qua  C  moralia   :   249  ^"^S^  Chrisius  lcgem  non  soivii. 


venienic  cessavit  umbia  ei  figura  cspremonialium. 
Tale  erat  prxceptum  de  imniolatione  agni  pascha- 
lis,  qux  termtiiala  est  in  passione  Christi  quam  fi- 
gurabat;  siiuiliter  circunicisio  termiiiata  cst  in  ba- 
plisino. 

Sed  ad  hoc  objicitur  :  Velus  Jcx  slatum  suum 
babuit  usqtie  ad  Evangciium.  Ea  igitur  cessare  de* 
buit,  supcrvenienteEvangelio.secundum  illud  :  No- 
vit  supervenienlibut  projicietis  velera  (Levil.  xxvi). 
Scd  Christiis  prxdicavilEv.ingelium  anie  passionem 
suam,  ergo  tunc  dcbuil  cessare  el  circumcisio,  el 
a!ia  quae  erant  in  lcge  causa  figurandi  dala.  Sed  iii 
contrarium  sic  :  Baptismus  nondum  eJIicaciam  lia- 
liebat,  quia«Cliristu$  iioiidii:n  fucrat  pussiis  a  ciijus 


quia  spiriiualiier  iiitellexit  et  ndimplevit,  el  iiil  de 
spirituali  iiiielligcntia  diminuil. 

Qu.criiur  auiem,  cum  cxreinonialia  idem  sigitifi» 
ccnt  quod  littera  legis,  cur,  iliis  abjcctis,  \v£c  in 
bouore  habetiir,  el  in  Ecclesia  legilur,  cuin  uil 
qiiod  de  cxiemonialibus  ad  iitteram  ibi  conliiiealur 
observelur.  Ad  quod  diciintK  quod  sunt  sigiia  quae 
rcm  prx&eniem  significanl,  ut  circulus  anledomuia 
pendetis  designai  vinum  esse  venale  iu  domo.  Uudo 
si  pcndeal  circiilus  cl  non  sil  viuum  veiialc,  faisum 
esl  signiim.  Est  aliiid  signum  quod  significal  rciii 
praeieritam,  ut  inadefaclio  terrje  pluviam  prxieri» 
tam.  Esl  alitid  quod  significal  lem  prxseiiiem  et 
futurain,  ul  ciiiis  beaediclus  ,  qui  in  Capite  jejuiiii 


passionc  viaia  suaiii  irabebal ;  necdum  etiatn  dala      superponilur   capilibus  Clirislianoruta,    signilical 


cial  forma  bsptismi  a  Chrislo  qiKC  post  Kcsurrc- 
ciioaem  data  est,  cum  dixit  :  Kuntes  in  mundiim 
universum,  pradicale  Evangeliuin  omni  creaturte, 
biipiizaiiles  eos  in  noniine  Potris  et  Vilii  et  Spirilus 
snncti,  etc.  [Maith.  xvviti).  Ideo  dicunl  qiiidam 
qiiod  aiile  |)assioiiein  siiniil  ciirrebaiit  lex  cl  Evaii- 
t;cliuia  <|itando  Cliristus  prxdicabal,  ct  utium(|uu 
in  parte  habuil  cnicaciain.  Qiiod  eiiim  dicluin  csl 
.ih  Aposlolo  :  Si  clrctimcidiimini  nil  vobis  prodcst 
{Cni.  v),  rcfcrcDdiim  csl  ad  sialuin  iihitii  t\:iiig*'!ii 
post  resiirreclionem, 

(■^^5)  Mag.  ui.  d.  iilt. 

[^ii]  laaiic  II,  iii  Glussa,  ibid. 


prxseaicni  humililaieiii  eorum,  et  fuiuram  rcsolu- 
tioiicui  in  puivcrcm.  Cxremoiiialia  aiitcm  noii  crant 
sigiia  iiisi  rci  futurai.  Unde  si  modo  licreiil ,  sigiii-' 
ficareiiir  qiiod  illa  esscnl  iuiura  (|iioruih  hxc  suiit 
iigurx  ct  signa.  El  ita  cuiii  illa  iion  siiil  fuliira, 
f.iiba  eshcnl  sigiia.  Jam  eiiiin  Cl)ristus  passus  est 
qi:od  tunc  dcsigiiabal  paschalis  iuiinolalio.  Jaiii  of- 
leiiuiiis  caslitaiem  et  siiiipliciiaicin  ;  quod  figurabal 
liirluris  cl  (oiuinbx  oblaiio.  Naiii  illa  oblalio  i)co 
liuii  placiiil  nisi  pi'opler  isla  sigiiala.  Scd  lcgis  lil^ 
lcra  i<!eo  scinpcr  e.st  vcueranda,  quia  dutn  legitur, 

(hl)  Gratiaa.  25,  q.  1,  c.  16. 


<J43  SENTENTIAIIUM  L!DKI  QUINQUE.  —  LIB.IV.  IK8 

liiicin   lutslrani    coiifirmal,   duiii    nobis    -mI  meino-  A  pJn   per  ^cxremonialia    curahantiir,    iln   iiii<;!lii{<' : 


riam  rcvocJl  ca  (|ii3r  ( lediimis  a  saiicUs  proplieiis 
pi°a'dictM  :  In  hoc  eM  verbniu  vetnm  qnod  alius  est 
qui  seminal  ,  et  uliui  cst  qui  nietit  (Joan.  iv).  Nos 
etiain  erudil  diiin  (•oiiiniciiior;»t  qn;i;  niah  Deiis 
Jiidajis,  diiin  cranl  rebcllcs,  intulit,  cl  ({tix  hoiia 
(liini  fnernnl  lininiles,  ut  el  nos  snpcrliiain  vileiinis, 
iic  (|nid  sin^.ilc  iioljis  contingat.  Potesl  ciiam  dici 
«piod  litlera  legis  liucram  Rvangclii  fignrabat;  id 
est,  qiiod  Evan^'elinin  .ipi^rle  docebal  esse  facien- 
diini.  ipsa  snb  lignris  docebal  (57*)  ;  legis  eniin  lil- 
lcra  castiiatein  docot  cmn  dicil  :  Offeres  turturcm  ; 
eiinplicitatcin,  cum  dicit  :  Offeres  cotumbam  (Levit. 
V,  14).  Evangelium  jdem  apcrtios  docel  :  Etiote 
simiilices  sicut  columbw  (Matth.  \). 


I  Ab  idololalria  ri'tralii*banlitr  cui  iii  JE^y^iio  tue- 
raiil  assneractic  el  ita  mortu:e. »  Non  eniiit  aliiid 
fuit  ilia  ciiraiio,  nisi  dissiictndo  idololalri:e. 

Qiiod  auleiii  o.ncreiiiniiialia  noii  conrerreiit  salii- 
leni,  licel  ad  eam  valerent.  per  similcni  polesl 
oslendi.  Baptismus  Joannis  noii  conferebal  saliitcm, 
(|iiia  non  faciebal  remissionein  peccatoriim.  Erat 
in  aifua,  non  iu  spiriiu ;  valebai  tamen  ad  eam ,  el 
assnefaciebat  bomincs  ad  bapiisntiiin  Cbristi,  qiii 
erat  vera  causa  salulis.  Cbaiitas  lamen  cnm  qua 
accedcbant  ad  baplismiim  Jaannis  saUitcm  coufu- 
rebal.  Siiiiiliier  abbas  iste  buic  suo  moiiacbo  deli- 
cato,  no»  valeiili  observaie  rigorem  vilJB  mo- 
iiastic.*,  prx'cepit  vesci  carnibus;    iile  ob>idit.  Me- 


Qu;critur  eliani  au   canreiiioiiiaba    Dco  placnerint  ^  rctur  ilaijue  ex  olicdieiuia,   itoii  ex  csca  carniuui. 


quaiido  fiebant  in  cbarilalc  el  e.\  cbarilate,  Quod 
[vcr  ca  nenio  ipcrebainr  titain  «lernain  vidclur  ex 
mullis  auclorilalibiis.  Dicit  cniin  Isaias  :  Sacrifieia 
vesira  odivit  animn  mea  (Isai.  i).  Et  Ezecbiel  (58)  : 
Dedi  eit  mandala  non  bona,  et  juslificationes  non 
bonas,  in  quibus  uon  vivant  (Ezech.  xx).  Et  Aposlo- 
liis  :  Lex  neminent  ad  perfeclum  ducit  (Hebr.  vii). 
Ei  abbi  :  Lex  iram  operaiur  (Rom.  iv).  Et  alilii  : 
Lex subiilruiit  ttt  ubunduret  delictum  (Rom.  \).  Et 
in  Evaiigflio  :  Dlisi  abundnverit  juslitia  vestrti  plus- 
quam  Scribarum  ei  Pharistgorum  non  inirahids  in 
regnnm  calorum  iUutih.  v).  Ecoiilrario  tamen  in- 
diici  possuiii   aiictoriiates.    Dicit  eniir   Apostolus  : 


quia  Csca  ci  poliis  nou  su'it  rc^nuni  Dei ,  id  cst 
causa  regiii  Dei  (Roiu.  xi\).  Valei  tamcii  esus  ille 
ad  vitaiii  qnia  est  occasio  illius  incriii.  Si  vero 
qu.ci-as  rutionem  qnare  illa  opcra  non  jiistifK-a- 
reiil,  audi  qnod  diiiumcsl:  «  Civrcmouialia  data 
suiil  duris  iii  nagellum,  iiisipieiitibiis  iii  p:edagtt- 
guiii,  justis  iii  signuui.»  Eiaiil  eiiiiii  jusli  uiilc  kj- 
geiii.  iiec  per  eain  aliquid  accievil  jusiiiia:  illius, 
quia  justo  non  esl  iex  pusila  (/  'lim.  i),  id  cst  pro- 
pier  instiim  dula  erat ;  ul  cugiioscerent  suain  infir- 
iiiilutein,  qui  prius  dicebanl  :  Nun  deest  qui  im» 
pleut,  sed  deest  qut  jubeal  ad  fulurx  veritaiis  *^i 
grali:e  iiianifvstatiuueni ,    ul   suaiu  recogiiosceuitfs 


Lex  quidem  sancta  ei  mandalum  bonum  (Rom.  vm).  ^,  iuipoteutiam  et  caTeniuniuliuui  iu.suHicitntiaiu,  ad 


Ei  Bcd:i :  <  Justiiia  legis  suo  leuipore  cuslodiia,  niin 
suluiii  buna  teinpuiulia,  scd  el  vit^iin  coiiferebal 
a.>ternaiii  »  Ei  Augusliniis  :  i  Ideo  voliiit  sacrilicia 
alia  sibi  oflcni  ul  aninix  qune  iu  i£gyplo  mortuue 
fuerunt.  per  iilu  cuiareniur.i  Sed  baec  oiiinia  de 
facili  ad  concordiain  rcvocantur  :  si  biijus  iioiiiinis 
lex  nuilliplicilas  disiiiigu:«lur.  N;iia  lex  quaiidoipie 
dicilur  totu  scrics  Veleris  Testamcnii,  (jiiandoque 
lantum  quinqiie  libri  Moysi ,  quaiidoque  Dcc.ilogiis 
ficriptus  in  labulis,  itilcrdutii  eiiaiii  (a>reiiiutiialia 
ianiuiii,  iionnuii(|uam  etiam  litiera  cuni  spirituali 
iuteiligtnlia.  Lcx  etiaiii  dicilur  ol)Serv;iiiiia  utiius 
inandati.  tiido  solit  dici  :  il«c  esi  lcx  lepra»,  lex 
»i'l(»iypi;e,  lex  Tascbai  (Levit.  xiii  ;  Num.  v,  elc.) 


niediciiin  Cbristum  curreieut  ct  ibi  salutetu  per  G- 
dtiiii.  ei  spem,  el  cbariiuleui  buberent  ex  qtiibus 
jiisiibcabuitlur,  iioii  ex  lege. 

Dicunt  tameii  quiduiii  quod  inter  sacraincnla  ve- 
leris  ac  uovi  tcstamculi  iioit  iu  lioc  est  difTeiet';:;! 
quod  ista  JustiUcent  iti  cbariluie  facia  el  nou  ilia, 
naiii  uiraqiie  juslilicani  sisiiil  iu  cbarilate.  S(;dquia 
sacraiiieiila  iiuvi  lcsianiculi  augeiit  virtiites,  illa 
iiuii  aiigeiit,  ct  iii;ijoieiii  li;ibel  iiuiiC  cUcctum  ha- 
piisiiius,  qiia>n  leiupore  Cbrisli,  quia  liou  libciabal 
ub  oiiere  lcgis  sicui  inodu. 

Scd  iieruui  ulijiciiur  de  sacrificio  Abel  quod  Oeo 
plucuil,  secuiiiiuiu  illud  :  Respexit  Ueus  ad  Aiel  et 
ud   muiieia    ejus   (Gen.  iv)  ;  cl    iii   caiiotic  uiissa: : 


Omiie»  ergo   illas   auctorilalcs  per  quas   videlur  ^  I^i^ceui  libi,  Deus,  sucrificium  isiud,   suut  plucuit 


pos.se  ostendi  quod  iex  iion  justificet,  rerei-eitdae 
suiilad  c;i'renioiiiaJia,  quic  fueruiit  insiiiuta  pro- 
pier  signilicaiidum,  iioii  juslificaiidum  eisi  (59)  ex 
«.barilato  fiaiil  ;  et  ad  nioralia  siiie  giaiia;  rcii- 
quas  veio  ad  mor;illa  cuin  graiia,  el  ad  spiritiialem 
/-iutclligeiiiiani  rcforimus.  Quod  eiiim  diciiur  :  « Ju- 
slilia  legis  suo  icmpore  custodita  non  solum  bona 
leijiporalia,etc. »  iiiielligiiiir  dc  moralibiis  rum  gra- 
lia  babilis,  (tu;ilia  suiil,  Diliges  Dominnui  Deiim 
inum,  elc,  ct  JSon  otcides,  ei  similia.  Ileni,  qiiod 
dicii  Origencs,  250  M"od  auiiiiaB  inortux  iii  ^--y- 

(58)  llieron.  ib:d. 


tibi  sacrificium  Abel  luiuult  tui.  Si  crgo  Abel  iliu 
tcmpore  sacrificii  ineruil,  cur  non  cl  Aantii,  ciii 
pnccepiuiii  esl  similiicr  sacribcarc?  Idco  it.iqitc 
cxpoiiunl  :  Sicut  pl:a'uii  tibi  dcvuiio  rainuli  lui  Abel, 
qiiaitilo  sacrilicuvit.  Et  uotaiidum  qiiod  in  se  diiii- 
ciliora  sunt  mandata  Evaiigelii,  qtiani  legis ;  scd 
(piia  lijRC  ex  atiiore,  iila  cx  liinore,  f.icilius  lj:tc 
possiinl  observ:)ri  qiiaiii  illa;  cl  idcoditil  Doitiiiius; 
Jngummeum  suave  (Matih.  xi).  Sicul  fucilius  esl 
sederc  quain  currerc  por  agios;  el  lamen  faciliua 
cst  venaiori  discurrcrc  per   agros  quam  inonacbo 

('iO)  Sic  eiiam  Magisl.  iv,disl.  1,  §  B,   sed  iu  boc 
iioiaiur  obelo. 


nn 


PETRI  PICTAYIENSIS 


lliS 


tsedere  in  claiislro.  Patici  enim  illa  ohservabanl  ex  S.  Scriplura  pr?ccipie))at,  vel  Cflnsulcbal)  null»  est  fa«  in 


amorc.  Kt  csl  facla  addiiio  iii  consiliis  non  pracce* 
piis.vel  addilio,  id  esl  ('Xplan.ili«. 

Iieiii,  observaiilia  legis  sufliciebat  ad  viiam.quia 
per  eam  poierai  <]uis  decliiiare  a  maio  el  Tacere 
boiiiiiu,  inquibus  duobnse^t  consummalio  jusliii;v; 
crgo  iioii  fuil  addilio  facienda  ia  Cvaiigelio,  aut 
£iipcrflua  fuii.  itcm  (60)  :  <  Lex  cobibebal  inanuin 
et  iion  aiiimum,)  Cvai)geliiiin  coliibcl  maiiuin  et 
aiiiinum,  ergo  acrior  esl  lcx  Evangeiii  quuni  icx 
Moysi.  lleui,  qu%cun(^uc  inoralia  observabanlur 
lempore  lepis,  necesse  esl  observari  lempore  gra- 
ti»,  el  pra:lerca,  illa  quse  addita  sunt  in  Evangelio. 
Ergo  duplex  oniis  nobis  incuinbii  legis  et  Evan- 
gelii;  ert^o  difnciliiis  cst    h:rc  diio   porlare  quam 


addilio  in  Evangclio,  quia  cliaii:  pr.cccpta  livangelii 
in  lege  conlincbaiilur,  vel  obscurc,  vcl  iiianiresie; 
sed  Scriplurx  lcgis  snperaddila  esi  Scripltira  Evan* 
gclii,  plenius  exprimens  quae  sub  cortice  lcgis  laii- 
labant. 

Iiem,  quod  dicitiir  :  Lex  jubet  diiigcre  ainicos, 
Evangeliiiin  amicos  el  ininiicos,  ergo  acrior  e>t 
lex  Evangelii  quaiii  lex  Moysi.  Vel,  omnia  morali.1 
cum  legc  ubserv.iia  lenemnr  modo  observare,  cl 
prxierca  qux  in  Evangelio  lradit:i  siiiit,  ergo  du- 
plex  onus  incumbil ;  ergo  ditliciliiis  esl  oiius  legis 
quam  Evangelii;  iicc  istnd  vulol.  qiiia  in  Evangelio 
inaxima  dalur  gralia  et  superabiindans  ciijiis  ope 
faciiius  possemus  implere  viginii  pr;ft:cpla,  qiiam 


unum  sulum.  Cum  ergo  diciiini  sit  deonerelegis  :  "  lempore  lcgis  unum  &oIuin,  qnoi  non  dabat  gratiani 

Hoc  ett  onus  quod  nec  not  nec  palres  nosiri  poriare 

poiuhnut  {Act.  xv);  multo  magis  et  de  onereEvan- 

gelii  illud  dicenduin  est.  Ilem,   lex    coliiLebat  ma- 

nuin  el  non  aiiimum,  el  per  legis  observantiam  po- 

lerat  aliquis  salvari,  ergo  babens  voliiniatem  pec- 

candi  et  non  peccans   actu  potcrai  salvari ;   ergo 

poierat  salvari  sine  charilate.   Si  vero  dicat  quis 

legein  coliibere  et  manuin  et  animum,  sic  Evange- 

llum  i.uruiuque  prohibet,  cujus  ergo  facta  est  addi- 

tio  in  Evangeiio? 

251  '^^  '>oc  dicenduin  est  quod  lex  diccbatur 
cohibere  manum  et  non  animum,  quia  pro  volun- 
lale  peccamli  pcena  non"  iiilierebalur  homini.  Sicut 


cum  esset  in  comininatioiie  pun.x  data.  Siciit  vidcs 
quod  facilius  traheret  iste  e(|uiis  qualiior  magnos 
molares  pistrinos  supcr  bignm,  qiiam  uiiuiii  illoiuui 
buper  dorsum.  Sic  est  de  Evaugelio  quod  cst  biga 
propler  duo  praecepta  cbahlatis  «ie  dilectioiic  Dei 
ei  proximi. 

liem  quaeritur  an  vetns  lex  sit  iiova  :  qnod  vi.!e« 
tur.  Dicit  enim  auctoritas  stiper  Isaiam  (62)  :  Lex 
vetus  spiriiualiier  imeliecta  esl  nova,  scd  qujin  ciio 
fuit  veiiis  !ex,  tam  ciio  spiritualiler  inleliet  t.i  est, 
ergo  tain  cilo  fuit  nova  iex,  et  ita  antc  adveniuin 
Chrisli.  Econlrario  probatur  baec  iioii  esse  illa,  quiid 
illa  promiiiil  tcinporalia  beiiulicia,  hxc  bona  xter- 


bodie  pro  voiuniaie  homicidii  injungitur  salisfaclio  q  lut.  Ideo  sciendum  quod   lex  veliid  iu  tribus  consi- 


a  sacerdotc,  licet  non  tiuiia  qtiaiila  si  addilus  esset 
actiis;  nnn  lamen  ideo  :>.bsoiuliis  erat  [erii]  apiid 
Detim,  sicul  qui  iibclliim  rcptidii  scribcbal,  nulla 
pnniebaiur  pocna  secundum  legem  Moysis,  el  l:imcn 
(61)  morialiicr  peccabal.  Uiide  IiodicEcclcsia  istud 
iioii  periiiiitil.cl  in  lioc  etiani  mitius  csl  Evan(;ciiiim 
qiiod  leiiponililer  ptinil  pro  voliinlale  peccandi  ne 
in  ajicriiiimpuiiialurpro  eoilem,  licel  dicniit  liebrxi 
qiiod  ibi  iion  proliibebaliir  nisi  actus.  Liide  boc  iia 
eNpoiiuiil  :  Non  co)ic7ij;isccs  reni  proxinii  lui  (Exod. 
xx),  id  est  iiibil  ages  exlerius,  unde  conciipisceie 
v-dearis.  Quod  ergo  dicilur  :  Observ;iiiiia  dccem 
prajcepiorum  snlficiebai  ad  viiam,  crgo  superllua 
fiiit  addilio,  vide  ut  caute   inlclligas  observantia.  Si 


slebal,  in  promissis,  et  moralibitselcxreinonialibus. 
Pioniissa  crant  ad  allicicndHm,  ul  lerra  fltiens  iacle 
el  mclie.  Muralia  iusliluebunt  ad  beiie  vivenduai. 
Figurativa  erudiebant  ad  iiiajus  iiilclligcndum,  ut 
iiianna  llgurabal  eucharisiiam,  vilula  rufa  Cliri- 
.slum  (65).  Siniiiiter  lex  iiova  Ii.ibet  eadcm  moralia 
sed  alias  promissiunes  quseexprimuntur:  Beaii  ptm- 
peres  spirilUy  elc.,sigiiiflcationes  etiam  alias  lia<>el, 
quia  sacramenta  veleris  leg!:<  rigurabant  sacrauienla 
iiovaP.  qii;e  idem  signaiit  ct  cfliciunt.  Cum  ergo  dici- 
lur,  nova  lex  cst  vettis  vcl  coniinelur  in  c-a,  eo  liopo 
loqtiendi  iiiimur  qiio  solet  dici  Kignilicrita  esse  in 
sigiiiricaiilibus,  sacramenta  novx  legis  signinca- 
baiiiiir  sacramenlis  veterislegis.  Ycl  dicilur  laluisse 


cnim  erat  ex  amore,  sufiiciebat;  si  voro  cx  liiuore,  ^  pro  parle,  qtiia  quxdam  nioralia  et  hic  el  ibi  coii- 


dicitur  obscrvanlia  quasi  conlra  servanlia,  quia  noii 
imere  conlraria  praeceplis  non  erat  merilorium  viiae, 
nisi  hoc  dimiticrelur  ex  amore,  sicut  dicilur  •..lndwi 
obtervabanl  Jesum  (Luc.  xiv),  id  esl  coiilra  serva- 
bant  si  in  verbo  posscnt  capere.  Faliacia.  Opeta 
qiiae  isie  facit  sufliciunl  ci  ad  salulcm.  crgo  siipei- 
fluuni  cst  voium  qiiod  superaddit.  Sciendnm  est 
auteir.  qiiod  aiidiiio  facla  csl  lcgi,  id  cst  vo.-ali  prse- 
ce(»linni  qii.TC  noii  plorie  vel  plaiic  exprinicbat  prx*- 
ccpl.i,  vel  coDsiilla,  qii;e  proprie  dicilur  lex  a  le- 
gendo.  .Mandalis  aulem  id  csl  operibiis  (qux  legcrc 

(60)  fla  apud  M.ig.  in.  d.  iill.  §  A. 

(61)  It4  ciim  Magist.  ci  D.  Thoina  cuin  pluiibu.s 
al.is,  conlr.i  quosdain  rccciiliorcs. 


tiiieiilur.  Alia  lamcn  est  Iiacc  Scriplura,  quam  illa, 
licet  iii  parle  eadem  maiidala. 

Item,  Oinnit  Chritli  aclio  fuil  nottra  leclio,  ergo 
iii  onini  operc  quod  egit  nos  iiisiruxil,  cl  ad  salii- 
lem  nostram  reiulit;  crgo  omni  operc  qiiod  fecit 
252  meruil,  ergo  operibus  copremonialibus  nieriiit 
ni  forie  qiiando  iticlinabal  se  coram  propilialorio, 
vel  aliqiiid  tale.  Ideo  eisi  possemiis  dioeie  quia  ciiin 
61  meiitio  de  ineriiis  lioniiniim,  laccndum  csl  do 
Cliristo  qiii  cst  privilegiatiis  el  super  fliiineiii  legcm  : 
puicbt  dici,  ul  tradunt  qiiidain,   qtiod  iion  cx  ouiiii 

(62)  Isataj  ii,  in  gloss.,  ad  liaec  verba  :  De  Sion 
aribil  lex. 
(G5)  V.  Epist.   sancti  Darnubx,  ct  notas  ad  CMin. 


IU9  SENTEMIARUM  LIBRI  QUINQUE.  —  LIB   IV.  «150 

opere  qiind-  recit  ex  cliaritate  mertiil,  scd  ex  cliari-  A  minn  tH :  Non  habcbis  deos  alienos.  Non  facies  tibi 


talc  qiiaiii  |i  ibuil,  dutii  operarelur,  meniil.  Sicul 
ei  iste  moiiaclius  non  iiierelur  ex  eo  qiiod  dormil , 
vel  coniedil;  quod  lamen  ad  salulem  suam  referl, 
til  aiugis  sobrius  ad  matutiiias  siirgal  el  Deo  servinl. 
Iieiii,  si  (ial  argiiiiRtiiinn,  legalia  poieratil  fieri  ex 
charitate,  ergo  polerant  jusiificare,  vel  eis  poteiat 
quls  mereri.  Fallacia,  Nummus  poiestdari  ex  cha- 
ritat»,  ergo  poiest  justificare,  vel  eo  potcst  quis 
mereri.  Vel  secundum  aliam  opinionem  quap  dicla 
est,  verius  dici  potest,  quod  ex  legaljbus  merebaii- 
tur,  si  fiereiii  ex  charitate.  Nulliim  enim  opus  est 
quud  si  liat  in  cliaritatc  homo  non  merealur.  lu  lioc 
tameu  est  differealia  inler  iiaec  et  illa  sacramciita, 
quod    illa  non  aiigenl   virtutes  clsi    ex    ciiarilute 


MCHlptile,  neffue  omnem  simililudinem  (Exod.  xx). 
Sculptile  vel  idulum  dicilur,  quod  non  habet  aliqiinin 
speciem  sui  similem  cnm  relxis  creMiis.  Uiiiie  (65) 
idoiiim  nil  dicitur,  quia  noii  est  aliqua  species  de 
liis  qiix  sutit ,  ciijiis  h»l>eat  simiiitudinem,  sed 
quiddam  quod  aniinus  curiosiis  el  oiiosus  finxerit. 
Suiit  quideni  et  alix  exposiliones,  quas  quia  magis 
delcciatiuiis  sunt  quaiii  de  dispulatione,  ad  praestmg 
oniiltaiiius.  Similiuido  cst  quac  aliquid  liubet  siinile 
in  rebus  crcatis.  Secaudum  e&t :  Non  assumes  no' 
men  Dei  tui  in  vanum  (ibid.),  ciijiis  exposilioncni  in 
lcclioiie  rcquiras  non  in  dispiilalioue.  Tcrtium  csl : 
Uetnenlo  ul  diem  Sabbati  sanctijices.  (ibid.). 
253  '^^  secunda  labula  seplein  suiit  pr^cepia , 


fiant,  sicul  ista.  Si  enimduo  sunl  pares  in  chariiaie,  ^  quorum  primu:n  est :  Honora  palrem  el  malrem,  ut 


el  alier  suscipit  euiharistiam,  augeiurin  eocharitas. 
IteiD,  in  Deuteronomio  scriptum  est :  Malediclus 
«rnnis  qui  non  permansii  in  omnibus  quce  scripta  sunt 
in  tibro  leyis  ut  lucial  ea  (Deut.  xxvji).  Ergo  omnes 
tcnebantur  omnia  facere  anie  adventum  Christi; 
ergo  et  illi  qui  spiriiualiter  legem  intelligebant. 
Umnes  eiiiin  tenebantur  legem  spiritualiter  iniclli- 
gere,  et  omnia  cxremonialia  facere,  sicut  dicit  proe- 
diita  aurtoritas,  ergo  si  quis  caeremonialia  aliqua 
omitiebat,  iransgressor  erat,  licet  haberet  fidcm. 
SeJ/habeiur  in  aucioritate  quod  non  poterant 
omnia  facerc,  ergo  omnes  eraut  transgressoies. 
Ad  hoc  dicit  auctoriias  in  cpislola  ad  Galatas  (cap. 


sis  longtevus  super  terram  {Kxod.  xx).  Sccuiiduiik 
est  :  Non  occides  {ibid.).  Sed  quaerilur  ulrum  om- 
nes  impleant  Iioc  prxceplum  qui  noii  occidunt.  Quod 
siesl,ergoet  islc  implct  qui  patrcm  non  diligit, 
sed  ipse  iu  uno  oirendii;  ergo  omnium  cst  rous ; 
ergo  nulluin  implet.  Ergo  nec  islud ,  quare  facit 
coDlrarium  huic  :  ergo  occidit  voluntate  vel  aclu. 
liem,  non  occiderc  nil  csi,  ei  non  occideodo  mere- 
liir  iste,  ergo  eo  qiiod  nil  esi  ineretur.  1  Jeo  dicimus 
quod  nemo  implci  lioc  prxcepium  nisi  habeat  in 
proposilo  non  occidcre,  cliamsi  sit  provocaius  ,  et 
iiun  potestuniim  implere-in  propusita  voluntaie  qiiiu 
omiiia  impleai  ex  cliarilaie ;   polest  tameu  unuiii 


iii) :  Maicdicli  erant  oinnes  qui  sub  lege  crant,  qiiia  r-  implere  in  re  licel  iioii  omnia  in  re.  Unde  quod  di 


in  omnibus  realus  transgressionis  erat  a  quo  illi 
a[>soluti  crant  qui  in  graiia  cuiifidebuiil.  Sed  quo- 
Dtodo  craiit  absohiti?  INunquid  noii  tenebanlur  ob- 
•ervare  lcgalia  qui  liab<:b:int  fidem  Qiristi?Non 
igitiir  pcccarct  Muyses  si  porcinani  comederel.  Imo 
iion  vidtiliir  tiintani  vim  babuisse  fiJes  aiite  adveii- 
luin  qiiaiilam  moiio  habel.  Tunc  enim  iion  poterat 
quis  s.ilv;iri  pcr  fidem  nisi  ca^remoiiialia  obscrvarci; 
molo  poiest,  quia  suflicit  sola  fides.  Si  verodicalur 
quo.l  sola  fides  sulTiciebai  sine  observaiiiia  legalium 
anlc  adveiituin,  ergo  illi  qiii  liubebant  fideiii  nun 
lenebuiilur  observare  legalia  etiani  tunc,  sed  omnes 
teiiobaiiiiir  babere  fideni.  trgo  omiies  poicranl 
tuiic  sulvuri  sine   observanlia   lcgaiiuin ;  itoii  crgo 


cilur :  Qui  in  uno  offendit ,  omnium  est  reus  (Jac. 
ii),  ila  iiilclligendum,  nuii  quia  cuiiibct  coiHrarium 
faciat  sed  quia  cbarilatem  noii  babel,  qua  iion  ha- 
hila  cujuslibet  mandali  Iraiisgressor  est.  Ul  eiiiin 
maiiifesla  siiit  praiuiissa  dicitur  aliquis  observasse 
Decalogiim  in  re,  in  volunintc,  vel  proposilu,  in  si- 
mulalione.  Qiiia  aulem  cx  simulatione  observabat, 
cliarilatem  nun  babebat.  Qui  ex  cliaritate  unuinub- 
servabai,  nun  pulcrat  uiiuiii  observare  in  voliintato 
vcl  prupusiio  siiie  aliu,  poierat  tainen  niMim  obser- 
vare  in  re,  et  non  aliud.  2ion  enim  dicor  obscrvare 
hoc  pra;ceplum  iii  re,  ISon  occides  {Exod.  xx),  nisi 
aliquid  impellat  me  ad  occidendiim  el  tnaiium  cohi- 
bcam. 


eraiit  transgressores  si  iion  observabaiit  lcgulia,  cl  ^      Qtiairitur  auiem  an  liceal  occidere.  Quud  videtur. 
ita  noii  eraiit  sub  malcdiciu  legis.  Quos  ergo  niale-      (^u>"  O'»^  alirnigenx  die  Sabbati    invasisseni  Jit« 


dicebai  'i  rSunquid  eos  qui  noti  obscrvabaiit  spiri. 
tualiter,  ita,  et  iili  iideai  niodo  sunt  maledicii.  Si 
vero  cos  qui  noa  observarcnl  cainaliier,  ergo  om- 
ne»  oinnia  cariialiier  lenebanlur  oijservare.  Ergo 
non  suQicicbal  fidcs  siue  lcgalibus  ad  saliitcm 
etiam  tuiic. 

CA1>UT  IV. 

Ubi    decem    leyis  pra-ccnia    yonnnlur.    El  ffunrAur 

utrum  licfiii  jufnre  conlrarium  ulicui  eorum. 

(iil)  L(!<^is  pra-.ccpta  suiit  deceiii.  In  priina  labula 

liia  ((iia:  perliiiciu  ad  dilcctiwiem  Dci,  quorum  pri- 

(Gi)  Mag  xxxvii,  eic.  V.  Augus!.,  [mci.  Dedecem 
ehoid.,  c.  5. 


dam  et  fralres  cjus,  Spitilu  saiiciodocenie,  insliiu- 
tuin  ost  ut  die  Sabbali  insultum  non  raccrciii  in 
hostcs,  sed  insiillantiiius  rcsisterent,  co  quod  mulli 
Juda^orum  cccidcraiil,  qiiia  se  ca  die  nun  dcfende- 
rani  (/  Macliab.  u).  ^lteiii ,  (GG)  licet  vim  vi  rcpcl- 
lere.  Pr.x>tcren  transinarini  milites  iiisi  perinitiiMet 
et  conscnlirel  [for.  consentirei]  Eccle:iia ,  noii  iii- 
terficcrcnt  paganos.  Econlrario,taineii  iii  ENaiigcliu  ; 
Si  quis  pcrcusscril  le  in  ma.xiUam  unam,  pnvbe  ct  al- 
teritm  (Matih.  v,  Luc.  vi).  Et  Aposloliis  :  iVoii  vo» 
defendenles  {liom.  xii).  Dominus  etiain  Pctrunt  re- 

/tt5)  Origenns,  liom.  S  sup.  Exod  ,  nd  c.  xx. 
(6'>)  Ciccru  pro  Miluue 


fGl 


PETRI  PICTAVIENSIS 


1151 


prelientlil,  co  quod  servo  princi[»is  sncenlotiint  aii>  A  siipiMaddita  prins  craiil  (|iia)iliim  »<!  menlein  danlis 


riruhtii)  :>l»scidera(  (Luc.  xxii),  qnod  iion  recissel  si 
ei  linr  liciiisset.  Ad  qiiod  potest  dici  (|iiia  non  orci- 
d.;rc  lircl  ranrore  animi,  sed  licet  zido  jii$(iii:tr,  vel 
raiis:i  vcrilaiis  defendendje.  vel  ne  periclilelnr  lidcs. 
liiile  Hieronymns  siiper  Jeremiam  :  Uomicidas,  sa- 
erilegoi ,  usurarioi  puiiirf.  non  e$t  effmio  sanguinis , 
ted  mininlerium  legit.  Dicimns  etiam  sinc  pr:ejn-> 
dirio(|iiia  (|iioddirliiincsl  in  iLvnn^elio  etin  Aposlo- 
lo,  ail  leni|iii$  di(  liim  rsl  :  S|iirittis  eniin  divinus 
oniiti:i  niediillitiis  considerans  pr^vidit  qnod  in  tcm- 
poie  priniilivic  iiirclesiiC ,  dniii  parviihi  erai ,   nlilc 


ipsiim  prT>repiiiiii  mnrale,  scd  non  craiil  (|u  initiinad 
nienlcni  inlerpreUinlis,  nec  (|iiantii;n  ad  nptis  ,  sicni 
rrniMus  dicitnr  csse  iii  hiemc  et  non  esse  in  arl>or<>  • 
Mon  essc,  qnia  non  esl  in  ramis;  esse,  quia  est  in 
radice,  in  n.itura  arboris. 

Qiiartiim  praecepinm  est :  Non  furtnm  facies  (Exod, 
\x).  Uhi  omnis  rapina,  el  violenla  et  occnlia  pro- 
liibelur.  Circa  nsiiras  anlein  plnra  dnbilabilia  sunl» 
qnx  poliiis  rcsorvanins  ad  dispntaiionem  decreto» 
rniii  qnam  Iheologornm  (67).  Qu:eri  antem  potest 
iilruni  lilii  Isracl  rurliim    fecerint  quando,  praeci- 


eral  snslincrc  patienler.  So.ti   inoilo  aiiclus  est  nii-  pienlc   Doiiiino,    ab  y£gyptiis  vasa  mntiio  accepe- 

incrns  lidtliiim,  et  licet  qiiod  lunc  non  lirebat.  mnt.nccpostea  redilideriiiit.Post iniillasaniemrixas 

lleiii,  liic  esl  qnidain  qiii  cogitnr  vel  ad  moiioina-  etargnniciitatioiies  iiiilirccias:\d  hoc  probaiidiim  vel 

chiam,  vcUid  siispendinin,  in  snspendio  non  imini-  iniprobandnm,  hnnccrediniiisexituinsoIntionis(6^). 

iiel  ni«i  niors  corporis,  in  moiioniacliia  esl  inors  Ut  qni  hnc  leceriint  zelo  divi»i:e  pr;eceptioiiis  adiiu- 

an'<niu}  el  niors  corporis,  el  quanio  melior  anima  pleiid:c,  nnn  cnpidilaiis  raciend%,  non  dioaninr  Ikk: 

corpore,  lanto  dainiinsior  mors  aiiim:i>  quatn  corpo-  opcre  peccasS(\  iiiio  eiiam  incrnissc,  sicul  Abrahain 

ris.  Ergo  niagis  debel  sus|)eniliniii  eligere  qnain  nio-  non  pcccavii  qtiando  secundiiin  divinam  jnssioiicni 


DOinachiam.  Erontra  in  moiioni:icliia  potest  obtinere 
sine  hcsionc  illiuscum  qno  pngnat,  ei  moriein  tem- 
poralem  ilebet  ftigere  t|uaniuiiiciiiiqtie  poiest.  Ergo 
nieliiis  csl  ei  pngnare  qiiam  snspendi.  Ad  lioc  dicuiit, 
qnod  si  perfcr.lus  esl,  iiiagis  debcl  eligece  snspen- 
dium.  Si  vero  tiiijierfeclus  moiioinacliiani.  Itcm, 
digiiior  rsl  anima  roipure,  ergo  ni:igis  peccat  qui 
occiilit  aniiiiatii,  qiiain  qii^oocidi(  corpns;  ergo  ma- 
gis  peccat  qiii  trahil  hoiniiic-.ii  iti  CDnscnsnin  inorta- 


liliuiii  iiiiiiiolare  voluil.  Nec  isle  peccal  qui  ex  pr;c- 
cepto  regis  cansa  juslitiui  exercendai,  non  rancore, 
vel  odio  animi  honiinem  suspcndit.  Qui  ve»:o  lioc 
fecerunl  (jmore ,  vei  ctipiditaie  rcrum  quas  aspor- 
laverunt  inducti,  magis  permissi  snnl  hoc  facere  et 
crediiiins  eos  pecc:isso.  Licci  enini  quod  prxcepil 
Doiiiinns  feccrint,  non  tainen  sicut  prxcepit,  vct  ea 
intentione.  Sicut  diabolus  fecit  quod  Dominns  vo» 
luit,  vel  permisilin  Job,  elt:iiiicn  peccavit.  El  Judxi 


lis  peccati  (piain  ({tii  ipsiim  iiiterficil.  Ad   qiiod  di»  C  Christuiii  inlernciendo   fecenint  quod  Doinitius  vo> 


centlnm  ,  qnod  qiii  occidit  corpiis  iitriimque  habct 
odio  et  aniiiiain  el  corpiis.  Qtii  aiitem  aniniam,  so- 
luni  aniiiiaiii.  Argiinicntiiiii  aiitein  qiiod  sil  a  contra- 
riis  sic.  Magis  (liiigeiiiia  est  aninia  quain  corpns. 
Eigo  pliis  peccai  qni  aiiimain  occidii  quam  qui  cor- 
pus,  faisuin  esl.  Siciit  si  diceieinr  :  PIiis  valet  ani- 
ma  qnam  corpiis,  ergo  pliis  diligctidus  est  qui  pa- 
scit  aiiiiiiani  qiiam  corpiis. 

254^  Tcrtiniii  pnpcepliiin  esl  :  Non  maechnberh 
{lixod.  x\).  Uiiinem  illiciliini  iisum  tnciiibrornni  ad 
libi.iinem  intellige,  iil  a  parie  toltiin  intclligas.  Ubi 
qnidtiin  piohibeliir  :iclus  n)a;clii:e  qiiaiitiini  ad  car- 
|iale:M  sonsuin,   spiriliialiter   aulem  |»rohihetur  vo. 

bitilas   iiKCiliatidi.   Liiule  et  iii  Evangetio  facta  est 

I 
(idiliiii)  l.tier;e  legis  :  Qui  viderii  mulierem  ad  foncu- 

piscenUiim  eain,  jam  mQichnlus  esi  enm  in  corde  suo 

(iliilth  v).  El  cxpriiiiii  litlera  Ev:iiigelii  spirituatem 

scnsuiii,  id  esl  secitiidiiin  qiicin  spiritualiter  vivitur. 

Hed  ohiiciiiiii :  Sub  Iiis  verliis,  Non  mtecUaberis,  pro- 

hibeliM  nice:'liia  corporis  ct  nioeciiia  coidis,  el  in  his 

diiolius  roiisiblit  biijiis   mandali   pcrtectio.  Si  quis 

abiiiiiiehat  sc  prius  a    nioecliia  corporis,   ci  non  a 

niciE^chia  cordis  iratisgressor  eral;  ergo  boc  nianila- 

liiin  eial  adoo  |>crfccuiiii  siciil  inodo  cst,  ct  ila  nii 

csl  adiiiluiii  cjiis  pericciioni.  Scieiiiluin  (|ui»J  illa 

(fi7)  M.ig.   111,  d.  57,  §C. 

(08;  Aiigtist.,  I.  Q.j.  siip.  Exod.  q.  59,  el  I.  xxii 
(oiitra  Faiist.,  c.  71. 
(b9jM;ig.i!r,  d.  58 


luit ,  et  taiiien  pocr;iveriint.   Nabiichodonosor  sub- 

vcrlendo  Joriisatem  ,  quo:l  Dominus  voluit ,   tamen 

peccavii.  Sed  objiciiur  :  Nc  facias  alii  qiiod  libi  non 

vis  fieri  {Tob.  iv),  lcx  natnralis  est.  Contra  haiic 

legcin  feceriinl  ,  qiii ,   ut  iinplerenl  nomini  praece- 

ptiim ,  vasa  asportaveruni,  ergo  peccaverunt.  ideo 

dicimns  quod  in  lege  illa  subintelligenduni  est  iiiJH' 

tie,  ne  facias  injnsie.  Aliier  isie  iudex  qui  jndicinni 

dal  in  iliuin,  injnste  conlra  legemnaluraleni  facerenl. 

CAPUT  Y. 

De  mendacio  ei  ejns  speciebn*. 

(69)  Qtiintuni  pru^cepium  esl :  Non  fulsum  lesti' 

monium  proferes  (Exod.  xx),  inquoet  criinen  nien- 

dacii  el  criincn   peijurii  prohibetur.  El  qui:i  cirra 

ulrunique  3lii|na  solcni  itiqiiiri ,  (irius  dc  mendacio 

dicamus,  priino  qiiid  sil  nieiulacium,  et  qnid  meii- 

tiri  sit,  attcndendo ;  dein:!e,  quot  sunl  genera  men- 

dacioruin  ;  leriio,  ulritm  onnie  niendactnm  sit  pec- 

catuin  (7n)  :  <  Meiidaciuincsllalsa  signilicatio  vocis 

eiim  intenlioiie  ralloiuli.  Menliri  est  conir.:  id  qiiod 

aititiio  seiitil  qtiis  io(|ui.  t  Maiiifestiim  est  crgo  quod 

qiiiruii(|iie  meiidacium   dicil ,    meniiiur,  sed  iion 

contra  ;    potcsl  eiiiiii  aliqnis  verum  dicen.io  nieii- 

tiri,  siciil  et  falsnin  dicciuto  iiuii  meiiliri.  Secimduui 

lioc  iioii  csl  dubium  qniti(7i)  Judxns  menliaturcum 

(70)  A:ig.  I.  Contra  mendac,  c.  12  in  fin.;  £n- 
cliirid.,  c.  18. 

171)  lia  Mag.,  $up.  (  C. 


1153  SENTENTIARUM  UBUI  QriNQUE.-  UB.  IV.  1154 

dicitChrisiumcssc  Deiim  el  liomiiicm,  ncc  lamen  A  litcr.  Ilcm,  n.nliiralem  pielalem  serval^anl.  qnx  ei« 

menilaciiiin  (licit  (72).  StmlJMileiii  lri:i  gcncra  min-  diclahal    salnicm    pneroriim    coiiservaiid.un  ,    nec 

daciorniicnnnin  qntxHil  prosaltilcvel  toinnio  loali-  aliain  lo};oni  lii.hclianl  ;  erjjo  anl  noii  pe< Taviriin:, 

cii.i:is:nna!iler  inenlilie  siiitl  iibsrelriC'S;  secniiilnm,  anl   vrni;.!iirr  p«'cc;iveriiiii,    Iii  roiiiraiiiim    i;iineii 

255  n"""'^'**'"""  i"*^""-  "^*"""""' '!"**'' ''*  "'■'''8'"'  *^'*'^   Cicprurins   (79)   :    i  Merccs    qn;u   poinli    in 

taleprocc»lii,et  aniirti  <lii|jIioil:ilt?,  ransa  «lecipieinli.  ;fieriia  viia   rciribni,  iii  lcrrcnain  rccoiiipi-nsaiio- 

Aiigiistinns  lanien  (73)  alilii  ilisiiiignil  oclo  gciMra  ncni  csl  dccliiiata.  i    ICice   apirte   dirii  qiiod  pro 

nicndarionnn.  Priniiiin    csl   qnod  (il  siiU  ducirina  cnl|ia    niciidacii   conin>iilala  csl  merres  apierna  in 

religioiiis,   Secuinhini  qnud    nnlii    oliesi,  el  alicni  lenipnralein ;  ergo   cnlpa   illa    fiiil  niorlatis,   qiiia 

protlesl  qnod   diviililtir  in  tria;   iion  qnia  ircs  iia  non  f:icii  lioc   Dens  iiisi  pro  nioilali  peccaio.  Ideo 

l>eal  spccies,  sed  quia  Iria  siiiil   prupler  qn*  sulel  sic  esl  iiileiligcinluni    qiiod    dicil,    ac  si  tlicorcl,  si 

dici  lale  Mienihicinin.  Primo  si  qnis  lialiel  pccnniain  coiiscrvareiil  ex  cliaiiiaie  pai vnlus,   reniiiiicr;iicn- 

iiijnsie  3iifer*M)d:iin,  dicai  se  ncscirc  iilii  sil,  cnin  liir  xicriialitcr.    IIic  aiilem   appant  qnod  non  cx 

tameii  scial     Sccnndo  si  qnis  huniincm  qnx^iidiin  ch:irii:tlc,  scd  ex  iialnrali  pietale,  qtiia  remunera  x 

&d  uiortcin  nolil  prodere,  ei   iiiffnlialnr  diccndo  se  siinl  »en.por:iliier 

Mcscire  nhi  scil,  cnui  lameii  iiovenl.  Tcrlio  si  quis  liem,  dno  siinl  genera  mendacii  qii:r  siint  vciiia- 

mcntiendo,  alitincin  vci  aliquam  acurpoiali  defcu-  |i;,^   „i   ,|j,.ii  Aiigiislinns  (80i.  mendat  ium  joci,  el 

dal  iininnnililia.  Omne  gcims   mcndacii    peccalnin  n,end.iciiim  indulis  :   ci   vocal  mcndacinm  indulis, 

esl  (74).  Cnni  eniin  serr-,     sil  invcnlns  nl  eo,  quasi  ,,„„.|  „„||i  „i,esl  olalicni  prodcst;  sc;i  nicntlacimu  olr- 

quodamvehiciiln,  iniclleclns  ab  nno  in  aiinin  dcle-  Mclricnm  noii  rnii  mendacitim  juci,  ncc  nirii,la<  iuio 


ralur  cl  cogiialio  vcslra  iii  alieriiis  nolinain  ve- 
niat,  si  qiiis  ahtililnr  vcrhis  a«l  tlccipiendnm  nl 
aliuti  qnain  cogilal  iiileliigi  facial,  verbis  ahnlilur 
qiix  siint  Oci  dona,  cl  ita  pcccal. 


inilolis,  qnia  niiili  profnil.  Tniic  eiiiin  piuiccpi  IMi.iraO 
iini.scnlus  Hi;hi'x>uniin  in  fliiviinn  luergi ,  ergu  iiou 
ruil  venialc.  Ad  hoc  diccndnm  qiiud  profuil  illinl 
uionducinui  :iliis  uhslcliicihns  qu:e  erant  in  yE^yj  lo, 


Quod  auieni  memlaciiiin   sit   veniale   pcccatnm,  qnihus   pra:craiil  Scphora   ct    Phua  (Exod.  i),   cl 

ct   qnod   inori.ile,   el   in  quo  sil  vcuiale,  ct  iii  quo  qnanlnm  in  iliis  fnii,   piofiiil   Ilchrxis.   hciii  (81)  : 

niortale,    sccnndtiin   pi\cdicia   gencra    est   distiu-  <  Mciid:icinni  cst  falsa  bigmncatio  vocis  cum  intcn- 

gneuiluin.  Ilhui  lcrlinn:    geniia  mendacii  qiiud    cx  lionc    ratleiidi.  i    lps:c    intciidch:int    f:illcie    mcn- 

duplicitatc  aiiiini  prucedii  lam  iii  perfcciis  qiiam  in  liciido,   ergu   morlaliier    peccavernnt.    i(c:ii,   mens 

inipcrfuclis   cst   uioHale  peccalnm.   Illud   piimiim^;;  liivisn  non  impetiat;    aiiud   hnhchanl    in  cordc  cl 

genus  qnod  fil  pro  saliitc   aiicujiis  ;  ei,  scciinduni  aliiiil  in  orc,  el  aiiiaio  ralienili  huc  f;icichanl,  crgo 

quod  lii  joco  (7r»),  vcnialia  snnl  in  impcricc  ia  Lliide  niortaliier  peccahant.  Iiico  tlicinms  qtioil  hnjtismoili 

el  obslelriccs  vcnialiter  |»cccaveninl  (|uatido  Plia-  argninentalioncs  nun  teiieiil  nccessitalcin,  qiiia  iion 

raoni    mcntit;e   sunl.    Qiiud    pi<»h:iliir   ancioriiate  sempcr    niendacinin    est    inorlaio    peccainui,  sicut 

Anguslini  (7(3).   Ait  ciiiiii  :   «  Forsilan  siciit  ohslc-  iiec  huiniciditim  qnod  pcrpclmvit  Phiiiocs  esl  inor- 

trices   iion  suiil   rcmuncratx  qnia  inciiiii:e  suiit,  i.nlc   peccatnm,   quandim  £56  '■*  se  cst,  sicul  cl 

sed  qnia  infanlcs   lihcravernnl,  propter  qiiam  ini-  fornicaiio,    qii:iro    m&gis  exctiiialiir  nieiidacitini  a 

«ericordiam  veniate  pcccalum  fnil,  iion  lamcit  nul-  morlali    pcccaio  si   fial   pro  sahilc  alteritis,  qit:»m 

inin  :  sic  Kahah  libcrala  lihcratione  exploralorum  rornicilio  si  qnis  ctim  ea   conctihncrit  riiigenlc  .se 

proptcr  qnod  vcniale  fuil    pcccalum.  >  Iiem  stiper  jani  inorilnraiu,    nisi  cn;n  ilia  isle  dorniircl  el  hac 

Kxodtin)  ^77)  :  t  Si  qn:clihet  culpa  soi|ucnli  pia  sotci  inientione  cognoscai.  hiccniluin  qnod  oinuc  gcntis 

uperalione  pnigari,  quanto  inagis  \\xc  facilc  ahstei-  furnicatiouis,  ct  in  quulihel,  inort;ite  pcccalnm  est; 

gitur,  quum  niaicr  boni  opcris  picias  comilatur.  >  scd  non  omne  geniis    mcndacii,  et   iileo  nou   v:ilcl 

Ergo  illnd  peccalnni  coniilata  csl  in:itcr  hoiii  opciii  qn.i:stio  (8:2).    Pcrfoclis   antem  uon    licci  incnliri. 

pietas,  crgu  charitas.  Noii  cniin  illii'1  polcst  inlelligi  Putest    qnuieni    vernni    tacere  ,     scd    incnilacium 

dunalurali  pictale,ciim  ipsa  uoii  sit  uiaterhoiii  ope-  dicere  prohihetnr,  alioqtiin  mort:iliior  pecc;it. 

ris,  ergo  illud  niendaciiiin   fnit  vcniale  ncccatnni.  Sed  ohjicitur  :  Nemo  adeo  perfeclns  cst  qni  non 

hem,  Angnsliniis'(78) :  (Mcmlacio  pro  sc  uiehanlnr,  dchel   se    re|>niare    iinporfeclnin.    Econlr:iriii   la- 

licPharau  illis  nuccrel,  qnodpoliiit,  noii  ad  laudein,  meii  (83):  t  Incaulc  .sc  hninilial  qni  bqtieu  ineu* 

sed  ad  vcniuiH  pcrlincre.  >  Lrgo  pcccaYcriint  venia-  dacii  sc  illaqueat.  >  Kl  alibi  ^84) :  t  £o  ipso  si  puc- 


(72t)  Ang.  in  psal.  v. 
(73)  Lih.  De  »em/..c.  14. 
<74)  li\Aiig.,  c.^i"!  Lncliiriilii. 


meit 


quosdam  c.  2). 
(80)  Siip.  in  p«al.  v,  elc. 
\i*l  i:.\  ^»11;;.,  «;.  is iv/k/iiimui.  (81)  Aiigusi  ,  I.  Coulia  iueiid.,  c.  !2,  s;ib  fincin. 

(75)  lla  Aug.  in  ps;il.  v,  Etidiii.  c.  22  cl  18,   De  (8-2)  Ita  M;i!;.  .siip. 
eitd.,  c.  i  i,  cl  iill.  el  conlra  mcinl.,  c.  8  (S3j  Grcg.  I.  xxvi    Moral.,  c.  2.  Ituauie  iutit  liti' 

(76)  Lcviiici  c;ip.  (|.  HH  iii  iiieni  c.  miies  ijiii,  clc. 

(77)  Greg.  I    18.  iii<»r;il.  c.  4.  \84)  Ang.  De  verbii  Ai).,  .ser.  29  :  i  Cum  Iinmilila- 

(78)  Quasl.  1  su;!er  txo  I.  lis  cansa  menliris,  si  iioii  oras  pet.caior  aiitci|niini 
(7i>)  (ircg.  snp.  I.  xviii  Moral.   c.  4  (uiale    apnd       nieiitircris,   iiioiil:oniio  clliiciis  (|n>id  cvjUtVLra*.  i 


1155 


PETRI  PICTAVIENSIS 


ns6 


caiurein   consliiiiit  iiomo   ciim    hiimiliuiis  caiisa  A  riioria,  sicut  in  furlo  ^gypiinrum,  ct  iii  praicepio 


mcniiiiir.  •  liieo  dicentliiin  qiiod  ncmo  debel  se 
dicerc  iniperrocliim  si  scial  se  esse  perfeclum,  nisi 
lioc  dical  respcclu  pcrreciioiiis  (|u%  csl  in  patria 
ad  qiiain  nemo  iii  via  pole&t  pervenirc,  ct  ila  cre- 
dimus  iiiicliigeiHliiiii  csse  in  prxdicla  auctorilate. 
lt«m  :  I  Cuin  oninia  lioua  recerilis  diciie  :  Servi 
inniilcs  sninus  (Lnc.  xvii).  >  Qiiod  iia  intdlige,  iJ 
«st  non  Deo  coiireriniiis  ulilil;iieni  hcne  vivendo, 
scd  noliis  Deiis.  ilcin  AngusiiiHis  (85):  <  Bonaruin 
meniitiin  esl  aj^noscere  culpain  ul>i  culp:«  non  esi.  i 
Quod  ila  iiiiellige,  id  esl  linierc  aiil  vereri  nc  ibi 
sit  ciilpa  ulii  iioti  est  culpa.  Iiein,  iste  putal  se  lio- 
micidiuin  perpclrassc,  et  iion  perpeiravit,  lenetur 
lioc  peocainm    conrut  ri  ciijus  pulat  se  esse  reum. 


daio  Abrabx  dc  morlc  filii,  et  inierreclionc  Pbi- 
iiees.  Licci  enim  daliim  sil  in  praeccptum  :  Non 
falsum  dicfs  (l'^xod.  xx).  Si  quis  lioc  poslposilo,  cni 
siilidiins  est  sc  siibd:it  ei,  cui  et  prxcepiiim  islud 
snbdlliiiii  esl,  id  est  Doinino,  nun  racit  con|ra  hnc 
prxccplum.Sicutsi  istesacerdosposlposiloprxceplo 
episoopi  suhjiciat  sc  pr»;ccplo,  papx  non  pcccatcontra 
episcopuni.  Mcns  igitur  Jacob  dictabal  Jacob  sic  Ta- 
cienduin  esse  quod  Taciebat,  nionente  Spiritu  san- 
cto.  257  C""*  ^rgo  iiicilnr  fraier  luus  accetiit  frau- 
dulenier  (Gen.  xxvii),  id  esi  tub  ipecie  (raudit,  nam 
Traus  vidcbalur,  ct  non  erat  nec  eral  prava  siniili' 
liido.  Similitudo  enim  alia  bona,  alia  niala,  et  alia 
(it   cansa  sigiiilicationis,  ut  similitudo  Jacob,   qua 


el  non  est  rcus  :  dicit   sc  lecisse  boc,  et  hoc  est  p  signiflcabalur  quod  Cbrislianus  populus  prxferre- 


falsnm.  Eigo  peccat.  Ad  boc  dicinuis  qiiod  tunelur 
confiteri  et  f.iUuni  dicit  quando  dicil  'feci,  sed  non 
menlitiir.  ei  nicrctnr  falsuin  dicendo.  In  hac  antcm 
qua:stioii3  non  est  ainplius  imniorandum,  quia  sn- 
pra  diffusius  est  iraciaia. 

(86)  Solet  aiitem  qiixri  an  Jacob  meniilus  est 
cuin  di\it  sc  esse  Esau  et  scicbnl  se  non  essc  Esaii, 
et  causa  decipiendi  patrein  {Gen.  xivii).  Ergo 
mcntiebaiur,  ergo  morlaliter  peccabat,  cnin  ex 
iiiaiitia  animi  hoc  fecerit.  Dicunt  qiiod  non  dicebat 
se  esse  Esau  nist  sub  figura,  nam  iniclligebat  ita  : 
Ego  ium  qui  accedo  ad  benediclionem  Etau,  et  ooD 
fecit  hoc  maliiia  anitni,  sed  Spiriiu  sanclo  ita  di- 
ciaiite.  Iien,  Jacob  nollet  sibi  subripi  benedictio- 


tur  Jiidaico.  Atia  causa  tutela;,  ut  similitudo  an- 
geli  Tobiae  qui  dixil  se  csse  lilium  magni  Azarix. 
Alia  causa  inteiligentix,  nt  illa  qua  simulavit  so 
Dominns  longius  ire,  dnm  irel  cum  discipiilis  Eni> 
maus,iut  per  hoc  ad  inleiligentiam  sui  exemplo  iii- 
vit^irct. 

Ilem,  Isaac  invocibat  pro  Esau  vel  Jacob,  et  cre- 
debat  illnm  esse  Esan  pro  quo  invocabai,  ergo  in- 
Yocabai  pro  Esau.  el  non  pro  Jacob,  et  non  est  pro 
eo  exaudiius,  ergo  oratio  ejus  non  est  exaiidii». 
Vel  ita  :  Isaac  inlendebat  benedicere  Esaum  et  iion 
ei  benedicebat,  ergo  irrila  fuit  ejus  oratio.  Ad  hoe 
dicendum,  quod  Isaac  invocabat  pro  Jacob,  licei 
crederet  se  invocare  pro  Esau.  Nec  ideo  tamen 


iiom  quam  subripicbat   Esau  ,   crgo   contra  legem  C  luinus  exauditus  est,  sicul  isle  episcopus  aliqtieni 


naiuralem  fecii,  ergo  moriale  pcccatnm.  Ad  hoc 
dicendum  quod  non  injnsie  subripiebat;  nam  in- 
»i.inciu  Spiritiis  sancii  boc  faciebai.  lile  eiiam  jus 
priniogeiiiturx  edulio  lcniium  fralri  vendiderai. 
I(em  ,  Jacob  p;itrem  decipiebat,  ergo  peccabat. 
Qiiod  palrein  deciperet  liabes  cum  dicai  Isaac ; 
frater  luus  frauduleitter  nccetsil  (ibid.),  id  est  sub 
ligura.  Figiirabatiir  cniin  iii  illo  opere  quod  minor 
pnpu!r.s  siipplaiitarct  bcnediclionem  niajori ,  nec 
liiil  deceptiis  Isaac  (87).  Magister  meus  non  ionge 
ab  h.ic  opiiiione  receilens  longe  lanien  enuclealius 
ct  expediiius  videlur  solverc.  Dicit  eiiim  qiiod  Ja- 
cob  disit  falsuin,  sed  noii  cst  mcntitus,    qiiia  non 


ordinat  puiaus  se  alium  ordinare,  non  ideo  lamen 
iiiiiius  ille  ordinatur  cui  nianus  imponitur.  Iiem, 
inslinclu  Spiritus  sancti  dicebal  Jacob  falsum,  ergo 
Spiritus  sanclus  erat  auctor  falsi.  Hic  opus  esi  di- 
stinctione:  Bpiritus  saiiclus  crat  auctor  falsi,  id  esi 
fal&italis  orationis,  id  est  falsx  prolatio;iis,  esse 
potest;  sed  non  erat  aucior  falsilaiis  rei,  qux  est 
quando  allquis  a  Deo  recedit  per  iiiridelilalem.  Item, 
Jacob  faisum  dicebal;  ergo  venialiler  vel  inorlaiiter 
peccabat ,  crgu  iion  instinctu  Spiritus  saiicti  hoc 
dicebat.  Fallacia  priuii.  Pbinees  liomiiiem  iiitcrfe- 
cit ;  ergo  veni-iie  peccatuin  vel  morlale  fi:cil.  I'ein, 
auciore  F.l.o,  poieral  dici  falsum  ab  aliquo,quia  si 


ivit  contra  inenlcm,  nec  contra  conscienliam,  quia  p  auciore  Spirllu  sanclo  dicebalur,  ergo  et  auctore 


et  mens  ct  conscienlia  diclabal  ei  csse  obediendum 
fiuo  supcriori,  id  est  Spiritui  sanclo  cujus  insiinclu 
hoc  dicebat,  nec  intendebai  patrem  decipere  licet 
dicercl  ei  qiiod  sciebai  falsum,  ei  illnd  ei  persua- 
deret,  stciit  cgo  persnadco  buic  bunc  bominem  non 
esse  in  hic  dumo,  cum  ipse  ibi  sil,  eo  qnod  nolo 


Fiiio,  cuin  indivisa  sint  opera  Trinitatis,  et  Filiu» 
ipse  secundum  humanilaiem  poterat  dicere  propn* 
sitiunem  signilicative  falsam,  quia  multiplicem  ;  er- 
go  falsum.  Adquod  dicendum  quod  islud  non  valel, 
et  polcst  indiici  sintiie,  qiiia  Pater  auclorilate  sua 
esi  Deus,  et  Filius  ens  homo  est  Deus,  non  lainen 


ipstim  inierlici  ab  co.  Ei  locuius  esi  contra  id  quod  aiicloriiaie  sua  secundum  quod  esl  boino  est  Dcus. 

sticbai,  iion  lainen  conlra  couscienliam.  Et  babcs  Si  quis  aliler  solvit  non  invidemus.  Sed  banc  inme- 

•imilc  in  oinnibus  qux  sunl  de  gcncrc  malorum,  dio  posuimus  quia  a  honis  prxceploribus  iia  acce- 

qux  (amcn  cx  prxccpto  Doinini  sunt  boiia  et  nie-  pinius. 


(85)  Sic  refert  Innoc.  Ili  exlra  De  obser.  jejunii, 
cap.  2  :  Quod  lamen  cx  ,Grcgor.  vidclur  cssc  de- 
t»iimplitiii. 


iu  .  <U/    tl^\M 


(8G)  Mag.  stip.  §  nll.  sub  ritiem. 
(87)  .Ma^rist.  srnt.    snp.  §  nitiino,  putitis  tamen 
ad  ilicia  (|uuni  ud  scripl.i  pru^cepioris  ailudil. 


*»57                                  SEMENTIAnUM  LIBRI  OriNQlE.  -  MD.  lY.  n5« 

CAPUT  VI.  A  pejeral,  id  esl  jtiraincnliiin  bcne  factum  miilai,  fjijod 

De  perjurio  el  modis  juramenti  et  perjiirii.  esl  ntorlaliler  peccare. 

(87*)  Pra>nii$so  pr:L'ceplo  legis  noii  l:tnliiiii  j^rwlii-  Peijiiriiini  ost  inonflaciiim  firmaiiiin.  Qiiil>tisd.im 
heliir  inendnciuni,  seJ  eiiam  porjurinin.  1!imI<;  posl-  eniiii  piacel  non  csse  perjmiiiin  iibi  iion  esl  nieii- 
qiiani  ditluin  esl  ile  niendacio,  subneciendtmi  esl      dacium;  qiiia ,  siciit  dicilur  falsiim  sinc  mendacio, 

deperjurio.  In  C|uo  consiJeialiilur  qiiid  sil  jurare,  ii3,  ul  aitMil,  juramenlum    falsum   sinc  pcrjuiio', 

el  quid  perjurare;  quot  modis  fiai  juranienlum,  si-  qiiando  quis  falsum,  quod  pnial  cei:issime  esse  ve- 

mililer  ei  pcrjiirium  el  uirumlicoal  mularc  jnramea-  rum,  jurai.  Aliis  videtur  melius  quod  jnsjuraiidura 

liim>  Jurareesl  Dcum  leslemalicujiis  rei  adliiberc,  Ires  dehcat    habere   comiies  seciinduiii    llierony- 

vcl  aliquid  Deo  uppigiicrare.  Ex   qua  descriplione  mum(9l).  verilalem.  jusiitiam  cl  jiidicium;  el  ubi 

dala  per  divisioncm,  itinuitur  <luobus  inodis  liiiri  uiium   defiieril    perjurium  est.  Ui.de  et  qiii  falsum 

juramenium.  Nam  quandoquejurat  qiiis  per  Deuin,  vohinlaie  fallenli,  et  qui  falsuin  piitans  qnod  vcram 

qiiod  esi  Deuin  teslcm  adhiheie,  ideui  enim  esl  (88)  est  jurat,  et  qui  veriim  piilans  quod  falsum  est  ju- 

per  Deum,  et  Dewn  esl  lestis.  Siuiiliicr  qui   por  lapi-  rat,  pejerat;  ut  sil  perjuiium  vel  juraiido  loqni  fal- 

dein   vel    aliam  crealuram  jurat,  Deiim  cicalorem  sum  ciim  iiiieiilione  f..|lendi,  vel  jiiramlo  loqui  fal- 

lestcm  invocat.  El  qui  per  lapidem,  ui  dicit  Augii-  sumsiiie  inlentionefallendi,  vel  jurandoloqui  verum 

klinus  (89),  f.ilsum  jurai,  pcrjurus  csl,  quia  non  la-  <""'"  intcnlione  falleiidi. 

pidem,  scd  Dcum  creaiorem  lapidis  tcslem  invocal.  Sed  ohjiciuir  :  Si  omnis  qni  f:.Isum  jurat,  pejerat; 

Esl  aliiid  Rcnus  jurameuii  quud  fi;  per  exsecralio-  ergo  isle  qui  jural  se  facturum  quod  habeVin  pio- 

ncin,  ui  cum  dicil  liomo:  Si  illud  feci,  lioc  eveniat  posito  facere,  quod  lamen  proposiium  mulabii,  nuiic 

Hliismeis.Siceliamjiiraturquandoque,  cumdicilur  pejerai,   ergo   inorlaliier  peccal,  eigo   non    habel 

per  filios  meos  vcl  capul  menm  :  obligal  eiiim  Deo  id  diaritalem  ;  ergo,  si  nui.c  decedcirt.  non  salvaretur, 

pcr  qiiod  jurat  ut  hoc  ei  eveniat  quod  de  oie  ipsius  q"od  falsumest.qiiia  iii  proposito  habei  facere  quod 

exil,  &i  vcruin  verum,  si  falsum  falsum.  Ilcm  jura-  j"rat,   cxxm  licitiim  est  quod  jiiral,  el  lioc  facit  ut 

niciiluin   quaudoque    til  de  licitis,   quaiidoque  dc  pcrsuadeal  quod  inleiidii,  ergo  benc  jural.  I.Ieo  di- 

IHicilis.  Qiioticscunque  quis  illiciia  jurat,  pejerat,  clmus  quod  modo  non  pejerai.  imo  quando  proposi- 

id  esi  perperam,  hoc  est  male  jitrat,  el  inortaliter  lum  muiabit,  ut  dicliim  esi ;  sed,  secundiim  boc, 

peccai.  Jurameutum  quod  est  de  licitis,  aui  csi  in-  non  esl  praidicta  diffinitio  converiibilis  cum  difli^ 

cerlam,  aui  superfluum,  aui  nccessarium.  Si  incer-  nilo,   id  est  pcrjurio:   qiiia,  quando  non   loquiiur 
lumestquod  juralquis,  ulsi  juraisedisputatuiuiBC  «ste,  pejerabit,  et  modo  falsum  juiancfo  pejeral : 

erassinecouditioneallqua.cumhocsitelincerluiu,  ideo  dicendum  qnod  loqui   ad   Inieriorcm  motmn 

jnortatiter  pewat.   Similitcr  et  illud  juranientura  anin  i  debct  referri.  Iicm,   dicii  Augustinus  (92) : 

quod  esl  superfluum,  inortale  258peccalum   est,  «  Ream  iinguam  non  facii  nisi  mens  rea,  >  isjequi 

ut  qiiando  jural  quis  ex  deleciaiione  ei  consuetu-  jurat  falsuin  qiiod   puiat  verum,   non   habct  ream 

dine,  quod   cliam   prohibuit  Dominus,  cuin  dixit:  menlem,  ergo  nec  linguam  ream,  ergo  non  peje- 

\Nolite  jurare  {Matth.  v),  id  esl  in  conbueludinein  ral.  Dico  quod  nicniem  habel  reatn ,  dum  incaiile 

el  deleciaiionem   habere  juramenium,    quia  lalis  j«rai.  ei   id   asserit  juraiido  quod  non  ceriissime 

■consueiudo  semper  est  mortalcpeccaium.  Juiainen-  comprehendit. 

lum  autem  quod  esi  nccessarium,  id  est  qiiod   fii,  Iiein  quaeriiur  quid  sit  perjurium?  Cnm^ai*  quod 

«trel  ad  probandum  innoceniiam,  vd  ad  foedera  pacis  verum  est  jurai  cesiimans  id  esse  fatsum.  Ipsa  enin» 

conUrmanda,  vel    ad    persuadendum   audiioribus  significaiio  vocis  csl  vera,  quod  quidem  facile  est 

quod  inteiidilur,  non  esl  malum,  et  ideo  nou   esi  diccie,  quia  loqiii  sic  contia  meiitem  sub  aiiesla- 

prohibltum,  «ed  est  a  roalo,  id  est  ab  infinniiaie  ^'«ne  jiiramciiti   perjuriiim  cst  posi  baec  jurainen- 

illiusqui  nisi  juretur  ei  iioii  vult  ciedere(90).  Unde  lura  mutare,  qiiod  ita  osiciKliinr.  Posiio  quod  ille 
cum  Dcus  prohibulssel  malum  dicendo :  iVo/ii*  y«- ^*  juravit  se  intcrfecturum  hominem,   Ecce  perplexi 

rarr,  ei  suasissct  honuni  diceiido,  tit  sermo  veuer,  *unt  hic  lesticuli  Behemolh  {JobxL)  (95).  Necesse  esl 

tst  e$l,  noH  non  (ibid.),  iiiduisil  necessarium,  di-  enim  quod  vel  peijiirus  sit,  vel  homicidium  perpe- 

cendo  ^Morf  aiH;;/ittj  est,  id  esl  juramenlum,  a  muto;  Irel,  sed  de  duobiis  malis  mimis  eligendum  est.  et 

1100  dixit  malum  est.  Cum  autem  jurataliqiiis  iieces-  niiiius  malun.  esi  peijnrium  quam  bomicidium ;  crgo 

saiium,  aul    no»  habet  in  proposiio  facere    quod  isie  dcbet  elig»!re  pcrjurinm,  crgo  licet  ei  pcjerare. 

uiai,  el  tunc  peccatquia  pcjerat;  aut  liabt-t  in  pro-  Item,  cx  chaiilalc  potest  isie  poenitcre  de  illa  mala 

miio,  el  tunc  noii  pcccat.  Si  vcro  posl  inutaipro-  voUinlate  homicidii  quam  habuit,  eigo  et  de  illo 

»Obiuini,  qnaiidomutal,  pejcrat;  et  ita  iiou  Juraiido  juraineitlo  quod  fecil,  quod  fuil  peccalum  morlale  , 

(8/ )  >lag.  iii.d.  39.  jusjurandnm  hoshabeatcomilesreriiatem.judicium 

»8   A«g.,  ser.  48,  Ue  verbts  Apotl.  atqiic  justiliam.  Si  ista  defueiiiil,  nequaqnam  ciil 

ituJ  *,"!*"'•    _       ,.      .  .  jurair.eiilnm,  sed  perjurium. 

(JO)  \.  Aiig.,  Ser.  Domint  in  mont.,  1. 1.  c.  17,  ei  (92)  berm.  28  De  terbis  Apostoti. 

l'/QnI!'f      '''•  V'            ...           .  (93)Y.Greg.,  I.  xxxii  Af<„a/.,cap.  13. 
I  (»IJ  Ad  c.  IV   Jerein. :   Animadvcrlendum  quod 


(isa 


PKTRI  PICTAVfENSIS 


1t60 


•».   quia  non  polnsl  q«is  poenilcre  ile  tinopoccalo  nior-  A  renfem  repclcre.  Aposloliis  clinm  qnDiido  proinisil 


l;ili,  qiiin  el  (lcqiioiibcl  uiio  pcrtiileai.  Sic  crgonon 
OkI  p(Mpl«;«iis,  quia  noii  est  necesse  (liioriiin  m>:iIu- 
ruiii  :ill-iiiin  iiuiirreio.  Idciii  eli:ini  :iii(  lotitiilu  pro- 
li;iliir.  l.«-giiiirciiiiii  (9i) : «  Jinavii  David  seoccid  re 
Naliai  virtuii  sliiliiini,  se«l  :iil  priiu:iiii  iiitercessioncin 
Aliigiil  priiilciilisieiniiid:  iniiiasrciiiisii.eiiscin  iii  va* 

giiKiiii  259  l**^^*^"'''^  I  "^C  '''i*!"'*'  ciilp:<'  Cili  pei- 
jiirio  (luliiil  se  contraxiase.  >  llciii  KccK-^ia  cutisulil 
iMiic  ul  iniitel  jiiraiiienlniii ;  crgo  isie  iion  pcccal 
iiiorl:iliu>r  qiii  pcjcrai.  Ecclesia  cniin  non  hoc  ila- 
ret  in  coi.siliiuii  si  csscl  pcccaliiin.  Econlrario  aii- 
teiii  ila  ol)jiriiiir  :  Oiiiiic  pcrjiiriiiin  csl  niorialc 
Iicccaiuiii;  isle  pcjcral;  cigo  iiiorialiior  pcccal. 
Ail  lioc  «liciiniis  qiiod  dicitur  perjiiriiiin  perperam, 


.sc  vcntiiruiiv  a«l  Corintliios,  si  lioc  jiira.ssel,  licet 
ipsc  non  vcncril,  i;oii  pcjeiasscl,  qiiia  li.ibehal  in 
cordc;  ci  itn  cssot  ibi  piiriias  coiisciciili:c,  liccl  non 
cxseciilio  rci  jiirat;e ;  licel  taiinMi  «lici  possil  rccto 
quod  ila  posiio  non  jnravil  illc,  falsuin.  Cuin  eiii;a 
jiiravii  se  reilditiirnm  gladiiini ,  iiitflli-jchatiir  ile- 
ferininalio  lalcns,  si  tiinc  scircl  ci  uiile  qiiod  red- 
dcrel. 

Ileni  isle  Juravilsc  non  iulerlicere  patrein  ci  non 
ila  li:ibet  in  propusilo;  ergo  pejcr.il,  cipo  non  le- 
iielur  facere  qiiod  juial.  Scd  jnral  se  noii  inlerli- 
ccre  patrein,  ergo  non  lcnelur  nou  iiilcrriccrp.  Ad 
lioc  diccndnm  quod  pejcral,  id  est  n>ale  jiiral,  cl 
lamon   lenetiir   faccre   qiiod  jinat  in;ilc,  sicul  isie 


id  est   nialc  juraiuni   et  oitine   talc  pcrjurliiin   est  ^  pejerat  qui  jurameiitiim  muial ,  et   tamen  lenclur 


inorlale  pcccatiim  ,  el  coininitiiliir  qiioliescunqne 
ali()iii«l  lale  jiiralur  qiiod  iiniim  illoriim  triiim  de- 
csl,  id  cr.l  vcrilas,  vel  .jinlicinm ,  vel  jiislilia.  Vcri- 
las ,  id  est  cxscctilio  rci  quui  jiiralur,  el  piirilas 
conscieniix.  Jiistiiia  vero  jusium  sit,  id  esl  licilum 
quod  jiiraliir  ,  el  jtniiciuin  id  est  discrclio.  Nam  >i 
gnis  junrcl  sc  d  ituniui  clcemosynain  cras  pro  Dei 
amorc,  cl  boc  ila  cssct  eventuriim,  vcritas  qiiidem 
essct  ibi,  jusiitia  ,  scd  non  jiidicium,  id  est  discre- 
lio,  el  idco  cst  pcrjuriiim,  id  eslmale  jiiratum,  quia 
iiicertiim  est  vcl  supcrfluum. 

biciiur  eiiam  pcrjiirium  perversiim,  vel  pcrnF.u- 
V>ium  jiiramcntiim,  et  noii  omnc  talc  perjurinm  esl 
morlalc  peccalum.  Nam  quando  nliqiiis  ex  cliarilute 
lioenilct  dc  incauto  jiiran:ciilo  qiiod  fccil,  tion  pcc- 
cal  inoriaiiier,  liccl  jiiramciitiini  miitct,  nec  est  in 
prxdicio  articiilo  aliqua  perplcxiu,  cum  utriimijiio 
rx  cliaril;ile  possil  «liinitti.  Pcrpicxio  eniin  cst 
quaiido  liotno,  ita  impetlilus  est  diiobiis  nialis,  iit 
iiccesse  sil  allcruin  inciirrcre.  Et  forle  talcs  eranl 
Juda'i  quiluis  dictabat  coiiscienlia  Ciirislum  esse  de- 
slnictorcm  lcgis  ct  iiico  crucingcndum.  Eisdein 
cliani  dicliibat  conscicntia  ipsum  «^sse  justum  el 
innoccnlcm,  et  ideo  dimiltcndum.  (Jlriimlihet  igi- 
t^ir  ftcercnl  sivc  diiiiitloreiit  sive  interfuereiil, 
miiri.ililcr  peccareni.  In  qiiam  inlciitiuiiem  el  per- 
plcxioiiem  peccatis  suis  exifjeiilibus  iitcideranl. 

Cl  iiota  libi  incidii  perplcxio,  non  constilil  Ec- 


facere  qiiod  mutai.  Et  Judaci  dicendo  CbrisUim  essu 
Deiim  mciiticbaiilur,  et  tamcn   lenebaniur  diccre 


eum  esse  regem. 


itcm  notnndiim  csl  qiiod  si  qiiis  dicat  consurlo 
modo  loqiicndi  sine  intenlionc  jurandi ,  l*tr  Deum 
Uoc  fiicinm,  noii  pejerat  si  nuu  lacil  qiiod  jural , 
q-iia  ncc,  qiiando  iioc  dicil,  jiirat.  Si  vcro  boc  «lical 
intenlione  jiirandi  (ciijiis  rei  signiim  csl,  vel  qtiando 
ponit  nianiim  suam  iii  alierius  niaiiit,  vei  quando 
tangit  s:itict.ij  lunc  intendit  jurare,  ct  pejeral  si 
Bon  facit  «juod  jurat.  Potest  elijim  esse  qu«»d  iioii 
est  sigiium  aliquu«l,  nec  [magniitn  iiitcrprelatio,  iiec 
tacitus  liher  (95-96)]  sed  siduiti  verbiim  ciiin  diciliir 
Per  Deum,  el  lamen  esl  jurainentum,  si  inlentioiie 
'  jttratidi  fiat. 

(97)  Qu;erilur  eliam  an  licct  jnrare  pcr  crealu- 
ram,  el  an  teneat  illuJ  jiiramciiliim  260  'l''0<i  per 
crealuram  fit?  Dicimus  quoJ  Jud^is  pridiiliitum  esl 
jurare  per  crealuram  (eo  qiiod  pruiii  erant  tn  iilulo- 
latriam,  el  lionoreut  Deo  debituin  croaturx  exhibc- 
banl)  rnni  dicliim  esl  ;  RedJes  Deo  juramenla  (iid 
(Matth.  v).  Pcrfeclis  aiilcin  licet,  qiii  iii  creatura 
veiieranlur  Creatorem.  Unde  cl  Josepli  per  salutem 
Pharaonis  legitiir  jurasse  {Gen.  \ui).  Si  qu:eraiiir 
quis  iiiajtis  tenealur  juramcnlo  qui  pcrjural  pcr 
Evangeliuin,  m\  qui  per  Deuut?  Diciiiius  quod 
quanto  saiiclius  est  id  qiiod  iii  juramcnto  noiniua- 
lur,  lanlo  maijis  poeuaie  csl  pcrjiirium,  lesie  Chry. 


clesia  minus  niaium  esse  faciemhini;  sed  si  conliii    j)  sostomo  qiii  ait  (98)  :  <  Si  qiia  caiisa  iiiciderri  mo- — 


gat  ficri  miniis  vci  inajiis,  m:igis  vilandiiiii  csse 
ni:ijiis.  Siciit  isie  medicus  noii  cousulit  iiuica-gio;o 
cuiiicdcrc  cariies  ariclinas,  scd  si  contigerit  ipsiiiii, 
vci  arieiinas  ,  vei  vaccinastomederc,  poliiis  aric- 
tinas  qux  minus  nucetil.  Diciinl  lanicn  qiiidatn 
qtiod  in  veritate  quando  atlenditur  sola  piiritas  coii- 
scicnliae  ,  nun  exigilur  eveiitus  rci  subsecutui':e 
qtta:  jiirata  esl.  Nam  si  aitquis  juravit  sl*  rcdditurtiin 
gladiuiii  puscenti  et  iilc  rurciis  poscat,  et  iste  nolit 
rcdderc,  itun  pejcrat,  quia  iion  cogilavit  illum  fu- 

34)  /  fieg.  xxv.  —  22,  q.  \,  cap.  quod  David.  — 
Bc(!a,  lioiti.  45,  alias  4i,  iii  dei:o!lut.  S,  Joiin. 

{\i'i-9(i)  Forl.  sic  :  Nec  manuum  inlerposilio .  nee 
lailui  liber. 


diciim  qiiiil  videiur  facere  qui  jiirjt  per  Dcum, 
iiiajiis  ahqitid  i|ui  pcr  Evatigeliutn.  Qiiilius  dicen- 
diim,  stulii.  Scripiiira;  sacra*  siinl  prupier  Det;iu, 
nun  Detis  propicr  Scripturam.  i 

(99)  lleiii  qit;cril<ir  ati  illc  tencatur  jiiramento  qui 
pcr  Jdola  jtiravii,  vel  iilrinit  ei  huc  licieiii?  Dici- 
nius  quod  ipse  iit  hoc  pccc;ivit,  «ptia  per  iilohi  jur:i- 
vil,  quia  hunorem  Deo  debiUim  tdolu  exhihuit  et 
perjuriiS  est  si  jitramcnium  factum  pcr  iduia  inuta- 
vit,ctila  hic  uiortalitcr  peccavit.   Sed  qiueriiur 

(97)  Mag   sup.  §  d. 

(98)  Apiid  Mag.,  liic  ,  §  E.  Auciur  operis  imper- 
fect.  apud  Clirysost.,  hom.'4i. 

(99)  Mag.,  §  ii.  V.  Attg.,  ep.  154  a.i  PiiMicuhm. 


H6i  SENTENTIAI\IJM  LIBRl 

cujus  r<:i  Deiim  le^iern  invoccl  qui  per  iiiola  jiiral?  A 
Ciim  eniin  non  feceril  idolum  ,  non  invocal  Demn 
«eslcin  ut  videliir,  qula  non  esl  awclor  rci  quac  iu 
juranienlo  noininalur.  Sicul  ciiin  dicimus  pcr  liipi- 
dem,  ul  ail  Aiigiistinus  (iOO),  Deum  auciorein  la|>i- 
duin  lestcm  invocamus.  Ideo  dislinguenduin  esl ; 
quia  si  jurans  pcr  idoluin  putet  idolum  essc  aliqnid 
conslans  cx  corporc  ct  spirilu  praesidenle,  noii  in- 
vocai  Dcum  tesieni ;  et  ideo  cuiii  jural,  iiercat,  quia 
idolo  exliibel  cultuin  qucm  Deo  dchcl.  Si  qiiis  in 
crcatura  illa  adorci  Creatorcm ,  Creaiorem  illins 
corporis  lcstcni  invocat,  cl  ideo  jnramcnliiin  illiid 
leuet,  si  cst  do  licilis.  Si  vcro  qiixriiur  de  co  qiii 
coaclus  jiiravil  an  lcneatur  jtiramento,  dicit  Aiigii- 
gnslinus  quod  tcnelur;  qiiia  elsi  noluil  id  quod 
jiiravit,  voliiil  lamcn  id  proptcr  quod  fecit,  id  esi 
vilani.  Simililer  si  quacraliir  de  illo  qui  jiiravil  qiiod 
non  liabebal  in  proposilo  facere,  quod  tanieniposl 
fecil,  ulruiii  pcrjurus  cxslilit?  Dicimus  quod  pciju- 
ravil  cl  morlaliter  peccavil,  quia  iion  adfiiil  illi  jii- 
pamcnlo  vcrilas,  id  esl  purilas  con«cicnli;o. 

(I)  Sexlum  prxcepluin  esi  :  .Vo»  concuiiisces  do- 
mum  proximi  lui ;  scplimum  csl  :  Non  coucupisccs 
uxorem  proximi  (ui ,  non  servum ,  non  anallam 
{Exod.  xx) ,  elc.  Scd  videnlur  brcc  duo  prxcepia 
esse  eadem  ciim  terlio  quod  est  :  Non  marhaberis : 
el  quartoqiiod  est  :  Non  furlum  facies  {ibid);  aut 
»ub  illis  conlincri  :  Sed  (2)  iii  »7/ij  duobus  prwccplis 


QUINQUE.  -  LIB.  IV.  1161 

ipsa  opern  no(ata  suni  et  proltibila ;  i«  l:it  cxtremit 
concuyisteniia.  Nominc  autem  concupiscenlix  intel- 
ligiiiir  qiinndoquc  quxdam  qualilaa  nicnlis  qnx 
post  bapiismuin  rcmanet  non  ad  culpam  sed  .nd 
pocnam,  el  molus  primus  siirgens  ex  illa  concipi- 
bcentia.  Keiitriim  istorum  bic  proliibclur,  qnia  si 
essciit  liic  proliibita,  cum  nuilus  possit  csse  sinc  his, 
omnis  liomo  esset  Iransgrcssor.  Probibetur  atitein 
consensus  ct  (Iclectalio  procedens  ex  prinio  molu 
concnpisceniiac,  qui  consensus  nomine  concupi- 
scenlix  intcliigitur  ut  bic,  el  cst  probibitiis  qiiia 
cst  mortale  peccatum. 

(3)  Scd  cmn  bic  probibeaiur  volunlJ»s  peccandi, 
quxiitiir  qtioniodo  starc  possit  illa  difiorcntia  quaa 
assigiiari  solet  inler  Icgem  oi  Evaiigelium  quod  lex 
coltibet  matiiim,  ei  non  ttnimotn.  Ad  qiiod  diccndum 
quod  illud  i\c  legc  diciiim  esi  secuiidiim  cxrcmo- 
iiiulia  ;  vei  quia  iii  lege  non  puiiiebatur  voluntas 
peccandi  sicut  in  lempore  graliae;  vel,  sicul  expo 
nuiit  Hebrcri  :  Non  concupisces,  id  est  non  ngcs 
extcrius  uiide  inlerius  videaris  conciipiscerc,  in 
sigiio  scilicct,  facto,  aul  dicto.  Lcx  aulcm  dicitur 
iiliera  occidens,  quia  probibel  peccalum.  Unde  per 
occasioncm  aiigctur  cupidilas  ct  adtlilur  prxvuri- 
calio,  qiiia  quod  videbat  lex  iion  poterat  impleii 
sinc  gralia  :  quae  quidem  non  abundabat  in  lege. 
scd  iii  Rvjingelio,  el  ideo  diciiur  liitcra  lcgis  occi 
dern. 


261  TRACTATUS  DE  INCARNATIONE 


Jam  ex  paiie  oslonsum  cst  qiiomodo  a  Jorusalem  in  Jericbo  homo  ocscendit ,  qualiter  etiam  indnmenl» 
pictatis,  gratiae,  imniortalilalis  et  iiir<ucenti£  ci  Ialr6nes  juxta  iter  scandaliim  poncntes  absluleruiit,  et 
qiiomodo  plagas  ei  semivivo  relicio  inlulerunl.  Sed  neque  sacerdos,  neque  leviia  pnciericns  opem  vulne* 
ratoconferre  voluit  {Luc.  x),  quia  neque  per  saccrdotium  Veieris  Testamenli,  neqiie  per  iiiystcrium,  ut 
ostensum  est,  qux  pcr  sacerdotcm  et  levitam  inleliigunlur,  vulnera  curantur  langiienlts  mundi,sed  lan- 
tum  monstratur  Samaritanus.  Igitur  qui  in  virga  vigiliaruin  nocte  dieque  super  gregis  siii  ctistodiam  in- 
(cndil,  novissime  seciis  vuliieraliim  steiit  :  In  siinilitudine  fiominum  facius,  el  habitu  invenlus  ut  homn 
(Philip.  II),  de  ciijus  calceamenio  quoad  ncs  pedes  velatus  accessit,  quacdispiitationi  suiit  accoinniodat:i. 
ipsojuvante,  tractabimus,  ct  in  medium  prout  nobis  Spiritiis  sanctusadministrabit,  Drofercmiis. 


CAPUT  VII. 

De  Domini  Concepliotie,  et  ulrtim  caro  Cltristi  fuerit 
decimata  in  Abrnltam* 

(4)  Viam  qiiain  geminx  gigns  stibstaniiio  exstil- 

lando  cticiirrit  monslrarc  voIeiili,rccleconsideraiili 

hxcviaJordaiiisvideturobservaniia;Priiisdeingre&sii 

illiu.svi^eagerc^sciindodeprogrej^su^lertiodecgressii. 

Iniiigressd  patrala  siint  opera  noslr:c  salulis  prima 

el  iniliatla,  in  progresni    inedia   et   progressiva,  in 

cgressii  uliiina  el  consiiiiifnaliva.  Prima  el  iiiilialia 

(100)  Serni.  28.  De  vcrbis  ttpostoHs. 
(I)  Mag..  III,  li.  iillinn,  §  A. 
(•2)  Aiig.  siipcr  Exod.,  qii;rst.  71 


C  sunl  ut  conceptio  et  nativitas;  niedia  et  progrcf- 
siva  sunt  ut  Evangelii  prxdicalio ,  mir:uidorui)i 
operalio;  uliima  ot  consiimmaliva,  ul  passi(>, 
mors  ci  resurrcctio.  Veriiin  cmn  Uaigenilus  Dei  u>- 
tam  naluram  bumanam,  id  cst  corpiis  el  animani. 
qiix  diio  nomine  naturx  vel  bunianitaiis  inielligi- 
nius,  assutnpserit  iit  lotam  sanarel,  in  eo  qiia:dani 
assumpsii  idiomata  corporis,  quxdam  animse,  quai* 
dam  perlinenlia  ad  iitrumqiie.  Ad  corpus  pertinel 
faines,  sitis,  non   qiiod   isix  passiones  non  sint  in 

(5)  Mag.,  5  B. 

(4)  M.tgisi.,  III  seiii. 


rATBOL.    CCXl. 


37 


iti;3 


l^LTRI  PICTAVIENSIS 


lIGi 


aninm  («jl  «iiim  oiiinis  Ulis  pjtsiio  in    aniina),  scd  A      (9)  Ciim  caro  qiiaiu  Ciirislns  condaxil  cx  Virgi-    - 


qiila  in  «niina  non  sunl  iiisi  gralia  corporis,  qnoii 
ltl?omaiiifcslnm,  qnia  siiic  corporc  ik*c  csuril,  iirc 
•ilil.  Aniinaj  idiontiila  suiil  nntnralia  lioiia  c«  gra- 
(.ii>a  qiirc  assiinipsil  Ghrislus.  AiJ  compobilioiicin 
aninijB  et  corporis,  pcriiiiel  nasci,  nioi  i  cl  loqui,  f  l 
tiinilia  qn.T  iionnisi  composilis  ex  anima  el  corpore 
conveniuiii.  Qnid  er{;o  de  Unigcniio  Dei  sccundum 
aiiimam,  qiiid  seciifidum  corpus,  quid  secundum 
fomposiiioiicm  aniinx  cl  corporis  in  liac  via  dica- 
«ir,  aller.lius  con&idcranduin,  nccsinediiigcnii  ani- 
madverslonc  csi  pr.Ttereundum. 

Conccpiio  igiuir  sivc  prima  nalivilas  primiim 
c5i  opus  nosirar  saluiis  coopcrallvun».  Prlma  naii- 
vitas  idcodico,  quia  duplcx  esl  hominis  nalivitas 
corporalis  :  una  esi  in  utero,  quando  anhiia  infim- 
dimr;  iinde  :  Quod  nalum  est  in  le  Sanrtum  vocn- 
kituf  Filius  Dei  {Luc.  i).  Altcca  ex  Ulero  qu.indo  iii 
inccm  liomo  ediiur,  dc  qua  dicilur  :  Puer  nalus  ett 
ncbis  [Isa.  ix),  clc.  lla  crgo  facla  csl  (-hristi  cot:- 
ceplio,  qnod  simul  concepl.i  csl  caro  Clnisii,  ct 
Vcrbo  unila.ct  anima  infusa,  cum  longc  «iiler  fi.il 
iu  cjeteris  hoiiiinibus  quonim  corpora  prius  conci- 
piiinlur ,  posl  cfligialis  corpoiibus  qiiadragcftimo 
sexto  dic  anima  infunditur.  Elquod  ita  fueril  audi 


n 


ne  obnoxia  fiicrit  pcrcalo  iii  Viiginc  (9*),  cl 
c:cteris  in  qiiilins  per  rarnalem  concnpisccntiam 
fiicr'l  iradiicla,  (|u:i'riliir  qnarc  non  fiierii  dcci- 
maiusClirislna  iii  Abrjham  sicui  ciLcvi  (llebr.wi). 
Ciijiis  qiixstionis  cst  soliitio.  Qiiodam  iiiodo  iiii 
fuil  caru  Levi,  qiio  nou  ftiit  ibi  caro  Chrisli. 
Nam  caro  Lcvi  pcr  carn.ilcm  concupisccntiam  ah 
Abraham  dcsccndil,  caro  Christi  non  desceutiil 
ea  lege.  sed  Spiriins  sancii  operalione.  Sed  obji- 
cilur  :  Aiiclorilas  habcl  (10)  quod  id  soluin  deci- 
rnabatur  in  Abraham  quod  curabatur,  sed  caro 
Clirisli  iiou  est  cur^ita  in  eo ;  nalus  esl  enim  Levi 
cum  originali  peccaio.  Ergo  non  in  eo  decimalu. 
Item,  dicit  aiilorilas  (II)  :  <  lu  carne  Abraii.x  cral 
vulnusprxvaricationis,  et  medicanientum  vulneris.i 
At  ubi  eral  medicannentum  vtilneris  noii  opiis  crat 
remedio.  Ergo  qiiod  pra?varicationis  habciiat  noii 
indigebatremedio.  Ergo  qui  'qiiid  haliebal  ibi  vuliiu.s 
pr.Tvaricaiionis,  non  imligebat  decimationis  rcmcdio, 
el  i  leonihil  inco  fuil  decimaltim.  iiem,  caroCiirisil. 
el  Levi  in  Adam  fuerui  I  materialiter;  ergo  eoiiem 
modo  :  sed  caro  Levi  ibi  erat  corrupia,  et  lola  caro 
Abraliae  erat  cornnita,  crgo  el  caro  Christi  cral 
corrupla.  Sed  caro  Levi  ibi  ciirabaliir,  el  non  caro 


Angiistinum  (5)  :  <  FirmissiDic  tene,  e(  nullalcnus  Chrisii ;  ergo  mcjiori  modo  fuit  ibi  oaro  Levi  qiiam 
tlubites  iion  carncm  Cliristi  sine  divinitalc  concc-  Christi.  Itein  quacimqnc  corruptioiic  fucril  cor- 
piam  in  utcro  Virginis  priusquam  suscipcretur  a  rnpla  caro  Lcvi  in  palrihus  stiis.  eadem  el  caro 
Vcrbo  :  scd  ipsum  Verbum  Deum  SU3C  carnis  acce-  Christi ;  ct  poslca  fuit  caro  Chrisli  in  quibusdaiii 
ptione  conccptum,  ipsamqne  carnem  Verbi  incar- (;;  in  qnibus  non  fuilcorrupia  caro  Lcvi;  ergo  niagis 
natioiie  conceptam ,  >  cui  lamcn  vidctur  contra.ll-      cornipla  fuil  caro  Christi  qitain  caro  Levi.  Ecoii- 


ccre  iilud  quod  idcm  AugusiiHits  oit  supcr  ilUim  lo- 
ciini  Evaiigelii  (6) :  Quadraginla  $ex  annit,  262  ^'^- 
Hic,  inqiiani,  numcrus  perfectioni  Dominici  corpo- 
ris  congrui!,  quia,  ut  diciinl  physici,  tot  dicbns 
foruia  huniani  corporis  perficitur,  qiiod  idco  credi- 
mns  Aiigusliniim  dixissc  (7)  :  t  Quia  ipso  momcnto 
conccpiiouis,  ct  iinionis  Dei  et  hominis,  adeo  te- 
nuis  erat  et  parva  mcmbrorum  Domiiiioi  corporls 
diKlinciioiit  vix  liiimano  visui  subjiccroliir.  i  Dic- 
bus  uuiem  illis  qiios  memoral  Au;;iistiiius,  facia  est 
perfecta  et  noiabilis. 

Unitus  cst  autem  Dei  Filius  carni,  mcdlanlc  ani- 
jiia.  Oicii  cnim  ioannnes  Chrysostomus  (8) :  <  Taii- 


tr»rio  tamcn  probaliir  qiiod  caro  Cliristi  iion  (uit 
in  Abraham,  quia  non  fuil  aliiua  pars  in  Abraham. 
Non  cnim  tot  atnmi  fiieriint  in  Abtaham  qiiol  hoiiii- 
ncs  ab  eo  per  concnpiscentiam  descenderunt. 

(12)  Ad  hoc  dicenduin  quod  Apostohis  volens 
oslendere  saccrdoiium  Cliristi  essc  pracferendum 
Sacerdotio  Levi,  uiitiir  hoc  gcuere  Joculioiiis,  Levi 
decimntm  ei>t  in  Abraham  :  cujiis  locuiionis  scnsuni 
ita  accipias,  quod  major  est  qui  decimas  recipil  H  ^ 
bencdicit,  qiiatn  (jttt  dat  et  persolvit.  Abraham  crgo 
qui  dccimas  dedil  Melchisedech  in  hoc  mlnor  co 
ostendiliir.  In  quo  etiam  signattim  est  quod  qui  dc 
Abraham  erant  nasciiuri,  id   est  ordo  Levliicus, 


»rc  subliiilJitis  el  simplicilalis  cst     divina   cssentia  D  nii„or   csscl  fultiro     Melchiseiiech ;    ct  ita    Chri- 
iit  coipori  formalo  de  limo  lerriR  non    congruerit      sm  qui    per  Meichisoilcch   inielligilur.   In  ilta  igi- 


uniri,  uisi  mcdiante  ratlonali  essenlia.  »  Si  quis  au- 
tem  objiclt  quod  videtur  objicienduin  quod  iii  moi- 
le  Chrisli  scporala  csl  anima  a  corpore,  ei  ideo  dc- 
liuitseparari  Deilas  a  carnc,'quia,  eamediantc,  uniloe 
cranl  Deitas  cl  caro  :  hanc  quajstioncm  usqueiii  se- 
qaeniia  diffeiemus  ubi  solutioncm  cum  ea  juiigemus. 

15)  Fiilccut.,  De  (ide  ad  Petrum,  c.  18. 
(«)  L.  i'v  De  7r.,  c.  5,  /.  LXXXlll  QQ.,  q.  56, 
ul  lra(  l:<t.  iO  in  Joan. 

(7)  Sohitio.  Mag.,  iii,  d.  3,  §  ult, 

(8)  Sicapiid  Mag.,d.  2.  §  2;  sed  nyninel.'Mi<lalo. 
(9;  Mag.  III,  (i.  5,  §  C. 

(&')  Ouiiiio  iibcra  aiiic  deriiiilioneni  uogmalifi  cou* 


lur  prima  auctoritate  accipltur  curari  pro  hcucdici, 
quia  Levi  bencdictusest  a  Domino,  qiiod  siguatum 
esl  in  ilia  bciiedictione  qiiani  acccpil  Aliraliam  a 
Melch»sedech.  Quod  vcro  sectindo  indiicilur  :  IJbi ' 
rral  vutnut  prcevaricnlionis,  erai  ct  ntedicnmenlMm 
vii/nertt,  ila  Inleliigitur  :  Quidam  dc    Abraliainde- 

cepiionis   imm.ictilatnc,  sed  hodic  rcjicienda.  Edit. 

(10)  Atig,,  I.  X,  De  Genes.  ad  /iu.,  c.  20. 

(!1)  Aug.,ibi(l.  :  Eadem  ciro  iio»  Abrali;c  lan- 
tum,  sedipsius  primi  tcrreniquc  hominis  siinul  ha- 
bebat  et  vulnus  praevaricalionis.  el  medicamenluni 
vulneris,  ctc. 

(12) Ilicc cadem habcl  D.Th. 5, q.3,  a.o.  uli., intorfi. 


1165                                      SENTF.NTIARI.M  I.IBP.I  QHNOIE-  -  HB-  JV.  llSfi 
«rpnsuri  ormu  cum  prrtvaiifatione  orlginalis  p^rca-  A  Ad   hoc  (ii^-cndiim  qiiml  sicnl  anlma   Clirlsti   quT 

li,  M  caro  Clirlsli  dc  codoiii  qirr  rnliira  erai  reme-  fiiit   excelloiiiissiiria  omnitini  crealiirariim  ineijii» 

diiim  omnis   pcccnli.  Ad  id  r|nod  postca  qux.silnm  siiis  .id  lioc  pcrlingcre  ncqiiivil  nl  Verlio   Dei    iini 

csl,  an  eodein  iDodu  fiiciini  il»i  cnm  Lcvi  ci  Clirisli :  rcinr,  mnlio  niiniis  hrain   Virgo  merilis    snis  lioc 

dicimus  «i"«i'   <"'«>lr'>   C"'»  ''''.  "'si   pcr  sctnin;dem  potiiii,  ui  Filins  Dei  de  ra  nasccrclnr.  Sed  ciiiir  lcgi- 

rMioiHni.  qnod  est  potins  eam  non  fiiissc  ihi  qiiam  \ur  dujn.i  fuit,  vcl  meiuit,  in    lespcclii    Inielligen- 

fuisse;  sicnl  arhor  non  fnil  in  grano.  nisi  scminali-  ,|„ni   e.st,  qnia    dignior  fnit  cccleris.    Nulla    enim 

ler;  «ec  corpus  hnjns  hominis  in  semine  viri,   nisi  tanta»  sanciilalis  exsliiit. 

per  seminalcm  raiionem,  263  "ec  senien  in   ho-  l,e,n  qiijedam  portinncnl.i  c.irnls  minislerio  Spi- 

niihc.  ncc  eliu.n  caro  filii    fuil  in  palre.  Q.iod  si  rinis  sancli  soparala  esl  a   reliqiia   carne   hcala 

Itoc  essel.  cum  tota  caro  patris  fiierii  siniililer  in  Vir^-inis,  cl  illa  portiimcnla  formaMis  esi  p.irvnlns  • 

lerliopalre;  ergo  lota  caro  filii  fuii  in el  ijla  p;,rs  fnii  animala  anima    bcatic   Viigi„is    an- 

ita  polesl  piohari  qiiod  lola  C3ro  iiiea  fuit  in  Adam.  Ici|uam  cx  ca  foimaretitr  parvuliis,    ei  posl  lorm.i^ 

SlqiiaraluraiicaroChristifucrit  ohnoxia  pcccaio,  lionem  fiiit  animala  aniina  Christi'.   Ergo   ill;,  fnii 

concedi  potesl  hoc  sensu.  id  csl  eoro  qnm  est  Chriiti.  nnimaia  diiahiis  animahus.  Q.iod  non    habei.l  qiii- 
Falsa  vcro  hocmodo  :  Co.ro  in  Chiislo  fuit  comipia.  B  ,lam  pro  .nconvenienli.  Magister  tamen  mens  dicU 

Siculiuslilicalio  jnsli    respondebil  ei.  id  cst  jiisli-  (U)  qiiod  iion  fuit  caro  Chrisii   p.irs  carnis   Virgi 

lia  in  jiisio.  (13)  Nec  tanl.im    miindala   fuil  caro  nis,  nec  in  ca  luit  nisi  inaterialiier  a  qna  desccndii 

Chrisii  in  conccpiionc,  scd  ciiain  reliqua  caro  Vir-  non  pcr  carnalem  concupiscentiam  ,  el  ideo  non  est 

ginis  in  qua  omnino  esi  cxsliticius  fomcs  pcccali.ut  dccimaia.  Nani  ad  hoc  qnod  caro  sit  deciiiiata  d 

|.06iea  non  polueril  peccare.  conciirrunl.  ei  quod  per  seininalerF  raiionem    de"«- 

Sed  ohjicilur  :  Sed  Fiiiiis  Dei  elegil  eam  mundam;  cenderit  ei  per  oarifalem  concupiscenliam,  scd  caro 

eral  enim   mnnda  quando  fuil  clecla  ;  aliier  enim  Chrisli,  licel  ihi  malcrialiter  fuerit,  non  pcr  carna- 

ejus    nallvii.is  non   esset   cclcbrata  nisi  in   nleio  lciii  concupiscenliam   inde  desccndil.  Si  enini    •" 

essct  sanctilicaia.  L'nde  el  nnllius  sancli  iiaiivitaiem  Chrisii  fnissei  pars  beatx  Virjinis   in  Viro 

felehramus  nisi  heat;e   Mari*    virginis,   ei  hcaii  resitrrectura.  ciim  omuis  ejus  pars  in  ea^rMiir«t' 

Joannis  cl  Je.su  Chrisli.  quia  omnes  alii  naii  »ui.t  el  lunc  caro  Uirisli  iucapii  esse  ouando  incaoii 

fllii  ira  :  superflna  fnil  iila  sccnnda  mundatio.  Ad  ctse  caro  Chritli. 
lioc  tlicimus  qiiod  prius  ila  mundal.i  fuil  in   nler<», 

nl  essel  sine  peccalo,  potens  tamcn  peccare;  in  _  Sfi£,  CAPUT    Vlll 
coticeptiMie  vcro  Chrisii,  ita  ut  peniiiis  pcccare 


Vtrutn   aliqmd  fecit   Filiu,    ^Hod  non    Pater     mc 
bimitus  nanclut ;  tt  ati  potuii  l'ater  itifarwari  ? 

{»5)  Cum  Filius  assumpserit  caincm  non  Pater, 
vcl  Spiiilus  sanctns,  qnxritur  ulrum  aliqiiid  fecii 
Filius  quod  nun  Pater  vel  Spiiiins  sanctus?  Ad  lior 
ita  olijicitur  :  Indivisa  suiil  opera  Triiiitaiis;  etg'» 
quidquid  facit  una  triutn  pers.nainm,  ei  qu;flibci; 
Filius  assumpsit  carnem ;  ergo  el  P;acr  (IG).  Ad 
hoc  dicendum  quod  lola  Trinitas  operala  csl  incai- 
nationem  Filii,  el  quidquid  facil  una  iriuin  pcrso- 
natum  facil  qitaelibel,  iion  lanieii  Paler  assuiii|is:i 
carneni.Cum  eniui  dicitur.  Paler  assvmpsit  curnem, 
per  essculiam,  cl  per  inhahitanlem  graliam  fiiil  m  p  "°"  tanmm  nolalur  quid  facinm  sil ,  sed  el  cni 
\irgine  anle  coiiccpluin,  nec  posi  fuil  ibi  alio  '^^*^^'""  sil.  Kst  cniin  seiisus  loculioiiis  quod  in  sua 
modo  lertio ,  ergo  non  melius  ftiit  in  ea  post  qiiain 


non  posset. 

Per  Terba  angeli,  et  staiini  quando  dixit  :  Eice 
ancilla  Domini  {Lue.  i.),  concepit  et  non  prius. 
Uiide  el  qiiod  dicit  angeiiis  :  Benedictus  fructus 
tentrit  lui,  referendum  esl  ad  fulurum,  ciim  nonduin 
babcret  fruclum  ;  el  qiind  ipsa  Virgo  dicil :  Quo- 
modo  fiet  islud,  elc.  polius  admirando  dixit,  qtiam 
dubilanilo.  Vel  non  dubitabal  quin  dc  ea  nascere- 
lur  Chrislus,  sed  de  modo  nasccndi.  Undc  ita  pra- 
rcrcnditm  esl  disliniie  ul  sini  dnx  diciiones  (Sic, 
quomodo),  .sicul  et  Joanites  ipse  posl  Incariialionem 
dixii  :  Non  sitm  dignus  solvere  corrigias  calcea- 
menti  ejm  {Marc.  i),    elr.  liem  Filiiis   Dci  lanHiat 


anie.  iiem,  in  vcnire  erai  lantum  per  cssentiam  , 
in  mcnte  et  pcr  essenliatn,  el  pcr  gratiam  inhahi- 
laniein  ,  ergo  meliori  iitodo  in  inenle.  Ideo  dicimus 
qtiod  mcliori  inodo  fuit  in  Virgine  post  conrepluin 
qtiam  antc,  quia  fiiit  in  carne  sunipta  de  ea,  quo 
iiiodo  non  polcrat  ibi  csse,  quin  etiam  esset  ibi 
per  graliam,  scd  non  convertitiir.  Iicm,  sola  digna 
rnil  iil  dc  ca  nasccientr  Filius  Dei ,  ergo  sola  hoc 
meniit,  ergo  si  de  alia  na&cerelur,  irijuria  ilii  fleret. 

(13)  Mag.  fup.,  §  a. 

(11)  L.  in,  disl.  3,  §  c  nl  snp.    V.  Ang.,  I.  x  D* 
CttMt.,  cap.  2(V. 


pcrsona  carnein  snscepcrii ,  qnotl  falsum  est.  lui 
ideo  in  pr.-edicta  argumenlalione  fullacia  est  seciiii- 
dum  accidcns,  vcl  poliiis  secuiidiiii.  qnid  el  simpli 
ciler,  qiiia  prins  proponitiir  quid,  poslea  assuiiiliiir. 
quid  el  cui.  Falla.cia.  Quidqnid  facil  unns  islonint 
iriiim.faeit  nlerque  reliqiiorum ;  nnns  indiiii  sc  ; 
ergo  el  reliqiii  duo,  scilicel  posiio  qiiod  nniis  i.i 
mediose  indual.et  alii  duo  eumdeni  adjuvent,  cl  cin 
hic  eadein  fall.icia  et  similiiudo. 
Quxritur  autem  ,  an  Pater  potuit  aesQmerc  car- 

(15)  Mag.,  iit.  d.  1. 

(16)  Fnlfcnl.,   De    ^ite   nd   rciiKni ,  cap.  *,  io 
ftne. 


uai 


ncm,  quia  si  boc  poUiil,  el  nil  polnil  qnod  mn  A 
possil  luodo,  cri;o  jjoicst  nio  lo  esse  liomo,  cl  ila 
1'aler  el  Filius  possiinl  cs?e  duo  lioniiiios,  cl  il.i 
duo  el  dux  substanlia'.  Q\m\  aulcm  Paler  poluit 
uicarnari  oslendil  Augiislinus  sic  (17) :  ;  Palcr,  olsi 
per  subjectani  crealuram  apparere  possfi,  incongriio 
lamen  vel  a  Filio  qiiemgenuil,  vcl  a  Spirilu  sancio 
r|ii;  ab  eo  procedit  missus  dicerelur.  >  Ideo  dicunl 
quod  Paier  potest  esse  liomo  alius  quam  Filius,  non 
tauicn  alia  subslanlia.  Sicul  Pater  esl  alia  persona 
quam  Filius,  non  lamcn  esl  alia  subsiantia.  Iiem 
Filius  Dei  potuil  assumerc  corpns  el  animam  Peir;; 
rrgo  Petrum.  Ergo  poluil  facere  ut  ipse  essel  Pe- 
trus.  Fallacia  ultiini.  Sociali  conveniei  lioc  nomon 
Plato;  crgo  Socralcs  eiii  Plaio,  et  esl  rectiim  simi- 
litcr  si  benc  inspicias.  Poluil  eiiiin  Filius  Dci  assu-  ^ 
ntcre  naluram  Pctri  lolain  ei  faceic  ut  ei  conveni- 
Tcl  lioc  noinen  Petrus,  scd  non  poluil  faccre  nl 
ipse  essel  Petitis,  quia  liic  poniiur  Peirus  in  dcsi- 
gnaiiono  liominis  qucm  signilicat. 

Qupcrilur  eiiam  an  poluii  a.ssiiniere  unam  luinia- 
nam  naUiram  ct  aliam,  il  esl  duo  corpora  el  dtias 
animas?Naro  iiominc  humanae  nalur;e  non  inlelli- 
gimusiiisi  animam  et  corpus  in  Cbrislo,  et  ideobeno 
dicimiis,  unam  Itnvauam  naluram  el  aliam.  Quod  si 
esl,  ergo  poluil  csse  unus  cl  alius  bomo,  cl  ita  diio- 
rum  hominum  ulerquc,  cl  ila  duo  bomines,  el  iia 
plurcs.  Nmiqiiid  enim  si  assnmpsissel  duo  corpora 
ei  duas  aiiimas,  vcre  diccrelur:  Isle  homo  est  illc? 
Milii  quidcm  iia  vidctur,  Ii:bc  persoiia  bumanala 
est,  iUa  pcrsona  iiumanata,  cl  sic  iste  liomo  c^l  ^ 
ille  (18).  Sicnl  si  inodo  assumeret  Filius  Dei  ange- 
licaiii  naluram,  sicul  lcsialus  est  Oiigencs  in  libro 
^*^  <|ui  PeriarclioH  dicilur,  pro  redeinplione  diaboli  fu- 
lura  posl  mille  annos  ,  vcre  dlccrelur  :  Hic  homo 
esl  Hle  angelus.  Si  vcro  diccreiur  quod  duo  essent, 
et  ila  dtiaj  pcrsona;,  jam  cssenl  duo  Filii  in  Trini- 
taie,  ci  iia  quaiuor  peisoiix- 

(10)  Si  «luaeratur  qiiarc  potius  Filiusquam  Paler 
sil  iiicarnatus,  raiio  in  promplu  cst  :  Ut  siciil  iii 
sapicniia  Dcus  niunduin  cicavil,  scctindum  illud : 
Omnhi  in  snpieuiia  fecisti  {l*sal.  ti;i),  it;i  in  Filio, 
qtii  csl  sapieniia  Pahis,  recrearei,  vel  (20)  ul  idem 
Chsci  Filius  in  bjinanilale  qui  eral  F.lius  iii  Deiiaie. 
Sl  eniin  Paler  vcl  Spirilus  sancuis  infariiaiciiir,  y. 
jam  essenl  duo  Olii  in  Trinitalc ,  unus  sccuiidum 
Deilalem,  aller  secundiim  iiumanilatcm. 
CAPLT   IX. 

An  isliv  proi)Osiliones  sint  verw  :  Divinn  nainra 
nssumptil  humanum,  divina  lursona  assumi>sit 
humanamf 

{11)  Ciim  Filiiis  assumpscril  iiumanam  na- 
turaiii  ,  Kcilicei  animan)  et  corpus  265  1"^' 
rifiir      nlruiii     conceiiendutn     sil    :    Persona      as- 

(17)  L.  IV  ©t'  Tr.,  cap.2l. 

(18)  V.  Epipli.,  bacrcs.  6  ;  Aiig.,  1.  xxi  l)e  civil,  c. 
ii  ci  scijq.  llicnm,  ep.  conlra  Joan.  Hicrosolymit. 
Croi;or.,  iv  Uiulog.,  c.  44,  clc. 

(llt)  M;.^.  Mi;..,§B, 

(■iC)  Geiuimi.,  1.  i}«  cccliiiasl.  dogmal.,  c.  2. 


PETRl  MCTAVIKNSI5  41« 

siimiisii  nninram.  Qi;?p  qtiidem  proposillo  ni  ll.ini 
lial.ct  diibiiationcin  ,  quia  [iroiul  dubio  ver."^. 
Scd  ulriiin  naiiira  naUiram,  vcl  persona  porsnnam 
assiimpscrit?  In  qu:estionc  esl,  an  nalura  pcrso- 
n;im?  Qiiod  nalura  natiirain  assumpscril  oslendcre 
videtiir  Augiistiiius,  dicens  (2i)  :  <  llla  nalttra  qu.-e 
somper  genita  nianel  a  Palie,  naturam  nostram 
bine  pccralo  susccpit  ul  nascerctur  cx  Virgiiie.  » 
Ubi  etiam  majus  viJelur  dicere  quud  Paterdivinam 
naliiram  gcnucrit.  Ucm,  quidqiii.l  conveiiit  alicui 
pcrsonarum,  convenit  vci  secunduin  divinain  iiatu- 
ram,  vol  secunilum  humunam.  Fiiioconvenit  fuisse 
incarnatum.  Ergo  secunduni  divinam  naturani  vel 
sccundum  liumanain  est  incariialus.  Sed  idem  cst 
incarnatum  fiiisse  et  facluio  esse  honiinein.  Ergo 
sccundum  divinain  naliiram,  vel  sccundum  hiima- 
nani  faclus  esl  homo.  Si  scciindiim  liuinaiiam,  ergo 
natitra  huinana  assunipsil  bumaiiain ;  si  sccundum 
diviiiain,  «l  Filiiis  Dei  nil  est  facius  quod  ipse  non 
&4l.  Ergo  secundiim  divinuin  nalurain  esl  hoino. 
Sed  sccnnduii)  divinain  nainram  esl  Deus.  Ergo  ex 
eo  csl  lioino  ex  qiio  cst  Deiis.  Itcin  secunduin  divi- 
nain  natuiam  assunipbil  iniinannm  naturam;  Pauto 
vtinoralus  esl  ab  amjelis  (ilebr.  ii).  Ergo  seciindum 
dtvinam  nalnram  miiior  esl  angclis.  Vei  secunduin 
divinain  naliiram  a.ssiimpsil  hiiinanam  naluram ; 
niinor  esl  eiiam  se  ipso.  Ergo  secuiidum  di- 
Tinam  naturani  assunipsil  iiiimanam.  Qtiidquid 
convenit  uni  irium  persoiiaruiu  sccuiidum  divi- 
na«n  naturam,  tonvenil  cuilil>el  earumdem.  Ergo 
secundum  diviiinm  naiiiram  Pater  est  incarnaliig. 
Ad  lioc  dicenduiii,  qiiod  si  li.cc  dictio,  secundum, 
noial  unioiiCin  personai  vel  causani  ,  verum  cst 
quod  Filius  secundum  divuiam  nalurain  assuinpsit 
huinanani,  id  csl  in  natura  divina.  Vel  natura  di- 
vina  fiiil  in  causa,  quia  cst  causa  cujuslibet  boiii. 
Si  vero  notct  conditioneni,  falsuin  :  non  cnim  cx 
conditione  divina;  natiirx  asstimpsit  humanam. 
Quod  auteni  divina  naliira  ass:impsit  htiinanam, 
concedunl  sancti  el  doctores  noslri,  quia  t-c>ii(  ad 
nos  calceata  Deiias.  Cni  tainen  videlur  coniradicere 
illa  auclorilas  (23).  <  liicarnalioiicin  Filii  loia  Tri- 
iiilas  esl  opcraia  ;  solu.s  tanieii  Filius  naturani  liu- 
inanain  in  uiiii:i(eiii  pcr^oiKC  assuiiipsil.  »  Itein  di- 
viiia  natura  c>l  iiicaririla,  idctn  esl  esse  iiicar- 
naluiii  el  essc  facliiiii  liominciii.  Ergo  divina  nalura 
facta  esl  bomo.  llcm,  divina  naiura  2$sump.<iit  hu- 
maiiaiii,  et  iion  ab  aclerno.  Ergo  ex  lcmpure,  ct  ila 
coepit  assiiincre  iiumanam  naluram  :  lioiro  incoepit 
cssc  divina  naiiira.  Ergo  divina  nalura  incoepil  esse 
homo ;  ct  ita  esl  liomo.  llem,  divina  nalura  esl  iii- 
carii:ita,  ct  Vcrbum  quod  est  divina  natiira,  esl 
faciuni  caro.  Ergo  divina  iiatura  esl  facla  caro. 
liein,  divina    iialura   cst    idem  hoinini.  Ergo    csl 

(2l)Mag..iii,  d.  .S. 

(22)  Scu  Fulgcntius.  Dc  fide  ad  Petrum,  c.  2,  anie 
iiicd. 

(25)  Concilii  S.  Toletani.  V.  etiara  Fulgent.  »up. 
tap.  2,  eic. 


H69  SENTKMIAUIM  LIBRI  QUINQUE.  -     LIB.  IV.  1170 

homo.  Iiein,  diviiia   iialura  esi    incariiala    in  Vir-  A  lionio  Dcus.  »)  Cur  iion  recipitur  quoj  p*l  aiiiioa. 


j;i:ic.  E'g()  iiascitur,  vci  iiasccliir,  vei  na(a  esl  (!<; 
Viigiue.  Ilciii,  diviiia  naluia  esl  Clirislus,  el  liomo 
e.sl  (livina  iiatiira.  Ergo  (iiviiia  iialina  est  lioii;o. 
Iteiii,  diviiia  nalura  esl  isie  iiuiuo,  sciliccl  Clivistus. 
Ergo  esl  lioino.  Ileii»  tliviiia  iiatiira  est  iionio  qui 
»st  Cliristus.  f>go  diviiia  iiauira  est  aliquis  iioiiio. 
E:go  esl  lioiiio.  liein,  qii;<l(jiuij  esl,  esl  lioiiio,  vel 
non  lioiiio,  divina  naliira  csi.  Ergo  csl  hoiiio,  vcl 
noii  tioino.  Si  esl  non  lioino  et  csl  unum  soluiti, 
erjjodiviiia  nalura  iiii  cst  quod  sit  liomo,  er^^o 
diviiia  iiaiura  noii  est  Christus  qui  esl  lioino.  Ke- 
liiiqiiilur  qiiod  diviiia  nalura  sit  lionio.  Quod  si  csl, 
ergo  diviiia  iialura  est  hiiiiiana  nalura,  vel  nalur;e 
humaiia',  qiioruin  iilrunique  cst  falsum.  Ilein,  di- 
Yina  naliira  csl  lionio  liuinaiiilalc.  Ergo  huiiianita.s 
cst  in  diviiia  nalura  ;  qiiidqitid  esl  in  diviiia  iialiiia 
fsl  divina  naiiira.  Ergo  hiimanitas  esi  diviiia  na- 
ttira,  el  ila  huinana  naiura  csl  divina. 

(21)  Ideo  dicunl  quod  divina  iiatura  csi  incai- 
iiata  et  assuinpsit  hnniaiiani;  non  lanicn  divina 
iia.iira  est  facta  hotno,  vel  est  hoiiio,  qnia  lali  lo- 
cuiiunc,  ut  dicunt,  innuerelur  versibilil.is  naturx 


B 


vel  Deiis  esl  corpns,  cum  in  iitroTje  sil  per  unio- 
nem?  Noii  eniin  excogitari  potest  modus  essendi 
Deo  in  Christo  honiine,  quo  eiiam  modo  non  siliti 
aiiinia  Chrisli  el  in  corpore,  cum  non  sint  plures 
'liiain  qui  prsedicli  sunl.  Forle  quia,  ut  dictiun  est, 
aniin.-B  oi  corpon  siiiiul  uiiitus  est  In  umtate  per- 
sona;,  sed  perillos  Ires  iiiodos,  neutri  separaliin,  el 
idco  recipilur  quod  Deus  hoir.o,  el  hoiiio  Deus  : 
iion  auieni  iia  dc  aninia  et  corpore.  Si  quis  alilec 
solval  el  inelius,  non  invideo. 

At  itcruin  quaritur,  cuin  Filiiis  Dci  sil  in  Cbri- 
sio  hoinine  per  unioaein,  utruin  in  eo  sit  Pa- 
ler  per  unionein,  QiioJ  si  esl,  igitur  sicul  Fi- 
lius  csi  lioino,  iia  Paler  est  hoino,  cum  uterqne  sit 
in  huiiiana  nalura  cl  per  csseiiiiam,  cl  pcr  iahabi- 
lanlein  gratiain  cl  per  iinioncni,  ct  ila  nulloniodo 
eslFiliusiii  liiiinaiia  iiatnra,qiio  etiain  non  sit  in 
ea  Paler,  el  Filius  et  Spiriiiis  sanctus.  Quod  cniiii 
Pater  in  humuna  nalura  sit  per  unioncin  osiendil 
Augusiiiius  tupcr  Joanneni :  <  Sicnt  ego  homo  vivo 
propler  Paliein  cui  nnior,  ila  qui  mauducal,  el 
inihi  unitiir,  vivit  propler  me.  >  Aiioquin  eliani  ha- 


in  naiurain,    ut    una   ncrct   composita  italura  ex      herelur  quod   Filins  esscl  in  aliqua  re  aliqnu  inodo 


duahus  :  qiiod  dixerunl  Tiiiioiheani  hserctici. 
Cuni  utraque  natura  pletia  sit  in  Chrisio,  266  ^^*~ 
cedendum  cst  quod  Filiusest  facius  hotno,quia  unio 
diiarum  nalnrarum  facta  est  in  una  pcr.sona,  cl 
iJeo  hic  rccipitur  raciuiti,  il>i  aulcin    ncquaquain. 


in  qiia  non  esset  Pater,  vei  Spiritus  saiictus,  quod 
pulo  essc  inconveniens.  Idco  polest  dici  quod  Fi- 
lius  Dei  csl  iii  hutnana  iKiUira  unionequa  ei  unitur 
iii  uniiate  personae.  Sed  noti  est  Paler  jn  ea  unione 
qua  ei  unialur  :  ipsc  cnim  non  tuiilur  liumanx  na> 


Uem    :iota  qnoJ,  cum  dicitiir,  Clirntut  est  homo,  £  tura:  in  unitaie  personx',  sed  pcr  unioncin    quaiii 


idem  est  ac  si  dicaiur,  C/iri^/ut'  esl  liumauw  nalurce, 
ulei  sequenlibus  patebil:  naiii  iii  prxdicalo  pr.nedi- 
cat  habituin.  Uude  patcl  secunduin  hoc  »on  esse 
dandnm,  Divinn  ualura  esl  homo,  quia  non  esl  hu- 
mana  nAliira,  vei  humaiix  natiir.x.  Persoeatn  eiiiiii 
non  pr.icdic.it  p(;r  se,  siciit  plerique  voluiit,  scJ 
cuin  ailjuncio,  undo  recipiuiil,  IJivina  nalura  est 
bomo  qui  est  Chrislus,  et  isie  homo  ;  qtiia  lunc  sii;- 
nificat  persoiiain ,  et  liomo  esl  diviua  uaiura,  qiiia 
in  Eubjecto  el  cum  adjunclo,  el  biiio  adjuncto  aJ 
personam  plerunique  solel  refeiri.  Ad  praudiclas 
argumentatioiics  facilc  esi  su.iicre  instantias  in 
similibus. 

Si  quxralur  an  diviiia  natura  assunipserii  d>t:\s 
uaturas,  quia  assuinpsil  hniiiatiam  qua;  cst  iii  diia-- 
bus,  id  est  in  corporea  ei  spiriliiali,  scilicet  aiiinia; 
cum  sit  Dei  Filius  ulriqiie  itnitus  animx  el^cor. 
pori,  non  recipiinus  ideo  qiioJ  assuinpserit  dnas, 
quia  iieutri  caruin  ^st  unitiis  iti  iiiiilate  persona;  se- 
paratim.  Mec  enim  Deus  Filius  diciiur  corpns,  nec 
dicitur  anima,  cuin  diciinr  homo.  Sed  acriiis  iii.si;i- 
bii  quis,  cum  sit  Dcus  in  re  tribus  niodis,  per  es- 
scntiain,  per  gratiain,  per  niiioneni,  ct  in  solo 
Clnibto  fuerit  pcr  unionem.  (Unde,  ut  dicil  Dama- 
sceiius,  (25)  (  Taiila  luit  unio  Doi  aJ  homincin,  ut 
iMiminis  ad    Deuiii,  ut  cl    Deiis  dicoietit!    Iiotiii»,  et 

(ti)  lia  Mag.  siip.  §  C. 

(i.j)  L.  111  be  fiit.  c.  4,  ?piiil  Maj; 


facit,  nam  toia  Trinitas  illain  uiiiciein  opeiata  esi. 

CAPUT  X. 

An  ualura  persouam,  vel  persona  persouam 
as!>uuipseril. 

Ciii)  Circa  has  duas  proposiiiones,  2>(iiina/7«r«ona 

assumpsil    humanam   uaturam  ,  Divina  natura   us» 

sumpiil   humunam  uaturam,  pluriinuin  disputatum 

est.  Qiiaruin     prioreni  absqne    dtibio  consiat  «isse 

veram.    Quod  eiiam  altcrii  sit  vera    rationibus  ei 

auctoritatibus  est  ostensum.  Ordo  igiiur  enumera- 

tioiiis  ad  alias  duas  compellit  iios  Iransirc,  scilicet, 

An  nalura  personam,  vcl  persona  persouam  assump' 

serit,  quas  quidemconslat  esse  falsas,  licet  adpro* 

baiionem  earuni  niulia  soleant  indnci.  Nani  aniina 

Christi    nunquam  fuit  <|t.iando  tion  essel   pais  ali- 

ciijus    hominis,    nam  iniuudeiido  fuit    creata,  ct 

creando  infusa  sicut  el  aliu:  animoe,  el  ita  a  con- 

ceptione  Christi  fuit  illa  pars  alicujiis  hominis.  Si- 

tnililcr  et  corpus  illiid,  ct  ex  his  duobussuiricienier 

267consliluiiur  honio.llxc  duo  assumpsit  Dci  Fi- 

lius.  Ergo  ethoniiiiein  quemdam  assumpsit  Dci  Fi- 

iius,cl  ita  personaiii.   Adhocdicunt  (]uodiiec  aniiiia 

Christi  nec  corpiis  esl  pars  alicnjns  hominis.  Non 

ciiim   esl  pars  aliqua  ex  illis  duobits,  vel  fuil,  ei 

qiiain  cito    aniiiia   illa  viviflcavil  illiid,   uiiiia  liiii 

Dciias  titrique,  et   corporijcl   niiiinx.   Alia    laiiien 

(2C)  M.ig.  sup.,  §D  el  E. 


U7\ 


l'EiUi  riCTAVILNSIS 


ll7i 


fuil  unio  carnis  ;iJ  aniniaiit,  quuui  dcilalis  aJ   illa  A  >"■'  <=>  Dcuti.  t.fHi  iioii  lUMiin  soluin  esi  Dci  Filiui, 


Uuo.  Ilem,  Filiiis  Dei  assumpiiil  aniinaiii,  el  aniina 
etl  persuiia  quia  (i7)  est  rullonabilit  eitenlia  indi' 
9iUH(e  naturue  ;  ergo  Fiiius  Dei  assiimpsil  perso- 
nam.  Sed  diciiiil  (i%)  quod  aniiiia  quantliii  vivilical 
corpus  noii  esl  pcrsona,  id  esl  per  se  uiia.  ut  allu- 
daiur  origini  vocabuli,  quia  iiunqaain  luil  aniina 
Clirisli  qiiin  esscl  separala  ali  cjus  corpore,  nisi  in 
iridao.  Unde  iioa  dicitur  Dei  filigs  assuinpsisse 
pcrsonam,  qiiia  iion  separaiim  as^umpsil  aniniaiii, 
llem,  Fitius  Dci  assiunpsil  lioiniiieiii,  itoino  est 
assuinpiiis  u  Dei  Fiiio.  Ergo  aliqua  persona.  Quod 
;iuieiii  diijc  prinio;  c;ii(  verx  |)robalur  muliiptici 
aucloriiaie.  Ail  enim  Augusiiuus  (29)  <  Si  qnis  iioa 
dixeril  el  credicleril  liomiiiem  Jesiim  Clirislum  a 


el  i4a  duo  &iiiii  l)ei  Filius,  vel  el  unum  e(  aliud  coii- 
(ra  qiiod  cs(  illud  (51)  «  Non  (anicii  duo  scd  uiiuii 
e&l  Cliristus.  i  liom,  aliquid  esl  Dei  Filius,  Hil 
quod  iion  si(  iiliid  cs(  Dei  Filiiis  ;  aliquid  »eiuper 
fuil  Dei  Filitis.  Er^o  nil  cs(  l>ei  Kilius  qiiud  noii 
fueril  soniper  Dei  Filius  :  quod  falsum  esl  seruii- 
duui  lioc,  qui:«  lioiiio  ille  est  Dci  Filius,  qui  fuit 
quaiido  iioii  fuil  Dei  Filius,  &i  prxmissa  stc(  posUio. 
bed  per  lioc  a«:cidit  qiiod  aliquid  est  Dei  Fiiiiis 
qiiod  iioti  e&l  P:i(cr,  el  aUqua  sui>stuti(ia  est  Filius 
qua:  noii  est  Fa(er,  et  iia  alius  cst  Fiiius  a  t^alre 
iii  siibslantia,  et  noii  coiivertidir.  Ad  prxmissani 
qiiX's(ioiiem  nullmii  iiovimus  soliKioiicm,  nisi  quain 
Augustinus  docel :  <  Nuii   (|uuM'amus  id  qund  noii 


Fitio  Dei  assuinpluni,  analliema  si:.  t   Idem  eiiain  ••  est,  iie  id  quod   esl  noti  iuveniaiuus.  >  Ergo  cuni 


Augustinu»  plurilus  iocis  dicil  (50)  qiiod  homo  esl 
assumptus  a  Fiiio  Dei  :  cl  Proplieta  ioqueus  de 
Ciiris(o  iiomine  dixil  :  BeaUa  quem  ileipitiel  ai- 
iiumpiitti{Psal.  lxiv).  Frop(erca  htijusmodi  loctilio  : 
Uomo  eftusMtinptusa  Dei  Filia,  sive  in  aucioritale, 
aiive  exira  ponalur,  ila  iiitelligcnda  esl  ut  liuc  iio- 
uien  liomo  ad  naturam  hitmutiam,  id  est  ad  animani 
Clcorpus,  noii  ad  persoiiam  rcferatur  :  in  qua  la- 
nieii  ex  vi  loculioiiis  iiiagis  pro  persona  poiiitiM*. 
Ciidc  non  cs;  cunveritbile,  Homo  en  atiumptut  a 
Fiiio  Dei  : 

Sed  dicct  aliqiiis;  Qua  potenlia  putuil  Dcus  fa* 
ccrc  u(  uuirctur  cariii  el  ^nimx  in  conceptione, 
iioiine  poiuit  facer^  ut  prius  conciperetur  caro,  ei 


Filius  slatim  aiiimaui  cl  carncm  assuinpsi(  cx  quo 
fticrunl,  non  quaeramus  quid  ticrei  si  prius  csseiil 
caro  et  aiiiina  quain  essenl  assuiupia-  Foric  enini 
ixiipossihii*  est  fuiiso  tictuii». 

Quxiidir  qiiid  prxdicct  hoc  romen  homo,  cittiv 
(!ico,  Deui  faclHS  est  homOt  vei  Deus  est  homo  (52)  2 
aii  personam,  an  accideiis.  Si  cnim  accideiis,  ha» 
beiiir  quod  Deus  non  se<:unJum  qiiod  esl  homo  e»l 
:iliquid,  sed  ahciijiis  26S  i»«di,  siciit  Socraies  iion 
tiCCundum  quod  wT  allius  csruiiquiil,  scd  alicnjus 
luodi ;  si  vero  prxdicat  personain,  veruin  esl  quod 
Deus  secundum  quod  esl  homo,  cst  persuna,  est 
subslanli.i,  est  aliquiil.  Igitur  secutiduiu  diversus 
diversa  esl  itilelligen(ia  bujus  prupusi^ionis.  Dicuni 


aiiima  iunc  titrunderelur,  et  pustea  Filius  Dci  u4ri-  C  euiiu  quidam  quod  in  cuitceplione  Christi  ex  aiiiiua 


qHC  uiiiretur:cum  propterhoc  nou  detraheretur  in 
utiquo  divinae  puteiKix  ;  nec  majoiis  poleiKiie 
sil  islud  qiiam  fuit  iilud?  liiio,  eiianisi  sit  inajoris 
poiciKix,  cuiu  nihil  ob  lioc  derugeiur  divinje  ma- 
jes(aii,  ci  apud  Dcum  nii  sil  impossihiic,  quarc 
nuu  puluil  facete  hoc  ut  illud  ?  iiiio  uotiiic  potuil 
Filius  Dei  assumere  latiiiim  atiiinaui  siiie  corporc 
vei  angeluiti  pro  redeinpiiouc  atigeloruui  ?  Quod  si 
fccissel,  quis  dubitarct  quod  Dci  Fiiius  iuiic  per- 
soiiaut  assuiiipsisset,  Cl  quiii  aliquid  cs-^^el  factum 
Filius  Dei,  et  Filius  Dei  atiquid,  quia  tunc  ct  ati- 
i;clus  faciiis  fiiisset  Deus,  et  Dciis  angclus.  Quu  i 
si  puiuit  faccre,  punatur  ila  fuisse  ;  jam  iiulla  Cbl 
i]iia;stio  quin  el  persona  pcrsuiiam,  et  tiatura  per- 
soiiamasbumpserit.  ijiidc  ubjicilur  :  Aliquid  csl  Dei 
Fillus,  quod  tiuiiquam  fiiit  quaMtlo  noii  essel  Dci 
F;!iiis,  «i  aliquid  cst  Dci  Filius  (^uyd  luil  q^iiaiido 
iioii  fuit  Dei  Itlius,  quia  illud  quodcuustal  ex  auiuia 
cl  corpore,  ex  quibus  fuii  honio  autcquaui  uuire- 

(27)  Boctius,  l.  De  duab.  nnturit,  ctc. 

(28)  Ua  iiii<»r  alio*  Mag.  hic,.  llugo  Viclor  ,  i.  ii 
Seni.,  c.  li  ;  Abactaidus,  clc.  V.  iii  iiotis  ad  Pullum. 

(20)  Cii.it  M;ig  ,  I.  De  njmb.,  sed  paulo  alKer  te- 
l»er;(iir  auiciii  iiiier  ^erin.  Aug.,  seriii.  129,  De 
Umi^ote  qui  est  De  /ide  recta ,,  sed  induliitaiai 
aucioriiaiii  tiou  est  bic  scritiu,  iie»;  forsau  a  c^tlio- 
Iku  dociore  cuiiscriiKus. 

(30)  Tr.icl.2i  :n  Ji/c.n.,  scrui.  8,  De  lerb.  Uomiii., 
Ue  uij  it.  LUr.  c,  1 1  el  12,  Ue  jde  ct  Sfjinb.,  4,  tU;. 

i,-ji,|   AlI.a..uo  ,  iu  ^ijinb. 


D 


cl  carnc  facia  est  qujcdam  subsiantia  composilx 
qux  csi  verus  tiomo,  ci  illa  coepit  esse  Dcus  c(  Dcus 
ilia,  iu  (amen  ui  iilius  pcrsonx  neutra  oatura  essc^ 
persona,  nec  divina,  uec  buniaua.  Coiislat  cnim  sufn 
iicienler  cx  aiiim:i  cl  ca.riic.  Ei  inducuni  aucioriia- 
tcm  Auguslitii  ad  cujiiirmaiioiiCiu  htijus  opinionis. 
Ait  eniiit  (55)  .  <  llle  hoiiio  ut  a  Verbo  Palri  cux- 
tciiio  iii  uiiilaic  pcrsona*  assumptus  IJuigcnitus  Uei 
licrct,^uiidc  iioc  itieruil?  quod  ejns  nicrimm  prx- 
<c>sit  ut  ad  haiic  cxccileiiiiain  atlingetci?  •  Aiiis 
vidciur  quod  Filius  Dci  <iui  priu3  cral  eimpljlciter 
peisona,  iii  iiicariiaiiotie  inanens  cadem  persoii^ 
qucc  prius,  heret  composila,  suscipicndo  anniam  ct 
corpus  parlessiii;  ct  quamvis  factus  sii  iiotniiiis 
pcisoiia ,  non  lamen  simpliciter  pcrsona.  Maiiet 
eiiim  eadcm  pcr&ona  qu%  cl  prius  ex  duabus  iialu- 
ris,  divina  scilicct  cl  buinana  constans,  qua;  prius. 
crai  siniplcx  persona.  inducunl  ciiani  aH<  loritaiein 
Augusiini  dicentis  (3i) :  <  Sic  poiuit  liumaua  naiura 

(52)  Mag  ,  III.  d.  6,  §  B.  ...... 

(Z^i)  l.Dertadesl.  sancl.,  c.  ia,  el  tnclnnit., 
C.3G:  Qiiidnatura  lniiiia"a  iti  liomiitcCbrislonieiuil, 
ul  iii  uiiiiaieiii  persoiiic  unici  Fitn  Uci  !>iii<;iitariler 
esse(  assun.pla?  Qiia  bura  voluiiia«.?cujus  boni  |.r»- 
posili  bludiiiui?  qu;c  b(»iia  opeia  pra:ccsseie?  qui- 
biis  iiicrcreiur  isic  lioino  iii  una  lierel  persoiia  cum 
Dco,  eic?  V.  eliam  I.  xiii  De  Trinit  ,  c.  17. 

(5i)  Aug  ,  ibid.  .Mag..  iii.  d.  7.  §.  a.  Scd  qme  ilu 
piuJciiiouiisit,  ad  >;itiira:ii  liic  dibCH'ulu>  pruj.iii4l. 


B 


1175  bLNTENTlAKlM  LIBRl 

iuu^\  diviijx,  ul  ex  Juabu»  sub^taiiliis   flerel   uita  A 
|ii'rso(ia,  ei   sic   ex    iribus  constuns,  scilicet  Deo, 
(arnc  et  aniuia.  > 

Qiiibus  ulrisqiie  iiiultipUcilcc  objicilur  :  Aliqiu 
substanlia  est  Cbrislus,  el  illa  seunpcr  fuilChrislus; 
uliqua  subslantia  csl  Cbris'.us,  et  ilU  non  scnipcr 
f.iit  Cliiislus;  ergo  aliqua  subsianlia  esl  Cliristuft, 
Ki  aliqua  qiix  non  csl  illa ;  nul  eadeia  substanli» 
•cmper  fuil,  et  non  semper  fuii  Chrislus.  Item,  ali- 
qiia  substantia  cwpit  csse  Filius;  uiilla  subslaiilia 
inccepit,  vul  iiicipit,  vcl  iiicipiet  csse  Paier.  Ergo 
aliqua  &iibslanlia  iiicocpil  esseFilius,  et  iiia  iion  esl 
Pater.  Er^jo  nulta  subslanlia  ca*|>!t  essc  Filius  qitx 
non  sit  Filiiis.  Ergu  aliqua  substantia  esl  Filius,  el 
ilia  iion  csl  Paicr.  Eigo  Filius  alius  est  a  Faire  in 
substaniia.  Ergo  ct  Paicr  a  Filio.  Iteni,  iila  sub- 
•tantia  qu:u  conpii  essc  Chrislus  arcepil  oinnia  iJlo- 
inala  liiiinanx  naiurje  quae  non  suitt  defectus  culpx 
tel  pociisp.  Iii  iiia  igitur  coepit  esse  substanuatis  dif- 
rctcntia,  scilicel  rutionalilas  per  quain  distat  ab 
uami  rc  alterius  natiirac  quam  sii  liouio.  Ergo 
illa  diflerentia  facii  illani  subsianiiaai  csse  aliuJ  x 
Dco,  qiiia  alicrius  naturx  esl  Dcus  quain  Iiunio. 
Ergosubsinniia  illa  esialiuda  Patre  secuiidtim  illam 
diffcrcntiam.  Eigo  esl  aliud  a  Filio  et  Spirilu  san- 
cio.  Et  quiJquidc^t  aliud  ab  una  irivim  personaruiN, 
esi  aliud  a  (|ualibel. 

Itetn,  Cliristus  sccundiiin  quod  cst  Deus  est  ali- 
quid,  et  sccundum  quod  e^t.boino  est  atiquid.  Ergo 
iJem  vel  aliud;  non  idcm,  crgo  Christus  se<  uudiim  n 
qiioJ  est  Dcus^  cst  aliquid,  el  sciunduni  quod  eist 
liOino  est  aliiid.  Ch.ristus  esl  Deus  et  homo.  Ergo 
eocuiidum  qiiod  est  Deus  ct  homo,  est  ununi  el  aliud. 
Ergo  secu^idum  quud  est  Deos  et  bomu  esi  duo. 
licin,  Chii&lus  sccundum  quod  cst  homo.  Cst  aliud 
quam  Deus.  £rt;o  secundum  qiiod  esi  hnmoesialiud 
a  Dco.  Unus  soius  est  Deus  q^ui  •»1  Pater,  et  Filiiis, 
ctSpiritu&sanctus.  Ergosecundumqnod  est  lionio  est 
;iliud  quam  Deus  qui  est  Patcr,  bi  Filius  et  Spiriuis 
sanctus  :  el  ita  secuuduiu  quod  csi  hoino  uoii  est 
iile  Deus.  item,  Christus  secuuduiu  quod  estHioino, 
«Maliud  quain  Deus.  Ergosecundtim  qiioil  csl  lioiiio 
cst  aliud  quam  Dens.  Ergo  secuiidiim  quod  csi 
liomo  atiud  est  quam  Christus,  qui  e^t  Deiis.  Ergo 
BCcunduiu  quod  est  homo  im'.:  ebl  C!iri:>l>js,  qui  c^t  D 
Deus. 

llem,  Cliristus  secuinium  quod  lioiiio,  esl  allud 
quam  Deus.  Ergo  aliu  substanlia  vcl  non  subslaiilia: 
iion  (liccl,  )ion  tulrsianda.  Ergo  secnndiim  quod  est 
iionio  e.<it  aha  substanliaquam  Dcus.  Ergosecundum 
qtiod  est  llomo  est  alia  subsiantia  quam  divina. 
Item,  Cliiistus  sccuiiduni  quod  e^l  homo  esl  aliud 
quam  Deus,  el  nil  est  secun(!uni  quod  est  hojiio 
quod  ipS3  noii  sit.  Figo  ChrisUis  esl  aliud  qnani 
Dcus,  cl  C!iri»tus  csl  Dcus.  Eigo  Christiis  esi  Dcus, 
ei  aliud.  Eigo  csl  uiium  ct  iiliud.  269  ^'i<^  ^no. 
iieiii,  ali(iua  subslaniia  eslChrisius,  et  nulla  qux 


Qtl.NOUE.  -  LIB.  lY.  117i 

iion  sii  illa  esi  Chi  islMS.  Ali(|ua  sitbtlxiitii  tki  Cliti- 
siusqu£  e^tPater ;  ergo  nulla  subitaniia  Cki  CiiriituK^ 
quainon  sit  Paler.Aliqua  sulistaiiiia  esl  Cbrislusqutt 
est  composita.  Ergo  ali(|ua  snbsiaiitia  coinposita  vH 
lubens  parlcs  esi  Paicr.  ttem,  u:ia  sola  sulisianlia 
estciPaicr  et  Filins;  aliqna  subsiantia  est  Filiu« 
qux  est  nala  de  Vir<;ine.  Ergo  aliqii.i  subsianli^ 
eit  Paler  qnx  est  nata  de  Yirgine.  Ergo  subslanlia 
Palrisnala  est  de  Virginc.  Et  iia  divina  substantix 
tsl  nata,  et  genita  cl  crucilita.  Item,  Cliristusest 
subslantia  qux  non  esl  aiterna.  Christus  est  sub- 
stantia  quae  inc(epit  esse.  Ergo  csl  snbstantia  (;uii 
non  esl  xterna.Nilest  Deus  qnod  non  sil  xlernuiu. 
Ergo  Cbristus  est  subsianlia  qu;c  non  csl  Deus. 

hem,  dicii  Joannes  Daina^ciius  (35) :  <  Mou  est 
communem  specicm,  id  e&t  bomiaem  accipere  dtt 
Cltri»lo,  sed  esi  accipere  cam  de  Pctro.  >  Ergo  in 
alia  signilicalioiic  dicitur  de  Chrislo  quod  sii  homo, 
quam  de  Peiro.  Ergo  et  cum  Chrisius  sil  homo,  «i 
Pdrns  sil  bomo,  non  est  dandnm  sub  una  prola- 
laliunc,  el  Chrit:ut,  el  Pet>ut  etl  homo,  vcl  Cltrittus 
el  Pclrut  tuni  hcminet  :  sicul  non  dicilur  lioc  et 
illud  suut  canes,  cuin  in  divcrsis  siguilicationibui 
conveniat  eis  hoc  nomen  canis.  Iiem,  Cbrislus  se- 
cundum  quod  est  homo  est  aliquid,  est  aliquu  re», 
uliqua  substantia  ralionalis  vel  irralionalis,  et  il.i 
sccnndum  qiiud  est  bomo  c$t  subsunlia  raiiouali*, 
cl  ita  sccuiuluin  quod  esl  homo  est  persoin,  vei 
leriia  in  Trinilate,  vel  alia.  Si  sscunduin  qnod  ait 
homo  esi  tertia  pexsona  in  TrinilJle,  ctgo  secun- 
duin  quod  est  Uoiiioe&t  Deus;si  alia,  crgo  plures 
quam  tres  pcrson;e  sunt  in  Triuitaie,  quia  noii  cst 
Christus  aiiqua  per&oua  qux  non  sii  in  Triiiiiaie. 

Item,  Cbristus  «st  •ubstantia.  Lrgo  simplcx  vel 
composila.  Sisimplcx ,  ergo  caret  partibus.  Erga 
iimi  babet  paries.  Non  ergo  habel  paries  animaii^ 
tl  curpus.  Si  est  substantia  composila,  ergo  nuii  ckt 
simplex  substanlia»  aut  cadem  substaiitia  est  siin- 
plex  et  composita.  llem,  aliquid,  qnod  e»l  Deus,  in- 
ccepit  esse  aliquid,  aliquid  incoepit  csse  Deus. 
Ergo  Deus  inccepit  esse  aliquid.  Iiem,  et  hxc  aiiiimi 
demonstraia  auima  Christi  et  hoc  corpns  hcriia*" 
cocpit  esse  aliquid,  beri  inc(£peruiii  coiisiituer« 
aliqui>d  compositum,  et  suIlicicnK^r  aliquid  inca;^ii 
iivri  consiiiui  ex  bis  duabus  partibiii  snllicicnier 
ittius  cumpositi.  iiutta  pars  anlc  beri  fuit.  Ergo 
illud  conipositum  hcri  incocpit  essc,  ei  iia  aliqu.-t 
subsiantia  composila  heii  inccepil  es^o;  illa  cst 
eadein  Filio  Dci,  crgo  idem  Filio  Dei  bcri  incoepii 
cssc.  Ergo  Filius  Dci  lieri  iiica;pit  (^sse. 

Iteiii,  Patcr  est  aliqna  substaiilia  qux  esl  homo, 
ei  iia  Paler  cst  sulistaniia  qnx  esi  composiia  cujus 
paries  suiil  aiiima  et  curpus,  et  ita  Paier  est  sub- 
slantia  habctis  anini.im  ralionalem  et  carneiii  par- 
tcs.  Ergo  Patcr  est  liomo,  qnia  boc  csl  csse  bomi- 
ncm.  Ilcm,  Chrisliis  aliqua  litiniaiiilatc  «jux  cst  in 
cOj    f»t   aliquid,   bomo  vel  aiitid.  iioJi  aliud.  Eifn 


(o.S)  L*b.  i:i  De  firie  orlhodcx.y  c:ip.  3. 


H75  rtllU  PICiAVltNSlS  1176 

liomo  :  el  ita  istc  liuino.  vel  ;iliiis.  Si   Cliristus  uli-  ^  ^'^^  stibslatilix,    id  v&l  iiatiirx  esl  Deiis,  alicrius 

scciiiidiim  Cquod  e»t    homo,  sicul  et  iiitcrpreiatiir 


1)11^  hniiKinltate  esl  isiehomo,  er^o  liuc  huiiiuiutnie 
cst  hacc  persoii.1,  et  ilu  luic  iiuinanitute  est  Dcus. 
Itein,  Clirislus  ost  iinuiii  ct  iion  :iliii(!,  vcl  e^l  cl 
unum  cl  aliiiil.  Si  (iicat,  csl  iinum  et  noii  aiiiHl,  scd 
esl  Oeus,  crgo  esl  Dcns  cl  non.iliuij;  sed  esl  honi<>, 
crgo  non  :  si  esl  homo,  cst  uliu  I  quain  Deus.  Si 
dicat,  esl  unum  el  aliud.  qu^eratur  an  vere  dicatur 
et  unum  et  aliud  qii.ini  illucil  esi  Clirisius,  el  ila 
unum  ct  aUcrum  esl  Dou$,  et  ila  duorum  utrum- 
qiie  est  Dcus,  (|uia  ultcrum  ad  minus  de  duobus 
dicitiir. 

(3n)  Snnl  el  aliiqui  aliler  ciroa  praidicta  sciitiuiit. 
lii  iiKarnaiione  Vcrhi  personam  ex  natnris  coiiipo- 
nlUm  ncgant,  veruin   ctiaiii  hO'ninem  aliqnem  sive 


illiid  (42)  :  I  0»ia  forma  Dei  rurniam  scrvi  accepil, 
iitcr(|iie  Deus ,  iitcrque  hoiiio  [iitrumque  Dous, 
;ilruiii(]ucho:iio]^^idcsl,  iit  ulra(|ue  n.ilura  est  idcui 
Deus  ei  homo.  •  Non  enim  ad  per.sonam  relerri  po 
lcst,  cum  noii  sit  ihi  ptiiralitas  |>crsonariim.  Nec 
eiiam  dicendnin  esl  qtiod  iitraqiie  iiaiura  sil  Deus. 
Est  cniiii  aitera  iiatura,  id  cstdiviua,  scd  non  altora, 
id  est  iiumaiia,  sod  aUerius,  id  est  huinan^.  Eodeiu 
niodo  volo  10  aooiperc  illud  (43)  :  i  Qui  suscepit, 
cl  quod  sus(cpii,  uiia  cst  in  Trinitate  persona.  i 
N.ilura  qiia;  susccjiii,  ct  quae  estsiiscepta,  nnitalciu 
pcrsoiia.',  iiec  divlsii,  iiec  variavit.  Et  ila  factuiii 
esl  ul  quai  pcrsona  in  divitia  iiatuja  erat  Deus,  iu 


siihstaiiliani  aliquani  ibi  e.\   aiiiina  et  cariie  ul  par-  B  suscepta   naluia  essct    cadcm    porsoDa    iiivariata. 


libus  compositam  diiritentur,  scd  sic,  ilia  du(j  ani- 
inam  scilicct  et  lariiem  per&ouae  Verbi  uiiila  cssc 
aiunl,  ul  illis  duobiis  ultimis  indumenlo  qiiodaiii 
Verbum  D«;i  ve^lirelur  el  inorlalium  oculis  appare- 
rcl  visibilis,  qui  priiis  erat  invisibilis.  Non  ergu  alia 
ralione  dicitur  270  ^^u^  factus  homo,  nisi  quia 
veritatem  carnis  el  aiiiinx  accepil,  quae  in  uuit^itc 
personx  sihi  copiitavil,  non  quia  illa  duo,  vel  ali- 
qua  res  ex   illis  composila,   sit  una   per.so!ia  cuin 


lilud  ciiain  quod  Icrc  iit  oiiiiiium  ure  veisalur,  JUu' 
tieiis  quod  erat,  aiiunip$il  quod  non  erat,  ad  nalu- 
ram  debet  lelerri  iiou  ad  personam,  et  ila  ad  ualu- 
raiu  ui  nuii  dtc:iiur  uuiura  esse  persoiia,  scd  iu 
iiatura  persoiia. 

Objiciiur  quuqiie  :  Chrlstus  secundum  quod  cst 
hoiiio  esl.  E>'go  secunduni  quod  est  hoiiio  esl  aliquid, 
vcl  aliqua,  uuii  aliqua;  ergu  aliquid.  Et  ita  Deus, 
vel  aliud,  noii  aliud  ;  ergu  secundumquod  est  horao 


Verbo,  vel  sit  Verbum.  Seciunliiinquos  hoc  nomeii  osi  Deus  ;  quod  neino  dicit.  Cujiis  objeciioiiis  faoilis 

homo  habiium    copiilal  vcl    pr^dical ,  cum   dico,  csi  soluiio  deleruiiiiata    multipiioitatehiijus  pr^iepo- 

Deus  facitis  esl  ftomo.   Quod  coiirirmant  aucioritatc  sitionis,  secuudum,  qux  qiiandoque  nutal  conditio- 

ApostoW  :  Ei  hiibiiH  invenius  ut  liomo  {Pliilipp.   ii).  iicm  naturx,  ut  si  dicani,  Chrislus  secundum  quod 
Suiit  cnim  diversa  genera  liabiluum,  sicul  scriplum  ^  cst  homo  inorluus  cst,  id  est  e\  coiiditione  huinamx; 

invciiis  super  iliitm  iocuin  Aposloti  :  Et  liabitu  in-  iialtirx;  quaiiduquc  uiiitaieiu  pcrsona',  ut,  Christus 

venlus  ut  homo,  ab  Augusiiiio  (37).  Potest  eliam  sccundum   quod    homo,  judicabil,  vel  secuiiduui 

hoc  nomeii  Aomo  poni  iii  dcsignatioiie  personac  hu-  qtiod  homo  diiiiiiiii  pcicala,  id  est  ipse  ens  homo 


ntaiiaix  cum  dicilur,  Deus  factu^  esl  homo ,  id  csl 
Dous  hiimanalus,  ul  quasi  quid  quale  nntet.  Quod 
oKlendu  Cassiodorus  cum  ail  (38) ;  f  Faclus  est,  ul 
ita  dixeriin,  Dous  hiimanaius  qiii  t-liain  in  assum- 
ptioiic  carnis  Deus  essc  non  desiiiit.  >  Liccl  eniiii 
(aclus  sil  vol  cocpcril  esse  Dous  bumaualus,  noii 
lamen  raclus  est  vel  coepil  esse  Deus,  sicui  iste 
uicoopil  heri  bonus  csse  homo,  non  tamen  tncoepii 
esse  homo. 


judicabil,  vcl  diniitlit  peccata  ;  quandoque  causam, 
ut  Chrislus  sccunduni  qiio  Dcus  surresit,  id  est 
qiiia  est  Dcus  suirexit  :  illu  enim  potentia  exdivi' 
iiiiale  fuil  noii  cx  huiiianiiate  (4^).  Si  ergo  noietur 
uiiiias  person.X',  veruiii  cst  quod  Christus  secunduin 
(|iiod  cst  lio:iio  csl  aiiijuid,  id  esl  ipse  eiis  lionio  est 
aliquid.  Si  vcro  iioioi  causam  vet  cuudiiiuiieiu, 
falsumesl;  iioii  enim  liumanitas  facit  euin  quid. 
iiisi  quasi  per  violeiuiaiii  (sicut  quidani  dicuul)huio 


lluic  lamcii  opinioni  vidciilur  obviare  auctoriia-    |  nomini   aliquid   inipoiiamiis  sigiiilicatioiiein   aliain 


ics  mullae.  Ail  eiiiin  Angustinus  (39)  :    <  Atiud  Dci 


qiiam  substantix,  ut,  secundum  quod  esl  homo  ett 


Filius,  aliud  iiomiiiis  Filius,   sed  non   alius.  >  Si  j)  6i.'t(7uiri ,   id  esl  alicujus  modi ,  \e.\  alicujus  natura'. 


crgo  est  aliud  ei  aliud,  ergo  csi  el  uiium  ct  aliud  : 
et  esl  uiium  secuiidum  quod  Deus,  oi  pixterquatu 
qiicd  e-it  Deus  iiil  est  nisi  huiiio.  Eigo  seounduiii 
quod  cst  houio  est  aliud.  £l  ita  in  prxdictas  incidc- 
iiius  objecliones.  Itotn  (4U)  :  <  Doi  Fihus  aliud  dc 
Fatre,  aliud  de  luatre.  >  llcm  (41)  :  <  Cum  Filius 
et  Deus  sit  ei  liomo,  alii  subslantia  Dous,  alia 
homo,  >  qux  omiiia  ad  naluram  sunt  rerereitda,  ut 
dicalur  alia  substanlia  Deus.  alia  homo,  quia  aile- 


(56)  Haec  hahet  Magister,  iii,  dist.  6,  5  F,  c'" 

(37)  Lib.  LXXXIUQQ.,  q.  73. 

(38)  A  Magist.  ctiaiii  citaius,  d.  g,  §  K. 
(59 j  L.  II  contra  Felician.,  c.  H. 

(40)  Aug.  sup.  ad  Felician,  cap.  12. 


Ueiii,  Christus  s^cundum  quod  est  hoiiio  est 
aliud.  Ergo  secu;:(lum  quod  est  houio  est  substaii- 
tia  ct  ita  secundum  quod  est  homo  est  cadorn  sub- 
sianlia  qu:e  et  Deus,  vei  alia  :  Si  eadeni,  ergo 
Clirislus  secuudum  quod  est  homoest  Dcus;  si.ilia, 
crgo  seoiiiidum  quo  I  est  et  Dcus  et  homo  est  ot 
uiK),  et   alia  substaiiiia. 

271  '^''''"  •  (^lxi^lus  esl  subsianlia  simplcx  ,  vel 
composila,  utrumque  videlur  csse  verum.  Nain  ca- 

(41)  Aug.,l.i  De  Trinil. 
(4l)Aug.,  I  De  Trinit.,  c.  7. 

(43)  Aug.,  1  De  riono  y.erseier.t  cap.  iiltimo. 

(44)  Hic  prudens  lector  advertat  liujiis  doctrins 
lundunieauui  pro  coiisequentibus. 


1177                                      SK.Vn:MlA!U  M    UUr.l  QIJINQLK.  —   LIU.  IV.                                      JI78 

«l«'in  csl  siilist.Tiilia  (\»x  (•iraler.Ciiin  ergo  rjltr  sil  \  fjtlioiiein  iiiiiiiis  iiittliigciiliiiiii  (|uoJies  itropoiiilur, 

ftiit.siaiili.i  siiDplex  ,  vitJi-iiiiClnistu-i  csse  su'.sIjii-  dibliiigiicre  nequaqiiaiu  esl  pigrilJinliiiii. 

lia  siii;|>!e.x.   Cuiii  vci»  Cln  islns   sil   lioiiid  veiiis  el  lieiii,  Clirisliis  esl  S!i!  slaiili.i  vii^ibilis  vel  iiivi>i- 

ila  lijlieal  cl  coipus  ol  aiiiina-.ii   sicui  cl  alii  liomi-  !>i!is.    Si   siibstaiitia  visihiiis  ,    crgo  csi  subslaitlia 

ncs,  vidotiir  esse  siilisiaiilia  corporea,  el  ita  vidctur  diviiia  ,  vcl  iion   diviiia  visihilis  ,  si  cst   .•^iilittanlia 

ii  ilicrc  partes  sni  aiiiinaiii  et  corpus.  Quod  ci  alilcr  divitia  visibilis  (iion  esl  ciiiin  substaiiiia  diviiia  iiun 

usleiiditiir,   quia  Clnisliis   habel  parteiti  siii  ei  pc-  diviiia  visibilis  :  iiaia  ita  essct  subslaniia  noii  divi- 


dcs  el  iiianus  c.iriialcs.  Aliter  ciiim  nou  liaberct 
vcrum  corpus  ,  scd  pliaiilasliciiui.  lit  ila  e.st  sults- 
taiilia  coniposila  ex  panibus.  Eigo  ,  cum  sii  liomo, 
liabel  duas  parlcs  ex  (|iiibus  sufliciciilcr  coiistat , 
aniiiiain  scilicet  ei  corpus.  Qiiod  si  cst,  inde  (troce- 
dilur  :  el  aiiinia  illa  et  corpus  iliud  incoepit  cssc  ct 
iiic<rperiitil  alii|uod  coiiipositurn  sulTicieiitcr  consli- 
tuere  absque  aliquo  cxlrinsoco  apposito  quod  fa- 


B 


na),  crgo  diviiia  subslanlia  est  visibilis  ,  et  ita  di- 
vina  suhstanlia  videtiir,  el  ita  esscnlia  divina  vide- 
ttir,  langilur,  l:t'dilur,  patilur,  niorlua  est,  resur- 
rexit,  et  ita  esl  incarnaia  et  nata  dc  Virgine.Quare 
crgo  non  esl  nal.<  de  Faire?  Nil  cniin  obtinet  nomen 
Filii  iii  humanitaie  «jti^d  Dcus  sil,  quod  non  obli- 
ncai  nomen  Filii  in  deilate,  el  ita  I>:iier  genuit  divi- 
nain  essentiam ,  quod  niulliplicitei'  iMiprobatuin  esL 


cercl  lertiani  parlcni  illius  conipositi  cum  illis  duo-  •»  Truclatu  Trinitatis.   Si  vero  dicat  qtiia  Cliiistus 

bus.  Crgo  aliquid  incoepit  esse  ex  iliis  duabiis  p:ir-  esl  substaiitia  invisibiiis  et  nil  esl   quod  nou  sit 

tibus,  et  ita  iliud  iiicoepit  esse  ,  cum  quxlibet  intiis  siibstantia  ,  eigo  nil  esl  quod  vidcri  possit,  qund  iii 

pars  incoepil  csse  ,   ei  iilud  modo  est  Deus.  Ergo  cruceprunobis  passuiii,  cujus  niorle  redenipti  sum- 

iitiquid  quod  est  Deus  incoepit  essc.  us ;  iiil  csl  Chrislus  quod  JudxM  criicinxerunl  :  quae 

Ad  hoc  dicuntquod  Christus,  non  sccundnin  qiiod  oninia  videnlur  absurda,    llem,  objici  polesi  difn» 

Cst  hoino,  cst  subsianiia  ;   nec  esi  subsiaiitia  cnii.-  cilius  de   iiiis  proprictatibus  quae   nec   convetiiunt 

posiia,  nec  haliet  aniiiiain  et  curpus  portes  sui,  li-  animae ,  nec  corpori  ,  nec  divinilali,  sed  composiio 

tet  cas  sic  assumpseril  nt  in  illis  appareat  visibilis  ox  aiiinia  et  corpore,  ui  272  '«7«''   Aliqnid  loqui- 

qui  piius  eral  invisibilis  (45).    Ilabet  qiiiilcin  capul  lur  niccum  ,  illud  scil  loqtii,  in  illo  est  scieulia  lo- 


et  pcdes  ,  et  manus  non  ul  partes  sui ,  scd  corpor  s 
quod  ipsius  est.  Uiud  enini  corpus  cum  sit  quidilain 
coiiipositum,  partes  habet;Christus  aulemcuin  iioi) 
•it  iiisi  siniplcx,  partes  non  habct. 


quetidi,  in  illa  scienlia  estscientia  crcata.  Aliquid 
crgo  ktquiiur  quod  est  sciens  scientia  creala  ;  iF- 
liut  cst  tfeus.  Ergo  ahquid  quod  esl  Dcus  e.st  scio^ns 
scicniia  creala ,  ei  it;:.    Dtus  est  aliquiti  quod   esi 


(iC)  QuaTitur  iierum  an  ille  homo  cceperit  esse,  q  scicus  scieiUia    creala,   el  iia  aliquid  quod  videtur 


quud  viilclur  probari  aiictorilatihus  saiicloruiM. 
Ait  cniin  Augustinus  (47)  :  i  llabiiil  aliquando  Dei 
jFilius  qiiod  nonduni  h.ibuii  ipse  hoiiio  Dci  Filius  , 
quia  nuiiduiii  cral  homu.  >  lleiii  (48)  :  <  Sicui  nos 
elccli,  ila  ille  clarificatus.  Prius  cniiii  quam  nniH- 
dus  essct  ,  iiec  nos  erauius  ncc  ipsc  Mcdiator  Dei 
el  hoininum  Christus  Jesus:  »  llem  (49) :  •  Chri- 
stus,  cisi  forte  recens  bomo  cst,  tainen  Deus  aeier- 
niis  cjI  >  Ecoiitra  lamen  inveiiitur  :  <  Puer  ille 
crcavit  slcllas.  >  Et  ipse  dicit  :  Ego  principium  qui 
gt  loquur  vobiii{Joan.  viii).  Ilic  ergo  notandumquod 
iiuiiiiiia  Clirislo  cunvcnientia  scennduin  huntaiiiia- 
teiii  in  siilijeuto  posila  maxiine  iu  designationc 
|icrsoii;e  poniiiilnr.  Iii  pr.cdicalo  veru  qnandoqtie  iii 


eadem  ratiune.  Iteni,  habet  autiorilas  :  Quod  ex 
te  nascclur  Sanctum^  vocabilur  FtliusDei  {Luc,  i). 
Ergo  aliquld  natum  cst  deVirgiiie  :  illud  est  Deus. 
Ergo  Deus  est  aliquid  quod  esi  natiim  de  Virgiiie. 
Ideo  dixerunt  quidam  quod  nouiina  convenientia 
Christo  secundum  humauitatem  in  inasculiiio  ge- 
nere  ad  hyposlasim  rereruniur,  in  neutro  adessen- 
tiain  Dei.  Uiiite  recipiunt  :  Christus  cst  passibilis, 
inurtatis  ,  teitiporalls ,  visibilis;  sed  non  est  paMsi- 
bi!c,  vel  inortale  ,  vel  temporalc.  Noii  tanien  reci- 
piutil :  Nil  est  Chiistus  quod  sit  vitibile,  quin  prius 
rcinovelur  per  hanc  dieiiuiiem  uit  ,  qiiain  ponalur 
per  hoc  noineii  aliquid.  Naiii  hoe  nomcii  aliquid 
poiiil  essentiam ,   iioii  pcrsoiiain;    lioc  noinen,  ni/. 


designalione    persona',    qiiandoque  in  designatioiic  D  rcmovel  et  pcrsonain  el  cssentiani.    fiide  iiistant 


l.ahitus.  Sicul  crgo  persun.i  illa  sempcr  fuit  ita  ho- 
ir.o  ille  ,  id  est  pcrsoiia  illa  huinntiala  senipcr  rnit, 
^ed  non  senipcr  fuil  liomo.  Ctiin  ergo  dicilur  :  llle 
liomo  iuccepit  esse  ,  intellige  hoc  dicluiii  de  nalura, 
id  est  sccundiini   hunianam  naliirani    inccepil  esse. 


huic  argumcntatioiii  Chrisius  noii  cst  ali(|uid  qtiod 
sil  visibile.  Ergo  Christus  nil  est  qiiod  sit  visibilc. 
ISam  idein  cst  ac  si  conctuderetur  :  Non  esl  esseii* 
tia  vel  persona  qux  sii  visibilis.  Quod  falsum  est 
pro  persona.Fallacia.  Christus  nonesl  aliquid  qnod 


Nam  anima  ei  corpiis  illius  ,  qu:e  nominc  iialiirce  sil  geniluin  a  Patre.   Ergo  Clirislus   noii  est  essen- 

inlelligiiiius,   co-pertiiil  esse.   Ad  cauielani  tanien  tia,  nec  persona,  quae  sit  a  Patre  gciiita. 
faliiitaiis  niinquatn  sinc  deicnninaiiune  responden-  Sed  el  eis  objicitur  sic  :  Chrisiiis  ei  esl  scicus 

duiii ;  ifcd  an  de  natura  ,  an  de  persoua  (iat  serfiio  scientia  creata,  el  esl  sciens  scientia  iiicreala,  crgo 

conira  importuniiatem   sophistaruni ,    et  ad  salis-  vel  non  cst  aliquid    quod  sit  scicns  scientia  increa- 


(45)  ll;ec    peislringit   Wallerus   a  S.  Victore   in 
i.  coutia  4  iabyriiiilios  Calliar. 
f4ti)  Mag  .  ui,  d.  12. 


(47)  Traci.  lOG  in  Joan. 

i48)  Idcm,  tract.  IOd  inJonn. 

(19)  Idem  Mi  VshI.  lxx.xii,  in  mej.  cnarral. 


«179 


miU  IMCTAVILNSIS 


1180 


lu,  vel  csl  aliqiiid    quutl  esl  sciciis  scieiuia  cieuta.  A      Uem,  Clirialiii  csl  Dciis  el    Iiomo,  qiixritir  an 


Falhicia.  (50)  Isie  iiionacliiis  eril  all)us ,  cl  Islc  iiiu- 
naclius  eril  iiigcr,  crgo  vol  iion  eril  <iti(|uicl  qiiuil 
eril  albuiii ,  vel  erit  aliquid  qiioJ  erit  iiigniui  ,  pu- 
bito  quod  crit  iiionaclitis  albus  ct  moiiaclius  iii^er, 
seil  non  aOiciciur  nisi  alliciiiiic.  ilem,  Cliristus  iiun 
cst  aliquid  qiiod  sit  sciens  «icicnlia  crcala  ,  et  est 
sciens  scieniia  increala.  Ergo  e&t  scieiis  tantuin 
sciciilia  increala.  Noii  crgo  cst  sciens  scientia  crca- 
ta.  Faiiacia  priini.  Isle  nioiiachi<s  iioii  crit  aliquid 
quod  erit  niger;  isle  nioiiarhus  erit  albus  nioiia- 
(-.l)u>.  Firgo  erit  tantuni  alltus  lauuachus.  Vel  ita  , 
iste  inous  non  esi  :iliquid  quod  videalur  ab  iilis 
duubus  qiiorutii  unus  videt  uiiain  niediciaieui.alius 
aileraii).   Isle  iiioiis  videtur  ab  islis  duolius.   Ergo 


lioc  iioineii  ibi  pru^diccl  subslatiliam  ;  quud  vidcliir 
possc  probari  raliuiic  graiiiiiiaiica,  alitcr  eiiiui  iiisi 
ulrunique  subslaiiiiv.i  ponerotur  significatiuiie,  cl 
hoc  iioiitcn  Deus,  et  lioc  uomen  homo,  noii  cnpula- 
rciiUir  <iibi  per  coiijunctiunem ;  vcl  nisi  ulriiinquo 
tenerelur  adjectivc.  Nuu  enini  adjectivum  siguifica- 
lioiic  subjccto  coiigrue  copulatur  :  ncino  enim  dirit: 
Isie  bonio  esi  coitgraminalicus,  sed  hoino  gramnia- 
ticiis.  Eadoiu  raiione  videtur  dicenduiii ,  ClirUlu» 
esi  Deus  homo,  id  csl  buiiiaiiaius  Deus  ;  ut  lenealur 
lioc  iiomeii  liomo,  adjeclive  ;  noii  ita,  tkrittu»  e$t 
Deus  et  homo,  cuin  uuuin  nuiiicn  subslantive,  alie- 
riiiii  quasi  adjcciive  ponalur.  Vel,  si  cnngrue  iilud 
dicilur,  qu;criiur  an  Dous  el  iiuiiio  fuii  Cbrislus,  vd 


laiiium  ab  bis  duobus  :  quod  falsum  esl,  iino  cliaiii  l>  Dcus  ct  Iionio  csl  Cbrislus.  Uiium  videlur  dici  in- 


ab  illis.  Suiil  tameii  qui  dicunl  boc  noniiiic  ali<iuid 
poiii  pcrsonam  sicut  esseniiain.  Uude  recipiuiit , 
Chriilus  etl  aliquia  quod  videlur,  id  csl  aliqua  ucr- 
sona  ,  cl  aiiquid  quod  latijjilur  el  aliquid  quod  iiio- 
rilur. 

(51)  llem ,  Cbristus  secuiiduni  quod  homo  prx- 
dcs  itiaiiis  cst  ut  sii  Filiiis  Dei,  ct  est  id  ,  quod  ut 
sil  ,  pru^desliuatus  esi.  Ergo  Cbrislus  sccuitduin 
qnod  boiuo,  cst  Filias  Dci.  I>tud  iion  v.iIei,quianoi) 
csi  id  qiiud  ,  ul  esset ,  pr;edesiinalus  est  secunduin 
id  seiuiiduin  quod  prjedesiiiiAius  ut  essct ,  el  dici- 
lur  prxdcslinalu»  sccuiidum  qiiod  bouio  ,  qtiiu  a 
Deo  itrieilesiiiialiiia  esw  ab  uitenio  ut  ip&e  cxistens 
hoiiH)  fssel  Filius  Dei.  Vel  *h  nalura  iiilclligi  potesl 
qiio  I  ftierii  !ira;destiii:)la  ,  qiiia  prsevisnm  esl  a  Oco, 
ut  illa  iiaiura  Verbo  Dei  in  uiiiiaie  pcrsoiix  uiii- 
retur. 

(.^2)  Ucm ,  seciiMduin  quod  cst  boiiio  esi  crca- 
luru  qujc  (^sl  Deus  ,  vel  qua;  noii  esl  Deus  :  si  sc- 
cuiiduin  quod  est  liuiiio,  est  crcatiira  qux  cst  Deus, 
ergo  secuiiduin  quod  lioino,  cst  Deus;  si  secunduni 
quod  iioiiio  ,  est  creatura  qu<e  uofl  est  Deus ,  er^o 
secuiidiiiii  quud  buiiio  est  aliquid  quod  iion  esl 
Dou$.  Scii  iiil  osl  secundiim  quod  esl  boino  quod 
ips&  siiiipiiciier  uon  sit.  Ergo  Christus  esi  aiiquid 
quud  nuii  esi  Deus. 

(53)  Ad  buc  dicendum  qiiod  Cbristus,  secunduin 
quod  esl  bomo,  est  crealura,  sed  nou  creaturaqux 


iongruc,  reiiquum  falso.  rjt-o  dicunl  quod  iilruin- 
qiie  qiiasi  adjooivc  ponitur,  ul  sil  sensus,  Cbrisluj 
csl  Deus  et  bonio,  id  est  diviii;c  cl  huii>aii;e  na- 
lurae. 

ilem,  regula  esl  dialocticoruin  quoJ^  nnineii  a-qtii« 
voce  dicluin  de  aliquibus,  falsam  facil  prupOMtiu- 
nem  in  qua  de  illis  sub  una  dicitur  pruljlione,  ui, 
Lairabile  et  marina  beUuatuul  canet;  iioii  eiiini  uni 
prolalioiieduas  pulest  tencrc  sigiiilicaiioiics:Eadoni 
lalione  cuui  dissiiniiiter  dicalur  liomo  de  Cbrisio  et 
Pctro,  noii  videtur  danduin,  Et  Chrisius  et  Petru$ 
eit  homo.  Nain  de  Petio  subslanliam  (54)  pra;dicat 
du  Chrisio,  iiabikUin,  inio  videlur  danduin ,  Sofua 
C7iris(u:>  esl  homo,  ciini  illi  soli  convenial  boc  no- 
u.en  homo  in  casigniiicalioiieiu  qua  diciturde  ipso. 
Sed  tbeoiogi  hanc  rcgiilaio  noii  seinper  ubscrvanl., 
qiiia  ucc  eiia;u  dialeclici,  ut  Ari:>toieles  iu  libro 
Vra-dicamentorum  ail  :  <  Si  quis  e:i  vocet  aiMina- 
i.a,  >  loquens  de  vero  aniiuali  et  picto,  de  qutbus 
xquivoce  dicitur  hoc  iiomeii  a/iiwa/. 

iteu),  Filius  Dei  esi  id  soluin  quod  soluin  ipse  ab 
a^teiiio  esi  ;  ab  aiicmo  est  lantuin  Deus,  et  Fillus 
Dci  est  Deus.  Ergo  est  laniuin  Deus.  Noii  ergo  est 
Dcii$  el  Iionio.  Vel,  ergo  iioii  est  hoiiiu.  Fallacili 
priniL  Tu  es  id  soluin  quod  soluiu  beri  fuisii  :  heri 
fuibii  lauium  gramniaticus,  niodo  cs  grainiuaiicus. 
Ei  go  es  taniuui  grammaticus.  Nou  ;  liiio  etiaui  mu- 
sicus,  posilo  quod  luinc  prinio  sis  musicus.  Itoni  , 


sil,  vel  quKj  non  sit  ,   quia  nuiia  leialioposl  illud  d  posilo  quod  nuiicpiimo  Piiius  Oei  sil  lioiiio,  Filiu» 

Dei  fuii  non  bomo  qui  ipse  fuit,  et  est;  vcl  qui  ip^e 
fuil  ct  iiou  esl;  noii  dicel  qui  fuit  el  nou  eii ;  naiti 
inde  buberclur,  ergo  fiiil  noii  bomo  qui  ipse  desiit 
osse,  et  iia  fint  aliquid  quud  ipse  desiii  esse.  lleliii- 
qiiitiir  erjjo  quod  Filius  Dei  fnit.  Non  homo  qui  ipse 
fuii  ei  esi,  el  iia  fuit  iion  botiio  qui  ipsc  cst  «Judo. 
procedilur,  Filius  Dei  luit  non  iioino  qui  ipse  eai, 
Filiws  Dei  est  lantum  id  quud  Paier,  ci  Patert-st  nwu 
boiiio.  Ergu  Filius  Dci  esl  non  boino.  Forte  aulciti 


est  adiniitenda  ,  neque  iioatii)aiis  iieque  pronomi- 
nalis,  otsi  hxc  dicfio  secundum  notel  unitaiein  per- 
suii.ie,  lieiii,  per  boc  iioineu  quid  qux-rilur  de  sub- 
slMiitia  :  ct  ad  inierro^alioaem  fuciani  deCbrisio 
por  lioc  numeti  quid  ,  cungiue  cl  verc  re>pundetur 
273  ''0»!t' ;  sil,  quid  esl  Clirislus  ?  homo.  Ergu  hoc 
i:uiiieii  houto  &iil>6iaiittuiii  &iginric:it ,  dielum  de 
t,liii:>U).  Per  intercnipiiuaeui  sulvilur.  Nua  etiim 
iiil  quid  est  Chrisius,  vcre  responJeu  liomo. 


(50)  V.  D.  Tb.  111,  q.  1«.  a7  ad  4. 

(51)  V.  Mug.  III,  <!.8.  §  L.  eld.  H,  §  C  el  F. 
(:.2)  M:ig.,  111    U.1I,  §A. 

(55)  llic  &opbisluruiti   bisiis ,   el  aiiipla  AV:ilteio 
dteciidi  iiegos,  contra  rclrum  uiiumquc,  Loiubar- 


diim  ei  Pictaviensein. 

(54)  Hic  subslunliam  accipit  pro  supposito,  scu 
jiro  naiiira  ullimo  compleia  et  habciitc  suam  subbv- 
btciiiium.. 


tm  SLMKMlAUtM  LICIU 

ali<|iiis  quxrens  i>ullei'rugia  Jicet  &e  noii  leiieri  liis  A 
ca\illatiuiiibus  rosponitejc ;  eo  quoil  aJiiiilluntur 
iiinnila  iioniina  a  ilioologiiisicut  a  diaicclicis,  ul  tion 
hontQ,  non  Deui,.el  liiijusniodi.  Se«l  audial  Aiigusli- 
iiuin  (SS)  qui  u(ilur  hujusnio.ii  iioinimbus,  dicendo 
nun  genitut,  et  quod  pius  esi,  non  Filius,  el  non 
Puler;  ncc  mireiur  cuniaudicril  nonhoino.  Faltacia 
a.i  praediciam  argumoaiationonu  Tu  licri  fuisii  non 
yrammaiicus  quod  ipse  es;  lu  es  id  soluin  quod 
lieii  iuisli.  Tu  lieri  fuisli  non  graninialicus.  Eigo 
liiotlo  es  non  grammalicus.  Nain  qiieiaadinoiiuni 
Iiomo  quasi  accidcnlale  csl  cum  de  Dco  (}icilur,  ila 
cl  grammaticuin  Jiciiim  tle  liomine. 

Ilem,  posilo  quod  Clirislus  nasoilur  inodo,  aiiquis 
liomo  nuscitur.  Ergo  aU(|nis  lioino  inoipit  vivcie,  e(  ^ 
ila  atiquid  incipil  \ivcrc.  lir^o  iiiud  iion  vtxil,  illud 
esl  Deus.  Ergo  id  quod  est  Deus  non  viiit.  Ei>;o 
nun  fuil  vivens,  et  iia  iion  fuit  Doiis.  ILadoni  raliono 
poiiito  qiiod  simus  in  co  arlicuio  quo  morlnus  est , 
aliquis  liomo  moriiur,  Etgo  aiiquid  inoritur.  Ergo 
aliquid  desinil  vivere.  Ergo  274  '""*'  vixil,  et  tion 
vivot,  el  ita  id  ({uodesl  Dcusnon  vivet;  vet,  atiquid 
dcsinil  vivere.  Ergo  Deus  vel  iion  Deus.  Si  non 
Dcus  et  unuin  sotunt  desinil  vivere ;  crgo  nil  qnod 
&il  Deus,  et  ita  nullus  homo  «|Hi  sii  Dcus.  Ideo  di- 
ceiidum  qiiodCiirislus  vivit  vila  diviiia  «{ux  ipse  csi, 
qua  semper  vixit  ct  seinper  vivci ;  el  vita  liumana 
qu;£  iu  co  06l,  duin  balicl  aniinatn  el  corpus.  fcll 
quia  modo  sotvilur  conipagiiiti  qiix  esl  aiitiiKC  ad 
corpus,  modo  inorilur,  id  csl  desinit  viverc  viia  iiu-  Q, 
niana,  non  tamen  desinil  vivcre.  Fallacia.  Isie  obli- 
viscilur  aliquani  scicntiam.  Ergo  desitiil  scire  ali- 
qiiainscicnliam.et  esiexpressumsimile:  nain  quem- 
a<lmoduin  dicitur  Clirisins  mori,  pro  allera  vita, 
kcilicel  liumana  qua  desiit  vivere  (unde  non  ueces- 
sario  inferuir  quod  desieril  vivere  ;  nam  hoc  csset 
quoJ  utraque  vita  desinerel  vivcre),  ita  isie  dicilur 
oiitivisci  aliquam  scienliam  quia  aliquam  scil  quaia 
nesciet.  Non  tamen  moJo  scquiliir  desinil  sdre  nli' 
tfuatn :  quod  non  potesl  esse  vcruin,  nisl  dcsinat 
^t  ire  omnetn  quant  novit. 

Slciu,  Maria  habel  aliquam  proprielalein  qua  di- 
ciiur  maler  respeclu  filii,  ergo  lilius  liabet  aliquain 
proprieialeni  qua  dicitur  filiiis  respeclii  mairis.  Sed 
qirje  esl  illa  pr«>priclas  nisi  fiiiaiio?  Ergo  ipse  filia- 
lioiie  esl  niius  Yirginis.  Sed  conlra.  llla  fiiialio  non 
csl  in  dcilaic,  «luia  nnllat  forma  tcmp.iralis  poiesl 
acciiiere  deiiali  ;  nec  est  in  aiiima,  «luia  anima  non 
polesl  essc  Ulins;  iicc  est  in  carne,  quia  caro  noa 
esl  lilius,  nec  ibi  cst  aliquid  coiistiiulum  ex  anima 
©t  carne  iii  qno  sit.  Er{;o  ipse  non  csl  fitius  Virgi- 
nis  lilialione.  AJ  lioc  dici  poiest  Cliiisltiiii  dici  li- 
lium  Virginis,  noii  tanien  liliatione.  Sicul  diviiia 
essentia  csl  Paler,  non  tamen  pateroiiale  esl  I*aler, 

(55)  Libro  v  De  TrinUule,  c,  G  ol  7. 
(iiO)  Similc  qniil   li.ibel  Ang.  i.  v  Ue  Trinii.,  c. 
H),  otc.  V.  Mag  ,  I.  .1.  aO,  I  A.  el  C. 

(f)7)  Magislcr^  iii  Sciit.  dist.  8,   §  l{.  V.  Danias. 


QLi.NQLE  —  LIB.  IV.  n3« 

ci  Dciis  Cbl  Cn-ator;  non  tai::en  erealione  est  Crea- 
tor.F..llac'ia  priiiii.  Iii  cicatiira  CnI  aliqiia  proprietas 
qua  ipsa  dicitur  crcaiura  respectiiCrealoris.  Krgoiu 
Crcaiore  esl  atiqua  proprietas  qiia  dicilur  Crealor 
lespeclu  creatura;.  Vei  potcst  liici  qiiod  filiatio  est 
iiicanie,  non  tamen  caro  ilia  lilialione  diciturfilius, 
sed  Fiiius  Dei  ilia  fiiiaiionc  dicitur  filius  Virginis, 
sicul  apparet  per  siinile.  Dicit  Augnsiinus  (56)  : 
tAccidens,  quodicilur  Crcalor  cslin  creaturaeliion 
in  Creatore;  nec  tamen  creatura  secundum  itlud 
acciden.s  dicilur  Crealor,  sed  Deus  sccundiim  illud 
Ciealor;  sicuicliain  missio  temporalis  qua  Spiritus 
iiiiititur  ad  sanctificatidam  ireaturam,  est  in  crca- 
lura,  et  iion  iii  Spirilu  sancto,  ncc  tamen  dicitur 
I  reatura  mitli.  > 

(57)  llcm,  Cliiistiis  semel  naius  est  <1e  Palre,  et 
seiiiei  ile  iiiatrc,  ct  non  cadem  nativitate.  Ergo  dua- 
btis  tiativilaiibus,  el  ila  duas  liabcl  nalivilatcs,  et 
ilabisiialus  esl.  Eigo  non  qiiotidic  nasciiur  aeteriu 
nalivilaie,  aut  pttirics  fuit  ca  nascilurus.  ideo  dici- 
musquod  duas  liabuit  iialivitates,  ei  bis  nalus  est, 
licel  hoc  nltimum  quidam  non  iniprobe  nogaverinl. 
ViJeiur  cnim  per  udverbium  noluri  utramqiic  esse 
coniplclam. 

(58)  ilem,  poluil  non  assumere  illam  aiiimam 
qiiam  asstimpsit  el  iilud  corpus.  Itia  diio  potnenint 
constiluerc  aliqticm  liominein  (|iiem  noii  coiistiiue- 
innt.  qui  iiouio  poluit  noii  esse  Deus,  ct  iia  potuit 
petcate.  Ad  iioc  dicenduiu  «inoJ  si  «te  persuna  fial 
serino,  ccrlum  esl  quoJ  iioiiio  illc  iioii  poliiii  pec- 
cre;  si  vcro  «te  iiaiura,  verutii  esi  qiioJ  ijisa  noii 
uiiita  Verbo  Dei  (qiiod  potuil  fieri)  poiuil  pi-ccjre; 
sed  qiioJ  unila  esscl  Deoelpeccaret.nequaiiuam  es« 
set  p«)ssibiic. 

(59)  Item,  Cliristus  est  liilius  Virgiiiis  natura  hu- 
niana,  aut  divina  :  non  diviita.  Ergo  huiuana  iia- 
inra.  Ergo  giaiia.  Ergoest  adoplivus  filius  Virgiiiis. 
Er^o  prius  iuil  litiiis,  ei  posl  adoptalus  esl  in  li- 
lium  :  quod  lalsuni  esl.  INuIlo  moJo  dicenilum  esi 
quod  Filius  Dei  sil  iilius  adoptivus,  licet  sit  lilius 
Virginis  gralia. Fallacia.  liuic  iitiiJeii  conferl  Deus 
:-lii{uam  graliaMi.  Ergo  ipse  esl  adoptivus  lilius  Dei. 
Quare  auiem  iioii  sil  lilius  adopiiviis  dicium  est 
quia  ab  initio  iiabuil  plenituJinem  omiiiuni  grali.i- 
rum  [ioan.  i),  quia  uiictus  esl  oleo  la;titi;£  pru:  con- 
sortibus  suis  (/'*«(/.  .XLtv),  el  requievii  sufier  euiii 
Spiriius  sapieiiliic  el  iiitelicclus,  elc.  (jsa.  xi). 

(GOj  iieiii,  quitlquid  babcl  Filius  Dei  275  ^«^' 
cundum  quuJ  Deiis  pcr  naturam  ,  liabei  lilius 
hoiuinis  secuaJiiiii  (luuJ  tiomo  per  graliain.  bed 
secuiidum  .-juod  Dcus,  babelumiiipotciUiani  per  na- 
lurain.  Ergu  secunJum  quod  iiomo,  buiiet  ominpo- 
tenliam  per  graliain.  El  ila  seciindum  quoJ  iioiiie, 
babcl   omiiipolenliam   :  quod    falsum.    ldi:o   nota 

I.  II)  De  fide,  c.  5,  in  med.  cap. 
(58)  Mag  ,  111  d.  i-i.  §  C.  ci  D. 
(5'J)Mag..iiid.  iO.  §  Dei  E. 
(,G0)  M,«g.,  itl  d.  14.  i  Cet  U 


ilS5 


VILIVA  PICIAMENSIS 


llSi 


guod,  liukere  omuii>oUHliam  ycr  nalunini,  liiiu  liOtal:  A 
til  qiiid  habral  lioiiio,  el  ((uoiiiodo  lubc;ii.  UiriiiS- 
que  qiioritm  cuusa  esl  deiluii.  Siiniliici'  liubcic  oiii- 
iiipotenlinni  per  gralinin  iliio  iiolat,  uniiis  qitortini 
CMnsa  cst  liiiinanitas,  inotii  scilicct  iinbcndi  per  ^ra- 
liain;  seii  iion  est  caiisa  alterius,  scilicet  hubili  vel 
lubcndi.  Non  eniin  est  cuusa  quare  sit  oniiiipolens, 
seil  quarc  ci  ijr-jitia  sit  qnod  Dco  csl  «iiila.  UnJe:  si 
sinc  vcrbo  posse  dici  snslinerel  ralio  graniiDaticac 
loculionis,  unius,  diccrctur  non  repeliio  vcrlio  : 
Quidquid  liabel  Filius  Dei  secundum  quod  Deus  per 
tialuram;  filius  hominis  secundum  (/uod  homo  pe* 
gratiam,  ul  notarel  lixc  diciio  seeundum  causuni 
niodi,  iion  liubili.  Unde  inslanduni  csl  liuic  argu- 
nieiilo  :  Cliristus  sccnnduin  quod  lioiiio  liabei  omni- 
|ioieiitiam  per  gruliuni.  Ergo  sccnnduin  qiiod  cs(  B 
lioiNoliabel  oninipolcntiain.  Fallacia.  Chrislusiiicoc- 
pitliabcre  oiniiipotenlium  pcr  gratiani.  Krgo  incoe- 
y\l  liubcre  oinnipoienliam.  Qnod  auteni  prini.:i  sil 
vci'o,  ituosteiMiJlur:  Clirisliis  liabct  omiiipotcnliaiii 
pcr  gratiam,  non  ab  aeterno  habet  cani  pergratiani. 
Ergo  inca^pil  eam  liabere  per  gratiam. 

CAPUT  XI. 

An  Clirisnts  sapientia  creaia  scivit  omnia  quoe  tcivit 
divina  scientia. 

(Gi)  Ciiin  vt^ro  Clirisius  assutnpsit  animam  el 
corpus,  iitriiisque  defectus  assumpsit  quos  oportuit, 
el  dccuil  cmii  suscipcre  oninia  idioniata  uiriusqne; 
liiidc  ei  sapieiiliam  (quse  proprie  cst  iii  aiiiina)  lia- 
buil  creaiain  qiia  sapiens  fuit,  el  ea  scivil  quxcun- 
(]iic  scil  sapicniia  increalu,  qux  esl  itt  quod  ipsc; 
qnia  ab  xterno  sapiens  esl  ei  Pater  el  Fitius  cl  Spi- 
lilus  saiictus.  Objicilur  :  .^nima  Cliristi  scit  quid- 
quid  Deus  scit,  iiec  polest  perfectius  scire  quain 
t>ciat.  Ergo  xqualis  est  Dco  in  scicitliu.  Ergo  iioti 
in  omni  bono  niajorcm  hubcl  suntcicnliain  Creator 
quam  crealnrn.  Dicimiis  primain  aigumcntalioncm 
ideo  esse  laisani ;  quia  licet  anima  Chrisli  siiut 
quidqiiid  Deiis  scit,  non  tamen  adeo  perspicaciter 
.siciit  Deus;  et  quod  omnia  scit,  hoc  ipsiiin  habel  a 
Deo,  et  idco  ei  non  xquatur.  Sicul  iste  habet  qiioi- 
cuiique,  el  lam  pretiosa  sicut  ille,  noii  tanien  par 
Cal  ei,  in  divitiis,  quia  hxc  oiniita  liabet  ab  illo. 

((i2)  Itciti,  quxritur  an  Jesus  profccerit  sjpicniia 
iHimanu,  ct  ideo  magis  sapiens  fuerit  uiio  le.ntporc  D 
qiiam  alio  :  quod  videtur  posse  habcri  ex  diclis 
Evaiigelii :  Jesus  proficiebal  wtate  el  tupien!iu(Luc.  ii). 
Isaias  ctiam  loqiicns  uil  de  Chrisio  :  I^riu*  quam 
sciat  puer  nominare  patrein  aul  matrem,  accipiet  spo- 
iia  Samariw  (Isa.  viii).  Ubi  videtur  Innucre  qiiod 
cttam  Chrisius  aliquid  nescicril  :  quod  a  verilatc 
longiniiuiiin  cst.  Sed  ita  dicitur  Jesns  prorcrissc 
bupicniiu,  sicut  e|uscopiis  prolicil  in  siio  cpisco- 
paiii,  qiiia  miilti  pncdicutione  ipsius  el  doctrina 
^roiicici;anl;  vcl  quia   secnndnni  hominuni  opinio- 

(Gl)  Mag.,  II',  d.  l^,  §  B.  :  Dicimus  animuin  Chri- 
s'.i  per  supicntiain  sibi  grutis  dutam  iii  Vcrbo  Dci 
t.  ,  .iiiiia  csi  (iiiide  etiam  pcrlecle  inielligii),  oiiinia 
scn  c  qiiA  Deus  8cil. 


iiem  viilebatur  proflccre,  el  ita  se  habebat  .nc  i\  pa- 
trPiii  ei  niatrem  igiioraret,  qui  laiiien  ominum  nuli- 
liain  liubcbul  ctium  siipcr  humunam  sapientiam. 
Uiide  iic  co  dicil  Jeremins  :  iSotuin  [aciet  Dominut 
iuper  lerram;  miilier  circumdabit  lirum  gremio  uleri 
tui  (Jerem.  31).  Nani  ;«  priitci|>io  nativitalis  fuil  vir, 
non  atatis,  sed  supieniix'  perfectione. 

Itcin,  Christiis  anie  incurnaliuiiem  erat  tantura 
sapiens  xtcrna  supicntia,  iii  incarnulione  coepil  «$80 
sapiens  liumanu  sapicntia,  net  dcsiit  esse  sapien» 
divina.  Ergo  pliis  fuil  sapiens  posi  incarnalionein 
quain  antc.  Fallacia.  Diligendus  erai  Deiis  antcquam 
incarnaretur,  lantiim  quia  Dcus ;  posl  iuil  diligeiidus 
qiiia  liotno,  iicc  dcbiil  essc  diligendiis  quia  Dcus. 
Ergo  ntagis  fiiit  diligcndus  posl  quam  anlo.  Vcl 
isic  caiefiebat  276  '><^"  "'«^  ^^^^  calore  scilicei 
incdicina;;  modo  culerit  ei  culore  mcdicin»:,  et  ca- 
lore  solis.  Ergo  magis  qtiam  ante. 

llcm,  quidqnid  scit  Deus  scil  aninia  Chrisli,  Deus 
scil  munduin  creare  ei  animam  Christi.Ergoanima 
Clirisii  ci  scii  munduin  creare  ei  sc.  (63)  Itcm, 
Deiis  scii  mundum  crcarc,  ci  anima  Chrisii  scit, 
vcl  non  scii  idein.  Si  scil  idem,  ergo  aniina  Chri&li 
scii  mundumcreare;  si  veru  non  scil  idem,  erg» 
aliquid  scil  Deus  quod  non  scil  anima  Christi.  Ad 
huc  dicendum  quod  hoc  verbum  scit  cum  hujusnio-' 
di  infinilivis  nolai  liubililalem  quamdam  iilius  rei 
exercciida\  qua;  significatur  per  verbuin  conveniro 
rei  dc  qua  agiuir.  Ut  isle  scit  disputare,  id  est  habi- 
litulem  quamdam  habet,  sccundum  quam  idonens 
esl  dispulare.  Sed  hoc  non  est  danduin  qnod  anima 
Cbrisii  sciat  peccarc  ;  non  enim  potesl  pcccarc ;  scil 
lamen  pcccare,  id  cst  Iiabcl  scieiiliam  ciiisubjeclum 
cst  omiie  peccatum  ;  et  scil  creare  niundnm  id  esl 
liabei  scientiaiu  mundi  creati,  el  scil  creare  se,  id 
e^i  scit  qnaliicr  ipsa  fuerit  creata.  (64)  Si  vero 
quxratur  qiiarc  animx  noii  esl  dalu  potenlia  sitm 
mensura  sictit  et  scieiitiu,  iJeo  quiu  nuluraliier  ca- 
pax  esl  scieniiae,  iton  csi  naturaliter  capax  poien- 
tix;  ct  ideo  illud  daliiin  est  ei  sine  mensura  cujus 
iiaturaliter  est  rapax. 

CAPUT  XII. 

An  Clirislus  Itabnerit  cltariiatem  modo  »iiP,  vel  modo 
palria;  :  ubi  determinanlur  quce  ad  charitalem 
Lhristi  perliuent. 

(65)  Sicut  aniina  Christi    liabet   scienliam    sine 

inciisiira  qux  esl  dotiiim  gratuituin,  ita  liabel  qua- 

tiior  cardinales  virlntcs;  habcl.etiani  cliaritaieiu 

qiiu  nulla  est  perfeclior.  Fidcm  autem  ct  spem  non 

habet  nec  Iiabuit,  quia  non  habuil  charilatcm  modo 

vix',  scJ  inodo  palrix,  ct  ubi  est  perfectn  cognitio, 

iioii  esl  fidcs ;  siiniliter  ubi   esi  certitudo    rei,  noii 

Cbt  spes.  Sed  objicitur  :  Christiis  credidil  et  speru- 

vit.   Undc:/n  te,  Domine,   speravi  (Psal.  xxx),  et 

Credidi  propter  quod  locutus  sum  (Psal.  cxv).    Ergo 

(02)  Mag.,  111,  d.  13. 

(05)  Mag.,111,  d.  14,  §  H, 

(Oi)  Mag.,  lii.  d.  U,  §  C. 

(05)  Mag.,  III,  d.  23,  el  disl.  26,  $  C. 


ilRfJ  SK.NTENTlAnUM  LIBKl  QlJlNOCR   -  LIB.  !V  1186 

babiiil  fitlem  cl  spo.m.  Falhicia.    l*etriis  qiii  csl  in  A  i"  pnlria.  Nani  ctiain    sic    e.sl   in  aliij  hominibtis. 


palria  ciedit  el  speral  resurreclioiiciii  corpariiir. . 
Ergo  liabct  fiilein  cl  spcm.  Ilein,  Chrisliis  haljiiil 
orJiiiaiam  cliaritalein.  Ergo  niagis  «Jiiexil  Deuin 
qiiam  se,  cl  proxiinuni  sicul  se,  sed  ipsc  cral  Doiis, 
ergo  se  (lilexil  plusqiiam  se ,  et  proxisiiuin  siciit 
Dcum.  Ergo  iiiordinatani  liabiiil  cliarit.ilcin.  licni, 
Clirisltis  crat  verus  doclor  el  siimmus.  Ergo  quo 
ortliiie  ilocebal  liaberi  charitalem  ct  eam  bahuil, 
vel  non  bcne  htbiiit  vcl  docuil  :  sed  hoc  ordinc  do- 
cebat  dcborc  haberi,  iit  primo  diligerclur  Dens,  se- 
cundo  proprta  aniina.  Ergo  ila  habuil  chsritatein. 
Ergo  plus  dilcxil  scse  Dcum  qtiam  se  hominein. 
Itcm,  Chrisliis  faciehatquac  docebat,  ct  cconlrario, 
el  nil  docebal  vel  faciebat  quod  non  facerc  vel  do 


Item,  Chrislus  semper  liabuit  parcm  chnriiatem. 
Trgo  quosciMique  dilexil,  pnri  cliarilnle  dilfixil. 
Ergo  rnairein  stiam  ei  Pclriim  pnri  charitnlo  dilo 
xil.  Ergo  iiiordiiinliiin  lialniii  charilatcni,  (jiiia 
etiam  inier  pioxiioos  habcnda  csl  disliiioiio,  co 
qiiod  magis  diligeiidl  sunl  parenlcs  quatn  ■A\\.  Ileir, 
scnici  dilexil  cbarilatc  Pelrun».  Ergo  el  scinper. 
Ergo  et  quando  Pclrus  pcccavil  moitaiilcr.  Scd 
lunc  non  diligebal  Pelrus  Deir.n.  Ergo  tunc  non 
crat  digniis  diligi  a  Deo.  Ilom,  Deus  diligii  oinncut 
suain  crealuram,  qiii  nil  oditcorum  qune  fecil.  Ergo 
diligil  Ju.'!am.  Ergo  dilectionc  (empotaii,  vel  ajtcriia: 
Si  sctcriia  dilcclione,  ergo  charilale,  ergo  ad  vi- 
lain ;  si   dileclione  lcmporali,  ergo  diieclio  tempo- 


cerc  polcrai.  fpse  docebal   Deum  plus  esse  dili-  *^  ralis   fuit   in    Chrislo.  Ilem,  Cbrislus  diligil  hunc 


gctultim  quam  propriani  persoiiain  :  Ergo  plits  ilili- 
gebat  Detim  quam  se.  Itein,  Chrislus  habnii  perfcc- 
lam  cliariialem.  Ergo  proximuni  pcrfocic  dilcxii. 
Ergo  ad  id  quod  se ;  scd  noii  ad  aliud,  vel  proplcr 
aliud  se  dilexil,  nisi  quia  ipse  erat  Dctis.  Ergo  ad 
hoc  dilexil  proximum  ul  essel  Dcus ,  sed  impossi- 
liile  cral  proxitnum  hoc  csse.  Eigo  non  sic  cral  di- 
ligendus.  ileni,  Chrislus  habuil  cbariiatem  inodo 
pairi.T  non  modo  viae.  Ergo  non  habiiii  ad  ineren- 
dum,  quia  patria  non  csl  locus  merendi,  sed  reci- 
picndi.  Ergo  Christus  'non  mcriiii  charitale  qiiam 
habuil.  liem,  Chrislus  habuit  charitatein  iii  via  ad 
merendum,  in  patria  non  liabuii  ad  lioc,  quia  lunc 


elccliitn  qiti  modo  nou  haliel  charilatcm,  ncc  cst 
dignus  diligi  moJo;  et  non  diligil  iiliiin  qui  cst 
ro|irobus,  et  lumcn  habet  cluriiatcm  cl  esl  digiius 
diligi.  Sic  ergo  diligil  nun  digniim  diligi,  el  no:^ 
diligil  dignum  diiigi;  ergo  inordinate  diligil.  Iteni, 
n.ajorctn  appoaii  charitjlem  liuic  cui  minorcin 
prxp:iravil  coronatn,  quam  illi  cui  majorein ,  ct 
ininitnuin  augmenliiin  cliarilatis  stiperat  omnia 
mtincra  i|iix  iii  pra;sciili  vita  possuni  liomini  con- 
ferri.  Ergo  magis  diligit  islitin  qiiam  illtim.  Econ- 
tnrio  lamcn  ab  aulerno  majus  honuni  pr.Tparavit 
illi  qiiam  isli.  Ergo  ab  xlorno  inagis  ditexil ;  qiiciii- 
cunqtte  ab  xlcrno  dilexii  diligil  niodo.  Ergo  modo 


non  potuil  niereri.   Ergo  ad  alium  usuin  habuit  in  ^  magis  istum  quam  iiluin.  Ilein,  isle   magis  diligii 

V.  _  .....  


via  quain  in  patria. 

Ad  praediciorum  solutionem  diccndum  cst  qnoil 
Chrislus  neminem  dilcxit  charilaie  ,  nisi  qtiem 
ficicbal  prjedcstinatum  esse  ad  viiam  :  clordinalani 
liabuil  charitalein,  in  hoc  quod  pliis  dilexit  se  se- 
cundum  qiiod  erat  Deiis,  (|uam  secundum  qiiod  eral 
homo,  ct  proxinium  dilexil  sicut  se,  id  esl  ad  id  in  quo 
se,  non  tainen  277  adoinne  id  ,  nec  ad  hoc  ul  unire- 
lur  Veibo  Patris  iii  Hnilalepersona?. Fuit  auiem  Chri- 
stiis  in  via  non  eo  niodo  quo  alii  liomines  :  nain 
esse  in  via  propric  cst  esse  in  ilinere  rcvertcndi  ad 
paiiium,  vel  per  pociiiicnliam,  vel  alio  niodo  ;  et 
Iracluin  esi  a  (iliis  Isracl  cgrcdienlibits  de  iEgyplo, 
el  venientil.us  ad  teirani  proiiiissionis,  id  csl  Jcro- 


Deuin  qiiam  ille,  et  qui  niagis  diligil  debei  magis 
diligi.  Ergo  niagis  diligiiur  a  Deo  iste  quam  illc, 
qiiod  falsiimesl,  quia  inajtis  prxparatiiin  est  illi. 
Iiein,  ab  xlerno  voliiit  Detis  ut  huic  apponerelur 
gralia  in  tcmpore,  el  Dcuin  apponcro  graliam  hitic 
osi  ipsuin  diligere  eutn.  Ergo  Detis  :ib  aeterno  dile- 
xil  istum.  Non  ergo  :ib  X'terno  oJio  habtiit;  qitod 
falsnm  cst.  Ipse  eniin  ab  xlerno  Jacob  dilexil,  Esati 
autcm  odio  habiiit.  Iste  aittein  reprobatits  esl,  licet 
modo  bonus.  Ilent,  Petriis  aliqiiaiido  fiiit  magis  bo- 
ntts,  aliqiiando  ininus  bnniis,  et  aucloritas  habci  : 
Qiii  pliis  dilujxt,  plu$  diligUur ;  Ergo  qtiia  qti.ndo 
inagis  loniis  cral  magis  «iiligcbal,  el  quando  ininiis 
boiius  cral  ininus  diligebalur.  El  Christus  nunqtiam 


solymain.    Nam  cl  nos  dc  ^l^^gypto,  id  esl   (!c  afili-  q  nisi  charilalc  dilcxit  Peirnin,  crgo  majori  charilate 


ctioiie ,  vcl  nioerore ,  sivc  lenebris  btijtis  saccnli 
exeunlcs,  futuram  civil.itcm.  id  est  Jeriisaleni,  si  i- 
iicel  visiiincin  pacis  inqiiirinius,  non  liabcnles  ma- 
iientein  mansioncm  (Hebr.  xiii).  Cliristus  autem 
non  fuit  hoc  modo  in  via,  quia  '{iii  iion  recessil,  non 
esi  revcrsus.  Cbrislus  atilem  non  rccessit,  quia 
non  habuit  peccatuin,  iiec  actuale  nec  conlraclum. 
Fuit  lamcn  in  via,  id  est  in  cursu  mortalitalis  cl 
passibilitatis,  quia,  blxsultavii  ut  <j:gas  ad  currendam 
viam  (Pial.  xvm),  el,  ^fe  torrenle  in  via  bibil{Psal. 
cix).  Qui  autem  non  liuboiii  charitalcm,  in  via  non 
sunt.quia  viam  civilaiis  lKibitand:c  non  iiiveniunl, 
iino  sniit  in  invio.  iNec  esl  inirum  si  Chrisliis  ex 
charilate  poluil   uiercii  in  via,  quod  non    potuii 


aliquando  dilcxit  Pelruin,  ct  aliquando  ininori.  Non 
ergo  scinper  parcin  liabuit  charitalein.  Itcm  Cliri- 
s'.us  aiiiinamlo  dilcxil  Judam  .ricrna  dileclione,  cl 
tunc  Judas  diligebnl  euin  clnrilaie.  Ergo  tunc  eral 
Jiidas  dignus  diligi  xterna  dlleciione.  Ergo  inrc 
erat  digiius  diligi  a  Deo  x'terne.  Ergo  el  Deus  tiinc 
diligebat  eum  .Tcterne. 

Prsemissarum  objeclionum  dilTicilc  esl  SHincre 
solutioncin  nisi  hiijus  vcr'.-,i  diliijcrc,  prout  dc  Dco 
dicitiir,  mulliplex  distinguatiir  significaiio.  Srien- 
dum  crgo  quod  hoc  verbnin  diligere  diclum  dc 
liomine,  duo  potesl  noiare:  vel  inleriorem  affeclum, 
278  ^*^'  exlcrioroin  cffecluni.  Ul  cuin  dicilur  : 
htt  diHtjii  isium,  potesl  intelligi  qnod  molu  pro- 


nST  f^FTRI  PlCTAYIENSlf>  118« 

venienlc  et  cli.irimtc  movoliir  ai  Jiligcrnhim  illnm.  A  plcnius  liansii;  cl  .!o  ips-^  Ifgiliir  qnoil,  «  Virgo  c^l 


«jiiod  ail  iiucriorem  perliiicl  alleouim ;  v«^i  qiiod 
minisircl  ci  lemporalia  bcnencia,  qtioiJ  poriiocl  a^l 
cxtcriorcm  effeclnm.  (00)  Ciim  crgo  «liciliir  lioc 
verl)iiiii  diligere  ilc  Doo  seciiiiiliiin  divinnm  ii',iliirain, 
non  nolal  molurn  aiiqiicm  qiii  sil  in  Hco,  qiiin  iiil 
lalc  caifil  in  divinani  esseniiam.  seil  cffcclnm  dilc- 
clionis  Dci,  id  csl  qii:e  cst  Dcus,  noiat.  Unde  lol 
possiinl  hiiic  verbo  assi^nari  significalioncs,  ciim 
do  Deo  dicilnr.  qiiot  suiil  efrectus  dilrclionis  divin.T, 
el  qiiia  suht  cjns  iria  nolabilia  sigiia,  scilicei  con- 
scrvare  in  proprio  cssc ;  graiiani  in  lemporc  appo- 
nerc  ;  ad  vilam  pr.-edcslinare  :  cum  dicimr,  Dilirjil 
itlum,  si  secnndnm  divinam  nalnram  sniniliir  di- 
lcclio,  uniim  istornm  inlelligitnr,  vel  qnod  scrvcl 


clccliis  3  Domino,  alqne  inler  c;cierns  mag-s  cst 
dilccliis, »  el  eJHS  consobrinns  f<»il.  llndc  si  Cliri«liis 
illtim  ordinem  conscrvavil  cbaritatis  qiicm  doccl 
Ambrosias  (67).  plus  lencbalnr  cnm  diligfre  rn- 
tionc  coKn:!lioi»is  qiiam  Pclriim,  ciii  ncm  cral  jiin- 
cliis  liiiea  consangiiinitalis.  (^iiin  enim  dnodeciin 
lanlnin  rnenint  aposloli  in  ejus  consortio.  qninqiie 
coruin  ruernnl  cognati  Doniini.  Econtrario  lamcn 
plns  vidcliir  dilexisse  Pelnim  qiila  cnm  consiituit 
priiicipem  aposlolorum,  cl  dedit  claves  regni  corIo- 
ruin.  Idco  dicnnt  fere  omnes  qnod  faniiliiriiis  dile* 
xit  Joannem,  pliis  iamen,  id  esl  m^jori  anictii  Pc- 
Iriini,  ulpntc  a  qiio  plns  diligcbaliir.  Dicit  lamcn 
Augtislinus  snper  Joannem  (G8).  pcr  Joannem  iii- 


in  proprin  esse,  cl  ila  onincin   crealuram  siiaui  di-  "  lelligi   contempla:ivam  vilam;  perPelniin  aclivam, 

ligil;  vel   qiiod  apponal    graliam,  qnod   facil  solis 

raiionalibiis  cicainris.  licct  noii  omnibiis,  lamen 

lam  clcclis  qnain  rcprobis;  vcl  qiiod  praedcslinavil 

.id  vilam,  qiioil  soiis  raiioiiiilibiis  cicalnris,  el  lianc 

lillima  est    pra^iipna  dilerlio  pro  qua  sola  rccipiHir 

qno.l  Ofus  scmper  dilcxcril  Jarob  el  Pclnim,  cl  ab 

»lcrno.  el  qnanbi  PtMnis  cnil   in    mortali  pcccalo 

et  anleipiam  Peiriis  qnidquM  cssct  prorsns.  Qnibiis 

proposilionibiis  piobatnr   divina   cssenlia,  cl  siib- 

intiii  liir    qiiiilain  elTccins    in    crcainris.   Idem  csi 

enim  :  Deut  dilexil  Pelrum  ab   atemo,  ac  si  dice- 

rcm  :  Deus  eti  Deus  cnjnx  voIunirJi  subfuit  ni  Peiro 

in  lempore  aiipomrel  (irntintn,  el  conferrel  in  fuiino 


ct  ita  pius  dilexisse  Joannem  quam  Pclrnm,  eo  q<io4l 
pliis  dilexil  hanc  ti  am  qiiain  illain.  Plns  tamen  ad 
littcramdilexil  Petrnin  qnani  Joainicm  (09).  Nec  eiiim 
aslriclnseral  Cinisius  onlini  charitaiis  qiii  obscrva- 
liir  in  via,ciim  ipse  liibcrct  charilalcm  inodo  p:ilrix. 
279  ^*^^  dicilnr  Jo.iiines  plcnius  o:i'tcris  bansisse, 
etiquod  pliira  cognovit.  Tnnc  cnim  fnnc  pliis  dtlcxis 
sct(iiam  qiii  pliis  cognoscit  plits  diligil),  scd  qnia  il) 
ii.ensa  €060.-«  propinqiiior  erat  Doinino,  loco,  qnam 
Peiriis,  qui  aliqiiantulnm  erat  remotns.  Id^-o  etciim 
Dominns  ab  iino  eoriim  se  dixisset  tradenduin,  Pe- 
tnis  ciim  iioii  possel  secreto  qii:frere  a  Domiiin 
qiiisnam  essel  qiii  iradcret  enni.  co  quotl   remolnt 


roronam.  El  proptcr  banc  solam  ilileciioncm  dirilnr      erai,  inliinavit  Joanni,  qni  jnxta  Dominnm  sedcbai, 

Dcns  aliqnid  diligere  cbaritate,  qnia  ncmincm  c':a- 

rilalc  spincl  dilnsii.  qnem  non  scmpcr  ililexcril,  ct 

qiicm  non  a«l  vilain  .xtcrnain  dilexerit.  Et  econlra- 

rio  proptcr  reliqnas  diias  dilectioncs  non  est   di- 

rcndnm  quod  Dcns  a!>  :vlcrno  dilcxcril  Jiidam,  vel 

irralioiiabilcm   crcaltiram,  vcl  qiiod  charitalc  bxc 

dilexcril.  lino  nnlla  dilcclionc  ca  dilcxit,  ncc  lein- 

porali,  nec  «lcrna  :  quod  viderclur  per  ablaiivnm 

aliqnid  allribui  Deo.  Tali  antcm  proposilione  poiiiis 

crealnrai   fil  allribiilio  qiiam  Crealori.  Snlns  eniin 

lerminns  ponimr,  sicut  cum  dico,  Deus  creavit  om- 

nin.licel  qiiidam  dicanl  lali    proposilione  sicul  et 

pM-missa  pr.-edicari  divinain  essentiam  principaliicr 

et  snliinniii  eircctnm,  ut  sil  sensns,  Detis  ab  cvlerno 


»1  ab  eo  boc  qii.xrcret,  qnod  ct  fecil  Jnannes  qii.isi 
inciiiians  se  ad  aurem  Doinini,  ncc  proptcr  alind  in 
coena  dicilur  siipra  peclus  Domini  recnbuissc.  Iino 
ncc  cliam  si  pliis  cO}(novit  plns  dilcxit,  qiiia  hnc  in- 
tclligilnr  dc  his  qiii  sunt  iii  paliia ;  vcl  ad  babilil.'*- 
tcm  referinr,  qui  babilior  csl  cognoscerc.  Iiabiiii)r 
est  diligcrc.  Palet  itaquc  e\  prxdirlis  quod  iii  Dco, 
sccundum  qiiod  Dens,  niilliis  alTccins,  nnllus  inolus 
csl,  et  qiiod  nemincin  diligil  rbarii.itc  nisi  pr.xdc- 
siinalum  ad  vitam,  sicut  nec  illi  qni  siiiit  in  pairin, 
nec  cliam  cxislcnl  s  in  via,  cui  rcvelaintn  esi  qni 
sinl  prncdcslinati,  (|ui  reprobi,  si  forte  aliqnis  in  via 
liabeat  horum  iiolili:itn. 

Sed  nolandum  quod  lioc  nomen  chnritas  iria  si* 


dUiXil  Judam,  id  cst  Dens  csl  Deiis  cui  ab  ntitcrno  D  gnidcat  quac  hic  nccessc  esi  dislingiicre  ;  qiiando- 


placnil  nl  Jii  las  essC  in  temporc  cl  ei  gralia  appo- 
iicrctnr.  Alii  dicnnl  qiiod  ncc  ista,  ncc  illa  aliqnid 
probalnr  nisi  soliis  lermimis  :  qni  sccurius  inccduiil 
licel  noii  adco  vere. 

Solcl  qii.Tri  de  moiii  illo  nalnrali  quo  Dominns 
ililexil  matiem  snam,  an  uicritorins  illi  fucril.  Ad 
qiioil  diceiidiim  quod  per  se  coiisideralns,  mcriio- 
rius  non  fuii;si  vero  «ondilns  fui»  charit.Tto,  me- 
ritoriiis  cxslilil.  Solct  eliam  qiiieri  an  pliis  dilcxoril 
Doiniiius  Petrnin  qnam  Joannem.  Vidciur  qu&d 
pliis  Joaniiem  qnia  ipsc  dc  foiitc  Dominici  pectoris 

(66)  V    Mag.,  d.  32. 

(^7)  Ad  illud  Caiilic.  ii  :  Ordinavil  in  me  charil. 
(GS;  Aug.,iract.  tilt.  in  Evangcl.  Juan.,  ad  rincin 


que  Spiiilum  sanctnm,  vel  virtuiem  animi  sccun- 
duni  alios;  qu:indoque  inolum  nniini  procedcnteni 
ex  cansa;  quandoqne  opns  chariialisv  ul  cum  di-' 
cilur  :  Majorem  charitalem  nemo  kabet,  ctc.  [Joan. 
xv).  Chrisius  crgo  semper  babiiil  cli:irilalis  plcni- 
ludincm,  nec  poluit  in  ea  proficcre  anl  dcliccrc. 
Unde  veruni  csl  quod  cadem  charitate,  qux  nec  in- 
toiidi  potcral  anl  remilli,  omncs  elcctos  dilexii ; 
quosdain  lamen  magis,  qiiosdam  minus  sccundum 
differenliam  prxinioruin  qux  cral  collaluriis  :  slriit 
sol  codem  calcrc,  qui  ncc  Lnienditur  nec  remiliitnr 

vergendo. 
(«9)  Mag.  111,  d.  51,  §  n. 


\m  SENTFNTIAKUM  LIBRI  QUI.NQUE.  —  LID.  IV.  t!90 

c.ilef.icit  Ih.Ios  cl  Btii.iimos,  cl  'amen  in.igis  hos  X  wno  opere  qii.Tiitiiin  qiiolibcl  alio,  Ergo  l.Tnliiin  ine- 

niil  loqucndo  rniilieri  S.TmariianonaJ  pulcii n,  qu.Tn- 


qiiam  ilios.  qiii.i  sicul  no:i  esl  varialio  in  solc,  soil 
iii  rcsioiiitxis  scciin  liim  siliiin  cariiin,  iia  iiec  in 
Dci  liilcclionc,  seil  in  «liligcnlihiis  Dciini  (70).  Polrsl 
lanicn  dari  qiiod  Clirisliis  niajori  rliarit.itc  dilcxit 
nnnin  qiiain  aliiiin,  iil  est  niolii  cliarilntis  inlensiori 
move'.ialur  ad  «liligcnJuin  Pclruui  qnain  Liniiin. 
Nam  tlispares  moius  ciiaritaiis  fucruni  in  Clirislo 
procedcntcs  e\  eadem  charitale  mancnie  iuunobili. 
Veruin  est  quod  Cliristtis  aliquantlu  ililcxil  Petruni 
quando  unn  eral  dignus  dili^i,  ct  non  dilexil  Judam 
qui  eral  digiius  diiigi.  Non  laincn  inordinaiam  ha- 
bnit  cbariiaiem ;  nam  diligere  dicilur  xquivoce,  u( 
dicliim  esl. 

Si  quxrilur  an  Christus  inleriori  motu  ch.irilaUs 


liiin  cl  opore  pnssionis  ;  sed  opere  passionis  meriiit 
iioIms  .ipertloiicni  janii:c,  aililuin  prtradisi,  ergo  et 
operc  collooiiiioiiis.  Quod  auli-m  nicruit  loqneixl'» 
miilicri  ila  ostciidiiur  :  0;iinis  ejus  sctio  nosiia 
fuil  instriictio;  oinne  opus  quod  fccil  ad  notrain 
snliitein  roluiit.  Ergo  oiniie  quod  fccit  ex  cliarilats 
fecit.  Ergo  oinni  operc  quod  fccil  ineruil.  Itcm, 
tanluin  mcruil  Chrislus  uiio  opcre  quaiiiiiin  cl  qiio- 
libet  alio.  Rrgo  adeo  sii/Iiciens  fuit  unum  opiis  illius 
ad  noslr:in)  reilcuiptinnein  qiiam  quodliUcl  aliinl ;  vcl, 
ergo  adeo  ncressarium  fuSl  Htiuin  opus  illius  ac 
aliiid.  Ileiii  :  <  Ubi  m-ijor  hicla  ibi  in:ijor  corona,  > 
pliis  iiiclalus  csl  Chrisus  et   laboravil  in  pa.^^tiunw. 


muvebatur  ad  diligendum  Petrum,  qiiando  m:igi8  ■'  qu:im  iii   alio  Aliqiio  opere.  Ergc  plus  incriiit  illo 

ernt  boniis,  ot  conccibttir,  qiiin  vcrisiniilc  csl,  cl 

objicilur  idem  de  Potr:»,  qui  est    iu    palria,  quud 

majori  molu  charitalis  movctur  modoail  diligenilum 

isiiim  quain  cras,  qiiando  erit  niinii«  bonus.  El  iia 

varialur  qiiotidic  motus  charilalis,  in  his  qui  siint 

in  palria,  secundum  variaia  hoininum  merila.  A  I 

qiiod  dicendum  quod  Chrislus  non  movcbalur  uli- 

quo  molii  cv  cliaritaie  ad  aliqnem  diligendiim  sc- 

cundum  pr.-esentem  juslitiain,  nisi  seciiiiduiii  cain 

in  qiia  erat  discessurus,  ct  seciindiim  quain  orai 

rcmuncrandus.  Sciebal  cnim   de  quolihct  quanio 

prxmio  cssct  reiniiiierandus,  et  ila  nen  variabantnr 

inotus  charilalis  in  eo ;  licct  iinus  major  alio,  ia- 


opere  qiiain  alio  aliqiio.  Qtiod  ctiain  ostomlil  Aii- 
gusiiniis  sic  (73)  :  «  liuiniliias  p:issioiiis  fiiit  iiieri» 
lu:n  cxaUalioiii<>  ;  cxaliatio  pianiiuni  hiiiiiiiitalis.  • 
Econtrariu  laiiicn  prol>:ilur  qtiod  oninia  opera 
Clirisli  fueruril  paiilcr  inerilori:!.  Ilciii,  m:ijiis  prac- 
niiuin  tnoruil  uno  upcre  qu:iin  alio,  ei  niillnin  opus 
ejus  iuit  meriloriuin  nisi  cii  charilatR.  Ego  unum 
opiis  rjiis  e\  majori  charitatc  proccssit  quam  utiud. 
Ergo  aliquando  habuit  ni.njorcin  chariiniem ,  ali- 
quando  minorem,  ot  in  chariiaie  profocit  et  te- 
piiit. 

Ad  prxdicin  diocndum  quod  Christus  meriiit  sibi 
el  suis ,  et  qnidquid  meruit  sibi  a  priiua  conce- 


inen    nnlius  major  uno    (cmporc   quain   alio :  iia  ^  ptioiie  mertiii,  in  qu.t  (aniam  pleiiitudiiie<n  gralia 


etiam  de  Pciro. 

CAPUT  XIII. 
An  ChriktHs  pariter  meruetil  omnibu$  suis  operibus. 
(71)  Cum  Christus  charilale  sua  mererclur,  ct 
majori  molii  cliariialis  movebatur  ad  diligendiim 
matrein  quain  Pctruin,  ergo  plus  m<:reb3tiir  illo 
mo(u  qiiam  is(o,  quia  iii  majori  niotu,  mnjiis  mc- 
ri(uiu.  Ilem,  Christiis  non  diligebat  nisi  prxdo«ti- 
natos  ;  nos  tencmur  diiigere  et  reprulios  ct  pnvdc- 
siinatos.  Ergo  ampliorem  lciicmnr  iiabcrc  charifa- 
tcm  qiiam  Ciiribtiis  hulniit.  Quod  potest  280  ''■*' 
bcrc  inslantiam  in  iiis  qiii  sunt  in  patria.  Iiem,  per 
piura  opera  meritoria  meruit  Cliristus  in  passione 
qiiain  ante,  ct  plura  opera  mcritoria   fccit.  Lrgo 


rum  habiiil  ul  in  nullo  proficere  posset.  Uiide  dicil 
Crcgoriiis  (71):  <  Non  pliis  incruit  per  crucLs  pati- 
buliim  qiiam  anlc  a  conceplionc  per  graliain  virui- 
Itim.  >  Extunc  cniin  ineruit  sihi  glorificationem  car- 
niset  impassibilitaicm  auinix  per  cbniiialein,  qiiain 
ita  pleiic  habuil  qiiod  nuii  postea  ploiiius  (75)  Nobis 
aiitem  per  passionis  opiis  meruit  apcrlioncin  jaiiii:ii 
ct  redemplioneiii  animartiin  a  diabolo  a  poccato  ct 
a  po^na ,  el  regni  rescralionein ,  ul  aiiioia  igiien 
rhuinplixa  libcre  pateret  intioittis  et  (ic-lclione  clii- 
rugrapiii  dali  a  Patre,  quoil  neiito  conspociui  ejiis 
prxscnlarci  se,  nisi  laiita  invcniretur  in  nliquo  ho- 
mine  humilitas  obedieiili:c,  quanta  in  Adani  repcrta 
fuerat  supcrbia  inobedienlix. 


pltis  mcruit.  Iiem  (71*) :  <  Nil  nasci  profuil  nisi  rc-  d      Ulrum  atilcni  ei  anle  passioncm  hoc  mcruit  no- 

(liini  contigisset.  >   Ergo  rcJiincndo   pius   meniii 

quam  nascendo.  Ergo  Iioc  opcre  plus  ineniii  quain 

ilhi.  Qiiod  autem  unus   motiis  charilatis  fueril  iii 

Chrisio  intensior  alio,  patet  quia  ita  fuil  in  motibus 

volun^tis :  nisi  cnim  m.ijori  molii  volunlatis  vo- 

luisset  crucifigi  (72),  quain  loqiii  aaninritanx,  non 

diiissct  :  Desiderio  ■desideruvi  mandurare  hoc  Pa- 

ukut  {Lue.  sxii)  etc.  Iiem,  tantum  ineikiii  Christo 

(70)  V.  Mng. ,  III,  d.  72 

(71)  Mag.,in.  d.  18. 
(71*)  In  canl.   Exiultet,  S:)bb.  sanci.  in   hcnca. 

ccrci  paschai. 

(72)  Eadein  habe(  supr:i  disl.  3,  c.  24. 
(75)  Aiig.  traciat.  lOi  in  Joan.    Y.  I.  ii   conlra 


bis,  hic  quxrilur;  habclur  enim  ex  auctoritatc  : 
Nil  nasci  profuisset  nisi  redimi  contigissel.  El  ita 
nativitutis  vel  conceptionis  operc  nil  meruit  nobis, 
sed  sola  passioiie.  Ecotitrario  tamen  sic  :  Quidquiii 
fcrit  Cbristus  in  hiimaiia  nalura,  ad  nostram  sa- 
luloin  infloxil  el  pro  nobis  fecil  ei  diloctionc  quaui 
habebaterga  nos,  ct  illa  dleclio  nec  delicere  pn- 
luii,  nec  proflcere.  Er(;o  ex  qnanla  chariiaie  pio 

Uaxim..  c.  5,  et  I.  iii,  c.2. 

(74)  lloin.  6  in  Ezech.  Illtid  inmoii  dictiim  cst  a 
Magislro  ad  sensutii  Grcgorii,  verbin  illins  iion  ex- 
pressis. 

(75)  Mag.,m,  d.  18,  §  A. 


4191 


PF,TR>  PH 


iK)lji8  (lignauis  est  nasci  ile  Virgine,  ex  tant»  di- 
f  iialns  csl  pro  ;iol)is  pati  in  crnce.  Lrgo  tanium 
n\(;rnit  hoc  opcrc  nobis,  qiiantnin  illo,  vel  ncntro 
iltnriiiii  nobis  in<^i'iiit.  Iii>ni ,  tnntam  obcdicntiam 
taiilani  tolnnlaicm  p-.Uienili  pro  menibris.habuil  » 
ronrcplionc  qnanlain  ct  qiiando  accessil  ad  niorlis 
lolorantiam.  Krgo  lantiiin  meriiit  metnbris  acoii- 
cepiionc,  quaiitiiin  ct  in  passione.  Ergo  tantnm  ine- 
rnil  nascenJo,  quaiii.nin  cl  paticmlo.  Itcm,  nnllnm 
opus  fccll  cx  majorl  cbaritate  vcl  pro  sc  vcl  pro 
nnhis,  qnnm  aliiid,  et  nil  meritorium  cst  nisi  ex 
charitatc.  Ergo  nil  mcriiit  vcl  sibi  vcl  nobis  aliqiio 
rpcrc  qiiod  non  nieruit  qnolibct  alio  opcre. 

Efonlrario  lamcn  babctur  de  aiicloritnle  quoil 
penes  parem  volunialetn  consitlit  par  merilum. 
Unde  potcst  suini  qiiod  penes  dispares  volitn- 
voliinlatcs  281  <lispar  nicritum  :  unde  polCFl  ha- 
licri,  quia  qiiatn  inagis  intensa  voluntale  voluil  pali 
qunni  Saiiiaritan.x  loqiii  ,  pliis  nieruit  illo  opere 
quam  ilio.  Sed  si  plns  nicriiit  hoc  qnain  illo,  non 
crgo  cx  pari  ratlice  cliariialis  processeriint  lixc 
opcru.  Ilein  inngis  voluil  p:ili  quaiii  S:iniarit:)i:x 
loijui,  et  iilniin(|uo  voliiil  cx  cliaritale.  Ergo  magis 
voliiii  Ihic  cx  clinrilatc  quam  illud.  Ergo  cx  majori 
iharilalc  voluil  lioc  qtiam  illiiil.  Non  cntin  videtur 
niius  moius  vohintntis  itilcnsior  alio,  diini  ulrumquc 
fit  in  charilatc,  nisi  et  motiis  charitatis,  undc  pro- 
cedil  m:tjor  nioltis  voiitiitntis,  ititensior  sit  iilo  uiolu 
chnriialis  nnde  proccdil  niiiior  motiis  volunlatis. 
Qiiod  si  esl,  opiis  procedcns  cx  minori  motii  voluii- 
iaiis,  et  cx  minori  molu  charitatis,  ininus  mcrito- 
Tiiiin  csl  illo  operc  quod  proccdit  cx  !n.ijori  moln 
charitaiis.  ct  cx  tii:tjori  molu  voiunlalis.  Nani  ubi 
in;ijor  inolus  vel  imcnsior  sive  charilatis  sive  vo- 
lunialis,  majiis  cst  merilum.  Quis  auleni  diccl  Ciiri- 
sluin  pari  molti  vohuitalis  ct  pari  motu  cbaiitaiis 
voluissc  qii;ccu*,iqiie  ojtera  voliiil,  nl  ita  dicat  onini- 
btis  operibiis  eum  pariter  sibi  meruissu?  Qiiis  eli.tni 
dicct  Cbristiiin  uniiin  opiis  voluisse  majori  volunia- 
tc,  ul  pati,  ct  aliiid  niiiiori  motu  voluntalis,  ul  Sa- 
marilanx  loqni,  ct  tamcn  iila  diio  opcrn  paribus 
motibus  cliari(:t(is  diioxisse?  inde  ciiim  scquciettir 
rcpiigiiantia.  N:iin  qnia  pares  esscnt  luolus  chari- 
tatis  in  illis  npciibus,  paria  cssent  inerita  ;  ct  quia 
disparcs  motus  volitnlalis ,  disparia  merita.  Nani, 
sicut  de  auctoriiaie  haltetur  qtiod  «  pencs  paicM 
chariatcin  c^t  p;tr  ii>eriluni,  i  ita  cliain  qtiod  peues 
ilisparcm  voluiitaieiu  dispar  mcrituin.  Si  quis  iiic 
dignuni  soliilioiic  sapit,  Dcus  hoc  ci  levclavil. 
Siidlciat  crgo  inilii  priiicipium  dubilalionis  dcdisse, 
licel  splcndorem  solutiouis  non  sil  facile  milii,  cuin 
a  nullo  audieriiTi,  tradeie. 

Quod  aiitem  dictiiin  csl :  Per  plura  meruit,  crgo 
}«lus  mcruil,  non  valcl;  quia  illa  iiierita  qu.nc  in  pas- 
sionc  habuil  non  fuerunt  niajoris  cllicacix,  quam 

(76)  M;.g.  hic.  5  0. 

(77)  L.  11  CoHira  ilaxitnin.,  clc..  «l  «upra,  cx- 
stat  in  gloss.,  ibid. 

^78)  M.ig.  supia,  §  t. 


ITAVIENSIS  1192 

j^  illa  qu3D  habuil  a  conceptionc  ad  pronicrcnduin 
sibi.  Sicut  ct  pcr  plura  meriiil  Zacb.Tiis  quam  vidua, 
quia  plur.'»  bona  opera  fccit,  nnn  lanicn  pliis  mcruil. 
Quod  iterum  dicilur  Cliristus  habiii^se  Itic:ain  iu 
pnssione,  faisuni  est  :  libenter  eniin  ad  mnriyriuin 
accessil,  sicut  ipse  ait  :  Desiderio  desideravi  (Lue. 
xxii).  etc.  Nec  si  hoc  verum  esset,  tamen  sequcre- 
tur  quod  pltis  meruil,  quin  dicttim  csl  supra  quo- 
inodo  illn  nuctoritas  exponi  soleat. 

(76)  Ilein  :  Chrishn  factus  est  obediens  Palri  us- 
que  ad  moriem,  propter  qnod  exdllavit  i.luin,  et  dedil 
illi  nomen  qriod  cst  super  cmnc  nomen  [P/iilipp.  n>. 
lloc  sic  cxponil  Aiigtisiiiiiis  (77),  id  esl  Dous  ab 
Klcrno  providil  quod  ille  iii  tcmpore  tns  homo  h;i- 
bcrcl  noineii  quoj  cst  super  onine  nonten,  id  esi 

B  Deiis.  Qiixritur  uiruin  hoc  nteruit  Chrisius  in  hii- 
inaua  natura;  nain  in  divina  nil  nieruit;  quod  vi- 
dctur  Apostolus  velle,  qui  dixil,  Propier  qitod,  etc. 
Ergo  Cbristtts  sccundum  huin:iiiain  naturain  nteruit 
uiiiri  Filio  Palris,  quod  r.ilsiiiii  est.  Ad  ejiis  cnini 
cxccllenliam  per  nurita  nunquani  putuit  utlii^gere 
hinnana  naiura,  sed  per  graiiam.  Idco  diciiuus  qiiod 
hoc  non  mcruil  Clirislus,  seJ  iiieruit  maiiirestatio- 
ncin  hujus  rci,  qtiac  facta  est  post  resurreciionem; 
non  anie,  qiiaiido  punis  homo  putabaiur,  quia  di* 
oitur  res  cssc  vel  fieri,  quando  dicilur  aut  uianifa- 
statur  cam  fieri. 

CAPUT  XIV. 

An  alicui  datuni  sit  ut  fieret  Filius  Dei,  et  ti  Christut 
in  humana  nalura  nieruit  huc  accipere,  an  in  r/i- 
C      tina. 

(78)  Et  iternm  qtixritur,  an  alicui  datum  est per gra- 
tiain  ut  essct  Filius  Dci  ?  Quod  si  cst,  ergo  vel  iia- 
iNrx,  vel  pcrsonae :  non  naturx  bumanx,  quia  noii 
nsiura  humana  cst  Filiiis  Dei ;  nec  divina,  quia  nil 
accepit  per  gratiam  divina  natura ;  ergo  persouj) 
datuni  cst  ut  e.«sct  Filius  Dei :  nou  alii  pcisonae 
quam  Filio :  ergo  Filius  Dei  per  gratiam  accepil  ii( 
esset  Filius  Dci :  ergo  ex  temporc  est  Filius  282 
Dei,  ot  non  ab  a;lerno.  Ad  qiiod  diceudum  quoc 
Augustinus  e(  Ambrosius  videntur  sibi  coutradicero 
iii  hac  liaiioiie  iioininis(79).  AugutJliims  citiin  aperte 
dicit  quod  (!hristus  huino  per  gratiain  accepit  ut 
ipse  existeiis  homo  vcl  subsisiens  in  humana  natura 

0  et  sil,  et  nominelur  Deiis.  tloc  lameu  non  meruit, 
quia  non  meruit  humatia  nalura  uniri  Verbo  Dei: 
meriiit  tamen  pcr  ubcdicnliam  passionis  quod  su- 
stinuit  in  humaiia  natura,  ui  evidons  ficrct  illuui 
liominem  cxnltatuni,  id  est  diviiix  naUirx  unituin. 
Quod  quidcin  iicet  vcruin  csset  ante  rcsurrectio- 
ncni,  laii  en  iucogniliiui  crnl  hominiltus  ci  dxmo- 
nibiis.  Ainbrosius  taincn  dicit  (80;  isfud  nomcn  Deo 
dnnatnm,  iion  homini.  Non  lamcn  contradicil  (Si), 
quia  Augustinus  loquitur  de  gratuita  dationc,  quna 
est  cx  tempore  et  facta  est  In  liominc:  Ambro5ius 

(79)  Ul  supra. 

(80)  Auclor.  Commenl.  ad  ^eap.  ii  ai  Philip,,  cl 
(Sl  in  glossa  ad  ideni  cap. 

(81)  Sic  conciliat  .Mngister  supri. 


.H93  SENTENTIARUM  L1BI\1  QULNQDK  -  LIB.  IV.  UU 

de  naiurali  dalionc  quam  ab  aeierno  liabel  Filius  a  ostsinjni.  non  italis  pcrfeclione,  sed  omnium  na- 


Dei,  nl  sil  Filius  Dei  per  gcneralionem.  Cum  crgo 
qiiseril  aliquis  prolcrvc,  an  alicui  dalum  sil  ex 
tempore  quod  sil  Filius  Oei?  nunquam  simpliciicr 
respondendum,  ne  suj^illel  quis  arciando  circ.i  per- 
sonam,  vcl  naluram.  Sed  hoc  rcspondcndum,  liii- 
manse  nalur.Tc  esl  datiim,  ut  unircliir  Filio  Dei  ck 
lcmpore,  non  dico  quod  essci  ul  ipse  sil  Filiiis  Dci, 
Clirisio  daliim  esl  in  lemporc  ut  ipse  ens  liomo  sit 
Filius  Dci,  non  m  sil  Filius  Dei.  Hoc  enim  sclcr- 
num,  illud  temporalc :  hoc  nalur.ili  dalione  Iialioi, 
illud  gratuila:  lioc  per  divisionem  diciliir,  illud  pcr 
coinposilioncm :  lioc  in  divina  nalnra  habct,  illtni 
ia  hiimana. 
Ilem  Ciiristus  in  Iium.iua  naliirn  moriiit  m.inifc- 


tiiraliuiii  el  gratiiitortim  iisii  et  plenitudinc.  In  ror- 
porc  cniin  nliquid  accrevit  ci,  in  anima  nihil  nisi 
iinp.issihilitas  qiiam  liabuil,  vcl  statim  qiiando  se- 
parata  fuil  anima  a  corpore,  vcl  in  rcsiirrcctione. 
Videiiir  ergo  Clirisius  illo  niotii  dilcciioiiis  crga 
Dcum  mcruisse  fniiiioMem  visionis  Dci  quam  ot 
slatim  hahuil,  nl  siinul  2d3  fxeril  et  pra:mium 
el  meriium  siciit  in  angclis. 

Econtrario  tamen  videlur  illam  rriiilionem  vislo- 
nis  Dci  habiiisse  non  ex  meriiis  sed  gratis.  Ciim 
stalim  fruerelur  visione  Dci  ex  qiio  fiiil,  sicul  sl 
sl;tlim  ex  qiio  fuit  halieret  carncm  immort^lom 
el  impassibilcm,  sicut  stalim  conlcmplatus  esl  Deiim 
plcnissimc  ,  qiiis  dicerel  Cbristum  cx  mcritis  ha- 


scciiinlnin  qiiod  Dcns ,   iii '^  biiissc  illam  immortalilatem  ?  quod   lamen   el   sic 

eliam  haherel  immorlalitatem  poiest  osiendi.  Nam 
illam  immortalilalem  et  glorificaticncm  caniis  ita 
meniit  per  passionem,  qiiod  ctiam  opciibiis  virtu- 
tis  mcriicral  eam  a  Conceplione,  liccl  noii  seqne- 
retur  passio,  quia  noii  ipsa  passio  meriloria  fnit 
nisi  ex  charit;iie,  nec  aliqnid  riccrcvit  merilis  iliiiic 
per  passionem  quoad  virliilcm  mcrcndi,  sed  qiio-ii 
mcritonim.  Quid  ergo  prohihet  ipsum  siaiim  acci- 
pcre  praemium  illud.id  est  glorilicalionem  carnis, 
cx  quo  fuil  homo  ?  et  bahuit  viitutes  quarum  upr- 
rihiis  illam  giorincalionem  meruit,  ul  simui  esscnt 
pr.-cminm  ct  meritum  tempore,  licel  mcritum  pr.T- 
cedercl  n:itiiraliter,  sicul  in  angclis  simiil  fuii  mc- 
nutuit,  non  ideo  aliqiiid  ei  accrevit.  Si  cnim  Chri-  q  ritum   conflrmaiionis  et  prxmiinm,  sicul  ctiam  ia 


staiioiiem  nominis  sui 
dicil  Aiiibrosiiis  (82).  Cum  ciiim  ah  aelcrno  essei 
riliiis  Dci,  non  tamcn  anic  passionom,  cliam  sc- 
cnndum  quod  eral  Dci  Filiiis,  nionifesium  eral  qiirui 
csset  Filius  Dei  :  ei  hoc  maiiifcstum  est  per  pas- 
sioncm :  crgo  in  hiimana  naliira  meruil  aliquid 
quod  reccpil  in  diviiia  iiaiiirn.  Meruit  enim  pcr 
passioncm  iit  nolum  Uerct  iioii  lantum  dc  humana 
quod  esset  unila  Deo  (qiiod  non  crat  cognituni  licci 
foret  verum )  ,  iiiio  ctiam  quoil  Filius  Dci  esset 
Filius  Dei  Palris,  quod  licet  ab  aelcrno  forcl  vcrum, 
erat  tamen  incogniliim,  quod  limc  niliii  sricbatiir 
de  Triiiitatc  ante  advcnlum  Christi.  Ad  qiiod  di- 
cendiim  qiiod,  eisi  Deiis  honninihus  per  cullmni  in- 


stus  modo  a  nullu  colcretnr  secundum  quod  Dcns, 
Mon  ideo  aliquid  ci  accrescerel,  nec  ininus  beatus 
essei.  Ipse  enim  esi  Deus  qiii  iion  mutatur,  iiec  bO'. 
norum  meorum  eget,  nec  in  se  exaliatur,  sed  in  i« 
quod  csi  potius  tc  exuliari  in  iilo.  Nihii  ergo  accre- 
vit  diviiix  naiurx  per  passionem  Chrisii,  licei  Tri- 
nilaft  manifeslaretur  qux  prius  erat  omiiino  igiiota 
bominibiis. 

licm  qiiaeritur  an  Christns  meruerit  vliam  aeier- 
nam?  Qiiod  videliir,  quia  eral  homo  in  via  positus 
el  adulius,  ct  charilalcm  habens  qua  merebatur. 
Ergo  ct  vitam  xternam  merebaliir.  Ilem,  non  po- 
liiit  Chrislus  essc  homo  qualis  fuii,  scilicet  mor- 
tulis  cl  passibilis,  nisi  habcrct  virlutes,  el  non  po-. 


qiioiibet  peccanie  mortaliier  siniul  est  mcriium 
poenx,  id  cst  culpa,  el  poena,  idcst  privatio  a  sum 
1110  bono  quae  estpars  pocnae  debilx  mortali  peccato  ; 
ct  ita  habebilur  quod  Christus  de  plenitiidiiie  gra- 
liarum  quam  hahuit ,  cooperante  libero  arbitrio, 
potuit  prinio  quo  fuit  momento  habere  omnia  qti.r 
post  re8urrectioncm  babuil,  scilicet  carnein  glorl- 
ficatam ,  animam  impassibilem ;  et  tunc  loium  du 
meritis  habercl  non  prxcedcmibus  lcmpore  sed  na- 
tura.  Qiiod  si  impossibilc  csl  bscc  oiuiiia  habuissc 
eum  a  Conceplione  quin  hahcrci  dc  gratia;  ergo  et 
a  simili,  ciim  staiim  ex  quo  fuii  frneretur  visiono 
Dci,  de  gralia  taiitum  habuit  hoc  noii  dc  nieriiis, 
maxime  cum  tantam  cognitioncm  diviiM'  majestaiis 


luil  cas  baberc  oliosas,  cxislens  morlalis  el  passi-  D  consequi  non  pobscl  aiiima  ipsius,  nisi  unita  essei 


bilis,  babens  pienitudincni  vlrliitum,  qiiin  mcrcre- 
lur,  qiiod  quidein  non  cst  dubium :  scd  non  ideo 
nicrebalur  vitam  setcrnam  quam  hahuii,  ex  qiio 
boitio  fiiii,  quaiituiii  ad  fruiiioiiem  visioiiis  Dci :  sed 
iion  statim  babiiil  imiiiorialilalem  quam  meruit 
post  :  tainen  eliam  tuiic  nieruil  illam  fruilioncin 
visiouis  Dei  quam  cito  fuil.  Charilatem  siiic  meit- 
sura  Labuit,  ei  statim  cooperalum  esl  liberum  ar- 
bitrium  cjns.  Ergo  sialim  proccssii  ntolus  ex  clta- 
rilate  el  libcro  arbiirio  erga  Dcum  cl  proximum. 
Non  cnim  liabuit  charilalcm  ul  parvuli  in  liabilu  el 
non  iii  usu,  cum  a  Conceplione  fuerit  vir,  ut  dictum 


Verbo  Dei.  Imo  si  meruit  iila  anima  slaliin  habcrr 
illam  cogtiilioncm  Dei  sinc  mcusnra,  cum  sinc 
inciisura  babcrc  iion  posset,  tiisi  Vorbo  Dci  essci 
uiiila  (si  enim  pura  creatnra  cs.sct,  semper  in  co- 
gnitionc  proftccrc  Cbrislits  homo  possei).  Ergo  nie- 
ruil  ilta  anima  siaiim  uniri  Verlio  Dei,  cum  ferc 
idem  sii  habcro  cognitioneiii  Dei  sinc  mcnsura,  e. 
esse  unilum  Deo,  ncc  istiid  siiie  illu  habori  possii. 
ilein,  ipse  Chrislus  erat  viio  xtcrna  vivensciim  Pa- 
iro  ah  a:lcrno,  quoiiiudo  eigo  de  meriiis  dcbcbaiur 
ci  vita  u:lcriia,  iiisi  de  mcriiis  ci  dobeliaiiir  quod 
Deo  unirctur  7  Ilorum  solulionem  mibi  scribere  nou 


(82)  Ainb.  in  Com.  ad  cap.  ii  ad  Philipp.  ct  cst  in  glossa  al  idcin  rap. 
Patrol.  CCXI, 


38 


K95 


pETRi  pictavii;nsis 


119S 


esset  p'gr!in),  rnm  lioc  scinin  et  niihi  el  tliis  neces-  A  rila  nOatra  faciunl  nos  l;onos  per  sua ;  siciil  6i  di- 


sarliini,  nisiqnia  iiiiiorcni  novi  afrecHnn  vera  inqui- 
rcndi  qnaiii  inccrin  pro  ccriis  snitiendi.  «  Sic  qii.n- 
r:«mns  lanqnain  invcnluri,  sic  invcnianuis  lanqnnni 
qnxsiUiri;  (lc  creiiendis  imila  inruiclilale  (iiibilc- 
iniis,  (1e  intcliigcniiis  niilla  lcincrilalc  alTirmcnMis  > 
Illiid  ergo  poiiiis  qnscramns ,  an  CLrislus  iiicniit 
roliis  vilam  wiernain  ?  0""'l  si  esl,  cnni  non  inagis 
rjiiam  p:itieii!!o  eam  nobis  mcruil  ;  ergo  meruil  vi- 
tam  jcicrnam  Pctio  qii.UHiO  Pelriis  ia  mortali  pec- 
Mloorat :  Uinc  enim  nogavcral  Cliiislum  ;  crgo  di- 
giins  erai  \iia  aelerna  propier  incrita  Clirisli ,  cl 
iiidiKniis  proplcr  siia.  Ergo  simol  dignns  el  indi- 
l^niis.  llcni ,  liinc  Clirislns  tncruii  vitani  xleriiain 
halierc  ;  ergo  Abrali.ini  non  jam  mcruerateam  siLi. 


R 


catur  :  Dcns  magis  jiisiifical  me  quain  mea  jusiilia  ; 
vcl,  mcdicus  magis  curat  me,  (juain  nieilicina. 

Si  quseralnr  an  Chrisliis  parviilis,  qni  niilla  ba* 
Iieiri  merila,  meruit  vilani  .tlernam ,  dari  potest 
siinpliciler  ;  adnllis  lamen  non  meruit  eam  ,  nisl 
s'ih  pracmisso  scnsu  :  meriiit  tamen  passione  sna, 
nl  si  qnis  bapli^.arelnr,  nnlla  irijungerelnr  salisfa- 
ciio  pio  antcaclis  pcccalis,  quod  ipse  in  passiom» 
oinniiim  mcmbroruin  peccala  tulii  ad  deiendi)m,el 
saiisfaclionein  pro  iilis  agendmn,  ef  aqiia  baplisini 
rubricatx-  siint  Chrisli  sanguine.  Sicut  si  ego  me- 
rnerini  omniiim  menibrorum  nicornm  nniiilalioneni 
pro  aliq!io  peccalo  ,  el  abscindanlnr  niihi  dii.T  .iii- 
rcs  pro  ilta  miiliiludinc  poenarum,  ct  dical  aliqiiis: 


llein,Chrislus  meruil  vilam  selcrnam  huic  qtii  mo-  "  Debcs  puiiiri  in  siiigulis  membris  pro  pecoato  qnod 

do  csi  in  via,  et  h;il)cbat  eam,  cl  iinpossibile  est  conmiisisll.  Respoudebo  qiiod  non  dehco ;  qnij  in 

Cliris!.iim  dcfrauilari  de  nicrilis  suis,  ei  necesse  est  capiic  passns  suin  omniuin  poeiiani  qnando  aiircs 

Christuin  tunc  mcruisse  lniic  viiam  xlernam  ;  ergo  absc.isscc  sunt.  Iln  el  Cliiisms  caput   iio:-lriim  prv» 

Jieccsse  cst  [Chrisimn  (hunc  vel  ipsuin)  ]  habiiurum  ouiiiibus  nobis  poenam  poriavil.  Undesi  in  bapiismo 

csse  vilam   selcrnam   :  ergo  impossibilc  esl  ipsiim  injnngerelur  saiisfaclio  pro  peccalis,  noii  videro- 


«ssc  daniiianduin.  Ilesn,  Chrislus  omnibus  meTobris 
«icniii  vitam  xtcrnam,  et  cx  pari  charitaic  fuerunt 
oinnia  ejiis  mcrita.  Ergo  omnibns  nienibris  suis 
nicruit  parem  coronam.  Iiein,  mcriia  Clirisii  fece- 
ruiii  oinncs  bonos  i|noiciinque  fueruni  fiiiurl  bcni. 


Inr  saiisrcclsse  mors  unica  Chrisli  ad  rcdenipiio- 
ncni  iiostram,  cum  baptisiniis  gerat  figuram  iiiorli» 
in  mullis,  ct  ab  eo  efDcaciam  «oniraxit.  Quxritur 
eliam  an  Chrislus  sinc  omni  nierilo  potuit  habero 
boiia   ista  animx  el  corporis  ?  Ad    quod   dicen- 


cl  propria  corum   mcriia  fcccrnnt  cos  bonos.  Ergo      dunt  (84),  quod  non  poiuii  essc  honio  mnrlalis  qiiin 

Clirisii  inerila  inagis  quani  -ilioriim,  vcl  niinus,  vel      habcrct  virluies,  el  non  potuit  liabere  viilulcs  qnin 

irqne  fecernnt  eos  bonos.  haheret  non  oliosas,  et  non  potuit  habcre  non  oiiosas 

Ad  hoc  dicciiduin  qnod   Christus  nemini  mcriiii  q  quin  mererelur;  ergo  non  poiuii  essc  liomo  morta- 


lis  quin  mererelur;  poluil  tamen  sine  merilis  liabe- 

re  quod  habei,  sed  lunc  non  esset  tulis  homoqualis 

fuit  scilicct  passibilis  et  mortalis. 

CAPUT  XY. 

Di  voluntate  quam   habuil  Cliristut    tecundum 
sensualilalem. 

(85)  Cum  sil  datum  quid  Chrislus  sccundum  ani- 
mam  vcl  seciinduni  corpus  mcruii,  el  ex  quo,  ajile- 
quani  dicalur  quid  iiobis  meruerit  et  quaiido,  iii- 
quircndum  est  an  ChrisUis  bona  naiuralia  babuil 
in  aiiima  siciit  cx*leri  homiiies?  ila  cnini  posin- 
!al  ordo.  Cum  enim  siipericr  iraclalus  docHcril 
Chriitum  assumpsisse  idioinala  launanu;  j.aliirie, 
qucc  decuil  eum  susciperc,  et  osiensum  sil  eum 
iiulius  reperlns  fueral  laiii  hnniilis  quam  snpcrbus  ^  iiabuisse  pleniludinem  gialuiiorum,  quibus  nnllum 
fuilAdam;  aliqnaicnns  lamen  juvabanteos  eorum  cxccllenlius  niuiuis  a  Deo  io  pr.Tseiili  vila  oo.ifcr- 
inerita,  ut  sciiicct  vitarenl  gehennam,  scd  i.on  ad  relur,  uude  maxima  boi.a  dicnnlur  ^80),  dcscen- 
l..',c  ulamoverent  ab  ii.lroilu  paradisi  igiicani  rum-  'lomium  osl  ad  media  bona,  qux  secuiuium  obti- 
plKcam.ul  seaddivina:  majeslniis  inliomiile.enl  «'enl  locum  posl  isia  ,  ul  sunt  ingonium.  ralm, 
pr.n.senliam.  Sod  Chrislus  liomo  sofTiciens  fuit.  et      memoria,    inlellcclus.  Hahct  igimr  amma   Clir.sii 


vitam  xlcrnam  nisi  284*"'^  hocsensu,  id  esl  mc- 
rila  CUriiti  fiterxinl  cansa  ejjiciens  quare  tingulorum 
inerita  essenl  eis  sufftcienlia  ad  vitam  (eternam.  No- 
sira  eniin  nierit%  ncquaqiiam  nobis  snlTicerenl  ad 
vitam  jstcrnain  obtijiendam,  nisi  pr.xcessissont  vel 
siibscquercnlnr  nieriia  Chrisii  :  ei  animadverle 
qnomodo  sit.  (83)  Decrevit  nulium  Deus  inlroiiu!.i 
ad  con.speclum  diviiiae  majeslatis,  nisi  tanlam  in 
nno  hominc  reperiret  obedieiiiiam,  qiianlam  in  pii- 
Hio  repcrerai  inohedientiam;  sed  in  nullo  iiisi  iii 
Chr';slo  reperta  futi  illa  consnmmaiio  justiiix  :  nam 
«Hnncs  peccavcrant  in  primo  parentc  et  dainnaii 
fncrant.el  aposlalaveranl  a  radice.  Nulhus  crgo  ine- 
liia  siiiriciebaiil  ad  delpiidiim  illud  decrelnm,  qMia 


perfecla  hosiia  mullo  amplius  humiiis  el  obedicas 
qiiam  Adam  superbus  ei  inohcdiei.s ;  el  ideoiti  emi- 
i!Ciiliori  !oco  nos  rollocavil,  (inam  fnil  ille  a  quo 
iios  Adampcr  pcccalum  cxpnlii..  Quod  ergo  quotri- 
uir  an  merila  Chrisli  magis  facianl  nos  bonos  quam 
ineriia  nosira?  non  esi  rocla  comparalio,  quia  me- 

(83)  Ua  Magi«;ici-   r-T  l).  Aiiibiosio.,  disl  18,  §  e. 
<«*)  5t;>  ^i.tg.  hio.  §  d. 
1^85)  M;tg.,  iii,  disl.  17. 


raiionem  el  Bensualilalem.  Ualioncm  sccundum 
285  «••'a»"l"«^  siii  parlem  et  superiorem  el  in- 
feriorcin;  noa  quod  aniuia,  qns  esi  res  simplex, 
parlcs  habeat,  sed  quia  causa  facilioris  iiiiclligen- 
tia»,  qiiasi  in  parles  eam  dividimus  :  £ensua!italeui 
ctiam  habuil  Ciuistus  juxta  snperiorem  pariem  ex 

(8G^  Al»  Augnstiiio  1.  \    Hetrad.,  c.  9,  et  I.  ii  De 
tib.  aib.,  cap.  19. 


il97 


SENTENTIARUM  LIBUI  QUINQIE.  -  Lin.  IV. 


119S 


qua  proccdiml  molus  tlcrefUiiim  ul  faines,  siiis,  ei  ^  ralioiie;  crgo  uon  luil  ii.eriloiins,  qiii;i  uun  Um  iri- 


Iiujusiuoili ;  sed  iiou  lialnut  o:un  .seciinJuin  iiirerio- 
rein  parlem,  ex  qiia  procciluiil  nioliis  il!icitoruiii, 
itl  C6t  supcrljia»,  liliiilinis,  iracuiidia',  quoniin  oiu- 
nium  expcrs  fuil  diviiia  essenli:i.  Non  eniin  plene 
ali(|ucni  staliini  us.suinpsit,  scd  de  siiigulis  aliqiiid  : 
(S7)  de  primo  inuuuuilaiom  p<'C''aii ;  de  sociiiulo  poe- 
ualilaics;  de  lerlio  pleiiiliidineiii  viiliiliini ;  nou 
quod  ouines  lialiuil  virlulcs,  i|uia  iion  fuil  in  eo 
fides,  vel  spes,  ul  dictuiu  esl,  vcl  coiuritio,  aul 
paenilcntia,  sed  ijuia  null:iin  quuin  liabiiil,  ploniiis 
Jiahcrc  poliiit ;  de  qiiarlo,  noii  possc  poccare,  el 
pcrrcclani  Dei  conleuiplalionoiii.  llahiiiL  igiliir 
Chrisliis  duas  voliinlatcs,  uiiani  secnr.duui  ralio- 
jieni,  alieram  scciindum  sciisii;;lilalcm  ipia  voluit 
iion   niori  cuiu  dixit  :   Puler,  si  (icri  poleu  \MnHh.  B  per  Clirisluin.  Ergo  inoidinaie,  quia  orniiis  or.ilio 


formatiis  cli;)rilale  qux  non  iiif<irmat  sousuaiilaleni, 
sod  liLcrum  arljilriuin  qnod  consiblil  in  ralioiie  el 
volurilate.  Ergo  eo  non  niercbaiur  oxaudiri.  Itein, 
Clirislus  petiii  illo  motu  coiilrarium  nosirx  re« 
deinplioni ;  ergo  iiosli3C  sahui,  cl  qnoii  impcdiebal 
oiliciuin  ad  quod  niissus  fiiciat.  Ergo  non  cr.il  iii 
lioc  exaiidiendus.  Econlraiio,  ohjhis  Chrisd  cclio 
nostra  (uil  leclio,  omne  quod  dixit,  voliiit,  fecil,  aii 
nostram  salulem  relulit ;  crgo  ct  isiiid.  Eigo  e.v 
charilate  hoc  pciiit.  Iiciii,  ipsc  dixii  discipulis  : 
Quidquid  petierilis  iu  nominc  uieo,  tlaiit  l'Qle.T  vobis 
{Joan.  xiv),  ei  ipse  iiiullo  Lcatior  luil  illis,  el  hoc 
pciiit  iii  noiniiie  (Zhrisli.  Ei{;o  exaiidiendus  fiiil.  Si 
dicaiur  quod  iu  nominc  Chrisii  lioc  pciiii,  crgo  iioii 


xivi;  Marc.  xiv),  clc,  scil  alleri  oam  suhjccil,  cuiu 
suhjunxit  :  Yerumluinen  non  ticui  ego  volo ;  ud 
ticut  tu  vit  {ibiii.). 

Sed  ohjicitur,  Chrislus  voluil  non  niori,  Paler 
voliiil  cum  iiiori ;  ergo  Chrisliis  voliiit  aiiqiiid  dis- 
sonum  paiernse  voluntali.  Iicm,  aiiiina  Ciiiisli  con- 
firinala  fuil  sicul  angcli.  Ergo  aut  angcli  \oIiierunt 
diversa,  aul  Chrisius  non  voluil  diversa.  Iiein, 
Christus  non  mori  voluil,  et  quidquid  voluit,  voluit, 
Deo  auctore.  Ergo  Dcu»  voiiiit  ciun  non  inori.  Ad 
iu)c  dicendum  quod  iii  Chrislo  sccunduin  hiimanaiH 
nrituram  duue  fucrunt  voluntates  sicut  iii  quolibcl 
aiio  homine,  scd  cum  illarum  duariim  seiniier  itua 
famuiclur  cl  altera  dominclur,  illud  simplicitcr  di- 
cilur  hoiiio  velle  quod  \ull,  voluniatc  doniinante, 
sive  honuui  sive  malum,  reliqua  non  dicilur  velie 
fiimpllcitcr,  sed  cuiu  adjuiicio.  llnde,  cum  Chrislus 
voluiilalem  scusualitatis  voluiitali  rationis  subjece- 
rit,  dicimus  ea  eum  noii  voluisse  non  inori,  licel 
iioc  voluerit  secundum  sciisualitalcm. 

Item,  Pater  voluil  Chrislum  vclle,  sed  secundum 
sensualilalem;  ergo  iusium  eial  Chrisium  velle 
hoc;  crgo  Cliristus  juslc  voluit  lioc.  Ergo  de  ra- 
lione  voluit  hoc,  iion  de  seusualitaic. 

Nola  crgo  <piod  haec  proposilio  de  ratioue  voluil 
hoc^  duo  significat,  id  osl  :  Motus  quo  votuil  fuil  ra- 
tioniSf  f.ilsum  csl,  imo  sensualitalis;  si  vero  ita  de 
ralione,  id  est  ralio  efficiebat  ui  secuudum  sensuali- 


qiiac  non  fit  pcr  Ciirisluin  peccaluin  est  sio  oraiili, 
sicut  oraiio  Jud:i'.  Unde  eiiiiin  iii  liiic  oratioiiis 
sciiiper  dicitur,  per  Clirislum,  qiii  236  *^'>'  '"cdia- 
ior  Dci  ct  hominuni,  el  intorpcll^l  pro  salute  eoiuiii. 

Ad  hoc  dicendum  qiiod  Ctiiisuis  peliit  qtioil  erai 
pctenduiii,  ol  iioii  iiijnsic  aclinn  est  ciiin  eo,  qiii.t 
inajus  honum  erat  ipsum  iiion  quain  iiou  mori ;  ci 
ideo  ut  niajori  houo  donarclur  iion  est  cxaudiius  iu 
miiiori  hono.  Sicut  iuvcnis  qui  pctiit  a  Doniino  ui 
siucret  eum  patrein  suum  sepelirc  {Luc.  ix),  uou  Cbt 
exaudilus  ut  inajus  bonum  ageret,  id  est  ul  Chri- 
stum  sequeretur;  et  Apostolus  qui  peliii  a  se  re- 
inoveri  stimulum  Saian%  non  est  exaudilus  {11  Cor. 
xii),  quauivis  bouum  pelercl ;  quia  melius  fuil  n»u 
removeri.  Ergo  Christus  nil  merehatur,  motu  illo 
proveniente  cx  scnsualitale.  Nulius  eiiim  mutu:» 
meritorius  cst  nisi  ex  gratia  et  libero  arbitrio  ;  um- 
ruil  taincu  moiu  voluntalis  qui  cx  ralionc  veiiit  quu 
se  illud  velle  voluit. 

Itcm,  Christus  voluil  se  non  niori,  et  non  est  re- 
prchcnsus;  Petrus  votiiit  Chrisiuin  non  niori,  et  esi 
rcpreheusus.  Ergo  amplior  perfcclio  exigcbalur  m 
Pciro,  quam  a  Christo.  Noii  cst  v«»rum.  Qiiia  Pc- 
irus  vokbal  huc  voluiiiate  raliunis,  iJhrisliis  aulcm 
voluniate  sensualitalis  quam  siibjicicbat  xoiuiiiatu 
rationis.  F;)llacia.  Iste  perfeotus  iii  die  j>-junii  vult 
comedere  •  l  non  repreheiidiiur.  isic  iinperfecius 
Ron  vtilt  comcdere  el  rcprehenditur.   Ergo  amplitr 


latem  hoc  veilet,  verum  cst.  Item  Christus  rctribuil  D  pcrfcclio  exigiiur  ab  iuiperfetto  qtiam  a  perfecio. 


falicem  saliiiaris,  ei  ^lla  rclribuiio  fui»  bonuiu. 
Ergo  quidquid  ei  fuil  contrarium,  fuil  maluni  :  sed 
voluntas  Christi  qua  vuluit  non  rctrlbucre  fuit  ei 
tonlraria.  Ergo  mala.  Dicimus  quod  non  simplici- 
(erdicitur  voluiitas,  iiisi  qu:e  est  ralionis. 

Ilem,  Chrisluspciiit  quod  cral  petcndum  vel  non; 
fii  quod  eral  peiendum,  ergo  uieruit  audiri.  Ergo 
injuste  actuiu  cst  cum  eo  si  non  esi  audiius.  Si  quod 
non  eral  petendun),  pctiit;  ergo  inordiuale.  Ergo 
peccavit.  Item,  nullus  moiiis  cst  meritorius,  iiisi 
procedat  ex  ralioue  et  gratia;  niotus  illc  scnsuali- 
lalis  quo  petiit  non   mori,  nou  fuit  procedens  ex 


littin,  Chri&tus  voiiiit  non  nwiri  seoiindutn  sensiia- 
lit.itcm,  et  voiuii  mori  secuniium  raliouem.  Ergu 
caro  conciipiscebat  in  eo  adversus  spirimm;  sod 
iioiiniillum  pcccatiim  esl  quando  hoc  lit,  ul  dicit 
Augustinus  (H8)  :  Ergo  pcccatum  fuit  iii  ("hrisio. 
Ideo  dicendiim  quod  non  dicitur  caro  coiicupisocie 
adversus  spiriium,  nisi  quando  anima  senlii  liiounu 
de  re  illicita  quam  conirahii  ex  carne  sccuiKhiiu 
sensualitalem,  ci  hoc  non  fuii  in  Christo.  IJeo  iioii 
concupiscebat  in  eo  caro  adversus  spirilum. 

Item,  Pater  irisii  Filium  ut  pro  noiiis  patereiiir; 
ergo  ilia  passio  iiiit  opus  obediciilix.  Ergo  opus  db- 


(87)  Haec  docirina  esl  Mag.,  in,  disl.  Ib,  §  b. 


(^88)  Lib.  X  Dc  Ctnes.  ad  litle.,  c.Tp.  \2. 


!109 


!  ETm  riLTAMENSlS 


1x00 


liiluin,  noi)  (r^)  •oliiK  voluntaiis.  KA  (|iioil  dicimiii  A      Ftcrn,  raicr  toluil  Cinislum  mor;,  crgo  volniieutu 


quod  opii>  deljiliiin  dicilnr  qnod  liomo  faciiiriis  csl, 
velit,  nolil  ;  diriiiir  eliam  debiliim  qnia  cx  roiiuf 
late  racil,  et  iln  fiiii  dcUiiiiin  in  Clirislo. 

CAPCT  XYI. 

An  voluntai  Chrisli  secutiilum  rationem  convenerit 
evm  voluntnte  Juda-orum  qui  optabitnt  ejus  ntor- 
lem? 

(89)  Postqnam  dieliim  csl  dc  voinntaie  Cbristi 
seciHuiiim  seiisualilatem.  dicendiim  esl  de  voliin- 
laie  Cliristi  sccnnduin  ralionem;  sicul  crgo  illa 
voluit  non  mori,  ita  liac  voluil  inori.  Scd  oiijicitur: 
Christus  volnit  mori,  el  Judoci  ciini  voliierunl  mori. 
ICrgo  voluiiliis  J(idx'0riim  C()nson;ilial  Cliribli  voiun- 
tnli,  qiiod  falsuin  esl.  Naiti  illc  cx  cliarilale,  iili 


mori  cuni  pecrato  Jnd.Torum.vel  siiie  peccalo  eorunu 
Si  oiiin  peccalo ,  ergo  7oIuil  peccata  eoruni;  si  sii»« 
peccato  ,  cl  non  esi  moriuiis  sine  eorum  pecc.Tto , 
ergo  aliiid  vnliiil  qiiod  facliim  non  csl.  ilcm ,  Paier 
voluil  Clirislum  mori,  ergo  jiisle  vel  iiijuste.  Si  vo- 
lu:t  riim  mori  jnslc,  ergo  aliquid  non  factum  «l 
qiiod  voliiil,  qiiia  non  esl  mortiius  jusie.  Si  iiijusie, 
cigo  Tolnit  injusliii^m  eonim.  Iieiii  ,  quia  volull 
Paicr  Cluistiim  mori  ciim  peccato  Judseoruiii.oslen- 
diliir  qiii.T  peiiil  Pater  <t  fteri  poletl  (Mattli.  ixvi), 
(Av.,  id  cst  si  fleri  potcsl  ul  llal  salus  geniium  siiie 
cxcjpciiione  Judicoruin,  fnl.  Verumlamen  non  ticul 
ego  volo,  scd  sicul  tu  vis  (>6i</.)i  i<l  cst  fiat  sicut 
ego  volo  voluiitate  rationis,  sciliccl  ul   flal  salus  gen- 


anlcm  ex  odio.  Fallacia.  lihrislus  vull  palrcm  isiius  B  j;,,,,,  ^.„„,  „coccaiione  Judxorum ;  ergo  Pater  vol..il 
mori,  ei  (ilius  cjus  vull  idoni,   ul  sueccdai  ci  iii 


hapr<:dilaie.  Ergo  volunias  hiijus  esl  coiisona  vo- 
liiiitati  Dei,  falsum  esl  :  vel,  Deus  voluit  destructio- 
iiem  Jerusalem,  el  eaindem  voiuii  JNabuchodonosor. 
Ergo  hujus  volunlas  concordabal  volunlali  divinae. 
Iiein,  boiiuin  liiil  Ciirislum  crucifigi  a  Judaeis,  et 
non  poteral  crucifigi  a  Judxis  quiii  Judxi  ipsum  in> 
terficcrciil ;  ergo  bonum  fuil  Judaeos  interficere 
€hrist(im ;  crgo  bona  fuil  eorum  aclio,  el  ita  mcri- 
toria.  liem,  Paicr  voluil  Chrisiiim  crucifigi  a  Ju- 
dxis,  el  sciebai  quod  non  poieral  ab  eis  cruciiigi 
<|uin  ipsi  eum  inieriicerent.  Ergo  Paier  vuiui*.  Ju- 
dxus  iiUcrficerc  Christum.  Ad  liuc  dicendiim  quod 
hxc  propobiiio,  Paier  voluil  Cliristum  crucifigi  a  Jti 


cxc.Tcarionem  Jndxorum,  ergo  peccala  eorum.  Ad 
hoc  dicciidum  quod  Palor  non  voluit  Christuin  mori 
ciiin  peccato  ,  vel  sine  peccalo,  quia,utraqi!e  faisa. 
Scd  lixc  esl  vera:  Non  voluil  eum  mori  cum  peccato, 
et  hxc :  Non  voluil  mori  sine  peccalo.  Si  auiem  di- 
calur,  vuluiteuin  mori  cum  pcccalo  vel  sine  pccca- 
10,  faisuin  csl.  Idein  diccndum  esi  de  jusle  vel  in- 
jtisie.  Si  vero  quxralur  an  voliierii  excxcaiioneni 
Judxorum  ;  si  excxcaiio  accipiatur  passive,  veriim 
esi  quod  voluil  eos  iia  puniri  ju:>ta  ei  ratioii:it)ili 
causa,  sed  occulin. 

llem,  Deiis  Paler  voluil  Chrlsium  inori,  ergo  po- 
luil   illud    r.-\lionabiIiler    prxcipere  ;    ergo    aliqiiis 


•  «-is,  diiplicilcr  polesl  inlelligi.  Si  enim  intelligas,      P»'l"'i  "'•"J  prscceplum  impiere  ex  charilale.  Ergo 


nolttileum  crucifigi,  id  est  suslinere  illain  passiniicn; 
qu.x  a  Jiidxis  inferebalur,  veriiin  cst.  Si  vero  vo- 
luulas  r(Tcralur  ad  modiim  iliiiis  passionis  vel  ad 
aclioneiu  Judxonim ,  falsum  est.  Fallacia  uliiiui. 
Tu  velies  aiiqno  modo  cssc  Roiu.x,  el  scis  qiiia  non 
poles  aiiquo  niodo  essc  Roiiix ,  287  (ini"  ^is 
Roinx.  Krgo  lu  vellcs  essc  Uoinx.  Vci :  Iste  vnli  se 
pociiii<;re  de  pcccaiis  et  scii  quod  non  poiesi  poeai- 
lcre  de  pcccatis  quin  peccavcril;  ergo  vull  se  pec- 
(\as&c.  Vci  ila  :  Dcus  vuil  se  darc  iioc  spirituale  huic 
.Siiiioniaco,  el  scil  quod  non  polesl  dare  quin  ille 
accipiai.  Ergu  vuU  illum  Simoniacum  hoc  spiri- 
lu;»ie  acfiiierc. 

Ueiii,  quidquid  vull  Paler  volunlalc  qux  ipsc  esl,  d 
csljusliiii)  voliiiitalc  qux  ipsecsl;  voluit  Paler  Cliri 


poluit  interHcere  Chrislum  ex  charilate,  el  ila  siiio 
morlali  peccalo.  Quod  si  conlrarium  dicaiur,  s  c 
fOnlra  :  Dcus  voiuit  aliqiiid  quod  iion  poliiil  fierl 
sine  morlaii  ,  ergo  voiuit  moriaie  peccaliim.  Ad 
hoc  diciinl  quidiim  quod  siciil  Abraliam  ir.crerelur 
si  Isaac  cx  prxcepio  Dci  immolasset ,  ila  incrcrj 
poteraiil  Judxi  Christum  inlcrficiendo.  Si  hoc  Paier 
prxcepisscl,  el  nisi  implerclur  prxceplum  hoc,  fe- 
cissenl  male.  Si  vero  qnxralur  an  poleral  aiiqiii!» 
mereri  prxinium ,  inierficicndo  Chrislum  ut  Dcl 
Palris  voliiiitntcm  perficercl  sine  prxcopto,  non  ex 
raiicore  animi  intcrficiendo,  noa  sufiicimus  respoii- 
dere. 

Item,  Clirisliis  voliill  dicia  omnium  prophetarum 
cssc  vcra.  Ipsi    pr.xdixeruijt   Jiidxos  crucifi.\uroa 


sluin  inori;erjro  justtim  fuit  Ciirislum  niori  ;  ergo  Clirisliiin  :  crgo  iioc  voliiil  Clnislus.  Ergo  voiiiit 
lucruil  inori,  (luodiinprobatur,  quia  iiinoccus  erai;  pcccala  eorum.  Ad  hoc  dicunl  quod  nomen  dielum 
t'igo  iiiorlein  iion  incruerat.    Ergo  injusle  cuui  eo      quandoquc  siguifical  cvcnliis  reruiii  quos  prxdice- 


acliim  est,  quando  crucifi.viis  cst.  Idco  dicendum 
(|uo(i  (luaudo  pouiiur  hoc  noiiien  juslutn,  vel  Iiuc 
Ycrhuin  meruU  cum  hoc  verbo  crucifigi  ,  hiijusmodi 
siispeela  csljiinciura  loculionis,  ncc  csl  concedcu- 
duiii  ,  iie  videatur  Chrisluiii  lucruissc  morlcin  :iiil 
pab.sioiiciii  iiljni  qu.iin  siisliiiiiil  ,  el  inslauduin  esl 
per  c>!)o8ilioiieu).  Sic  crgo  iiicruil  cruciligi  vci 
ii)(»ri. 


banl  propiicix  ,  quos  nunquam  voiuil  Chrislns  cve- 
nire  si  peccata  crant :  qu;iiHloque  idcm  esl  dicium 
qiiod  diclio,  id  esl  lociilio  ili.i  per  quam  significa- 
haiilur  iiii  evcnlus  :  quas  quidem  loculioiics  voluit 
cssc  vcras ,  (lux  t.imcii  non  polerant  esse  verx, 
iiisi  illi  evcnUis  conliugai)t,  quos  qtiideni  non  voluil 
Christus;  el  Ii;il>cs  siiniie  iii  prxdiciis.  Ucin,  posse- 
mus  hic  qiixrere  an   Cliribtus   voluerit  se  diccr* 


« 


(89)  Mag  ,  III,  tiial.  tO  el  lib.  i,  di<t.  ult. 


B 


l»Oi  SENTENTIARUM  LIURI 

venmi  Ciica  dixil  (90):  Ter  me  negubia,  Pelre,  et  aii  S 
Jereiiii;ts  volebal  illiiil  csse  verur.i  (luod  Aii;»iii3S 
falsiis  propliela  prycJifchal  ,  el  ila  se  prnplictasse 
falsiiiu ;  el  ^in  )iiissilMie  erai  geniis  luiinamiin  noii 
esse  rediiiieiuiuin,  el  i(a  288  ^^^^  Abrnliatii  aiilc 
adTciituin  Cliristi,  iiisi  liac  superius  esscnl  dcleniii- 
nal.i. 

Itcin ,  aposloii  digni  fiierunt  pati  pro  nnmirie 
Christi  ;  cigo  fuerunt  digui  pali.  Ergo  meruerunl 
pali  ct  mori  et  siinitia.  Qiiarc  ergo  cl  Christus  iioii 
tiniili!er  meruil?  Non  eniin  iiabebant  apostoii  mor- 
lalia  pcccala  undc  mcrereiitur  [suhnudi  pali] ,  sicul 
nec  Chrislus.  Qiiod  aulein  aposloli  digiii  fueruMl 
pro  noiiiino  Clirisli  pali,  habcs  ex  auclorilale  illa  : 
Ibanl  apoiloli  gatidenles  {Act.  v.),  elc.  Ad  lioc  di- 
<  ciidum  quod  lioc  nomcn  dignum  quandoque  notal 
digiiitatcm,  et  secundum  lioc  vcrum  est  qiiod  apo- 
sioli  fuerunt  digni  pali  pronoinine  Christi :  nam  iioc 
erat  suniina  dignitas  cis  qui  pro  Clirislo  flagella- 
bantur.  Quando(|ue  iioc  nomcn  notat  ineriia.  Et 
secunduin  hoc  noa  verum  est  quod  fucrinl  digni 
pati,  quia  non  nieruerunt  pati,  iino  honorari.  Sim- 
pliciler  ergo  danduin  quod  fiieriiil  digni  pat?  pro 
Ciirisio,  non  taineii  fuerunl  digni  paii,  impcdiente 
nqiiivocaiionis  f;illacia  ,  ei  ea  quae  est  secundum 
quid  et  siinpliciter.  Faliacia.  fsle  es(  alhna  secun- 
duin  denics.  Ergo  isie  esi  albus. 

Iiein ,  Petrus  piinilus  cst  plus  quam  meruit,  ergo 
tolvil  quod  non  rapuit.  Yerum  cst  qiiod  Clirislus 
iion  habuil  ciilp;\iii  iiec  conlractam,  ncc  aclam  ;  el  q 
soliiin  poenain,  qux  nonnisi  ex  ciiipa  soiei  prove- 
nire,  et  ila  soivit  quod  non  rapuii,  qiiia  habuit  sac- 
cuin,  elnon  meriluin  sacci,  et  ipse  solus;  quia,  cuin 
apostok  fuerint  punili ,  solverunl  qtise  rapuerunt, 
quia  nemo  fuil  immuiiis  a  peccaio,  etsi  plus  puniii 
»nnt  quam  nicruerimt ,  non  solverunl  qu£  non  ra- 
puerunt,  quia  hoc  non  esi  solvere  quod  non  est  rap- 
itini,  cum  illa  pocna  fueril  illis  auginentuin  coronae. 
Quod  ciiim  apostoii  meruerunl  poenam  ,  licet  noii 
tintam,  hahetur  super  loctitu  Canticoruiii  :  Ditectut 
nuut  candidus  et  rubicundus  {Canl.  v).  Chrislus  soia 
dilcctione  passus ,  alii  ex  nierilo. 

Ilem,  Christus  passus  est  pro  peccato,  Petrus  pro 
Chrislo  ;  ergo  dignior  fuil  causa  passiosis  Petri , 
quani  Ciiristi;ergoplusmeruilPclnisquatnChristus. 
Dico  quod  dissimiiiter  accipitur  pro;  Petruspassus 
esl  pro  Chrislo  babendo,  non  pro  ejus  ncccssilale  , 
Ciiristus  pro  Petro  liberando,  ci  etiain  pro  se  exal- 
l3iido.  liabes  eniin  super  Matlh:euin  quod  pro  se 
ct  Petro  solvitdidracbma  {Maith.  ivii),  sed  aliieret 
iiliter,  sicut  ibi  distinguitur.  Ilem ,  mors  Cbristi 
r.tusa  fuit  noslroe  satulis,  nosira  salus  erat  optanda; 
erijo  et  qnidquid  cral  catisa  iiliiis;  ergo  ct  mors 
Cbrtati :  scd  econtrario,  Chi  islus  innoccns  crat,  ergo 
<>jus  inors  noii  erat  oplanda. 

Itcni,  gauJendum  eral  dc  inorte  Chrisli  :  ergo  ca 

(W)  Matili.  xivi ;  JeteiH.  xsviii.  Vide  siip.  e.  1  liu- 
Jiis  dislinci.,  scu  parlis. 


I> 


QUHQUE.  -LIB.  IV.  HO* 

die  qiia  niortuus  esl  dtberet  Ostendere  Ecdesia 
ciincta  nrguinenla  laptiii.e,  qtiod  falsiira  esl;  (|uia  ea 
dicsilcnt  cainpanx  el  laus  angetica,  celebratur  jejti- 
nium  in  nioerore  el  afllictione.  Ad  hoc  (ticen.ltitii 
qiii)d  optaiiila  cral  mors  Christi  proptcr  nostr;iiii 
salutem,  non  propter  angusiiani  quani  optabmt  ipsi 
Jiidxi ;  ei  lamen  die  moriis  sux  argumenia  doloris 
oslendiniiis  ut  reprxsentemus  luctuni  apostoloruin 
qui  tiisles  eranl  de  nec$  sui  Domini ;  ct  ne  Ecciesia 
scandaiizaretur  ab  inndelibus,  si  nobis  ca  die  exsul- 
tanlibus  iinproperent  mortein  el  angustiani,  et  pas- 
sionem  i|uam  pro  nohis  susliiiuil  Doniinus;  ei  prop- 
lerdoloietn  quem  in  cruce  sustinuii,  ceiebratur  je- 
junium  in  uno  fcrculo  soio,quiaea  dic  unum  soluiu, 
latronem  scilicet,  Ecciesiac  incorporavit ,  sicui  ipse 
dicit :  Singutariler  sum  ego,  donec  iranteam  {Ptal. 
cxl).  Si  vero  qu;craturan  similiter  gaudendtim  sit 
de  passionibus  martyrtnn  ,  diccndum  quod  nullius 
sancli  passio  tantum  nobis  proiuil  quantum  niors 
Christi,  et  idco  non  est  ita  gaudenduin  de  eoruni 
iiiurte.  Est  tamen  eiiain  gaudenduni ,  qiiia  proptcr 
hoc  iecuitdatur  Ecclesia  ,  et<  multiplicatur  prolc». 
Unde,  sicul  crassitudo  terrai  erupla  est>super  terram 
{ibid.)  Unde  pium  est  gaudeie  dtiniariyrio,  ei  pium 
esl  llcre  marlyriuni: 

Solct  etiain  qu*ri  an  Christus  inarlyr  fucrit^quod  vi- 
deturprobari  auctorilateilla(91):  FHiieierutalemtt- 
nite  el  videte  marlyrem  in  diademafe  quo  coronavi: 
eum  ntaier  sua.  Quod  si  est,  cum  ipse  passus  «sl  ct 
aiite  beatuni  289  Siepiianura,  non  cst  beatus  Stc- 
plianusprotomariyr.Ad  hoc  dicenduni  quod  ho«:  no- 
incn  marlyr  prxtcr  has  tressigiiiticalicnes  in  quibus 
dicitur  niariyr,  iriaceratione  cariiis,  compassiouc 
proximi  et  ciTusione  sanguinis,  liabel  ct  aiias  si- 
gnificaliones.  Nam  martyres  dicunlur  qui  pro  veri- 
tate  inoriui  sunt,  ut  Isaias,  Jeremias  et  Juannes; 
et  qiii  pro  lege  Dei,  ut  Machabxi,  ei  qui  iocu 
Clii'isii,  ut  Innocentes  ;  et  qui  pro  oeccssitate  bO' 
minuin,  et  qui  pro  testiinonio  Cbristi,  qui  testa» 
bantur  verum  Deum  el  bominem,  ul  Siephanus; 
ct  bi  proprie  dicuntur  martyres,  id  est  lestes,  (fiiia 
iion  certius  potcst  quis  lestari  nioriein  Chrisli. 
qu.ini  semeiipsum  ^xponendo  inorti.  Quid  enini 
niajus  poiest  hoino  ?  £t  ideo  Stephanus  diclus  est 
proloinurlyr,  quiu  ipse  priinus  pro  hoc  lesliinonio 
itiorlutis  est. 

iicin,  optis  Judxoruin  fuil  lanluin  lualuni,  opus 
Ciirisli  fuit  lantuni  boiiuin  ;  ergo  vel  passio  Christi 
iion  fuil  opus  Judaeoruni  et  Christi,  vei,  id  «pus 
fnil  bonuin  et  maluin.  Item,  Judjui  fuerunl  auctuies 
passionis  Christi,  crgi»  lucrunt  auctorcs  cujusdaiii 
niaximi  boiti ;  non  ergo  solus  Deus.  Vel,  si  JuJu:i 
fueruni  auctores,  ei  Dcus  auclor;  ergo  non  siinl 
judicandi  rei.  Ad  hoc  dicenduin  quod  Deus  fuit 
uucior  passionis  Ciirisii,  el  cujusiibet  nioIesliaB 
qu;e  corpori  ejiis  infliclu  e&l ;  et  eadein  passio  opus 

(91)  De>iunf>l«  cx  Cdii^ 


mz 


rtTIU  PICTAVlCNblS 


HOi 


J«id;K«ri;m,   seJ    a!io    inodi)    non    ;riclo.(iin,    sc.l  A  <|iio»lai!imodo  excusal.ilcs  vi.lebaiiliir,  pro  cis  ora- 


atloruiii,  vcl  liiiiiisiroruni,  quia  ex  coruiu  aclioiie 
provenii  lale  opiis  quO'l  csi  opus  I)ci  propiie  el 
lirinc.ip.ililer.  Alia  uclio  fuil  Juilaoiinn,  qti:c  fiiit 
iiiala  pcr  inalam  iiiUiUionciii ;  ot  alia  Christi  pro- 
tilcr  lionaiii  voluiiiulciii  bona.  Lhiiini  (amen  opus 
et  illis  provenicMS,  scilicet  passio  qua?  esl  maxl- 
nium  boiium.  Si  cr^o  ad  acluin  nspicias,  diversa 
Riiiii  aclus  Ciiiisii  ci  Judaeoruin  ;  si  ad  rein  aciaiii, 
iilcin  fuil  opiis  liujus  el  illoniin.  Uiule  dicil  Aii- 
gustiiius  (02)  :  «  Diversa  inlenlio  divcrsa  facla, 
cuin  sii  iiiia  rcs  es  divt-rsis  faclis.  »  His  iia  deier- 
iniiiaiis,  noii  cst  qiiiil  ohjicialiir,  ciini  cuaiii  possis 
lc  iniiniic  siinili,  qiiia  illius  miseriae,  qiiam  passiis 
osl  Job,  Deus  fuit  aiictor,  diaboliis  minisler  ;  cl 
deiticruit  diaholus  ciim  ila  afUi<,'eiido,  ciijns  laincii  " 
miseriaiii  Dcus  volebat.  Siniiiiler  iii  siibversione 
Jeriisalcm  qiia'  placchat  Deo,  displiccbat  tameii 
•TCiio  Mabucliodonosor,  quje  niala  erai  iiiformala 
inieiiiionc,  iia  eliam  esi  iu  spulianiibus  i£gy- 
piios. 

Iiem  Judrei  zelo  legis  Chrisium  cruciligehaiii,  et 
pulihaiu  sc  obseqiiium  prsslare  Deo,  ei  hic  er.u 
linis  aciionis  eoriiin,  ergo  et  aclio  booa,  quia,  ciijiis 
iiiiis  csl  boiiiis,  ipsiiiii  (|uoqtie  0|i>i9  boiiuin  est. 
Hiijus  objeoiioiiis  soimio  sunieiida  est  ex  prcediciis, 
iibt  dicluin  Cbl,  oiniies  actiones  judicandas  esse 
bonas  aui  maias  [ler  (iiiCin,  c.Kceplis  liis  qux  in  se 
inaloC  suiit,   quas  i.iilliis    bonus   riiiis  coinnicndat. 


vit  Cliri.slus  :  Paler,  iijnosce  illis,  quia  nezciunt  quid 
faciuul  (Luc.  xxiis),  ei  coiiversi  liicruiil,  ul  legiliif 
iii  Aclilnis  apostoloiiim,  iiiia  dic  qiiaiuor  initlia, 
alia  qiiinquo  niiilia  {Ad.  iv).  Aiii  dicuiii  qiiod  boc 
i.onien  fniis  duo  sit,'iii{icat,  vel  liiialem  causam,  cl 
socunduiii  lioc  r.on  csl  vcriim  oiiiiic  id  essc  boiunn 
ciijus  fiiiaiis  causa  est  boiia,  ut  in  prxdictis  ;  vel 
riiiaiem  iiiteniionem,  quae  coinplexa  esl  el  ex  ae- 
lioiie  ipsa  el  linali  causa,  ul  aiere  patrem  ex  furtis: 
el  secundiun  hoc  vcruni  esl  omiie  id  esse  honiiin 
C3JUS  fiiialis  inlenlioest  bona,  sed  non  eral  inlen- 
tio  boiia  Jiidjeoruin  scilicel  sic,  id  esl  Cliristuni 
ciucirigemio,  obsequium  prxbenJo  Oeo  ei  ideo 
ncc  aclio  boiia 

CAPLT  XVII. 

An  Christus    habuil    iqtiorcuiiam  vel    dilficuUaieiH 
jaciendi  bonuui,  vel  neceisiialem  moriendi/ 

(93)  Non  .(anlum  assumpsil  Cbrislus  bona  ani- 

mae  lam  graluita  qumn  naturalia,   ul   dicturn  esl, 

sed  eiiiiin  delcctus  non  culpx,  sed  poen^e,  non  oiii- 

iies  defdClus  pcenu;,  sed  quos  oporluii  et  ueciiii  euni 

suscipere.  Los  auiein  oporiuit  el   decuit  suscipere 

qiio>  vel  ad  ostensionem  hutnun.ne  nalura:  suscepit, 

ui    tamein,   siiiin;    vel    ad    compleitdum    ollicium 

propier  quod  inissus  fuerat,  ui  niorlaiitatein,  passi- 

biiilaieiii,  quae  duo  nisi  in  seiiaberet,  nec  passiis, 

nec  iiiorliius  essel  propicr  quod  veneral.  .illorum 

aulein  dcfectuum  qui  sunl  in  anima,  alii  secunduin 


Licel  enim  iste  furetur  ul  alal  palrem,  et  ila  pro-  ^.  corpus,  alii  sccundwm  animam.   Ilii  ditunlur  esso 

poiiai   boiium    iineni,  non  tamen    immunis    est  a 

crimine.  Taiis  ftjil   aciio  Jiidaoriiin  :  licet   propo- 

Siiisseiit  buiiiini  liiietn,  taiiieii    niahim   cral   iiiler- 

licere  inagisliiini  ei    iiinoccnicm,    piiecipue   ciim 

audissenl  Messiam  promissum   fuisse  in  lege.ei  si 

ignorabanl,  crassa   erat  ignoraiilia.  Nani    hoc  ab 

ipso  Cliristo  didicisse  poicratu.  Quidain  lamen  plus 

pecca\ciiiiii  aiiis  qiii  ex  invidia  hoc  feceriiiil. 

Ilciii,  dicit  Aposlotus  :  Si  agitovissent,  uunquani 
regem  giori(v  (/lom.  i),  elc.  Ligo  per  ijj'noranliam 
excusjsri  poicrant,  ciim  ipsi  nesciieiit  eiim  esse 
Messiaiii.  Ad  hoc  diceiKliim  qiiod  si  d:j.Mnones  sci- 
reiil  cum  esse  Deiiiu  vol  Dei  Fiiiuin,  nunquam  cru- 
cifigi  siigjjcssisseiii.  Qitod  ciiim  alibi  legiiiir  dixisse 


corpons,  qiios  palitur  anima  liisirumenio  coiporis, 
(il  faiiies,  siti.^,  quia  iion  csurit,  vel  silit,  nisi 
i|i!aiulo  esi  in  corpore.  llli  dicunlur  esse  animae, 
qiios  eliaiii  liabetsiiie  corpore,  ut  limor  et  ira,  elc. 
de  qiiibus  iitrisqiic  diceiidum  esl.  Prius  lamen  dc- 
tLriiiiiiato  dc  qtiibusdam,  de  quibus  dubium  cst,  aii 
eos  susceperil  vel  non?  Kst  quidain  defoctus  qui 
dicitur  i^iioraniia  quic  babclur  de  rebus  quaruui 
scieiiiia  saluieni  non  alTert,  nec  i^uoianiia  eaui  ini- 
pedil,  qiia^  cst  poeiia  taiittiin  noii  culpa.  Si  eiiim 
essel  dc  re  quam  tcneniur  scire,  et  poeaa  el  cuipa 
csset.  Uunc  iion  babiiil  Cbris(u9,  nec  diiriculiateni 
fiiciendi  bonum,  qui  est  alius  defectus  poenalis,  qiii 
dcfectus  culpi£  non  suiil.  Aiteniin  Aiiguslinus  (9i) 


iii  legione  :  Quid  uobis  ellibi,  Fili  Duvid?  Venisd  D  ignoraiitia  el  dilficultas,    ctianisi  esscnt  priniordia 


nnie  lempus  lorquere  nos  (Mallli.  vm).  Magis  suspi- 
taiido  boc  dixeriini.  quam  assereiido.  llajores, 
eiiainsi  putarcnl  euin  esse  f>eiiin  vel  Dei  Filiiiin, 
iiiinquam  cruciligereiit,  scd  piilabaiit  eum  esse 
Messiaiii  qiiem  credeiianl  esse  fulurum  purum  ho- 
ii!ineiii,  <]iiod  eliaii!  adliuc  CiCitoiit,  cl  e.v  invidia, 
pl  quia  videbalur  'loslriiclor  legis,  cnicirixeruiil. 
Vessiain  \ero  vel  Dei  PMium,  vcl  Deum  niinores 
i.on  fcslimabaiit,  quia  si  iioc  putarent,  nunquani 
nadidisseiii,  ei  ipsi  .uiidein  /.eluiii  legis   habebanl, 


hominis  natiiralia,  iion  ideo  culpandus  esset  Deii.s, 
scd  laudaiidus.  Sed  cum  is(a  sinl  etiam  pceiicc  noii 
videnliir  poluisse  esse  iii  boiviiiie  ante  peecatum, 
quin  injusle  cum  eo  agcretur,  qiiia  punireiur  an- 
(eriuam  meruissel  poniri.  i^d  quod  diccndum  qiiod 
iioii  esset  tiinc  pooua,  qiiemadmoJum  noii  pesse 
proricereante  gratiam  collulam  hoinini  non  fuil  ei 
pociia. 

(95)  Quaeritur  auiem  ulrum  Chrislus  susccperit 
illum    defeclum  qui    dicilur    necessilai    moriendi, 


sed  iioii  secondum  290   scientiam,et    idco   «inia      propler  qiiod  dicit  Apostolus  corpus  liominl»  posl 


lOi)  ]n  psr.l.  xcui,  iioii  loiij^e  a  fiiie. 

(95)  Mag.,  111,  dibl.  \6,  elc. 

{')i)  L.  i  Relraci.,  c.  9 '  I  iii.  Dc  lib.  arb.,  c.ip. 


20  el  21,  et  I.  De  bono  per(.,  c.  41  ct  12. 
(95)  Mag.,  ui,  dist.  16,  §  a. 


1205 


SE.MEJiTlARLM  LlUKI 


l>eccatutti  es;,e  nioituiuii  el  aildicUmi  iiecessyrio  A 
morJi,  cuin  prius  csscl  morlale  {Rom.  viii),  iti  cil 
potens  niori,  quod  non  esscl  ei  \uxM\a  vel  dofcctus. 
Qiiod  si  est,  ergo  Chrisliis  ex  necessilaie  niorinns 
esi,  noM  erg(!  so!a  voltiiitale.  Lcgidir  tanicn  :  Ohla- 
lus  eit  quia  voluii  {Isa.  liii).  A(i  lioc  dicciKliuu 
qiiod  cst  neceisiias  coutracla,  quain  non  lcibiiil 
Chiislns,  qui  peccaliim  non  fecil  ncc  contraxit,  el 
csl  nevessitas  assumpla,  quam  habiiit  Cliristus,  ct 
es  qua  nioriiais  cst.  Nc{^  ideo  niiiius  sola  volunlaic. 
Esl  ctiuni  necesiilas  illata,  cujiis  oxpers  fuit.  06/a- 
tu$  est  enim  quia  voluil.  Fallacia.  isle  nionaclnis 
qiii  fecil  volum,  ex  necessitate  aijsiiiiet  a  canii- 
biis;  crgo  non  sola  voiuntalc,  (luod  falsum  c-st,  quia 
ipse  fecit  sibi  illain  necessilatcin.  Posseinus  liic 
qiisrere,  an  Clirislus  poluit  trnnsgredi  terininosillo.^  B 
iiunianx  Ti(.TC,ul  seinper  viverel,  niorlalis  lamenPx^n 
«aro  Christi  iii  sepulcro  poluil  pulrefieri  el  corrunipi 
6i  non  in  die  lcrlia  rcsurgeret?  et  siuiilia.  Quse  quiu 
Ingeiiii  nosiri  vircs  e\cedunt,  vei  plusquain  lcgiuuis 
sc  cxicnfluui,  inajoribus  discuticnda  relinijuinms. 
291  ^^<'<^  lantuin  Iiahciiius  de  aucloritaiK  in  E\)\- 
•tola  ad  !fcbr.9e<js  (OG)  :  «  Sicnl  aliis  hoininibus 
Jiire  et  ex  ncccssiluie  naiuraj  siaiuiuiu  est  semcl 
inori,  ita  eiiani  Clirislus  eadeni  nccessitaie  et  lego 
iiainra:  sciiiel  oi>laii!s  cst,  non  sa;pe  :  >  ubi  Tidetur 
hinuere  quod  Cliiislus  non  potuit  iransgredi  lcr- 
ininuin  posiluin  annis  liuuiaiix  vii-dc,  cuin  ipse 
ctiain  niajora  !iis  pdlui  rit  faccrc,  nec  istud  possct 
fsso  ei  defcctui.  _ 

CAPUT  XVUL 
ilri  CUmius  Itabuii  timorem  ? 
(97)  Est  alius  defcctus  quein  pro  nobis  susccpil 
Filius  Dci,  scilicet  tiinor,  lrii.tilia.  Undo  :  Coepil 
Je.wspavere  {Marc.  xiv),  elc.  ;  el :  Trislis  est  aniinn 
nua  usque  Cid  nwrlem  {Mallh.  ixw);  et  :  Itepleta  est 
unima  mea  dolvribus  {Psai.  i.xxivii).  Augusiinus 
(amen  vjd^iiur  velle  quod  Cbristus  non  vero  li- 
nuierit,  dicens  (98)  ;  <  INon  vere  contrislalus  est 
Chrisius  lertia  dic  rcsuneciurus ,  cuui  ardcrei 
1'aulus  (liijbolvi  et  esse  cum  t>hristo ;  >  et  Hiero- 
Dymus  (99)  :  <  Erubescant  qui  dicuut  Christuin 
riiKuisse  mortem,  el  limorc  inoriis  dixisse  :  Trajis- 

eat  a  me  calix   iste  {Maiili.  xxv!).  >  Quod in- 

telli(;iiiius  ita(ne  limorein  ct  irisiiliaiii  in  Chrisio  ^ 
fuisse  negcmus  :  aliler  eiiim,  cuin  Scriptura  dic:it 
cuni  tristem  fuisse,  nist  fuerit,  fictuin  eslquidquid 
tlc  eo  dicitiir,  ut  nec  eliuin  dormisse  vel  mandu- 
casse  vere  dicaiur,  sed  habuisse  siuiililuuinem 
(jormientis  aul  mand«jcaiilis,  nec  habuisso  veruui 
forpus,  scd  pliaiitasiicum  ,  quod  harolicum  esi)- 
Aiiter  enim  in  rjnislo  fiiil  tiaior,  uiiltr  iu  alii j 
liominibus.  ^ans  in  iiomiuibus  fuil  iimor  ci  pt^r 
propassioueia,  ei  por  pas.sioneiii ,  ita  cliam  quoJ 
babcul  causam  limoris,  id  esl  jiecc^ilum.  lu  Cbrisio 

(90)  In  cap.  jx.   V.  Maj;.  sup. 

(97)  Mag,,  111,  disl.  15,  §  d,  c,  f. 

(98)  iMiarrat.  iii  l'sai.  xcin,  post  mcu. 

(99)  A'i  ra|).  xr.vi  Mrtith. 


Qljl>»(J>yK.  —  LiB.   iV.  1?06 

fiiit  liiiior  per  propassioiieiu  iid;i  per  passioncm ; 
iicc  eti;un  bjbuit  causain  limoris  qui  expers  crat 
triminis.  Siiiil  eiiim  iiiiidam  in  p(]eiiis  grailus,  sicut 
et  iii  poccalis  ,  scilicct  p:issio  ct  propassio.  ICsi 
aiilem  propassio  ,  qiinudo  aiiiunis  ;iflii:ilur  iuieiiu-) 
timorc  ,  iil  l;Hnr;n  iiiicllecliis  noii  movealur  a  D-^i 
rociitiidino  ,  vel  contcmpialione ;  el  ita  haiuiii 
Clirislus  dolorem  el  limorcm  el  noii  pcr  passio- 
ncin. 

(100)  Ita  ciiain  iiilelligcnda  suul  quccdam  capi- 
liila  llilarii,  qiiibus  idipsum  videtur  osteiidcre  '.il 
iii  Chrislo  dicainus  esse  timorcm  iioii  por  passio- 
iicm ,  veruin  etiam  nullo  tempore  vuitum  habuit 
turbulentiorcm  quanlum  ad  liabitum  animi ,  vol 
scveriorem  quam  alio.  Qiiod  ctiam  Iradit  liioro- 
iijinus  super  illiiin  locnm  Isaijs(l)  :  iVo;{  erit  iritiis, 
ueque  turbultHl»3 ,  donec  ponat  judicium  in  lerra. 
11,'i  di<;it  llieronymus  de  Christo  quod  semper  ser- 
vavil  je(jiialilalciii  vulius,  qiiy;i  philosoplii  falsc» 
So(  rali  attribuunt.  Quod  tamen  non  esl  iiuclligeu- 
diim  de  habitu  viilius  exteriori  :  lcgiiur  eiiim  lle- 
visse  et  siidasse  prai  iristilia,  sed  de  inloriuri  animi 
coiistaniia  et  fortitudine.  Nullo  eiiim  lemporo  ina- 
gisluit  l;slus  interius  quam  alio  aul  trislior ,  licct 
signa  timoris  et  hctiiiae  saepe  in  vullu  fi!i.riul  va- 
riala,  non  propter  se>  sed  propier  nos.  Accipitur 
crgo  vultus  pro  interiori  qualitate ,  sicuf  ibi  : 
Signaium  esl  super  nos  tumen  vullus  lui,  Do- 
tnine  {Psal.  iv).  Non  enim  extollebatur  prosperi.s, 
nec  deprimebatiir  advcrsis  sicut  caeleri  lioinines. 
Sed  objicilur  :  Chrislus  timuit  quod  erai  tiinendiii:i 
vel  non.  Si  quod  non  erai  liinendum,  ergo  ignavus 
fuit ;  si  quod  eral  timendum,  ergo  tiinidiis  erai, 
qiiod  noslrae  consaluli  et  suuj  g!oririe;it:oni  mili- 
tabai.  Item,  ip.se  dixit  aposlolis  :  ^oliti'.  lintert  sos 
qui  occidunl  cvrpus  {Maitli.  x),  ctc.  Si  ipse  liiiiuil 
inorieiii,  eigo  focit  contra  hoc  quod  dixerat.  .\il 
lioc  diecnduin  quod  timorem  inundanum  pruhibuit 
Chrisius,  non  n;ituraliHn.  llst  aulem  naturaiis  liinor 
horror  quem  quisque  habct  eo  qiiod  vidcl  immiiiera 
periculum  ;  nec  dicitur  naiuralis,  eo  (|iiod  sii 
prima  hominis  nalura  ,  scd  qui;i  iiicst  a  nalivi- 
tale  cx  corruplione  per  peccatum. 

292  CAPUT  Xix. 

Qnid  nohis  conlulil  paasionc  sua,  qnud  non  prius 
coututeril  ?  ubi  qucvriiur,  c,n  ulio  modo  poiutl  iios 
redtmere  ? 

(2)  Jam  in  parie  cognilo  (nou  enim  ad  plcmim 

poliiit  qui  ox  parlti  prophoiat,  c\   paiio  iiiteiiii^il), 

quibus  armis  muuieril  se  auoior  noslrai   saiutis  iii 

piimis  et  inili.Wibus  opeiibus  iioslnu  .sjiiulis.   i;-. 

meiiiii  quoque  et  pi'0};re.s.sivis  accedouduiu  esi  :id 

liliimum  el  cunsumiuutum,  ul  oslenuaiur  •.iiiii!  p(ji- 

ea  Deus  iiobis  coniuiorit,  cl  iia  solvaiur  qoiesno, 

ciijiiS    syiiitioiiOin    difiiMemio    aiiiuioi    .iu.j!ior;i;i! 

,'IOfn  Y.  M:<<r.  hic,  §  g. 
;l)  A')  (.ap.  ii.ii  lsa::t. 
li)  Mag.,iii.  tlisl.  ii  cl  19. 


i2'J7 


rtTHI  PICTAVIENSIS 


1208 


•uspcnsos   lencre  viJebamnr.  Si  ClirisUis  ab  iiiiiio  A  lem  JOiernani  descensus  ad  inferos,  ad  qiios  omnes 

habuii  virluniiii   iilcjiiiudinem   per  qiiam    meriiii  anie    passioncm   Clirisli    descendebanl    lam    boni 

|(lori/iGauoiiein    cantis  ,    el   aiiimx    passibiliiateiii  quain  mali.  Modo  si  discedant  in  cliarilale,  nulii  ad 

{impassjbililalem],  a  Conceplione,   ad    (juid    crgo  iiiferos  desceiideni  (iiiide  non  liinenl  moriem,  ciim 

voiuii  patS,  mori  el  criicifigi  ?  Ad  qiiod  dicenduin  possinl    dicere  :  Cupio  disaohi  et  eae    cum   Chri- 

«juod  pcr  b:cc  opera  meruii  aliqiiid  nol.is  quod  non  no   {Pliilipp.\),  quod  limebanl  ulim   lam  pcrfe.;ti 

meruerai  nobis  per  prxccdenli;i,    scilicel  adiium  quani  imperfecli. 


para.lisi,  liberalioncm  a  poena  .  a  peccato,  a  dia- 
b.ilo.  Aditum  paradisi ,  qiiia  ,  ut  ait  Anibrosius  , 
t3)  «  Decreverai  Dcus  propier  pcccaium  priiiii  ho- 
iiiiiiis  iioii  iiitroirc  aliquem  ad  viiam,  nisi  in  uiio 
l.omiue  taniam  idvciiiret  liiiinililatein  qnantain  in 
primo  bouiinc  iiiveneral  supcrbiam,  ui,  sictit  illa 
»uperbia   omnibus  nocucrit  ,  ila  alicujus  bumilitas 


Ilem,  Cbristus  non  venit  nisi  ad  ovet  qua:  perie- 
rnHt  domus  Israel  (Malth.  xv),  cl  eas  non  salvavit, 
qiiia  cxcilas  cecidit  in  Isracl,  ut  plcnitudo  genliuni 
intraret.  Crgo  non  fccii  propter  quod  veneral. 
iieiN,  elcclos  dc  utroque  populo  salvavit.  Quos- 
cnoqiie  salvavii  venil  293  s^lvare  ;  ergotam  ad 
islos  qiiam   ad  illos  vciiit.  Iiem,  Cbrislus  noo  sal- 


«*mnibus  prodesscl.  ^on  est  aulem    inventus  nisi  •.     •  •       i        ,  

,...,,,                                                       ^  R  vavit   nisi   salvandos  ;  ergo  nonnisi  illos  qui  non 

leo  de  iribu  Juda,  »  qma    vjx  unusqiiisfiuc  sibi  suf-  •    r     i,     .      i       •    i.„                ,          t          .      ,     .- 

,..,.,,,,                            II''  "'"'  o»i  indigebant  salvari.  Iiem,  non  phires  fuerunl  salvali 
ficiebal  ad  dclenda  sua  peccata.  i£tc  ergo  pcccala 

«mnium  in  rruce  portando  meruit  aditum  paradisi 

«iiinibus  in  eum  crediiuris.  Pcr  ipsnm  quoque  libc- 

rati  sumusa  peccalo  et  diabolo,  quia  in  sanguine 

ejusjuslificati  sumus;  ei  in  eo  quod  jusiilicali  su- 

niiis,  a  pcccalo  libcramur  ;  iii  eo  quod  a  peccaio 

fiberamur,  adiaboloredimimur.  Quod  auiein  iii  san- 

j^uine  ejiis  jusiificaij  sumus,  cerium  est  quia  cba- 

I  ilas  Dei   in  nobis  coiomeiidalur  eo  quod  proprio 

Fillo  suo  non  pepercit,  sed  pro  nobis,  cuin  adbuc 

»>eccalores  essemus,  bosliam  tradidil;   undo  magis 

iil  eum  diligeiidum  accendimur,   et    quanto   magis 

tuin  diligimiis,  innto  magis  a  peccalo  liberamur ;  In 


permortem  Cbristi  quam  erant  antequam  morere* 
(iir,  nec  aiiquis  majus  prxmium  accepil  qiiam 
cssel  acceplurus  ;  ergo  in  iiullo  profuit  mors  Chri- 
&li.  Diccndum  quod  Cbrislus  non  fuil  inissus  nisi 
ad  ovcs  Israel  ut  corporali  pr;esentia  eis  prxdi- 
caret,  missus  lamen  ad  omncs  gentiles  ul  salvarel 
eos ;  nec  ipse  aliis  legiliir  prxdicasse  in  propria 
persona,  nisi  Judatis.  Salvavit  aulcm  solos  salvaii- 
dos,  qui  tamen  indigcbant  saliitc.  Sicul  iste  medi- 
cus  curat  islum  saiiandum,  ci  lamcn  euin  qui  iii  • 
digei  s.ilutc  qui  xger  esl  modo,  nec  plures  satvati 
siinl   per  eum  quam  salvaiidi   prius   erant  :  naiii 


nullus  snlvareiur,  nisi  ipse  venisset  aul  aiiud  reine- 
•angume  eius  justi/icaii  sumus  (Rom.  v),  quia  ner  r   >■  i   .•       n  i    •      . 

,.  ,  ....  ^  y»  M  '"  1^'  t.  dium  saluiis  adbibuisset. 

Iiuein  passionis  ipsius  a  peccaiis  liberamur.  A  poena 


quoque  iios  liberavil  et  temporali  ei  aelerna  ;  ab 
alerna  in  re,  a  temporali  in  spc  Adbuc  eiiim 
cxspectamus  redempiioneiii  corporis,  «/  morlale 
hoc  induat  immortalilatem,  et  corruplibilc  incorru- 
pliouem  {I  Cor.  xv).  (Jbi  Aposiolus  :  Salvalorem 
etspectamus  Jesum  Chrislum  qui  reformabil  corput 
humililatis  noslia;,  con(iijuralum  corpori  {Philipp. 
)i(),  etc. 


iiem,  omnes  clecti  reconciliaii  sunt  per  moriem 
Cbrisli,  crgo  et  Abrabam.  Ergo  non  fuit  reconci- 
iiaius  nisi  in  morte  Cbristi.  Non  crgo  anle  ;  ergo 
non  prius  deccssoral  in  charilale,  vel  prius  meruo- 
fat  viiam  .lelernam,  a  qiia  non  polerat  defraudari. 
Ergo  Deo  recoDciiiatus  erat.  Verum  est  quia  ple- 
num  fructum  reconciliatioiiis  non  esl  conseciiius 
tiisi  in  morte  Christi,  quia  lunc  (4)  priiis  aperta  esl 


Objiciliir  tamen  ad  ea  quac  dicla  sunl  :  Christus  J^""'''   ^"'^   ^3«"«   occisus  ett  ab   origine   mundi 

inorie  sua  morlem  deslruxit,  secundum  illud  Osee  :  (^'""^-  "'")•  ^"J"^  locutionis  sensum  diipliciler  esl 

£ro    mors    tua ,    o   mors;   morsus   tuus  ero ,   ia-  sumere,  vel  in  figura   posita  hac  praeposiiione  a6 

ferne  {Osee  xiii) ;    ergo  destruxil    inortem  lempo-  '"^'«'sive,  vel  prx.lestinalionc  Dci,  posita  prxposi- 

ralem    aut  acteriiam.  Moriem   temporalem  non  de-  1''"^«  exclusive.  sicut  ibi  :  Aprima  substaniia  nulla 
slruxil.quia  quotidie  ea  morimur;mortema;iernain  D  ^*'  Pfa;dicatio  ;  tamen  parlcm  fruclus  reconcibatto- 

iioii  vidclur  deslruxissc,  cuni  plures  sinl  damnandi  «'sjam  conseculus  fueral,  quia  in  spe  eral  salvus. 


qiiam  salvandi.  Ad  boc  dicendum  quod  Christus 
«lcsiruxil  niorlem  teinporalcni  in  spe  in  omnibus, 
Kl  in  re,  ul  in  sc,  qui  ex  mortuit  resurgens ,  jam 
itan  moriiur ;  mors  illi  uUra  non  dominabilur  {Rom. 
vi)  :  el  iii  beala  Vir^ine,  quam  iu  canie  ghirifica- 
lain  credimas  iii  cublus  ascendisse,  cl  in  saiiclis 
«lorinientibus  qui  ciiiu  co  surrexerunl  :  destruxit 
quoqiic  morteiii  xlcrnam  in  omnibus  quanlum  ad 
huOicieiiliam,  non  quuniuin  ad  cificieiiliam  ;  (|uia 
Iiiit  sufDciens  redeniplio  oinniuui,  nec  per  ipsuiii 
ibta:  quin  omncs  salvenliir.    Dc»(ruxi(  ctiam  mor- 


ci  qiiia  poenam  materialem  non  sentiebat. 

Ilein,  per  morlem  Christi  reconciliati  sunt  tam 
sancti  vetcris  lesiamenii  (|uam  sancii  novi  tesia- 
menti,  qui  slatim  babenl  vitam  cx  quo  decedont 
iii  cbaritatc  ,  sancti  veteris  testamenti  non  statim 
iiabciit;  ergo  eflicacior  est  mors  Christi  his  quam 
illis.  Verum  cst  quantum  ad  faciliorem  introitum  ct 
expediliorem,  non  qiiaiiluin  ad  magniiudinem  prx- 
mii.  Ncc  istiid  ex  ipsa  morte  esl,  sed  ex  sanctis 
qni  in  tali  tempore  suiit ,  sicut  sol  plus  cabfacit 
hidos  quam  Briiaunos,  iiec  isiud  ex  calore  soiis  est 


(3)  Apud  .Mag.,  dist.  iS,  §  e,  setl  pnulo  aiiler. 


(4)  Videtur  add.  el  non. 


im  EKNTENTIARUM  LlBRl  QfJINQUE.  —  LIU.  !▼.  ISIO 

qui  sii  variabilis,  sed  cx  >iui  locorum  soii  adino-  A  nil    poiuii  fjcere   uitde  magis  ad  euin  diligendiim 


lorum,  vel  ab  eo  remolonim. 

(5)  Iiein,  Cltrislus  poluil  iios  iiberaro  alio  luodo* 
vel  minus  Lonn,  vei  niagis  bono  :  si  miniis  bono  ; 
ergo  poluil  majiis  boiiiim  pro  ininori  bono  diniil- 
lcrc,  qnod  non  deccl  boniim  ;  si  xque  boniim  ,  ergo 
xque  ralionabiii  modo.  Quod  probalur  ralsiiin.  Alio 
modo  xque  raiional)ili  el  bono  potuil  noslibcrarc, 
illo  non  redemil  nos  sed  poliiis  isto  :  ergo,  cum  nil 
sine  ralione  faccre  polueril,  ralio  fuii  cur  poiiiis 
lioc  mOilo  nos  redeineril  ,  el  sic  isle  modus  lalio- 
nabilior  csi  ac  per  lioc  meiior  fuil.  (C)  Undc  vide- 
tur  quod  non  polueril  nos  iiberarc  aiio  modo,  quia 
nec  magis  bono,  nec  minws  bono,  nec  »iquc  bono. 
Ad  qiiod  dicendum  quod  minus  bono  modo  poiuit 


movercmur  quam  qiiod  seipsuin  pro  nobis  exinani- 
vii,  oblulit  ;  poliiii  tainen  nos  liberare  inodo  com- 
pelenliori  quanlum  ad  se,  si  non  morerelur.  Qnod 
vero  dicilur  qiiod  non  potiiil  nos  libcrare,  quia  sine 
rcmissioue  pcccatorum  non  possct  nos  iibcrare,  ei 
ila  nos  liberavit,  nott  valel.  Nain  islo  niodo  diversi 
inodi  conlineniur.  Faiiacia.  Ego  noii  possiim  legere 
nisi  loquendo,  el  ego  loquor  ;  er^o  non  possum  ali- 
lcr  legcre  qunm  icgam. 

Item,  per  mortcm  Chrisli  diabolus  a  muliis  m.tlis 
cessal,  a  qiiibus  non  cessassel  nisi  moriiius  riiissei. 
Nam  diminula  est  ejus  potestas  iii  passione  Chrisli ; 
ct  si  pliira  mula  facerel  quam  faciat,  pejor  esscl,  el 
ila  plus  pcccaret,  et  plus  piinireiur.  Ergo  miligat» 


nos  liberarc,  ei  minus  congruo  el  utili.  Quod  si  ^  est  poBna  diaboli  pcr  morlem  Clirisii  :  faUum  est. 


fecisset,  non  dimisisset  iiiajus  bonum  pro  miiiori 
Loiio  ,  sed  illud  dimisissct  propier  semeiipsum  , 
quia  quidquid  facit  propter  se  facit,  lesic  Salomone: 
Operalus  est  Deui  oniniapropler  seipsum  {Prov.  xvi); 
el  potuil  nos  iibcrare  xque  ratiouabiii  niodo  ,  non 
qui  fuit  xque  rationabiiis,  sed  qui  essei  si  eo  nos 
liberasset.  Qua:  enim  causa  fuil  cur  lioc  modo  lilte- 
raveril,  eadem  fuissel  ut  alio  modo  si  voluisset 
liberassci,  scilicel  disposiiio  et  ejus  raiiouabilis 
volunlas. 

'Iiem,  si  cssemus  redcmpii,  ita  ui  peccare  non 
possemus ,  mclius  essemus  redempti,  hoc  modo 
poluii  nos  liberare  ;  ergo  meliori  modo  potuit  iios 
liberare  removendo  el  culpain  et  posnanu  Ergo  ille 
cssel  convenicatior.  Ditunt  ergo  quod  conveiiien- 
tiori  raodo  potuil  nos  libcrare  auferendo  et  culpam 
el  poenam  ;  scd,  manenie  noslra  innrmitale  ut  pau- 
lalim  recederet,  non  potuit  nos  meliori  modo  iibe- 
rare  quam  per  passionem  Filii,  quia  iion  potuit  itos 
mclius  ad  sui  dilectionem  traLere  quain  proprio 
Filio  suo  non  parceiuio,  vel  sic  e.\ponittir  (7) : 
t  Fuil  aiius  modus  Deo  294  possibilis,  sed  nullus 
miseri^  nosirai  salvaudae  convenieniior,  *  id  est 
Deus  Pater  convenienlior.eiii  el  meliorem  hostiam 
non  poluit  dare  pro  nosira  liberatione  quam  Fiiium 
8uum.  Ergo  in  iioc  lerminata  fuit  ejus  potentia. 
Fallacia.  Non  poiuit  Filium  generare  uieliorem  ; 
ergo  in  boc  lerntinala  luit  ejus  potentia. 


Imo  augmentala,  quia  non  lanium  nocct  mclioribus 
et  cis  qui  iiixslimabili  prelio  sangiiiiiis  sunt  redein- 
pti ;  et  niajorem  habet  voluntniem  nocendi  si  hal>o- 
ret  facilitalem,  et  plus  saevirel  si  permitiereiur,  el 
ila  diaboio  iion  profuil  mors  Chrisli  (9). 

(iO)  Itcm,  in  passioiie  omues  fucrunl  mali  qui 
an>e  passioncm  fuerant.  inali,  excepin  solo  latrone  ; 
et  illi  qui  fuerani  boni  anie,  lunc  mali  ct  de  regno 
diaboii  erant  ,  ergo  in  passione  majus  eral  dlaboli 
regnum  quam  aute  ;  ergo  noii  est  deslruclui"  per 
Ciirist!  passiooem.  Iiem,  regnum  diaboli  csl  dcsiru- 
clum  per  Chrisli  passioiiem.  Ilic  de  aiiqtio  fii  sermo, 
de  i)ono  vcl  de  malo.  Si  de  bono,  et  de  eo  de  quo 
djcilur  veraciier  quod  sit  destructum  ,  ergo  ali- 
quod  bonutn  destructum  est  pcr  passionem  Chri- 
sti.  5i  dc  malo  fit  sermo,  ergo  de  maio  diaboli  est 
verum  quod  sil  desinictum  per  passionem  Christi. 
Passio  crgo  non  tantom  nobis  profuii,  sed  diaboio 
item,  iiciendum  quod  regnum  diaboii,  id  est  donii- 
luum  ipsius  esl  destruclum  morteChri^i,  non  quoad 
esseniiam,  sed  quantum  ad  exsecuiionem,  quia  post 
Chrisii  passionem  non  ita  potest  nos  seducere  §i«ut 
aiitc.  Uicimus  ergo  in  passione  esse  minoraiain 
ejiis  potenliam  quanium  ad  exsecuiioflem  per  cau- 
saiii,  quia  passio  Christi  erai  sulliciens  causa  de- 
bilitali«nis  ipsius,  sicut  Chrislus  dixil  :  Consum- 
maium  est  (Joan.  xix)  mysterium  nnsirx  re<iem« 
plionis,  licel  iiondum   impleta  essel  passio,  quia 


hem,  poiiiil  Dcus  iios  liberare  sine  culpa  aliciijus  X)  suflicieits  causa  dala  eral  coRSuiitmattonis.  Sicut  de 


et  absqne  scandalo  sulo  verbo  (8),  quia  <  fuii  alius 
modus  Deo  possibilis,  sed  nullus  miscrix  nostrx 
salvandx  conveiiieiitior.  t  Ergo  poluii  nos  libcrare 
compeieiiliori  modo  ;  quod  lamen  improbalur,  quia 
iion  poiuit  nos  iiberare  sine  remissione  peccato- 
rum,  qiiia  aliler  conlra  suam  juslitiam  focisset,  et 
ila  liberavil  nos.  Ergo  non  poiuil  nos  liberare  alio 
modo.  Ad  quod  dicuul  quod  non  potuil  nos  liberare 
luodo  compeientiori,  quod  ad   nos  Uomines,  quia 

^5)Mag.,  111,  dist.  20. 

(6)  Uaec  egregie  Peirus  contra  Pcirum  Ah.tlard. 
V,  in  iiotis  ad  primam  pariem  Seniem.  Koberli 
Pulli. 

(7)  Aiigusl  ,  I.  .\iii    De  Trinil.,  c.  10, 


iilo  qui  in  prsclio  vulneratus  domi  moritur,  dici- 
iiius  quia  in  bello  occubuit,  quia  ibi  causain  uior- 
tis  suscepii.  Fuit  igitur  in  diaboio  triplex  polcslas  : 
Poiestas  nocendi  sine  omni  meriio  ei  data  est  iu 
creaiione;  exercitium  malignandi  merito  sao  ei  da- 
tum  esl:  ei  effectus  vel  faculias  nocendi  nostris 
merilisei  dala  est,  sicul  ubi  dicitur  :  Eripuit  pau- 
perem  a  polenle  [Ptal.  lxxi).  Primun  non  est  abia- 
turo  per  iDoriem  Chrisii,  nec   secundum    sed  ler- 

(8)  -^ug.,  supra  cap.  10. 

(9)  Isia  non  habet  codex  S.  Yictoric. 

(10)  Ista   sobrie  suiit  iegenJa,  ei  cuiu  aliqaorum 
cxcepiioue. 


i2ll  PETRI  FICTAVIENSIS  121« 

tiiiin.  Siciii  Y\Jti  iu   orjiore  esse  iiia,  (|uae  bene  A     (15)ltcii),  diabolus  leiiebal  noijuale  aiU  hijusie. 
iiis  oppoiKiiiUir,   scieiilia    «ticendi,   excrciliuin  ci 


1 


(iiiis  quein  cxspcctai  a  iiobis,  sciliccl  pcrsnasissc. 
Muin  rcliqnorumdiioruiuunuin  habel  a  Dco,  nltcnmi 
ex  libcro  arbiirii).  Vcl  rogiiuin  diaboli  csl  pcccatuin 
|ier  ({iiod  iiinobis  (loinin:)i)aiur,  qnod  destrnclun)  cst 
inoiniiibiis  i|ui||ier{ideni  reiiascuntnr.iii  qiiibus.ct  si 
sil  pcc-atuin.non  (anicnita  ul  rcgnet.  Vclquia  iii  ipsa 
liora  passionis.(li)  ma$;islcr  d:einoiinni  Lucirer,  qui 
enin  tonlavcrat,  295  clcrnciligi  snggcsseral,  ii»  in- 
fcrnumdelrusns  esl,  libicst  ligatus.  Si  veri)qu;cratur 
dequu  fil  sernio,  (um  dicilur  :  Hegnumiliaboli  esl  di- 
iniuu!um,  poiesi  dici  quod  de  iiialo,  sed  de  eo  de 
<|no  lit  sermo  vcru  dicilur  quod  sit  dimiiiutum. 
Crgo  tiiabiin    diaboii  csi  diniinnlum.  (12)  Fallacia. 


B 


Si  iiijuhitc,  probalur  qnod  justc  ;  quia  si  nos  len(>- 
bainiir  a  diaboio,  iios  diabolus  (cncbal,  nos  justfl 
leiiebamur  a  diabolo;  crgo  diabohis  nos  jusle  lerie- 
bal.  Ergo  injnste  aclum  esl  cuin  co,  quandoerepti 
snnius. 

Noia  qiiod  diabolus  injnste  lenebat  nos,  nos  la- 
men  josie  tenebamur  n  diabolo,  id  esi  exigeniibus 
inerilis,  ul  quod  dicitur  jusle,  :\6  bomincm  rcfe- 
ralnr,  nci  ad  diubolum,  qui  nil  juris  babeb.M  iii 
bomiiie  qucm  scduxerat  el  cui,  qnod  proiniserat, 
reddcre  iion  polcral  (14).  Similiter  hoino  injurius 
erat  Deo  qui  cuin  creaveral.el  ab  eo  se  sublrahendo 
diaboium  sibi  Dcininum  elegeiat. 

Ilem,  S(dct  quacri  an  Ciiristus  sil   passus  pro  sc? 


Ciim  dico,  isic  sacenlos    suspendelur  cras,  de    bo-  "  Invcnilur  sxpe  in    aucloritale,  pio  lc  morluns  nl, 
inine  flt  scnno  ;  et  de  eo  dc  quo  lil  scrnio  veraciler      non  pro   te.  Fcontrario  lamcn    super  MauliLCum, 


dicilur   quod    suspciiJeliir    cras.    Ergo  isle   hoiflo 
$uspcn>letiir  cras. 

Steiii,  Christus  redeniit  nos  ab  niiquo  qiii  nos  te- 
iieliat  capiivos  ;  iinllus  lenebal  nos  caplivos  i»wi 
diabolus;  ergo  redeinil  nos  a  diabolo.  Ergo  ei  por^ 
solvit  pretiuin  redemptionis,  vcl  nulii.  Sedipse  ideiii) 
fnil  prctiuin  redoinplionis.  Ergo  obtulit  se  diabolo. 
Ad  lioc  dicendutn  qiiod  Christus  liber-ivil  nos  u 
(liabolo  qui  nus  captivabat,  pcrinillcnte  Deo  Patrc, 
tui  prclinm  solvit,  sicut  isie  inlerccssor  persolvii 
preiium  regi  cnjus  prxcepio  tenentur  captivj  3 
prsetore.  Uctn,  redimere  nil-aliud  est  qu&m  a  pec- 


ubi  legilur  quomodo  Cliristns  solvil  Iributiini  pro 
se  ct  pro  Pelro,  babeliir  qiiia  pro  se  el  pro  Pelro 
passui  esl  {Malth.  xvii).  IikIc  quocritur  an  utilior 
fuerii  mors  Cbristi  Cbrislo  qiiam  nobis?  qiiod  ibi 
ostenditur  (15)  :  (  Ipse  sibi  per  lolerantiam  pas- 
sioniff  acqiiisivii  nomen  qiiod  esl  super  omne  no- 
iTien.>  Ad  quanlum  praiiiiinm  nuiius  potuit  perve- 
nire  pcr  ejsis  morlem.  Ergo  ulilior  ci  fuit  mors 
6ua  quam  nobis.  Econtrario  ipsf^  iiobis  meruit  vi- 
tam  aeternann,  quani  non  poieravnus  habere  siiio 
ipsiiis  morte  vel  alio  genere  redemptionis  ;  ipse  sine 
omni  meriio  potuii  liabero  vitam  aeternani,  ct   ha- 


calo  liberarc  ;  quoiidie  liberal  a  pcccalo;  ergo  quo-  Q  bcbat,  qnia  ipse  eral  vivcns.  Ergo  uiilior  fiiit  inors 

lidie    redimit.    Ergo  Cbristus   non    fuil   sufiicicBS  sua  nobis  quam  iili.  Uein,  per   morlein  siiam  libc- 

liostia  seniei    pro  peccatis.    Quod    similiter  probat  ravit   nos  a  poena,  a   culpa,  a  diabolo,   et  aperuit 

Paulus  dc  exsecratione  carnalium   hosliarum  qux  nobis  januam  per  mortem  suani;    iion  liberavil  so 

iioii  valebant  ad  einundatioiiem  peccati  nnde  opor-  nisi  a  piEiia,  quia  cuipain   non  Ii3buil,nec  diabobis 

itbal  eas  iii;rari  {Hebr.  ix).  Iiem  [subaudi  Cliristusj,  aliquid  dominii  in  coexeicuil  :  Vftiii  prince^s  mumli 

uecundum  quod  Dcus,  tanluni   iiberat  a  peccalo,  el  Itujus,  et  in   me    non  habel  quiuiiuam  [Joan.  xtv). 

liberare  esl  redinierc;    ergo    secundum  quod  Deus  296 '^^""^  """  ^''^' ^'  *''*"^^  5    crgo  plus  proluit 

iMilum  redimit.  Non  ergo  secundum  quod  homo.  nobis   mors   Cbristi   quam   illi.  Ad  hoc  dicenduni 


Nola  igiiur  qniil  contineat  in  se  redimere,  sciiicet 
ponere  pretium,  et  a  captivitaie  liberare.  Qoi  cniin 
sine  prelio  solvitur,  non  redimilur;  si  pielium  po- 
iialur  el  iion  solvatur,  non  rediinilur.  Cuin  ergo 
dicitur,  tecundum  quod  liomo  redetnii,  id  esl  pre- 
liumdeditet  a  peccato  iiberavit,  falsuni    csl,  imo 


qnoJ  in  boc  profuil  nobis  magis  qiiam  illi,  qiiia  a 
pliiribus  libcravit,  in  boc  pbis  ilii,  qiiia  m.ijiis  prae- 
niium  raeriiit;non  tamen  cum  iucuiionc  data  cuin 
detcrminalioiie  accidil  inferri  simpliciier  qiiod  di- 
cilur  secunduitV  quid,  .sicul  itec  iii  aiiis  operatin- 
nihus.  Cum  trijo  dicitiir,  pro  te  passus  esl,  mnpro 


secundum  qnod  Deus  fecit  biec  duo.  Si  vero  dicatur  ^  sc,  ila  inleliige,  id  t-st  non  tol   fneninl    pro  quibus 


quod  secunduni  quod  homo  redemil,  id  est  pietium 
posiiit,  verum  est ;  sed  non  secunduin  quod  hoiiio  a 
peccato  libcravit.  Non  cst  tainen  pigritandum  divi- 
derc  sigiiincaliones  bujiis  dictionis  secundunt,  qnse 
quandoque  iiiiilaleiii  persuuje  iiotat,  qnandoque 
causam,  qnandoque  Cdtiditinneni  :  ^ua  dibtinclione 
adbibila,  facilc  ost  prxdicia  solvere.  Si  cnim  cau- 
sam  iiotcl  vcl  conditioncni,  sccunduin  qucd  Dtius 
rcdemit ;  si  vero  unitatem  personsp,  el  secundum 
quod  Dcus  est,  el  secundum  quod  hoino. 

(11)  De  hoc  vide  Mag. ,  11,  disi.  6.  §  f. 

(12)  lluc  usqnc  dcfccilcodex  Vicloriiias. 
(15)  Mag.,  III.  disl.  20,  §  b. 

/14)  Vide  isla  in  notis  ad  Piilluin 


palerelur  pro  sc,  quol  nl  paterclur  pro  te. 

Item  dicil  Cbrisius  :  Si  non  venisscm  peccalttm 
non  liabercnt  (Joan.  xv),  (jiiod  inteliigc  de  pcccaio 
irtlidelitatis  anioiiotniislice  ;  ergoqnia  veail,  iiilide- 
les  facli  snnl  ;  (^rgo  advcnliis  ipsius  fnit  causa 
iitridciiialis.  Ergo  pl;:s  nociiit  ejus  adventus  quar.i 
proriiil.  Ad  iioc  diciinus  qnod  boc  noim^n,  infide- 
<)5;  quandoque  rcjnovci  taitium  ,  nt  sii  ideiii  inO- 
delis,  quod  non  lidelis,  secundnin  qiiod  noii  est  ve- 
ruin,  q:iod   si  non   YCnissel    non  essent   iiindelen. 

(lu)  .\ucior  Commenlarii  Aiiibros.  inscripii  ad 
I)  caput  ad  Piiilipp.  Ucin,  Aug.  iti  Expot.  ad  iileiii. 
V.  Glossatn,  ibid. 


mZ  fcENTLMIARljMLiBlUQLl.NQLE.~LlB.lY.  i^U 

Eranl  CJiini  ijiUJele»,  iJ  esl  HOn   fidele»    anletjnaiu  A  cedil.  Non  di?o  magit  detideral,  sed  vi^li;  illu.I  prius 


veuiret.  Qifa»ido.'jue  ponil  conleinpium  fiilci,  qnein 
conleinptiiin  non  lctbuisseni,  riisi  Cliri.slus  eis  prx- 
dicassei,  ei  ila  advenlui»  Cbrisli  luit  occusio  pec- 
caii  eis,  iion  ex  vitio  siio,  sed  illoriiin  quibus  de- 
buiicsse  saliUi,  nisi  corurn  onorinilas  impedisset. 
Sicut  nioiJiciiia  occasio  est  iiilirniilalis  inaJe  obser- 
vanti  diaiam,  quae  lainen  (ieberel  esse  causa  sa- 
nitatis  el  essct,  nlsi  in(prot.ilas  sui  nicrili  iuipe- 
dirct. 

Iiem,  <iiiolquol  audierunt  Clnistam,  et  coniein- 
pserunt,  deleriores  iaciisunl  propter  veibum  fKlei 
quod  repukrnnt,  et  ipse  nuiilis  praedicavii  qiios 
scielial  cojileinpliiros  verbum  Evangclii;  ergo  mar- 
garitas  anle  porcos  projccit.  Ergo  contra  prifce- 
ptum  suuin  fccit.  llein,  Chrislus  sciebot  quod  es- 
senl  eum  conteinpiuri,  cl  cx  couteiiiplu  fuluri  de- 
leriores,  elcur  iion  et  ipse  Palcr  est  misericor- 
draruin  ?  ErfO  ex  inisericordia  debuit  se  subtraliere 
liis  qui  fuluri  eranl  deteriores  ex  »:ontcn)plu  verbi. 
Siifiilein  qna^stionei»  iiiovet  Beda  siiper  iilum 
locura  Evastgelii ;  Vw  libi,Be(hsaida!  Ya;  (ibi,  Co- 
rotaim  !  quia  ti  in  Ttjro  et  Sidone  faclCB  essent  viTlu- 
les  qufli  in  vobis  fctctix  sunt,  jxeniiettlium  egissent 
{ilalili.  xi;  Ltic.  x).  Qu.frit  ergo  quare  Christus, 
cuni  sil  Paier  uiiscrirordiae  qui  honiinuin  saiuli 
debet  providerc,  his  praidicaverit  qui  non  acluri 
erant  poeniieiiiiain,  sed  fuluri  eranl  deteriores,  el 
lion  illis  qui  poeniicntiam  egissent  et  fieient  melio- 


B 


fieri.  Uiide,  cum  piimus  adveiitus  fiieril  ad  oiili- 
landiiin  ut  per  ipsum  transeatur  ad  sccundum, 
iiiveniuiitur  c.xpressa  dc  co  laiia  desideria.  Siciil  isto 
niagis  desidcral  secundiiin  fLTculuin  qiiani  primum, 
qiiia  speciusius  est,  vult  sibi  tanien  prius  apponi  pri- 
iiium,qiio  nisi  prius  satiarclur,  noiiparaliis  essel  ad 
eecundum,  297  cujus  noa  liabet  tanlam  copiam, 
cujus  sapore  m.tgis  delecialur  qnam  salielur.  Ve- 
rumianicn  Tidctu)'  possc  osteiuli  quod  non  sil  seciiii- 
dus  advenlus.  Uicil  enim  .^mos  :  Sw  desideranlibut 
diem  Domini!  ulquid  eum  desideraiit  ?  (Amos  v.)  Non 
\^\l\ir  imprecarclur  cis  Va:,  si  essei  desideranda  ; 
ideo  dicunt  quud  ptopter  quosdam  dc  sua  jusliii-! 
prxsumenles  iiocdixit,  quidiom  illumdesiderabani. 
Csl  tainen  boiiis  desideranda.  Uiide  dicit  Aposlo- 
lus  :  Desiderio  lendenies  in  illuin  diem,  clc. 

(IG)  Huic  objeclioni  similc  est  de  Aposlolo,  qui 
iiabebat  dcsiderium  dissolvi  el  esse  cum  Chrislo 
(Phililip.  i).  Idem  qiioque  babebal  desiJcrium  tna- 
iiendi  in  carnc  propler  necessilaiem  fi-auuin  (tbid.) : 
qiiae  duo  dcsideria  uiio  ei  eodem  tempure  cotiiplcru 
iion  poierat.  £rgo  tunc,  cum  iiccesse  cssei  aiieruiu 
prius  evenire  rcliquo,  ct  utrumque  desidcrarei,  de- 
fciderabal  iiiud  iieri  qtiod  postcrius  coniigit,  et  itu 
volebjl  dissoiv!  quod  desiderabai  ullimo  cveniro,  ul 
prius  vivens  in  carne  fratribiis  coiisulcri'l.  Eton- 
Irario  ipse  sciebat  quod,  si  iti  carne  vivere),  sem- 
per  in  chariiate  proficere  posset,  ei  ita  prjemiuiu 


res?  hic  enim   contra   niisericordiain  suam  egisse  ^  acquirerel.  Ergo  hoc  magis  optanduin  crai  <|U3m 


vidclur,  sed  ipse  breviter  solvit  dicendo  :  Ipsesotut 
novit.  Polest  lauien  dici  quoquoinodo,  quod  el  si 
coram  illis  prasdicaverit  quos  scieliat  non  esse  con- 
■vertcndos,  non  lamcn  iilis. 

Ilem,  quffritur  an  Clirisli  primus  adventus  ma- 
gis  fueril  dtsidcnfidus  quam  secundus,  veleconlra- 
rio?  Quod  enim  sccundus  magis,  ita  ostendilur  :  In 
primo  liberali  suiiius  a  culpa  et  non  a  pocna  ;  in  sc- 
cundo  liberabimur  ab  utroque.  Ergo  secundus  ma- 
gis  desiderandus  cst  quam  primus.  Itom,  in  se- 
cundu  recipiemus  ulranique  stoiam,  aniinae  scilicet 
ct  corporis ;  in  priiiio  tantum  :iltcriiis,  id  esl  ani- 
nix.  Ergo,  eic.  Ilein,  priiuus  non  desideratur  nisi 
propler  secundum.   Ergo    magis  desiderandus  csl 


iliud  (17).  Econlrario  exislens  in  via  puicral  cu- 
dere,  licet  enim  ipse  dixerat  ;  Cerius  sum  quod  ue- 
qiie  mors,  ueqne  vila  separabunt  me  a  churitale  Lhri- 
sli  {Uom.  viii).  Non  lamen  eralcertus  nisi  cerlitiidi- 
ne  vix,  cl  adbiic  gemebal  in  miseria  cariiis.  Uiide 
ipse  diccbal  :  Jnfelix  ego  homo  !  quis  me  liberabil 
de  corpore  mortis  hiijus?  {Rom.  vii.)  Ergo  iiiagis 
debcbat  optare  dissolvi  quain  in  cbaritale  inaiicre. 
Ad  boc  dicenduin  quod  prius  voluil  in  se  Aposlo- 
bis  niullis  expedicns  rieri,  lamcn  magis  diligcbia 
qiiod  erat  melius;.sed  in  se  prius  lieri  quod  in  su 
ininus  crat  bonum,  ct  niiiius  diligcbat.  r^ec  fratres 
laincii  plusquain  se  diligebat,  quia  diCferebat  illud 
quod  uiagis  in  eoruiii  dileclioiie,   iii  qua  dileciione 


Kccundus  qiiam  pritnus.  Econtrario    anlitjui  patrcs  "  ci  dilaiionc  augmenlabaiur  bonum  quod  niagis  di- 


inagis  desideraverunt  primum  qiiam  sccundum. 
£rgo  inordiiiatum  habueruiii  dcsideriiim.  Quod 
aulem  magis  desideravcrint  pritnum  qiiam  secun- 
duin,  inuis:s  ailestaaiur  aucioritates  :  Pulas  vi- 
debo  ?  pulat  durubo  ?  et  ulinam  dirnmperel  coilos  el 
venire  {!tai.  lxiv).  Talia  desideria  liOii  inveniun- 
Sur  dc  secundo  expressa.  Ad  hoc  dicendum  quod 
magis  dcsiderandus  est  sccundus  quam  primus, 
sed  natura  liumani  desldcrii  ess,  ul  si  duo  desidc- 
lei  qiioruin  unum  non  posse  conlingcrc  sitie  rcliquo 
pnecedenli  scial,    inagis  dcsiderct  iliud  qiiod  pra?- 


iigcbat.  Sicul  islu  esurieiis  plus  diligil  iblu'.a  ier- 
culum  quam  primuni,  ct  tamcn  vuit  prius  sibi  ap- 
poiii  primum,  ut  post  illud  liabeat  «luud  uielius  est. 
Moii  eiiim  si  istud  prius  hal>et  idco  illuJ  ainittil, 
scd^diflerl,  i»i  post  babeal  et  sit  salior  :  ita  Aposlo- 
lus  majus  bonuin  diilcrebai,  ut  miniis  pnus  babo 
beret,  ila  tamen  qiiod  majus  non  ainilieroi,  cl  ila 
accipiebal  lotum,  ul  poslca  gloriosior  el  bejlior  fie- 
rcL  iVam  ipsa  dilalio  crat  graliu:  augiacntaiio. 

Objicilur    autcui    de    eo  quod  Aposiolus    aliui 
ail  quod   ipse   opiabai  essc   analbema   pro  Irairi- 


(16)  Qu;e  scqiinntur  ad  fiiiem  usque  capiiis,  nun 
e^siaiii  iii  codice  Viclorino. 


(17)  Hxc  caule  legenda. 


ii\Z  PETRl  PICTAVIENSIS  HI6 

Lus(/l(>«i    ix).  Ergo  cii(iiebal  «equetirari  ab  uiiliale  A  siru.  Ergo  iioimIuqi  flebal  or^lio  per  Ctiritluni. 


Lcclesi;c»  ut  alii  flercnt  do  cjus  unilaie.  Ergo  plus 
diligeliat  Tratres  qiiain  sc,  e(  ila  inordinatain  habe- 
bai  chariialein.  Ad  quod  <ncenduin  quod  iion  cu- 
|)iebni  omiiino  seporari  ab  Ecciesia,  ul  fralres  in  ca 
recipercniur  iii  perpcluiim;  iioc  enim  iioii  esset 
cliaritai;  seJ  ad  leiiipus  volebat  separari,  ut  fratres 
ibi  reciperenlur  in  perpetiium;  scil  qiiia  non  po- 
luit  iioc  vellc  cx  charilate  (n^'^  c"''"  s<  ^il  tem- 
pfus  separalus  fuissot,  ciiariiale:n  habuissei),  potiiit 
nieliiis  (lici  quoil  nec  ad  leinpus,  iiec  in  pcrpetuum 
\olciil  ab  Ecclesia  separari,  ut  fraires  tlii  recipe- 
rcntiir;  sed,  si  fieri  posset,  lioc  vellel  :  quod  cl  ipse 
determiiiate  sciebat  (forte  Spirilu  sancto  revclanle) 
ita  esse  ii)  voluntaie  Dei,  ut  iiunquam  separareiur. 

CAPCT  XX. 

An  ChristHs   tecunduvi  hH.niiitmm   ve(  lectindum  di- 
viiiam  iialurum  fueril  caput  Ecclesicp. 

(18)  Ex  his  quae  dicta  sttni  emergit  alia  qua>sik> 
iioniiihil  habens  dubiialionis.  Cuni  eiiini  Clnistiis 
iiiorte  sua  Ecclesiam  redeinerit,  el  hoc  in  humana 
iiaiura,  qu3E>rilur  c»m  ipse  sil  caput  Ecclesiie  .in, 
«ecundiim  illam  naturam  in  qua  redemil,  sit  capul 
Ecclesiae,  id  est  seciindum  huinanam  naluram,  au 
secundum  diviiiain.  Ad  utranique  partem  inducun- 
liir  raliones.  Si  eiiim  secuinium  divinam  naturam 
€st  caput  Ecciesiie,  crgo  seciindum  divinain  natii- 
ram  esl  ei  conformisin  deitale  2BS  nalorae.  Ilem, 
si  seciindum  ("iviuam  nalurani  esl  capul  Ecclesi;e, 
ergo  hoc  diciiur  de  eo  aui  secundum  esseniiam,  C 
aiit  seciindum  notior.em  :  quorum  ulrumlibel  di- 
calur,  accidct  Chrisium  abaeierno  fuisse  caput  Ec- 
clesia:  :  ergo  fuil  caput  Ecclesiae  antequam  fuerit 
Ecclesia,  et  ita  qiiaiido  noii  eral  fuclesia,  Item  si, 
secundum  uotionem  esl  caput  Ecclcsi.^e,  ergo  per 
illani  distinguiiur  Filius  a  Patre  el  a  Spiritu  san- 
cto,  et  ita  nec  Paler  nec  Spiritus  sancliis  est  capul 
Ecclcsi:£.  Iloiii,  seciiiiduni  diviiiani  natuiaisiChristus 
e.sl  capiil  Ecclesiae.  Ergo  secundiim  divinam  nalu- 
lam  esl  Medialor  Dei  el  iiomitium.  Si  vcro  dicatur 
qiM)d  seciinditiii  humaiiam  iiaiuram  est  caput  £c- 
clesia,  et  ipse  incoepit esse  secundum  iiuiiianam 
iia'.uram  ,  cigo  sccundum  huinanam  naturaiu  i;i- 
ccepii     esse    captit    Ecclesia.'.    Uiule    sic   :  Chri- 


Ad  iioc  dicendum  qtiod  i&lc  termiiius,  caput  £e- 
clesite,  transuii^plive  dicilur  de  Christo,  el  liac  si- 
militudinc  quia  sicut  caput  in  homine  dignius  esl 
cieleris  membris,  et  positione,  ulpoie  alia  membra 
fiuperemineiis,  cl  regiuiine,  quia,  cum  eo  vigeni 
qiiiiique  scnsu:i ,  modcratur  aliis  memliris  et  ea  re- 
git,  et  esl  ejusdcm  natura;  cum  caeteris  membris, 
quia  carneum  et  osseum  :  ita  Christus  mons  moii- 
liiiin  ;  et  rector,  de  cujus  plenitudine  omnes  acci- 
piiiiit  {Joan.  i),  quia  bcc  polest  habero  plenius  dona 
Spirilus  sancii,  cl  esl  ejusdem  naturae  cum  sanclis, 
qoia  habel  humaiiam  naiuram,  el  propier  hxc  diio 
dicitur  caput  Ecclesia:,  quia  rector,  et  quia  ejusdem 
naturx,  quoruin  ulrumque  habet  secuiidum  huina« 
6  nain  natur;im.  Nam  secuiidum  diviiiam  naliiram 
non  est  ejusdem  natunc  cum  Ecclesia.  Uiide  nec 
secundum  eam  est  caput  Ecclesix,  nisi  in  aiia  .signi' 
ricaiiofi«  accipiatur  hoc  iiomen  capuf ,  ut  iiotet  aii- 
(loriiatcm  noii  naluroi  identitalem ;  quod  videiur 
lcslari  Apo&lohis  dicens  :  Chrislut  ett  capul  viri, 
caput  vero  Christi  Deus  (/  Cor.  xi).  Palet  ergo  quud 
Christus  non  fuit  capui  Ecclesiae  anie  incarnatio- 
nem,  nisi  in  Lac  sif^nificaiione  suroas  iilum  lerini- 
Duin.  Quod  si  volueriut.  fnsiabis  huic  argumenta- 
tioni  :  Christus  secuiidum  huraanam  naturam  est 
caput  Ecclesiae ;  aute  incaniationem  non  erai  ca- 
pui  Ecclesise  secundum  humanam  naturam,  et  Ec- 
tlesia  erai.  Ergo  sine  capiie.  Failacia.  iste  esi  for- 
tis  sccundumanimam,  heri  non  iuit  fortissecundain 
:uiimam,  et  erat.  £rgo  iion  erat  furtis.  Et  nota 
quod  Abel  tiinc  erat  membrum  Christi,  qiii  tamen 
nondum  erai  Ciirislus,  el  in  eo  soio  fuii  Ecclesia, 
qiiia  ipse  solus  tcmpore  iilo  fidelis  erat.  Si  quxra- 
lur,  posito  quud  nullus  fuii  fidelis  aiiie  eum  maliis 
morluis  el  post  pluribus  futuris,  aii  tunc  esset  Ec- 
clcsia,  cum  nullus  aliquando  eral  ridclis.  Veruiu 
est,  quia  tuiic  non  erat  Ecciesia  miiitans,  sed 
tiiumphans,  propter  eos  qui  decesserant.  Itein, 
si  ponalur  quod  nuUi  homines  iiaberent  fidein, 
posiea  eraot  accepiuri,  ei  post  amisisseni,  an  Ec- 
clesia  mililans  desierit  esse?  N'on,  quia  iiii  liomi- 
nes  qui  erani  Ecclosia  nondesieruniesse,  sed  desie- 
riint  esse  Ecclesia.  Siciil  isti  homiiies  desinunt  esse 


«tus    sccimdum    hiimanaiH    naliiram   iiiccepil  csse  ^  populus  ;  non  tamcn  isle  populiis  desinil  esse. 


capiii  Ecclesix,  et  ante  incarnaliotiem  iioii  orat  ca- 
ptil  Ecclesij',  sccaiidum  humajiaiii  naluranif  et  erat 
luiie  Eeclesia.  Ergo  sine  capile  erat.  Itein,  ante  iii- 
cnriiaiioneiti  iior  crat  Clirisius  capiil  Ecclesiap,  et 
niulti  eiant  tuiic  inembra  Ecclesiac,  el  ita  membrg 
Ex;clcsi:£  praecesseruni  capui  Ecclesix.  hem,  Abcl 
anle  incarnalioiiem  fuit  homo  et  adullus.  Ergo 
utembium  diaboii,  aul  Chrisii,  qui;t  non  est  mc- 
diuiu.  Si  erat  membrum  Chrisii,  ei  iion  erat  Chri- 
stus,  aliquid  ergo  er&t  membriira  Christi  qttando 
iiil  erat  Christus.  Item,  Cbristus  nondum  erat  rae- 
diaior.  Ergi»  nondum  iiitcrpelhbat  pro   saliilc  no- 


llem,  Cliristus  secunduui  divinam  naluram  erat 
capul  EcclesiaeaiUe  iiicarnalionem.elin  incariialione 
incoepit  esse  capiit  Ecclesix  secundum  humanana 
uuturam.  Ergo  idem  capiit  Ecclesiac  quod  erat 
prius,  vel  aliud.  Si  incoepil  esse  idem  caput  Eccie- 
sii£  ;  ergo  noii  prius  erat  iliud.  Si  298  >>>c<3^'t 
esse  aliud  caput  Ecclesiae,  et  iion  dcsiit  esse  quod 
prius :  ergo  duo  fuerunt  capila  Ecclesi*.  Ad  hoc 
diceudum  quod  nulla  est  admitienda  relatio,  ne« 
idem  oec  aliud.  Sicut  isie  hodie  iiiccepil  e.sse  forii» 
sccuiidum  aiiimajM.  Si  vero  qiiaeralur  au  idom 
fortequodipseheri  fuii,an  aiiud,  incongriie  dicitur 


(18)  :ifa8ist.,iii,  disl.  1«  §  f. 


^•17                                      SENTKMIAUUM  UBHI  QUINQIE.  -  MR.  IV.  \H6 

posilo  qiiod    hcrl  fuil   fonis   corpore.  Ilem,  noia  A  L»uii,   f'>it  Ad;iiii.    Trgo    ipsc    fiiit  c.ipul   Etelesia» 

qiiod,  licel  c.npnt  Ecclesiaecoiivcniat  Clirislo  secuii'  bnnonin»,  vel  iii.lliis  ,  el  lamen   solcl  ailribni  Abel. 

duiii  diviniim  naluram,  non   l.imen  ab    .Tlerno  esl  Ad  lioc  (licenihiui  f;noil  AiLuu  nec  l.^tnidin   riiit  mn- 

capol  Ecclesire.  Sicut  el   li»c   nomeii    Cre.itor  de  lus  nec  lantuin  boiiiis,  el  iileo  non  solcl  aliribui  ei 

Deo  dicilur  sccundiim   divinam  naturam,non  la-  principiimi    Ecclesioe   bonoruin   vel  nialoruni  ,    scil 

men  ab  aRlerno  est  Creator.  bonorum,   Abel ,  quia  laiitum  bonus    fuil ,   cl  qiiia 

llem,  Cliristus  incoepit  esse  caput  Ecclesine.  Ergo  figiira  Ciiristi  passus  cst  agnus  ab  origine  mundi, 

incoepit  essc  aliqtiid.  Faliacia.  Cbristusincoepit  esse  et  qiiia  virgo  fnit.   Undc  scciiiidiim  quamdam    in- 

liomo  :  ergo  aliquid  ;    vcl  Crealor  :   crgo   aliquid.  lerprelationcin  dicilur.    Niliil    Iiic  ;  eo    qiiod  non 

^ola    qiiod  a  quibusdam  non  improbe  dicitiir  Cbri-  reliqnil  bairedem,  el  Ecclesia  virgoesl;  el  martyr 

slum  anle  incarnalionein  fuisse  capnt  Ecclcsiae  se-  exslilit  el  in  tanguine   msrtyrum  fundaia   est  Ec- 

cundum  liiimanam  natiiram  ,  id  csl  fuiulamenlum,  clesla. 

quod  nil  :iliud  esl  nisi  qiiam  fides  Iiuinanitatis,  vel  iieni  ,  qnxrilur    an  diaboliis    fnerit  principiiim 

Incarnaiioiiis   cjiis,   eral   fiiiidameiilnm    Ecciesix.  Ecclesix  inalignanlitim.  Quod  si  esl,  ergo  fuil  caput 

Undc  dicilur  quod  ex  quo  fuil  recior  Ecclesias  fuit  Ecc!c£i3D  maloruin  sicut  cl  Cbrislns  capiit  Eccl«fsia 

eliam  caput  Ecclesiae   secundiim    bumanam  naln-  bonorum  ;  crgoaiil  in  ipso  non  fuit  pieniludo  oni- 

rani,  sciiicel   fundaincnluin  cui    iiinitebatur  Eccle*  nium  bonoruin ,  aul  in  illo  fuit  pleniiudo  omnium 

sia,  quaniuin   ad    fidem   humaijitaiis.  Nam    qiiod  nialorum,  ct  ita  omne  nialum  esl  a  diabolo.  Quod 

credimiis  de  bumanilate,  prxtsriluin  lioc  ,  et  anle  falsum  cst,  quia  300  '"alje  cogitaliones  noii  snnt 


advenlum  credcbant  fiilurum. 

Iiem,  dicit  Augusiinus  (10)  :  <  Deus  non  secun- 
dum  quod  unigeniius ,  sed  secundum  quod  priino- 
gcnilus  subsequcntibtis  fralribus  non  dcilignatus  est 
babere  fralres;  nos  qni  suinus  de  unitate  Ecclesioc 
sumus  fratrcs  ejus.  »  Ergo  aui  secundum  connnii- 
nem  patiem  aul  secundmn  communem  malrem.anl 
tecundum  utrumqiie.  Si  dicalur  quod  secundiiin 
communcm  maircin  Ecclcsiam,  ergo  ipse  est  filiiis 
Ecclesiae.  ei  ita  capul  vel  sponsus  Ecclesiae  est  fl- 


a  diabolu,  cuni  ipse  non  novcril  corda  lioiiiinuiii 
iiisi  a  bonis  angclis  ei  fuerit  revelalum  ,  vel  pcr 
conJKCluras  qnasdain.  Undo  si  qnainloque  in  aii- 
Cloritale  inveiiiatur  omne  peccatum  esie  a  Jiiaboto^ 
rcferendiim  esl  ad  genera  singuloruin  ,  non  ad  siii- 
giila  gcnerum  :  et  poiest  dici  quod,  licel  fueiit 
diabolus  caput  £cclesix  malignanliiiin,  noii  lameii 
in  eo  fuit  plcniludo  omnium  malorinn  eo  modo  qno 
di<:eliir  fuisse  pleniliido  oinnium  bonorum  iii 
Ciiiisto,  cuin   diabolus  sil  bona   nalura  ,  et   miiit.i 


lius  KcclesisD.   Si  vero   secundum  cominunein   pa- ^  sint   mala,  quae  non  ipso  itiiclore  finnt.  Sed  diciinr 

trem,  cum  E«cundum  generationem  non  possiinus  fuisse  caput   Ecciesiae  nialoruin  ,  qui  primus  )>ec' 

essefilii,  restal  ut  ex  crcatione ,  vci  grali.irum  lar-  ravii  ei  priinum  bominem  peccare  fecil,  ituia,  isrt- 

gitione  ;  sed  non  ex  creationc  taotuni.  .^iiter  eniin  dia  diaboli  mon  iniroivit  in  mundum  {Sap.  n). 
iiifidcles  essenl    fratres  Cbristi,  qiii  crenii  sunl  a  Si  qnxralur    iilrum  Cbrislus  sponsus  fuerit  Ec- 

Deo,  sicui  ipse  secundtini  liiimanitalem.  Scd  ex  bis  clesiae  anlequam  esset  liomo,   non  d.cilur   proprie 

duobus  noa  stimus  nos  filii  Dei,  nisi  adopiivi.  Ergo  fponsus   fuisse,    quia   non  fuit    ejnsdcin  naiurx  : 

ctCbrisliis  csl  Filius  Dci  atlopiiviis.  Ad  boc  diien-  qiiod  slgnirn  ai  conjtigitim  »|iiod  soict  rontrabi  iiilor 

dum  quod  unigenitus   nou   babel   fr.ilres  ,  quia  Fi-  res  ejusdem  n.-il(inE.  Si  lanicn  alicubi  in  propfniis 

lius  csl  generalione;  scd  sccundum  quod  primoge-  invcnialur  inincupari  sponsus  SviMgogac,  nl  :ipiid 

niius  ,  fialres  babet.    Unde  :  iVa»ra6o  notuen  tuum  Jeremiam   '.Recordaluttumtui,mi$nn»iudolctren- 

fialribui   mein  {Psal.    xxi).  Vade,  el    dic  fralribut  tiam  luam  ei    charitalem    detpoiisatioiut  lute,   eic. 

Hieif  (Jo^M.  xx).  Et  Filius  Ecclesix  est.  Unde  ipse  (Jer.   ii),   pcr    transposilioncni    dicilur  et  nicla- 

dixil :  Lgoservustuus  el /iiinsauciUa:lucE{Psal.cx\).  phoricc. 

ttest  primogcnilus  respeclu  eoruin    (|iii  generati  ilKin,  Christiis  rcx  et  sacerdos.  lUx  qni.Icm  csi 

sjiit  Dco  deuniiate  Ecciesi;c.  Unde  dicit  Apostolus  :  D  sccuiidiiiii  nlraniquo  nalnram,  sacerdos  laniuni  jc- 

Pi-imof^eni/us  ex  iiior/tii«  {Colots.  i) ,  id  cst  primus  ciinduni  luiinanani,  qiiia  in  ea    Mciliator  cst  Dei  et 

ad  iminorialitatem    rcsurgens;  et  ex  eo  dicilur  noo  honiinum,  qnod  est  proprium  ponlificis.  Si  qu;er.»- 

Iiabere  fralrcs,  quia  crcalioiie  et  gratianim  iargi-  tur  an  ejiis  saccrdoliiim  incoeperii  iii  cocna  (|uanilo 

tioneaDeo  habet  ut  nos,   nec  tanien  est  fiiius  ado-  corpus  suum   et   saiigninem   aposiolis   obluli:  ;   an 

ptiviis  nt  nos.  Siciit   isli  duo   sunt  fratres,  ei  uiius  aiite    conccptioncm    qitando  cbansinala     Spiritns 

habct  patrciii,  ergo  allcr  enmdcin.  saiicli  accepit?  Dici  potcst  raiionabililcr  ,  qnod  ex 

ltein,priinus  qui  peccavit  fuil  Adam  vel    Eva,  quo  unitus  fuit  in  conreplione,  sacerdos  exslitit  : 


etciijiis  peccatuin  lotam  humanam  naturam  corrii- 
pil.  Ergo  el  ipsc  fuit  capui  Ecclesia:  inaloriim,  vel 
nullus;  qnod  lamen  solel  allriliui  Cain.  Eaden»  ra- 
lione  qui   bonum  opcraliis  csi  priinus  ct  fidein  iia- 

(10)  De  fide  et   sijmb.  c.  i.  Y.  ct 


sed  tunc  sacenloiis  oirK-inm  exsectilus  est  quando 
in  cccnacarnemsuam  el  sanguincm  discipnlis  dedit, 
ct  quando  se  pro  pcccalis  noslris  liosliani  do- 
dil  C^O).  Tunc  eiiam  Mcdiator  fuil  intcr  Deum  Pa- 


(10)  De  fide  et  sijmb.  c.  i.  Y.  ctiam  in  cxposil.  (20;  M.*p'  ,  »up.,  5'. 

ijujiumdain  prop.aU  Uom.,  c.  56. 


k 


nt9 


PETRI  PICTAVIENSIS 


!220 


ireiR  el  liomines  ijiios   ei  reconciliavii,    non  qnod  A  ponere  inini.tm   (jitam    li.ibeb.it   iu  bua  potcstaie. 


Dens  i'aler  eos  non  priiis  diligcret  quos  a  inuiuti 
priinordio,  iino  ab  «terno  (lilexil  ,  scd  quia  iios 
peccando  ininiicilias  conlra  ipsum  exercebamns,  qui 
l.iinen  nos  diligcbal.Lrgo  Chrislus  rccoaciliavll  nos 
Dcr  luorlein  suam,  nubem  peccatorum  delendo , 
qiiae  iinpediebat  titt  transiret  omnino. 

Sed  objicitur.  Cbrislns  secundiim  qaoil  homo 
Mc(li»lor  csl.  Ergo  secuiidum  quod  cst  lioino  esl 
Keikmplor.  Ergo  secundum  quod  csl  honio  rcd«j- 
niilnos  (21).  \<\  !ioc  diccndum  quod  el  Pater,  et 
Filius,  el  Spirilus  jfancliis  cst  Rodcmplor  noslcr 
Ditcloriia*c  ol  usti  polcslalis  ;  Filins  lamcn  qiiodam 
:ilio  tnodo  dicilnr  Rcdoinjilor  ,  sciliccl  cxhibilioiic 
hiiiDilitalis     cl     obeJienli:c.    Nam    rcdeniplio    ett 


qtiod  nullns  honio  polcsl  facere,  qiiia  iiclliis  pttlost 
iiiori  quaiuid  viiU,iiisi  silii  irirer:ii  vioicnliain  se 
occiilendo  (23).  IJnde  iii  Evaiigelio  Joannis  :  «  Vo- 
leslatein  liaheo  pnncndi  aniinaiii  nicani,  el  polesta- 
Uin  habeo  ilcrum  siimeinti  cain.  ^enio  lollil  eain 
a  me  {Joau.  x).  El  alihi  :  Kilii:s  hoiniiiis  vadii , 
sicnt  »le  eo  scriplnm  esl  (Maic.  xiv).  »  Iloc  ftrgo 
iinposkibile  polnil  C.hrisUis  aliqua  poicniia.  Ergo 
crcaia  vcl  incrcala.  Si  iucreaia  ,  crgo  secundmn 
quod  crol  Deus  polerat  mori ;  si  pulcntla  creat» , 
qii.Tro  siinililer,  non  habtiil  potentiai!!  crcalaiii 
•')ii.i  qiioiiiibcl  iinpossibilc  pos^cl  racere,nt  rrcare 
posbct  cce.liim  ei  lerram  poJeiilia  crcaia  i^ccMndiiin 
quod  honio,  ct  ita  esset  Chrisiiis  omnipotens  se> 


deitrucia  potcslate  diaboti  [aculiat  libertulis  ,  qu*  B  CiUidum  quod  hcnio;  sicul  cl  omnia  scicns  sccuii- 


iiobis  data  esl  fuso  illius  sanguine  qui  nuiiuni  ha- 
huit  pcccalum  ,  ct  ipse  in  se  bomine  explevil  per 
qiix  justiricaii  suiuus.  Nain  secunduni  humanilalein 
siisccpit  et  explevil  illa  saciametiia  quae  noslrx 
redcinpiioni  sunt  facla  :  et  vide  quia  omnes  re- 
(lcinpii  suinus  a  diabolo  per  Ciiristum  ,  iion  lamea 
daium  esi  preiium  diabolo,  sed  Falri,  cujus  erani 
incarcerall,  cl  carcer  ei  carcerarius.  Siculsi  isle 
scrviiin  suuin  dedil  in  nianu  alicujus  qui  vcxat 
cum,  venerunl  cognati  sorvi  ad  eum  qiii  iradidil 
scrvuiii  alii  (]ui  vexat,  ei  rcdimunl  illuin  ab  eo  qui 
vcxai,  non  lainen  ille.  acccpit  redemplioncin,  scd 
poiiiis  ille  a  quo  tibi  iradilus  fuc-rat. 

lluin,  Deiift  Pater  aiium  poluil  supponere  qitasi 
Filinni,  qui  pro  nobis  palerelur  ille  esscl  capiii 
L'ccb:si:e  e,i  Metliator  Dei  ot  hotninum.  Ergo  in  sc 
Iiitberel  pieniluuinein  graiianim.  Veriim  esi  qnod 
possel  alium  supponerc  qui  csfeel  capiil  Ecclcsiae 
quadaiii  pixemiiientia  super  alios  ,  non  virtulum 
pieniludine ,  quam  nullus  nisi  Cbrislnn  habcre 
(joluil.  Sicul  Doiifiitus  pnpa  hodie  est  capnt  Ecclii- 
sio.',  ilie  cliam  mcdialor  csset,  sed  non  proprie,  quia 
iipn  pariicip.-irel  dellale  cum  ii!o.  Si  enim  csscl 
niedium  pioprie  utiiusque  exlreniorum,  oporleret 
parliciparc. 

ileni,  naiura  niedii  est  iil  neutram  exlrcinoruni 
gii,  CbrisiiJS  csl  MeiJialor  Dei  et  boiaiiium.  Ergo  ntc 
301  ^^^  Deus,  nec  est  homo.  Fallacia.  Naiiira  ine- 


tium  huinanilatcni.  Uem,  ex  polcniia  d!vi!ii>u'.is  potiiii 
csse  honio.  Ergo  ex  potcmia  divinilalis  poiest  siis- 
iiuere  quidquid  inc^sc  solct  hQiniEii,  q;iod  turpis 
dcfecius  non  est;  cx  potcniia  Uciiatis  poluit  esu- 
rire ,  siiire  ,  algcre. 

Ad  hoc  diccndum  quod  potentia  creiUa  erat  po» 
trn.s  animam  dcponcre  qiianJu  vellcil,  quod  cuiiibet 
hoiniiii  est  iinpossibile.  Non  tamcn  ideo  accidit 
quod  ad  quolibcl  aliud  faciendum  habuil  pol«ntiani 
treatam ;  vel  si  babcret  non  idco  diteretur  ouini- 
pou-ns  seciindum  quod  hoiuo,  cuin  illam  polentiam 
haberel  a  dcilalc.  Alii  dicunl ,  in  quoruin  opinione 
csi  magisler  nieu»  (24) ,  quod  poieiitia  increaia 
polnii  deponere  animain  quanuo  veliel,  q^uod 
nullus  polesl.  Unde  et  cuin  vidisset  ceniufio  qnod 
cmisisscl  animam  dixil  (admirans  op^is  dtiiu>lif 
q;:od  sutim  spiriiuni  ad  volitnuiern  emiserat,  quod 
noii  possel  facere  si  purus  bouitt  essei)  :  Vere  hie 
homo  Filius  Vei  erai  {Hiuih.  xsvu).  Kon  tameu 
poicnlia  increala  potuil  niori;  nam  niois  nola*.  de« 
fecluin  ,  poitere  animain  poleuliam  cxigil.  l'oieulia 
tattien  qua  poiuil  siimere  ani:n;iini ,  id  esi  poientia 
dciiatis  el  !ion  aiia  ,  poluil  eain  deponerc. 

llem,  Chrislus  paulu  'uiiio.i^alus  est  ab  angelift. 
Eryo  vei  secundum  divinain  ,  vel  secundmn  huma- 
nam  i)alur;:ii: ,  sed  noii  secuiidum  diviiiam  ;  si  se- 
cijiidum  laiinap.aiii ,  vel  secundum  ar.imam ,  vel 
seciinduiu   (orpus;    non   secuiiduia  aniinain ,   quia 


dii  esl  ul  neulrum  exircnioruni  sil,  aer  uiedius  est  q  nec  aniiua  Chrisli   niCiior  poltiii    r>eri  a   Deo,   nec 


inlcr  caliduin  et  buinidum  ;  ergo  nec  est  oaliduui, 
ncc  esl  buniidum.  Fidsuni  est,  sed  noii  esl  illud 
caiidum  cl  illud  huinidum  inler  qiue  •nedial ,  scili- 
cct,  vcl  ignis  ,  vel  aqna.  Simililer  debnissel  dixisse 
quod  Christus  non  Deus  Palcr,  nec  illi  boaiiiies 
quos  ei  reconciliat. 

CAPL'T   XXI.  . 

Qua  potesl^tte  potuii  Cfnistui  nuiinam  depcuere , 
diiina  an  liumana  ?  El  uiruin  in  Itumana  nutura 
(ueril  minor  augelis. 

(2'2)  Quariiur  qua  poiesiate  Christns  pctuit  dc- 

(21)  Mag.,  §g. 

ii-i)  Magist..  i!i,  di.>t.  2!, 

{ioj  V,  Aiigusi.  iraci.  ■47  in  Jotn.  posl  mcd. 


aliqua  creaiura  poluii  ei  asquari.  Ergo  secunduni 
cariicm  miiior  est  <is,  quod  iniprobalur,  quia  caro 
Chrisii  est  viviiiiairix  aniiiiaiuui ;  hoc  niiib  aiigelo 
esl  collalum.  Ergo  mciior  esi  caro  Chrisii  quoli- 
bol  aiigelo.  Econtrario  angeii  possunl  Deum  con- 
icmpiari,  ci  caro  iiuiJaicuus.  Ergo  meliores  snnt 
.Togeli  quam  caro  Clirisli.  Ad  quod  dicendum  quod 
Cbrislus  ncc  seciiiuii}!»  divinaiii ,  neo  secundum 
humanani  nalurani  miiior  cst  ungelis,  imo  sccun- 
duin  humariain  naluram  majore»t  ai^geiis  :  <  Eievaia 
esl  eniin  magailiceniia  ejus  snper  coglas  {Pial.  n),  > 

(24)  M.ig.,  snp  ,  §  c,  ists  commemorai  el  pcr- 

slrtr.gil  V.'j!u;nis  3  S.  Victore  1.  IV  ci.HLru  'abtj- 
riiiinos  l  ratuiix. 


!2?{  SENTENTIARUM  LIBHI 

i(i  csl  «iiper  angelicam  iinturam,  «l  Apostolus  : 
Tanto  excellenlior  angelii  effeclut  quanio  differen- 
tiut  prse  illit  nomen  hmrediiuvil  ;  tamen  secHndnm 
Inimanam  naliiram  in  aliciuo  miiior  est  angelis  ,  id 
esi  in  passiLfitilaic  et  mnrtalilale,  qiiia  mortaiis 
Aiit  el  passibilis  quod  in  nnllo  angclorum  fuil. 
Tamen  caro  Ciiristi  iii  quibusdam  melior  esl  an- 
«jeiis ,  el  angcli  in  aliqiio  mehores  carne  Cliristi, 
cl  302  '•'»n»en  nec  isia  ir.elior  est  illis  sinipliciler, 
iiccillimelioresliac.nisi  constilufiitir  Kquivocatio  in 
hoc  noinine  melior ;  nam  aiiima  Cliristi  est  ineiior, 
id  esl  el  pnrior  el  sanclior  :  angeli  lamen  mciio- 
rcs,  id  est  simpiiciores.  Aninia  enim  Christi  con- 
8!ai  quod  sanclior  csl  omni  crcalura.  Llndc  dicil 
Ambrosius  :  <  Humana  menie  soliis  Detis  esl  nta- 
jor,  I  quia  non  poiiiit  anima  Ciiristi  vel  in  se  esse 
inelior  fieri    ouod  mirinii  ai. 

CA1'{JT  XXil. 

In  quo  tubjecto  ftiii  niois  Clirisli,  et  cnjut  uuionls 
faclajuii  ioluiio    morle  ipsiui. 

(25)  Cum  Cliristiis  secundum  liumaiiaiii  nnturam 

mortuns  bii,  quaerilur  ait  in  morie  ipsius  separaia 

sit  deilas  a  carne  eianiinai.  Quod  videltir,  ait  enim 

Joannes  Damasccnus  (26) :  «  Tanla;  simnliciiaiis  esl 

divina  nalura ,  ul  corporl  formato  de  limo  len» 

non  congrueril  uniri  nisi  medianie  ralionaii  crea*- 

tura.  >  Cum  ergo   lunc  separala    fnerit    aniina    a 

carnc,  videtur  quod  deilas  separala  a  carneest, 

cum   incdiante  anima   essei  einnita,  nam  abiaio 

inedio  solvuoiur  evirema.  Iiem,  si  anima  lioc  ba- 

bet  olTicium  in  corpore  ut  instruinenta  vivificet  ei 

inoveat ,   liiignain   faciat  lofini ,  pedes  currere,  et 

Hianus  ntovcri  ,  cur  etiam  deitas  in  illo  tridiiocor- 

pori  unila  non  potuit  hoc  efficcre  ut  corpus  Cbrislj 

inoverelur,   viverel  et  cajiera  oiTicia  cxercerct  ul 

ll  esset  ei  dcitas  pro  aniina '(  In  Evangelio  eiiani 
clamal  :  Deus  ,  ut  qiiid  dereliquisii  vie  [Psut.  xxi ; 
iladh.  xxvii.)SiiperquemlocuiiidiciiAnibrosius(27): 
«  Clamal  lioino  separationeUeilylis  moriiurus,  nain 
cuin  deilas  moilis  sil  libesa,  non  utique  poluil  niors 
esse  iiisi  vila  discci.Seiei.  »  Ex  quibus  omnibiis 
videlur  deilas  a  carnc  separata.  Qiiod  lamon  nemo 
audel  falcri.  Scd  iiico  diciliir  deiias  niediaitle 
anima  corpori  uniia  ,  qnia  uiajoiein  babol  conve- 
uientiam  cuni  unima  quDC  est  spiriluaiis  et  simplox, 
quani  cum  carne  qiix'  csi  corporea.  Co!isider;Ua 
ergo  caiisa  dicii  non  relinquilur  objectio.  Noa  enini 
ueeessc  fuil  divinilatcm  separari  a  corpore ,  licel 
ab  eo  separala  fuerit  aniiiia,  qua  siiedianle,  sicul 
expositum  est,  erat  ei  uniia  (28).  Sic  medianie 
tuoic  istiiis  pareiiles  uxoris  sunt  aiiincs  ejus,  ncn 

jL      iamen  subiaia  uxorc  reinoveiur  alTiiiitas. 

"  Qiiod  autom  quyuritur  an  deitas  potuerit  corpiis 

illud   inore  aiiiin£   in   illo   triduo   vegeiaro,  quis 


k 


(45)  Magisl.,  ,iii  ,  oist.  21. 

(2t>))Sic  apud  M.igis.,  iii,  dist.  2,  §  b.  Sed  apiid 
Dainrisc.  I.  iii,  CMp.  G,  sic  :  Uiiilumcsl  cariii  mcuiis 
medio  verbuui  l)ci. 

(27)  Libio  s  ht  Liicnm. 


QUINQUL.  -  LIB.    IV.  J222 

4  neget  posse  Ceri,ncc  tanfcn  facii  Deu»  quidquid 
potcst,qnamvis  cliam  li.tbitudo  prxinissx  argninen- 
tationis  locum  non  liabcat,  nain  s:Hpe  videmus  mi- 
norem  medicinam  liabentcfn  efTuaciam,  nbi  nuliius 
csl  eflicaclae  ea  qvm  prctiosior  esl,  i  qnia  non 
sanal  ociiium  qiiod  s.nnnt  calcancum.  i  Ncc  igiiur 
mirum  si  anima  rorpus  iliud  vegelavit,  quod  ta- 
men  a  deiwie  in  iilo  triduo  non  est  vivificatum. 
Non  tamen  negandum  quod  hoc  poiiierit,  si  vellet. 
Quod  auiem  diciiur  c  homo  ille  derelictus  est  a 
Doo  ,  >  non  ila  recipiendum  esl  quasi  soparata 
sil  deitas  a  carne  el  nnima,  sed  quia  reliquil  Deits 
bnnianara  naturain  lorlcribus  cruciandam  el  flagel- 
i.indam.  Undc  cum  posset  protegere  videbaiur 
soparatus  fuisse,  nnn   qiiantuin   ad  unionein,seJ 

B  qunntnin  ad  proiectioncm. 

(28*)  Sed  (licei  aliquis  :  Si  deitas  iiiiilo  Iriiluo,  et 
aniniae  el  corpori  unlta  fiiit ,  ot  liumanani  natuiain 
liihii  aliud  intcHigimiis  qiiam  corpus  et  animain  : 
fuit  ergo  tunc  unita  bumanse  naturae;  nec  proplcr 
aliud  dicilur  Deus  homo,  nisi  quia  humanum  na- 
luram  Deus  in  se  assnnipsit.  Ergo  el  lunc  Chrisms 
fuil  liomo  :  quod  omnino  inullis  raiionibiis  oslcn- 
dilur  esse  falsum  ,  quia  Chrisius  desierai  vivere 
Yjla  humana  :  crgo  in  iridiio  non  erai  homo.  Qiiod 
autera  nunc  non  vivcret  vita  huinana  :  ita  oslen- 
dilur.  Illa  vila  Ir.imana  esl  accidens,  et  tunc  ali- 
quid  vivebat.  Ea  ergo  tnnc  fiiit  in  subjeclo.  AI- 
qiild    igilur    innc  fuii  cjiis  snbjectum,  aiil  anima 

^  Cbristi,  aut  corpiis,  qiioriim  ulniinqiie  falsum  esi ; 
atit  FiiiusDei,  quod  pariter  falsum  est,quia  in  Fiiio 
Dci  nitlla  siint  accidontia ;  aut  nliquid  roinpo.silum 
303<^''^"'""^^1<^3''"'^»  quodetiamfalsnm  esl  (2S'*;. 
Nam  cliam  qiiando  vivcbat,  non  eral  aliquid  ex 
anima  iila  et  carnc,  inio  ciiam  si  aliqiiid  fuisset 
composilum  ex  illis,  iliud  cssc  dosierut  iu  morto, 
quia  illa  niors  ni!  aliud  fuit  nisi  separatio  corporis 
abaiiitna.  Iiein,  mors  illa  tcmpor;<iis  qiiam  susii- 
nuii  Cb!'islus,  fuil  atcidens  in  subjecto;  fuil  iiioo, 
sciticet  in  quo  fncral  vila  liumana,  aiit  in  aninu, 
ant  in  corpore  Christi,  aui  in  persona  Vcrbi,  anl  iii 
compo.siio  cx  carne  et  anima ;  in  aninia  noii  fuit 
ieinpor;"lis,  qtiia  iiyn  potest  inori.  Unde  iiec  in  ea 
fuerai  vila   htiinaiia;  noc  in  corpore,  quia  corpus 

^  non  esl  aliquid  quod  inoveatiir.  El  luiic  cum  nihil 
STiortuum  sil  nisi  corpiis,  ibi  Chrislus  non  cst  cor- 
pus,  non  polest  dici  fuisse  inortuiim.  Iii  porsoiia 
Verbi  nor.  fuil  i!la  inors,  quia  ipsa  nulliiis  acciden- 
tis  osl  subjeclum.  Reliiiquitur  crgo  nt  fuoiil  in  coin- 
posito  cx  aiiiina  et  carne.  Ergo  cum  illud  desicril 
esse  aliquid,  quatulo  aiiinia  a  corpnrc  esl  separaia, 
aliquid,  quod  esl  Chrislus,  tunc  dosiit  esse  aliquid; 
quia  ClirisKis  erat  ilbid. 
lioiu,  uonaiur  quod  simus  in  ilio  momento  in  quo 

(28)  Sic  noborius  de  MeloduDO ,  ut  habet  in  notis 
ad  Piiiluin. 

(28-)  Magist.  III,  disl.22. 

(20")  ll.ec  ve:-ba  Laitlc  logenda,  et  videniinin  quid 
dc  lali  opinio.ue  soripseriiil  autlores  Eemeiti.trii. 


IM5  rETRl    PICTAVIENSIS  1414 

Chrisuis  esl  tnorlnus.  aliqoic*  csl  mors.   Ergo  in  A      Uein,  Cliristns  luiic  non  cral  mortnlis;  antc  (iie- 

aliqiio  sulijecio  est  mors,  cum  sil  accidens.  Ergo      ral  morlalis,  ilia  morlalitas  accidciis   fiiil.  Ergo  in 

alianid  morilnr,  cl  ilind  est  Cliristiis  vel   non   :   si 

illud  cst  Chrislus,   ergo  aliqiiid  quod  esl  Clirisliis 

moriiur  :  quod  non  nisi  ad  nalurain  polesl  referri. 

Divina  autcm  natura,  (jiix  esl  Cliribtus,  noa  mori- 

lur;  liumana  cliam  nalura  non  moriiur,  qnia  hii- 

niaiia  natura  non  csl  Clirislus.  Si  dicalur,  nil  qiiod 

sii  Chrisius  moiilur,   difficile  cst  assignare  quid 

moriatiir.  Item,  Clirislus  in  illo  iriduo  fuit  homo, 


subjeclo  304>  '^"'l;  vel  anima  Chrisli  vel  corpus; 
vel  composilum  ex  aniina  et  corpore;  vel  Fiiius 
Dci  fuil  cjus  suhjectum,  qiiia  noii  potest  mori  ani- 
ma,  noii  fuit  ejus  siibjcclum;  ncc  corpus  :  sicul 
cnim  corpus  non  vivii,  ita  nec  morilur;  noc  aliquod 
composilum  cx  anima  et  corporc,  qiiia  nil  erat  com- 
posiliim  ex  anima  el  corporc,  ut  diclum  est  su- 
pra  (29*);  necFilius  Dc.i  quia  in  ipso  niilliim  acoi- 
fuil  sapiens  illa  sapicniia  quae  fuit  in  anima  ipsius  dcns.  Vel  si  ipse  fiiil  morlalis,  ei  noii  sccundum 
vel  iion.  Non  inveniciur  aliud  subjeclura  humana;  divinam  naluram.  Ergo  secuiidum  hunianam.  Ergo 
sapientix  qua  sapiens  eral  Christus,  nisi  anima  scciiudum  corpus  vel  animam,  vel  sccundum  com- 
Clirisli,  non  enim  in  corpore  fuit,  nec  in  composito  posilum  ex  illis.  Si  secundum  corpiis,  ergo  in  cor- 
ex  carne  el  anima.  Cum  ergo  Filius  Dei  lunccssel  porculin  suhjeclo  eral  illa  mortalilas;  si  sccun- 
sapiens  sapienlia  humana,  cial  sapienlia  qu3e  in  B  diim  composilum  ex  illis  duobus  ,  ergo  aliquid 
aiio  eral  quain  in  eo,  scilicet  in  aniina,  qux  pror-  eral  compositum  cx  anima  el  corpore.  Ccrtum  esl 
sus  aliud  est  a  Filio  Dei.  liem,  Cbristus  tunc  erat  enim  quod  non  secundum  animam  cral  morialis. 
hoino  nullam  senliens  innrmitalein  quam  non  priiis  Itcm,  si  Christus  lantum  assumpsi.ssct  animam  vei 
suscepissel.  Ergo  cur  prius  non  poicral  mori  ?  aut  lantuni  corpus,  non  essel  verus  liomo.  lii  iitfcrno 
tunc  poterat  mori  el  loqui  ei  currere  el  aiia  qusB  non  habebat  et  animain  et  corpus,  imo  tantum  ani- 
faeiunl  homines.  licm  tunc  eral  homo.  Ergo  mor-  main.  Ergo  ibi  non  crat  vcriis  honio.  Similiter  iiec 
lalis  vel  immorialis;  si  mortalis,  urgo  mori  polerai;  in  sepulcru,  ubi  taiitum  erat  uniius  corpori,  cl  it» 
si  iiiimorlalis,  crgo  roori  non  polerat  el  ila  jani  nusqiiam  est  verus  homo.  Itcm,  Chrislus  eral  in 
liaiiehal  cari>eni  glorificMiain.  Ilcm,  liinc  cral  homo  inferno,  ibi  noii  habeliat  nisi  aniinain,  ei  non  cor- 
mortuus,  et  liomo  morliius  non  «isl  hoino ,  ergo  pus,  et  ila  noii  loius  eral  in  inferuo,  ei  ita  non  to- 
luuc  non  crat  hoino.  Si  cniin  erat  homo  morluns,  lus  ubique.  Iiem,  Cbrislus  eral  homo  iii  sepulcro, 
erat  hoino  iion  vivens  vila  humaiia,  el  eral  homo  omnis  homo  implcl  locuni  ;  ille  locus  pleiius  erat 
vivens,  et  ita  crat  homo  viveiis  alia  vita  quam  hu-  Christo,  sed  koc  improbatur,  quia  ille  lociis  plmius 
inana,  et  ila  vivebat  vila  divina.  Itcm,  Christiis  in  erat  corpore  Chrisli  ct  corpus  Christi  nil  cst  quod 
illo  iridiio  erat  aiiquis  bomo.  et  Pclrus  erat  alius  ^  sil  Cliristus.  Erat  igiiur  lunc  plenus  alio  qiiain  sit 
homo.  Chrislus  el  Petrns  lunc  eraiil  duo  homines,  Christiis,  vel  tunc  cssei  Christus;  ergo  non  crat 
cr^^o  lunc  vivebant  vita  huinana.  Ileiii,  impossibile  plenus  Chrislo.  Item,  erat  pleiius  Chrislo  et  cor- 
esl  inorlem  inesse  alicui  quin  vila  desinat  esse  in  pore  Chrisii,  et  illa  erant  duo  ;  crgo  duo  implcbanl 
co,  Clirislus  morluus  est  morle   lemporali.  Ergo      simul  illum  locura  :  quod  esl  irapossibile. 


tunc  desiii  vivere  viia  humana.  Ergo  iii  iiio  triduo 
non  vixit  vita  buuiana. 

Ul  autem  reuiovcaiurcavillalio,  fial  planum  qiiod 
dicium  cst,  non  posse  morleiii  esse  in  aliquo,  quin 
vila  dctiiiat  csse  iii  eo,  quia  hu;c  prxdicabilia  mort 
et   vita   uon  sunt  opposila,  ut  privalio  el  iubitus. 


(50)  Ad  solutionem  pra;diclarnm  objecUonum 
cporlct  scire  qua  ratione  Chrislus  dicalur  iiomo,  ol 
qua  cxtcri  homines,  nam  dissimiliiudo  csl  iii  diclo. 
Pelrus  sive  aliiis  dicilur  homo  propter  duo,  et  qtiia 
habel  animam  ei  corpus,  ei  quia  habet  ea  iinita, 
non  enim  si  esscnt  separata  vere  dicerelur,  Pelrut 


qui  nou  iiisunt  lempore  deleiininaloel  ordiiie  irre-  esl  honto.  Sed  Christus  iion  dicilur  liomo  propier 
gressibili.  Nam  quaiido  homo  desinit  vivcre,  tunc  hxc  duo,  scd  propter  uiium  solum,  qiiia  unilus  est 
inors  esl  in  eo,  cl  ita  mors  el  viia  sunt  in  eodem,  Filius  anima;  et  corpori ,  nec  cxigitur  quod  anima 
quare  non  sunl  oppusita  prxdicabiiia,  opurtet  la-  ^  corpori  uniatur,  iiam  sive  separata  sit  sivc  uniia. 


meii  quam  cilo  adest  mors  tani  cilo  recedat  vila,  ut 
statini  in  scqueiiti  mouiento  possit  dici  :  Itlud  non 
vivil.  Aitier  enim  falsuin  esset,  Mors  paulo  aiite  erut 
in  itlo.  lioc  auteni  intelligenduui  est  dc  morte  hu- 
mana  el  vila  humana.  Ergo  cum  Cbrislus  niortuus 
sil  murte  humana,  desiit  vivere  vila  iiiiinana,  cum 
hxc  mors  iiiam  viiaiii  destruat :  hoc  ideo  dico  qiiia 
uiors  spirituaiis  non  deslruit  vilam  humanam,  nec 


noii  minus  dicilur  Filius  hoiiio,  ciiin  sit  unitus  hu- 
inaiix  substaniix,  id  est  aiiimxct  corpori.  tiide  ct 
in  illo  iriduo  crat  bomo  (5{),  sicut  aiiie  (51*)  quam 
unio  carnisad  aniniam  in  morte  Clirisli  soluta  esi, 
quia  illa  solutio  dicta  esl  mors  (iliristi,  sive  eadem 
sit  unio  utriusque  ad  alierum  qux  in  corpore  dice- 
retur  incorporatio,  iii  aniina  inanimalio ;  sive  dux, 
una  in  corpore,  aliera  in  aniina  :  qiiod  verius  dici- 


vila  spirilualis  mortcm  leiuporalem.  Tunc  eniiii  vi-  lur,  quia  non  aliqua  propiielas  siniul  in  duobus 
vebalChrisius  vila  spiriluaii,  licet  morluus  fnisset  siibjeciis.  Primo  loco,  lioc  tameii  firmissimc  lenen- 
niorie  lcmporali.  diim  qnod  eadein  eral  unio   deilalis  ad  animaiu  e( 


(99')  V.  in  notis  ad  PuIIuin. 

J30)  Mag.,  sup.  §  a. 

t<3i)  Isia  p«rs(iiiigit  WaUerns  a  S.  Vicloio,  I.  De 


qvatuor  lobyrinthit  Francio! 
(51*)  llooeiiaui  atien.le. 


1255 


SENTEMlARUM  UBIU  Ol^«NQ^'E.  -  U?..  IV. 


!2?C 


cirncm  aux  quidem  in  ...or.e  Cl.ribii  non  csi  ^c-  a  n.nJum  Oivi..am  nMmam,   nec  scc..i..iu...   I......;. 


lula.  IJnJc  el  lui.c  ilicliis  csl  Ijoiiio  propier  illaii» 
«.lionem  .jw.e  soUila  non  est.  Si  veio  (nutiali.r  lic 
ilj.i  ui.ione.  ai.  csscl  piopnc-l:\s  aiii..uc  aii  corporis, 
polCbl  «!ici  quoii  uliiusqno,  quia  i.on  csl  raiio  ;iuarc 
inagis  ii.li'is  (luam  iHius,  nisi  forie  prius  liicalur 
r-.is^sc  in  aiiiiira,  <jua  mcliantc  unilus  cial  cjipori 
^'.lius  Dci.  Kral  aulciii  Cliii^Uis  hotno  morluui  iu 
illo  uiduo  :  homo,  proptcr  ui.ionem  voipuris  cl 
aninia;  inlcr  se  [vel  iwliiis  cu.-.i  di'.ilaltl,  morluus 
proplor  ulriusipic  scparaiioiicm  ab  alleio,  scilicel 
carnis  ab  ani.ua,  ci  aninix  a  cainc.  IJndc  uec  .;ioi - 
lalis  quiilem  cral  luitc,  ncc  i.n.i.orlalis. 

Qiiod  cnim  objicilur  :  Mortalilas  ilia  qiia  fu.l  Cliii- 
suis  morlalis,  fuil  acciilcns,  crgo  ii.  iiil>jCcio  luit; 


i.am  dicalur  dc  Clinslo  qiiod  locutus  Aicril,  vcl 
flcverit  ei  liuji.^modi,  (nioi.iodo  l.oc  dicilur  ila 
illo?  Nam  f.-.Lilc  esl  vidcrc  qnomodo  intelligni.ir 
quod  fuil  sapiens,  (|nia  sccundum  aniiiiam  in  qiia 
(uit  sapici.tia  ,  vel  qiiod  fuil  coloratiis,  quia  sccuii- 
dum  corpus  ejiis  ii.  qiio  fuit  coIor(3i).  Scd  do  liis 
qiiis  n.e  cf rlir.cabii?  Non  sullicio  cxplicaic  l.iijus- 
modi  argulias  (55).  t  Reiiiovc  a  sacra  pagiiia  ct 
i.iirer  argnmenla,  nbi  (ides  qiix-rilur.  i  Esl  fidcs 
non  phis  sapcrc  quam  opoitet.  Crcdc  quod  ita  sit, 
nco  quicr.is  qiiarc  liomo  cr.il,  ncc  vivebat  vita  lui- 
inana ,  el  in  iiifcrnu  crat  liomo,  ibi  (at..cii  non  ba- 
Lcbal  iiisi  a.iiina:...  Sicut  islc  cst  liic  pater,  iioii 
l.iiiien  l.abel  liic  piolcm.  Erat  lanicn  iii  iiifcrno  li.. 


5Vll!>    lllUri.l.O,    lUl»    a<.vi\..v...J,    -.O j- 

cl  cum  (|mcrilur  tn  quo  subj<;cio  fuii  el  liujusmodi,  B  bens  animam  el  coipiis,  sed  non  ibi  liabcns;  iil  do- 


ita  accipicndum  esl  ul  dicalur  iiiorlaiiias  fuis-,c  m 
coiporc,  cl  >ita  bniiiana,  ct  mors  bii.i;ana,  quo- 
rum  on.niiim  snbjectuni  luil  curpns  Cliiisii.  Quod  cl 
Ambrosius  nianifesto  tcslalnr  sic(o2)  :«  Roiurgobal 
Cbristus  el  non  tesiiiijcljal.  Ilc&uryci^al  t,ccundiim 
cariicm,  qux  morlua  fnrrat,  nec  rcsu.gobal  .sccun- 
dum  Vcrbumqcod  apudUcu...  x-iornaliicrmancbat.» 
Mors  enim  corporis  nil  aliiid  fuil,  ni.-Ji  scparalio 
ejus  ab  anima,  proptcr  quam  morlcm  Cbristus  di- 


tcrmincl  iilcabiaiiviis  vcrbuni  i.oii  participi'i:ii,  sic- 
ut  cl  isic  hic  cil  liabeiis  p.olem,  ut  dc.crminaiio 
sil  ad  vcrbvMii  tion  ad  participiuiii.  Lsl  cniui  liic  I...- 
bens  proiem  .Tlibi.  lla  ct  Cbrislus  oral  i..  inferno 
liabciis  coipus  in  sepulcro.  Pole»l  ciiim  (nisi  ca- 
veas)  le  impcdire  fallacia  sccnndum  quid  el  sim- 
pliciier,  vel  sccundum  ampbinologiam,  vel  secnn- 
dum  composilionem  ei  divisioi.cn.  (30).  Quod  ve.o 
qiiairitur,  quomodo  erat  ibi  vcrus  l.omo  cum  tio.i 


CJUS    JU  ainui.",    |'.v|»«^.    -1 -  -  ■     »  -  - -■- 

citur  fuisse    moriuus,  sicul  proplcr  partem  l.iijus  Ijabcrel  ibi  nisianiniam,qu:im  sol.im  si  assninps:ss«t 

305  moniis  quaj  videtur,  dicilur  istc  nions  vidcri,  non  dieerelur  vcrus  bomo,  jani  soluium  esl,   quia 

ct  ila  quidcm  polcsisolvi  de  liis.  ibi  scrvavil  nnioncm  iliam  quic  crat  tleilaii»  ad  ani- 

Si   tauieii  ubjicialiir  dc  islis  proprictaiibus  qua;  njont   et   corpiis,  qua  maneiite  non    poicral   dici 

insunl  seoundum  compositioncni,  ciijiismodi  suitt  verc  non  csse  liomo,  ct  ibi  liomo,  quia  ibi  servabal. 
loculio,  risibililas;  dc  quorum  nutiicro  vidolur  tliam  C      c,,,,,  q„.Teiiiijr  at.  lolus  eial  iit  infcrno,  ait  loius 

esse  mors  temporalis,  el  viia  ct  morlalitas,  quas  la-  in  sepulcro  (57).  Vule  ijuid  siiper  Iioc  dicunt  saiicti." 

nien  in  coiporc  pobuimus,  dillicillimiim  est  respoii-  Secnndum  dcilaleni  ubiqne  lotus  eral,  et  itu  (oius 

derc(J">).rropiiclatiimeiiimqi!a^inbUiitliomini,alis  cral  in  iiifcr/io,  cl  lotus  iti  scpulcro  (58),  quia  boc 

iiiiunl  sccuiiduin  corpus,  ut  albedo  inest  corpoii,  ad  personam  referunl ;  sed  non  toluin,  quia  boc  a<l 

proplcr(iuod  lioiiio  diccbaluralbus;  alia;  secundum  naturnm,  ne  vidcrctur  iniiui  quod   nlraquo  nafjta 

animam  ul  virlus,  cujus  subjeclum  propric  csl  ani-  iniegra  essel   in  infcrno:  quod  l.ilsuiu  esl.   Si  la 


ma,  propler  quod  dicilur  bomo  viriimsus  :  siniiliter 
•cl  scicniia,  alia-  sccundum  composilionem  qu;c  cst 
cx  anima  cl  corpore,  ul  risibililas  cujus  subjcclum, 
i.ec  corpus,  «cc  ai.ima,  sed  compositum  cx  curpure 
ci  aui.iia,  ui  loqui  cl  currerc,  ei  hujusmodi,  quae 
i.ec  curpori,  nec  ai.imie  insi.ni,  sed  composilo  ex 
cis.   l)e  his  proprielaiibus  quu)  insuiii  secundum 


inCii  proprie  voluimis  loqui,  iioi.ici.  lolius  circa  di- 
viniiatem  non  est  admiitciidum  quia  coinposiiioncia 
involrii  in  partibus;  deitas  vero  res  sin.ple\  csl  et 
partcs  non  habct.  Unde  impropric  d.cilur  lolus 
Dcus,  vel  aliquid  talc. 

Qi.od  vero  quaeritur  an  Clirislits  locuin  illiim  im- 
plerel  qui  cral  in  sepulcro   plciius  corpore  Cbiisli, 


coiimosilionem  diOicile  csl  viderc  quoiiiodo  assi- D  ct  ila  duo  implebant  locuin  illum ;   dicendum  (juod 

r> :  ...    jKrtiiii»*    /'/>vic/  If  c   /nrii/t/.'i  i^liriwltic  jlin^Ktliiff*  iiiirvlori*  li^k/^iiio    illiiiin   iki><\iktAr  r>rkt«^ 


gi.eiiiur  Cbrisi(y.  Cut.i  eni.n  dicilur  Unisius  locuius 
cst,  diciluri.c  secundiim  animam,  an  sccundumcor- 
pus?  quorum  «iruimjue  consial  csse  falsum,  quia 
neulrum  illorum  fiiil  jubjccuim  loculionis  Clirisli. 
Dicilurnc  sccundum  coinposilum  cx  aniina  el  cor- 
pore,  sicul  in  cxiciis  bominibus?  non,  quia  nil 
componcbatur  ex  anima  illu  ci  «.orporc.  Diciiuriie 
secundum  diviiiam  naluram?  iion,  quia  illa  t.ullius 
accideniis    fuii     subjetium.   LV^o   cum    nec   se- 

(52)  L.  iit  Dc  Spiriiu  tancto.  V.  I.  De  incar. 
Dominicm  sacram.  c.  5. 

(55)  hi  Isla  cliam  invthilur  el  in  auclorem  Wal- 
lcius  libru  qui  snpra. 

(54)  Sii.cera  Peiri  confessio,  el  iii  Sophismalum 

Patrol.  CCXI» 


Cliri.stiisdiccbaiur  impicrc  lociim  illuin  propicr  cor- 
pus  qiiod  implebat.  Quidquid  ci.i...  Iiabuit  curpiis 
illud  iii  se,  nui.  poicsi  di(.i  noi.  babuiMse  rilius  Dc'. 
propter  ui.ionem  l.ujus  ad  illiid.  lndo  iioii  leeipiiur 
connumcralio  inier  Filium  Dei  el  corpus,  cii.is  ia- 
mcn  corpus  illud  tioit  osset  Dcus,  noc  306  Pars 
Dei,  sed  ei  uniluiii.  Sicut  non  diciiur,  boc  coijius 
el  ejus  albcdo;  liceialbedo  corpus  .lon  sit,  vel  pars 
ejus,  ita  cliam  quidquid  passa  e.sl  ai.iina  Cliii^sli,  di- 

nuga?  lardior  quidcm,  scd  velus  iiisuiius. 
(55)  Cx  Ainbrosio  bb.  primo  De  (idt,  c.p.  5. 
(5(i}  Mag.,  sup.  §  L». 

(57)  Ma;;.,  sup.  §  C. 

(58)  Datuasc.  I.  i.»  De  ^dc,  cap.  7  in  liiie. 


«47  PETUI  PICTAVIENSIS  «58 

riiur  Dcus  passiis.  Unde  t-t  Ooiis  iiioriuiis  liicitur,  A  iii  resurrociione,  cl  illa  duo  iDlcr  se  copiilarc :  quo» 


f  i  lioino  dc  ca'lo  descendissc,  cl  i(;t  moriuiis  esi 
Cliristiis  (o*J),  ct  Don  csl  inorUiiis,  sccundiiin  altc» 
rnin  cl  alteniam  nnliiram  (40):  i  Sed  qiiid,  dc  qiio 
el,  qiioniuilo  cl  sccundnni  qnid  dicalnr,  pius  nc  pru- 
dons  lcctor  diligcnlcr  inquirat.  •  Non  nic  lulel  au- 
divissc  n  quibusdain  Filiuiii  Dci  iliu  iriduo  noii  fuisse 
Iioiniiiciii,  quia  iion  liabuil  tuiic  ea  qux  concurrnnt 
ad  e!^sc  lioniinis,  ei  proptcr  qua:  duo  alii  l.oinincs 
dicunlur;  qiiia  licel  fiicrit  nnitus  aninix  cl  carni, 
rcn  lanicn  illa  unila  eranl  iiilcr  se.  Undc,  cl  cum 
in  niorie  dcsicrii  essc  lionio,  cl  ia  resurreclionc 
iiicu;peril,  non  (aincn  bis  faclus  csl  bomo.  qiii.i  ca 
ficcunda  vice  non  esl  faclus  homo.  Ilic  ciiiin  iniinc- 
rctur  quod  incu^pcrit  bis  uniie  corpus  et  aniiuain 

(59)  Im  riiin  M.ngisl.,  iii,  d.  21,  §  D.  Scd  benigne 
inicrprctaiiduiii  cuni  Amljros.,  I.  De  incarn.  Do- 
luiiti  c:ip.  5. 

(40)  August.,   I.  I  De   7V»»uV.,  cap.   iZ,  in  inl- 

lio. 


nim  priinum  esl  falsum.  Siculad  lioc  itt  aliquis  sit 
sacerdos  oporlct  utordinelur,  eloniciuin  cclcbrnndi 
linbcal  |»otcslatcin.  Si  auicm  cotilingal  aliqucm  de- 
gradari  qni  poslca  reslilualur  in  gradiini  siinni,  iion 
solet  dii  i  quod  incipiat  cssc  succrdos,  qiiia  inniie- 
retur  enm  incipcre  ordinari.  Ila  ctiani  noii  dioitar 
quod  Cliristus  tunc  incocpcrii  csse  lionio.  Ait  cnini 
Augiistiniis  (41):  <  Anatlicina  sit  qnicunque  dixerit 
Filium  Dci  dchuo  vcl  bis  boinincin  asaunipsissc.  » 
Qnod  eniin  alibi  dicilHicronyinusquasicon:rarium  : 
(  Analhcina  sit  quicunque  dixeril  Filiuin  Dei  Uomi- 
ncm  deposnisse.  »  lla  iiUellige,  non  quod  dcit.is  a 
carne  et  aninia  csset  separaia,  scd  qnia  aniina  cl 
caro  a  sc  eiant  divisa. 

(41)  Non  eicslai  in  serm.  De  fi<ie  recl»,  qui  esi  I  *!», 
de  Tempore.  Scd  loco  Augusiini,  rcsiilnc  AlliaHa" 
tium  1.  VI  De  beaiiludine  fiiii  Dti  ad  TbeupUi- 
lum. 


i 


JNCIPIUNT  QUINTI  LIBRI  DISTINCTIONES. 


Quxd  sil  sacramenUm. 

Qu(e  sil  cansa  Insiiiuiionis  tacrameHtorum. 

Quid  sii  baiJlismus. 

Qua  iliffereniia  sitcramentorum  nov(t  leyis  ad  sacramenla  veteris. 

Quiv  sil  [orma  baptismi. 

Qua:  sil  elftcncia  bapiismi  in  parvttlis,  in  adnltis,  in  (iclit,  in  illit  qui  mvndi  erant  anie  baptitmum, 

Quw  sii  ililjcreutta  baplismi  Joannn  ad  baptismum  thrisli. 

Quam    vim   habeat  4)ttptismus  in  his   qui  siint  bapiizuii,  de  quibut  bene   icilur  et  iierum   bavliiantur. 

De  confirmalione. 

Quid  sit  siicramcnlum  euchttrislia:  et  quid  ret  tacramenti. 

Qu(c  sit  jormu  liujiis  sacnnncali- 

Qnis  moclus  conversionis. 

Quis  moilus  sumplionis. 

Qiiid  sit  sacrdmenlum  conjugii,  el  quid  ret  ipsius. 

Quojinsiituiio. 

Qtia;  causa  elficient  conjuqii. 

Qua.'  sii  rauiu  /inalis  ;  ulii  dicitur  an  liceal  uxerem  dimrttere. 

307  ^f  (juuliiate  corporum  reiurrectorum. 

Oe  spiriiu  q«o  mediunie  tradunt  animam  uniri  corpori. 

l)e  su/fragiis  mortuorum  anie  diem  juilicii. 

De  iiaiu  unimtirum  quce  a  corporibtis  tunt  teoarata,  usque  ttt  diem  judieii:  an  tit  eis  locut  mereniii. 

l)e  diversis  manbionibus  bonorum  in  palria» 


LIBER   OUINTUS, 


CAPUT  PUIMUM. 

Qitid  sit  tacramentum. 
(42)  Inicr  opcra  iiosirx  salutis  quac  Chrisltis  in 
nalura  humana  suscepit,  uliima  fuerunl  resurrectio, 
ad  coelos  asccnsio.  Unde  coniinuc  de  illis  post  praj- 
dicla  agciulmn  csscl,  nisi  quia  r.os  crcdimus  mem- 
hra  asccnsura  (|uo  capnt  pixcessit.  Ut  ergo  palcal 
via  surhuni,  a  jendiiin  csl  de  i!Ia  via  pcr  quam  rcsur- 
t-cnuis  ci  asccndcnius,  id  csi  desacraiiiculorum  par- 

(42)  Mag.,  Sci>t.,  1.  IV,  di>t.  I. 


B  licipaiionc,  uldenique  in  gaudio  rcsurreciionisop:is 
inchoatum  tcrmineiur.  Unde  considerandum  est  qnid 
sit  sacramenluni ,  el  qiix  causa  inslilutionis  sacra- 
mcntorum,  ei  iii  quibus  consisiunt,  ct  quae  dilTe- 
rentia  sacramentorum  legis  nova;  ad  sacramenta  ve- 
tcris  legis.  Sacramcntum  dicitur  sacruin  signaium 
et  sacrum  signans  ,  vcl  secretum  (45).  Nam  sarra- 
mcntum  cst  sacru:  rci  signum  :  Signuin  autein  est 
rcs  qux  prxter  spcm  [rem]  quam  ingerii  huiuaiiis 

(45)  Augusl.,  I.  11  docfrineC/irtt/.,  c.  1. 


J 


4)29  SLNTENTiARUM  LIBRl  Ql3INQUIi:.  -  LIB.  V.  1230 

•eiisilMis.  aliquid  aliuacx  se  faril  i»  cogi.Uionem  ve-  A  clquae  efncacia.  Ubi  clinm  diceiur  iiu»  sil  vJilTcrcu- 


nire.  Siguormn  ulia  suiil  imUiralia  ui  iiuber.signum 
nalunile  osl  pliivia  :  alia  <bla,  nl  circulus  sigiii- 
/ical  viiinin  veualc.  Daloruni  alia  efliciuiil  ijnod  si- 
giuficant,  alia  non,  ul  signa  vcleris  logis.  Ad  iioc  ul 
aliqnid  pro|>rie  ditalur  saciameiituui,  oportel  ul  sit 
tale  siguum  rei  qiiod  eain  signiliccl  cl  cdicial,  qiiod 
miagiiicni  rei  figuraiye  iii  se  gcral ;  quod  «olui»  po- 
l€sl  viJeri  in  aqua  b.iplisuii.  Uade  sacranienla  ve- 
leris  lesianienti  iinpropric  dicuiiliir  sacranieiita , 
qnia  non  elliciiinl  quod  signiricanl.  Inde  esl  quod 
HC  diirniitur  :  Sacramenlum  e$t  inviiibilit  graUa  in 
to  coUaice  viiibilis  foima. 

CAPUT  II. 
Qu(C  sil  causa  institulionit. 


tia  baplismi  Joannis  ad  bipiismum  Cbrisli;  qiiarlu, 
quibus  liceat  baptiz:iri. 

CAPUT  IV. 

Qiiid  sit  hnptismus. 

(46)  njplisniiis  esl  cxlerlor  corporis  ablulio  facia 

sub  forma  verborum  pra-noipta.  Uode  baplisunis  ii> 

icrpretalur  ablutio.  Ek  qna  (lescriplioiic  cousiai  sn- 

crnmciilnm  bnplisnii  iii  diiobus  consislere,  in  aq^ia 

ei  foriiia  verborom.   Undc  Augustinus  (47)  :  <  Dc- 

tralie  vcrhuni,  cl  quid  erit  in  aqiia  iiisi  aqua?  Ac- 

ccdat  vcrhuin  ad  cleinentuni  el  fil  sacramentnm.  > 

Ui:de  sine  iieutro  isiorum  servalur  forina  baptismi. 

Nam  de  substaniia  sacramcnli  sunl,  caelera  sacra- 

nientorum  accidcnlalia  suiit  qiiac   ad  decorem  et 


(44>  Est  autem   Iriplcx  causa  inventionis  sacra-  B  solcmnilalcin  iiiducunlur,  scilicei  aqnae  benediclio, 


menlorum,  liumiliatio ,  crudilio,  exerciialio.  Kl 
exercilatioiiuin  alla  esl  ad  eriiditionem  aniinsc,  alia 
ad  xdtricalioncm  corporis ,  alia  ad  siibversioncm 
ulrinsque.  Qa:c  oinnia  iion  pigritaremur  ditncidioia 
faccre,  iiisi  scripta  scriborc  oiiosi  et  niliil  agciais 
(ipns  ivsliinaremns  (45).  Ilu^c  auleni  omniu  in  libro 
Senteniiarum  magislri  Pelri  pleiiiussiint  dcterinina- 
ta;  li'C  tanicn  oporiiiil  mcmorare,  ut  ad  sequentia 
factlior  fierel  traiisitns. 

CAPUT  m. 

Quce  differentia  sacrniuetitorum  novae  legis  ad  sacra* 
meiila  veleris  ? 

Inler  s.tcramcnta  vclci  is  ct  novx  legis  hxc  est 

differeiilia »  quod  illa  iion  efliciiint  <]iiod  figiiranl  , 


el  biijnsmodi.  Uiidc  et  sine  illis  esi  sacramcntuin. 
Scd  objicitur  si  baj)lis;>ius  est  aljlniio,  el  abhuio 
iila  est  aclio  ablucnlis,  vel  passio  iilins  qui  ablni- 
lur,  et  eorum  uirumque  esl  opus  Iiomiiiis  ;  crgo 
bapiismus  esl  opiis  Iioniiiiis ,  non  ergo  opus  Dei. 
llern,  ciiin  lerna  immersio  lial  iii  bapiKino,  ct  qnx- 
libei  illarum  sit  baplismus:  ergo  ler  bapiizaiur  par- 
\ulus,  quando  imniergitur.  Non  enim  videtur  quod 
ill.-£  tres  immersiones  siiit  unum  baptisma.  Itcm^ 
ila  abluiio corporis  est  sacramenlum  novi  testa- 
tnonti.  Ergo  idem  cllicit  quod  figiirat,  ct  ita  elDcit 
interiorcin  eninndationem  cujusesi  figura.  Ergo  opus 
liominis  causa  esl  rcmissiouis  peccaionim ,  ct  iia 
non  solus  Deus.  Propterea  «Jicunl   quidain  quod 


liaec  anlcm  tHitiiini  qiiod  figiirant  :  illoruin  uniim  ^  b:»plismii3  esl  quiddam  quod  ccnfljtur  ex  aclione 

abtueniis  et  pa$sione  abluti,  qiiod  csl  a  Deo  el  c>t 
opus  Dei  non  liominis.  Sed  si  veniatur  ad  disiri<.-)ant 
inquisitionem  quid  illud  sit,  an  sub.slaiilia,  an  acci- 
dens,  diflicile  esl  assignare  quid  ,  nec  cst  aliquid 
quod  expres&iorcm  babcat  simititudincm  cum  illa 
inleriori  mundatione  quam  illa  corporis  ablutio. 
Unde  et  illain  dicimus  Ecclesiaj  bapiisinum,  noc  cst 
mirutn  si  opus  est  boininis  ,  et  esl  causa  remissio- 
nis  peccatoruin,  sicul  et  prnsdicaiio  Pauii  qnx  erat 
opus  ipsius,  conversionis  muliorum  fuii  causa.  Ncc 
sunt  tres  Laptismi  ires  niersiones,  imo  unns  ba- 
ptismus.  Quod  ergo  invenitur  super  illuin  lociiin 
Joannis  :  Nisiquit  renaiut  fuerit  ex  aqua  el  Spiritit 


eral  qnod  dicebatiir  circumcisio,  cujus  loco  succcs- 
•U  baptisiniis,  dc  quo  qnia  dictum  esl  snpra ,  nil 
esl  iiic  diccndum.  Sacramciitoruin  110^.1;  legis,  alia 
fkUnt  necessaria  ,  vel  gciu-ralia  ,  aiia  specialia,  qux 
el  volnnlaria  dicuntur.  Noccssaria  suiit  sine  quibus 
vil  liabetur  saliis,  ul  bapli;mus,  conrirmatiu,  cu- 
cliaristia,  poenitenlia  ,  unclio  extrcma.  Yulunlaria 
tunt  siiie  quibus  polest  haberi  salus,  ut  ordo,  con- 
Jugiuin.  Itein,  sacrainentorum  :dia  sunt  intraiitium, 
alia  progrcdieiitiuin,  alia  pngnaiiliuin,  alia  redeun- 
liuin,  aliaexeunliiim.  Intrantiiim  ulbapliinus,  308 
quia  non  dicitnr  aliquis  de  Ecciesia  anlcquam  bapti- 
xeiur,  scd  lunc  intrat,  licct  prius  sit  de  ea  ,  vilx 


tanctitaie;qnidainenimsuiil  dcEcclesia  pnedestina-  d  snncio  (Joan.  in).  Aqua  visibiii  sacramenlo,  et  S,  i- 

lione,  non  vilx  sanciitate,  vcl  sacranieniorum  par- 

ticipatione,  ul  Panliisexisiens  Saiiliis;  quidam  prx- 

desiinatione  et  viix  sanciilale,  et  non  sacramcnto- 

rum  parlicipationc  ,  ul  Cornclius  anle  baplisnium; 

quidam  quolibet  iiiodo  ut  Pauhis  quando  prxdica- 

bat.  Eucliaristia  esl  progredieniium  ,  uiide  et  viati-> 

cum  dicilur.  Connrmalio  quia  dalur  ad  robur,  esi 

pugnaiitium.  Poeniteniia  est  redeuntium  a  regione 

dissimilitudinis.  Uiiciio  est  exeuniium  ab  hac  viia. 

Primo  igitnr  de  baptismo  est  dicendum,   conside- 

raodo  quid  sit  baptismus,  ei  qux  forma  bapiismi, 


(U)  Mag.,  §  C.  ct  D. 

(45)  Pviri  Loiiib.irdi  ojus  prsQeplorit. 

(4ti)  Mdgist.  IV,  diig.  3. 


ritu  visibili  inlelieclo,  ila  inlelligiiniis,  ut  non  di- \ 
cainus  aquam  illam  esse  sacrameniuin  bapiismi , 
sed  rem  sanciificalam  benediciione ,   vocat  sacra- 
nientum. 

CAPUT  Y. 
Qucs  tit  (orma  baplitmi. 
(48)  Forroa  bapliimi  cst  «juani  Doininus  docct  in 
Evaiigeiio  :  Euntes  in  mundutn  unioertum,  docett 
onmet  gentet ,  baptixantes  eot  iu  nomine  Patris,  et 
Fitiif  et  Spiritut  sancti  {Maith.  xxviii).  Sed  quxri- 
tur  an  scrvelur  forina  bapiisiui  si  dicuiur  :  Bapiiio 

(47)  Traci.  80  in  Joau, 

(48)  Mag.,  8up.  §D. 


1231  PETiU  PICTAVIliNSlS  45J2 

le  in  numine  Chnili.  El  diciiiius  qiioniain  scrvalur.  A  liebraicc  ;  qiiia  Domirius  hxc  veib:i  proinlil   ifr- 


Liccl  oniin  iixcsil  formn  verlinriim  sul)  qua  debct 
Ccri  bap(isnius,  In  nomine  Paltis,  el  Filti,  el  S/«- 
i\tns  sancti,  lanioii  per  boc  noinen  Clnistui  inlelli- 
gilur  el  illo  qiii  iiiigil,  id  osl  l*alcf,  cl  ille  qiii  ungi- 
(ur,  id  csl  Filius,  ci  por  quciii  lil  iinclio,  id  cs(  Spi- 
ritus  sanclus  ct  309  >'^  bapti^abant  aposloli  in  pri- 
mitiva  Ecclcsia. 

(i9)  Solel  eliani  liic  quacii  si  scrvoiur  for.na  l;a- 
plisini  cuin  nouiinatur  l.inlun)  una  peisona.  Dc 
quo  dicil  Ainbiosius  :  (W)  i  Siciil,  si  «intiin  iii 
sernione  coniprclicrdas,  vel  Palrcin,  vcl  Filinni, 
vc!  Spirilum  sanctiiin.  Ficlc  autoni  nec  Patrein,  iiec 


liraice  :  Uoc  est  ori^us  meum,  olc.  {Mnih,  xxvi). 
Ubi  vero  copia  csl  coruin  qui  lingiiain  Lalinain  no- 
verunt,  non  est  opus. 
•  Siiiiililcr  qu.i!ritur  dc  iinincrsionc,  an  sufTicial 
iina  iminersio,  an  irina  .'^it  iiccessaria  {'60).  In  quo 
quidcm,  sicul  Iradunl  sancii,  Xtnuiandus  csl  hsus 
Ecclcsire.  Qui  lainen  senicl  iiilingit,  nnitatcm  di' 
\in,ie  cssenti:»  ligurat  ;  trina  niorsio  triiiil;itcn) 
pcrsoriaruin  denotat  vol  triduaiiaiii  scpulturam. 
Quxriliir  tanien,  si  neccssaria  sii  iriiia  iniiiiersiot 
aii  pucr  scnicl  iinniersus  baptizatus  sit,  si  post  pri» 
mam  iinntcisioneni  cxspirel  sacerdos ;  vcl   si  non 


Fiiiiiin,  nec  Spiritum  saiicluin  ahnegos,  plcnuin  cst      osl  l»aptizatiis  ,  an  satt^rdos  alius  debeat  ab  co  loco 
fidei  sacramcnlum.   lla,  ctiaiii  lioel  Paiicin  ct  Fi-     -incipcre  ubi  prior  icnninavit,  nisi  bis  iinn:er^at,  an 


liuin  cl  Spirilum  sancluin  dicas,  ct  Palris,  vel  Fi- 
lii,  vei  Spirilus  sancli  poloslalem  mir.uas,  vacuuni 
ost  oinnc  inyslcrium.  ►  UikIo  eliam  Dominiis  dicit : 
Vos  auleni  bnpizdhiniini  Si>iriln  sancto  [Act.  1).  Ubi 
videlur  iiominaio  taiilum  Spiritu  sancto,  scrvari 
forina  bapiismi.  DJcunl  ccrvari  formam  baplismi 
iioiiiinala  lanluin  una  persona  co  quod  una  nomi- 


toium  a  capiie  debeai  ntclioare.  Siniiiiier  quairitur 
dc  defcclione  eucharistise ,  an  prolatu  mcdiclate 
lionim  verborum  :  lloc  esl  corjms  nieitin,  ad  quoruin 
prolationcm  liabetiir  iranssubstanlialio,  debeat  al- 
(er  sacerdos  ubi  prJor  tcrminavii,  incipcrc,  si  prior 
tcrniinata  nicdivtale  dcccs&eril ;  an  a  capile  revol- 
vere^^Si)  Eadcin  quxsiio  est  de  illo  qui  scmclini- 


naia,  alia:  danlur  intelligi.  (lil)  Quod  vero  dicitur  :      mcrso  piicro  videl  aliuin  siatim  moriturum,  iiisi  is- 


«Nomiiiaiis  iribus  vacuuin  osl  mysieriuinsi  inale  de 
uiia  sentialur,»  inlelligcndum  csl  tanluin  supercum 
qui  non  iiitcndil,  iicc  crcdit  baplizarc,  qui  non 
lauium  caret  fide,  sed  cliaui  inlcntionein  bapli- 
zandi  non  liabel.  Si  vcro  dc  illo  qujcralur  qui  pr»- 
poslcro  ordiiie  ulitur  dicendo  :  In  noiniue  tilii,  et 


tuni  diuiittat,  el  illi  succurrat  baptismi  rcmedio. 
(55)  In  quibus  omnibus  divinum  csl  Implurare 
ocuium. 

Sunt  qui  hic  ridiculam  movent  qiixstiotiem,  de 
sacerdole  mancoet  alio  iiabentc  manus,  sed  muto  ; 
an  .servetur  forma  baplisiui  si  liabcns  manuin  iii- 


ratris,ct  Spiriliis  suncli-  ulrum  forniani  baptismi  ^  tingal,  et  inaucus  verba  profcrat?  Cnin  eiiim  dicil . 
servel.  Potest  dici  qnod  lulius  cst  norainare  trcs  iiaplizo  tt,  tn  nomine  Patrisei  tilii,  eic.  non  vide- 
personas  cl  reuto  ordine.  Si  taineii  hoc  flal  cx  igno-  lur  verum  dicere,  nam  qui  iniingit,  ille  bapiizat. 
vaiilia  el  iion  hyrcsiin  intioduceiKb;,  fornia  quidein  Quacritur  siiniliter  an  liccal  alicui  in  necessiiate 
esl  baplismi,sicul  nominaia  nna  soIa(52),  Similitcr  baptizare  se,  si  servetur  fonna  baplismi,  si  lioc 
de  ilio  Qui  ignorans  Latinam   linguam  dicil,  In  no-      /iai-  jg  forma  quoque  vcrboruin  qua;  proiulil  Joau- 


tmne  Palrias  el  Filias  el  Spirituas  sanctas,  quoJ 
foriuam  serval,  quia  ex  ignorantia  hoc  facit,  non  ut 
hxresim  introducat. 

Si  vero  Gallice  vcl  Uoinanc  proferat  verba,  quac- 
r.liir  ari  serveiur  forn.a  baplisini.  Quod  vidctur  : 
iiit  eniin  Dominus  discipulis  :  Iie  docete  omiies  gen- 


iics  baptizaiido  Clirisluni,  de  qiia  tamen  forma 
310  "0"  invenitur  aliquid,  iii  quibus  oninil.us 
rnalo  docliores  nie  consulerc  quam  aliquid  leniere 
asserere.  Commodius  arbiiror  iranscuiidiiin  ad  ter- 
lium  capilulum,  nbi  de  ctlicacia  bapti.smi  est  agen- 
dum,  quani  iii  concilio  casuum  qui  nuiiquam  eve- 


tes,  baplizanlss  eos,  in  noinine  Putris,  tic.  (Malth,      r.iunt  elaborandunr,  vei    in    solutionibus    utian- 

jcxvm).  Cum  ergo   idioinala  geiitium  diversa  siii!,      dum. 

oportuit  apoblolos  baplizare  ct  pr;edicare  unicni-  CAPIJT    VI. 

oue  gcnti  inlingua  quain    iioverat  :  alitcr  eniiii  non  D  Qucc  sit  elftcacia  baplismi  in  parvitlis,  in  adullis,  in 


intelligerenl  prajditalorcs-  Quod  si  est,  polcsl  ergo 
aiiquis  ceiebrarc  missam  in  lingua  inaie.rna  cicoii- 
(icere  corpus.  Mon  crgo  erit  irrituin  sacraincntum 
si  'loc  lial.  Siniiliter  si  qiiis  ilcbraice  vcl  Gr;ece  hoc 
faciat.  DicHiil  ergo  quod  nisi  ncccssit.is  ingrueril, 
iion  licet  hoc  faccre,  ut  si  quis  positus  inter  He- 
brccos  credcntes,  onineni  linguam  ignoict  praitcr 
licbraicani  cl  illc  simiiilerpolesl  celtbrarc  missuiu 


ficlis,  in  illis  qui  mundi  erant  aute  baptnmuin. 

(5<>)  In  parvulishancliabct  baptismus  eflicaciain, 
quod  coiiferl  remissionem  pec«;aloruiii  originaiium, 
muneralargitur  virtulum,id  csi  fidei,  spci  ct  chari- 
tatis.  Si  cnim ,  ut  dicunl,  gratiam  tunc  non  reci- 
piunt  qua  possint  beiie  operari,  cum  liunl  adulli ; 
noii  crgo  sullicil  cis  gratia  in  baplismo  dala,  nec 
oer  iliam  possuul  boni  essc,  nisi  alia  addalur  ;  qu» 


(i9)Mag.,§C.  ^      . 

(fiO;  Aiiiluos.  I.  De  Spirilu  tancto,  cap.  5. 
\h\)  :?olu(io  Mag.,  §E. 

\\yi)  Erranlem   Magisirum  sequilur.     0«   consc 
srat.,  «list.  i,  cap.  Hnulertinl, 


(?4)  Hae  dubitaiiones  aucioris,  tcmpore  quo  viv»» 
bat,  coiidonaiKhc. 

(55)  Ita  .\iigus(iiius  in  simiti  matcria  respond.  />« 
conscCrnl  ,  dist,  4. 

(oG)  Magisl.,  IV.  dist.  i. 


1133                                    SENTEMIARUM  LIBUI  QUI><vJLE    -  L'B.  V.                                      1234 

fii  non  adiliiur,  non  esl  ex  eorum  ciilpa,  qnia  jusii-  A  pter  viiandum  peccalum   infinniins  re^ervalur,  ut 

hcnli  siinl  a  peccuo ;  pioplerc:!  «r:»;!tiiit  iii  b.ipiis-  per  liaiic  pocnam  quam  senlit,  iiia-is  lime.il  lioiiio 

ino  iiraliam  virluliim  confeni,  scilicel  (iifoi,   spci  a-grolns  pcccare.  i  Sicul  vides  (|iioil  3J.1  medicns 

el  ciiariiaiis,  in  munerc  el  liahilu,  (?;7)  iion  in  usu.  duorum  vulnerum  qvx  isle  hahoi,  iiiium  curat,  al- 

Noti  eniin  credil  parvulus,  nec  spcral ,  nee  (!ili|;il  :  lerum  rclinfinons,  ut  pcr  il"ud  sanies  emillatur;  el 

Ii:ibei  lamcn  fiilein ,  et  spcm  ei  cliariiaiem,  sicut  iia  fortior  (lcmura    lionio  rcsiirgai.  Mclius  eslergo 


ltal)Ct  ratioiiabilitatcni,  non  laiiien  ratiocinatur  ,  ct 
risibiliiatem,  non  lainen  ridcl.  Uinic  ct  li;ec  ar(i;u- 
mciilaiio  cslfacla.  Iste  parvulus  liaiiut  fiileni  et  non 
credil;  ergo  ilia  fides  est  mortua,  quod  esscl  di- 
ccre  qnod  ca  iitb;  tion  essel  boiiiis.  Falbicia.  Iste 
scil  (lialeclicam  ,  nec  potesl  dispiuiire  posilo  quod 
sil  miilus;  ergo  seruiuium  illain  noii  csl  bonus  dia- 


illud  non  citrari  inodo  f|nam  (iirari.  Nain  post  cu- 
raliiiuret  v:ilidior  eniciclur.  Iiom,  Adara  omnibns 
nobis  peccando  m<;ritil  i!iortc;n  xternain,  nemo  per 
mcrila  Christi  cunsequiiur  vitam  seternain  sine  pro- 
priis  merilis,  si  esl  adullus.  F.rgo  cilicacior  fuit 
Adam  in  mcrendo  morlcm,  quain  Cbrislus  iii  nie- 
rcndo  vilam.  Faliacia.  AiiKuilla  siiie  liominis  coti- 


leciicus,  qiiod  falsum  csl;  babcl  iti   babilu.sed  non  sonsu  facii  euin  fcbricitarc  ,  medlcina  sinc  ejus  con- 

iii  usu.  Itcm,  cuin  parvuli  iniiniliMilur  in  baptismo  .censu  non  potcst  in  co  sanilalem  opcrari.  Ergo  ef* 
aS  omnibns  pcccalis,  videlur  (|iiod,  si  slatiin  dcce-  "  ficacior  est  anguilla  in  noccndo,  quam  in  s:inand(> 

daiit  posl  baptismutn,  (iiiod  ad    gloriain  Iranseunt.  inedicina  :  non  csl  vcruin.  llcm,  baplismusnll  clficil 

ct  ila  securi  sumits  de  eorum  vila.  Qiiarc  crgo  Ec-  nisi  pr:eccdal,  vel  coiniiftiur,'vcl  sequalur  contriiio. 

clesia  orat  pro  eis?  non  enim  oral  iiisi  pro  eis  qui  Ergo  coiiiiilio  cst   cireciiva   virtuiis  baptismi,  scil 

suiit  in  exspeclalione  piirgalorii.  Sed  tales  oraiiones  hoc  veruui  cst  pcr  condilioncni,  non  pcr  causam. 

sunl  pratiarum  aclioncs  (58),  ul  poslea  dicelur.  F;illa</a.  Isle  non  polesl  csse  cpiscopus  nisi  liltcras 


in  adiillo  banc  babet  bnpiisnius  eilicaciam,  quod 
si  quis  accedil  corde  contrito,  rcinilluiitur  ei  lain 
originalia  quam  acliialia.  rrauterea  conferunlur  vir- 
tuie&.  Nitlla  etiain  poeniienlialis  salisfactio  iiijungi- 
tur.  Sed  objicilur :  Iste  aitieqwain  cssel  baplizalus 
erat  contriius  cx  cbariiati; ;  ergo  |)Cccala  fnerunl  ei 
(liniissa.  Quid  ergo  conmlii  ci  bapiisinus?  Videtur 
superfiuus  fuisse,  cuin  jatn  baberei  cbarilatem.  Klco 


noverit.  Eigo  litlerarum  notiiia  esl  causa  sui  Cj.i- 
scopaius. 

Iicm  ,  pcr  bapiismum,  ci  qiioad  culpam,  cl  quo- 
ad  poenam  dclciiir  pcccalum  ;  pcr  conlriiionein 
vcro  laiituin  qiioad  culpam.  Ergo  ms!ior  csi  ba- 
pli^mus ,  quatn  conlriiio  :  qtiod  quidem  vcriim 
esl.  quia  in  pluribus  babet  pncen.inenliani.  Econ- 
Irario  laincn  sic  :  Per  conlritionem   sinc  baplismo 


diceiidum  qiiod  iiou  fuit  siipcrfldiis,  qiiia  si  non  ba-  q  possunl  dcleri  peccala  in  adiillo  ,  se.l  uon  pcr  ba- 

pti7.arctur,  cunt  b:tbcrei  locnin  ct  icuipus,  illa  con-  ptisuium,  sitie  coiitritione.  Ergo  mcliur  est  coniri- 

irilio  non  ei  prodcssci  iiisi  baptisiiiiim  snscepisscl,  lio  quain  b:iptismus.  Failacia.   P<.t  nicdicinam  po- 

et  quia  in  bapiismo  inagis  ac  in::gfs  inuiKlalus  est  a  tcst  iste  sanaii  et  sinc  inediro  ,   sed  non  per  iiietli- 

pcccatis.  Lnde  :  Aitiplius  lavu  uic  ab  iniqtiilate  mea  cum  sine  inedicina.  Ergo  inelior  est  iriedic.inaqiiam 

elc.  (Ps(i/.  L),  el  solulus  csl  a  pa^ua  salisfaclionis  niediciis.    Ilem  ,  per  conlrilionem   pluries   poiesl 


nd  quam  lenebatiir  ni^i  bap!iz:ireliir ,  sed  fides  au- 
KClur  ei  por  baplismum.  (:VJ)  Nain  <  Fidcs  in  aquis 
iiutrilur.  )  l;cm  ,  isle  adulius  qui  vull  acccilcrc  ad 
baptismum,  contcrilur  ex  cbarilatc;  crgo  remitlilnr 
oinnc  morlale  peccalum,  et  ila  conirilio  delci  ori- 
ginale  peccalnm.  Non  crgo  soliis  baptismus.  Idco 
dicunt  ipiod  siciil  per  coniritionein  liabil:im  dc  uliis 
pcccalls  dclclnr  pcccalum  o!  livioni  Ir.ulituin,  iion 
tamen  solel  dici  quod  cuntrilione  delcatur,  ita  et 


qnis  inundari  a  peccatis  ,  per  baptismuin  lautuiii 
scinel.  Ergo  melior  est  conlritio  qnam  bapiismus. 
F;iilacia.  Iste  pluries  dedit  ci  aliquid  ,  ille  laiiliim 
scuicl.  Ergo  islc  plus  dedil,  qiiani  ille.  Iiem,  su;il 
liic  adullus  el  parvulus  ;  unus  reus  originalis  pcc- 
caii,  alicr  origiiiali.s  et  aclualis.  Iste  adultiis  magis 
languct  quam  ille  parvulus  ;  uterqite  indigcl  rcnie- 
dio.  Ergo  adullus  niagis  quam  parvulns  ;  ntcrqiie 
iiidiget  baptizari.  Ergo  adullus  inagis  quam  p:irvu- 


originale  per  contritioiicin  de  aliis  habiiam  pcccalis  ^  bis.    Econtrario  parvulus  non  potesl  iniindari  nisi 


deletiir,  non  tanicn  datur  simpliciter,  Peccalumoii- 
giiiale  dcletur  j>er  contritionem.  Quod  lamen  adinil- 
li-re  non  niihi  inagnum  vi  lelur  inconvciiicns. 

Item,  ex  Adam  coutraximus  et  saccum  etmenlein 
s;icci,  id  esl  cnlpain  ei  pocnatn;  pcr  donum  Cbristi, 
id  ost  per  b.ipiisma,  non  abluiniur  a  poena  in  prx- 
senti.  Ergo  plus  nocuit  delictum  Adx,  quam  prosit 
inorsCbristi  :  quod  falsum  est.  Quia,  cum  liberemur 
liic  a  culpa,  ad  conimodnm  noslriim  csl  quod  noii 
liberamur  a  poena,  nbi  ita  laborando  in  iuttu  con- 
scq;!amur  cormiam,  u;ide  )!irit  Augustinus  :  i  Pro- 

i57)  ll:i>c  cliroiioiii<;i4-e  niii:iii(l:i  circa  inrnsioncm 
habiiuiitii  in  bapiisnto  p:)rvuioniiu. 


pcr  baplisntuin  ,  aduilus  pcr  contriiionein  et  pcr 
bupiismum.  igitiir  magis  egct  parvulus  bapiiMUO 
qnain  adullus.  Vernin  cst  qiiod  adullus  m;igis  eget 
remcdio  qnam  parvuliis,  sed  parvulus  magis  cgct 
renicdio  baptismi.  Sicul  viderc  potes  induubus, 
quoruin  aker  inagis  csnrii  alicro,  et  qui  minusesu- 
rii  non  polcsl  saliari  nisi  uno  cibo,  inagis  esuriens 
pluribns  :  qui  inagis  esurit,  niagis  eget  cibo  ,  el  la- 
mci.  qui  niinus  esurit  magiseget  cibohoc.  itactiam 
esi  in  duubits  segrotis,  qnoiuin  uiitis  magis  xgrotat 
alio  ,  cl  qui   magis  xgrotat  pluribiis  poicsi  C(M:iri 

(:i8)  lia  Robcrliis  Puliits. 

(59)  Ilieron.  apnd.  .M.>3isi.  Iiic,  §  E. 


H55  ri^Tni  PICTAYIENSIS  123« 

ineUicinis  ,  el  qui  minu» ,  «iiu  sola.   Magis  .-Bgrotus  A  rium  •"  sc  cum  fit  bonn  inlcnllone  ,  ciir  non  polest 
inngis  iiidigel  rcinedio  ;  seil  qni  niinus  apgrotal  ina- 


gis  inili(;;ol  lioc  icinedio. 

Diclmn  est  qiicm  cCfccliim  liabeat  Jtaplisnnis  in 
pnrvulis  et  in  adullis  contriiis,  aniodo  di<:cn(luin 
qiieni  cfTccluni  Imhent  in  adnllis  ficte  acce.ientibiis 
ad  baplisinuni  (CO).  Qiiud  niiteni  b.iptismiis  in  eis  Iia- 
bea{  cincaciatn  ,  niuliis  inodis  probalur  direclc  cl 
indirecte.  Directc  sic  :  isle  haptizaliir  b:)|)tiRino 
Ciiristi.  Er;;o  baplisnuig  liabct  in  eo  plcnani  elTica- 
ciain.  Ergo  conreit  ei  plcnani  remissioneni  pecca- 
toruin.  Uein,  baptizotur  baptisnio,  etisie  baptisnnis 
iion  cflicit  in  co  reinissioncin  peccatorum  quain  ta- 
inen  figurat.  Ergo*non  cst  sacramenium  novi  tes- 
taincnii,  aui  incompctcnier.tssigiia(a  cst  dilTerentia 


esse  meriiorium  mortis  xlernx  si  (iat  mala  volnn- 
ialc?  Ergo  tenclur  poenilcre  qiiia  est  baplizaliis. 
Sed  scit  bnplisinum  illiim  sibi  prodesse  ad  saliilcin 
et  S0  mcliorcm  esse  pcr  eflioacinm  illiiis  bapiismi, 
quam  si  nunquam  baptizalus  ruissel.  Ergo  non  le- 
netur  pocnilcre  de  illo  bnptisino.  iieni ,  biiplismu» 
in  islo  incirpit  babere  plcnnin  o(ricu>:iain.  Trgo  ei 
reniittunlur  peccata  qHoad  cnlpain  et  qiioail  p(C« 
nani.  Ergo  non  debcl  ei  injungi  ^iatisrnctio,  ncc  pro 
bis  pec(-atis  qu:R  gcssit  anlc  baplismum  ,  ncc  pro 
cis  qua'  post  gessit.  ilcni,  posiloiiuod  isle  baptixc- 
lur  vcre,  ille  prius  baptizatus  flcto  nec  pccnitet  da 
fictione  :  buic  remillunlur  peccata  quoadculpam, 
ei  quoad  pucnain,  illi  tanlum  quond  ciilpain.    Ergo 


inler  sacrnmcnla  Tcicris  lcstamenti  et  sacramenla  ^  ni:<jorcm  b:>bet  baplismus  cfl^octuin  in  Islo  quam  in 

illo,  Isie  (]ui  flcte  baplizadis  ost  iii  e:idein  vuluntaio 
pcccandi  cst  cuin  illo  qiii  nunqiiain  bapiiz:)tur.  Vi- 
delur  ergo  quod  susceptio  baptismi  in  isio  aggra- 
varet  peccatum.  Ergo  iste  pcjur  est  ilio,  sictit  qui 
parcm  iiabet  voluntalem  pcccnudicuin  :ilio  pejor  esl 
illo,  si  babcat  majorem  scientiam.  Ergo  cum  con- 
Iriiio  ciiiii  cliari(:ite  possit  in  is(o  delere  pcccatum 
quoad  poennin  et  culpain  sine  baplismu  scquciiti, 
el  illc  per  lantam  conlritioncni  sine  bnpiisino  po- 
lcst  miindari  quoad  culpatn  et  qiioad  pocnaui.  Iteni, 
b:iplisiiiiis  in  isio  priiis  Acto  qiii  pciMiitct,  nulbini 
cUicaciam  babercl,  iiisi  prxccssissei  conlriiio.  Ergo 
magis    necessaria  est   contiiiio  quain  bapiisinu.<» 


novi  testamcnli.  Itcni,  ablutio  illn  non  cflicit  illam 
inlcriorem  abiutionem,  nec  cilicict  ,  ncceirccit, 
posito  quud  sempcr  eril  flctus.  Ergo  non  cst  vcrum 
sncramenlum  qnod  nibil  eflicit.  Itcm,  iste  bapiiza- 
tur  auctoritale  alicujus,  autChrisli,  aut  sacerdotis. 
Si  auctoritale  sacerdotis  ct  non  baptismo  Cbristi  , 
ergo  sacerdos  remittil  ei  peccaia.  Si  vcro  aiiciori- 
tale  Cbristi  ,  crgo   ei  reiiiitlnntur  pcccata,   Ilcnt , 

ilie  baptizat .  ablutio  e.xtcrior  ipsitis. 

J!!a  estopusalicujus,  aut  baptiznntis  aiil  bapiizaii. 
312  S'  cslopus  baplizantis  et  est  e\  cb.irilalc  , 
ergo  baptismo  illo  nierelur  bapiiznns.  Similiier 
meretur  bnptizatione,  ut  baptizaiio  diciiur  aciio  il- 


)ius  qua  baplizat,  qux  est  aliud  opiis  qunmbaplis- ^  Econlra  liaptismus  btitic  babel  in  eo  effectuni  quotl 

.  Kj  ,.  .... 


inus,  quia  esl  optis  operans,  sed  baptismtis  esiopus 
opcratum,  ut  ila  liccat  loqui.  Ergo  duobtis  operibus 
jneretur  qui  bapiizat.  Eadem  ratione  mcretur  i5te 
cleeniosyna  quain  dat ,  ei  domo  quam  xdiflcal : 
quod  falsum  est.  Nemo  cnim  merclur  nisi  actione 
qua  agii  aliquid  ex  cbaritate  ,  qux  esl  opus  ope- 
rans.  Sic  ergo  iste  non  merctur  bnpiismo  illo.  quia 
est  proprietas  abluli,  id  est  passio.  Si  vero  dicntur 
quod  baptismus  csl  opus  baplizali ,  ergo  cst  opus 
Lonum  iiiius  ,  vel  malum.  Non  esl  ci  honum,  qtiia 
ei  esi  ad  mortem.  Ergo  est  m.ihim.  Et  ita  bapiis- 
inusest  malum  opus,  ei  ita  est  maium. 

Iiem  ,  si  bapliimo  iilo  b.tptizaius  iiiodo  inerctur 
moricm  alernam  ,  el  postea  eo  nierebitur  vitani 


pro  peccatis  ante  baptisinuin  non  iiijnngitnr  ei  poe* 
na,  contriiio  noii  babet  iii  eo  lanlain  viin.  Ergoplua 
prodest  ei  bnptismus,  qiiam  conlritio. 

Andqui  dixerunl  quod  ei  qui  ficte  ad  bapti.smum 
accedii ,  remittunlur  peccata  duni  est  in  aquis  ba- 
ptisini,  sed  quam  cito  surgit  de  aquis  bapiismi  re- 
dcunt  pcccata.  Aliter  enini  dicunl,  iransiius  maris 
Ruiiri  non  plcnc  typuin  ejus  ubiineret ;  ibi  cniiii 
submersi  suiil  /£gypiii  el  transiernnt  IsraelitSB. 
Nisi  cigo  sempcr  iii  bnpiisino  reniiitaniur  el  deleun- 
tur  peccala  ,  mcrscrunl  i£gyptii  cuni  Israeittig. 
Aiodemi  tamen  dicunt  quod  nibil  prodest  baptisinus 
ei  qui  bapiizatur  ficlns  ,  imo  esi  ei  occasio  morUs 
xternx,  et  ei  vertitur  iii  lualuin  bonuin  qiio  malo 


seiernani,  quando  fictio  recedet,  el  incipiet  baptis-  D  uUiur;  posiea  lamen  cum  poenitct,  ei  recedii  ficlio, 
jnus  liabere  plennm  efficaciani.    Ergo  aliqiiod  opiis 
fit  modo  sinc  cimritale  ,  qiioii  poslea  vivi/ic:ibiiiir 
ex  cbarilale.  Ciir  ergo  elecniosyna  qiiam  dat  nliijuis 


in  inortali  peccato  non  v/vificatur  cuin  incipit  bn> 
Lerc  charitalem  ,  sicut  et  baptisiniis.  Eslne  ila  de 
Eucharislia?  Item,  iste  merehitur  opere  bnplisnii 
vitam  aeteriiam  quando  ficlio  receilet.EiKO  tuncDgel 
illud  opus,  qiiia  ncmo  inerelur  illo  opere,  nisi  eo 
quod  tuiic  agit,  qiiando  eo  merctur  :  Itein,  prxdicio 
quod  isie  fictus  fuit  baptizatus,et  niodo  fictio  recc- 
dit,  iste  tenetur  poenitere  dc  omni  mortali  quod  fe- 
rii.  Ergo  et  de  illo  bnpiismo  qucm  suscepit ,  ctim 
fiiorii  pccrnium  inoriale.   Nara  si  esl  opns  meritO' 

m)  Mitg.,  §B.  etseq. 


bnne  incipit  b.iberc  vini  baptisnius  qnod  noninjun'- 
gilur  ei  saiisfactio  pro  peccatis  quoi  anlc  bapiis< 
iniiiii  313  gcssil,  pro  illis  tainen  qiix  posl  baplis- 
mum  gossii  injungenda  est ,  et  in  eo  augment:intur 
donn  viriutum  ,  nec  oportel  ilcrum  baplizari;  lunc 
eniin  snscipit  rein  sacramenti.  Sunlenimqui  susci- 
piiint  sacramcntiirn  el  reni  sacranienti,  ut  parvuli; 
alii  qiii  sacrainenlnm  et  non  rem,  ut  ficti;  alii  reia 
et  iion  sacrainentum  ,  ut  qui  morie  suni  prxventi, 
et  dum  currunt  ad  bapiismum  ex  charituie,  dece- 
diinl  ante  inruictionem.  Qaod  ergo  diciiur  incoiiw 
peteiiter  assignatam  diflerentiam  inter  sacrainenta 
vcteris  el  novi  tesiamenti ,  quia  in  islo  non  ellicU 


ay!  SENTENTIARUM  LIBRI  QUINQUE.  -  LIB.  V.  1238 

qiioil  figiira!  ,   non  valei;  quia  ettlcefet  nisi  cjus  J^  liominum,  venliiruin  ad  palicntlum  el  morlemiuiii. 


««onnHas  impediret;  et  licet  b^ptizeiur  aMclorilale 
Chnsii,  noii  tamen  ei  remilliiniiir  peccala ;  siciit 
auctorilstle  sua  detlit  Ciiristiis  euckarisiiam  JuJx, 
non  tamen  ei  rcmiltuntnr  peccata. 

(61)  Post  lioc  quaMilur  qiicm  ofreclum  Iiabeat 
haplismns  in  aliis  qni  munJi  baplizanlur,  ut  in 
ioanne  et  Cliristo.  Cuin  enim  Joannes  ab  uiero 
fiieril  sanctificalus,  et  :ib  originali  pcccalo  iiiun- 
daius,  non  videtur  aliquiil  coniulisse.  Iiicontrarium 
lainen  probalnr  in  EvangelioJoannis  quod  Jo.inites 
dikit  Domino  :  Ego  debeo  a  le  baptiiari  el  /u  r«(((« 
ad  me?{UaUh.  iii).  Et  Glossa  siiper  illura  locum  ; 
efo  qHidem  egeo  bai>titari  a  te;  et  lu  nnit  ege$  a  me, 
Si  igilur  Joannes  egebal  baplisnio,  liabebat  arliiale 


llem,  Cluislus  nondum  viin  rcgeaeralivam  coi- 
Itjlerat  aqiiis  qtiaiulo  Juaniies  baptizabal,  qnia  non- 
diim  baptizaliis  fucr.')!.  Eigo  noitdun)  bapiisiniis 
Cbri.^li  crat  in  remissioiteiii  pcccaiorum.  Iteni,  !>i 
Christus  viin  regeneralivam  cuiiinlerit  aqwisquando 
esl  baiitizatiis,  ergo,  qiiicnnqiie  ))Ost  buplizabantur 
in  nouiine  Triniiatis,  recipiebani  reniissionempec- 
catoruin,  et  ita  cum  posi  bapiizabal  Joannes  in 
Rominc  Triniiatis,  remitlebanlur  |>eccata  in  illo 
bapiisnio.  Si  314  vero  non  contulcrit  tunc  viut 
aquis,  non  est  b.iptisnins  insiiiutusanie  passionein, 
et  ita  ante  passionem  nnn  bapiizabant  discipuli 
Cliristi  iu  remissionem  peccatoniin  (C3).  Ad  koc 
dicuni  quidain  quod  bapiiimu»  Cbrisli  ineoiptt  ba< 


vel  origin«!<j  peccaium.  Ditimui;  qnia  non  egtbal  g  bere  cfficaciam  ve!  statim  quando    Lapiizatus  csti 


quaniuin  ad  remissiuncm  peccatorum,  quiaoninino 
fueranl  dimissa  opcratione  Spiritiis  sancti  anlea, 
quia  singulare  privilegium  obiinuit  Jonnnes,  et  Je- 
remias  propbela,  et  Leata  Virgo.  Egebat  lanien 
baptisinu  ad  collationem  majoris  gratix  ad  dcbili- 
tandum  fomitem  pcccaii,  vel  forte  loquebatur  ia 
persona  generis  Iiumani. 

CAPUT  VII. 

Qu(t  tii  di/ferenlia  baptismi  Joannii  ad  baplismum 
Cbristi. 

(Ci)  De  cxtero  videtur  assignanda  dilTcrenlia  in- 

lcr  baplisinuin  Christi  ct  baplismum  Joannis.  Et 

manifesium  est  quod  cx  baptisnio  Joaiinis  nun  re- 

miltebantur  peccata,   sicut  e\    baptisino   Chrisii. 

Contra  hoc  multipliciter  objicilur  :  Joannes  dicil  : 

Ego   bapiizo  in  aqua,   medius  aulein   veitrum   ilat 

qnem  nescitis  (Joan.  l);  ergo  Deus  qui  medins  erat 

remiCebat  peccaia.  Ergo  bapiismus  ille  erat  iii  re> 

misbioncm  pcccatorum.  Ad  quod  dicendum  quod 

fiscpc  ex  contriiione  quum  cum   charitatc  haiiebant 

qui  accedebant  ad  baptismuni  Joaniiis,  remilteban- 

tur  eis  peccaia  a  Deo,  sed  noii  cx  vi  Laptismi  Joan- 

itis;  iiiiO  c\  vi  conlritionis  babila:  cum  cbaritaie. 

Itent,  haptisinus  Juannis  cral  pceiiilenlix'.  Er^o  coii- 

fercbat  painitcnliau).  liem,   baplisnins  Joaiinis  eriU 

in   remissioneui  peccatoruin.  Ad  qnod   dicendnin 


vcl  qiiandu  passus,  vel  quando  dixit  discipulis  :  Iie, 

doctle  omnes  gentes  [Uatlk.  xxviit),etc.  Sed  quocun> 

quc  islorum  niodonim  i\i,  non  baplizabatur  aliquis 

Chiislibapiisino  anicquam  Clirislusessclbaplizalus, 

l(cm,  baplisnius   Joannis   crat  a    Dco.   Ergo  ct 

Dei,   et  ita  iu  co  confcrcbaltir    rcinissio   peccalo- 

ruin.    Polcsl  dici  quod   a  Deo  crai,  non  tainen  dl- 

ccbalur  baptismus  Dci,  quia  hxc  appellaiio  .ippru- 

priaia   crat    bapiismo  Chiisti.  Itcin,  quncriturcur 

hapiisiuo  Juanuis  non  conforebalur  rcmissio  pecca- 

loruin,  sicut  ci  baptismo  discipulorum  Cliiisli,ciiiii 

etiain  major  gratia   collala  sit  Joaniii  quam  rJicui 

discipuloruin,  quia  prxccplum  e&sel  illi  ul  bapti- 

zarcl,  sicut  ctaliis  discipulis,  et  haplisinus  ille  a 

^  Deo  esset.  Ad  quod  diccndum  quod,  iicet  Cbriblua 

in  propria  persona  neniineni  legatur  bapiizasse  iiisi 

pcrdiicipulos,  lanien  disdpnlissnishocconcessil  nt 

hapiizarent  ;n  rcrais:>ioneinpcccaiorutii,  quiasuobap 

lizabant  bapiismo,  quod  iion  conces&il  joaiini :  naat 

sxpe  rex  couceditniinori  quod  non  concedit  majori. 

lllud  aitleiti  quxrilur,  si  quis  currcns  ad   baptis- 
UiUiii   piatvcitiaiiir    inurie,   an    pcr    cuiilriuunom 

qiiam  habct  cx   charitate  deleuntur  in  eo  peccata 

qtioad  culpam    ct    poenan)  siinul?    Quod  viuetur. 

Mam  quod  clliceret  iii  eo  haptisiiius,  in  codem  effi- 

citcontriiio,  ct  ila  non  iraiisit  pcr  purgaiorium,  ei 

(^uod hapii^inus  illc  cral  in  rcinisbioncm,  sed  non  in      sic  hubeiur  quod  coniriti^  delei  peccata,  ei  qnoad 

rentissionciii  peccaloruin,  quia  non  iii  illubaptismo      culpam  et  quoad  poenain.  Licct  lainen  in  illo  alio 

confercbalur  rcmissio  peccaioru:ii,  sed  ad  hoc  va-      qui  haptizalusest  non  suQiccrei  ianta  coniritio  ad 


lebal  h»ptism'is  ut  reuiilicrciitur  peccaia,  quia  as- 
«uclaciebat  ad  haptisniuin  Cltrisii  iii  quo  reaiiite- 
haiiinr  pcicaia.  Nec  ilicebalur  baplisiniis  poeniten- 
tix  co  qnod  pa^niteniiain  co:.ferret,  scd  qiiia  non 
haptizahal  nisi  pocitiienles,  vcl  habciites  sigiiuin 
pocnileutix.  Faltacia  prinii  argitnienti.  Opiis  factiim 
ex  nalurali  pietate  iii  niorlali  pcccaio  valet  ad  vi- 
lain  jeiernam,  et  aliquid  conferl,  ergo  viiam  xter- 
nam.  Iiein,  Jo.innes  bapiizabal  in  noiniue  veniuri. 
EtgoChrislustunceratvcniurus.  Non  ergojam  veiie- 
Kai.  Ideo  ijitelligeudum  est  Chrisiuin  tuiicet  si  venis- 
set  ia   carnem ,  laruen  venluruai  in  cognition*:m 

(OI)M.g..'F. 

(tii)  Ma^ist.,  iv^  disl.  3. 


dclciiduiii  tol  peccaij,  quodquia  incogititum  itobis 
csi,  sub  sileniio  poninius.  Qiiidam  tamen  volnnt 
uunquam  alicui  dimiiii  peccaium,  nisi  iniingainr 
aquis  bapiisnii  :  quod  eitiia  prxvenius  luerit 
n:orte,  dicunt  coniiugerecx  peccaio  boaiinis,  cl  ita 
noii  dccedere  iu  chariiatequi  sic  decedil.  Scd  isuid 
antiqualnni  cst. 

Item,  Cbristus  bnpiizavit  Joanncm  hapiismo  qui- 
Gt  in  Spirilu  ;  et  Joannes  baplizavii  Cbrisluiu 
bapiisntu  qui  ftt  in  aqua  laitluiu ;  el  utuiio  diguiur 
esl  baplismus  qui  fit  in  Spiritu  baptisinu  qiii  i\\  ia 
aqua.  Ergo  digiiioii  bapiismo  est  b:  ptiznius  J'^in- 

(63,1  Mag.,  dist.  5,  §  K,  G. 


is:9 


I-tTiU  PICTAVIKNSIS 


1240 


D 


iics  qiiam  Cliiisliis,  Veruin  est,  5,1  icfoiatiir  b;iplis-  A  dialeclicam  perlinciil  racullalein  ;  cl  il:«  sortipti!»- 

sam   coiisliluuiit   dispulalionem,   el  idco  pi.Tlcri- 
inus. 

(65)  Item,  Clirislus  poteslalcm  illain  qtiain  li:iltel 
secuiiiluin  (piam  remillil  peccaia,  alicui  possei  cun- 
ferrc,  scJ  lioc  fii:>jus  csl  quain  ciearc  cwluin  el 
tcrrain.  Krgo  polcstatcin  crcaniii  cocluin  cl  terrain 
posset  niicui  conferre ;  ct  ila  possct  creare  cieatu- 
ram  aliquam  omnipoieiilein.  Ileni,  polestas  illa  est 
Dous,  alicui  posset  cain  confcrre;  posset  ergo  alicui 
coiifcrrc  quod  csset  Dcus.  .\J  lioc  diccnduin  qiiod 
tripK-x  esl  poteslus  baptisini,  scilicct  pote.sl:is  aiictu- 
ritalis,et  poteslas  exceilcnlijc  ct  niiiiisterii.  Potcstas 
auctoritatis  esl  qua  Deus  pcccala  diiuiltil,  qii:t'  esl 
Dcus,  quain  iiulli  possct  coiifuirc  ut  aucloritatc  siia 
pcccala  dimiticrct.  Namitaiterogaret  inajestali  sii:c. 
(66)  L^st  ctiam  polcstas  exccllciiMJC  quam  Cliristiis 
habct  eo  quod  prxcmiiientiain  Iiabct  iiitcr  alios 
baptizandi ,  quam  poluil  darc  scd  noluit.  Nain  si 
,  qiiis  eam  haberet,  non  pularot  aliquisse  beiic  bapli- 
zi>tum  iiisi  ab  co  esscl  baptizalus.  Uiide  ct  oinnes 
parcs  sunt  in  baplismo.  Uiidc  ncmo  dicit,  meus 
bapliimus,  cum  dicatur,  meutn  evangelium,  eo  ^HioJi 
iiiuis  cxcedit  aliuin  in  prxdicando,  sed  nemo  iii 
baptizaiido.  (67)  Potuil  tamcii  Deus  alicui  conferrc 
polcnliam  creaiaiu  qua  peccaia  dinulterel,  scd  non 
dimiitcrct  auctoritate  sua,  scd  potius  Clirisii,  po- 
tcslatem  miiiislerii  dodit  onuiibus. 

(68)  Dubitari  uulein  solei  sub  qiio  sensu  dical 
Q  palriiius  pro  pwcro,  Credo,  vel  (idem  peto.  Non  enint 
pro  puero  qui  nonduin  credit,  ncc  saccrdos  ndciu 
dare  potest.  Ideo  intelligendum  est  de  sacramcnto 
fidei  lidem  pelo,  id  esl  fidei  sacrainentum.  Cuin  vero 
deiermii)atur  Credis  in  Deum  Palrem,  elc,  et  re- 
sponJel  patriiius  pro  puerulo,  Credo,  de  inolu  aniini 
intelligere  debes  ad  qucin  tenctur  parvulus  qnam 
cito  eril  adultiis,  sicut  cl  pompis  di:tboti  abieiiun- 
tiare.  Scd  objicilur,  quandoest  adultus,  vcnialitcr 
peccat  ct  veniale  pcccaluin  est  opus  diaboli;  ergo 
iiGii  abrenimliai  operibus  diaboli.   Ergo  est  irans • 


ihus  ad  peisonam  bapiizaiilcni.  falsiim,si  ad  per- 
sonam  bapiizatam.  Nunqnam  tainen  legitur  qiiod 
Chrisliis  Joannciii  baplizaverit,  liccl  iia  sit  in  opi- 
uioiie  laicoruin. 

Ilcni,  ba|>tismus  Joaiiiiis  crat  sacramciiliiin  vcl 
novi,  vcl  vcleris  tcst;\nicnii.  Si  erat  sacraincnlUm 
iiovi  testamcnli  (non  ciiini  vidclur  fuisse  sacra- 
incntum  veteris  tesiamenti) :  ergo  edicicbat  remis- 
sioiiem  pcccatorum  :  erjro  erat  in  Spirilu.  Ergo 
non  laniurn  iii  aqua.  Verum  esl  quod  sacraiiieiitiini 
crat  bapiisnius  Joannis,  sicut  sacramenia  veleris 
legis  diccbaniur  sncr.imenta,  non  lamen  ciTiciebant 
quod  figiirabanl.  Siinililcr  vero  nec  baptismus  Joan- 
nis,  potest  ciiam  dici  qiiod  fuit  sacrainentum  ba- 
plismi  Clirisli,  nec  aliud  priedicabat  nisi  quod  lio- 
niincs  ad  baplismum  Clirisli  assuefacicbat.  Uiulc 
diccbatur  baptisinus  Joannis,  quia  nil  ibi  facicbat 
nisi  quod  ab  hoinine  ficri  possct  :  non  cniiii  re- 
missionem  peccalorum  facicbat  qtiatn  solus  Dcus 
facil. 

(64)  Si  vero  qujeralur,  an  oportciel  eos  b",)lizari 
haptisino  Christi  qiii  erant  baplismo  Joaiinis  bapti- 
zaii.  Patct  qiind  oportcbat,  si  non  habucranl  ndem 
Tiinitaiis.  Si  vero  Iialjucr.Tnl,  noii  oportebal  cos 
itcrtim  l)aplizari,  quia  jain  rcinissa  craiit  pcccaia 
virlule  fidci,  non  baplismi  Joannis.  Si  lamen  poslca 
Lapiizabantur,  non  dicebatur  iterari  sacranien- 
lum. 

315CAPUT   \I!I. 

Quam  vtm  habeat  baplismus  in  his  qui  sunl  baptlzati 
de  quibus  bene  scitur,  el  iteruni  baplizanlur  ? 

Quxrilur  quoqiic  qunin  viin  habeal  baplismus  in 

itlis  qui  jam  haptizali  sunl,  qui  tamen  nesciunlur 

esse  baptizati?  Ad  hoc  dicendum  quod  virlulesaU' 

ginentantur,  si  sinl  honi,  Si  vero  non  erani  boiii,  el 

cx  corde  baplizabaniur,  peccata  reniiltcbantur.  Sed 

ohjicitur :  isie  sacerdos  scit  alicrum  istoruin  par- 

\ulorum  esse  bapiizaium,  sed  nescit  utruin;  utruin- 

que  istoruin    baptizat.    Ergo  alteruin  islorum   bis 


Laplizat.  Qiiod  quia  duplicitcr  est  intclligere,  dii-  grcssor  illius  spoiisionis  quam  fecit.  Ad  quod  dicunl 
plicilerexponipotest.  Alleruniscienler  bis  haplizal,  quod  poiesi  siiiiul  veiiialia  peccala  facere,  el  eis 
Sd  esl  scit  sc  alteruin  baplizare  qui  bapiizaius  est;  abrenuntiare  quia  aniorem  eoruiii  postponit  amori 
ut  per  coinposilionein  inlclligas,  veruin  csl;  si  vcro  Dei,  sicul  aliquis  possidel  divitias  siniul  el  eis 
dctermiiiale,  ul  sit  sensus,  Scit  islum  csse  bap''iza'  D  abrcnnntial,  qiiia  ainorcin  earuin  ainori  Dei  post- 
tum  quem  hapiiiat,  falsum.  N:Mn  sic  iiiniimcra  face-       ponil. 


rel  sacrameiita,  si  iicraret  sacranientuin.  Qui  enim 
bishaplizat  putare  videtur  quod  uiiica  mors  Christi 
iioii  .sulTiciat  ad  salutem  iioininum  (cuin  haptisinus 
niortcm  nprajseiitct) ,  quod  falsum  esl,  quia  non 
Oportet  Clirisliim  niori  amplius  qui  semcl  pro  pec- 
caiis  nostris  niorluus  esl,  ncc  oporlct  isluin  bapli- 
zari  qui  bapiizatus  est. 

Et  nota  quod  circa  hunc  arlicultun  mullx  proba- 
|)iles  possunt  fieri  argnmentationes,  qux  onines  ad 

(6i)  Mag.,  dist.  1,  ^  F.  ad  liunc  priusoITcndcrat 
ccspitein. 

(6or)  Mag.,  dist.  5,  §  A,  B- 

(66)  Augtistin.,  iract.  5  sup.  1  cap.  Joan. 


(69)  Ultimo  quseriiur  a  quihus  possit  dari  ba- 
plisiiius?  A  sulis  certe  sacerdolihus  (nisi  imniineat 
neccssitas),  tain  honis,  quain  inalis.  Sed  servanda 
cst  intentio  sicut  forina ;  aiiter  cnim  non  esset  ba- 
ptismus.  Unde  ille  316  4"'  ridiculose  alieruin 
immergit  proferendo  bu:c  vcrha  quui  soieiit  pro- 
forre  bapiizantes,  non  baptizat.  Legilnr  tamcn  de 
Atluinasio  episcopo,  qui  pueros  Judxoruin  viderat 
se  imincrgcnics,  et  haec  verha  ridiculosc  prol'crcn> 

(67)  V.  Sciectos  ariicuios  in  doctrina  Micjisiri  e( 
improhalos. 

(68)  Mag.,  dist.  6.  §  C. 

(69)  Mag.,  disl.  6. 


I2il  SENTE.NTIAIILM  UltI5 

les  qtioi)  <|ii.-)tido  a  Jiilli  a<i  baiaisiiium  accesserant, 
eos  noinil  It.^ptizare,  ne  ii)  eis  videreiiir  ilerari  jja- 
ptistiiiis,  .Tstiin»ns  priinum  baplisiiiuin,  qiii,  qiusi 
riiiirtilosc  fiictus  fiioral,  tiinc  h.iberc  ellicaci.im. 

Nolaniiiiin  quoil  b.iplisiniim  pr.-ect^iiil  catcclii.>inus 
(qiioil  inicrprclatiir  nisirncdo)  el  exorcisiniis  (qiiod 
adjiirnlio),  i\nx  potiiis  sacraini;n!alia  sunt  qtiam 
fiacrnmenta,  qiiia  ivil  eniciiiut,  nisi  qiioi]  poteslatem 
(liaboli  in  nobis  ij)iiiiiniiiiit,  et  ila  pcccaia  nostra 
qiisc  siint  caiisa  amplioris  polcstatis  in  diabolo,  et 
suiilqiiasi  p;°.cp:uMtoria  ad  baptisiniim,  sicut  parva 
mediciita  qu;c  prcr.ccdii  ad  suscepliuncin  niajo- 
Joris. 

CAPLl    IX. 

De  confirmatione. 

(70)  Dc  cf):inrmatio!ie  nil  aiiud  invenio  diibila- 
bile,  nisi  qiind  qiurriinr  an  sacratncntiim  boc  di- 
gnius  sil  qiiain  baptismus?  Qiiod  eiiiai  dignics  sit 
oslcnililnr  iln  :  In  mcliuro  loco  datiir,  qiiia  in  fronle; 
et  meliori  lcmporc,  qiiia  jain  miindato;  et  a  niajori- 
bws  pcrsonis,  qiiia  ab  opi.scopo,  et  tempore  aposto- 
lorum  a  solis  aposlolis;  ei  ad-m.ijus,  qnia  ad  robur, 
Ergo  m.ijiis  cst  sricr:un<Miluiii  <oiirii'malioiiis  sacra- 
mcnlo  bnpiisini.  Iloio,  in  conlirmaiione  datiir  Spi- 
ritiis  sanctiis  ail  robtir,  el  ilntiir  parviiiis.  Ergo  tnnc 
fiuscipiuiit  aii^iiicnliim  virtulum.  Ad  boc  iliconduiu 
quod  mclior  est  ba*plismiis.  id  esi  iiiiiior  qnam 
conlirmatio.  St^l  confirmalio  csl  melior,  el  dignior, 
cl  prcliosior.  Sicnl  aqiia  ulilior  vino,  sed  viiiiiin 
(lignius  el  exccllentius  est. 

CAPUT  X. 

QvLid  iil  sacraiuenhim  eucliarisliar,  et  quid  rts  sacra- 
menti  ? 

(71)  Post  pncdicla  diio  sacramenta,  eucbarisli.'R 
de  sacramcnio  cst  agenduin;  et  bic  modesle,  ciim 
tiinore  el  revcrcnlia,  qiiia  potiiis  hic  opcralur  fidcs 
quam  ratio  bumaiia,  unde  ullra  scienliam,  auctori- 
lales  ct  tcsliinonia,  aliquid  dc  bis  aiit  lcgere,  aiit 
scribcrc  ncinini  cst  pr:i!s<imcnduin.  Il.cc  siiiil  inqiii- 
rcnda.  Qnid  sil  !<acr;uticiitiim  boc,  ct  qiiid  res  liiijus 
sacrnmciili;  qiiie  fornia,  et  quis  modus  conversio- 
nis,  ct  aliaquce  ad  boc  ultiniuin  pcrtineiit  capiiiilnm. 
8.icra;nciiluiii  boc  dicilur  invisibilis  grali:c  visibilis 
furma,  scilicct  specics  pniiis  et  vini.  Siiiil  eniiii 
hxc  tria,  s:)cramentum  ct  iion  res,  ros  cl  sacra- 
inciiliini,  ros  ct  non  sacrainentum.  Spocies  pinis  et 
\ini  qii:r.  rcmaiient  niutato  pane  in  corpus  ct  vino 
iu  s:uiguineiii,  sunt  sacramentuin  ipsiiis  Dominici 
corporis  el  Doininici  cruoris;  qiiia,  sicut  iiiler  cor- 
pur.tlcs  cibos  nulitis  magis  conflnnat  cor  boininis 
quain  patiis,  nec  aliquid  magis  bctilical  qiiain  vi- 
liHin;  ita  iiibil  qiioJ  ita  reficiat  cl  s:iUct  ul  corpiis 
el  sangiiis  Cbristi.  E:cdem  ctiam  spccies  stini  sa- 
craincnluin  ccclesiasticx  unitatis;  qiiia,  sicut  ille 
pauis  Kx  idiiribiis  granis,  ct  viiiu;n  itlud  cx  pluribus 


1  QlllNQUE.  —  LIB.  V..  H42 

A  aciiiis  profluil,  ila  ecclesiastica  unilas  ex  pluribus 
csl  fldeliuin  pejrsonis.  Caro  ctiam,  qiiam  contraxit 
de  Virginc,  esl  illarum  specierum  sigiiala  non  effe- 
cla,  el  sacrainenlum  ecclesiasticae  unilalis;  qiiia, 
sicul  corpus  Cbrisli  cx  pluribiis  meinbris  et  inima- 
riibiiis  conslat,  ita  ecclesiastica  unitas  ex  pliiribus 
rid^liiim  pcrsonis.  Ipsa  ecciesiastica  uiiiias,  rcs  est 
ct  lioii  sacrameiilum  signatuin  et  non  signincans. 
Ecce  babcnius  quid  liit  Itoc  sacramentum ,  ct  quid 
res  sacrainenti. 

Soil  cuai  species  illa  panis  sacramcnluin  sit  Do- 
miiiici  corporis,  et  sit  sacramenlum  novi  testainentl ; 
317  t:'oO  cllicil  qiioJ  figurai  corpus  Clirisli.  Ergo 
ipsuiii  eflicit.  Mam  baec  est  differentia  inler  sacra- 
iiicuta  novi  et  veteris  testainenti.   Ad  boc  diceiiduin 

**  qiiod  illa  species  proprie  dicitur  sacrainentum.  Ncc 
esl  ilicciidiiin  quod  sit  sacramentum  novi  tesla- 
iiieiiii.  Naiii  bic  esset  quod  figuraret,  id  quod  eOi- 
cerct.  llic  non  fit  nisi  pcr  aliquod  illorum  septem 
qiix>  priiicipalia  suiil.  Sed  dicitur  sacramcntum  in 
ca  signincaiione  in  qua  yeteris  testamcnii  dice- 
b:iiiliir  sacramenla  ut  significantia  non  enicieii- 
tia. 

Iic:ii,  cum  spccics  illa  panis  sil  sacramenium 
carnis,  cl  spccies  vini  sit  sacramcntum  sanguinis, 
el  alia  sit  li.-cc  sjiecies  quam  illa,  ergo  sunl  duo  sa- 
cr:uricnta.  Fullacia.  Alia  cst  priin»  niersio  qiiaro 
seciiiida,  utraqne  cst  baptismus.  Ergo  duo  sunt 
b.iptisini,  qiiod  falsura  est ,   iino  unus.   ila  ct  dux 

Q  spccics  suiit  unum  sacramentiim  corporis  etsangui- 
iiis  Clir:si<ti  Sed  liiiic  ill.t  diij!  species  sunt  unura 
£:icraiiiciituni  alicujus  corporis,  vel  sangtiiiiis,  vel 
iilriiisqiio.  Si  suiit  uiiuni  sacraracnliim  corporis, 
ergo  specicsvini  csl  sacramentumcorporis  ;  si  san- 
giiinis,  ergo  spccies  panis  cst  sacramcnluni  sangiii- 
iiis.  Iiciii  [/■.  idco,]  dicendum  quod  illa  duo  sunl 
iiiiiiin  s;icraiiienluin  illorum  duorum.ila  qiiod  neu- 
tniiii;  ei  spccies  panis  est  sacramenluin  corporis 
iion  batigiiiiiis  ;  siniiliier  species  Tini  est  sacraiiieii- 
tum  s;uigiiiiiis  iioii  corporis.  Hjec  duo  illoruin  duo- 
riiiii,  ii:i  qiiod  iieulruin  illorum. 

Itein,  illie  species  suiil  unum  gacramcnliim  ,  sed 
ilhid  sacijunentiim  jain  esl  ibi,  prolalis  bis  vcrbis, 
Hoc  esl  corpus,    el  post,  illud  iilein  sacraiiicntiim 

D  cckbraliir  qiiando  ba!c  vcrba  proferuntiir,  Ilic  esl 
snnguis  mens,  clo,  Ergo  bis  celebraliir.  Ergo  itcra- 
tur  :  qiiod  iion  valel,  quia  non  repetilur  bcncirK-tin 
stipereaniilcm  bosliani,sediina  super  uiiaui  bostiam 
panis,  ct  altcra  supcr  aliain  bosliam  vini.  Ile:ii,  cor- 
pus  Cbristi  esl  sacrameiitiiin  uiiitatis.  Erj^o  e!>l  vi- 
sibilis  foniia  invisibilis  grati;e  ;  at  corpiis  Cliristi 
lalei  siib  spccie  paiiis  el  iion  videtur  ;  ergo  non  csl 
fornia  visibilis.  Ad  liuc  dicenduin  qiiod  corpus  noi\ 
cst  visibilis  Rirma,  qiiia  iion  esi  gener.ilis  illa  ilif- 
riiiiiio.  Non  vidctur  corpus  Cbrisli  sicul  ncc  nK>ntis 
s'.ib  cappa. 


(70)  M:igi,l.,  disl.  7. 


(71)  .M.igist.,  disl.  8. 


*2<«  PETRI  PICTAVIKNSIS  «44 

C.APUT  II.  A      Item.   pronomeii  hoc,  (ieittonstraiive  poiiitur  in 

i}u(c  iii  forma  hujnt  sncrameiili  t  onliiie  istorum  vciborinii :  11  oc  est  corpus  meutn.tlc» 


(72)  I'ost  pi3!ilicl.i  coiiiiidcrandum  es(  qiix  sit 
foriiia  liiijiis  sacr.-iineuti.  il;»c  aitendihir  iu  rebiis  el 
verbis  :  iii  rebus  quiJeiii  pane  et  vino  qiix  tran»- 
Ktilistaiiti;\iiliir  in  c.irncm  et  s:tiigiiinein  Doinini. 
Opoitet  atiteni  putiem  illum  essc  triticeiim  ei  non 
Itortleaceiiin  ;  qiiia  liordeum  cibus  est  jiiiueiilorum 
ci  irruiiunabiliuin,  qui  in  lionorc  non  sunt  ct  non 
inirlligunt.  Un  !e  rropheta  : /iomo  cum  in  honore 
tttet,  non  iniellexil;  comparatttt  ett  jumentit  imipien' 
tibvt{l'tnl.  ii.siit),  cic,  et  Domiiius  se  grano  fru- 
inenli  comparat,  ilicens  :  ^iti  grantm  frumenti  ch' 
dens  in  terrnm  mortvum  fuerii,  iptum  softtm  mnnet 
(Joan.  \).  Viiium  qiioque  ei  non  alius  liqnor  liuic 


Ergo  ibi  aliquid  ilcinoiistratiir,  aut  paiiis,  aul  cor- 
pns.  Si  paiiis  denioiistratur,  el  dc  eo  sit  sernio,  et 
dicitiir  vcre  quod  sit  corpiis  CUtisti.  illla  ciiiiii  lo> 
cuiio  nil  nisi  verum  signifiral);  ergo  paiiis  ille  ett 
corpus  Cbrisli,  qiiod  nonio  dieil.  Si  vcro  per  pro- 
iiomen  demotistrclur  corpus  Cbristi;  crgo  jaiii  vst 
ibi  corpus  Cbrisli  anteqiiatn  verba  oninia  sint  pio- 
lata.  Ergo  non  ^cr  vcrboruin  illnrnm  prulatiuitcin 
Dt  Iranssubstaiitiatio,  aiit  stiie  verbis  (ieri  poiest 
anieiiuam  proferatiir  lioc  verbum  ett  probio  hoc 
pronomine  hoc  :  nam  per  ipsum  poiest  deinonstrari 
corpiis  Cbrisli. 
Quod  iiotanitum  est  ibi  donec  omnia  prolata  sint 


sacramenlo  adbibeiur ;  quia,  sicut  vinutii  Ixiificai  ^  verba  qua-.  sunt  de   sacraincnti  forma.  Ideo  facilo 


cor  bominis,  ita  sanguis  Ooniini  aiiimam  reficil  ct 
sagiual,  secuiiduiu  id  quod  scriplum  cst  :  Et  eatix 
meut  in^briana  quam  pracfarus  est  {Psal.  xxu).  (73) 
Vcrba  aulem  ad  qtiotum  prolationeui  transsub.slan- 
tialur  panis  in  carneiu,  bxc  sunt :  lloc  est  corpus 
ineum,  etc.  Ea  vcro  ;it!  quorum  prohitioncm  tfans- 
subsiaitiialur  viniiin  iii  s.uiguinein,  bsec  sunl,  llic 
eit  sanguis  meus,  ctc.  Pcr  reiiqua  oinnia  quae  diciin- 
inr  laus  Deo  profertur  et  oratio  pr;rmiltinir  pro 
populo,  pro  regibiis,  sicut  docct  Aposlolus(/  Tim. 
ti) :  hu^c  igilur  sunl  de  substanlia  sarramenti  scili- 
cct  funtia  vctboium,  panis  ei  vinum  :  nam  sine  bis 
non  esl  sacraii.eiitu:n. 

Utrum  autein  bxc  stifliciant,  non  immcriio  qux- 
ritur.  Si  eitim  dicatur  quod  iioii  basc  siifliciant  iion 
pr.xinissis  aliis,  objicilitr  sic  :  llxc  vcrba,  lloc  est 
eorpus  meuni,  etc,  nullam  babcnl  eOicaciaiii  nisi 
praccedat  iiivocaiio  Triniiatis;  ergo  Iia;c  vcrba  in- 
vocationis  conferuntcis  vim.  Ergo  niajorein  babcitt 
Viiii  qtiam  ista.  .\d  Iioc  diceiitliiui  quod  diiplex  est 
itivocatio,  318  cxttfrior  et  iiiterior.  Inlerior  est 
fides  sancla:  Trinitatis  et  intentio  sine  qiia  non  ftt 
Hla  iranssnb.-^taniiatio.  Exierior  ost  oraiiciies  pr^e- 
iitissx  et  Introiiiis  iniss:B  ctiiii  l«^ciione  Episiuijsct 
Gradualc,  qu.c  omnia  dant  efficaciam  illis  vcrbis  per 
occasioncin,  noii  per  causam,  quia  siint  causa,  siiie 
qua;  iion  causa  eniciens;  iiec  sine  bis  rclebralur 
inissa,    e.l  iainen   celebrata   fuit    anicquam    b^>c 


crii  boc  solvere  dicendo  quod  sacerdos  non  profert 
Itoc  ad  signiricanduni.  Unde  nibil  eo  pronomiito 
demonslratur,  sed  ad  recilandum  verba  Cbrisii  ii»- 
bita  ad  discipulos  in  Catstia  pridic  quam  paiereiur. 
Sicul  cum  sacerdus  dicit :  Dixit  Jetut  ditcipulit  tuit: 
Ego  trtm  lux  mundi  {Joan.  viii) ,  nil  demonstrat  hoe 
pronomine  ego  :  non  cnim  profert  verba  illa  ad  $!• 
gnificandum.  Sed  lioc  dictOi  quod  verum  est,  noa 
niinus  resiai  objectio  de  Cbristo,  quia  verba  illa 
ptoiulit  ad  sigiiiricandum  in  Ccena.  Ideo  diccnibim 
qiiotl  boc  pronoinine  hoc  nibil  csi  dentonsiratuiii 
donec  compleia  sit  verboruin  prolatio,  quae  sit  da 
furina  sacramenli,quod  verissimuni  videtur  secuu- 
dum  gramniaticorum  vel  diaieclicorum  facuiialcs, 
qtiibus  alitcr  niultas  qnxstioiies  qux  videnlur  ca- 
dere  iii  raliaciaiti  secundum  quid  et  simplieiier  nou 
facile  esl  solvere.  Ut  omnis  Uomo  de  quo  loquitur 
hic  Socrales  esl  homo;  ergo  Socrutet  de  quo  utmo 
loquitur  est  hic.  Alii  dicunt,  Iloe  ett  eorpitt  meum,  id 
esi  hoc,  scilicet  pauis  isle,  jain  lietcorpus  mcum, 
id  est  hoe  signiricat  corpus  nicuiu;et  deinonstratur 
fornia  panis.  Alii  dicunt  fieri  dcwonstraiionem  io- 
tellectualem  ad  corpus  Cbiisii,  quod  jair.  erit  ex 
conversiune  panis,  qui  teiieiur,  in  corpus.  Prima 
taiiicn  solulio  niagis  approprianda  cst. 
-  Sed  et  iieruni  videiur  quod  ad  prolationem  isto- 
ruin  verborum  noa  mutetur  panis  in  corpus.  imo  ad 
probalionein  aliornm.  Legiiur  cnim  in  Evangelio 


essent    iiivcnia,    q:ix  causa    soleinnilatis    repcria  D  bic  ordo  verborum  :  Acc^fiil  J<rsns /lan^mel  &«ii€</i- 


siMit.  Ilanc  antein  enicaciam  dedil  liis  verbis  Spi* 
ritiis  sanclus,  qui  boc  revelavit  Eccle.-jiaj,  ul  inilutus 
talibus  vesltbus  ea  profereiitlo  cclebrarol  sacerdos 
divina.  Non  eniin  cx  vi  vestium  cst  quod  illa  relc- 
bratio  vini  habel,  scd  potius  ex  Splrilu  saucto  qui 
fiic  insliluil.  Si  quxratur  an  foriiia  panis,  qune  ibi 
est  ante  transsubstaiitialioneiii,  sil  sacratnenluin 
corporis,  dicunl  quidain  qiiod  tani  cito  cst  sacra- 
lueiiluin  (71)  qtiain  cilo  ponitur  superature  ut  inde 
cuiificiaiitr  corpiis  Cbristi  ei  nonnullorum  verbo- 
ruin  prolationc  incipil  esse  sacramentuni. 

m)  Mag..  sub,§C. 

(73)  E.\  Anibrosio,  lib.  iv  Detacv>iin.,  c.  4. 


ctnt  fregit  et  dedit  itlit,  et  ait  sumite:  Uoe  etl  eorpus 
vietim  {Maith.  xsvi).  Secunduin  hunc  ordinein  verw 
borum  prias  videtur  accepissepanetUt.  postca  beae- 
dixisse  el  dcdisse  illis.  deinum  dixisse  :  Uoe  ett  cor- 
pii<  meuiii,  etc.  Sed  istud  uiterius  dixil  quod  viile- 
lur  ex  scrie  vcrborum  Evangclii,  et  antequam  hoc 
dicerel,  facla  eral  transsubstaiiliaiio, in  benediciione 
scilicel  qiix  j:»ui  eral  prxnii&sa.  Ergo  non  ad  prdla- 
tioncin  isiorum  verborum  facta  est  transsubstautia- 
tio  ne  sii  bis  facta  ;  vcl  si  prius  in  iHa  benedictione 
prolulil  illa  verba  anlequam  frangeret  vel  daret,  et 

(7«)  Hi>c  beiiigie  inielligendum,  ei  nonnisi  aiialo- 
gire  ad  ipsaiu  liostiani  consecraiani. 


1215  SEMEMTIARUM  LIBRI  QUINOUE.  —  LID.  Y.  14 IG 

poslilerum  endem  prolnlit,  et  ila  bis  profiilil.  Nou  A  prolala.  Inio  polcst  qnari  qnis  panls,  vei  quoil  vi- 


B 


eiiim  aiia  verba  lcgilurprotiilissc  ail  beiiedicenduin. 
Ergo  bis  r:)Cla  ost  Ir.iiissiibslantialio.  Vcl  in  una 
illoriini  prolalionc  niliii  Iraiissiibstaiitialiini  est,  et 
ila  viilelnr  319  supcrflua.  vcl  si  l)is  prolaia  est 
fornia  vcrboiiini&iipereaniilein  liosti.im;  videlur  in- 
juria  itiala  ruissc  sacranicnto,  <|iii:i  iteraluinest.  Ad 
Loc  tlicenduin  qiio.i  bis  pruuilil  Cbrisliis  illa  verba. 
Cuiii  enim  beiicdixit,  ca  prolulit^  et  ita  ad  euruin 
|>rulatioiicm  laoia  est  iranssiibsianliaiio  ;  pnsloarre- 
git  ct  dedil  illis,  et  iteruni  ait:  lloc  eilcvrput  nieunt, 
ctc.  Scd  liiiic  non  pntlulil  causa  beticdicciidi,  et  idco 
noii  fuii  ileraliim  sai  raineiituiii.  Dituiit  laineu  qiii> 
dani  quod  iu  consecralionc  alia  verba  proiulii  qiix 
ncscinius,  ad  (luorum  prolaliontiin  facta  est  traiis- 
substaniiatio,  et  ita  alia  verbaproliilit  iiibeuedictio- 
ne,  et  alia  profcriinl  niodo  saccrdok-s. 
C/  Solet  quxri  qiiiddam  siinilc  ei  quod  quaesitum 
cst  siipra,  cum  dc  baplismo  agereiur,  utruin  prolata 
incdictate  Terbormn  ,  qiiorum  vi  sit  Iranssubstan- 
tiatio,  raium  essct  sacramentiim  si  forle  necessi- 
taie  ibi  sistcret  sacerdos ,  vel  oiimiilescuict,  vel 
niurie  pratveniMS,  el  uiruin  opuncret  siiper  lio- 
filiam  iilam  loiain  benediclionem  repclere  ab  alio 
proferinidam  sacerdote,  an  esset  ibi  incipienduiK 
ubi  lerniinavit.  Seil  crcdimus  bo  ini  non  esse  re- 
vclaium;  el  ideo  non  diu  bic  imii:orandiiin,  sed 
niinqiiid  si  prolatis  liis  verbis  :  lloc  esl  corpus 
meum,  cic.  iuicgrc,  quicsccret  sacerdos ,  iiil  aliiid 
pcrfecturus  (cuin  jam  cssct  facta  conversio  panis  Q 
in  corpub.  et  ibi  esset  saiiguis)  coinplelum  cssct 
tacramcniuni  ?  Vidciur  quia  ibi  est  caro  el  san- 
guis,  ei  anim:),  cl  Oeitas.  Qiiod  si  dicaiur  nil  obesi. 
Dicuiit  tanieii  quidam  quod  non  est  complelum 
tacraiiienlum,  doiiec  omniiio  prolala  sint  utraquc 
vcrba,  nec  fact.i  est  iranssubstantiatio  panis  in 
corpus  doncc  orolaia  siut  lixc  verba,  Hie  est  san- 
fuis,  etc. 

iicm,  corpus  Cbribti  nunqnam  esl  sine  s.inguine, 
nec  saiiguis  sine  corpore,  ad  prolaiioncin  is.nrum 
verburiim  coiiipleiam,  lloc  etl  corpus  meum,  ctc. 
JPacta  est  lianssubstantiatio  panis  in  corpus  ante- 
quani  proferaiitur  bxc  verba,  llic  est  taitguis,  elc. 
Tunc  est  corpiis  cuin   sanguinc   iii   altari;   ergo 


num  convnrliiiir  cnin  diciiiir  forma,  IHc  esl  sau- 
guis,  eic.  Non  ciiim  reiiiiqiiilur  panis  el  viinim  sti- 
por  aliare  cum  prolatio  islorum  vcrbonim  csl  com- 
plotn,  lloc  ett  corpus  tncHm,  clc,  quia  jain  facta 
est  iraiissnbslanliaiio  ulriiisqiic  in  utruiiu|iie.  Ad 
boc  dicciidiiin  qiiod  cx  prolaiione  ibtoriim  verbo' 
nim,  Hoc  cst  corpus  incum,  etc,  noii  convcriitur 
viiiuin  in  saiigiiincm,  scd  paiiis  iii  carnem;  iioii  est 
tamcii  curo  sinc  sangiiine.  Est  eiiim  ibi  sanguis, 
scd  iion  pcr  coDversioncin,  id  est  non  est  aliquid 
ibi  convcrsum  in  Kaiigiiiiiem  doncc  profcrantnr  baec 
vcrlia,  llic  en  sanguis,  ctc.  Ex  quibus  lil  Iranssiib- 
siantiatio  viiii  in  sanguincm  qnod  esl  posiluni, 
qiiod  non  est  Iranssiibstantialum  doiicc  hJiC  vcrba 
proforaiitiir  :  llic  eil  sauguis,  elc.  Sicut  el  aninu 
est  in  curpore  iito,  non  lamcin  pcr  auiinx  conTcr» 
sioiiem. 

Scd  ad  boc  objiciiur,  panis  mutatur  in  corpus 
Cbrisli  prolalioiic  illorum  verboruin;  ergo  in  cor- 
piis  oim  sangnine,  vcl  in  corpus  siue  sanguine. 
Si  in  corpus  cum  sanguiiie ;  ergo  in  sanguiiiera 
convcrsus  cst  panis.  Si  vero  in  corpus  sino  san< 
guitic,  crgo  corpiis  cst  sine  sanguine.  Sed  patet 
esse  daiidiiin  qiiod  panis  convertatur  in  corpus, 
non  tamen  cuni  sanguine,  vel  sine  saiigiiine,  sicut 
Cbristus  voiuit  paii  nou  tamen  cum  peccatu  Judxo- 
runi,  vel  siiie  peccaio  eorum. 

320  CAPUT  XIL 

Quis  modut  conversionis  (75),  quanlum  valet 
explicari  ? 

Diclo  qiiid  sit  sacramentum,  quid  res  sacramenll 

61  qu.-c  forina,  dicendum  cst  dc  modo  conversionis.v 

Suiii  autcin  tria  genera  conversionis.  Est  niiuin 

gctiiis    convcrsionis ,     quando    aliqua    snbslaniia 

transii  in  aliain  ut  sit  ojiis  tnalcria  facla  varielate 

proprieiatum  circa  maieriain  et  matcriatuin.  liude 

dicilur  ovum  esse  aiiimal  potestate,  qiiia  inde  flt 

operalio  naturae,  vel  Alix  unitur  quia  fil  operanle 

arlilice.  Socundum  est,  quando  fii  mutatio  proprie* 

latum,  ut  manenle  eadeiii  subslanlia  fiat  propriela- 

lum  circa  eamdeni  rcm  variatio.    Ul  quando  isla 

deposita  iiiollitie  cl  assniiipla  durilia  pcr  decrelio* 

iicin  tii  paiiis  ,  et  iia  fuii  corpus  uxiiris  Loih  uiuta- 


tunc  csl  ibi  sanguis.  Ergo  csl  ibi  coiivcrsio  viiii  in  ^  tum  in  lapideir..  Csi  tcrtium  genus  mutalioni.s  quod 


sanguiiicm,  vel  non.  Si  conversio  vini  in  sangui- 
ncm,  sioiil  corpus  in  convcrsione  panis  in  carnein; 
ergo  ex  vi  illoriim  vcrboruin  et  pani.<;  in  corpus, 
ct  vinuiii  in  sanguinein  est  coiiversum.  Iia  ergo  ad 
proiationcm  corum  qux  sequuntur,  islorum  scilicet 
Jlic  est  sanguis,  etc.  Non  lii  panis  vcl  vini  conver- 
810  iii  corpus  vel  saiiguiiicm;  cigo  superfluc  profc- 
runtur  il!a  vctba:  vel  si  ad  ulrMiiiijiif  prolatioiicin 
ulraquc  fit  convcrsio ;  ergo  piursus  ecinidem  vim 
videulur  baberc ,  c(  ita  iteralu-r  jacraiuentuiu 
qucniadmoduin  si  ropotcreatur   illa    vcrba   scinfl 

(75)  Magist.,  dist.  II.  il:KC  tria  verba   cxstabanl 
iii  codicc  Vicloriiio,  el  iion  in  iioslro. 


Iiic  taiilum  inveiiiiur,  quaiido  scilicet  substanlia 
panis  in  substantiam  coiporis  Cbrisli  tiaiisii,  lua- 
nciitibus  lainen  omnibus  proprieialibus  qiia:  eranl 
iii  paiie.  Nain  posl  coiiversionem  illam  apparct  ;ii« 
bedo  iii  bosiia  cl  rotuiidilas,  et  cbaractcrcs;  sub» 
slanlia  lauicn  panis  inutala  esl  iii  subsianliatn  Do- 
niinici  corporis. 

(76)  Ad  boc  objicilur,  aliquid  quolidie  transU  in 
corpus  Clirisli,  ergo  quolidie  augetur  corpus  Cliri« 
sii;  non  enim  miruin  tot  subsiantias  in  corpua 
Cbristi   iransissc  absque   augmenlatiotie.  Ad  hoc 

(7C)  Mag.  bic,  }B. 


Hkl  PETRI  riCTAME.^51S  1248 

tl:ccn?u«r.  (juoj  idco  augetur  corijus  Clirisii,  qir.a  A  QmoiI  &t  forie  o\  ol>Hvionc  vel  nejjligentiii  pnpter- 


tul;Slaiilia  |):ii>is  lra:isil  iii  iiliid  idciii  corpiis  «luuii 
i!e  Viigiiio  Iraxil ,  qiiia  iiivarinbile  cst,  <|uou|i!ol 
ii)  ipsuiii  (raiise:iiil,  ncc  Jiigeiur,  iicc  niiiiiiiiiir,  cu 
qitod  ics  (]ii:c  (rausciiiil  per  coiiversioiieui  noit 
iiiincnt  in  rcnim  gciioriltus.  Siciit  si  Hcri  possct 
(jiioil  aliquoil  ligii'.iiu  incipcret  fieri  iiianus  inea, 
iioii  iileo  augCTCiur  ,  quia  iion  mancrct  rcs  ilb  iii 
lerum  nuiiiero. 

lleni,  panis  iste  verlelur  in  corpus  Cliri:>li ;  ergo 
vcrsione  illa  eril  corpits  Cliristi ;  ergo  isie  panis 
ciil  curpus  Clirisli ,  et  ila  ;iliqui(l  eril  corpiis  Cliri- 
£li  quod  nioilo  non  csl  corpiis  Cliristi ;  ct  iia  quod 
iion  esl  naliiiii  de  Viiginc  cril  corpus  Christi.  Ergo 
itoii  iiniim  soluin  csl  corpus  Cliristi.  llem ,  corpus 


tnill  litr,  v.iitle  corripioudiis  esl  qui  non  nppoiiil. 
Kl  &ii;tiiiic:!t  aqiia  illa  populuin  [>ci  qiii  curpori  Do- 
niiiii  uiiiKir.  iJ  fsl  Lcclesix  por  (liarilalcin,  sicut 
aqiij  iiisep:iraliili'.er  vino  ndiuisrelur.  Sigtiilicat 
cliatii  fldeni,  sicul  vinum  spcm.-ct  paiiis  cliarita- 
tcm,  iit  alibi  dcliMiiMtialiir. 

(T9)  llem,  aciidci.tia  iil.i  quc  reiuanciit  nnlata 
siibstaiilia  paiiis,  suiii  in  aliquo  siibjectoaul  in  pane, 
aut  in  corpore  Clnisli,  qiiia  non  est  aliud  iiivenire. 
In  corporc  Christi  iion  sunt,  quia  iilud  non  liabel 
roluiuliin  fo: liiaiii,  inio  liuinaiiaiti.  Iii  pane  noii  suat, 
qiiia  facla  iraitssiibsiantiatione  pattis  iu  curpiis,  non 
rcmaiict  ibi  pat:is.  In  qiio  igitiir  subjcctosunt?  Itein, 
paiiis  qiiaiido  cotiverlitiir  in  corpus,  aut  desiiiit  esse 


Cliiisli  fiiii  paiiis  islc  qiii  a  sacerdote  posilus  esl  ^  aul  iion;  si  iion  desiuit  esse,   ergo  eril  el  non  eril 


iii  altari,  ct  fuit  illc  panis  qiii  ab  illo  cst  oblalus. 
l^qo  fuit  cl  iiiius  et  aliiis  paiiis,  et  ita  iuil  uniiin 
tl  aliiid,  ct  ipsMin  modo  iiuii  cst,  et  alitpiid  qiiod 
iioii  csl  siiiiiplti  II  de  Virgiiie,  proptcr  lioc  dicenduiii 
qiiod  vere  dicilur  :  iste  panls  verletur  iti  corpm 
Cltrisli,  trausibil  :  cl  quolies  suiiiunlur  ibi  voiba  ad 
niutalioncin  pertiiicolia  concedi  pi.-lcsl,  praecipuc 
tanien  cuni  dicilur  :  Panis  isle  Irauasubilantialur  in 
corpus  Clirisli,  quia  nuiliim  verbiim  adco  proprie 
hic  poiiitur  sicul  iranssnbstautiari,  quia  siibsiantia 
jii  subslatiliam  iransii,  maiiciitibus  cisdem  proprie- 
tatibus.  Cuni  vero  dicitur  panis  traiisformabitur 
in  corpiis  CSiristi,  non  est  salis  expressum,  quia 


nri|ui(l  iiisi  curpiis  Clirisli.  Crgo  isle  pauis  erit 
corpus  Cbrisli.  Noii  cniin  erit  paniscum  convertatur 
tiiiiic  in  cotpus  Cbrisli.  Si  vero  desiitit  esse  niinc, 
:i!iqiia  est  cansa  percmploria  quso  facil  ipsum  desi* 
iiire  css:\  siciil  vclusias  facil  rein  iii  se  dcricere,  el 
igiiis  caiii  consuihii,  et  dissoiulio  parlitim  ea  qu£ 
coiiiposita  suiit  fjcil  dcsincrc  csse.  Ita  desiniiesSb 
lioc  scamnum,  qitaiido  in  partes  dissolvitur.  Bed  pil 
itturum  poicst  iiic  assignari  (80).  Ideo  dicuiiiquidam 
bac  ratiuitc  (81)  panem  converli  in  curpiis,  quia  ubi 
esl  paiiis  ibi  iiicipit  csse  corpus,  ut  simul  lit  boc 
cum  illo,  el  in  |iaiie  illo  sunt  accideutia  ill.i.  Alii  di- 
cunt   ideo  paiiein  verli  in  corpus ,  quia   ubi  erat 


non  iraiisil  fonna  iii  formain.   QuidquiJ  autem  sil  p  prius  pauis,  modo  cst  corpus,  ct  desiiiit  ibi  esse 


«le  bis  ncqiiaquam  esl  dandtim,  pnnis  iste  etl  corpus 
Clirisli.  Vidclur  ciiiin  qtiod,  facta  propriclaliim  va- 
rialione,  maiicrel  identitas  substaiiliai  secundum 
iialuraiii  Vcrbi  substanlivi,  putcsl  tanicn  dari,  panis 
Iranssuhslavtiatione  erit  corpus  Cliristi. 

Dc  aq:ia  ilia  qiiae  adtiiiscetur  viiio,  quccrilur  an 
Iraiiseat  iii  saiigiiiiicni,  vel  in  aqiiaiii  i\\iM  (luxit  de 
latere  Cbristi  ,  an  maiieat  i:on  conversa ,  ct  si 
convertaiur,  ad  qtiorum  vcrbui^uiu  pruiatioiiem,  an 
^x  vi  istorutii ,  llic  est  snmjuis,  clc.  An  alioriiui, 
quia  non  legiiinis  alia  (jituruiii  prulaiione  fiat  traiis» 
subsianlialio.  Yoliiiit  qnidaiii  cjiis  iranssiibstan- 
lialionem  fieri,  quia  si  niii  converlitur,  cjus  si- 
gnntuin,  id  est  Clirisiianus  poptiliis,  iioii  converti- 


pauis  qiiod  rcdigiuir  in  priuiordi.ilcm  materiam,  vel 
in  se  coiisumiiur.  Alii  verius  d  cunt  quod  paitis  os* 
senlialiter  ez  vi  vcrboruiu  ru  curpus  Cbristi,  nuu- 
qiiani  iaiiien  panis  ille  erit  corpus  Ciiristi ,  el  suiit 
illa  accideiitia  siue  subjocto  (82).  Qiiomodo  sil,  penes 
iilum  est  qui  Iioc  potust.  Non  eiiiiii  siiiit  iii  corpore 
Cbristi,  qiiud  iioii  liabet  talcm  loriiiam,  inio  polius 
humaiiam,  qii.i:  iion  videlur  ibi,  licet  ia  ea  furuia 
sjt  ibi. 

Iteni,  corpus  Cbristi  fit  cx  pane,  noii  crgo  lanluin 
de  purissiii:is  saiigitinibus  bealu;  Virgiitis.  Fallacia. 
Slaiua  laiilum  cx  a^reconslat.  Ergo  non  ex  niaieria 
el  forma.  Iitgcrii  eiiim  se  phniiiasia  a;(itiivoratioiiis, 
cum  b:cc  prxposiiio,  ex,  nolct  coiiversio:iem  in  priori 


lur  in  corpusChrisii  quod  esl  Ecclesia.  Nani  aquw  ^  proiiominc;  postea  inaieriam.scilicciinconclusipne. 


mnhcc  populi  multi  (Apoc.  xvii).  Ilem,  si  aqua  iioii 
inutatiir,  ergo  manel  pura  aqiia.  Ergo  po.->l  cele- 
liraiioiiom  non  esi  sacerdos  jejuuus.  Iiem,  Iliero- 
nymiis  ail  super  Marcum  :  <  Chrisliis  foriiians  san- 
giiitioiii  sutim  in  calicem  viiio  et  aqtia  mistum, 
321  ^'^  •'•''0  piirgemur  a  culpis,  alio  n^diiuainur 
a  poeiiis,  siipcr  hoc  qiiia  tiil  ccrtuin  ab  nlio  didici- 
niiis,  nec  iios  :tiiquid  dilTi.iire  aiKlciinis.  (77;  IJtrum 
irriiiiui  sii  sacrumenluin  nisi  aqiia  appoiialiir  solet 
qiiaeri.   (78)  Cl  dicilur  qiiia  non  esl  ideo  irritum. 

(77)  Mag  ,   §  II. 

(7.-i)  11  im;  rispoi.sio   cs.  Ilugciiis  a  S.  Vut.  V.  iii 

)i:iii>  a<I  Pdijnui 

(VJ)  .M..gi,i  ,  dist.  12. 


Sicut  appnrot  iii  iiislatilia  ubi  li:ec  proposiiio,  ex, 
posita  iii  priori  pronuiniiie  sigtiilical  maleiiam,  in 
conclusione  cxigciili.im.  Ad  boc  enim  ut  aliqiiid  sit 
statua,  exigitur  acs  ct  forma,  licct  iicutruiii  sil  cius 
pars,  nec  ulryinquo  a  naiura  [inaierial. 

Soict  etiain  (|ua;ri,  si  saiiguis  Dunifui  adiniscealur 
liqiiori,  i:liu:ii  liqitor  illc  veriatiir  in  saiiguineiii.  Nec 
ciiim  |iossuiil  inveniri  vcrba  ad  qiiorutit  prolalioneni 
fuil  lalis  Iraiissitbslaiilialio.  Ideo  dicunl  talem  irans- 
subslantiationcm  nequaiiuum  lieri  poslquaiii  co:isc- 

(80)  Mag.,  d.  !t,  §D, 

(81)  Crror  cst  iiiipaiiatorum. 

(8:2)  Ei;regi<>,  licct  illud  nondiun  suo  tCiii|)orc  cer* 
luiit  liibu  sjci. 


iU9  SEMr::;T:ARi:M  Linui  oiiNOrr.  -  i.!B.  V.  uso 

craliis  esl  sangnis.  lIinJc  cum  sacerilos  l)is  celcljra-  A  cigo  aliquod  Tcrl)»m  vcl  ad  scnsum  hor.iinij  peili- 
luriis  sil  iiiissam,  lion  <!cbet  in  prima  cclebraiione  i  ens,  vcl  ronuplioncm  al  iiiiain  inniio.-is  dc  ("lirisli 
sumcre  vimim  saiijnine  riiisliiin  qiiia  iion  essel  je-  corporc  dicilnr,  non  ad  ipsiiiM  esseiilialaer,  «^filfll 
junus  in  sccunda  celebralione.  Si  cis  objiciatnr  de  forniati  eslrcfcrcndnm,  doquo  dicilurquoilvidcalnr, 
aqua  qux;  aiiinisia  aqna:  bcncdiclx  fil  cii»m  bcnc-      langnliir.  gnslclur,  fraiiga;H!  ;  ip^uui  vcrocorpns  iioii 


dicia,  rcspoiidctur  lioc  noii  esse  aulbeiiticiim,  nca 
tin(;uam  iu  auctorilale  reperilur  aliquid  ila  coiilaclu 
alictijus  rei  sanclifioari,  nisi  quod  iii  Yolcri  Tcsla- 
menlo  legilnr  oariiil)US  obialis  a  prinoipo  pro  pcc- 
calo  omnia  saiiciificari  qusc  cis  langobanlnr  in  gc- 
nere  suo,  ut  came  cariiem,  simila  siaiilam  (LevU. 
VI  el  vii). 

Item,  Cliristus  pridie  qnain  palcreliir  formam  vor- 
borum  (buenniiiaverat  ad  quonim  viin  transsiibsiait- 
tiandus  cral  paiiis  iu  vcrum  corptis  Cbrisli,  el  iiii- 


csse:.lialilcr  vidclnr,  nisi  iii  s:'.cr:uiienio,  id  rsl  in 
fornia  illa  paiiis  cxlrir.sci.;i,  <\»x  visiii  seolTert  vc!:'.i;» 
inyslcrium,  iiec  ip  um  essenlialiter  fraiigiliir  cr.in 
iiiaiical  iiiconiiptibile  el  inle.ijrum  ,  nec  iii  parics 
dividilur.  Dicuiil  lameii  qiiidam  qiiod  non  csl  ii-i 
fraclio  cum  lamen  esse  videalur  :  qnibus  obloqiiiMir 
Ambiosiiis  (8{):  ail  ciiim  :  <  Nil  l':t1si  pulandiim  csl 
iii  sacrificio  verilalis,  velnl  in  niasoriMn  praii>ligiis, 
iibi  dcliisionc  qiiadam  falliinliir  ociili,  ut  videanl 
ossc  qnod  non  csl  (85).  i  Alii  diciint  ibi  esse  fraclio- 


iiisierium  liujiis  ofTicii  apostolis  concosscral,  cu:ii  B  nem ,   nibil  tamcn  frangi ;  est  cnim  sine  snbjecto  , 


dixil  :  lloc  lacidtis  rjuotiescunque  sianelis  in  mcam 
eommemorutionem  Ergo  sccuiiila  dic  posl  illam  jus- 
sioneni  ad  prcdalionom  islorum  vprboriiin  do  paiic 
poterat  confici  corpiis  Clirisli.  Sed  oorpus  Chrisli 
lunc  separaluiii  cral  ab  aiiinia  pcr  vcram  niorlcKi 
Ipsius,  322  '^''150  si  boc  fiorel.  cssol  lunc  corpus 
inanim:itiim,  cl  si  quis  tnnc  siimcrcl  cotpns  Cbiisli 
sunicrcl  iiianimalum.  Ad  hoc  diciint  (|tiod  ca  dic  non 


«Itiod  qiiidem  iiiiraciilo.<;o  fil.  Confossio  lanieii  Borcn- 
gaiii  fiiil,  cl  pioriqnc  boc  scniiiint,  (juod  ipsuni  cor- 
pus  Cbrisli  cssoiilialilcr  frangaliir,  'Icnlibus  alle- 
raiiir,  ct  taiDCii  iiiiognim  maiieat  et  iiiconnplibilc. 
licm,  dicit  Atigiisiiiius  (8G)  :  i  C:iio  cariiis  ct  saii- 
giiis  s.tcramcntiiiii  est  sanguinis.  Carne  el  saiigiiino 
ulrobiqiie  invisibili,  spiriluali,  intelii^^iiiili  sigi.ifica- 
lur  corpus  Cliri>.li  visibile,  palpabilc,  pleiium  gralij 


poieral  consecrari  panis  in  corpus,  nec  isliid  potuit  ei  diviiia  niajcsiale.»  El  hic  vidctur  dicere  apcrlc 

fieri  ab   apustolis  nisi  post  rcsiirrcclioncm.  Unde  qiiod  caro  Cliristi  sil  aliquid  quod  vidciur ;  et  san- 

cliam  Ecclesia  iii&llluit  ea  die  niissam  non  cclebrari,  guis  siniililcr  (87).  Sed  uiilur  hic  quodam  Iropo  lo- 

Iribus  sc  ingorcnlibus  caiisis,  vcl  qnia  in  vcrilate  qtiendi,  quod  rcs  significaiis  nomine  rei  signifioalai 

iinmolalur,  cujus  liaec  cxleris  diebus  inyslica  sunl  vocalur.  Undc  ciim  speoics  jianis  significcl  cyrnr.ni, 

sacramenta,  vel  quia  ipsc  poniilcx  Cbrislus  ca  dic  nomine  caruis  bic  appcllalur,  el  species  vini  nomintf 

pcr  setiieiipsumad  iiiferos  dcsccndit  ;  vol  qtii:i,  tcni-  satiguinis.  Ulruinquc  crgo  dicitnr  invi.si!.ilc,  ct  .spi« 

plo  solulo   et  allari  depulso,  non  csl  in  qtio  cotporii  riliiale  el  inltliigibilc,  scilicol  spccies  panis  ei  spccit» 

c(  s:inguinis  Cbrisii  olTeralur  boslia.  iiidc  etiam  csl  vini,  qtiia  Clirisli  caro  secundtiin  illain  fornr.im  nrii 

qiiod  bealiis  Ambrosius  inslittiil  nc  unqtiam  scxla  vidcltn' caro ;  iico  sanguis  socundtim  illain  foriiiani 

feria  missa  cclebrarctiir  Mcdiolani.  videiiir  snngtiis.  Utioque  ergo  signiiic:ilur,  inrptis 

Ilcin,  corpus  Cbrisli  lenetiir  nianihus  saccrdotis,  Chrisii  visibile  iii  altari,  iion  bominibiis,  sdl  :ipgcl.s 

nianducalur,  allcriliir  dciuibus,  frangittir   in   Ircs  qtti  assis.tinl,  iibi  in  propria  forma  eis  apparol.  s  ciil 

partes;  isiac  paries  suiil  aliqiia,  nnlla   illarnm  csl  ji)  coelo  cnijtyroo,  ubi  iii  ipstim  !-ancJi  angoli  de«i- 

reliqua,  quxbbet   ilbiriim   csl   corpiis    Chrisli.    Iia  deranl  prospiccre  (/ Pc/r.  i),  ibi  eii:»m  csl  palpabiU. 

quol  sunl  parlcs  corporis  Clirisii  tol  sunl  corj^Oia  lieiii,  coipus  Cbrisli  csi  IocmIc;  aul  ila  esl  iii  loco 


Clirisli,  imo  hab«lur(83)  quod  parscoiporis  Cbrisli 
€sl  corpus  Clirisli  cujus  esl  p:irb;  qnod  vidcltir  im- 
possibilc.  Qiiod  aulcm  corpus  Chrisll  (Vangatiir,  tt«ii 
lanium  cx  prx'diclis,  scd  cx  aliis  patcl.  Ubi  csl  fia- 


qiiod  f:ii'it  liiibiuiiliani  looalem  ,  sictil  oiiiiie  corpus  ; 
atii  d  (linilioiie  kx  i  esi  iii  looo,  qtiia  ila  cst  iii  iiiiO 
locu  quod  iioii  in  aliu,  iiccl  iti  co  noii  faciai  localom 
dislaiiiiam,  sicul  sunl  angoli  et  animx.  Al  ncittro 


fClio,  aliquid  ibi  frangitur;  iion  paiiis,  quia  noii  est  j)  323  ialurtim  inodorum  dicilur  coipus  Cbristi  lo- 

ibi,  et  ila  corptts  Clirisli  frangilur.  Qnid  taiiicn  Do-  calc.    Noii  ciiiiii   iinplcl  locnm  facicndo  disiaiitiain 

niihiisJcsus  discipulis  abciiiiiibus  pr^i>|)lcr  setiiioncni  localom  ;  naiii  sic  uno   ci  codeiii  lcinporc  inliiiiia 

qvii  cis  vidcbatiir  duriis  rospondil?  Ouod  cariialii«r  loca  implcrcl;  qtio.l  ost  inipossibilc.  Noii  est  vcruiii 

iiitclligcbaiil,  qiiod  spirituaiiicr  iiitclligcndiim  crat.  qnuii  sit  in  looo  (iiHiniiioiie  loci,  scilicci  (ptod  iia  S't 

Putabaiil  ciiiiii  cariiom  Chrisii  qucm  vidcliaiit  in  ea  in  uiio  quod  iioii  sii  in  alio,  ciiin  sil  siiniliS(  r  in  plti- 

forina  quani  cernob:iiil  morsilms  laocraiid.iin  ci  co-  ribtis  locis.  Ideo  diceii(lum(|tiod  iia  est  iii  loco  qiKid 

ntedeudani,  deiilibtis  ailcrcndam.  Qnom  carii;doiii  loci  dilliiiitione  coiilinolnr,  quia  it:i  (;«l  in  uno  b  co 

tciisuiu  Domiiius  in  eis  condemiiabal.  Ad  hoc  diccii-  qiiod  nou  in  quolibct ,  iiccl  in  plnribtis  simililor 

Uuiii  est  quod  corpus  Christi   idoo  (iiciittr  vidcri ,  lloni  aniina  Christi  simiil  csl  in  cmpyrco  cudo,  (t 

4}uia  forma  illa  pauis  sub  qua  velatur  videiur.  Cuin  iii  aliari  nbi  corpus  Ciiristi.  Nou  ergo  vidctnr  cssc 


(83)  Sic  Ililarius  (tibi  pars  cst  corpons,  ibi  esl  cl 
toiuiii);  ol  apiid  llioronyin.  De  coniecral.  dist.  2, 
rap-  Siugnti.  Vidc  laincn  Clossas  ibi. 

^84)  Ciiatus  ciiain  a  Majisiro  liic,  J  D. 


(85)  !Wag.,  §  I). 

(8G)  In  libro  Senient.  Piosperi  ei  habelur  D*  cont. 
disl.  i,  c.  Hoc  csl. 
(87)  liu  sulviiA4aj;.,  disu  10,  §  C. 


«51  rETRi  nc 

In  loco  (liiniiiliOne  lori,  qnia  ila  esl  in  nnn  }oco  qiiod 
In  ^lio.et  ifa  videiiir  aliariiin  ;iniiii.iiiim  iialurrim 
cxcedere.  Nullns  eniin  Spiritiis  simul  in  |iltiriliiis 
locis  esl,  iion  nisi  nninia  Clnisii.  Qiioil  noii  esi  iiii- 
riiro,  nnni  siciil  linhuit  siiigularein  st:ilitm  bcalitii- 
di.tis,  it:i  rliam  singiilarcni  nioitimi  incalitatis. 

Ilciii,  aiiiina  Cliristi  esl  in  coeli»,  el  ijisi  es!  alibi : 
«liiciinqiip  est  corpns  Cliristi  ilii  est  aiiiina  Clirisli, 
et  eronlrario.  Ergo  aniina  Clirisii  esl  in  ccBlo,  el 
corpus  est  .TJibi.  Ergo  scp;ir;ila  suttt  aniina  et  cor- 
pus  .t  se  iiivicein.  Ad  lioc  dicenduin  qnod  si  subin* 
let<ig;itnr  excliisio  f;irta  pcr  banc  diciionem  quain, 
ciiiii  dicitiir  anima  Ctnisti  est  in  ccelo,  el  corpiis 
Ctiristi  osl  alibi,  ul  iiiiciligaliir,  qnam  in  coelo,  fj|- 
suiii  est ;  qiiia  geiier:ili.s  cst  cxcliisio,  et  csset  sensus 
<|<iod  iion  esset  corpiis  Clirisli  iii  cnelo.  Sicut  nemo 
recipil,  isie  esl  doclior  qiiam  aliijuis  liomo,  cum 
unuin  siiperel  in  liociriti.').  Si  vero  itilciiigatur  ex- 
ciusio  per  .iblaiivuni  raci;i,  ut  sit  sensiis,  aiiinia 
Cliristi  est  iii  copIo;  ei  coipus  Cliiisti  esl  alibi,  id 
esi  in  aiio  locoa  coelo,  veruni  cst :  Non  eniin  liincex- 
cladelnr  quin  sil  in  co-to,  siciil  vides  qiioil  isie  esl 
sapiciiiior  aliqiin  hotnine.  Iicm,  cum  corp::s  Cbristi 
iu  Oa  snMtpialiir,  utrittn  os  ditalciur  quod  possit 
corpus  Clirisli  iii  os  suscipi,  sive  qiiantilas  corporis 
ul  iu  os  concludi  possil  coiitraliitur.  Ad  quod  di- 
ceiiduni,  quod  ea  viriuie  qua  potiiii  super  inare 
•mbul.ire,  corpore  itoii  iiisi  alluvi.ttoet  inari  non 
solidato,  et  qua  corpns  suum  virgiiiilate  serv:itu 
de  maierno  uierosivc  du  sepulcro  clauso  prnilnxii, 
sive  qua  polenlia  discipulos  suos  de  etgaslulonibil- 
ouiinus  taiiien  clauso  exire  fecil,  cadein  quoque 
virtule  corpus  suum  non  brcTialum,  non  diniiiiu- 
luin  in  oris  anguslias  reiipere  facit. 

Itetn,  in  canone  luissx  liubetur  post  consecra- 
tionein  :  Jube,  Domiite,  i$(ud  deferri  in  tublime  al- 
lare  luum  tociandum  corpori  tuo,  Nam  duo  vide- 
tur  pelere  saccrdos,  el  quod  deferalur  in  aliare 
sublime,  quae  pciiiio  est  otiosa,  qiiia  csi  ibi  corpus 
Douiini,  et  ul  societur  ibi  corpori  Cbristi,  quod 
inutilc  esl ;  nain  ipsum  corpus  qiiod  stipcraliaie 
esi,  esi  illuil  idem  qnod  csl  in  coclo.  Non  eigo  ei 
fiociatur.  Nain  iia  idum  sibi  sociaretur.  Non  est  au- 
tent  societas  nisi  diversaruin  reruin.  Nec  de  pune 
puro  boc  intcUigi  potesl,  tuni  quia  post  consecra- 
tionem,  qnando  hxc  verba  pioferuntur  non  cst  ibi 
panis;  tinn  qiiia  eiianisi  adesset  non  dereiTctur  in 
coelos.  Ideo.ila  intelligcndiini  cst  qiiod  ibi  dicitur. 
Nain  ideo  dicitur  deferri  quia  oral  sacerdos  quod 
sicut  corpus  Chiisii  in  ccelos  est  delatuin,  ubi  pro 
nobis  Cbrisius  iiilerpcllat  apud  Palrem,  ita  per 
eonsecrationem  et  sumptioncm  illam  crTiciaiur  ut 
pro  nobis  apud  Patrem  intcrpclial.  Nani  iila  coiiso- 
ciatic  nil  aliod  est  nisi  continua  interpellatio  pro 
nobis.  ¥el   ita,  Jubtt  Domine,  corpus  luum  deferri 

(88)  Uaoc  solulionem  liabei  Glossa  niarglnalis  ad 
rap.  li,  De  consecrat.,  disi.  ^,  can.  Ulrum  sub 
hgura. 

i^^}  Uagisi.,  IV,  disu  9r 


TAMI:NSIS  H.S2 

A  in  siiblime  allare  tuuin  atiocianduni  coTjicri  Chiisif, 
id  cst  (88)  nt  iiiiitas  Ecclcsi:c  qiuc  sigiiatnr  cl  cfli- 
ciliir  coipore  Christi  qiiod  csl  liic,  associi.-iiir  cor- 
pori  Cliristi,  id  est  Ecdcsirt  miliians  Ectlesi« 
iriuii.pbanii  :  cl  est  qnxdam  figiMa  per  qii:im  quod 
cst  rigitraii  altribuitur  li^iii-:inii.  Vcl  iia  :  Qiurdain 
dissnciatio  videlurqitod  corpiis  Clirisii  liic  videtnr 
siib  roniia  paiiis  ei  iioti  in  pronria  roriiia.  Petiiur 
ergo  ul  dcsinal  bic  videri  snb  forma  panis,  et  nt  a 
nobis  videaiiir  in  coc.Io  enipyreo,  ubi  ab  angclis  vi- 
detur  in  prnpria  foriua.  Vcl  idco  dicitiir  deferri  in 
sui)linic,  qiiia  posl  siisccptioiiem  nou  cst  corpiis 
Cbrisii  iii  aliari.  Siipcr  lioc  ianien  dubiiatiir  qiietn- 
adiiiodum  sil  324  ^orpiis  Cbrisii  in  aliari,  vcl 
in  eo  qiti  siiniit ;  et  dicuiit  quandiu  seivatur  sapor 

"  qiii  reinatict  facta  iranssubsiantialionc,  (amliu  est 
ibi  corpns  Cbristi.  Cnin  veio  ncc  scnlilnr  sapnr, 
nec  apparct  spccies  paiiis,  non  esi  ibi  curpus  Cbri- 
sli,  qiiiu  non  est  ibi  sacrameiiluiu  sub  quo  vclaba* 
lur. 

Ilcm,  corpus  Cbrisli  aut  est  animalum  aut  in.i- 
iiiinattim  :  iiiamiiialnm  noii  csl ;  est  cigo  aiiima- 
tum,  et  paiiis  verlitur  iii  corpus  Cliristi.  Ergo  pa- 
iiis  veriiiur  in  corpiis  aitiinatutn;  ergn  in  aniniain  : 
qufld  falsiini.  Ideo  diciinl  qui  nittlta  Icgerunt  se  iion 
iiiYcnisse  iu  aiiclorilaie  Itxc  vcrba,  et  ideo  iiovita- 
tes  verborum  in  bis  non  admittitnl.  Milii  videtur 
veriiatcin  vcrius  non  posse  exprinii  qitain  si  dica- 
tur  corpus  Cbristi  esse  atiinialiiin,  i<l  esl  aiiima  vi- 

Q  vincalum ;  niinquam  eiiiin  fiiit  inanimaiuin  nisi  in 
triduo  morlis.  Ilem,  corpiis  Cbrisii  aul  esi  siinplex 
aut  cumposiium  :  non  est  siinplcx,  cuin  ftieriicora* 
positumdiiin  fuii  inortale.  Ergo  est  qiiodam  com- 
posiiuiu.  Ergo  liabei  partes.  Ergo  in  eas  dividi  po- 
tcst,  ct  ita  corniplibilc  est.  Nec  obest  si  dicalur 
quod  sil  compositum,  ct  qiiod  partes  babeai;  non 
tanien  dividi  polesi,  qiiia  glorificatuin  csi  et  incor- 
ruplibile  factum.  Sicut  corpora  saiictoruni  post 
diein  judicii  iinniortalia  erunl  ei  incorruptibilia, 
ct  tameu  non  ideo  ininiis  corpora. 
CAPUT  XIII. 
Quis  modus  sumptionis. 

(89)  Ullimo  rcstai  diccre  de  sumptione  Di)miiiici 
corporis.  Modus  sinneiidi  duplex  esl,  sacramontaiis 

D  et  spiriliialis  :  Sacrainentaiiler  sumiint  boni  et 
mali;  nain  sacramenialiier  suinere  est  ipsain  car« 
nein  veraiii  Cbrisii  suinere,  sivc  inde  pcrcipiaiur 
fnictus,  id  est  ecclesiasiica  pax,  sive  non.  Spiri- 
lualitcr  sumuiil  soli  boni  :  spirilualiicr  siimere  est 
fructum  provenicntem  ex  carne  Doinitii  sumere; 
id  cst  esse  de  uniiate  Ecciesix,  sive  suinatur  cor- 
pu8  Cbrisli  sive  non.  De  qiia  sumptione  dicit  Au- 
guslinus  (SO).  <  Ul  qitid  paras  dcnlcm  ei  ▼ciilremf 
crede  ei  inanducasti.  Nain  credere  est  manducare.  > 
Ei  noia  quod  ecclcsiastica  unitas  diciiur  caroGbri- 

(90)  Cilaiur  commnniter  ex  lib.  De  poniil.  rems* 
dio,  ei  apiid  Algeruin  ex  '..  ii  De  poeuit.  Scd  vido> 
lur  bic  lexliis  confecl.  ex  tiacl.  2o,  ei  20  iiusdem 
August.  in  Joan,  ut  apud  Ivop.eiu. 


IK5  SEMENTIARUM  LIBRI  QUIiNv)tE.—  LIB.  V.  «IW 

S(I  spirlfualis.  Uihlc  :  Siti  manducaveriiis  carwf»»  A  1>'I««  Er{;o  (crcbalur  ilenlibus,  frangebaliir,  piliela- 

mfam  et  biberiiis  matm  sangttinem,  elc.  {Joan.  vi).       liir;  seil  islud  noii  valel,  dicdini  esl  cii  in  snpra, 

Scd  olijiiilur  :  Isle  reprobus  qm  cliarilaieiii  ba-      quia  iicc  cli.nn  nno-lo  quaiKio   csl  glorifM  :*lijm  lcri- 


bcl  ail  pj*;csciis,  siimit  corpus  Ooniiiii ;  in  co  elllcil 
quod  figurat,  ciim  sit  \eniin  sacranieiituni  novi 
teslaineiiii.  Ergo  ipsc  csl  elocliis  :  dicil  chim  au- 
Ctorilas  (91).  <  S;icrauiciita  iii  solis  elcdis  clliciiiut 
quoil  figuraut  •  lietu,  isle  sintjl  Clitisiutu  «lui  sii- 
liiit  corpus  Dotuiiii,  <]uo  nil  esl  nielius.  Ergo  siiiiiit 
id  qiio  iiil  cst  luclitis;  falsuni  ergo  dicit  saccrdos 
(Jum  orat  (92),  <  ul  per  ea  qujt:  suniiinus  puiiora 
suutaiiius,  >  ciiui  nibil  sit  potius  Cbiislo.  Moo  icsol- 
venditm  est  iltud  noiiicii,  scilicei  poliora,  iu  advcr- 
biiiin,  ui  sic  iiilcllig:itur,  potiora  suinaniiis,  id  cst 
luelius,  sciliccl  incliori  inod«.  Modo  eiiiiu  ila  su 


lur,  aiil  fraiigitur  nisi  sub  foriiia,  lla  ctiati»  ncc 
luiic.  Ex  cor.fessioue  tamcn  Bcrcngarii  colligilur 
qiiod  ipsiini  cssculialilcr  fraitgattir,  :iUci:»tiif,  ina- 
nens  lamcn  incorriiptiiiile  ct  intcgrum  :  fpioil  qiio- 
quoinodo  inlclligeiidiiiii  sii,  alibi  «letcrniiiiaitim  cst. 
Fiicnuil  lanien  qui  dixeruiil  Cbrisluia  natiiraliicr 
Iiabiiisse  corpus  immortale  ei  impass'bilc  ct  glo- 
riosuiu  :  sed,  ui  vidcreiiir  ei  paierctiir,  fcccrat 
illiid  umrtalc  ad  te-i  pus  ;  el  in  cojiia  lalcm  sc  dcdit 
dlscipiilis  qualis  eral  naliiraruer,  qiila  talis  iu  mo- 
dico  Io'0  piitcsl  cssc.  Ila  eliam  in  traiisrigiiralionc 
appaniil  iit  carne  la!i  qualem  naturalitcr  Iiabcbat. 


milur  a  iiobis  qiiod  non  esl  lud^is  vila  acleriia  uisi      Quomodo  atiiem  iii  orc  singiiloriim  fuerii  simul  iiiio 


per  caiisam,  sed  tunc  friicmiir  visione  dcitalis 
ipsiiis,  ct  cariiem  cjtis  glorilicaiam  ociilis  glorift- 
catis  cerncmtis,  ct  ita  incliori  modo  ci  uiiicmur 
quam  liiodo,  quia  el  eam  diligciido,  quud  fil  bic  : 
sed  pliis  ibi  :  et  eain  facic  ad  lai  icm  conlemplaiido, 
qiiod  iion  est  bic.  Sed  ibi  nec  separari  poicrimus. 
Eodeui  moilo  iiitelligilur  lllud  (02)  :  <  Pcriicianl  in 
nobis  sacramenCi  lua  quod  coniiuciii,  ui  (|tiod  iiuuc 
spc  {Serluius  reruin  verilalecapiainus.i  Modoqiiidcm 
rerum  vcriiatem  capimus,  scd  occutiam  ;  tunc  au- 
lem  manifestam.  Vct  ila,  ul  per  ca  qux  per  iioc 
fiacrxmentiim  tiic  suinlinus,  id  est  per  fidem,  spein 
el  charitatem,  sumamus  poiiora,  id  csi  vitam  setcr- 
nam,  qux  poiior  est  omnl  viriutc. 

Item,  Cbrislus  suuni  corpus  dedil  discipulis  mor> 
(aleet  passibile  :  nobis  datur  immorialc  ci  impas- 
sibile.  Ergo  melius  dalur  nobis  quam  illis  :  quod 
vcrum  est,  non  quanlum  ad  efleciuin  :  scd  ipsum 
inelius,  id  est  gloriosius.  Ita  enim,  melius,  accipitur 
super  Aposiolum,  tanlo  melior  angelis  efjeclut 
quanio  differenlius  prw  illis  325  nomen  hancdiia' 
vit  {llebr.i),  Non  cniin  polesldici  efleclus  niclioran- 
gelis  secundum  deitatem  vel  aniinain,  cum  nibil 
boi>i  in  resurreciioiieaccreverii,  nisi  impassibiiilas ; 
sed  secundum  carncin  qux  facla  est  gloriosa  in  re- 
surrectioue,  el  angelicam  naturaiii  exceileus,  cuin 
priusesset  in  mortaliiate  et  passibiliiaie.  iiein,  bu- 
bet  auctoritas  :  <  Hoc  eflicil  corpus  Cbrlsii  in  su- 


e«demqiie  momenlo,  non  inlclligiiur,  iiisi  bcc  di- 
catur  lierl  niiraculose,  sicut  eliani  bodie  esl  in 
pluribus  locis  siiiiul  el  miraculose.  Nec  esl  eiiim 
nalura  corporis  glorificali  ul  sil  in  pliiribus  locis 
siinul,  slcul  nec  glorilicali.  Vanum  lamen  mibi  vi- 
detur  in  hujusmodi  laborare,  cl  sequi  naturam  in 
niiraculis. 

lllud  eiiam  qu.^eritur,  ulrum  corpus  suura  sacra- 
mentaiiier  acceperil  quod  vidctur  sumi  ex  eo  qnod 
dicil  Augiislitius  (93)  super  illuin  locuin  Psalini 
Lxvin  :  Ht  dederunl  in  escam  milti  fel,  et  in  siti 
mea  polaverunl  me  acelo.  <  Jain  Domiiius  escaiu 
acceperai  qui  cum  discipulis  Pascba  mamlucave- 
C  rat;  >  qtiod  tamen  sic  impossibile  probaiur.  Nan» 
ubi  vcrlias  csi,  non  esi  necessarium  sacrainentum. 
Sed  Cbrislus  veritas  maiieiis  in  se  erat,  iiec  pro- 
ptcr  sumptionem  uniretur  sibi,  cum  ipse  essei  iiie 
cui  uniri  debemus.  Ergo  non  indigebat  lali  sum- 
piioiie ,  nec  etiain  polcrat  sumere.  Dlcimus  ergo 
quod  niinquam  sacramenlaliler  accepll,  sed  mani- 
bus  ad  sumciulum  sacramcnlaliter  discipulis  dcdil, 
el  ideo  dicliur  sacrameniaiiicr  accepisse,  quia  in 
manibus  nd  dandum ,  non  in  orc  ad  mandiH 
candum. 

(94)  Item,  dicii  auclorilns  :  <  Anaihcma  sit  qui 
mulalordinem  Jcsu  Cbristl.  >  Cbrisliis  post  coennm 
agni  figurati  corpus  suum  discipulis  dedit.  Ergo 
eiiam  nos  dcbemus  post  coenam  tam  dare  quam  ac- 


mentibus  quod  in  se  habct;  »  In  se  hahebat  mor-  d  cipere.  Vide  ergo  quia  Christus  post  ccenam  agni 

talitatem  et  passibililatem  quando  lllud  d0dit,  ergo 

in  sumenlibus  cflicicbat  niortalitatem  et  passibili- 

tatem.  Ideo  dicunl  quod  licet  discipulis  daium  slt 

mortale,  erat  lamen  inimoriaie,  id  est  poiens  non 

mori,  et  immorlalitaicm  cllicicbat,  id  est  huc  con- 

fcrebat  sumeniibus  digne  ut  non  possent  mori.  Nam 

aliiid  significat  nomen  ad  quod  ht  relalio,  cl  aliud 

pQsilum  in  proUtione.  Stcut  ei  cum  dicitur  :  <  Ma- 

nu8  meae  qux  vos  feccrunt,  clavis  fixac  sunl.  i  Iiem, 

tuQC  dedit  discipuiis  suis  corpus  mortale  et  passi- 

(91)  In  collecta  qiiadnm. 

(92)  In  alia  collecia  :  Mag.,  dist.  9  5  C. 

(93)  Augusl.  ad  biiiic  vcrsiini  psal.     Acceperal 
ipsc  escani  suavem  quaiido  Pascha  manducavii  cum 


paschalis  corpus  suuin  dodil  ul  ostenderet  lermi- 
nala  esse  legalia,  iiiter  quse  posl  sacrificium  vitulae 
rufx,  dignitis  erat  sacrilicium  ngni  pascbalis,  ct  eis 
succedcre  sacramenta  novi  lcstainenti  quorum 
primum  et  prxcipiium  cst  sacramcntum  eucbari- 
slise.  Ideo  eliam  quia  ea  quoe  poslreino  di(Ua  suni 
vei  facla  facilius  memori^e  commeiidamus.  Ipse 
igitur  a  discipulls  corporali  pneseniia  discessuruS, 
et  ad  invisibilia  palcrtix  inajestalis  migralurus  bnt 
memorialc  cordibiis  discipiilaruin  vcluit  iiilimare. 

discipulis  snis ;  ibi  sacrxiincntiim  sui  eorporis  d^ 
nionstr.<vii. 

(94)  Cyprian.  quid  siinile  habei  cp.  03  Dt  ioer»- 
menlo  Doniin,  culicis. 


1253                                                          rETlU  riCTAVlENSlS  I2?i(j 

(95)  itlcoqiie  post   lypici  agtii  imniolalioneii)  sin)-  A  lca  suinplio.  (97)  Ideo  <!iceiiiliim  qiioJ  iion  csl  dii- 

poiiens  rci  lii);iiranli  rigiiraliiin,  corpus  siiuiii  (iisci-  plcx  siiinpilo,  sed  uiia  solu.  Sictil  iiec  i<9lc  bis  nian- 

piilis  praiisis  dedil.  Volnil  t;iiiicn  iil  a  siicccssoriliiis  «Iiical  qui  liiliit,  cl  poslca   ilcruni  nniiKliical ,  iicc 

jejiinis  pro  reverpiitia  lanti    sacrainctili  illiiil  iilcin  esl  snpCrnuuui  qiioil  idcin  suiiiil  sul)  dnpliri  bpi.Tic. 

corpiis   siinuTetiir,  ct  idco   i.uii   csl  nintalub  ordo  Niini  p;iiiis  ad  ranieiii  rcrerliir,  viiniin  ad  sangiil- 

illc  (  lirisli  Jesii,  qiiia  ipse  Jcsiis  CHiri^liis  liiinc  or-  nc:n  ,  in   quo  ,  sccunduin    pliilusoplios  ,  csl   sedcs 

dinciii    iipprubat.  Iteiii,  ipsc  DlM-isiiis  dcdit  corpiis  aitiiiix>.  Ul  crgo  nolcliir  i|uod  cl  vcruin  corpus  ct 

siiiiiii  326  disiipiilis  (jiios  k(icli;il  iii  pru\iiiio  pcc-  verain  aniinain   liabiiil  ul  uiruiiique  libcravit,  6ul> 

caliiros.  Lugo  iion  consulcbal  coruni  uiililaii.  Eigo  duplici  suinitiir.  Nam  si  tanluiii  sub  spccie  panis 

iion  cral  diligcns  coruiii  duclor.  suinerclur,  vidercttir  ad   solam  corporis  inuiatio- 

Qii,T.riiiir  cliaiii  aii  islc  sacerdos  dcbe.U  dare  cor-  ncin  valerc;  si  vcro  laiiliini  siib  spccie  vini,  ad  so- 

pus  nuinini  ilii  qiicin  scil  iii  inorl;>li  |)Cccalo  es  e,  iain  aiiiinx  sanii.ilein  iiinucrcliir  siiinptio  licri.  Si 

ncc  polesi  cuiii  coiivinccic.  Er^'o   a  coniinuiiione  qiiis  quicral  an  sil  diiplcx   siiinplio   si  senicl  sub 

Ecclcsix  noii  debct  emn  sci|iicstrai-e.  Er^o  si  peccat  specie  panis,  ct  iloruni  sub  specie  panis  suniilur 

delict  ei  «lare.  Ecoiilrario   ina;,'isler  ejus  est ;  lciie-  corpus  Chrisii,  diccndum  quud  non  esl  (iuplex  ia 

lurojus  pi-ovidere  saliiti.  Ev^o  noii  debet  ci  daie,  B  sacerdole,  quia  iii  una  niissa  plures  lioslias  sacri- 

unde  sil  deterior.   A<I   lioc  diceiidiiiii    quia  si  iile  (icavil,  el  iii  cadeni  sub  pluribus  spcciebus  cor- 

peccai  dcbet  ei  dare ;    si   lanieii  sciat  cuin  cssc  in  poris  suniit,  si  non  suiTiciat  nuinerus  lioininum  ail 

morlali  peccalo  debel  eu:i)  inoncre  iie  accipial,  (juia  cdcnduin.  Si  tameii  lioinini  laico  sub  duplici  spc- 

qui  indigne   v.anducat,  judicium  sibi   manducal  et  cie  panis   porre.\il,  polesl  dici   cuin   bis  coinmu- 

bihit  (i  Cor.  XI).  Sicui  eniiii  ait  .\iij!;.isliiuis  (96)  :  jiicasse. 

{  Non  prohiboal   dispeiis.iloi'  niaiiducarc,  scd  exu-  llcin,  non  lotus  sangiiis  fliixil   de  lalcre  Cliri^li, 

ciorcm  nioueat. »  Si  qiiis  laincii  iii   criniinali  pec-  alia  pars  fliixil  ct  alia  siipcifliixii,  ct  ncuira    fuit 

calo  inanirestc  perdur;il,  pruhibciulus  esl;  occuliiis  allern.   Si  quis   tainen  tiiiic   siinicrct   Ciirisii  saii- 

Yero  inoneiidus.  Doininus  aule:ii    Jcsiis  sa'pe  iiio-  giiiiiem  sumerelne  et  cum  qui  llnxit  et  ciim  qni  sh- 

nuil  Judain  iic  accipcrel,  quanJo   iiiiiuehal  qiiod  pcrfluxit,  cl  si  ficiet  con\ci'sio  vini  iii  sanguirani 

es.sct  cum  IradiUirus  dicciido  :  Qux  inlingil  manum  Iranssubslanliareliir  iti  ulruinque,  an  in  allcruin? 

iiiecutH  in  puropsi.le,  Itic  esi  qui  me  liudet  [itallli.  Ab  liujnsinodi    caviliatioiiibus   aibitror  hic  poiius 

xxvi).  Vidclur  laincti  invilasse  cum  dixit,  Accipile  supcrscdciidum  (|uam  cis  insistcndinn.  (1*8)  «  Aufcr 

ex  lioc  omiies  (Marc,  xiv).  Sed  hoc  ita  i«tellig;ilur,  q  arguiiicHla  ulii  fidcs  exigilur.  >  illiid  polius  inqiii- 

id  est  vosmcl  lales  pracparalo  ul  possilis  digne  acci.  rc-ndum,  aii  sil  dandum  quod  isle  sumat  anim:iin 

perc.  Chrisli  (|ui  suuiil  lotuin  Chrlslum,  vcl  siimal  deita- 

Si  quis  quocral  an  melius  facial  sacerdos  quando  lein,  scd  al>siirdum  est   lalia  conccdcre.  Nil  eniin 

ei  qucm  scil  csse  in  morlali  peccalo,  purum  panem  dicilur  hic   siiini  iiisi  qiiod  manducalur.  ISoii  crgo 

dal,  quam  si   porrigal  corpiis   Domini  sub  fornia  dandum  esl,  isle  maiiducat  animam  Clirisii,  qni.-» 

pauis   si    iile    pcccal.    Dicendinn    csl  quia   peccal  «>on  peMincl  ad  aiiiiiiaii)  eam   manducari,  licel  to- 

quandopaneiii  purum  purrexil,  ncc  ille  miiiiis  pec-  luni  Clirislum  suinat,  quia  lotum  (99)  quando  csl 

cal  qui  suuiii    pulaiis  se  suimre  corpiis   Domiiii  :  masculini  gencrisadpersonam  i-cfcrlur327'l""ai>«i» 

quando  vero  corpus  siiinil,  solus  ille  pcccat  qiii  est  nciitrius,  ad  naiuraiii,  sicul  diciiur,    lolus  eral 

nianducal.  Ilcin,  solel  qiixri  cuiii  Duniinus  corpus  Chrislus  iii  sepiilcro,  sed  non  lolum. 

suuiii  dcdcrit  discipulis,  cl  iioiiduiii  cssel  gloiifi-  (lOOj  Itcm.  quaeiilur  aii  sit  vcra  immolalio  qu.i; 

cattim,  aii  poicral  vidcri  in   illo  Iriduo  a   discipulis  quoiidie   fit   in    aitari,  a   saccrdole,  el  aii  quotidie 

sub  foriiia   liumana  nondiini   gloriticula,  quam   iiil  iininulctur  Clirisius,  quolidie  occidalur,  et  ila  noii 

proliibet  abociilis  mortalium  absquc  veijiiiine  coii-  suflicil  una  inors  Christi.  Ad  quod  dicciidiim  qiioil 

spici,  et  an  iii  illo  iriduo  lalcat  sub  lorina  paiiis  el  D  immolaturClirislus  insacramcnlo,  ct  iila  inimolai  o 

Tiiii,  ct  aii  in  prnpria  forma  videictur  a  sumcnli-  non  ob  alind  diciiur  ininiolaiio,  nisi  quia  rcpispscn- 

biis.  Do  lioc  iiiliil  legimus  vel  audivimus  dcicrmi-  tal  vcr;-.m  iniinoialioncmqnye  semcl  facia  Cftt  c.\paH- 

nadKii.  sis  mauibus  in  crucc.  Sicul  piclura  rcpra>sciilai  id 

Item,  islc  siimit  lolum  Chrisluni  sub  specie  paiiis,  cujus  est  imago,  et  sicut  iiiiago  iioniiue  rci  quain 

tl  poslea   lotum   sub  specic  vini.   Ergo  bis  suinil.  significat  dit  ilur,  ut  imago  AohiHis  dicitur  Arliiilcs: 

Siiiil  igitiir  dux  ibi  suinpiiones,  sicut  duae  species,  iia  inimulatio  illa  nomine  verx  iiiinioljiioiiis,  quw 

vel  si  nihil  sub  specie  vini  sumil  quod  non  prius  scmel  facla  cst  nuncupatur  (i).  Tamen  ciim  cali^ra 

sumptiim  sii  sub  specie  paiiis.  Ergo  supcrfluil  aN  sacramenta  extra  Ecclesi*  unitalem  celebrari  pos- 

(95)  V.  Cypr.  ciiaium.  (99)  Totum,  esl  naiura;  repraesenialivmn,  foiiis, 

(9b)  Ex  co  sic  De  contecr.,  dist.  2,  c.   C7  :  Non  auieni  hypuslaseos  Damasc,  I.  iii  Dc  ftd.,  cap.  7  iii 

prohibcai  dispensalor  iiianducare  pingiies  terrx  in  finc. 

iiicusa  Domini,  sed  cxaciorcm  inuneal  liiutire.  (100)  Mag.,  disl.  <2,  §  G,  H. 

(97)  Mag.,  disi.  H,  §  E.  (1)  Male  iiem  Mag.,  disl.  15,  qui  discipulo  l.ipiS 

{$6)  Ambiosius,  supra.  fuit  oflcnstoni» 


B 


4257  SENTEMIARCM  LlOftl 

£int,  illi  qui  excommunicati  buiit  non  possunl  hoc  A 
sacramenlum  conficerc,  qniu  non  dicnnl  offero  sed 
o/feiimus  qiiasi  cx  pcrsona  Ecclesise  (2).Missa  cuin, 
iM  clicit  Augusliiius,  tlicilur  eo  quod  missus  ccfile- 
siis  ndveniiil  ad  consecramiiim  corpus ;  idoo  nisi 
angcliis  veiiial,  missa  neciuaquam  vocari  polesl.  Sed 
ad  invocaiioncm  lixrelici  vol  cxcoinmunicali  non 
vcnit  angelus. 

CAPUT  XIV. 

<Quid  sit  iacramenlum   eonjugii,  et  quid  rcs  ipniusi 

(5)  Scpieni  snnl  sacramenla,  de  quorum  Iribus 
lnic  nsque  dicluin  csl,  id  esl  de  baptisnio  cl  coiirir- 
malione  cl  eucharisiia.  i\unc  csset  agendiiin  de 
<]uarlo,  id  esl  de  potnileniia,  nisi  supra,  ubi  dc  pri- 
nia  gralia  iractAbatur,  quanlum  ad  proposiliim  at- 
linebat  dictnin  rnissel.  De  quinto,  id  est  de  ordi- 
nibiis,  nil  bic  dicenilum  eo  qiiod  decrotistis  dispu- 
tal'0  de  bis  poiius  qu.im  ibeologis  dcscrvit.  Qiioe 
circa  sexlum,  id  est  conjugium  a  tbcologis  solcnt 
inquiri,  sub  compendio  sunt  perslringoiida ;  ncc 
eniin  animus  nobis  esl  coinpleclendi  omnra  qiix 
circa  conjiigium  possunl  inquiri,  cum  pleraqiie  de- 
creiistaruin  potius  quam  ibcologoriiin  ramulenlur 
inquisiiioni.Vidcnduin  esl  ergo  qiiid  sit  sacramcn- 
tuin  conjugii,!  t  quid  rcs  sacramenli,  qux  insiitulio 
cl  qux  cansa  cQiciene,  et  cansa  finalis  et  causae 
<iivorliis  animadvertendcc  :  qu.ie  clariiis  patebiint 
prius  cognito  per  difiinilionem  quid  sit  coiijiigium. 
Conjugium  est  viri  et  mnlieris  maritalis  conjunclio  C 
inler  leghimas  personas  individuam  vitce  comuetudi- 
nem  relinens.  S.icramciilum  est  liic  conscnsus  aiii- 
morum  el  carnalis  copula,  nec  siinl  duo  sacrainen- 
U,  sed  unuin  sacraiiienluin  uiiionis  Cbrisli  ad  Ec- 
clesiam,  qiix  fit  per  cbarilaloin,  el  corporalis  qux 
(it  pcr  natiirse  conrormilatem.  Cujus  eliain  signuni 
csl  carnalis  ropula,  sicul  cunscnsiis  aniinaruni  spi- 
ritualis  unionis.  Sicul  vidcs  qnod  species  panis  et 
vini  non  sunt  duo  sacramcnia,  .«cd  unum;  species 
panis  signincai  corpns  Cbristi  ei  non  sanguinem  ; 
specics  viiii  sanguinem  el  noii  corpus.  Scd  objici- 
lur.  Dicii  enim  auclorilas  (4):  «  Non  esl  perfecium 
coiijugium  sine  coinmislione  sexuum.  i  Ergo  inter 
Mariam  ct  Joscpb  non  fuil  peifeclum  conjngium. 
Ideo  ita  csl  inleiligcndiiin  non  est  petfecium,  id  est  " 
non  plene  exprimit  iiiiionem  Obrisli  ct  Ecclesiae, 
non  exprimil  corpor.ilom,  sed  spiritunteiii.  Iiem, 
conjugiiim  est  sacrantciiliiiii  novi  testamenti.  Ergo 
edicit  quud  ligiiral;  crgo  ctricil  unilalein  Clirisii  et 
Ecclosia).  Ad  boc  diceiidiiiii  quod  boc  sacrameniiim 
in  velcri  lcslaincnln  cclobrabaliir,  sicut  ci  in  novo, 
et  aiiiiqiiius  est  oiiinibiis  sacramentis;  nain  insli 
(ulum  luil  iii  paiadiso  ciiin  Dominus  dixil :  Crescl« 
el  tnulliplicamini  (Gen.  ii  ). 


QUINQUE.  —  Lm.  \.  1?S8 

CAPUT  XV. 

Qua:  sit  instilutio. 

(5)  Esl  enim  duplcx  instilutio  biijus  sacraTnenli, 
una  ad  olficiiiiii  in  paradiso  anic  peccalum ;  iiam 
£.iciit  modo  merctnrliomo  aliqiio  liono  Ojiere,  ila  nie- 
rcrelur  luncoptire  328 '-'0"J"g''><^l<^s5*'''''"'^'"*^*^"* 
tivo  libidinis  :  posl  peccatum  vero  fiiit  ad  rcmedium. 
Scd  olijicitiir  :  Qiiando  Dominiis  d  \it :  Ciesci/c  rt 
niultiplicamini,  prjccepil  conjngiiim.  Ergo  lr;iiisgres- 
sores  fuerunl  qiii  non  conjiig.iti  sunt.  ScdAbol  noii 
fiiit  coiijugalus  :  Ergo  Iransgrcssor  fiiit,  crgo  inor- 
tnliter  peccavii.  Si  vcro  dictiim  fuit  sccundiiin  in- 
dulgenliam,  iit  vidctnr  diccre  Apostolus  (/ Cor., 
vii),  el  induigeiilia  non  csl  nisi  ubi  prxccdit  culpa, 
ergo  in  omnl  conjiigio  esi  ciilpn.  Ad  boc  dicciidum 
qiiod  lioc  praeceptum  fuil  in  paradiso,  ct  posl  pec- 
catiim  ante  mulliplicationem  gpiieiis  Iuimani.  Simi- 
liier  post  diliiviuin  anle  muliiplicationcm  gciicris 
bumaiii  dicJum  esl  lioc  siib  pr.xcepio.  Miilliplicaio 
vero  g^nore  bumano  fuil  iiidulgentia,  id  esl  conces- 
sio  vcl  perinissio.  Nam  bxc  diio  significai  boc  no- 
men  indul(jentia(&}.  Ciim  vcro  prnecepliim  sil  dc  bis 
sine  qiiibus  non  est  sabis,  consiliiim  de  niaxiinis 
bonis,  ut  dc  continenlia  ;  permissio  dc  minoribus 
inalis  de  quibiis  esl  coitns  qui  est  in  coiijngio,  qui 
esscl  morlalc  peccatum  nisi  exciisarctur  boiiesdle 
niipliariiin.  Concessio  de  niinoribiis  bonis  esi,  ut 
conjiigium.  Itcm,  conjugium  esi  sacramonlnm  :  ergo 
opere  iiliiis  sacramenli  polest  bomo  mereri;  scJ 
coiliis  esl  opus  illins  conjiigii,  eo  ergo  niereiur 
bomo.  Sed  coiilra :  totus  lionio  lunccstcaro.  Ergo 
non  adhibet  Spiritus  sanctus  prssenliam  stiain. 
Ergo  non  polest  fieri  siue  morlali  pecc.oto.  Itcm, 
dicit  Gregorius  (7):  <  Delectaiio  illa  sine  pcccalo 
nullateiius  esse  potest.  i  sed  non  potest  cssc  coilus 
sine  deleclalione.  Ergo  coilu  illo  non  potcsl  me-- 
reri  liomo.  Ad  boc  dicendiini  quod  opere  coiijugii 
inereiur  bomo,  quando  hac  soia  inteniionc  dormit 
ciim  uxore  sna,  ut  inde  prolem  suscipial.  Nam  npiis 
iilud  fil  ex  charitale  et  est  ibi  delectalio  :  qiix  qiii- 
dem  essei  morlale  peccatum  nisi  excnsarcliir  pcr 
bona  conjiigii,  quae  suiil  iria  :  fides,  proles  et  sacra- 
nientum.  In  fido  nllendilur  nc  vir  ad  aliam,  vel 
nxor  ad  alium  accedal;  in  prole,  ul  caiisa  cjuspro- 
creandx  commisceanlur,  ut  Dco  religione  e;liicriiip; 
in  sacramenlo,  ut  quandiu  viviint  non  separcnlur 
spiritualiier ,  elsi  qiiandoque  uiriiisque  consensu 
corporaliier.  Quod  crgo  dicil  Gregorius  :  i  Delecia- 
lionem  iibMn  non  esse  sine  pcccaio,  >  iiilelligeiidiim 
quando  boino  vcl  caiisa  inconiinenliai  vcl  libidinis 
explendop:  cum  uxore  dorniit;  (unc  eniin  est  ve- 
niale. 


(2)  Cil-itus  apiid  Mag.  !iic. 

J3.)  M;ig.,  IV.  dist.  2i)ct  27 

(i)  Aiig.  III  b;ibelur  iiic  dist.  2C,  §  G. 

'!))  M.ii{.  stipra. 

rATBOL.   CCXI 


(6)  Mag  ,  dis(.  26,  §  D. 

(7)  Greg.   resp.  10  ud  Inlerrog.  Augnsiini  :  4  Vo- 
iupias  ipsa  esse  sine  cuipa  uullatonus  puicst.  > 


40 


»S50  niHi  ricTAViE:^sis  a^ 

CAPIIT  XV!.  X  uo  :  Siri( lumbt  vtilti  prtpcincli  ei  luterna  arden 

Qhx  cautti  cfficieiis  coujuijii.  le$  {Liie.  xii',  eic. 
(8)  Kdlcieos  cousa  mnlrimonii  est  couseiisiis  ani-  Quu-iilur  tliam    a»    cciisensus  verljonini    sioo 

mortitn.  Scd   ii>iiirjuiJ  coiijiifjcs   suiil  isli,  si  jiirel  consensu  airMMoruin    facijl  miUriinoniuMi  (13).  El 

vir  bf.  (Iiicturitin  eain,  ei  illa  se  illi  nupluram?  Non,  (Jiciinl  qiiotl  coJijugium  cst  inler  sic  coiiscnlienles 

iiisi  jier  vcrlia  (Ic  praeseiili  rouscnsus  cxprimaliir,  sed  pcccaiil  mortaliier  qui   sc  copulaiiliir,  qnia  iii 

m  (lical  vir,  Accijiio  le  in  meam,el  wulibr,  Accipio  corile  et  cor«lc  loqiinntur.   Noii  ideo  taiiien  dcpcrit 

tein  meum.  Scd  qujcrilnr  ciijus  rei  sit  consensius,  ipsa    «lignilas  sacramenli.  Situl  vcrum  baptistnHiu 

an  carnaiis  copulx,  an  coliahilalionis  (9)?   Si  enini  suscipit  qni   (iclus  acccdil,    lauien  non   piodcst  el 

coi!sr:iiSi!S  cohaiiilaiionis    cliJcil    conjiigiiini,    ergo  donei- (iclio  reccdat.  Itom,  liic  siinl  iluo  coitjugaif. 

iiilcr  fiaircmct  soiorem  potest  csse  lcgititiium  coii-  Eigo  trijsesimum    rructum   rccipieitt,    sad   ct    ipsi 

iiigium,  cum  sinc  peccalo  possinl  siniii!  colialjilare.  fiuiil  conlinentes  ei  non  conjiig;iii.  Ergo    recipieiit 

bi  vcro  conseiisns  carnalis  copnliic  oausa  cst  malri-  fincluin  sexagesimujn.  Sed    ilii  a!ii  tantnni  suat 

nionii,  ergo  inler  Mariam  cl  Josepli  non  fuil  veriim  conlinentcs.el  iion  conjugaii.  Ergo   recipiont  fiuc- 

fnatrimoiiium,  quod  nnnqur^m  heata  Virgo  in  car-  ^um  sexagesimuni  et  ilon  trigesimum.   Ergo  niiijo. 
nalem    copulam    consensit.  Qiiod    ita    osienditiir :  li  reni  rruclism  recopturi  sunt  isii  qni  dnpliceni  rccl- 

<lt))  Prnposueralnianero  iii  virginilaie.  Eigo  vii  non  pieiilqiiain  isti  qui  uniim,  qiioJ   ralsutri  cst ,  quia 

consciisii  in  carn:-.lem   copulam,  vcl   volum  frcgit.  parem  habeni  charitaiem  iliis.  Ad  (luod  diccndum 

Stem.dicii  aucloiii:is{li):  <  Posl  votum  non  (nn'.uni  sicut   snpra   ditlum    esi  ,  qiiod  non  sii  disiinciio 

«(iihcrc,  sed  et  veHe  niiberc,  peccalum  «sl.  »  JJeaia  friiclimm  sccundiiin  naturam  ct  (|iianiiuitem,  nt  ita 

Virgo  voverat  virgiiiilatem  <»l  posiea  nupsii.  Ergo  snpercni  se  praeuiia  iii  quaniiiaie,  sicut  ei  tiumeri 

ex  hoc  peccavil,  et  ita   voluin  fregil.  Iiem,  leg  inr  sc  excedunl.  Recipicns  eiiim  frucliim  tiigesimum 

qiiod  Chrislus  revocavil  Joannem  volentem  nuhere,  bcatiorest  quandoqueeo  qiii  recioii  scxagosimum. 

bi  voleliat  iiuhere    Ergo   voUhal  csse  suhdiius  h  gl  ScdsecundHni  significatioiics  niimciorum  qiias  sa- 

uKoi-t£.  Eigo  volehal.  ul  noii  haberel  polcslalcm  pra  distinximiis ,  ila  praemiorum   dilTereniias,  se- 

sni  corporis,  sed  mulier.  Ei  |,'0   volehal  ei  rcdderc  cunduia   auctorilates     sanctorum ,    assign.vimus : 

(^ehiluin  6i  exijrcret.  item,  Jor.nhes   ex  chariiale  inio  cliam  isti   oonjugati  non  sunl   rcci-piuri  fru- 

\olebal  obeiiiie  legi;  icx  vole-tial  iil  qnilibet  ducercl  clinB  conlinenlium,  quia  paralus  est  uieique  alierl 

uxorem;  imo  nJalcUiccbat  cam  qsii  steriiis  eralel  deliiium  rfiddere,  ?i  poposcerit.  iNon   e^l  aulem  ila 

semeit  »,uper  lerraM    non    rciinquebal  (Oeu/.  vn).  iu  ccnlinenubus.  Q.iidam  lamen  dicuiil  cos  sccun- 
Ergo  JoaiiMcs  volebal  ulios  generare  et  virginiialeui  ^  (jum  tligniorem    suii-m  judicQiidos  ,    ul  dicanlur 


i 


voverat.  Ergo  conlra  voliini  feceral. 

32S  Ad  Itoc  dicendum  quod  consensus  conju- 
gaii.s  socielalis  expressws  verbis  de  pfiBaenli  facil 
^natrimouiii.m,  qiii  consensii.s  non  patesl  legititiie 
contralii  Intercons-.uiguiHeos.  Uicenduiiicslergo{l2) 
quod  heata  Virgo  proposiieral  inanere    iit  virgins- 


rcccpturi  fructum  coutineniix  et  iion  conjiigato« 

rum. 

CAP13T  XVH. 

Quw  cav.ta  (inaUs  coniugii  ubi  diciiur    an  libeat  att' 
cui  uxmem  dimilteie. 

(U)  Cansa  rinalis  cunjugii  miiliipie.Y  esl^  quaetlam 


late,  siciit  et  J./hi:ph,  ct  uterque  hoc  cogiioveiat  de      honosta,  qu^datn  inhonesia.  iloncsta  csl  prucrea- 


:iltero,  revclanle  Spiriiu  sancio,  et  ncuter  tatnen 
votum  expre.sserat,  qiiod  po.slea  fecuruat.  Non  ergo 
cuns-onsit  Miria  ii>  carnalem  copuiam,  nisi  id  adda- 
tur ,  61  Dco  placerot,  ciii  virginitalem  suam  contiiii- 
6erat.  (ionbcnsil  taincti  iii  (uiijngaiem  societalem, 
cl  conscii&il   iti  hoc  tii    reddercl  debilum   viiu,  si 


tio  soitolis,  i-ccoitcilialio  pacis.  Inhonesla,  qnaeslu» 
divitiarum,  fonna  ntnlieri.s,  satieias  iibidinis:  nee 
tamen  malus  fniis  Sdcrnnicnlum  containitial,  siciit 
iii  Jacob  (|ui  duxii  Uuclieicm  ob  pnlcbrituditiem. 
{(•en.  xxix).ISoti  latnen  negamiis  quiii  peccel  itior- 
taiiier,  qui  cansa  iacieadie  iibidinis  uxorem  ducil. 


Ocus  disjionerel.  Eodem  inododiceiidum  de  joannc.  n  ^on  lanicn  miiius  est  verum  conjugium.  Excnsa- 
Solci-.l  riijjn  qna;rcre  uirum  aposloii  j)ossei!l  uxo-  lur  etiain  coilus  a  mortali  peccato  per  bona  conju- 
rvs   duccre,   cuni   Apostoius  dicat  :    Vnusquiigue      gii ;  forie  laineu   aclio   bujit^    qni    hac  intcniiotia 


hubeut  ivnm  uxorem  propler  [orniritiiouein  [I  Cor. 
vn).  Se.|  iMielti{;eiidnm  id  es.se  datuiu  ab  Aposloiu, 
jion  ui  prii^ct^ptiiin,  mic  ut  consiliiim ,  sciJ  ui  pcr- 
n.is.sioncin  :  ii(;n  i.oterant  .■^pcstoH  (jni  coiiliniiaU 
iuerur.t,  pis!.-a  kixorts  duccic  sinc  peccaio  :  quod 
.eil  iiiiiius  pi-:feoloruin  ;  ciim  eis  dicium  sit  a  iJoini- 

(8)  Mag  ,  ;i:p.  §  C,  cl  disl. '28. 


iixoieiii  du^it,  nt  libidiuent  cxpleat,  inortaie  pec- 
cadiiti  cst;  uon  auieni  &i  idco  ducat,  qnia  conlincie 
uoii  iacile  polesu 

Qnicriiiii"  de  duobos  consangnineis  inridelibus, 
qui  citm  esseni  coiriugali  ad  iidem  convcrsi  snttl, 
an  siiit  iiiodo  coniui.es.  Quod  osleiidilnr.  Legiiinta 

(15)  M.'ig.,iv,  disi.  27,  §  C.  Si  aalcni  vcrbis  expli- 


(9)  V.  Iih.  lie  M.»ic/«   Vinjinit.,  c.  S;  I.  De  uujt.  cant  quod  laiiicii  conie  iiijn  vohtni;  si  iion  sit  coac- 

«lccnc,   tii  !  Uicf.ir  211;  q   2,  cap.  Siifjiciat.  lio  iiji,  vil  iloliis  ;  obiigalio   il!-a    voboruin  qnilius 

(iO)  iic:>:',  si!p.  i  c;t».  Luccu.  cor.se:iiiuiit  liiceiitcs,  Acdiio  te  in  viruin  ;  ci ,  ligo 

(14 1  Augi>'.t,,  I.  Ue  i>anc(.  viduii.,  c.  8.  le  ui  uxinent,  ii^tlriiiioiiiUin  frtcil. 

(1-2)  Lv  Aiigr.siiiio,  i.  xxiy  Con:r<i  fuHtium  a-o.  {ii)   Aiagisl.,    iv,  tiisi.  SO,  Jj  l»>E.,cl  (iiBt.  be» 

*s  &i  \>.  qui-iiij. 


im  SENTENTlARfM  LIDRI  QLINQUF.        I.IB.  V.  m^ 

riierunt  pfrrsonx  nd  ronlinlioridum  inatriinoiiiiimct  A  judicat  Imnc   delwre  iJl.nii    iliiccrc.  Ergo   Ccclesia 

jiidical  de  occuili.s.  «l  ita  peccal.  Itcin,  qiiiruiique 
facil  quod  non  delict,  peccil :  Ecclosia  facil  quo.i 
non  delict,  qujiiido  copuiat  islam  isli.  Ergo  peocat. 
Qiiod  auiein  Ecilesia  faciatqiiod   non  drlicl,  iia  o» 


vrrunt    fuil  iiiier  eo$  coiijdgitini ,  utiaqiie  persona 

vivii,  crgo  vcri  conjugfs  snnt.  ii;p<;  qu,Tblio  imillis 

quxsiionihns  vcnlil.iia,  a  quibiisdain  ila  solviliir,ut 

(iicaiiir  veruiii   coiiju^iuin  fuisse   inlcr   islos  ;    sed 

iiec  ratuin   nec  coiisuininaliiin.   330  ^■*<>i  vcruin 

cnnjiigiiiin  esl  ubi  est  spiriluale  vincuinin  tantuin, 

utin  Icgiliinis  pleiic  per.soiiis  ct  vir(;ii<iiius.  natiiin 

[al.    i:cutris]  vcro  os»  spiriuule   vinculiini  et  talc 

qtiod  dissnlvi    noii  potest    ut  iii    plciic  Irgitiinis  el 

(aiituni;  iiain  iictitrx  scparari  possiiiii,  Jiccl  vcriiin 

eit  iiiicr  eos  conjugium,  quia  non  est   ratuin.  Coq> 

fiiimniatuin  esl,  ubi  inlerveiiit  coinmislio    sexunin, 

iicct  lainen   verius  dicaiiir  qiiod  iii!er  con$an;;ni- 

r.cos,  cujnsciinque  essent  pror<essionis  ,   nunqiiam 

vcruin  fuit  coiijiigiiim,  ex  qiio  caercmonialia  cirpc- 

runt  cessare,unde  cuni  omnes    Judsci  teneanlur 

subesso  icgibus  Clirisii,  et  lex  Christi  non  palialnr 

consaiiguineos  copiilari,  non  sunt  legitima;  pcrso- 

nse  ad   coiitr:tbenduin,  in  quibus  vinciilum  consan- 

giiinitatis  ropcrititr.  Si  crgo,  dum  Judaicx  profes- 

sionis  eranl,  iioii  eraiil   veri  conjuges  iii  pra:dicla 

lincn  consangiiinitaiis,  eo  quod  rilus  ille  Juibicus 

de   diiccndis    consnnguineis  cum    advcnlu  Cbristi 

Ccssarc  ccepit,  mullo   ininus  conjugcs   snnl ,  dum 

ChPisii  lcgiiius  subsiint. 

!tem,  posito  qnod  aiiquis  duiceril  «ororeni  Euara 
nesciens  esse  sororcm  ,  nunc  prinio  percipit  esse 
fiororem,  sed  non  polest  tcsiibus   convincere  qnod 


B 


lcndilurquiaiiondebeljConsanguineosconjungcre,  rt 
liocfacit,et  nescitcosesse  consangiiincos.  Ergo  f.uit 
qiiod  non  debei.  Ad  boc  dicciidmn  qnod  anc;oriia« 
ill.i,  tolius  Dei estjudicaredeoccv(iis,A6bouAs:)ci]0' 
ncset  indiCrercntcs  ileljclicfcTri.iio  qiiilnis  ncnu»  .|e- 
beijudicare  sinislre,  cuin possiiil  /ieri  (am  bona  qnain 
mala  intenlione.  Demalisauicm  aciionibusqiia  iiiillo 
bono  flnc  fieri  possuiit  potosi  boiiinjudicare,  qiiia  hatc 
siinl  maiiifcsta  mala,  et  polesl  refcrri  lain  ad  aciio- 
nesqnaniad   oinnia  bnjusmoili,  ci  tiinc  accipilur, 
manifesluni,  in    dnplici  sciisu.  Nam  dicitur  maiti' 
feslum  quod  csl  cerluni,  el  ita  non  cst  manifeslnia 
eos  deiierc  conjungi,  qui   nou  cst  cciliini,  non  eal 
vcruin;  dicitur  ctiam  manifeslunt   pro  tcMibus  .ip- 
probalum,  sive  vcrum  sil,  sivc  falsuni :  et  de  talibun 
Bianifeslis  licet  Eccicsisc  judicare;  el  ila   dicctur 
manifesiuni  islwm  dcbere  illam  ducere  in  uxorcin, 
quia  lestibus  approbatum,  sicut  eliain  nia»ile:-,luin 
est  istum  debere  snspendi  qui    leslibus    convitlu» 
est  fiirli,  licet  innocens  sil. 

{l5)Causam  divorlii  imer  conjuges  Doniinus  in 
Evangelio  doccl  csse  forni..a)ioiiein  ;  quod  inieili- 
gendiim  esl  (am  de  spiriluali  quani  de  corporali.  Si 
lamen  separentur,  ncuiri  licci  331  nuberc  posiea. 


«il  suasoror;  uxor  islius  poscil  ab    Isto  debiinm,      Plures  autcm  eiaiil  in  veteri  testainento  quas  docel 

-.  ..--:  --.. .:.        ...  -.       ...  -        Hoyses  in  Douleronomio  ,  proplcr   quas  permillc- 

bant  Judxi  dimiltcrc  uxores,  dalo  libello  repudil, 
Mbi  ima  causa  vcl  plures  scriplae  coulincbanlur! 
Quod  eiiain  usque  in  bodiernum  diem  observani 
Jud:vi,  eos  lainen  osiendens  peccare  morialilcr  ia 
Evangelio  qui  ob  aliam  causam  quam  propier  lor- 
nicationem  uxores  dimitlebant. 

Unde  objiciliir  :  Moyses  permisit  cos  dimittere 
uxores,  quod  erai  mortale  peccatiim  ;  et  scienter 
hoc  faciebat  et  ad  cum  periinebat  eos  redargiierc. 
Ergo  morlaliterpeccabal.  Iiem,  permissumfuit  mor- 
lalo  pcccaium,  Ergo  et  permisxio  cj.is  qul  perniil- 
lebal.  liem ,  conlfaria  fuerant  Insiituta  Cliristi  et 
Moysi,  qiiia  Moyses  ob  mulias  Musas  permiiiebai 
Dicunl  tamen  quidam  quod  non  cst  coiijugium  in-  D  dimitlere  nxorem,  Cbiistns  ob  soiam  causam  for- 

«icationis.  Ergo  alteruter  peccavit  in  insiiiulioiie; 
scd  non  Cbrisins;  ergo  Moyses.  Item  .inlcquoin 
causae  assigiiareniur  j,  Moyse  proplcr  qiias  liccbai 
uxorem  dimitlere,  moriale  fuil  pecralum  dimiiicr*' 
et  post  cau.sas  assignaias  simililer.  Iu  nnilo  ergo 
alienatum  cst  illiid  peccatum  a  criminc  post  per- 
missionein.  llein,  ob  nullam  causam  poieral  diinilii 
uxor  ab  aiiqno  in  veleri  lesi.Tmenlo  qiii  non  pec- 
carcl  moMaliler;  niodo  si  diiniilaliir  ob  causam 
fornicalionis,  non  est  mortale  peccalnin,  Ergo  (ir- 
niiiis  eral  sacramcntum  coujngii  in  veieri  le»ia- 
menlo  quam  in  novo.  Ad  boc  (licemlum  qnod  Mny. 


el  veri  conjtiges  smii,  Ergo  istc  icnctur  ei  reddcre. 
Econtrario  isti  consangninci  sunt.  Ergo  nun  snnt 
veri  conjuges.  Erpo  ncuter  tenelur  allcri  (icbiiutn 
«eddere.  hem,  Ecclcsia  conjunxil  istos  servata 
forma  conjugii,  el  Adbibnit  quamdam  diligenliam 
aii  lioc.  Ergo  verum  fuil  intcr  eos  conjugium.Ergo 
Oeiis  approbat  iilud  conjugiiiin.  Ergo  coitus  ille 
qui  est  inler  lios  duos  non  displicel  Deo.  Ergo  non 
est  inccstus.  Ad  boc  dicuiit  quod  isle  cum  non  poR- 
sit  lestibns  convincere  hanc  esse  sororem  siinin, 
debel  perguadere  hoc  Ecciesia!  omnibus  modis  qui- 
iius  potesl,  Si  vero  Ecclesiae  non  acqnieverii,  leiie- 
(urdebilum  reddcre  uxori.si  poposcerii :  sed  cxi- 
gere  non    debet.    Ecclcsia    cniin    in    bis    raililur. 


lcr  eos  ncc  debent  cobabilare  sicul  veri  conjngcs, 
Aiii  vero  diciint  quod  et  conjuges  siint,  el  utcr(|ue 
lciictur  aitcri  dcbituin  solvere. 

Itcm,  tolins  Dei  csi  jadicare  de  occnltis,  boininls 
vero  dc  manifcstis.  isle  comprobal  testibiis  banc 
noii  esse  consangniiieam  suani,  ciim  sit  lainen,  et 
uicrqiie  conseniit  in  alleruiii:  Ecclcsia  judical  isios 
esse  conjnges.  Ergo  dc  occnllis  judicat,  quia  isiuj 
e.sl  ci  occiilium  quod  sinl  cunjnges,  Ergo  peccat. 
Item,  non  debct  illam  duccre  iii  uxorem.  Ergo  ne- 
mini  esl  manifesiiini  quod  debeat  illam  ducere. 
Ergo  iiec  Ecclesia;  esl  boc  manifcsium,  et  Ecclesia 

(I3J  Mag.,dl8t.  55  §C. 


,5G3  PSTIU  PICTAVIENSIS  <2'>l 

scBSUSlmuil  ininorj  mala.  ul  vilarel  nnjora ;  scie-  A  i.Jeo  dicnnl  quia  non  crat  conjiJgium  inler  eos  q.ii 
h:M  ohim  Ju.la^os  cssc  ciudcies  ,  pronos  ad  elTusio-  aliis  dimissis  inler  sc  conlraliohanl.  Ncc  ideo  tamen 
n;>m  sanguinis.  cl  cilo  inierempluros  «xorcs  si  cral  fon.icalio  in  coiui,  quia  lunc  panci  erani  fi- 
«lispliccrciit  cis  ,  nec  posscnl  dMiiillcrc  ;  cl  idco  da-  aeles  el  (|uocuii(|ue  motio  pcrmiscerclur  liomo  mu- 
10  lihcllo  rcpudii  cerlas  causas  divorlii  conlincnlc,      jicri,  innc  ad  procreanJum  homincm  in  cului  ::nius 


caspermisil  dimjui;  iion  qnod,  diinillere  non  cs- 
Bol  inoriale  pei.caium,  eral.  enini;  scd  ne  delcrius 
raccrcnl,  id  csl  eas  inlerficerenl.  Unde  Dominus 
dicii  in  Evangclio,  quoJ  propler  duriliam  cordis 
conini  l;oc  dedii  Moys^s  (Maiih.  xix).  El  nola  (|uod 
fsl  iriplcx  gcnus  pcrmissionis  :  Quaiuioque  ci.im 
permillitur  (|uod  nisi  permillcrcuir  inorlale  cssei 
pcccalum  ;  scd  qnia  excusalur,  aul  morlale  pecca- 
lum  noncsl  aul  nuliuin;  el  lalis  permissio  pou-st 
dici  concessio,  el  lalii  esl  coiuis  qui  lil  in  conjugio 


Dei  pcrmansurum ,  minus  eral  pcccalum  si  cliani 
modo  aliquis  in  sua  uxore  camalilcr  delecictor. 
L'nde  etplureslicebal  lunc  liabcre  nxores,  ad  quirum 
tantumunam  eral  fonjngium  (16)  :  rcliqua;  coiicu- 
binac  eianl  proplcr  augmenlandum  Dei  popnlum. 
IIxc  do  miiilis  quK  circa  conjngium  inquiri  soleiil 
sub  compendio  persirii.ximus,  non  iguorantes  quin 
cl  alia  muUa  circa  idem  siul  diibiiabilia.  el  inqui- 
silionc  digiia,  sed  pleraque  cx  illis  revolvcnlium 
decrcta  polius  quain  sacrain  paginam  iractanliuin 


qnod  periniltitur,  id  esl  conccditiir;  quandoque  ali-  n  dispulalioni  sunt  accommodala. 
qnid  permiuitur,  quia   non  polcsl  vilari  et  csl  ve-  Dc  ullimo  igiuir  sepiem  sacramenlorum,  id  csl 

niale  peccatum  ;  tulcs  suul  priini  molus.  Uiide  ira-  exlrema  unciione,  ullimo  loto  esset  agcndiim,  nisi 
scimini  el  nolitepcccare  (Psal.  iv).  Quandoqnc  ali-  q„ia  fere  nulia  dispulabilia  circa  ipsum  audivimns  ; 
qnid  permiiliuir  iie  lial  majus  malum  ;  non  (luoJ  et  si  quoc  suni,  alibi  suinciciil.;r  scripia  conli.icn- 
noM  sit  maUim  cl  morlalo.  pcccalum,  sed  quia   mi-      lur.  Ne  ergo  scribentes,  nil  agci.lis  opus  agerc  vi 


luis  malum  est  alio,  quo.l  liercl,  si  ilUul  non  fiercl. 
Sic  pcrmiucbal,  id  esl  siislincbai  Moyscs  dimilicrc 
iixorcs,  non  quod  non  essel  morlalo  pcccalum,  scd 
quod  minus  malum  erat  quam  eas  interficere,quod 
fiiccrenl  si  invili  cum  eis  babilarcnt;  et  tamcn  nul 


deamur,  ab  bis  supersedcndum  cssc  censcmus. 
CAFUT  XVIII. 
De  qualilale  corpurum  resurrerlurornm. 
(17)  Ulliiiium    operis    incoepti  capiuilum  in   eo 


laL  p^nam  lcmporalem  iufercbat  Moyses.  Deus  la-  lerminabiiur  prop.cr  quo.l  cl  prxdicus  sacramcnU. 

nien   illud   punicbal  alernaliier.  El    babcs    simile  nos  bumiliamus,  el  in  quod  laboris  nostri  .ulenlio 

bis  omnibus  in  scgrolo   qni  millalenus  potesl  abs-  summopere  diri^i  dcbol.  vidclicet  in  resurrccuone 

liiicrequincomedaicarnes  vacciuas.vcI:.rieliuas.Mc-  ct  asccnsiooc  (18).  Rosurgcnl  ergo  oa.nes  lam  boni 
dicus  deliorlalur  ab  uuoquc;scdquia  videlcum  ,.cr-  C  quam  mali  in  ca  xtaic  inqua  morU.ns  cst  Cbnsu.s; 

tinaccminproposito,pormiUi.,ideslsuslinct,ulsiaU  in  diffcrenll  quulem  stauira.  unusqu.squc  i«  ea  cu- 

lerius  vesccndum  sit.  polius  ariclinasquam  vaccinas  jus  fuit  diim  InsinM  duorum  annon.m  erat.  vel  ad 

0!.        uia  minus  noccut.  In  boc  autem  allcviatnm  quam  pervcuirel,  si  id  te.nporis  v.verct  :  bom  qu., 

cst  pccc^ium  pcrmissioue.  quia  cum  prius   imerrc-  dom  sinc  dcformi.alc  aUqua  n.embronim.  Non  euim 


lur  poeiia  a  Moysc,  si  uxor  diniiUercUir  ;  posl  da- 
lam  permissionem  nulli  pttMia  lcmpoiali  multaban- 
uir.  licel  ad  pccnam  aeiernam  rcscrvarenlur.  Licct 
aulem  contiaria  cssciit  ii:sliu.la  Clirisli  el  Moysi, 
non  idco  coniraria;  eianl  insuuilloiics,  sicul  cou- 
tr.>ria  sunl  qu;e  voluil  Dcus  et  istchomo,  non  ta- 
ii.cn  sunl  conirarix  voUinlales  conim.  .Sed  mclius 


siiigubc  parles  ad  ca  membra  qiiorum  fueruni  par- 
les  rcdibunl,  sed  vcl  ad  ea,  vcl  ad  alias.  Non  eniin 
quod  fuil  pars  capilli,  nccesse  esl  fulunim  esse 
parlem  capilli  iu  rcsurrcclione ,  ne  sil  indeceus 
capilloium  proiixitas;  sed  vel  ad  capillos ,  vel  ad 
alias  paries  redibit,  siciit  patct  in  imagine,  ciijus 
si  confracta  est  non  quxlibet  parics  eorum   erunt 


...ihi  videlur  quod    idem  sit    iiis.iu.lio  in  Iioc  loco      quorum  fucrunl  par.cs  in  res.i.ut.onc  ;  sed  .el  ad 
(.nodi..siiluU.m   Piquodi..sr.luUoMuysii.onfucril      cas  vcl  alias  parics  .rans.b.int.  ^     ,     .        .. 

(,,.od  i..suiuu.m.  ri  q  j  objiciiur  :  Porcina  caro  comcdendo  irans.i 

Kinlraria    iiistilu  o  ClmbU.  Lum  ei  uii.  isiub  vcm-i  ^  j  ,       ■   .  „„,., 

umi.ana  ..  •    i„  carnem  l.ominis,  et  lola  caro  bommis  lesurgeU 

Ergo  el  caro  pnrcina  ,  noit  portina  ,  sed  humana. 
Iia  poio^^i  (lici  de  iio.nine  qui  dcvoralus  esl  a  Uipo, 
ci  uaiisil  caro  lioniinis  in  cariiem  lupi,  ei  ita  rc- 
surgel  el  caro  inpi  et  losurijel  cliam  caro  lio..iinis 
qu;e  in  cam  transierat. Sed  banc  objec.ioiicm  solvit 
Vcriias,  dicen.lo  in  Evangolio ,  quia  ohimc  (jhoi/  »»i 
cs  inlrat  foras  vndil  el  in  sicessum  emillilur  {Mnltli. 
xv)  (19).  Praebcl  lamcn  cibi:s  nuiriinenlum  corpori, 

linctione. 

(17)  .Magisl..  sv.di^i.  4i.  .  .,  .. 

(18)  Ex  Aiiiusliiio  ,  i.  XXII  ue  ctiit.,i'.   ]*• 
(10)  Iioni  onendiculum  iu  doclrina  Magibtri  l.ic, 

§B. 


Moyscn  lioc  pcrmiuerc,  id  e.>t  lolcrare ;  el  Moyscs 
si  (juis  ob  :ili :.m  causam  qiiain  propler  foniica.io- 
iicm  uxorem  dimiuorel,  »00  appioliarol. 

Qnaurilur,  si  posl  diiuissiouoni  .uiboiol  uxor  alii, 
nii  osrii  coujugi-.im  illud  oxuemtiin.  Quod  iion  vi- 
douir.  Eianl  enim  veri  conjugcs  prior  vir  332  cl 
prior  nsor.  Licei  cnim  cssent  separaii  corporali.er. 
»0.1  laiuen  spiriUialilcr.  el  iia  piislinum  mauebai 
coujugiuu,.  Ou-"<'   «•xliemum  noii  ci;>l  coujugium. 

(16)  Ua-c  ad  me.iiom  Magisir.  qui  disl.  33.  §  B, 
ftic  i.l  •  «  I'"x  b.sapparolqiiod  saiicuPalies  ;uile  Iti- 
l-om  siiie  peccaio  plures  babuerunl  u.vores  vcl  ( oi>- 
rnl.inas;  cas  eiiim  iiiinc  uxoies  appollal  SonpUira, 
uu.;ccoiicubiiias..  V.  iu  Noiis  a.l  Puiium,  Ue  exiremu 


1265 


SENTtNTIARU.M  MCRI 


i\v.'»  e<\  8iis(e»it^lur;  muliipii-atiir  cl  crcscil  ;uig(nc!i-  \ 
«:ilione  pailiiiin;  iiec  itleo  Iransil  tihiis  iii  tariitiu 
lioiiiinissicui  «esianiur  pliysici  ;  vel  .«.i  forle  iii  eain 
Iransit,  non  in  iliain  qu;T;  csl  de  veiilale  liiiinanre 
nauini',  el  ([11,0  iii  riiliiro  jmlicio  resiirget.  liein, 
on)ni.s  iioino  rcsiirgel  c:iiii  qiialibel  parlc  sua,  se<| 
cos:a  fuil  pars  .4(1*  de  qua  Jiicia  esl  iiiulier,  Ergo 
ipsa  iii  Adam  resnrgoi,  et  sic  dua».  ;wiiiii;«  eriinl  in 
corporc  ips:iis.  Ilu  eliain  oinnis  liontinis  caro  iti  eo, 
qnia  cujusliliel  honiinis  caro  in  eo  maleri.iliier  fuit 
el  dft  veriialc  Iiunian3e  naliirii;  in  eo.  Idco  diciniiis 
inlclligiMtiimn  de  parlilius  qu:K  iion  ruerunl  aninia- 
ix,  sed  illa  fosla  aniinala  fuil. 

Itcm,  srnien  illud  qiiod  forinalijr  in  puerpcriiim, 
esi  dc  veriiaie  liumaiia!  nalui».  Krgo  rcsi-rjjet,  Ergo 
|iars  illiiis  corporis  a  qiio  seiniiialiir,  vcl  altcrius, 
qiiia  per  se  nmiqiiani  resurgel,  eo  qiiod  nunquain 
ai;;niabilur,  sed  roMirgei  in  eo  a  quo  seminalur  e! 
ipsuiii  liaLei  corriipiioiiein,  uiide  obnoxiiini  esl  poc- 
iia',quia  in  volupiaie  seniinalum  osl,  eiab  i!ta  cor- 
ruplione{i!0)333  "on  cslnuiiidatuni  alicujussacra- 
nienli  leinedio.  Lrgo  in  illa  parlc  illiiis  corporis  ad 
qiiod  redibii  scrnen  piinielur  bomo.  Quod  aulem 
inaieria  in  sc  iiabcal  corrupiioncm,  cx  boc  mani- 
fciiium  esl,  iiuia  si  anima  iiifunderctur,  ab  eo  cor* 
rupiionem  contralieret,  el  lamen  puniretur  liomo 
ilic  iii  corpore  cl  in  aninia ,  nisi  per  baptismuin 
aliquoi!  sacrainenlum  niuiidarelur.  Ad  hoc  diceii- 
4I11111  qiiod  scinina  qiKe  nunquani  concipiuntur  niiu- 
quamiciurgenl;  qiioiJ  leslaiiir  AtiibiosiiiS!ic(2l)  <In-  q 
fortiics  parli;s  i|uis  no;i  prociivius  deperire  arbilre- 
tur, sicul  scniina  qiMi  nunquain  concepia  fiterunt.» 
Ilem,  cnjuslibet  sancli  corpus  post  resurrectioiiem 
«pirituale  erit  et  imniortale  ,  non  egens  alimonia  ci- 
borum  :  tale  fuil  corpiis  ClirJsii  posl  rcsiirrectioncni. 
Tiiiic  ergo  noii  subjaccbat  buiiiaiiis  scnsibus  :  quod 
(ulsuin  esl,  Tuiic  eiiin>  ipstiia  tciigit  Tlionias  qui 
inisil  niatius  .suas  in  loco  clavoiuni  {Joa».  xx).  Post 
eiiam  legitur  comodisse  {Lnc.  xxiv),  Dicitur  etiam 
quod  cic;Uriccs  rcservat  usque  in  diem  judioii ,  ul 
eas  cru(ili\oribus  suis  osleiidal,  ul  vidoanl  in  qnem 
l>H}mgeiunl{!sa.  xvi,  secund.  lxx,  et  Apoc.  i).  Ergo 
aii(;ua  corrup'io  est  in  eju?  coipore,  guia  cicatrix 
corr.iptio  est.  Ad  qiiod  diceiidum  quod  spiritualia 
eruiit  corpoia  sanctoruni  posi  rcsurreclionem,  et  '' 
agitia  qiiia  iiii  obstaLil  cis,  quia  septem  liabcbunt 
CtOles  in  corpore,  et  seploin  iii  aniiiia ,  qiuc  modo 
iiun  babont :  ei  lalc  (uil  corpus  Cbristi  post  rcsur- 
reclionein.  Qitod  caiin  videbalcr,  tangebatur  ct  liu- 
jiisiiiodi,  miiaciiiosc  ncbaiil.  Qiiod  eiiim  conicuobal, 
lioc  crat  ui  verui»  corpus  se  babcrc  osteiiderei.  De 
cicairicibus  aiiiem  tradunt  qiiidam  sancti  quoJ  eas 
liabct  ct  reserval  it.  diem  jiulicii,  ei  suiit  ei  ad  glo- 
riaiii,noiiad  conrusioneni,  sicui  ei  inuliis  post  vicu)- 
l-iaiiicicatriiesstiiiiad  ilecoreni,cl  adgloriain,  noii  ad 
ruborem;  et  ila  non  esl  alii|ua  corrupiio  iii  corpuro 


01 INQLS-.  --  Lin.  V.  1266 

Cliris.li.  Alii  dicuiil  qtiod  niodo  non  siint  ci(  .iiriccs 
iii  ejiis  corpore,  sed  oslcndet  cas  in  dic  jiKiicii  in 
corporo  glorificato  niiraciilose  ,  siciit  cconlrriri<»  iii 
die  iransfiguralionis  iii  carne  corruplibili  et  morlaii 
osKiiidit  glof iain  su.i;  claritalis  aiiraculose  cl  siiul 
iila  osieusio  fuit  ad  lcnipiis,  ct  liac  ad  leinpiis  crit. 
nicuiil  taiiieii  {iiiidam  quod  ohi/i;s  caro  viJebil  *a- 
tutave  Dei  {Luc.  111)  in  jinlicio,  in  ea  foriiia  corriipti. 
bili  quaiii  ad  tempus  tiinc  assumptiirus  in  crucc 
liabiiil;  sed  post  jiidiciuni  bonis  appaicbit  iii  carr.e 
glorificala.  (22)  Inlcliigentes  illud,  c  tollaiiir  impius. 
iie  videai  gloiiam  Dci,i  iioii  tanlum  de  gioiia  Dcita- 
lis,  scd  dc  gioria  glorilicalac  liumanitalis. 

Potesi  in  boc  loco  quaeri  aii  posl  rcsurrectioncnj 
in  corporc  glorificaio  eruiit  qiiinqiie  scnsus,  visus, 
andilus  cl  caRteri.  Si  cnini  erit  iiti  giislus,  cl  ad 
JMinc  iistim  in  quo  niodo  esi  in  ;iniiiia,  igitiir  un.c 
polcrit  bumana  nalura  appi^lerc  cibtini.  Kigo  liii.c- 
erit  corpiis  aniniale.  Item,  lunc  eriini  coipora  lo- 
calia,  facientia  distanliam  aeris  ad  aera,  ct  si  cii- 
jusUbel  quantilas  lanla  sil  futura  qtiaiiia  f-iit  in 
aetalc  iriginta  (iuorum  annorum,  luiic  iantiim  inane 
occupabit  quodlibet,  (luanlum  niodo,  Cl  aliquid  eril 
medium  inter  unuui  corpus  ct  aliud  et  non  omnes 
poterunt  esse  in  valle  Josapliat.  Iteni,  cum  visua 
fulurus  sit  in  anima  liominis,  videbitne  liomo  tututii 
corpus  c.\leriiis  el  inierius  ad  iiioduni  lyiicis,  cl  ila 
Hiiiil  obsiabit  ei  (luin  omiies  niundi  parlcs  videat 
vcl  tanlnm  superficiem  exleriorcm,  sicul  modo, 
vcl  claudeme  oculos  aliquando  ut  liiiic  iion  vidcal? 
S<  eiiim  tunc  lynceum  vistim  liibcbit,  noii  ideu 
rainus  ocuiis  clausis  videbit.  ilem,  movebilttriic 
incedendo  de  loco  ad  loctini  ollicio  pedtini  uiendo  ? 
Quod  non  videlur,  quia  sine  oniiii  gr.iviiaie  eril 
corpus  liunianuDi  et  a  seipso  suslcnlalum.  Ileiii, 
eritne  lactus  in  ipso  ul  taiigcnii  ali<iuid  obstel,  vel 
audictnc  aliquid  per  sontiin  exieriorem,  et  aiiinia; 
ipsitis  rcnunliettir  intcriiis?  An  unusqiiisquc  co- 
gnoscei  cor  el  iiitcllectuin  alierius  absqiic  vocis 
vcliiculo?  vel  quis  erit  usus  oifactus  in  eo?  An  iia 
seiisus  in  aniina  eruiit,  qiiod  alios  tuiic  habebuni 
usuj  ,  siciit  quattior  cardinalitim  virlutuni  .ilius 
cril  ibi  usus  quam  liic?  An  proisus  erit  ibi  .iniiiia 
siiie  sensualiiatc,  el  inrcriori  puiesiatc  raiionis, 
per  quam  scii  administrare  lemporalia?  334  ^^ 
quocuiique  inudo  sit,  vidcliir  aliqua  aclio  vei  passio 
n.ulcobris  gaudii  fiiliira  in  aniiiiabus,  qiia;  babebil 
priiicipiiim  et  rineni  :  ci  ila  leinporaiis  cril,  ct  itu 
iion  crunl  oinnia  iii  atcriiitate,  sed  eril  ibi  variclas 
teniporis  sicutet  ntiiic.  II.cc  uiniiia,  qni.i  iiil  ccrluiii 
snper  bis  addidici,  vcslra;,  leclores,  indagaiida  re- 
lin(|uo  inqiiisitioni.  iloc  lanwii  cciliiin  babemtis 
qtiod  Dominus  post  resurrectioneni  comc.iii,  se.l 
boc  fecil  ad  iiidiciuni  V(:r:e  rcsiirreclionis  ii;ir;i  v- 
lusc,  ci  Uiclus  cst  a  niortaii  cuipore. 


(2i))  V.  iii  Nolis  td  28  cap,  Pulli,  in  11  parlc. 
(^i)  Itcsiiliic  :  (  Augiisli:i(is  iii  fJnc/ii ;/(//:>,  c.  87,» 


iii)   V.    Aiig.   i.  I   De  Tiir.u.,  c.  i'ocL  17;.  i3a;.w 
xx\i,  il;  De  »/>;r;M  e!  /•«.,  c.  li. 


*-^^                                                             PETRl  IMCTAVIENSIS  J2C8 
C\rUT    XIX.                                X  morlui  sunt,  quuiam  sunl  suii.me  r.oiir,  ul  Poinis, 

/>tf  spitfiH  quo  luedutntc  trodunt  atiimam  uniri  Pauliis;  quidani  siiinnie  ina!i,  ol  rjui  iiunqnain  ba- 

<^orpon.  buerunt  lidein  Domini ;  qiiiihm  ineJiocnicr  boiir ; 

De    spiritu    iUo   quo  inedianle    diounl    animani  <|ui<iam   inediocriler  niaii.    IIoc  esc  quod  alia  di- 

uiiiii  (orpori,  iiiilucli  aueiorilate  Daniel  in  Jsyiuuo  Cicne  docclur  :  i|uidain  juilicanl  cJ  nim  judic:iiilur; 

irium  pireroruni  :  /n  aiiimo  contrito  et  ipiiitu  humi'  Qoitlam  nec  jiidicanl,  ncc  judii  antur;  quiiJaiii  jrrtli- 

litutis  {Daii.ui},   Fa  :  BeneJiciie   sniriius  et  auima  ^^"l"»'  ct  judicanl ;  qiiiiiain  judic.iniiir  ct  non  judi- 

jusiorum  Dominoiibid.),  quxTUiit  quiiiam  an  resur-  <^3'"-  i^edde  siirjjnia  tinguiis.  Mf.diociiier  iioiiis,  et 

gel?  qtiol   videiur    dicerc  Aposlolus  (1  Cor.  xv),  335   ">e.liocrilcr   nialis  prosnnt  oraiioncs  Kccic- 

lanicii  iion  videtur  posse  siaie,   quia    siiiiplex  est  siac  et  ciecjnosynje  dalae ,  sed  ad  aliiid  et  ad  aliud  : 

aut  composiius  spiritus  ille;  si  esl  siinplcx  ct  dtisi-  (^^)-    Bonis   quidem    ad    faciliorcm    aljsoiulioiicni 

nil  cssequaMdo  aniina  rcccilil  a  corpore,  quod  noii  poen.T,   malis  ad  miligalionein.    Sirmnie  miilisqiii 

esl  dubiu.ii,  cl  itcrum  ineipicl  esse  quando  anima  iiuiiqnain  parlicipaverunl  saerameniis  nnn  prosunl 

ad  corpiis  redibit,  el  niodo  nillil;  creabitur  tunc  qni  in  liac  viia  non  inoruerunl  nl  sibi  prctdcsscnt : 

tft  jain  creatns  est,  oi  iia  Uis  fuil  creandus.  Si  vero  noili  aiiiim  prosunl,    iii  dittint  sancli  (20"),  iiisi  ei 

compofiilus  esl  ct  tnnc  desinei  esse  quando  aniina  qul  ita  gessit ,  ul  ei  post    inoriein  possenl  pro- 

a  corporc  reiedol,   in  parles  di.ssolvelur,   et  quid  dcjse.  Talcs  sunl  omiics  qul  liabuere  cliarilalei»  , 

»il  de  iiiis  parlibus?  Conjungcnlurne  sibi  iiivicein  ei  in  participalione   sacraineiitoruni    dcccsserant. 

iternm  in   r.suiteclione?  Iiem  ,   spirilus  ille  esl  Scl  objiciiurmullipliiiier ,  sicul  locus  et  lempii» 

quasl   vinciiJitni   anim%  ad  corpns  qux  contrariis  el  ordo,  ci  scienti.T  aggraval  peccalum  ;   ila  vidc- 

participanlur  proprietalibus,  quia  corpus  est  invi-  lur  aggravare  perceptio  sacranienli.  Unde  sl   in 

sibilc  el  inorlale.  Econlrario  auteni  aninia  est  io-  eoclcin  genere  peccali  peccent  fnlelis  H  infidelrs,  el 

^isiliiiis,  iniinori.ilis,  sed  non  crunt  ita  contraria  codem  proposito ,  et  eadcm   inicniione  aJiis  oiiini- 

in  proprielalibus   posi  rcsurrectiotiem  ;  iino  lunc  bns  circinnslantiis  relcnlis ,  viJeinr  magispecrare 

eril  corpus  impjssibile,  immorlale,  spiriliiale.  Non  el  conieinnere   iideiis  qiiam  inlidelis,   el  iiiajoreni 

ergo  iiccessjnuns  eril  tunc  niediiim  ul  anima  cor-  iiijuriam  Spiritui   sancio  flicere,  quia  a  se  cxpellit. 

poji  utiiatur  siciil  niodo.  Iiom,  sieul  dicuiil  pbysici,  l!!c    aitlen»  no»  ita  ex{)C'}Iit  qsti  iMinquain   iiabnit, 

flle   jT.rocreaiur  ex   ciboium  ilecoclion.",  qnia  cilii  pejor  osl  orgofidelis  Clirisiianits  ii»  aliis  nnain  infi» 

decocti  in  stomacbo  in  qsialuor  distinguuntur;   sed  delis.  Qiiod  eiiam  auctoritale  probaiur  ,  qtua  in«5- 
lUMC  non  erit  corpus  aniniale,  id  csl  egetis  .iWhio-  q  lins  esl   viain  veriiatis   non  agnoseeve,  qnam  post 

iiia,  sed  spiriinate.    Videiur   ergo  quod   iion  erit  agniiam  relroire  (// i»f/r,  n).  Si  ergo  oraiioncs  Ec- 

talis  in  bomine.  Ad  lioc  dicunt   quod  spiritus   i!ic  c!csi;c  prosunt  magis  inalo,  id  est  fnlcli  ,  citr  noii  e» 

csl  qu.ndJ-ini  simjdex  cl  ir.oitale,  quod  rnorilnr  iii  miniisinaio,  id  csl  inlideii.ci  ila  sutnme  nialis  pro- 

corpore,  ei  bunc  spiriititii    babcniiis    coinmuneiv»  suni  Ecclesisc  suffragiayUoc  eliain  polest  ostendi  per 

cuin  brutis  aninialibcs.  Nec  csl  mirum  si  fuit  bts  siraile  ;  Siiil  bic  laious  et  sacerdus,  ei  peo<  eni  in  eo- 

creandus,   cl   resurgct  quando  anima   ad  corpus  <}ein  gctiere  peccati,  el  eodein  pioposilo,  et  cadem 

redibit  el  giorificatur  cum  aniina  cl  carne.   ^obis  inlentione  :  consial  sacerdotcni  magispocoarc.  A  si- 

auletn    vidctur  banc  opinionein  poiius  de  crrorc  m  li  quoque  sint  bic  Cbiistianiisel  paganiis,  pecccnt 

csse   inlroduclam   qutin   de   verllaie.    Impossibile  eodfin  gencre  peccali :  cerle  plus  peccat  Cbrisiianus 

est  cnitn,  cnm  .Spirilu  sancto  ,  pi^tcr  animx  spi-  qiiam  paganiis,si  eadem  intentioue  peccent.  Undesn» 


rilum  'alium    esse    spiritum    in   corpore  bumano. 
CAPUT  XX. 
De  suffrat/io  moriuorum  aiite  diem  judicii. 
(23)  Pcracto  fmiJoque  judicto  univcrso  posl  com 


perillumlocumJeremix  :  Yide  ficusmrtiasvulde{Jer. 
xxiv),  per  m:il3s  Acus  inteiiiginuis  in:i!os  Cbristianos 
qni  cliani  dclcrioies  sunt  infldelibtis.  Isii  enini  siint 
quasi  sarinenta  succisa   nulli    usiii  idone»,  scd  in- 


Tnnncin   rcstirrcclioncm ,    dii:c   civitates    proprios  ^  cendio  parata  ;  illi   siint  ligna,  cl   si  fructum  non 


habcbnnt  civcs,  nna  bonornm,  altera  malorutn. 
Vltr.-iqne  taincn  t:>.tn  angclonim  qn:ini  boinititim,  ct 
piit  gaiidiuiii  s.Tnclontni  aniplius  posl  resurreclio- 
)ieiii,  el  siipplicia  inalornni  graviora.  Prius  crgo  de 
bcatiiudine  l;onoriiin,  p<isloa  dc  suppliciis  nialo- 
rum  csi  agcndtitn.  Antc  lainen  de  sitffragiis  mor- 
inontni  n>qnc  ad  dient  jiulicii  esl  aliijitid  dicen- 
rinm  (24).:  «  lntcrposiio  cniiii  tempore  inlcr  nior- 
lein   boiiiiiiiim  ei  contmiincm    resurrcclionein  oo- 


facicnlia,  .'cdifioio  laincn  donius  Dei  snnl  apta.  Hi 
suttt  inimici  qiti  sunt  supcr  oinnes  ininiicos  nt  \it~ 
belur  sttpcr  iliunt  locuin  Psaiini.  Snpcr  omnes  inir- 
vticos  meos  faetns  sum,  elc.  {Psal,  \x\.}  Kconlrario 
tamcn  dicit  anciorilas  :  t  Prodcst  ad  lempus  credi- 
disse.  >  Consiat  ciiam  quia  bis  prosunt  oraiioiies 
lioolosix  ad  miligalioncin  pGen:c  qui  salleiu  ali- 
quaitdo  credideruiit ,  et  iion  illis.  Conslal  eliam 
qiiia  bi  jndic^biinlur,  cuni  dicetiir  eis  :  lCsurivi,  el 


ntm,  aniioae  diversis  lcnenlur  rcceplacuiis,  proul  non  dedisiis  mihi  manducare  [Mattk.  xxv).  lili  ait- 
qnacqiie  digna  esl  aL-rumna  vel  reqnie,  sicul  gcs-  letn  non  jndicaliunlur,  quia  jain  jndicati  sunl  ,  eo 
sii,  dum  viverci  in  corpoie.  i  Eorum  igilur  qui      quod  non  credideruni. 


(2o;  Magist.,  )v,  diit.  45  ol  49. 
{'li)  fcx  Aiignsliiio. 


(2.^)  Haec  o:vnia  elttcidavirnns  in  notisad  Pullun;. 
^26]  Aug.  in  tnch.,  serm.   32  Oe  verbis  ap.,  cic. 


m9 


SENTEiNTIARUM  UUM  QUINQUE.  -  LIB.  V. 


mo 


?iein,  suffragia  Erclcsiai  vflieiu  metliocriier  m;(lis 
ad  iniligaiioneni  pccux  :  il!;>  rftiiie[.uio  est  boniim 
(|uoil.  aeicriialilera!»  eis  haliclur.  Ergo  prosniiteis  atl 
l»0!mm  aeleniaijter  liaiminlmn.  Ergo  ad  boiiiim 
x';crimm  ,  ei  ji;»  mali  fniui.inr  Jmno  xlrriio, 
«jiiia  semper  lialiebiinl  miligalionem  i)(Kiix,  Item. 
oiHiiia  bona  mcriia  meiJiocriier  maloriim  qua^  lia- 
JiMerunt  tluin  in  cliaiiiatc  eiaiU,  dcleta  suiil  jicr 
morlalia  p«'ecala  in  (juibijs  (lcccsseruni ;  sed  me- 
rncniiit  tiinc,  et  si  <Jece<]erem  in  morlali  peccalo, 
poena  eis  iDiligaieiur.  Ergo  el  illa  mcrita  suiil  dc- 
leta,  el  ipsi  habejii  moJo  miiigaiionem  |>»jO!ix-.  Ergo 
non  liabenl  ex  n-eritis,  se  i  gralis.  Iicin  ,  o.-aiiones 
Ecclesii  prosunl  liis  (|iii  i!i  inferiio  leneiuur  me- 
tliocriler  n:ali  ni  poenaetlimihuliouem.  Ergo  etpcena 
curum  quolidle  diminuilur.  Ergo  etiaui  lanliirii 
potesl  Ecclesia  proeis  orare,  vel  dare  eleemosyr.as, 
qiiod  onmiiio  loUclur  alt  eis  paiiia.  Ergo  in  inferiio 
ptJtest  esse  aliqua  rcdemplio. 

Aii  pr.-cdictas  raiiones  respoiidendiim  esl ,  el  di- 
cemJuiiiquoJ  quidam  Chrisliani  qui  in  fide  deces- 
«criint,  deieriores  sunl  qiiiltiisdjm  paganis  ,  el  qui- 
dim  miiius  mali.  Suni  eniiti  eKcedentia  cl  cxce.ssa. 
yuidam  enim  deieiiores  .-iliis,  prouJ  majori  ve! 
Jiiinori  dccesserudt  coiitempiii,  lu  iioc  taiTieri  prr- 
judicanl  quod  iii  sacrameiilorum  paiiiLipaiioiie  de- 
<esserutii,  lilsqoi  non  itadecesse.-uul^quia  isii  jndi- 
cabnntur :  illi  ctiain,  si  ntinus  niali  sunl  digni 
J«i  licari,  qiiia  jain  jiidicali  sunl  ex  qno  fideiii  pro- 
positam  si!)i  coiUeinpberuiil.  Qucd  vcrodicitur,  suf- 
fr.r^\A  valere  ad  boniim  a;leiiialiler  habcn.liini , 
quih  ad  336  miiigaiioiieirt  poenx' ,  aun  ideo  lauicn 
»d  boeium  a'ienium,  quia  iion  esl  boiiuui  ajlerniim 
iiisi  vita  »i!eri!a.  Fallacia.  DiaboUis  Siabel  viuiMi 
q«am  a>iernaliler  babebil.  Ergo  liabet  vitam  xter- 
iianK  Quod  vcro  dicitur  Ecclesiam  l.siiliim  ofase 
posse  pro  liis  qui  in  iiiferiio  siiiit,  ul  oir.niiio  re- 
usoveatur  ab  eis  p<Kna  ,  iion  valel  qiii  non  l?ndiij 
«birabil  militans  Ecclesia.  Post  diem  nuiem  judicii 
iiiiila  eis  prodcriinl  suffiagia,  quia  tuiic  non  erit 
iiiiiil.tns,  Ecclcsia  cum  regniim  veiiicl  ad  rcgnum, 
cuui  cessabmit  opera  cbariiatis.  laio  eiiam  si  Ec- 
clcvia  miiitans  siipcressei  duratura,  iiitiKjuam  sa- 
mcii  pocna  eorum  esset  lerminanda  ;  poiesl  eniii* 
leiiiri  (27),  sc:l  noii  oniniao  dcleri.  liciu  ijuod  dicau- 
lur  oniiila  boaa  meriia  esse  delela  per  mortale  pcc- 
catiiin,  iiiif  liiseudum  esi  de  illis  mcrilis  qux  pote- 
raiil  osse  causa  vil:t;  :cteriia:. 

hem,  dicil  aiicloriiHS  :  <  Cum  dclifitinl  iiobis 
propria  .-ncrila,  sii.Trusjanliir  nobis  aliciia.  >  Eigo 
aliqiiis  poii-si  cilici  diguiis  Vila  a:lerna  sine  .sitis 
Hieriiis.  Eigo  poiesi  dici  dixims  vila  sine  boiiiiate, 
et  ii»  pcr  nieriia  Ec(  lesiic  siiie  propriis  merit's 
poiest  aliquis  salvaii.  !deo  iia  inlelliiies  prcediclan) 
auctoritaleii).  Dei!S  sempcr    plus  d:U  iii    a!ia   viia 

<;27)  Es    Aiixnslino  in  Enchirid.   ei  alibi.  V.  in 

llCli-i  ad   l'UllUiil. 

viS)  Ai!giisi.,serm.  52  De  •jerb.aposi.  :  t  Noiiergo 
uuuiuis  iiova  lucriiaconiparanlur,  cum  pro  cis  loiii 


B 


A  qiiflni  lionio  nieniit  iii  isla;  ad  illiiil  pLs  noii  poltsi 
iiomo  pcrvonire  siiie  suis  irierllis  cl  Kcclcsiu',  cun» 
dcsiint  propria  merita  Riiffraganliir  alien:»,  qiiia 
per  alienas  oraliones  cl  nicriia  liifniidit  Dcns  lio- 
niiii!  primain  graliam,  cui,  cooperanle  libero  arbi- 
Irio,  procrcanliir  bona  incrila.  Iteui  ,  cum  flatmis 
cleemo.synas,  l»is  dcbftiiins  dare  qi!ornm  merila  rio- 
l)ts  pro.siinl  ad  vitam  ,  scd  maloriim  mcrila  nobi» 
non  prostint,  iiec'eliam  prodcsse  possunt  iiobi.%. 
Ergo  non  delHMniis  dare  eiceino.^^yiiam  malis  :  !^gi- 
lur  ciiim  :  Omiit  peietiii  dn  (Luc.  vi).  Ad  hoc  di 
ccndiini  quod  priina  falsa  osl.  Mitltis  eiiim  Jiimu^ 
qnoruni  iiierila  iiobi.i  prodesse  non  possunt. 

liein,  dicii  Apostolus  :  Ihnnes  astabimus  ante  Iri- 
btinal  ChrisU,  ut  reci}iiai  unusfinisqne  quod  tn  corpors 
geisit  (il  Cor.  v).  Ergo  cl  qui  Balvabilnr  el  qul 
damiiabitur  cx  propriis  mciitis  salvahiiur  et  dsiii- 
niibilur.  Ergo  .iliena  merita  iion  obsunl  vd  prosunt 
id  salittein  aiicuju.»,.  Ncn  ergo  propter  nieriia  Ec- 
ciesix  cilius  liberabitur  qiiis  a  poena  ,  nec  etiaia  ei 
mitigatur  poena.  Ad  Iioc  diiendinis  quo  i  proprios 
merits  tanlum  valenl  ad  saliilcni ,  :!CC  illud  tjnlum, 
exciudil  nliena,  quia  (38)  quod  aliena  prosunt  hoo 
ipsum  csi  ex  propriis  merilis.  Poiesl  eliam  <;ua>rr 
sn  quilibel  exislens  in  puigaioriis  iiiajorcin  habe;<i- 
Ciiariisiem  quolibet  qui  est  in  via.  Quod  videlur , 
quia  iiie  nofi  poJost  amillerc  charilsrtcm ,  i5ie  po- 
tesl  amiilere.  Ergo  R>:ijore:n  haiiet  ciiaritaicn^ 
qnicunqiie  cst  iii   puigatGnis  quam  .'iiiqnitf  qui  sit 

f,  ii!  via.  Econlrario,  mulii  siint  iit  via  quibus,  si  dfl- 
lederent,  nulla  doljerelur  pccna,  nec  rei  bunt  alicu» 
jus  culpa).  Quicuiiquc  esl  in  purgaioiiis  ei  reus  est 
alicMJus  peccali,  el  pitnam  meretur  sii^i  iidiigi. 
Ergo  aiiquis  iii  via  majorcm  habet  cliarilalem  eo 
qui  est  in  purgaloriis.  In  his  qii.-estioiribui  phis 
Uistimo  curiosilaiis  (|u;iro  aulilicaiionis  .  pfiieet  la- 
men  determiiiari  quidqiiid  hic  prnpnnilur  distinrta. 
mullipHcilate  huius  dislinclionis  ;  major  qu.ie  potesl- 
et  intiniiitatein  charilalis  designare,  el  inienlionet:) 
fervoris,  licm,  dicit  Augusliiius  (29)  :  i  Ii!  quo 
qiicincunque  iiivencrit  suus  novissimu»  dics,  in 
hoc  eum  coniprehcndet  novissimusdios,  quia  quaiie 
in  die  islo  quisqiic  morilur,  faiis  in  die  ilio  jiidioa- 
bilitr.  >  Al  omncs  imperfecli  quando  decediiut,  digui 

D  sniil  poenis  putgaioriis.  Ergo  et  iii  illo  die  uliimo 
eisdcni  ertml  digni.  Ergo'lunc  nil  iii  eis  erit  pur- 
galum.  Idco  ita  expoficniium  quod  dicitur.  Qualis, 
elc,  id  cst  sive  inorli  sive  vilaa  paratus. 

(^0}  Itcm,  isli  dito  dcccsscrunt  in  piribus  vciii:i 
libu",  pro  uno  oral  Ecclesia,  pro  ario  non.  JEciuc 
nieruerunt  ab  Ecclesia  ut  orarcl  pro  eis.  illc  pro 
!iuo  orutur  cilin*  absohiiur,  aite.''  t".rdius.  Efjjo 
injiisie  cufi)  oo  .igiiur,  quia  non  reddeiur  ei  sccii»- 
dinn  merila.  Ideo  dicisni  qiiod  iUa  fiioia  nil  cst 
respeclu    ailenuliUis.   A!ii   dicuiit  quod  yque  ciio 

aliquid  operaniur  sui;    sed  coruni  pr.jeccdciilibm, 
co"i,so{}iiCi!iia  isia  ceihluntiir.  » 

(29)  .\u^'usl.,  opisiola  80,  ud  liesycUinm. 

(311)  Wag.,  Siip.,  §  l). 


1371 


p.":tri  pictaviensis 


ISTt 


Iilieraii;iir,  el  lanJam   prosiinl  iiiti  j,'oiierales  prcces  ^  (leriiiile  qiiiii  d«Uir  pro  omnil>ns;   iicc  niissa   cclc- 

tcclcsix  qiiantiiiii  alii  spctialcs  si:iuil  ct  gcncrales. 

Sctl  ileriiiii  «ibjicit  qnis.  337  Qni  paiiter  el  in  p:Hi 

Citusj  (Jcccssciiiiii ,  p;ir  pr.xiiiiiiiii  inerucrimi.  Hrgo 

>ani    cilo    iiicmil   ii<ins   lihcrari ,  quain  cilo   aliiis. 

lCrg»  >i  iiiitis  pliis  ibi  dclincliir  aliero  ,  injuslc  cuiit 

eo  agilur.  ilci»,  isie  qni  cilins  lilicraiiir  iiieruil  ul 

lain  til!)  liberarelur  ,  qiiani  cilo  liberaliir,  quia  nil       illuil    ;    Failiceps  ego   ium   omiiium    tinienliuin    u 


lirari  pro  uno,  quiii  pro  oinnibus.  lu go  spccialiler 
noii  polcst  celebrari  pro  aliquo.  Ergo  iiii  plus  pro- 
ilesl  iiiissa  telebraia  pro  iino ,  quain  cclebraia  pro 
t!i:olii:s  siii.ul.  Ad  boc  «licciiihiip  qiiod  qiiicunqiie 
(!eces'-il  iii  nnilalc  Ecclesix  parliccps  esl  onuiiurn 
beiiericioriiiii  qu:e  pro  iiiio  iiiortuo  fiiiiil,  sc(uimIui!) 


remeuii  seniit,  quotl  noii  inernit  cuiivivcrcl,  cl 
iiil  incruii  islc  qiiod  iioii  ille;  cl  illc  non  l;iin  ciio 
libcialur.  Ergo  injusic  ciiiii  eo  agilur.  Qiiod  iioii 
libcraiioiicin  iliam  qiiae  fil  cilo  ,  islc  nieruil,  ila 
conslai,  quia  sic  oblincret  inorilis  Ecclesi;i!  el  non 
fiiiis.  Eijjo  uova  ineriia  coniparantur  eis  posi  inor- 
lcnu  llcni,  si  i^ie   meruit  lain   cito  libcrari;   crgo 


(Pffl/.  cxviii).  Matn  oiiines  in  via  mcrcniur  fieri 
participcs  beneficioruui  pro  cis  racloruin,  ei  l;imen 
fiuiil  pio  qiiibusdam  spcciales  eleemosyiix  qu» 
omnibiis  quidcm  prosunl,  plus  taincn  illis  pro  qui- 
bus  iiomiiialim  fiuiit,  quam  pro  aliis.  Sed  non  ila 
qtiilibet  vivus  particeps  esl  omuiiim  boiiRrciorunt 
qiiae  vivi  pro  vivis  faciunl,  qiiia  uiiiisquisquc  iiabet 


bi  diutius   ibi    delinerclur,   injusie  cum  eo  agere-  B  bic  locum  merendi  cl  potesi  faccre  boiia  qu«  sibi 


lur.  Qiiod  ila  improbauir,  quia  tanlum  meruii  ibi 
tcneri  quanium  ille  ,  diutius  ibi  tciieUir  illc  quani 
isle.  Eigo  si  islc  ibi  (anlum  lenelur,  non  ju$le  cum 
eo  ageior.  Item  ,  isle  decedit  par  illi  iii  ciiariiate  ; 
ergo  iion  merclur  ciiius  absolvi  qnam  ille.  Ergo  si 
absolviiur  de  gialia   Dci  esi,  \el  deaiierius  meril^s 


prosunl  el  non  abi,  quia  habent  iloysen  ei  }]roph«' 
las,  ipsos  audianl  (Luc.  xvi). 

llem ,  qua-riUir  uirum  islc  saccrdos  lcn^^alur 
orare  pro  illo  qiicm  coulingil  cirici  marlyrem  ;  quod 
tamen  iiescit.  Quod  iion  videtnr,  (|uia  scripuirn 
esi  (31)  :  i  Iiijuriam  facil  marljri  qui  proeoorat.  i 


qnam  suis.  Nil  enim  polesl   de  suis    merilis  quod  Sed  sic  esi  intcliigeiidum,  pro  eo  quein  scit  ettt 

iion  ille,  ruin  deccsserinl  pariler  boni,  el  si  ille  me-  mnrlyrem,    qni ,   iiii|uain  ,  orat  pro   eo    inlenliont 

ruit  taiii  resiinam  liberaiioiiem ,  el  isle  non  lialiei  expiandi.  Siiiil  enim  oratioiies  qiiac  sunt  cxpi:itio* 

tam  iestinam,  in  inisericordia  fil  illi.  Si  vero  dlca-  nes,  ci  suiil  gratiariim  acliones,  el  snnt  vivorum 

lur  de  gratia  esse  quod  istc  tam  cilo  libcraiui  ot  consolalioiies.  338  P''o  '"s  1"'  >"  purgatoriis  dc- 

nen  de  meritis,  quitl  ergo  prosnnt    oraliones ,   el  tinentnr  sunl  expialiones;  pro  his  qniiaui  rruuniur 

bcneficia  ab  Gcclesia  pro  eo  impensa?  Imo  eiiam  si  vita   a,'i('riia,  graiiarum  aciioncs;  pro  his  qui   in 

iioii  propler  baec  beneficia  citius  absolvilur,  scil  de  p  inferno  suiit,  de  quibus  lanicn  dubium   cst  ulruni 

Pei  niisericordia  est  qnod  lam  cilo  llbeialur.  Vidc-  ilj'  sint,  sunl  qualcscunque  vivorum  consobiliones. 

liir  eliam  quod  si  non  liis  eamdem  habcret  libcra-  liein,  isle  sacordos  injungit  liuic  paMiain  qua  di- 

lioiiem,  ciir  igitiir  noii  liberatur  ille  proquo  nulla  gniis  esl  in  satisfactiotie,  el  suslincbil  in  pnrgaloriis 

iinpenduntiir  beneficia.  inajoreni ,  qiiia  noii  compleia  poeiiilenlia  dcccdcl. 

Soleiil  eiiain  qiucrcre  an  possibiie  sit  aliquem  i<e-  Eigo  injusic  agciur  cum  eo  ,  vcl  ergo  noD  a|)probat 

cedcre  cum  ligno,  fcno  ct  stipnla,  el   non  transire  Deus  lianc  pu-natn  ex  qiio  majori  poena  cum  punil. 


per  purgalorium?  Quod  videlur  :  sicui  enim  ora- 
tionibus  Ecclesix  feslinaiiorcm  conseqnuniiir  libe- 
raiioncm,  ila  ciiam  fieri  possc  videtiir  quutrmuili- 
pticalis  oralioiiibiis  cl  beiienciis  Ecclesix  onmiiio 
in  co  poena  dclclur;  el  iia  possibilc  esi  aliquem 
deceJcnlcm  iii  realu  venialis  pcccali  statim  evo- 
larcad  vitam  ac  si  essct  perfecUis.  Non  babel  omiiis 
ntcns  crcata  in  iillo  generc   posse  abundare;  qiiia. 


Ilcm,  iste  sustinebil  majorcm  pocnam  in  piirgau<rii.s 
quam  modo  paliutiir;  nultani  suslinekil  tunc  qua 
1)011  eril  digniis.  Eigo  crii  digiins  niajori  poena 
qiiam  moJo.  Ergo  mngis  eril  rciis  peccati  qiiam  sit 
modo.  .\d  lioc  diccndum  quod  iii  prxseiiti  noii  esi 
dignus  majori.  In  purgaioriis  autem  crit  dignus 
niajori,  qiiia  hccuudum  divcrsa  gencra  slatiiuai  di- 
versa  sunt  geiicra    poenaruni.  Sicut  in  lege  erat. 


euin  invcneril  aliquanium  cx  bis  qnse  invcnta  sunl,  D  quoii  qui  iiominem  ignoranler  interficiebal,  ad  ci- 


videl  quajicnda;  ad  qux  cum  inquirendo  pcrveneril 
plura  pra:vidcbit.  Sic  sapicns  Satomon  ait  :  Sapiens 
tfficiar,  et  ipsa  sapieniia  lonye  facia  esl  nie  (Eccle, 
vii).  Cujus  admonilionibits  prx>iicla  qua;  inusiiata 
6un(  non  solvo,  ne  in  ipso  vcslibulo  soiuiionisoria- 
iur  diilicilior  nodus  quxstionis. 

Ilem,  islc  dat  eleemosynam  unam  pro  patrc, 
alleram  pro  palre  el  matre ;  lanlum  prodest  elee- 
nio.syna  duta  pro  sok)  patre,  quam  cleemo.syna  daU 
pro  illis  ducbu.s ;  el  econlrario ,  laiiUim  prodcil 
eleemosyna  (|iianliim  diia;  daiye  pro  diiohus.  Ilem, 


viiatem  refugii  confugiebai,  cl  ibi  erat  tisqne  ai/ 
morlem  sumini  ponlificis  [Deut.  iv).  Diguus  ergo 
cral  iita  pocna  ct  inajori  in  civiiate  manciis,  et  la- 
incu  si  exlra  inveniiviur  occideb;ilur,  cl  maioreni 
poenam  sustinebat  non  injustc.  Ita  ,  diiin  siiiinis 
iiiodo  in  civititc  refitgii,  digni  snmus  temporaii 
poena.  Si  exierimus,  post  inortem  piinict  nos  igiio 
piirgatorio  majori  qiiam  sil  aliqiia  poeiia  inoilo;  iiec 
tair.cn  injnste,  sicul  eliam  pcr  simile  poloGl  osicntii. 
Quxilam  pocna  debetiir  in  Italia  boinini  pro  ailulle- 
rio,  et  minor  ca  in  G;iilia.  Si  qiiis  in  Gallia  pro  ad- 


noii  poiest  clceiiiosyna  dari  cx  cbaritaic  pro  uno      ulterio  punirclur  pcena  debila  aduliciio  in  ituiia, 


(31)  Apiul  .Vugiisllnutr    verm.  17  De  verb.  apost. 


1273 


EENTENTIAilUM  LIBRI   QLINQUE.  —  LIB.  Y. 


127i 


iiiji:sle  cum  co  agcreliir!  Varianlur  cniin  pGenae  ie-  A  "'"  <Jie  jiidkii,  ei  duo  paies  iii  cliarilale  deccsserinl. 


ciiiulutii  locn,  cl  ila  secuiit-lnm  lcnipora.  Ul  enim 
iradunt  qniiiain  pto  veniali  peccalo  in  pvxsenti 
iioiuini  *l«'lieliir  innluin  pana  U-inpftr.iIis.  Si  lanien 
tlecedal  siniiii  cuiii  veiiiali  el  morlali,  pro  uli'0(|ue 
puniolur  pubiia  aclcrna  non  injii-ic. 

llem,  Qnan.to  isle  erit  in  piirg;iloriis  iioii  polcrit 
peccare,  niodo  (hiin  cst  in  via  polosl  peccare,  el 
tunc  liabtiliit  cli:irilaicin,  ct  inouo  eain  liaiict.  licin, 
pokl(|iiain  liiieraliis  crit  a  pnrgatorio  ignc,  slaliin 
frnctur  visidne  Dei,  duni  erit  in  piiig.iioriis  Dei 
visionc  noii  friiciur.  Ergo  niajoreni  liabobit  cliari- 
taletn  posi,  (|uain  iiinc.  Ad  qnod  poiesl  dici  quod  in 
igne  innjoroin  liabcbit  chaiitalein  quatn  inodo  lia- 
bet,  et  inajorcni  accepdirus  est  purgationein  quain 
(it  habilurus  diiin  piir^abiliir. 

CAPUT  XXI. 

Ve  ilatu  auimanim,  qua:  a  corporibus  sunl  separalae, 
ique  ad  diem  judidi  :  an  sii  eis  locns  mercudi  ? 

Postqiiani   in  pocnis   illis   aniinx  purgalx  pcrfe- 

Ciius  pccnitcniiain    egeruiil,   slatini   absquc    niura 

Dci  visioiic  Iniiiiiiur,  ct  angclis  in  beatitudinc  a'(|ua- 

bunlur  :  ciii  taiiicn  videtur  coiitradicerc  quod  scri- 

pluni  esl  super  illuin  psaliiii  :  Adhuc  pusilluw  ,  el 

non  eril  pecculor  (Psal.  xxxvi).  Ubi  pnsilliiin  dici- 

Itir  tempus  illiid  quod  erit  usqne  in   finein  liujns 

vitx  posiqnam  liberanlnr  sancti  :  Dcinde  iit  sermo 

ad  sancluin  :  <  lii   liunc  niodnin  nondum  eris  nbi 

6unt  illi  qiiibus   diceliir   :  Veuile,   benedicti  Polris 


n 


cuin  iiiiiis  mullo  tcmporc  aiil»!  alium  deccsscril,  ct 
qni  prior  dccessit  siaiim  parcin  «haritatiMn  acce- 
pcrit  ci  (jiiam  rcccpliinis  c.it  qiii  poslcrior  mor- 
Imis  esl,  Cl  qiii  prior  deccssil  iiuMiiit  itcriim  siia 
chariiale  usqiic  ad  len-jms  illud  (iiio  alicr  dccedet. 
Er^n  n-ajorem  liabel  charilaicin  oo  lcinporc  quo 
postcrior  deccdci  qiiani  illc  poslciior  liiiic  accipiai, 
qitia  iile  poslcrior  accipit  c:iin  iii  ca  qiMntitale  iii 
qna  prior  acccporat  po-.t  niorlcm,  qiii  taiiien  inle- 
riin  profccit.  Ciimi  ergo  iioii  pnssii  islc  poslciior  a<l 
nicrita  illiuS  alliiigcrc,  cl  ambo  jinliiabiiiilur  secun- 
duin  nieril.')  qiix-  habcbiint  in  dic  judicii,  inajjis  re> 
ninncrabilnr  isle  qnam  ille.  ciim  lamcii  parcs  in 
charitale  deccsscrinl.  Si  vcro  jii*!ic.ibi:iilur  seciin- 
duin  prioretn  hialiim  rinaliiim  mcrilorutn  \it.c  el 
ipsi  eani  trium|)lianl,  videlur  cssc  ordo  pra^postcnis, 
vel  niilla  cruiit  inerila  posl  mortcm  ,  ant  si  ali<{ua 
sunt,  dc  nierilis  illis  dcfraudantnr,  cum  sccundiiin 
ilia  non  judicciiiur. 

Si  aniina;  separai:n  a  corporibus  nicrenlnr,  ct 
qu:clibct  earniii  inajorein  habcl  charilatcm  i|u:i[n 
aiiquis  qiii  sil  in  vi:»,  qiiia  qni  minor  esl  in  rci^no 
ca'orummaiorest  Joanue{Matili.  \r,/viic.  vii),  videlur 
quod  iiUcnaiore  cliaiil:ile  merenlur  aiiim:c  bfaioriini 
qiiam  aliqiii  tnodo,  cl  ila  niilliiis  evisiciitis  in  via 
mcii.a  possuiil  ailingere  ad  incrita  exisicnlis  in  pa- 
tria.  Qiiod  cl  iii  angclis  liqiicl,  de  quibns  iioii  esi 
ncgandiim  qiiin  nicicaiitiir,  si  constitciit  dc  anima- 


mei  (Mattli.  xxv),  clc.  Sed  eris   in   illa  reqnie,  ubi  q  bus  sanclonim.  N:iiii  (|iiillbcl  bomo  esislens  in  vja 


dives  vidil  Lazanim  ulcerosum,  et  exspccl.ibis  iis- 
quo  ad  dicin  judicii,  doncc,  reccplo  corpore,  sancii 
sequahuiilnr  aiigclis.  >  £x  liis  vcibis  vidclur  liabcri 
quod  saiicti  nuiKlum  sinl  in  healitiidine,  cl  nonduin 
u:qiiali  angclis.  Scd  quod  prinio  dicitur,  ita  inlcl- 
ligc  :  iN'onduin  crii ,  elc,  id  est  nondum  liabebilis 
diipliceni  slolain.  Qiiod  postremo  diciliir  eos  seqiian- 
dos  csse  aiigelis,  inicllige  secunduin  corpus,  quia 
Jani  xqu:iiitur  secuiiduni  aniniam. 

Ilein,  qiixriinr  uiriiin  sancti  inercbnnliir  usque  ad 
(liem  judicii.  Quod  si  dicatur,  niulix  inslaiil  obje- 
ciioiics.  Sancli  judicabiintur  secunduin  illum  sta- 
tuni  qncin  habuernnt  in  line  viix ,  ve!  seciindiim 
illum  queni  Iniic  habcbuiil,  qiiod  poliiis  vidctur  si 


niiiior  cst  qiiolibct  aiigcio  ;  cigo  (inilibel  angcius 
niajori  cli:irilatc  niereliir  qiiaiii  aliquis  homo,  ei 
iiuiiquam  lepcscil  in  cliaiilalc  aiigclus,  quod  sacpo 
p;ililur  liomo.  El  aiigrili  eiiain  a  priiui|iio  menie- 
ruiii,  el  qnotidie  nicrebuiilur  usijiio  ad  diem  judi- 
cii,  qiiia  immorlalcs  siiiil,  et  lioino  non  tanium  po- 
lest  nieieri,  nccomiiibiis  diebiis  viix  sux  inerc.iir. 
Ergo  itierita  cujuslilicl  bominis  jieifeclissimi  iiiin- 
qiiam  allingoiit  mcrila  ciijnslibcl  minimi  angcli. 
Conlrariiim  quod  ct  angeii  ct  aninia;  mcrcantur 
osienditiir.  Anima  Jiuhc  vellct  Dcum  iioii  cssc,  i!la 
voliiiuas  esi  mala,  iicccalum  csl  ;  iiiilliim  peccaliiin 
impuniUim.  Ergoilla  voluiUatc  mciclnr  anima  Jiidaj 
pocnani  xlcrnain.  Cur  ergo   a  siinili,  moii  mcretur 


ilcrum  nicrcantnr.  Quod  si  esl ;  ergo  non  uiiicuiqiic  I)  modo  anima    Tctri    vilani   u'tcrnani.  liem,  iiiillam 


talis  rrit  dics  judicii  quatis  ille  cst  quo  dccedct. 
llcm,  sicut  in  prxscnti  diiorum  Iiabeiiiium  339 
pareni  cliariiatem,  unus  aliuin  polesl  siijicrare  iii 
charilalc,  ila  uliniparcs  dcccdaiU;  qiiid  pruliibct  si 
ali(|iii  diio  dcccdant  parcs  in  charilalc,  ciiin  postea 
mercanlur,  ununi  pr;v  alio  prolicerc  in  illo  spaiio 
qiiod  cst  a  line  vilx  ulriiis<inc  nsipie  ad  dicm  jiuli- 
cii  :  qiiod  si  est,  cuin  in  dic  jndicii  dispares  crunt 
iii  cliarilate,  dispares  criiiit  in  clarilale  ,  cl  tamcn 
parcs  mcrilis  deccdent  :  quod  vidciur  impossibile, 
qiiia  nciilcr  habct  merita  pit^iiegiata.  liem,  si  ju- 
ilicabuiitur  sancii  scciinduni  illuin   slaiuin  qiii  erit 


inaiam  volniitatem  habnit  Judas  qnani  inodo  iion 
habcat,  el  aliijiiain  habct  (jiiam  iion  liabnii,  qiiia 
stiperbia  eorum  qui  te  oderunl  ascendit  semper  {Psal. 
LSXiii).  Eigii  jilus  peccal  inodo  Jiidas  qiiam  pccca- 
vcril,  et  ila  iuajorem  quoiidie  mcnMiir  paMiani. 
Eadcin  raiioiie  et  aninK«  sanctoriiin  nicrcniur  qno- 
tidie  ni:ijorein  coroiiam  :  (juod  est  contrarium  illi 
aiictoritali  (3i)  :  «  lii  p;ilria  csl  lociis  rccipiciuli 
non  nicrcndi.  >  llcin,  t,i  aiiimx  ilamnalorum  pcr 
inalas  voluniales  qiias  habcnl  qnotidic  iiicrciiiiir 
ni.ijorcin  poenani,  non  videnlur  eis  piodcs.^e  sunVa- 
gia  Ecclesia  ad  niiiigaiionem  pccnx  ;   aul  si  itvo- 


(}z)  V.  Fiilj^eiil.  De  fide  ad  Petrum,  ci  AtiijW'»!.,  Eucli  ,  c.  3. 


4i7j: 


PETUI  PlCTAnE:?<SIS 


MT6 


siiiu,  (jiiqntuni  videntur  liarc  pro<Jes4C,  tauium  mntu;  A  suiit  qii^-tn  nicriivrai  revocalus  «81  ad  liulij^itioreiu; 


T(ilunl:iics  viitciiiiir  obcbsc. 

Suliilioiics  pra!(iicioruni  secunilum  diversos,  di!- 
^iiciier  est  snnicrc.  Dicnnl  cniin  qMiJani  qnoil  ani- 
ii):c  sancioitmi  iisqiie  ad  tliem  jinticii  mercnliir  si- 
rnt  et  angcli  iMOtlo  nirtrciuur,  iit  dii.uiit;  scd  |»ost 
dieiii  jndicii  iiuila  eruiil  incrita,  el  li:uic  anctorita- 
tciii  :  I  Non  csl  ibi  locns  inerendi  sed  rcci{iic!idi,  t 
8ic  cxpununl,  iil  csl  potiiis  est  ilii  lnctis  tecijileiuli 
qiKiin  nicrcndi,  iiu  iiiK-lligitiir.  «  Sicul  efontiario, 
cuiii  dicitiir  :  i  iNon  cst  iii  pncsenti  .'ocus  reci- 
piendi  sed  merendi,  >  id  csl  poiins  cst  liic  locus 
iiicreiidi  qiiani  recipiendi.  Mnila  enini  rccipiinus  hic 
•crunJuiii  nierita,  <|nod  doccmur  in  340  '"^)  ^^'-'^ 
liv^Mij^elii  :  FiU,  recorilare  bonain  vita  nnt,  similiter 
ei  luiila  {Luc.  xvij.  Siijicr  (|iicjn  locuin  dicil  espo- 
sitor.  credibile  esl  isliiin  ali(jii:i  bons  fi^cissc,  uiide 
t<'nipor:i!ia  in  pra^iniimi  acceperat,  ct.  seciiiidum 
lianc  o|)iiiionem  sancti  jirlicabunliir  sccnndum  illtini 
Bialuiii  in  quo  inortni  siint,  oi  post  mortein  iicuier 
ulieio  phis  potesl  in  nicritis  proficete,  si  parcs  de- 
cesseriiit,  ci  quod  plus  opcranlur  ad  iHjaliuidiiiein 
( tijiislibci  cxisleiilu  in  via  ineriia,  qita.n  alicujus  qui 
til  iii  palria,  licel  ille  Jiabeal  majorem  charil^itens, 
iioti  e&i  l:iinen  majoris  ineriti.  Nam  cl  ips:i  diiHcult^is, 
tt  iiicJa  0l  inierpoiallo  qoji  sunt  in  vi.i,  operuntur 
uJ  t)ii$>inenlutn  nieriti,  qiioriiii)  nuUtitn  (^stin  palri:^* 
Aiii  di4;iitu  qtiod  nec  aiigcli  mereninr  mouo»  sicui 
jain  ibuprudicluiii  esl,  itcc  ahiiua;  a  corpofibiis  sc  - 


B 


di^iiior  erai   illc   btattis  in  quo  ccrtus  erit  de  re- 
qiiic,  iioc  poletat  peerare,  qiiam  illc  ad  qiiein  i'evo~ 
c:ilus  esl    iii  qito  puteral    niort:iliier  peccarc  ei  a 
cliarilale  cadere.  Krgo  injuste  aclnin  esl  cnin  co, 
cu!;i  iiuii    ineruit  revocari  :ib   iiio  slaiu  ad    isinin. 
Itctii,  in  Lazaro  cst  exslinciiis  fo  i  cs  pet  c:Ui,  poslea, 
in  rcvocato  ad  viiam  fuil  ilie  iilein  fomes  vei  coii  • 
tra«:lu.<,  vel  iOinmissiis  :  iioii  coiilractns,  qnia  tion 
fuil  caro  in  carnali  voluplale  posl  crcala,  vul  gene- 
r:)i:( ,   nec  coniinisil    postca    pcccaUim  actualiicr. 
Oporluil  ei{{0  ipsuin  baptiz.iri  poslqiiani  suscitaluft 
fuit,   cuni  h:ibcrci   fotnilcin    peccati,   nl   origiuaic 
peccaluin.  Ilem,  Tabila  posl  priinam  dissolulioiitiin 
fniebaiiir,  erfi;o  iiijitsie  aclum  csl  cum  ca.  Uem, 
Laz:irus  bis   niorlinis  fSl  morlc  tomporaii  :  priiiio 
iiiflioCi  esl  ei  inors  len)pi>ra!is  pro  orig  ti:'.ii  peccalOj 
pro  eodein  esl  iiinici:i  ei  secundo.  Erj^o  Deu>  bis  ju> 
dical  iii  idipsiim,  vct  ab  eo  dnpkx  consurgi!  iribti- 
iatiu.  Ad  ii%c  onitiia  respoii-ieiii  quidam  cl  dicutil 
qtiod  (ie  miraculo  sic  non  e&t  oppoiicii-Juii)  :  nc  tu- 
it*cn    omniiio    vidcaniur   subteifurgere ,   proiiaiur 
quod   iiiors    prius   iidlicla   esl  ei   ad  gloriam  Dei 
oslendenJam,  sicutsoteldici  dccxco  nato.  Secunda 
iiini<H:ji  est  in  poenam  origiiiaiis  peccali  ,  el  non  eai 
judicatKiijS  hoirio,  nisi  sccundiiiii  mcritj  finaiia  ul- 
(iuic?  ieniporalis  iiiorlis  qnx  propiie  ei  debebatur. 
Qnoil    enim  prinio  tnortuus  est  miraculose  faclum 
esi,  quod  patel  in  sascilatioise,  r.cc  sectindun»  cur- 


paratx;  ri.uii  onuie  iner.ilnm  «sl  hi  via,  ct  i!la  mala  Q  suni  naluric.  SciciHiuni  c&l  iJiniC!)  quod  iion  iogilur 


voiunias  quain  habcnlcsi  poeiia  lantum  et  iion  ciilpa; 
tel  forie  poiiia  csl  cl  culpa,  qtiod  per  hxc  fiunt 
Deo  disi.iinil»'S.  Qnod  vero  videior  ntiiium  pcccata:» 
iniptiiiiltKn,  polius  ad  eos  qni  suiil  in  via  inerendi 
(^st  rcfercndum  ;  vcl  potiiis  ipsa  volnnlas  cst  cuipa 
el  poena,  el  cansa  poeii:!e.,  cl  s>cipso  pDiiitur  iiliid 
pi'CcatHiii.  Quod  vcro  dicilnr  (.55) :  «  Iniqiiitas  eo- 
rtini  qiii  le  ndcnutt  ascendil  scmpcr;  i  iiuelligiiur 
iiostrum  x-lcrniiiii,  id  esi  lempus.  Nain,  ^icul  hoiiio 
non  cessavit  in  suo  acterno  peccare,  ila  liec  Dens 
iu  6110  aeierno  ccs.sabil  puiiirc;  et,  sicul  si  .^emper 
viveret,  semper  dctoriur  iicrel;  iia  cuiii  scmpcr  eril 
pocnani  sUiil:iiehi(. 

Videlur  iteruin  posse  oslcndi  qnod  non  nnicuiqiio 


aiiqnis  suscitalU}  iuiase  de  quo  ceiluin  sil  qnod  vcl 

moili  Klcrfiie,  vcl  vii»  jetenix-  ossel  d<'pul.ilus 

34i  CAPUT  XXil. 

De  diveriis  man!.iQmbus  Ixmorum  in  pntria. 

(5i)  His    it:t    pertraciaiis,   ithid  rcsiat  po<i(reiuo 

inqtiire-iuhim,  uivuin   aniinii:    sattctorum    licuiiurcs 

suiil  qujedani   aiiis?  Qnod  vidctur.  Queuiadinoduni 

eniiu  secundum  divcrsitalcm  >tterilorum  aniinae  ina- 

loni:n  diiTercntcr  in  inrento  piininiilur  ,  iia    ei  ani- 

iii.ne  sancloruin  diflerciucr  glurincanlur.  Quod  (ainen 

viiJelur  posse    iniprohari  sic  (53)  :   Vivil   Doniinu*, 

cujus  ignis  in  Sion,  et  camiiiun  in  Jerusalem,  diclt 

Isaias.  Per  Sion   Ecclesia   iniiitans,  per  Jernsali:in 

Ecclcsia  IriuinphatiS  inicliigiiur ;  per  igncni  chari- 


rcddat   Deus  sccunduin  riiiaiia   opera,  lioc  inodo  :  ^  i:)s  vije,  pcr  cainiuiiin  charilas  patriic;  quia,  qiian- 


L  izarus  deccssit  in  charitate,  el  iicccsse  cral  oini 
sic  dccessisse  ;  ergo  iieciissc  erat  etu»  csse  saivan- 
(iuin.  Non  ergo  posloa  potiiit  damiiaii,  q>)OiJ  im 
probiilitr,  riuia  posiea  su.scilaius  cst  et  jioiuil  mor- 
talitei  pcGc:iro  el  sic  dccedcre.  Ergo  postca  pofjit 
datniiari.  Ergu  poiuii  priub  dcicdcre  iu  ciiaiiiaie 
el  posl  daninari  ;  qiiod  iiiipussil)ilc  videtur.  Iteiii, 
qiiain  cilo  docessit  aiiqnis,  jusic  fiiit  judicatus  a 
Duminn ;  ergo  seiuenti:t  ilta  noii  dehtiil  niutari. 
Iiciii,  hahuit  gtoriai)!,  scd  ad  lempus,  non  ergo  iia- 
biiii   vilam  a:iernam.   licin  ,  Lazarns  de  digiiioii 

(53)  Ex  f>.  C,v(v^or  ,  I.  iv  Diaing  ,  cap.  44. 
(oi}  .M.i^isl.,  iv,  disi.  49 


liim  catiiiiiits  igiieni  Siiperal-  t:)i)luin  charitas  pa- 
iri;c  ciiarit.iteiii  viu:.  Er^^usi  qtiis  ntodo  in  ctiar>taia 
dcrcdcret,  ciiarilatem  j)i;riectissimam  habcrel.  lir- 
go  lalent  qiia  nniia  cssel  perfcctior.  Itoni,  )'elriis  el 
Liiiiis  sniit  heali,  et  nvuici  poicsi  esse  hiuilior  qnain 
sil.  Krgo  sunl  icquc  boni.  .\d  lioc  ilicoiiiiMin  quo.l 
superlaiiviiiti  tuiai)do  poiiittir  pro  valde  a<lvcri<io  ci 
st!0  posilivo,  non  nolat  cuiu  cui  toiivciiii  excuicr» 
n.lios  omnes  iii  propri<;(;ile  pcr  coir.paiiiiivuin  si- 
g:iihcala.  Non  eiiiin  si  isle  esl  perforli.siiiniis,  id  esi 
vaUc  ptjifecitis,  scquiiiir  qisod  nuilus  eo  pcrfcciior- 

(5: }  Iscicc  \xM  ;  i;a  Rohcrfus  I.-uiltis. 


1277  SENTENTIAKUM  LinRIQUINQUE.  -  Lin.  V.  1*7« 

sit.  Sed  (jiioiulo  poiiitur  cuno  gejiitivo  pliirali,  tiolat  A  liiis  ilici,  qnoJ   parilas    iiia    iion    esl    rcrcrcnda  aii 


eum  (!e  qito  Jicitur,  oinncs  aJ  <|iios  fit  coitiparaiio 
escedere  in  proprieiale  per  eam  sijjnificala.  Uiuie 
S!  iste  c»t  iloctissiiniis  oinniuin,  neiiio  csl  doclior 
eo,  «jnarc  noii  esl  recipiendniii.  Linus  esl  perfectis- 
siiniis  saiHtoriim,  sed  esl  perfeciiis  smiclus, 

liem.  ctiliorilm?  vine.x  daUiliir  idem  denariiis 
(H.iUh.  >;>.0-  Ergo  onmiuin  e'<!Ctoruin  erji  idem 
pn>!nuiiin.  £:go  nuiliis  lt.^{>ebj(  niajiis  aliv).  ilem, 
tam  Ijoiii  qvtam  inali  post  resu!  reclionein  vivcnt,  cl 
iiullus  poicril  desinere  viverc  :  ergo  omnes  vivenl 
iii  a-icinum.  Krgo  ojniics  liabebunl  viiaia  aEiernam. 
Ad  lioc  (licendi.im  qiiod  onincs  quidem  habcliunt 
eiiindcin  denariiiin,  id  esl  Clirislum,  qul  esl.  vitj 
alcrna.  Sed  ille  denarius  quibn&dam  cril  .'^ureus 


parilaiem  iniensionis  gaiideiiliiiin,  cuiii  liispariter 
sinl  gavisi,  scd  ad  paritalein  coruni  de  quibns 
gandebunl.quia  lot  crunl  de  quiiiiiS  gaiidcbil  uiins, 
qiiol  eniiil  dc  qiiibus  gaiidi^bt  aliiis. 

Item,  qnncMiiiqiie  displiccnl  Dco,  displicenl  Pc- 
iro:  Dcoiiispliccnl  peccala  q»'£  fecil  l*e«rHs:  ergo 
Ciidom  displicdil  i'ctio.  Eigo  de  illis  dolel  Pelrus. 
Quia  lioo  b;d>cl  :iiicio>ilas  :  «  lloc  cst  vcnialia  pec- 
cala  itoi)  piaccre,  d<;  iJlis  dolere.  i  Eigo  Pefrus  non 
babcl  plcnani  beitilitdinem.  Ilcm,  Pctro  nil  displi- 
Cfct  iiisi  ni.iluiii,  el  ei  dispiicel  ipsum  pcccasse. 
Ergo  peccalum  esl :  in  nullo  invcniiur  hoc  peccatun» 
ntei  in  Pciro.  Iiem,  Pelro  nola  stiiil  peccata  qnje 
feoit,  el  eadcni  siiiil  nola  Deu.  Ergo  non  sunt  lecia. 


quiliusd.-.ni    argculeus,   quia  difTereniia   erit    inier  ^  Ad  boc  polcst  dici  qnod  sancti  in  memoria   babenl 


6.'»ncios  in  inodo  cognosccndi.  Quidani  eniin  pcrspi- 
cacius  cognoscenl  qiiam  alii:  qiisc  distanliJ.  votaliir 
divereilas  nsansionnin,  de  quibus  di<  iliir  :  In  douio 
Puln$  mai  muU(P  mansiones  sunl  [Joati.xw.)  Nibil 
ergo  proliibel  oninium  unani  camdcinque  cssc  vilnn 
*tcrr.am  gencre,  ei  diversas  numeru :  quia  unus- 
qiiisquesiiain  b.abebil  cognitioncm  niajorcm,  v»l  nii- 
«orcm  a';is.  Noii  anlem  diccn'.bini  saiiclos  babiiiiios 
essc  viiaintcieniain.eoiiuod  vila  corunisiifuturain- 
tei minabilis.  Nam  sic  niali  esscnl  hahiliiri  vitain  aclcr- 
nain,  cuin  eoriiin  viin  nou  sii  tcnninnnd.i,  sod  quia 
liabciit  usiini  graliaruiii  su«  viijeel  inseparabililerad- 
jiiiicium.proplfr  qnemiisnmdicilur  eorum  vita  :  vi'.a 


peccala  qna^  comniiscriinl,  non  ut  dobtant,  &cd  ut 
gaudeani,  (|uia  ab  iilis  libeiali  siinl.  Ei  i>a  jiiteiii- 
gendiiHi  csi.  qiiod  dicitlbaias  :  Kgo  creo  ratoi  no' 
VOi  ei  tcrrum  uovam,  e(  non  erunt  priora  iii  tucmoriaf 
et  non  aicendnnt  in  cor,  et  gaudebilis  in  alernun 
[Isa.  Lxv;:  non  crunt  in  memoria  ad  dolondnm, 
sed  ad  gaudenduin,  sicul  hoino  gaiitiel  in  prospcri- 
taic  duin  reininiscitur  advcrsilulis  a  qua  libcratus 
esi  sccundum  illud  pociicuui  : 

Forsan  el  hwc  oliin  nobis  meminissi  juvabit. 
\YiKC.  uEneid.  lib.  i,  vei&.  30.) 

E(  con  dicuiitur  pcccata  Peiri  lccl»,  rc  quuJ    non 
iint  iioia,  sed  qiiia  non  siinl  «i  nota  ad  punienduni. 


aelcina  sed  inlcr  nia.-;  gralias  osl  una,  qna  magis  q  ^,,,j,.  ,.,  .^^,3  dicuntur.  Quod  vcro  dicilur  :  <  Pec- 


dtricciantur  :  unde  anlonomaslice  cwa  a'/er«adicitur 
pcr  iranssumpiioneiii  caiisje  adciTecluin.scilicclco- 
gnilioDci  Esl  igitur  vila  sclerna,  vel  vilu  iiiicmii- 
naiiiiis,  c-.ii  adjnnctds  esl  nsus  graliarniu,  vel  ipsa 
Dei  cognilio.  veiipseCbrisiiis.  Mali  rinleinlicet  viciuri 
tiiii  iii«tMrniun,  lanien  propler  ineviLibilein  poen.-e  ne- 
ecssitalein  siuu  viiiv  adjunclain,  diiiinr  eoriini  viia, 
mors  •jElerna  :  qiiia  polius  eifcesset  ino)iq<iani  ita  vi- 
vcre,  et  inlor  illas  poe;ia$  carenlia  vi^ionis  Dci,  qnse 
jraviorcsi.qnaiidoqiic  notnine  inorlisseiernadicitnr. 
Itcm.  Oiiincs  qui  habcbunt  vilain  xiernam,  scicnl 
Dcuiii  esse  trinnin  et  nnuin:  et  nil  n-ajus  noscibile 
de  Dco:  ergo  omncs  scicnt  qu%cunque  minora  »niit 
liis  ad  !.>'.Mtiiudii<ein  perliiieniia.  Ergo  ni!  sciet 
unus  quod  tion  allcr.  In  quo  igilnr  aiiendilur  divor- 
sitas  inuns'onum?  (3G)  Ad  qtiud  dicendiim  quod 
di&lan(ia  mansionuin  in  iioc  ailcnditiir,  qnod  qui- 
dam  aliis  perspicacioi-es  sint  in  cogMilione  divina, 
non  in  divcrsilate  cognilorum  qu.TC  cadci»  siint  in 
-omiiibus.  Itcm,  dicil  Augiisliuiis  (37)  :  1  In  dispaii 
charilalc  342  eril  par  gaiididin,  1  sed  beatiludo 
non  consislil  nisi  in  quanliiate  gauiiii.  Ergo  oinnes 
eniiilpaiiier  beati  quia  panlcr  gnudebiin'.  Ad  huc 
«liciiur  qnod  paritas  (^audii  paritalcin  bcatiiuiiinis 
faccrel  .sj  parein  lubiluri  esseni  ciaritatem,  qiiani 
quia  non  baijebtinl  pai  cm,  liccl  sit  fuluriim  par 
gaudiiiiti,  Jioii  erii  pnr  boaliludo.  Vc!  poic»l    me- 

(56)  ita  M.ig.  hic. 


cata  vcre  displicere,  csl  de  ipsis  doleic,  »  refeieii- 
diiin  sd  eos  qui  siinl  in  via. 

hem,  Linns  pUis  diligeiei  inajiis  bonuin  Pelri  i:i 
se,  si  baborel,  qnain  diligat  minus  bonnin  :  sed 
plns  diligit  minus  bonuni  in  se,  quamdiligat  inajus 
bonnin  in  Pelio.  Eigo  pliis  diii^it  Linus  inajns  bo- 
ntiia  Pelri  in  &e,  qicon  in  Pciro.  Eigo  plns  veilel 
siiii  inesse  qnam  Pelro.  Ergo  Linus  vellei  bonuiii 
Petri  esse  in  se.  Ergo  iion  esl  bc:iliis,  qui^  non  orn- 
nia  ci  oplal:i  succcdunt.  Ilcin,  Liiins  scit  (|uod  neus 
plus  diligil  Peiruni  quani  sc,  el  i:i  nulio  discordal 
a  Dci  voliiiitatc.  Ergo  pliis  diiigit  Linus  Petruin 
qnain  se.  Ergo  iion  babet  ordinalani  cbarilaleiu. 
Lem,  qua.'cunqiic  Dcusvult,  vuli  Linns  :  alilereniui 
non  essel  Deuiomuia  in  omnibHt  (l  Cor.  xv.).  Sed 
Dcus  viiU  ul  majus  boiiiim  sil  Peiri  quain  L:ni.Er« 
go  etLiniis  linc  vull.  Ad  hnc  dicenduin  qiiOi!  (|nid' 
quid  vult  Deus,  vnlt  Liinis.  Dicnn!  cniin  snncii 
quoii  siciii  gutia  aqii;¥  inista  inodio  vini  ioia  tians- 
it  in  saporem  vini,  ila  et  voliinUUos  .<>aiirti>riini 
traiiseiinl  oinpino  iii  voliinlaicin  Dci.  Piu.>  lanip.ii  iiiii. 
gil  Liiius  se  (juani  Peiriiin,  quia  Deu.s  hoc  viiii,  nl 
Linus  miiius  diiigai  Pcliuin  qii:iin  se,  el  itain  nullo 
discrepat  a  Doi  voluiiiaie.  Sicul  0:  illc  i|ui  p8ire>n 
siiiiin  viill  vivere,  ciiin  Deiis  eitm  veiii  inori,  in  nnlio 
diilcrta  Dcivuiiiiiiatcquia  Dens  ^ull  ip«  iinboc  vcito. 

Itciii,  Pctrus  diligit   proxiini;ni,  ille    inolu3   qiio 

(57)  Apjd  Mig.  bio,  5  D. 


1279  PETIU  PICT.W.  SENTENTIARUM  Lin.  QUINQUE. -LIU.  V.  «S85 

ii.uvcliir  aJ  iliii^'eiuliiin    provimwin.  iioii    csl    iilcm  s^  lo- tnenlonim,   iiec  in  loco    qiiiciis  ciini   Alirahain, 
illi  (|iio  inoveUir  aii  diligca.iiuu  D:Miin.  Krgo  iioii  lo 


loconlo  (liligil  DiMiin  :  scd  salis  patcl  «'X  siipradiciis 
qiiiil  sil  Dcuin  diligi  loio  corile  iii  palria,  iJ  est  ita 
(^iioil  oiniu<;  moiussil  spiriln;ilis, ei  nnlliis  ('iiriialis: 
vel  toio  corde,\i\  esl  volnnlale  sine  i  onlraricCile, 
iiiielieciii  siiie  crrorc,  monioria  siiie  I;iborc  el  diiri- 
ciiliato,  \c\  lof^  corde,  iil  csl  ila  qnoJ  oiniiis  molus 
sil  in  Deo  el  aJ  Deuni ;  csl  eniin  inoliis  ite  Dco  el 
ad  Deiini  :  cl  inolus  ile  Deo,  scd  non  :id  Deiini;  cl 
moliis  ad  Deiim,  sed  non  de  Deo;  ei  molns  non  ile 
Dio,  iicc  ad  Deuin.  Quod  lotnni  quia  ex  siipeiiori- 
bus  palci,  siipernuiim  esscl  ileriini  prose'|iii. 

Illiid    poliiis   inquiren  luiii    ulruin    343  3i^><»^ 
dcrunctorwm    iio:iliani   liabeant    conim  <\\\x    circa 


opiiialiatur  e-is  vivcrc  (43).  Yidcnl  cnim  se  boni  cl 
mali  usqiie  ad  diciii  jndicii,  scd  post  vidcbiinl  lioiii 
malo^,  niali  ncqiiaqiiaiii  bonos,  quia  loUelur  inifiMii 
ne  videat  gloriam  Dei  (hn.  xwi).  Tnnc  cniin  fir- 
maliiin  enl  cliaos,  ut  qni  volucrint  hinc  nd  ros 
Irnnsire  iion  possiul,  ueque  huc  iuae  irantnretne  (M), 
qiiia  ju!>lilia  erit  liinc  rirmala,  et  iiidc  iniqiiitas. 
Uiide  lioni  iiec  inodo  nic  liinc  compalicntiir  niaiis. 
Sed  diciiniiir  tan.cn  vclle  transirc  ad  inalos,  quia 
si  jiisiilia  Dei  udmillcrel,  noii  fiercl  eis  niolesla 
corum  liberaiio  ;  vcl  oralio,  quin  si  vclleiil,  iion 
tamcn  possciit  eos  jnvare,  ruin  sinl  illi  pusili  iii 
exlcriorilius  tenebris,  el  non  possinl  liaiiere  v.iliin- 
laicm   bene    operaiuli,   iicc   dimittcre    vobiiitaieni 


viventcs  nyunhir.  quod  videtur  coiistare  de  anima  •  B  peccaiidi  :  qmv  qiiidem   volunlas  csl  cis  cl  perca- 


bus  sanctoriini  (581.  Quomodo  cniiii  oralioiics  ot 
vota  siipplicaiiliuin  Deo  oifertent,  nisi  eos  ornntes 
et  siippliciintes  inteiligoredt  ?  vel  qiioinodo  ad  cos 
dirijjcreliir  oratio,  cuiii  dicitiir,  Snncte  Velre,  orn  y,ro 
ncbij,  nisi  iios  orare  scirciil.  Quod  aulcin  oratioiies 
iicstras  cl  aiigcli  et  aiiimx  sancUc  Dco  oiTcrant, 
dicil  Angustinus  sic  (39)  :  <  Angclis  qiii  siinl  apiid 
Dciim  iiiiiotesciint  peliiioifs  nosirx  iil  qiiodam- 
niodo  eas  off'Manl  Deo,  el  dc  bis  cunsulaiit,  el  quod, 
Deo  jubcnlP,  implendiim  «sse  cogiioverunl.  boc  no- 
bis  vel  evidcnier,  vel  lalenier  rcporient,  un.ie  et 
aiigebis  liominibus  ail  :  Cum  orareli:,  oralionem 
testram  obtuli:  Dco  (Tob.  xii);»    Oraiil  ergo  pio  iio- 


tuin  cl  supidicium.  Sed  illud  peccaluin  iiun  mere- 
tur,  iil  diciiiit  qiiidaiii,  quin  est  ibi  loeut  recijiiendi, 
nonmereitdi.  Seciiiidiini  uliiis,  illa  mala  voliiiilas  iioii 
csl  pcccaium,  scd  supplicinm  lantum  ;  vcllcnl  cnim 
se  non  essc,  cl  Dcuni  non  os»e,  si  (ieri  possel; 
licct  cniin  babitiiri  sint  lui;c  naturalia  buna,  sicui 
ei  diemoiies  adhuc  habcnt ;  lamcn  ita  enint  sopila 
'  in  malitia  et  oblcnebrala  ,  ul  nitllain  sciiitilliitaiii 
ditcclionis  ad  Denm  possinl  dirigcre,  iil  eii;im  sal- 
tein  natiirali  dilci  tionc  diligaiil  se,  ve!  Douin  (45^ 
Unde  ct  tunc  propric  dicenttir  cssc  in  c.\ieriorib;'a 
lciicbris  ;  qiix  iion  siint,  non  videre  Dciini  per  spe- 
cieni,  qiiod  nec  aliquis  liic  habel  ;  vet  por  dissimili- 


bis  aninuc  saiicloniiii    affeclii  compassionis,  ct  me- ^  ''"''"«'"   'i""   videre,   quain    lacil    peccalum    imer 

litis  suis  nobis  siiffragando.    Non    eiiim    loqimntur       '^  ' "  '    " '"" 

orando.  cuin  inslrumcnlis    illis   careani,  el   optanl 


Deum  ci  bomiiiem,    qi.od    et  mitlti  bic   patiuniiir; 

sed  qii.nedani  odii  malignitas  ct  volutitaiis,  qiiae  iiiinu 
exorescit  in  nieiitibiis  reproborum,  qiiaj.lani  sciiicet 
oblivio  Dei,  qiiia  lornieiitonim  inlcriorum  ct  evle» 
rionim  dotoritiiis  adeo  airiciiiiitur,  ut  ab  illis  ad 
cogilaiiuum  aliquid  dc  Deo  nunqiiam  meiilem  va- 
tcanl  revocare  :  \'ermis  eorum  non  morieiur,  et 
iijnis  non  exsliurfuclur,  et  eruni  usque  ad  talietalem 
visionis  omni  canii  clectornin  (Itn.  Lxvi).  Super  fi- 
liaih  aiilcmSioi'3449'""'^'"'  ^'"*  "'  «ponsuj  sujier 
ilivniam  (ha.  LXii)  ;  er  decliiiabil  super  eam  qunti 
Puvium  pacis,  et  quasi  torrsntem  inuudantem  glo^ 
riam  siiani,  quani  sngcmiis  ul  rcpleainur  ab  ubeie 
consolaiionis  ejus,  vt  mulgcaiiiiis  ei  deliciis  alHiia- 
venles    qiialiler   difponaiitiir  nesciuiit;  quia  sicul  ^  iii»s  nb  omuimoda  glorinejus,  gaudtanius,  ct  cxsul- 


iiobis  salutein  si  ita  in  Dei  voltinlalc  esse  cogiios- 
cani ;  et  quando  iios  cor;iiii  ipsis  liiiiniliair.iir,  citius 
nos  exaiidil  Deiis  coniin  iiieriiis  nos  suffngaiiUbus. 
(40)  OuiLiaiii  laiiieii  diciiiit  iion  dirigi  scriiioncin  ad 
sanctos,  sed  poiius  ad  Deiim,  nt  merilis  sanc:oniin 
iios  exiiiiilint  cum  dicilur,  Sande  Peire,  otn  pro 
nobis,  ei  Suncie  faule,  ora  pro  nobis,  et  ipsos  nit 
iniolligcrr;  de  bis  qii.c  bic  agiintur,  nisi  qu:inluiw 
Deo  revebinle  percipiunl  :  quibus  videtur  coiiscii- 
tirc  .Vugnstinus,  diceiis  (41).  «  Sicut  illi  qui  adbuc 
iii  carne  vir&iil,  asiim^is  defiinctornm  qiio  toco  po- 
iia  ct  niorlui    viia,  in  carne  vi- 


naiiliir  igfioianl 


coriinr:i!ia  et  spiriiualia  diffeniiit  gciicre ,  ita  ei 
disiincia  siint  cogi!aiione.»  Sed  aucioiilas  itla  in- 
leliigc-nda  ebt  de  malis  qiii  puniunlur  in  inferno, 
(liiia  illi  iiesfiiinl  qiiatiler  viveiiles  in  carne  dispo- 
iiaiiiur.  I)e  diviic  ciiim  qui  iii  iiiferno  [lositus  dixit  : 
P(i'.er  Abralinm  ,  quinqu;  habeo  fralres,  miiie  Lata- 
rum  ILuc.  xvi),elc«iera,(42:)dicunl  qiiod  non  liabe- 
bat  ccrtam  cognilioncm  de  lii.-i  qiiaj  agcbanlur  a 
fraiiibiis,  bcd  quia  non  videbat  eos  sccuin    in  locis 

(3S)  M:igisi.,iv,  (\U.i:i,  §  F.  G. 
(c-y)  l:i  libio  De  oraiiilo  aa  Deinn. 
(111)  Nidcliir  iiiler  alios  Iliifro  Vicioriiiiis  qii.  588, 
iii   /•-'   a-.i  lioin.,  et    I.  ii    Dc  Sncrnm.  p.  xvi,  c.  u:». 
(il)    V,    I.    De  curn  \no  morl.  ngendn,  c.  If),  elc. 


l(  iiius  (hn.  h\yi} ,  cl  (laudium  illiiil  nemo  tollal  a 
iiobis  (lcan.  xvi).  Quo  iil  pcrfruamur,  charuut  sii- 
pcr  oinnia  n(d)is  cst  bic  aniploctciida,  qu;u  tsl  finit 
pracepii  (I  Tim.  i),  in  qua  0111111-»  icx  im|deliir.  Si 
crgosiiigula  .scripta  rcvotveie  non  liccl,  si  oiiium 
dict;v  |»ropbetaium  bgeie  non  placei,  babe  cli;iri- 
tati-m,  ct  fac  quitlqnid  vis.i  [Faciendi  onini  iibros 
nuilus  eril  finis.  Deum  lime  et  mandaln  ejut  ob- 
serva;  hcc  eti  omi:is  homo  (Ecc'.e.  xii). 

(-4-2)  lla  Ang.  apiid  Mag.  Iiic,    §  C.  in  disl.   uO,  ot 
n  psnl.  cviii 

(43)  lb'c  Gi-pg.  bnm.  M  iii  Lucam. 

(44)  Mag.,di;t.5a,  §F. 
(i.^)  .M:ig.,  §  15. 


AKNO  nOMIM   UCCVIII 


GUIBERTUS 

GEMBLACENSIS  ABBAS 


NOTITIA 

(Oi;oiK,  Commeitl.  de  tcrivt.  eccles.,  11,  1591) 


Gniherins  M  irlinns,  Gcml»Iacensis  abltas,  ob  spccialtim  qnamilnin  in  s.mclnm  Marlinnm  Tiiror.cnsfm 
archicpiscnpiun,  ttevolioiicin  ila  cognoinimuiis,  clariiil  ai)  anno  ciri  iicr  1 180  et  seqiieiiiibus.  Mnlta  scripsit 
qii:e  iiiss.  iii  moiiaslcrio  sno  Gcinlilacensi  iii  Brabantia  asscrvaiiliir  ,  iilti  oiini  alilias  riier.U.  Hj!C  videral 
Jnaniic^  MabillDiiiiis  in  Irilxis  voluiitinibiis,  nnde  paiua  siiinnialini  relurl  loino  H.  AnaiectonnH  suoriiin, 
|i3g.  .^i4  el  scqiiciuibns,  qii;p,  !iic  verlioieniis  pnirciciniis. 

«  I)c  Wibcrlo  scu  Giiibci  to.  ciijiis  occasionc  ac  I0},'alii  Episloia  Hervanli  Leodiceniis  nrrliidinconi  .id 
G.  Lainltmensdm  canonicnm  scripla  esl  (I),  qiijfiilaiii  adnolare  juval  ex  ms.  Clironico  Gcinb  accnsi,  jri 
qiio  liJPc  lej»i  :  <  Dc  islo  Giiibcrlo,  i»agii;e  .sancliialis,  probilalis  el  (locliiii;e  viro,  si  (|iiis  inis.sc  dcsiderai, 
i.  eiijns  incrili  fncril,  abiindc  cx  S(  riplis  ejns  id  cognob^ccre  poieri'.  Scrips'l  naniqne  cpisloI;is  ad  di- 
I  vcrsos,  niosalcs  cl  opiiinis  siiasionibus  relcrias.  Scnplnrain  sacnim  scni|icr  babeiis  in  niann  et  ore,  ad 
«  .liibalialein  digniliiem  jain  senio  gravis  adaclus  est.  Vi\it  in  sacenlotio  sexagiiila  Irilios  aiiiiis,  iil  in 
«  ((iiadaiii  Episiola  vil;c  sii;e  prini;ev;j!  deilectiva,  qu;e  incipil  lieatns  Audualiitus,  de  se  plcniiis  recliai. 
«  Magiius  zelalor  rnit  aniinaruin,  f-ux  prxcipiic,  non  ininns  quain  aii(jnini,  qtiod  p;ilet  in  oninibus 
«  Kpislolis  siiis,  quas  ad  diver.sas  personas,  lain  c\ccllcnlis,  quani  paris  ac  socia;  condilionis  desiinavii. 
«  llabitavil  in  divcrsis  nionasleriis,  utpote  in  Galliam  prolectiis  bis,  in  monasterio  Tnronensi  divo  Mar- 
(  lino  sacru,  niii  plnriinnm  diligeb^ilnr  (iim  ptopter  boncstatcm  nioruin ,  tnin  propler  Vit:im  saiicli  Mat' 
«  tini  quaiii  vietro  coniposneral,  cl  Turoncnsibiis  ol)tiilei;U.  A  quibus  evocalus,  Geinblacnin  revcrsus  csl, 
«  ei  non  ita  din  posl,  a  monactiis  Sancloniin  Joannis  cl  M;uii'i  ni;iiiyniin  in  FIoi  inis  abbas  csl  poslii- 
«  latiis  ;  quibus  laiidabililer  pnefnil  ^diiios  qiiiii'|ii(',  nienses  octo.  Inlerca  leinporis  Joaniies  :ii)b;is  Gcm- 
«  blaccnsis  c  vivis  cxccssil,  ad  cnjus  celcbranda  luncralia  ,  a  ntonacbis  Gciiib!;icensilins  dicins  abbns 
«  Florinensis  vocatus  esl.  Volcniein  Florinas  reveiti,  Iratics  Geinbl.iccnses  illuni  elegerunl  in  alil.aiein 
«  siiuin,  circa  ainKim  Duinini  M9i,   pnrruil^ine  aiinis  dccem.  »  Ei  poat  multa  :  <  Ad  Giiilicrtnin  abbatcin 

<  iiosiruin  icvcrtaiiiur,  qiii  iii  diversis  locii  et  nioii:islenis  divcrso  lenipore  habitavil.  Ei  primuMi  qnjdcin 
«  vilam  nionasiic;iiii  iii  boc  Gcniblacciisi  inonaslcrio  profcssus  esl ,  poslmoduin  prufcclus  in  Galliain,  iii 
«  Tnroiiciisi  h.ibitavii  :  iinde  cxiens,  Gcinblaciiin  csl  levcrsns.  Floiincnses  bunc  iiiierca  tetpporis  in  ab- 
«  balcm  sibi  elcgcrunl  et  postiilavciunt,  alqiie  abbate  Genilihiccnsi   dcluncto  ,   ibidcin  factns  cst  abbas. 

<  Posi  aiiiios  vero  decem  ex;iclos  iii  rcginiine  Gcmblaceiisi,  (|uindcciin  el  oclo  meiiscs  in  Florinensj, 
«  ulram(|tie  abbaliam  rcsignavit,  ct  apuij  Florinenscs  liabitavit.  Iiide  vciiil  itt  Viliare  Coenobiuni,  qiiod 
«  dcscrcns,  ileniin  in  Galliam  abiit  Turonisquo  liabilavii.  Qnibus  ille  valcdicciis ,  ad  qu..iiidaiii  virgineiii 
«  liiblcgardem  iiominc  diverlit,  ciii  miillam  rclicitalcm  prccattis  ,  Geniblacnin  :>d  piiorctii  cl  proprinm 
«  nidiiin  icversiis,  tbideni  obiii  seiiex  dicrum,  ei  dives  miibonnn  boiionini  opcnini.  Vi\ii  in  saccrdoiio, 
(  ubi  snpra  dictuin  est,  sexaginia  trcs  et  ainplius  annos.   Viain  univcrsu;  cainis   ingressus  est  viccsiina 

<  stcunda   die  inensis  Feltru.irii.  Il,icp;iuca  ex  plnribiis  ejiis  rocle   gcstis.  > 

«  Ibcc  deGuilierlo,  (|tii  viris  dociis  parutn,  ut  piito,  baclcniis  iiotiis  esl,  adiiotanda  dnxi  :  sed  ul  dc 
ejus  Opcribus  accuralior  iiotitia  habeaiur,  (/tinl  siipcr  liis  in  itinL-rc  Ibdgi  :o  pnesens  aniinjdverlcrini,  iji- 
dicnre,  aliqnod  opci^e  prctium  cxistim:ivi.  Guiberli  lnculiraliones  iiivcin  in  irilitis  codicibiis  nicinbrancis, 
pra!serliiii  vero  h.pislvlas,  dc  <|iiibns  qii:c(l;ini  carpliin  bic  dclib;ire  jiival.  Aniuljo  Scltolasiiro  coiiii  luies 
bcripsit,  do  ainicilia  VKlcliccl,  ilc  Mjlcniiiit;itc  pascbali,  dc  c.vilu  yCgypii,  id  cst  liiijus  iinindi  :  dc  irilii;- 
bitiuiic  palieiilcr  siistiiicnd:i,  dc  \oliiiilaria  pait|ierini(',  cl  dc  llicsuuris  bapicnlia-,  dc  sancio  Vincciiiio 
iiiaiiyrc,  et  dc  p;ilieiilia,  elc.  Jotiiineni,  .'\rniiili  scbolastiii  fratrein,  ad  conversionein  el  spiritaicni  nitli- 
liuni  boriuiur  dnoliiis  iiltcris,  Jt;»»»/  \ruiri  cliinissinio  inscripiis.  liainero  Iritin  dulcissimo  ;«'grotaiili  coii- 
dolcl,  enini|ne  ad  cunvcrsioncm  lioiialiir.  Lidcin  scribit  dc  (iignilale  :>acciuoiali,  Iiiiit  aliani  cpisiolaiu 
de  solcniiiilale  p;iscbali,  nlii  Uauteium  achoUtsticuin  appcllal.  Luinberio  iici>olt  suo  qui  s.cctilaribii-.  ncgo- 
liis  pbis  a-i|iio  iiilcniiis  cial,  ircs  cpislol  ts  dirigit,  ijtiibus  euiu  ud  sludiuni  virluluiii  adliori.itur.  llx'c  iii 
piinio  codicc  rcpcii;  (|iiu;  vcio  .sei|nitiiliir,  in  sccumlo.  > 

<  iii  priiiiis  occurril  opns  l>e  Vitu  et  miracu:issuncit  Muriini,  rbyllimice  scripluin  qnatuor  libris,  quoruin 
prologiis  sulitt;c  or.ilioins  iiulic;it,  opiis  isliid  l'lnli])\)o  Colouienst  urcliiefjiscopo  oWlaliiin  csse  Ltop.ird  :e, 
« iiin  IMiilippus  in  coiuitulu  tciicrcliir.  Cidcin  Pliilippo  nitiliui  a  Guilierio  in^ciiptiC  suiii  litlcrx';  (|(k  passini 
(-.(1111  Suinnii  l\isioris  cl  Llirislt  vicuriuin  anpcllal.  Priina  cst  de  inyMeiiis  crcalionis  cl  repaiaiiuiiis. 
iiecuudu  cxcus:iioiia,  (iiioil  iii  pasloics  sciibciis,  enm  teligisse  visiis  sit.  lertia,  l'biiippi  i.oiinnc,  ad  ciini  u;li- 
gisse  visussii.  Tcrtia,  iMiilippi  iioiiiiiicadabbaicin  MiijorisMonaslcrii,  clad  prlinicciiuni  LcclcsiicCasm  Movi, 
int|uaeobiiilcirogaldeuiorcclauiiciidi  uoruiijniunasiciii  iii  noclcfcstiordiii.ilioitis;>cu  iraiislatioiiisbaiHi!  Mar  . 

(i)  Videinfra. 


1233 


GUinEI.TLS  CCMULACFN  !S  ABDAS. 


4281 


liiii.eltle.  fjniaqiia:m»i  f«  cl  ;il.«.niiclmu  M:-iliiii!ini!ortcil!amisfaiiicel'!)i;irc.Qiiai(;»Pi,ili|i|;o  rpspoiii!riil!Icr 
veiis  ;iiilt;is  cHr^ilicsritpiliili  M:ijoiis  Moiinsleiii,  cl  <|ii.-esilis  f;»riiint.s;ilis,  l.iii(I;iiil(|n('Giiil)(Mliip.i.  Quinlain  ci 
srcl.iiii  sci  iltiiiileidciii  l'liii.ii|i(i  Pliilip|nis  ilec;iiiiis,  H:iiii;il(iiis  ihesaiirai  iiis.  i<jiiiiiif]ii(.>  c.Tpiliiliiiii  S;iiii  li  M.uliiii 
1  iiioiif-osis,  iii  i|ii  irdiii  liHcr.iriiiii  jinori  gr;iu.is  aymil  dc  Vilu  snnni  Mutiini  silti  n  uiismiss;i,  iii  iitiis(|iie 
.Tiilciii  (|ii.i(Iaiii  b.mrii  M.uiiiii  iiiir.iciil;i  rcferiiKl.  Sepliina  rsl  Ombei  li  Piiiliiiju)  ,  de  Lciicliciis  gniliaj 
a{;(-iilis.  Ocl;iva  ojusilfiii  ;ul  Ciiiitdeni  4le  l;iii«labili  coKversaiioiic  frairiiiii  M^iioris  .Miinaslerii.  Nona  dc 
iioliilil;ile  et  iiia^if.liieiilia  ecclesia;  (iaslriiiovi.  I).;ciiiirt  fJiiilierlns  Pliil!j)|iiir,i  liorianir  ad  ollii :ii  siii  cnl- 
iiiiii,  ei  ad  siiKliinii  fi:icis  iii  coiivciiin  I^eo  liccjisi  Sinxiamli;.  UiKleciina  tideiii  {;i:iii!l;itirr  de  resliiiiia 
pace.  Hcrvco  M;ijoris-Miiiiasi(rii  aljb.ui,  cjiisqne  sacro  convMjliii  t!r;iii  is  .tgii,  ili;  liosjiit:!!  lale  silii  pi;c- 
s;il:»,  ol  ile  10  (iiiod  liljros  De  minuulis  Bnucti  Jacobi,  De  befUs  in  Htxfiaiiia  a  Carnio  M.igiio  (jeslis,  ei  D* 
tHurlijrio  lioUundi  (lucis  ,  Sraiiscribciidi  faciiilaleiii  al)  eis  obliniieril  :  (luormn  liliroruni  e\»Miiplar  ail 
Ir.iiistribeiiduiu  «iMi.uiin  a  sc  ■.api  le^laliir.  iNeiii|)e  eo  lein!ioic  fai^:e  cinsiiiodi  nicrces  veiidilari  rcr.f»*!- 
ruiii,  id  (|iiod  ei)i:,lola  duoilcciiii;e  aigiiiiei.liiin  esl.  In  dcciiii.i  tertia  vcro.  frairil-iis  :\i.-)juris-.Moiiaslerii 
ihsciipla,  laiidai  ecruiii  icli^ioiniii,  et  (iiiu.'da  .i  corrij;ci!d;i  iiolai.  Occiina  ijiiaria  diKjCl;;  est  jo.inui 
abbali  fralribiisiiitc  cjnsdciii  «oenobii.  qiiibns  GinberMis  graiias  agil,  ;il)  iis^iiie  libros  l'ai.liiii  |)OSiiilat, 
ei  se  duabijb  a!  baiiis  aiilea  piojjosiliiiii.  t(inc  iiiii  Kloriiieiioi  pr.vesse  scribil.  I'usi  b;ec  snl)SC(jiiiliir  iii  co- 
«lice  eodciii  GuH>ei'i  epi^loln  uil  fhitijniuiu  Loionieiinem  (ircliieinscopuin,  cnjiis  inandato  de  scriiteinU 
M.iiicia^  Uildeijdidis  Vitii  parci-o  sc  dicil.  Tiiiii  vaiiu'  LJHtdtm  Uuibeili  ud  douuumn  UAdeijardeni  mtigistrinn 
coeiiubii  Suncti  liobeni  liuigeunis  sul)se(|iiiiiiliir.  Priiiia  de  excclleniia  saiicli  Mailiiit  cjiiscopi,  scCHi.da 
do  visioiiilms  llil(le;^ai(iis,  de  (piibiis  qii;tMiliir  :  An  ui  fjina  fcicbal,  visionmii  siiarinii  posliju.iin  cas 
Krripsissct,  obliYiscereliir  :  liiiii  aii  eas  ipsa  Laiine  S(  riliai ,  ;ic  dciniiin  aii  l,;iiiiiaiii  iiiiijMiini  didiccril. 
Ii»  liite  cpislul.»;,  Sululniii  le  dilecii  el  ex  fucie  noii  dilectures  lui,  !ii(jerus  de  Wanra  :  c'^  ^iiicolnus  vnUs 
juvenis  Ue  yiel,  (ficin  cuin  i/;io  le  visraitie  in  Quudrurjesinui  vidisii.  Stdutat  te  {ruler  franco  iirclusus, 
eccUiicv  veslne  jilius  inobus  in  Clnislo,  et  \raier  iiuhertut  tunguens  cor\iore,  sed  vatens  menie,  la 
vtoiiie  qui  dicilur  Sunctt  Guibeni,  rccubans.  Saluluni  ie  domtnns  Einino  ,  ecclesiiv  noslrct  paroclitnnx 
})re!>byter,  elc. 

I  i'ixicie;i  alias  cjnsdem  Giiibcrii  cpislolas  atl  Hiideg.ij-dcin,  iiiiniero  oclo,  tninqiie  i-csponsioncs  lli!- 
degardts  ail  ip>uiii  variasipic  liiiJi  ejusdeni  Gnibeili  ad  soroies  eccksitc  bcaue  Maii.i:,  Sanciiqui;  Uoberli 
de  Uiiigtii  I,  tmn  eaniimleni  sororuiii  uvi  Guibcrlmn  lespoiisa  ,  alia^que  aliis  jieisotns  scrijitas,  nen.pe 
Joseplto  eyregnt  j-robiiutis  schol.istico,  qiii  iiieiosolyinain  cmii  Uantuaiiensi  aiiiislile  pri)fcctiirus,  Guiberiu 
prosani  lie  saiicio  Marliiio  e\aiiiiiiaiiil;;iii  ubtulil.  bi^lijilo  Mugmitinu  arciiiepi-copo,  de  vii  lulibus  .sancli 
Mariiiii,  el  Coiirad'j  ejusdcui  bicclesio!  jioiililici,  de  variis  (.olonieiisis  Ucclesia:  successibiis  ;  deniqiie 
Codcfn'Jo  ubbali  nionasicni  S.iiicii  Eiicli:iiii  ei  Sancii  VViliibiordi  de  Vtla  sanctce  Uitdegurdtt,  quant 
Guibeilus  ipse  si  r:plis  iiiaiidavil.  Ad  b:i;c  fiarlbolonijeus  tiseiius  iii  Floribus  t.cctesiii'  Leodicnsis,  ubi 
(Je  abbalibus  Ccnibluccnsibiis,  tostatur  Cutbcrtuiii  iioiiiiutla  cliaii)  sciipsisse  ad  boaiain  Liidgirdeiii,  qn'<£ 
iii  vicino  Aqui\i(.Misi  |)ait|ieiiuiie  imjc  vivebal  :  atiiue  uniio  I20!i,  boc  e^l  bictinio  post  ubdtcalaiii  pr£- 
feciuraiii,  ad  supero.^  abiisse.  i 

Faclus  e.r^o  cbi  aniio  *  168  Goiberins  Marlinus  .ibbas  Fiorinensis ,  anno  auletn  liS^,  3bb;«s  GcniLla- 
ceiisis,  quas  pixfeciuras  ciiiii  amio  i2i)lj  abjccisset,  aiitio  laiidein  i'iU$,'Jie  il  Febniaiii  n.orluus  ieyiiur, 
iclaiis  aiiiio  circiler  88,  saccrdulii  *io.  Miiiil  iiujus  sci ipiuns  editum  puio,  prx;ier  [epislolis  ctj  narra- 
(iuneiii  dtsirucHouis  \d  |)Oiiiis  combtislionii  montisterit  iiembtacenaii,  quai  anno  ll5?  (acta  e«^.  qiiaiii 
quidciii  Guibcrius,  posi  ejtiSilcin  iitonablei  ii  /actiis  abbas  ac  uionaslerii  eiiain  Flojijiciisis ,  ItueMS  «^onsi- 
gnavil,  libio  il.  (.oinii.ciilanoruin  liibiiolticcas  Cxsaie.c  Vimiobunensis,  c.ip.  S,  pa;/.  904,  ubi  el  ineti- 
liuneiii  la':il  libroruin  suorum  qui  iii  liac  cesinicltone  abiejili  liieranl.  Moaiiiiii  GuibeMi  Mailiiii  ejiisquo 
sciipiioiiuiii  Hervardiis  Leo.iie:isis  arcliiditicoiiiis,  in  cpislola  ad  G-  liaiidtiiieiiseiit  caiionicuni,  el  aiiuny- 
iitiis  auctor  Cyiiojiici  CembLuensis,  iuiii.  11  Analect  Maijiliomi,  p.  544;  Valcnus  Amire.is  iii  liibiioUicca 
telgica,  p.  5o-5  euilioitis  11545,  Luvaiiii  iii  4,  nbi  iiiss.  codices  Operiiiii  Guiberli  vanos  iii  Bclgicls  bibl.u» 
lltecis  rttcetisel  ;  Poinis  Laiubeciiis  libro  ii.  Coimiieiiianurmii  bibiiulnccu:  CxsarciB  VMtdobonensis, 
cap.  K,  pu^.  UU4,  ubi  de  cuutce  in>.  -X'Mi  Oaiiiio  AinbJ'U!siaii<je  arcis  iii  Cccsareani   aitalo,  lu(|mlur. 


EPiSTOLA  HERVARDI 

LEODICIiNSIS  ARCJIIDIACONI 

AD  G.  CANONICUM  LAUDUNENSEM 

Dti  Cuibtrlo  abbnle  Cemijlacensi  el  de  tcrihenda  Vita  S.  Maytini„ 
(D.  Mahillo.n,  Anttlect.  not.  edil.,  p.  ^80. 


l\evcreii(Io  Palri  el  domi;ioG.  be;il.'a  DciGeiii  ri-  A  petiiioiii!)us.iniicosp'-'seinvicemexaij(jire,  ui  per  hi- 


tis  Mariae  Laiidmieiisi  caiionico,  IlF.p.v.vnDus  l.co- 
(lieiisis  lucliiducoiiiis.  pra.'&eii!is  viia;  sl.idiiiiii  jiisle 
V!'.eiido  viriiiier  jtcn  iiriere,  ct  ;ei.enta;  byaiim.iinis 
luaviiiin  felicilcr  olilinere. 

Usitali  iiioris  cst  cl  longo  bunorimi  cunscnsu  ap- 
prob.'li,  ({Uibusiibcl,  eUfiaxiirie  faciliLus  el  boiiesi:^ 


iarem  clproMijilain  cklciiorisopeMSu.xiiiliilioiiein,  in 
liicoiii  ci  iiiitlicmn  luoicd.ii.  ocsiderabilis  fiticins 
Otciillic  diloclitjiiis.  Iii  :c  csl  quoi  p;sleri)il:jleiii  ve- 
sirain,  cujos  i»eMigiiilateiii  a  cmi^.liiilis  rc.titiilicaMi 
niitu  tl  cJkpusiuuii,  quolics  nccessitas  ise^ii,  in 
liifio  cxpt;rie»lix'  legi  ev  relegi  devote  exoro,  ei  i?i- 


ms 


EPISTOLA  nEnVARO!  DE  GUiBErtTO. 


4285 


stanler  prfccr,  qiialetitift  fAVornbilem  el  niniii  nrf^ft    A  coiislnidis?  Nec   Itoc  (\ni.\f.m,  ii.iin  in   pTssrssionf) 

eccl^^^iiitrnm  nullns  t'0  liilior  s.lriftiis  iiivpiiiii!-,  |,r.j!. 
lt!r  Malrem  Cliristi,  el  Cl.ivip;oriiin  <ra>li.  Si  nilii! 
Iiorimt.  qiiiil  «I.Mniiin  h.tliet  pelerc?  Nempe  qiiod 
facillinie'poM'-iis  presi.-ire. 

Qiiitl  iilniP  Niniiriin)  verlin  :  (jtiid  levitis  vcrhis 
YolanliUijs?  Petiniiis  itatjiie  mu  ipst»  qmm  f"»o  cniii 
eo,  el  eiiixiori  (iu.na  pi»ssniiiiis  in"»nli()ue  peiiinns, 
qiiiiliMtns  rliiiyeislissiiiM  itivf»sti:;.(iioMe,  cnisidoral.-i 
lanii  poiilincis  incompnraiiili  fcrc  cniinfnli.i.  qna 
merito  el  virliiliiirt  opr:riliiis,  el  noiniiiis  ampiim- 
tiine  suiniiiis  aiil.nc  coelesiis  priiicipiiiis,  iii  csl  pro- 
piielis  el  aposioiis,  a(j:n.jii.iiur,  loto  siii>lilissi;ni 
qiio  poJlelis  iiigenii  vigf.ievt  af.iinine  .Ti|liil»ii ».  ijiii 
iioniiiillos  ioscriplis  veslris  vi(islis,iii  hoc  vosipsnn 
viHcetiilo.  ad  hinlcm  Dei  ei  Ipgeiilinni  ittilii  itirni 
el  dtfiectaiioueni,  de  maieria ,  f|u:e  voMs  o.^r 
litieras  insiiiualtitiir,  elogia 'o  meiro  a!i.|ua  memo- 
ratii  digiia  iii  ipsius  bcali  Marlinl  hoiiore  coii^cri- 
batis. 

Nec  in  Iiocsane  opijsctilo  frusira  Itborabilis,  fiuia 
lalior  ipse  pr.eler  id  (|ii<i(J  vos  niiliier  excrceiid.» 
dainnosnm  a  nobis  repcllei  oliiitn,  gMiiinam  piriel 
relribulioiiis  iilililalem,  ilinu  pro  co  el  viveiis  il 
morluiis,  laiiilis  praeconio  eiiam  iiolens  alloll.;iiiini, 
ct  Mariini  vojiri  pairociiiio  iu  omnibijs  periciilis  nt 
Iribiiiuiionibiis  vita;  bujiis,  et  iii  ea,  qiu  dur  or  tnil- 
h  csl,  necessilale,  boc  esi  in  .nrlii.nlo  moriis,  pro- 
legemiiii,  Proinde  t|iii  somnoleiilo  diii  olio  lorpui- 
slis,  tainlem  vei  pulsatiis  expergisciiniiii,  el  insiar 
galli  se  ipstim  complosis  al;s  tliverberamlo  ad  caii- 
laiKlum  V  gilaiitioie;n  red.ienlis,  vires  ingiMiii  luiiy;i 
obsilas  rubigine,  ul  respleu  leanl,  qiiasi  ;ul  iisiiui 
iimaiido  expolile,  el  latidabilis  exercilium  labotis, 
id  cst  opos  Deo  jfiatum.et  poslcris  commod.im,  av 
ipso  vobis  Deo  oblatum,  graiaaler  ei  impi^re  siix.i- 
pilc:  ne,  si  scgr.iter  diireraiis,  oliiis  ciaiiculo  miuat 
utasHim,  el  illnd  voliis  praMipjat;  et  sic  ulra(|iie 
mt^cede ,  id  csl  taiiais  teaipontlis ,  el  atcrnje 
rclribiuiouis,  jiro  lcpiiiiljle  dilaiionis  veslr.c  ca- 
rcalis. 

Uuapropler  snscipiic  iihid  i.ncnnciatiier,  el  ex- 
plcieceler:ier,  aiile({iiam  liebeiata  pra  seiiio  iiicniis 
«t.ie,  sera  jioeuitenua  iinjipiaiis  vclle,  cuui  ((iiiod 
Deiis  avertail;  i.iops  memori*  el  iiisiiiUcieiis  hatjeri 
coejicriiis,  el  lu.ic  desi.ii.e  vos  piuleat,  cu  n  emcii- 
tlare  noii  polerilis.  Hvpedite  erjjo  vos,  obsecio,  ab 
o.iiiilbus  altorum,  (iuaiiiuiii  liun  pol>.-<t,  iie>;oti<iniiii 
impcdiuienli.s,  ei  operj  buic,  (juotl  vobis  per  lalciii 
virum  Dcus  perlicieiiduiii  itigcnt,  vij(ilai.ii  iiue.i- 
lioiie  vaLaio,  el  cum  iiisius  adjuiorio,  .piaiila  po- 
lebUs  accLleraliOiic,  siiie  ipsius  operis  deirimeiuo 
leriiiiiiaie.  Cavcie  ;iulcm,  tjiiycso,  iie  &i  ulteriiib  cx- 
specieiis,  lCioptis  ^uod  oiiiiii  sagilla  sive  avicula  ce- 
lerius  juujlefvolai,  vos  nou  exspecict,  el  vii;d  die 
<:laus.»,  t^ueuvui  moiiis,  iii  (|uibus  i.emo  poiesl  ope- 
rari,  vos  occupeiU ;  ei,  ijuod  iiiaxime  limeiiduiu  e-l, 
ne  Dcum  ipsum,  tjui  vos  per  scrvuu»  suum  puibai, 


piione  <iipii;im  ct  prone   sii.ecipiond:im  (lomiii  r.ni- 
bedi,  co^uomcnio  Mnriini,  pclitionem.  ciim  ad  vo« 
T«»ncril,    \c\   miscril,    siiie   rcpiidio  alFprlnosc  rm- 
tanler  el  cxtipiaiis,  cffiracilcrqiic  <oijiplpal!s.  E(Te' 
rlii^  iinmqiic  (^jus  miillos  lcrtfic.ibil  cl   .•Kdiric.ihii  ; 
vobis  qiioqiie,    eliamsi   nolilis,  ((|iiamvis   iinc   ncc 
vclle.  ne«  (imercre  dcbcalis)  m.ifinfjnj  e.t  i.nidcm  et 
gloriam  narict :  scd  el  insi  (hmMio  Guiherlo  prrtpen- 
siorem  pro  voltis  aptnl  Ot^iMn  inlctcedeiidi  affeclum 
sncfrercl.  !lic  aiilem  ille  cs!  Goibprliis,  t;!!»  qtion.hni 
10  Florineiisi  moii;i<;!crio  prius,  el  po^tc.T  in  C*Mn- 
blaccnsi,  ahlctlis  ofllcio  cst  fiiiictiis,  sed  neiitrt»  de- 
fiincttis.   Maliiit  si()iiidem    iiliii   qii;Tsti:>    et   nnci.t 
ocrnsione   fioiiesie  ccdcre,  quMm  sub  onere,   q-ioj 
solus  el  gcmcns  sine  fido  porialtal  comportanle.  ca-» 
dcre.   ei  casii  sni  .tb   incplis  irrisoribiis  bsdibiiUKi 
siisiiiirre  Ad  qniil  enim  in  fornace  sc.iiitlaloriim  et 
liil)ula'ioiiiim  (iammis  je^tuavite  iniuiiiler  iilenMiir? 
prrrsfrlitn  cnm   easdcin  namnias  iicc  p?r  sc  suffice-  [j 
lei  (•xsiingtiere.  «ec  ftbsque  majno  (;Rs'oMis  dclri- 
mciiio  diii  po«sct   tolcpare,  niilio  sci|icct  in  eadem 
fiihi  rornafc  aiirnp  ieiiis  sihiionr.iilfi.  niil!ii(S'pie    pi:e 
ronsolatinnis  SiiUV."jgio  ejiis  arerrimos  misius  refi  igc- 
ranle.  Ideo  prudetiii  iisus  cousiiio,  salvari  iii  imo, 
<;iiam  pericliiari  io  siimmo  polius  ele,'?^!,  in-iKisqne 
bumtiis  et  pauperis  Cbrisli  ab  eo  s.i!vai;diis  imit  iri 
veslisia,  qi!:^m  iJmbiiinrc  iti  m.ig  lis  el  miraiiilibus 
.«npcr  sc.  ciiiii  cis  nli  •waiido  pro  faslti  elaiionis  pu- 
niendiis.  !lic  idcm  esl  ille  Gtiilierins  Marliniis,  ^Jo- 
riosi  pr;r,suiis  Mariiiii  cnlior,   noniudbiS  imilator, 
opcfuniqiic  sl  virlulurni  iiliiis  l.im  verbis,  qnam  scri- 
piis    stiidiosiis  commendalor.    Uitdc    propicr   diu- 
liirnje  et  ;»fTeciuos.'e<lovo!ioni>  er«;.i  eum  conslaii- 
tjam,   ejiisdem   cmincniissimi   ponlificis  proprinm 
nomen  isii  conversum  csl  in  agtiomei>;  adeo  iit  jaiu 
noj)  soio  <!no  propiio  nomiiie.  qiiod  est  Guibcritis, 
fed    o'.!  iifiisne  pra(»Ii(i;i!   dcvoliouis    oii^eiiitimn , 
qiiod  ei  sp.luhts  cxhibel,  Gitiliertns   Mrsiiimis  jaio  C 
passiin,  iibi  iioius  esl,  appelleiin'. 

Sed  iit  i.l  pro  qito  isia  pi;i;!iiisimiis,  et  ml  qnod 
lcodimiis.  jam  proferatnus,  bic  idem  Guiiierlns  Mir- 
liniis,  qui^iii  pfo  siiis  n  ibis  cbariim  meriiis  iolimo 
vobiscommcndamiis  alTiiclii :  auditis  et  ieclis  qiii- 
biisdam  opiisculis  vesiriij.  Iiic  vidclicel  qua;  seii  de 
Vil;i  ogrcgii  coiifcssoris  Chrisli  Scrvalii,  seii  qno 
culin  cl  (pia  convcrsaiioiiis  form:^  se  ^.i';\:>t  clerici 
qiii  pie  iii  ('brisio  voluiil  vivere,  heioico  usus  me- 
Iro,  pr.ieclaio  digessistis  opcre,  eoriim.lem  scripio- 
riim  pliis  qiiam  dici  possil,  eleganli  irabiiur  el  de- 
leciauir  vcmistale.  Pioiii.ie  qtiia,  siciil  miiius  vobis 
noiiis,  de  vcstro  (iiec  inirtiii!)  diliidii  assensii,  ad 
mc  Yeniciis  oli  iiiuln.nc  agi)i!iouis  et  dilectiimis,  (pio 
'.iivicen)  :is!riiii,'iiiiiir,  coirplexiim,  iiibil  prorsusquod 
jiisle  pci:;m,  vos  mihi  spc.raiis  iiegaluriiiii,  bmnilli- 
ine  el  iiislantissime  fceqiienicr  dcprecalns  est,  qir»- 
leniis  mca  apitd   vos  obiiiiea.n    inicrcessioije,   ut 


ejiis  siiflVa»iis  fitlciamiiii,  sicul  ct  oitmei  (|i)i  ei  jtiiro 
faiiiuiamur  allcclii;  ;di(ji!id  ei  lioiioris  scdul.t  e( 
ahicri  iiiicmiiutc  evbibcaiis.  Ncc  dc  cjusiiom  doiiuij 
Guil;eiU  Marliiii  poiilioiic,  (|iiiii  parcalib,  aii^suaie- 
iiMS  siioxilcit.mi,  <iuia  iicc  ;iurom,  iicc  ai'>;ciiluiii, 
iiec  (iUidi:Ui;l  undc  lii.ii.siipiiini  scu  peiiu  vcblrum 
vacucfH,  iii  bc;Ui  M.iriiiii  obsc(]iiio  exjieiidciidum 
a  vubis  polilurus  cst.  Qiiid  luiii  ?  ati  ul  ccclesia:u  ci 


apud  vos  chariias  uiuiiieal  liuoj  biiiceiu  cl  pio  al)'e- 
cui  poscil  cbarilas:  tie  si  cliarii/.iem  Ckauunc  lu- 
iueruis,  uec  vos,  ul  vacuum  (.h.irit.ilc,  lUu  i(ui  suai- 
iiu  cliaiiliis  e&l,  tti  vci>lns  pieciuus  ali.|U.iu:iiii3 
CAjudial,  quod  ipsa  cbariias,-iii  est  Deus,  bua  p.c- 
tale  u  vobis  precibas  beali  ;Uarlini  avurietis  triUtiat, 
ui  iii  eaUem  ipsa  cbanlaic  omiiiu  vesira  cum^lcau- 

(Ul. 


I2R7 


GUIBERTI  GEMBLACENSIS  ABDATIS 


^m 


GUIBERTI 

GEMBLACENSIS  ABBATIS 

EPISTOLiE 


(D.  Maiitcn,  Ampl.  Collect.,  i.  I,  col.  918.» 


EPISTOLA  PIUMA.  A  u»  f»ascanl  ,  scd  til  pascanUir  ;  non  m  ministrenl, 

AD  rHiLirPUM  Anciiir.PiscoriJM  colonif.>"vKM.  ^cd  iil  inihislrenlur;   non  ii(  seniineiil,  sed  ut  coJIi- 

Mores  praiorum  pasloniin  describit ,  quos  huriaiur      ga"l;  "on  iil  laborent ,  sed  ulquiftscanl;  non  ul  a 

Inpis  ovcs  cuslodianl,  sed  nl  immaniores  iupis  ovei 


ipsi  diripianl.  Volniil  clium  id  qiiod  in  acquisilion« 
honoris  cxinaniiuin  fucial  direplis  replere  ,  el  noii 
sojnm  mollibns  ,  sod  ei  preiiosis  vesliri.  El  quia 
siiper  niullos  exercenl ,  noii  dando  pauperibus,  scd 
nccpssariis  snis  vel  amicis  vel  snpereffluentibus, 
iKNiefin  appclunl  vocari  (Luc.  xxii).  Proinde  ulad 
lalia  abundenl,  dUi(junl  mutiera,  sequunlur  relribu- 
tiones    (Isa.  i),  cl  nuili/laiia  inlentionc  qnxruntoc> 


ui  ttiel. 

Vencrabili  alqne  an-.antissiino  patri  Philii>po  in 
Ecciesia  Colonieiisi  siimnii  Pasioris  vicario ,  fraler 
G.ex  aOcclii  snnsijnjem  elertornm  Dei  puiilirtcuni 
in  ralionali  rordis  gcsialione  memoriam,  ct  pcrci)- 
ruin  cxcnipla  cnm  muitiplici  saiicli  gregis  angnieii- 
lo  ad  pascua  seinpiiernc  vireiilis  paradisi  felicilcr 
introire. 

Semper  qitidem,  revcrende  Pater,  divinx  bent- 

pnilalis  ci  niisericordix  fuil  prolapso  iMimano  ge-  casiones  exlorqueiidi  :  unde  ct  saepius  ad  l'OC  per- 

neri  consnlere  el  congrua  inslilulioiiis  siibsidia  ad-  verliint  judicium  (/  lieg.  viii ).   Qui  cuin  ex  imita- 

liibere.    Qiiod  et  ideo  rcciiperaiionis  aditnm  inve-  lionc  pairuin,  qiionim  (ilii  sunt,  non  vitam  sequen* 

nii,  quia  iion  propria  neqniiia,  sed  alienx  maiigni-  do,  scd  soluin  onTicinin  exierins  el  locuni  tcnendo, 

ijtis  fraude   seducium  ,    posilac  sibi  obedienlia;  li-  terrcna  dcspicerc,  aiqne  ad  aeterna  aiihclaredebent 

mites  cxcessil.  Ei  (|uia  nos  sunins  in  quos  ftnes  sw-  et  alios  ad  amoiein  Dei  ailraliere  ,  tniserrima  am- 

cttloruin  deveneruHl  (I  Cor.  x  ),    pcr  iiinlta  expori-  bitionc  lerrenis  inliiant,  parumqnc  do  sc  corrigen- 

inent.i  seniimns   impieri  verba   Apostoii    diccnlis  :  dis  vel  de  snbjeciis  regendis  cogilant.    Heu !   qu<h- 

Jti  noiussiwis  ,   inqnil,  diebus  iuslabuiil  leinpora  y.e-  tnodo  obscnialutn  est  aurtim,  mutatus  esl  color  opli- 

riciitosa,  ei  erutil  homines  se  ipsos  ainantes ,  cupidi,  tnns.dispersi  suni  lapides  sanctuarii  in  capiie  otnniuin 

yuhsi ,  elttti ,  superbi ,  blaspliemi,  pareniibus  inobe-  platearum  ?  (  Thren.  iv,  )    0  exlrema;  siiiporeni  dc« 

dienies,  ingrati,  scelesti,  fine  affeciione  ,  sine  pace ,  mciilix-,  lerrena  et  fugitiva  toto  cordis  ambitu  q.use» 

friiiiin.uores,  inconlineiiles,  divilcs,  siiie  benignitale,  lerf! ,   siipcrnaqiic  cl  aMorna  negligere  ,   in   divitc» 

piodiiores,   prviervi  ,  tnmidi ,  voluptaltnn  amaiores  exlranoos  siia  ,   dispcrgcre  ,   el  paiiperum  lilionira 

mogis  quam  Dei  [11  Tim.  iii).  Jain  ccrle  nionslrtio-  oblivisci.  El  qnibns  hoc  inalum,  iii<i  inerliae  prxla- 

snm  iiostrnm   s:eculnm  omnia   lixc  gencra  bestia-  lornm  inipnlandiim  est  ?  nain  oiniiia  fcre  niala  qux 

ruin  iii  plenilndineni  lamcii  liominum  pro:iuxil,  sed  iii  snbdiiis  iiiveniunlnr,    negligentiuin    prxlatoruiii 

pr;e  niniia   assnetudiiic   liorreiida    non   horrcuius.  C  vcl  incuria  snccrescunl ,  vel  pravis  roboranlnr  cx- 

Proplcrea  divisioncs  aqnaruni  dednciint  ocnli  iiici,  emplis.  Qti.ipropicr  per  Jeremiam   coniminalur  eis 

{Thren.  iii),  qnia  obienabratus  esl  sol  in  oriu  suo  ,  Dominns,  ditens  :   V(v  pesioiibus  qui  dispergunt  el 

e:  lunu  tion  splendet  iu  jdeiiitudine  sua   (  !sn.    xiii),  dilacerinil  oves  pascuie  tncii!  ecce  ego  cibabo  eos  ab- 

caeco  popiilo  iigii  dcsiiiil  dnces,   sed  cscci;  quia  c.vi-  synlhio,  et  potabo  eos  felle  (Jer.  xxiii).  Quia  qna  sc 

g;3nlibus  peccalis  ojns  ,  jnxia  piopliclam  ,  inillit  ei  fnturornin  spe  consolcnlur  non  vidco,  cum  Doniinu^ 

Dominus  rcges  in  rurorc  sun  (Ose.  xtii;,  cl  suscilnt  snluin  paiiperibiis,  mitibus  ,  Ingentibiis,  csurienti- 

pasiores  in  lcrra  ,  qni  deleiita  non  \isitcnt ,  el  dis-  biis,    et   siticnlibus,    perseciiiionem    patieniibus  , 

pcrsa  noii   reqniranl  ,.  ct  conirila  non  saneni,  sed  bcatiindinem  proinittat  {Jtf «(//<.  v);  et  isii  e  diverso 

carncs  pingnium  comcdaiit  ,  ci  lana  gregnnl  opc-  indiiaiilnr  pnrpnra  cl  bysso  ei  cpnlenlnr  splendidc, 

ria:itnr  tjitech  xxxiv).    Nascutilur  ergo   in  gremio  et  qiiidijnid  nnganim  et  incptiaium  habct ,  et  exso- 

Eitlesix  pro  palribus  filii  ,  sed  dcgenercs;  in  tcrra  qniuir  iiuindiis,  hi  vcl  cxerceani,  vel  a  suis  circa  S8 

ejus  consliiuuninr,    scd  iiominis  Domini  ei  praece-  cxcrccri  periiiittnnt. 

ploiuin  ejns  iiTimeiiiorcs  ,  qnia  intranl  eornm  plu-  lii  qnibus  omiiibiis  ,  Patcr  reverende  ,  si  iinid  ad 

liiiii,  non  per  csiinin,  scd  ascenduiit  aliunde  (^0«».  porsunam  vesiram  ptTtincre  videtnr,  fivorahili  au- 

\),  iiilriHt  anibilione,  pecnnia,  iiou  gralia,  princi-  re  ad  incili.meniutn  piofcctus  vesiri  haiuile,cliion 

pum  largiiione   non  clcri  «lcciione    ct  intrani  'lon  ad  insipientiaiu  inihi,  nec  vobis  ad  iiijuriam  dcfJ- 


m9  EPisToi-if: 

Inlis.  Et  (iuidqtiid  (lic  dc  aliis  maiiifesttiiii  Icgitur,  A 
vobis  <jiiasi  ia  pruverbiis  (Jicluni  cugnoscile.  Deiis 
oiitiiiuiii  beiiigiius  rcclor  clciislos  saiiciitatem  ve- 
siraiii  Hiealur  incoluiiieir. ,  ei  in  ciira  vobis  iiijimcla 
sirenuum  sui  ipsius  vos  r:ici;il  itnilalorem. 

EPISTOLA  11. 


{1W 


AD  EUMDEM. 

Confirmat  ea  qua:  iii  prcecedenti  epiilola  dixerat. 

Magiio  sacerdoii  Philippo,  Dei  gratia  Culoniensi 
arcbiepiscopo ,  frater  GuiBEnTtJS  siioruni  fiiininius  , 
cx  adjiilorio  Kcgis  et  SacerJotis  sclerHi  iii  prxscnii 
iligne  luiigi  kaccrUutio  ,  et  citniis  sux  curara  disci- 
plinalc  regere,  ul  in  fuluro  sacerdoluin  el  reguai 
linjusinodi  bealissiinuin  iiicrcalur  adipisci  col- 
legiuin. 

Cuin  guper  epietoia  vubis  per  im;  direcia  inihi 
nascerelur  scrupiilus  ,  ct  trepidiis  cngilareni  utruiii 
luetius  essel  qux.lain  ibi  posila  niutari  vcJ  abuieri  , 
aul  vobis  dirigi ,  cunhigi  ad  oratioiiis  pr^uHidium  , 
deprecans  ut  si  scrmo  a  Doiniiio  piucessissct ,  el 
posuisset  illiid  iii  ore  iiieo  ,  starct  ,  ct  milii  ipsi 
iiieain  iiide  cuiictulionein  aiuoveret.  Or.^^vi,  et  sa- 
(isfactuu)  est  milii;  vidi  eiiiin  et  iiitellc.xi  ,  iion  su- 
luii)  diirlu  ratioiiis,  sed  et  insliiiclu  vcrilatis,  qtiod 
is  opliiiius  »:ssel  monendi  modus  in  quo  inonens 
ridelitcr  el  caute  iticedciis  ,  eum  qiiem  inoiiel  ncc 
adulatiotie  fallit,  nec  evasperalioiic  irrital,  nec  de^ 
iiotatione  adurit ;  sed,  ronsidcraui  qualiiatc  persu- 
iio:,  secundum  quod  expedire  videt,  aut  puduri  par- 
ccns,  aul  defereiis  lioiiori,  ad  id  quud  utilc  el  salu- 
bre  est,  sedulc  sludet  incilare.  Yidi  eieuiin  ei  pro- 
bavi  quod  niliii  reclius  vel  decentius  vei  sauius 
unqitam  proponi  possit  ei  qui  vicc  Dei  praiest  aiii- 
uiabu6  ad  saluteni  rcduccndis,  quani  priino  seuipcr 
cogiianda  el  imilatida  benignila&  piovidentix  ipsius 
inisericordis  Dei  ,  cui  cura  cst  de  omnibus  ,  el  qui 
cuin  revereiitia  dispouit  iios;  deindc  etiam  inala 
inaiorum  et  bona  boiiorum  exempla ,  sed  et  suppli* 
cvs  ilioruin  ei  istorum  prxinia  ,  ul  territus  illis,  et 
tractus  istis  ,  in  oinnibus  ct  dc  oinnibus  doceaiur. 
EfTicax  igittir  muneudi  mudus  ci  omni  acccplione 
dignus. 

conCLUSio. 


EPISTOLA  III. 

AR  EUUDEM. 

C'r<i(tax  a(jil  de  beneficiis  ab  eo  acceplis. 
Amanlissimo  Patri  revereiidoque  domiuo  Dei 
gratia  Colonieiisi  arcliipraesuli  Piiilippo,  fralerGui- 
BEHTtJs,  omiiium  Oee  famulantium  ininimus  ,  in  af- 
fectu  cl  eiTectu  sti-eiiuissiiiix  dilectionis  seipsum  in 
Chrislo. 

Ad  rcferciidas  gratiarum  actiones,  venerande 
Palcr,  qiias  de  mea  exiguitate  abundanlia  suavita- 
lis  vesir%  prumeruit,  etiamsi  omiics  corporis  mei 
arius  in  linguas  vertereiilur,  et  vox  mea  essetaerea, 
non  suiricercm.  Proinde  quia  in  liac  parte  d<.iicio, 
ad  ea  (\uiR  utcunque  ,  diviiia  largicnie  gratia  ,  6up> 
pctunt  mc  coiiferens  ,  si  quid  poiesl  vel  torpentis 
B  devotionis  vel  peccatoruni  oralio  modicuin  quid, 
id  iii  siifTragium  vcstri  ex  to(o  nie  et  quolidie  ex- 
peiido  ,  et  percnniier  exi^endere  paratus  sum » 
qikaiidiu  fiicro,  ctc. 

EPISTOLA  IV. 

AD  EUMDEM. 

Excusal  se  quod  ad  enm  non  venerit. 

Dumiiio  et  Patri  venerabili  Dei  gratia  Coloniensi 
archicpiscopo  ,  frater  G.  ex  affectu  suus,  iion  in 
vaiiitaie  s:eculi,  sed  in  nomine  Doniini  babere  lair- 
deui,  et  magiiirtcari  ab  co  qui  cxaltal  mansueios  iu 
salutem  (Pial.  cxt.ix). 

Qiiod  ad  vos  iiccdum  vcui,  iieque  pigriiix  neque 
iicgligetilix  est,  scd  occiipationes  qiiibus  letieri  vos 
scio,  inc  retiiietit.  Qiiia  ciiim  sxpius  exire  nec  vu- 
lo  nec  valco,  cpislulas  trcs  vestrae  excclleiilijB  des- 
linavi.  Cognoscat  vos  summus  Sacerdos  in  benedi- 
ctioiiibus  suis,ei  propter  misericordiam  in  praesenli 
a  vobis  coiiservatam  sitie  fiiie  mansuram,  iii  fuluro 
«onservcl  vobis  Patcr  misei  icurdiarum  Deus  Duse- 
ricordiam.  .\men. 

EPISTOLA  V. 

ID   UERVEUH    ABBiTEM    ET    FRATr.ES   HiiORIS- 
UO.NA^TeRll. 

Se  non  vagandi  studio  ,  sed  iiielatis  aJ  Sancti  Mar» 
tiiii  seiiulcrum  peregrinationem  susccpisse,  pravit' 
que  saculariuiH  inoribus  claustra  corrumpi. 

Aniatitissimo  Palri  Herveo,  otnniquc  digno  revc- 
reiilia  sacru  coiiventui  Majoris  Monasierii  sub  ejus 


Omnipotens  Deus,  qui  stas  in  synagoga  oeoruin,  j)  cura  ordinalissime  Dco  militanti,  fraler  Guisertus 


in  iiiedio  eos  dijudicas  (Psa^  lxxxi),  iion  recteju- 
dicantes  corripiens  ,  eic.  U squequo  judicatis  iniqui- 
talcm  et  faciem  peccatorum  sumilis  ?  (Ibid.)  Educal 
quasi  liimf.n  iustitiam  vestrain  etjudiiium  veslruui 
tanqniim  meridiem  {Psal.  xxxvi),  ne  nescicndo  am- 
biilarc,  iii  tcnebris  ambiilclis  ,  et  iiiajus  incurratis 
judiriuni  ,  inspirciqiic  cordi  vestro  tie  judicetis 
eifcno  et  jnipilto ,  liumilem  et  pauperem  justificetis 
(P sal.  i.xwi) ,  el  cxtera  justitix  el  misericordiae 
opera  cxsequaiiiiiii ,  qiiatcnuset  cum  miscricordibus 
leriain  possideaiis  (Matili.  v),  et  cum  jiistis  sa;culi 
judit-ibiis  tliroiiiini  jiidicialein  dignitatis  ohiineatis, 
quatido  veiierii  Doiniiiiis  ad  judiciuin  cum  seiiaio- 
ribus  populi  shi.  Amen. 

Patrol.  CCXl. 


servus  saiictilatis  eorum  ,  ab  eo  apud  queiu  suin- 
mus  urdo  in  coelcsti  palaiio  tcmpore  rctribulioiiis 
iiiler  justos  ordinari. 

Quanquaii)  a  uonnuliis  qui  cordc  et  corde  lo- 
quuntur  (Psa/.  xi)  neque  custodiuni  vias  suas  ,  ui 
non  delinqiiant  in  lingiia  sua  (Pial.  xxxviii),  pere- 
grinaiiti  mibi  ad  ^epiilcrum  Deati  Mariini  deroga- 
luin  sit ,  magisqtic  vagatioiii  qiiam  dcvotiotii  pcrc- 
grinatio  mea  deputata,  vobis  lamen  cam  plurimum 
placere  scio,  glorior  el  exsulto.  Nec  tamen  iu  hac 
substaiiiia  glorix,  qua  iu  Chrisli  corpnre  ,  ipso  tri. 
buente  ,  mcmbrtim  quictuni  ct  sanum  esse  cupio , 
adversus  eum  qui  esicapul  corporis  (Colon.  i)non 
facift,  ncqtic  snpor  verticom  cxlollo,   recolens  scri- 

41 


mi  CliBKUTi  GEMfiL. 

|»liiin  MSf  :  Qui  ditit  te  in  Chritto  mautrt ,  debel 
$icut  iUe  ambulafit  tt  ipit  anibulare  (  /  Joau.  it ). 
Et  quitlein  &i  secuiidum  liumiiieii)  gloriari  vcllem  , 
jtisle  repularciur  inilii  iii  slulliiiain  ,  naiii  ipse 
(Jixii  :  Ego  g!oriii»i  meam  uon  qua:ro  {Joau.  viii). 
Si  ergo  oblitws  lerbi  illius:  Qui  gtoriatur  in  Domino 
glorielur  {I  Cor.  \m),(yk\mo!,  Uouiiiiuui  el  iii.iiieiii 
gloriam  afTcctaiis,  liuic  sxcuio  cuiiformaii  gesliiem 
qiioii  diiigore  foriiicari  «sl  a  Deo  ( Ote.  t\  ),  el  ci 
iuiinicum  cou&lilui  (Jac.  \v)y  iu  tanlum  ul  «licat  J;i- 
coj^us  aposiolus  :  Adulteri ,  niicitit  (juia  amiciiia 
hkjut  mundi  immica  e$t  apud  Deum  ?{ibid.)  Nonuo 
cunvinceiite  me  conscienlia  os  nicuiii  contkmiiai<>4 
ine?  nonnc  slatiin  ct  Aposluiu.s  occurrcret,  dicens  : 
Si  gloriari  oportet,  uon  txpedit  nuiJem  ?  {II  Cor.  xii.) 
£;enim  qu^nti  pericuii  sit  scipsui»  gloriaiido  velle 
•comiiieiidure  p^iicl  ciiam  ex  veibis  Psaiinistoe  ul>i 
sil :  .Quonium  Deut  di$$ipavit  o$ta  eorum  (jui  Itomi- 
tfibut  plaeenl  {Psal.  lii  ).  Qnis(]uis  vero  ingratilu- 
dinisviiiom  qiiam  grave  sit  perpendcre  acsciens  , 
uiitii  coclesle  munus  <ogno*cenli  cl  inde  cum  gra- 
liaruin  luttoiie  iiUiiuli;ci'  gioiianli  ,  succeiiscn  luin 
puiaverit ,  saiie  nieiito  insipieiis  repuiabiiur.  Kgo 
lameii  inc  ipsum  luilii  comparans  ct  comineliens  , 
noii-alu  sapieiido»  sed  liumilibiis  conscBttcndo  (/iuru. 
\\i),  gloriakor,  iion  iii  iniincusHm,  sed  modicum  qtiid, 
«tsecundiim  incnsuiaiii  qi»a  inensus  csl  niilii  bcus. 
Mcliri  eiiiinse,  ut  ait  <|iiidaiii ,  qnciii(]\iatn  dccci 
propriisque  jiivari  laiidibus.  V.{  uiide,  ol)!>ccro,  tlo- 
luiiii  nici ,  in  chuslris  lanl»  niulorum  iitcominoila 
cbuitiunt?  IJnde  putalis  ciauslra  corriiinpi  ?  nisi  cx 
inlroduclioue  sascularitatis  qux  non  aliursum  qiiam 
per  ineplorum  ct  socordiam,  cl  iinpciiliam,  ct  iu- 
curiaui ,  cl  ^iissoiuiionein  pi-xlatorum  itigredilur, 
qui  viiiusi  a  viiiosis  viiiose  consliuittnlur.  Quidaui 
veiD  iiisliluuulur,  sed  dcrclicto  u^tiu  aliundcastreii'- 
•leiites,  vel  sufTodienlcs,  aut  {tectmia  cui  obcJiutii 
otuitia,  aul  .potuutuiu  viuleulia  jiropinquoruin,  cuit- 
lia  rascljus  oiiiiie  intruduntur.  £l  quid  taics  tiicr- 
cenarii  nou  pastorcs.,  nulia  spiritus  rittion«  fccuti- 
dali,  iiulia  cUarilaiis  radice  rundaii;  qiiid,  iiiquain, 
laics  quos  t>omiuus  iu  Evaugciio  Tures  vocat  et  ia- 
trones  ^  Jonii.  x),  facereni,  nisi  sua  quxrerent 
{VhHip.  II),  qua:  Dci  sunt  ncgtigereiii ,  ac  per  iioc 
ui  brcvi  iiinuinera  concludam  ,  inorUnoi:  *  itne  fru- 
cliricarcnl  ,  seque  ei  ta-coi  seq-iaces  sitos  quibus 
ilisi  cx'ci  ducatum  prxlieiil  (Maiu.  tv),  perdetcnl. 

KIMSTOLA  Vl. 

kt>   l-ilATRCS    H.WUHiS   UDIASYeftil- 

C<iu*<i(ur  quoti   hosiiilaiito$  et  ditciplir.a  regitlic  in 
tieUti  mi»u$  ob$ervetur. 

Ditmiiiis  cl  aiiiicis  iii  Cliristi  ilifeclionc  meis  ditt- 
cissitiiis  ei  itumili  dcvoiione  perennilcr  amplectcit- 
dis  fratribus  Majoris  Monasterii,  frater  6.  s.iitcii' 
tjlis  eorum  famulu^,  quitlquid  sccundwn  salutem 
ulriiisqiie  iiominis  optari  polcst  cointiiodius. 

Ego,  vencrandi  Patres,  liomiincio  vcl  poiius  vei* 
inis  «t  iton  iioiiio,  niiiil  in  rerum  serie  vidcns  molc- 
btius,  iiiltli  lcreus    «cerbius,  uuain  ordiiiem  mona- 


D 


ACE.NSIS   Ab&VTlS  i»£« 

A  sticutn  oiim  subliniein  ei  •pkiKJidunt,  et  Iptis  etiaii 
liliis  vel  lyiaiaiis  sxculi  venerabiiein,  nosiris  niodo 
diebiis,  ]»toli  pudor!  ab  bis  a  (|nibus  disciplinaia 
(oitversatione  comniendari  debiierat,  non  tnnlum  a 
gior  a  decoris  stti  spolialum,  sed  et  ab  onini  fer« 
tlatus  sui  rccliiiiditie  iiiraiiii  \il:i  reddi  conleinpti- 
bilein,  dolorciii  super  buc  rordis  iiiei  nullaienus 
dissimulare  valeo.  Unde  qiioiics  d.-»iur  occ.-^sio  cl 
verbis  el  scriplis,  «|Uo  possum  ii'su,  iitjiiriosis  ei 
impugno,  et  pro  ejus  injuriis,  cuin  uitra  posse  iioii 
datur,  saiiem  rcclaino.  Hiiic  est  quud  ii>  itionasterto 
vGsiro,  quo  nihii  in  diviiiis  cuinulatius,  rclig'One 
splendidius,  niuiidius  puritatc,  adversus  viiia  cau- 
lius,  ad  iatnam  bonx  opiiiioiiis  iii  Dei  laiidc  custo- 
dieiid«  circutnspectiiis  iiiveiiiri  potcsl,  aliqua  nun 
qtiidciti  ad  cnpiit  propric,  sed  ad  <|ita;daiii  ex  iiietii- 
bris  spcclauiia  vidi,  de  i|Utbits,  si  salva  vtrsiri  gratiii 
audereiii,  baiiclitaiis  vcstrx'  vi;;ilaiiiiain  non  teiue- 
rilatc  reprchcitdctiSf  sc<i  iti  cbariijte  suggereus, 
buiiiiiiter  moitorem,  ul  reruin  vcritatcm  dil<geiii«i- 
iiiquirerctis,  ct  si  qtia:  enicndatione  indigcni,  corri- 
gereiis.  A|q>arciilauic:ii  iti  aliquibtisttiembris  veslris 
iioitnulix'  curruplioiics,  qiiamvis  iiiiniiiix,  et  ad  cer- 
rigendum  non  dillit  iles.  Sedquid  cunctor  cxpriinerr, 
cuiD  scripiuiii  sil,  iiun  sidtiin  admonc,  sed,  quod  du- 
rius  soiiat  :  Argue sapientem et  diliget  le?  (i'rov.  ix.) 
Non  itaquc  ari  ectis  aucilius  pavidi  exspcctetis  qua^i 
u:agna  ct  (xtilcuda  diilMruni,  sod  snpernuitt  iiispe- 
ctorem  ({ui  s<rutatur  Jerusaleni  iii  iuceruis  (.So/iA.i), 

£  ex])avcsciie,  nou  inoJo  apcrta.,  sed  et  occtiila  et  eii- 
gua  dislricie  judicaturuni;  el  saiagite  ut  a  vcrtico 
usque  ad  extreutam  pcdis  plantam  tetum  corpui 
v«sirum  iii  conspectu  ejus  saiiuia  iQveiiialur  ei  iiu- 
niacijiatuni. 

Sed  ut  jam  a.l  rem  veniam,  id  primura  ponaro 
qito.i  expcitus  sum.  Cum  aliquaiido  lenderem  ad 
vos,  liospitniidi  gratia,  diverti  ad  aliqiiam  ci  cellis 
vesiris  ;  scd  ingrcssum  ublincic  iioii  putui,  quati- 
quatu  ])ollicerGr  mea  ioro  iiiilii  nccessatia  coiup^ra- 
luriiiii.  El  certc  quud  niiiii  factutii  csl  poiiiil  el  ali  s 
ficri;  et  scio,  ul  poslca  a  multis  coinpcri,  qiioiiiain 
iicc  iniiii  soii  aec  primuni  ractuiii  esi.  Item,  cuiu 
dcgcrcm  vobiscum,  a  iioiiiiullis  ci,  maxitne  cum 
rcpatriareni,  a  pluribus  ditiici  aliqitus  ex    prioribus 

D  cellarum  vcsirarum  sytnbolis  et  )ioiibus  indeceuicr 
nonnunquam  vacare,  ei  a  vitiis  qux'  saittritas  ge- 
iierat,  non  csse  iiiiinuites,  iioc  esl  distinctis  iumbis, 
el  iuc<ernis  exslinctis  opera  noclis  exerccre.  Et  ut 
eis  vcl  illicila  iibere  liccant,  et  ne  ipsi  soii  repre- 
heiisibiles  .ipparcant,  subdilos  sibi  a  talibus  iion 
probibcrc.  Qiioiiioilu  iiamque  ab  Itis  iti  quibiis  ijtsi 
culpabilcs  exisitinl,  cnnipescereiit  alios  ?  objicereiur 
eiiiin  ois  illud  Evangelii  :  Medicr,cura  le  ijjtum 
{Lue.  iv).  lioc  crgo  i<ieo  tain  sedule  inoneo,  quo- 
niam,  Dco  tcste,  post  iilam  quu:  itie  propriis  la<:ta- 
\it  ul)eribus  cl  aiuil,  ct  in  bujus  iiicnsuram  xtaiii, 
Clirislo  juvaiitc,  jicrduxit,  vcslram  unice  Ecclesiain 
Acncror  et  diligo,  ct  sicut  fjus  celcliri  gloria  ct 
splcndorc  alacri  exsultatiune  tripudio,  ita  cliam,  si 


i?35  K}'I^T()1..C.  <i'-'* 

quid  opJMiuiiis  biiii»<ra'  <ti*  Uh  <i»^  iit  ejtjs  tlisiiot^i-  .V.      Oiiinijjolciilis  Vn\  cieincutix-  iiii.'X(.Iebii.  s  ::go  gru- 
liotic  c<ti>$iiluu  Miiti,  coiitiM;.;at  iiin  au«iirc  vel  s<-ire, 
iiiCiliillitus  comlolfo.    (>i(('iii;iii>    crjo  nu-irilira    nro 
iuvitein  ct  iii;i&iiiift  tapi!i  |»ro  nKMiiiiiia  tlcbf-l  ctso 
sollicilimi  (i  Cor.  xii),  s.il;ii,'iic,  olisct  ro,  ul  iii  cdlis 


vc-liis  qusfc  cuiii  ail  lit;c  snlliritini.ptTiirioruiH  av;'.- 
ritiain  vcl  nrj^ligcnii.-iui  hospilaliiiitts  hiinintiiias 
iiullalcniis  justo  .scgiiiiis  (icict.iliir.  (!urutc  c<i;iui 
«li  uUMiditia  c^^liiiUis  tii  oiiiiiihus  Jocis  vestis^  ijitio- 
iii«  singul.iriicr  pr»  cj'turis  uniitilius  seivctur, 
|«aiciiiK>uia  ^lJverMis  liixuiiaiii,  liuaiild.iti;  coiilia 
kupcrbiaio,  liiiic  iiidc  iil;iiii  iic  aiiqHalcnus  cxptipiuc- 
(ur,  ail  niuiiiir.cf)  sui  pcrpciini  vallantilxis.  rr.vtcrca 
kuiiiiiia  iiitenlioiic  curani  iin|icii(litc,  tit  (ji!i;;eiil<'r 
iiivestii^^lis  quidqiiitl  a^itur  iii  cc!lisv«stri$,  maxinic 
icttoiis,  c(  iju.ilis  sil  vita  vcl  conveisaliu  cortini  " 
«(iiilius  illis  (lcpula.sli«  regcnla.  Uico  enim,  licct 
|>U(lcal,  sed  vcrilas  ur^ct  lU  ditani,  quia  iiulluni 
iiiajtis  di{(iiilatis  su;c  prxjudiciuin,  iiulium  iu:iju.i 
bonoris  sui  (Jclrinienluiii  palitur  sacra  religiu  qiiaiii 
:t  ccllij.  Kl  iicci  jam  in  (juanipluribiis  abbatiis  a 
tiiiis  scclcsiis  pulcliriiudo  glori.-e  iiioii3cli.ili»  offii- 
scata  sit,  ct  ad  iiiliiliini  fcrc  rcdacla  si^  loaiinia 
tamcii  pars  ruiiia:  cjiis  ct  injuriaruiii  a  ccllis  aul 
priorttlibus,  id  e.^l  ab  bis  qui  in  cclli8  vel  priorali- 
biis  (;o:n  h  )raiii'ir,  in  tium  liabuit,  et  oiniie  de- 
der.us  ab  illis  illtisoribus  nrdiiiis  illi  cmcrgit.  Qu:« 
ciiiiu  ab  illis  fiiciinl  \ciccoiidiim  csl  dicore,  :i(!l'0 
ul  iu  lerr.i  no.stra  ordo  ipsc  qnonJatii  suiunr.c  rcve- 


lias,  qiii  iiiiiii  iiispirare  liignalui  esi,  -.il  sancla;  ex- 
C(ilciili;c  vcslr.i!  tiotitiatit  pcrn/iircit  iii,  cl  pictali' 
biia  cfficit  iil  iiivcnirem.  flcvcra  ciiiin  mc  niolliim 
ex  coliabitalioiic  vcstra  tuiii  eicinplis  tiim  doclrir.;'* 
proficisse  cl  icnlio  et  confitcor,  ct  :ii1!i!tc  iiljcno- 
rcm  piofecltim  posl  mortcm  cx  oratioiiilius  vcslri» 
ine  pcrccptiiriiin  spc  certa  pra?«unio.  Ei  «niia  fcicul 
^ciuralio  prtdcnt  ct  geiierutio  udveuit  {Eccle.  i),  ila 
io  inoMaslcrio  veslro,  ci  proptcr  cxcessum  c  vita. 
cl  proptcr  onJiiiis  cl  serviiti  gravamcn  sapius  apuJ 
vos  loutari  oportci,  frattes,  ct  idco  iicmincin  inlcr 
vos  csse  reor,  qui  mc  cognoscal  vcl  mci  rccordetur. 
Si  qu.criiis  quis  siim  e^n  qiii  vohis  s-.iibam,  cgo 
sui»  fralcr  N.,  elc.  Quaiitatem  sociolatis  vcstroc  a 
pr.TCdiclo  abbalc  cl  capitulo  niilii  coiiccsssp  i:i  Il*t- 
gtila  si  diligenler  inquirilis,  script.am  iuvciiiciis, 
quaiii  iil  proplcr  Deum  niilii,  obsccjo,  ct  vivo  rc- 
cogaoscatis  el  mortuo,  cum  obitiis  incns,  qui  u( 
credo,  iiisiat,  voln»  nHiitialij.s  fucri'.,  lidclitcr  pci- 
solvalis,  sunctilalem  vcslram  pro  omnibiis  ndclibut 
ct  pro  iiie  oorum  uiliino  iiidcsincnler  oranlem,  iii- 
dcsinciiti  r  3>qiie  fidelium  Deus  omnium  (^onditor  ci 
Kcdemptorab  oiHiii  malo  iii  xvum  custoiiiat,  e<  nos 
paritcr  cuin  eis  ad  xlcrn:c  boatitudinik^jauUiu  pii:- 
lalis  suj'  gralia  perdur.at.  Amen. 

EPISTOU  Tlll. 

AD   «ODttrLM   MLLAniE.N-.r»l    ■OSACJItJ» 

Ileddit   ratitnttn  mr  curam  paitornlrm  deteruerit. 


reiitix",  nuiic  iu  oppr^d.rium  ct  in  fabulam,  in  dcri-  (;       s^pvo  DcJ  RADt;Lro  Villariensi  (3)   inoiiaclio   uo- 


sum  e(  subsanunlionem,  in  blaspliciuiam  ct  sibilum 
cunctis  lale  per  circultum  ilcvcncril.  Statc  crgo, 
rcverendissimi  Patrcs,  iii  Doiuino,  ci  situt  linctcmts 
ila  usqtic  iii  (Incm  lciicLe  Iradiliones  ordiuis  qua>  ab 
aiitiquo  scniel  susicpistis.  Kl  ne  in  vobis  quoquc 
ir.uscu:  inorientcs  perdant  uiigucnluni  boiix  opiiiio- 
uiA(EccU.  x).  nuiic  mavimc  quamlo  omnia  iu  de- 
clivi  sunt,  subtraliltc  vos  ab  excmplo  omuis  Eerle- 
sia;  iaordinate  ambulaniis.  itaquc  iiiliil  prorsus  vo* 
bii»  quasi  cx  vobis  at^cribciitcs,  sed  ci  a  quo  boiia 
cuncta  proccduui  (Jac.  i),  liibuciilcs,  cl  simplici  cx 
corde  gratias  agcnics,  omiics  iii  nnaui  coiivcaiic 
seiitc.  tiaiii,  UI1.I  iiiciitc  iiiium  scaiile.  uiio  ore  id- 
ipsiim  ('.icite:  Ucncilictu:>  Deus  iu  ilouis  suis,  ei  sau- 


>lro  scmper  dilcctionis  siitu  iusLipicndo,  F.  C. 
solo  liabilu  ct  nomiiic  ni(jiiacinis,  arccm  rcgui  cd;- 
lestis  virtuium  armis  comprclieiidorc. 

Et  vesuisclaliorum  ciebiis  pulsaliislitteris,  sion- 
nullorum  qiioque  de  parlibus  illisad  lias  gralia  ne- 
goliaiiJi  parles  advenlaniiiim  verbis  snper  abscessu 
iiicn  siiggillatus,  ignomiiiiosuiii  arLilior  ullcriusvel 
olliciosam  amicorum  vel  iuipiobam  ilerogatorum 
rcprebeiisioiicm  dissimiilare.  Vcicor  itamquc,  si  noii 
occurrero,  el  mc  infami.x  cxpoiicrc,  el  dctraclor'- 
bus  mcis,  diim  libere  iui(|ua  toqiiuiitur,  o^casioii^m 
pcccandi  tribuerc.  Maluisscm  lanicii,  si  Ijcuissc!, 
in  liis  Martiiium  cpiscopuni,  qHaiii  bcatum  Jcrony- 
mum  presiiytoriiiu  imltari,  (|iiorum  nlteriim  kciiinii 


«lus  iu  omiiibus   opcribus  suis,   de    tujus   miineie  9  ta„iani  advcrsus  onincs  injurias  patieiiiiaiii  a5.^u 


habeiur,  ul    ei  diguc  cl   laiid.ibililcr  scrv  atiir.  Ciii 

laus  ct  gloiia,  b<)iior  et  iinperiutn  iii  sa'cula.  .\iiicii. 

EnSIOLA    VII. 

ADJ.    iBBATEM    tT    FUtfitES    NikiOniS  MON&STEHII. 

Laudat   eorum    rctiifiouein ,    pelitqu*  tiiffiagia   jiuil 
uiurtiui. 

Revcrcndissiiiio  domiuu  cty Patri  J.  (i)  Dei  gra- 

(ia  abbaii,  amaiitissimist|ue  frairibua  sub  ejus  ceii- 

stira  Deo  ct  U.   Maitiao  iii  Majori  Moa.isturiu  scr- 

viciilibiis,  fialer  GuiBiiKriJS  minimtis  scmpcr  ct  ubi- 
(|iio  saiiciitatis  coruni  servus,  saliilciii  iii  vcru  salu- 
tari,  ct  sc  toluiu  cx  tolo. 

(2)  JolTri.lo  seu  Gjiifri.lo,  qui  ccde  ti  IliM  vco  ab- 
I/uti  piis^imo  subiot;alus  cst  aiino  M87. 
(5)  Villari«.Mue  iiionaslorium  iiislgnc  ordiiiis  Ci- 


m- 

psisse,  ul,cum  cssci  summus  saccrdos,  iuipuiiectiam 
ab  inrimis  clcricis  Ixdcrclur ;  allcruiii  taiito  k-gliaut 
ia  repreliciisorci  suos  vcrhoruui  impctu  fcrri,  ui 
quasi  niplo  paiiciiiix  frouu,  lotus  iii  praccps  agi 
vidcatur,  sagitias  potcuics  el  acuius  cum  carboiiibus 
vastaiorii:»  liiigui>  duluNia  appoiietis  (Ptal.  ci\),oiu- 
acui  iuveutioacm  ba;rcti(.ai  pravitatis  altorcaiiJo  do- 
stiueus.SC'liicctcguullrauniiicmaesiimalioiicmiiirr.1 
pedes  laiitoruni  viroruitt  jaccam,  mcdius  tamcii 
eoriim  iiiccdeiis,  ila,  si  possum,  modcr;ibur  slylum 
cl  aiiimum,  ut  uec  iiilus  &ufrorciilia:  Iranquillilatciu 

stcrcicnsis  tribus  aul  qualuor  lioris  n  Gcnibt.ico  di- 
sians  :  ciijiis  bislori.im  dediinus,  lou!.  III  Anccdv' 
tarutu. 


Ii93  GUIUEkTI  GEMni.ACKNSIS  AnBATlS  1290 

perdam,  iicc  foris  iuloltMubilibus  verbis  qucniqiiam  A  ^xi)-  "^c  pro  ine  ;  pro  illis  aiilom  qnid  ?  Exeniplo 


KV  noniinc  .irguondo  iis(|iic  ad  excidiiiin  fralKriKC 
jiacis  cl  cliaritutis  proruani.  Noverint  aiKeiii  vcr- 
Wosi  amici  inei,  non  quasi  culpabilcni ,  ncc  qnasi  .1 
coiiscicnti.i  rcpressiiin  nie  Iiactenns  lacuissc  ,  scd 
oiiutcm  di.ssciisionts  foniitera,  qni  contentioncinagis 
aiiijctiu  qiiani  sopilur,  silonlio  inco  pcnilus  c.xslin- 
;iii»MC  voluisse.  Quod  quia  ,  iit  pcrpendo,  fieri  iion 
potosl,  ratnni  (luco  brevi,  si  valoo,  et  iniiocentiair. 
iiioam  osiendcre,  et  os  iniqtiilalis,  ne  amplius  su- 
pcr  nic  dilaletiir,  oppil:irc  (Psa/.  cvi).  Scir»  siqui- 
«lcm,  sicui  cxpcrlus  ,  quoniam  cum  adlnic  essem 
apiid  vos,  niulli  adversum  ine  loquebanlur  rmgna 
(K)losa  (Psat.  cviii),  in  nianireslo  qiiasi  ravcnlcs,  el 
in  occulto  revcra  niilii  deiraiieiitcs,  similes  scorpio 


proiomanyris  ('icebam  :  Domiiw,  ue  ilaluns  illishoc 
percatiim  (Act.  vii).  El  eccc  gralias  Dco  rcfero, 
qiiod  virtnic  oratioiiiscl  suflereiilire  qiirdam  eorum 
.Tdhonum  paciscoiiversi  siinl,  ct,  me  iiec  procuranle 
nec  cxigentc,  fcd  Dco  ulciscenie,  iii  nonnullis  eo- 
rum  qiii  in  inalo  persislcbaiit,  sceliis  lioc  vindica- 
tiim  csl.  Sed  qiiid  proJesi  lioc?  Sempcr  pro  patribus 
iiascuntur  lilii  lam  boiii  qiiam  mali,  el  iien  !  major 
iiisiirgit  numcrus  iniprobornm  qiiam  pioriim,  cliu 
inodiim  liydrix,  succiso  nno  suiciilo,  inutiplicior 
piilliilaiio  iiiutilissiirpiseriimpii.  Qiiia  crgo  pervcrsi 
difiicile  corrigunlur,  el  supra  numerum  mullipli* 
caniur,  el  nemo  potesl  corrigere  quod  Dcus  despc- 
\eril,  relictis  liis  ad  quoruin  ( orrcclionem  iion  suf- 


nibus. IJiidcUoiniiiusad  Ezecliicl  dicil:  Filihomimt,  fi<^'0.  ">   ^rbitrio  ejus  siibversoriU«is  sancii  oidiuis, 

subversioues  sunl  team  el  cum  scorpionibus  hnbitas  «^l  'cj;is  divinac   prx«varic:ilorii»us  ,    volupuuumqiie 

(  Ezech.   11  ).     Uiide   eiiim    siibveriunl     audilorcs  suarum    amaloribus  iii;igis  quam  Dei  (//  Tim.  \u), 

suos   ct  dccipiiiiit   adulatorcs?  Quia  eis  judicinm  q<'i  pro  eo  quod  supcr  his  eos  arguere    audebam, 

.propriiim   el  cogiiatioi.em   giii    sublra!uinl,  ne  sc  ««>•«   pracsens  essem,  tiefanda  eflundonles  caluin- 

qiii  sinl,  scd  qiiales  ab  illJs  falso  prtedicaiiliir,  u:sli-  i)iab:miur  ine,   el  siridcbanl   denlibus  iii  inc  :  £t 

inciil.  lii   delcriorcs  prorsus  illis  sunt  qiii  iii  lacie  »"»c    qiioque    licei   aiisciitcm   iniquis   inseclanlur 

malcdicunl  et  apcrlis  aemnlos  suos  coutunieliis  aBQ-  opprobriis  :  his,  inquaiii,   rciictis,  ad  salisfacien- 

rinnl  Qnare  iioc?  Quouiam  isludfii  aliquando  prae-  <lu"i  '"Js  lui  causam  nveam  iguoranl,  cl  ob  iioc  cr- 

clpitalionc,  illud  nunqi.>am  nisi    deliberatione.   Ct  r^nl,  iion  cx  malitia,  sed  ex  ignorintiii,  ne  ulierius 


iiivcclionc  convicii  plerninquc  auditor  coiilusus 
corrigiliir,  visco  autem  adulationis  crrore  suo  re- 
tinciur.  Conlra  quos  rsalmisia  :  Domine,  inqiiii, 
Itbera  animam   meam  a  labiis  iniquis  et  a  lingua  do- 


in  ine  scandalizenlur  el  maieiiam  cis  peccandi 
praebeaiM,  juslum  iino  necessariuin  arbitror  veri- 
laieiii  iiiei  recessus  aperirc.  Neqiie  cnini  aut  levi- 
taie    iisiis,    aut    instabililaie    acius,  locuin   mcuiii 


losa  (Psal.  cxix).  De  illis  vero  quid  dicam,  qui  vel  f  deserui.  Eant  iivor  et  edax   iuvidia,   eaiil  zelus  cl 

invidiu:  vencno  stiiTusi,    vcl  iracundia^  facibus    ac-  ''"'■'*  *'<^"'    infernus  ojmulaiio !  {Cinii.   viii),etsese 

ccnsi,  n»Ilo(|«ieptidore  repressi,  iii  aperlasprorucn-  '""*  <l""s  invadunl  et  capiivos   lcnenl,  coriodanl 

tct)  bbispbeinias  ,   sermonibus    odii    circiimdabant  clexulcercnl  !  Jlii/ii  ««ichi  «(//«rivrc  ^co  fco«Min  ej/, 

mc  (Psal.  CMii),  el  lanceis  verborum  suoruni  vul-  ^'  ponere  in  Domino  spem  meam  (Pial.  lxxu),  qiio 

ncrabant,  iion  parcenles  iu  faciem   meain  spiiere.  piolegente  nonnulli  liosliiim  iii  manilius  ineis  sunl, 

Dc  liis,  inquam,  qitid  dicam,  aul  quibns  eos  simi-  ciijiis  adjulorio  perscquor  reli(|tios,   et  compreher,- 

les  censeam?  nisi  bcsiiis  iiiscisatis  aul  feris  imma-  dnm  ;  el  non  converiar  donec  deficiant  {Psnl.  xvii), 

iii.ssiniis,  dcqiiilMis  et  David  conqiieriinr  in  l^salmo:  sciniidum  illud  Patili  apostoli    :   Dominus   conterel 

Circnmdedeiunt  me  canes  mutti  (Psal.  x\i),  cl  alibi:  Saianam  snb  pedibus     vetlris  vetociier  (Uom.  x\i). 

Aperueruni  super  me  ot   tuum  ctc,  (ibid.)  Quare  liuic  piofcclo  bonuin    inilii  inliaercre,  in  lioc  vero 


autem  lolium  irrisioiies,    impctus,  iiisullationes  el 

impropcria   palicbar?  Nimirum  non  ob  aliud,  nisi 

qnia  decliiiabam  a  semiiio  eoruin,  qiiia  iii  comes- 

Raiioniliuset  .symbolis  con4tibcrnia  eorum  fugiebam, 

qiiia  nolebam  vel  sorlem  mitlerc  cum  eis,  vcl  com-  D 

niunicare  marsupio  curum.  Quia  prx^varicalionem 

ordinis  cl  mandalorum  Dci  in  eis  repreliendebam, 

qnia    noii  solum  iii    mc  carnales  moins    eiiilcbar 

comprimere,  sed  ipsos  qiioque  a  pravitaiis  lorlitu- 

dine  ad  reciiludinem  xquiiatis  et  jiislitix  rcvocare 

conlciidcbam.  Quid  illi  vicissim?  Profecio  ponebanl 

adversiiiii  nie  inala  pro  bonis  ei  inipiignabant  me 

gritis  {Psal.  cxix).  Qnid  ego  fragilts  bomuncio  lan- 

lis  circumseiittis  malis  ageiem  ?  qni  in  medio  eo- 

rum  posilus   quid  nisi  mo  ad  diviiium  coiiferreni 

prasidium  ?  Experlns  ego  in  meipso  quod  bcstiarum      Jonam,  id  esl  coliimbam,  te  gaudeas  nominari,  quod 

istarnin  detiies  iiiliii  miiius  essent  quam  arma  ct      ita  decenteradimplebis,  si  cotuinbinx  simpiicitatis 

sagilkc,  cl  lingu.'»  «.'oriim  glidius  acutus.  (P$a/.  Lvi).      xiiiuius,    reciain  ct   iiinoceiitcm    geras   conversa- 

tlainaliam cniii  Proplicia  : /•."rHc  fl/iviHjf(i  clf.  (fsfl/.      lionein  coram  Deo  cl    liomiiiiinis,  3    lcllo  amariiu- 


spcm     meam    poiicre  saluberrimum     niibi    videri 

cogiioscilc,  01  valeie. 

EPISTOLA    IX. 

AD  JONAU  S.  HURTIM  IM    PFTROSO  VADO    SACES- 
DOTEM. 

Ul  juxla   nominis  interpreinlioneni  columbtnam  $iiu- 
plicitnlem  aclis  tuis  expnmai. 

Sincero  seinpcr  afleclu  inilii  coleiido  praicor- 
diali  aniico,  Jon^  sacerdoli  ecclesia*  Beati  Marliiii 
qiise  est  in  Pciroso  Vado,  G.  stiiis,  transiloriuin 
mnndi  despicere  el  pcrmansiiruin  ccclcsiis  rcgni 
g:iudium  ferventcr  appclcre. 

Ilorlor  et  monco,  fraler  cliarissime,  ut  iionimis 
tui  iiilcrpretalioiiem  diiigenter  altcndciis ,  iion  ad 
confusionem,  sed  ad  laudem ,  sed    ad   bonorem, 


1297 


nriSTOLA^.. 


1298 


diitis  el  a   livorc    mviUiae  iiivcniaris    aiienus.  Scd  A  "'  lociini  pliiriniis  pcriciilis  obtioxiiim  le  couiiileris, 


qiiiii  facis  iii  ineiliis  fliiiuinH)us  B:il>yluniui ,  in  me- 
iliu  civilalis  plenx  iniqiiiiatis  ei  contraiiiclionis, 
piopier  pecCAla  ^ua  in  motiiCMlosuhvcrlcii(l%:?Aperi 
oculos  luuset  vide,  quoniani  dii^  ac  nocle  circuni- 
(i:il  eain  siiper  n^.uros  ejus  iiiiijiiitas,  elc.  Qiiare  non 
assumis  pcnnas  sicul  coluinlia!  el  Tugias,  clc. ,  ne 
ei  lu  siinul  perc:is?QuiiI  in  periculoluoalicna  assu- 
iitis,  qui  ad  lua  dclicla  purianda  non  suflicis?  An 
iiescis  ({uoniam  non  solum  de  luis,  scd  cliam  de 
libi  comiiiissi  ralionein  exigcris?  Quid  ,  quasi 
iiiercenarius,  possessiones  inerccdis  lux  conipu- 
(andot  in  dotno  aliena  servitutis  lux  dies  dinu- 
lueras,  qui  doinum  luam  iibere  ui  dominiis  poieris 
(lisponere,  non  alienum,  sed  proprium  panem  com- 


in  qtio  non  soluin  riidiiim  ei  noviier  plaiilatoniin 
moveri  peiles  et  efTundi  gressus,  sed  el  robusioruin, 
nisi  liiciimspeclissime  sibi  iniendanl,  sialus  concmi 
possit ;  nec  ista  ad  boc  profero,  iil  te  vellococe- 
dcre,  vel  propositum(qiiod  absii!),  mulare  su.ideain, 
sed  ut  meani  erga  le  ex  Iralerna  dilcctione  sollici- 
tudinem  insinucm,  ei  vigiLiiiiioreni  le  advcrsus 
astuti  lcntatoris  iiisidias  redd.-<m  ;  de  quibus  scilicei 
pcricuiis  ,  quoniam  plus  quain  expcdiret ,  mc  ab- 
senle,  in  libro  cxperienlix  teclurus  es,  si  lam«ii 
non  lcpide,  sed  disciplinate  vivere  volueris,  ego 
scribere  dc  bis  supersedeo.  Dc  oxiero  jaiu  dotninos 
el  fratrcs  tncos  qtii  te  vcl  vocatum  vel  compulsun» 
A  Deo  iu  suutn  consorliiini  snsceperuiit,  nioiico  cl 


edens.    Exonerare,  qii.xso,  toiius  fascibus  bis,    el  B  precor,  ut  vota  quce  distinxerunt  labia  lua  Domino 


imilare  palronum  tuum,  cujus  laudibus  diu  iio- 
ctuque  insistis,  qui  Christuin  etiain  inviiis  paren- 
libus  secuius,  ii>  universo  orbe  Cbristiano  aposlo- 
licain  gioriaui  oblinuil.  Et  quia  scriptum  cst  :  Qiii 
audit  dical :  Veni,  (Apoc.  xxii),  accepto  saiulis  con- 
siiio,  da  operam,  ut  et  alios  tecuni  Deo  adducas, 
ct  iiiaxime  eos  qui  ubcrem  fructum  Deo  in  lucro 
auimarum  reddere  pussint  tempore  opportuno. 
Saiuia  lu  coinmunem  amicuni,  moncns  illum  el  fi- 
dein  qiiam  diicclo  debet  servare,  ei  deposiium  in- 
tegruni  cuslodire 

EiMSTOLA  X. 

AD  QUEUDAM  FAATREM  SUUM. 

Grnlulalur  de  $va  convertione,  ac  qiia  lamen  non-  C 
niliil  limet,  hortatur  ui  wta  adimpleat,  el  ad  re- 
ijulare  ctau$irum  se  traHtferat. 

Fratri  cbarissiino,  G.  dilectus  suus,  in  cursu 
propositi  sui  constantiam  cl  de  laboris  nierccdc 
contidentiani. 

Lectis  lilleris  luis  brevibu»,  iuimensum  l^iatits 
sum,  earuin  indicio  e/Tectum  jam  vilse  coinperiens 
quod  nunquain  de  (c  spcraveiam.  Quis  enim  prio- 
rcin  luam  non  dico  conversationem,  sed  dispersio- 
iiem  cognosccns,  ex  facili  crederet  levilatem  luaiu 
ad  inaturitatem  vel  inodestiam  sacrx  retigionis, 
quam  irridere  soiebas,  coltigendam,  el  cervicos 
luas  supcrbas  et  ligidas  liumiii  Cbrisli  jngo  ati- 
quando  suppoiiendas  ?  Sed  hoc  pium  ct  soliium  be- 


reddeie  {Psal.  lxv),  et  sanctis  verbis  doceant,  ct 
exemplis  acceiidoni,  ei  orationibus  juvent.  Te  vero 
quein  loiis  viribiis  ainplector  et  visceribus,  oro  ei 
exoratum  esse  cupio,  ul  qiiia  jam  tempus  esl  ut 
plurimi  sanam  doctrinam  non  suslinent,  scd  ad 
fabulas  coiivertuiilitr,  ctc.  (//  Tim.  iv),  lu  vigiles 
adversiis  iiijiislas  f;ibiilalioncs  adulatorum  ct  dctra- 
ctorum;  etjuxia  .^postoliim  :  Qucecunqne  sunl  vera^ 
quffcunque  juUa ,  quacunqne  snucla  ,  qucccunqae 
amabilia,  quKCunque  bonce  {amir,  ti  qun  virlut,  ii 
qua  laus  discipliua:,  hac  cogila  sempcriVltilipp.  iv), 
ct  Deus  pacis  ciit  lecum,  cl  reddel  libi  merccdcm 
laboruin  luoruni.  Nec  esl  ut  queraris  de  rarilalc 
vei  penuria  eorutn  quos  merito  sequi  possis  ,  quia, 
etsi  fiicieiu  Aniiclirisli  iionoriiin  prxcedil  egc- 
slas,  el  maii  niultiplicentur  supcr  numentm,  ta- 
men  adbuc,  prxstante  Deo  ,  ei  m:dus  inier  ligna 
silvarum,  el  interspiiias  liliitni  invenitur  (Can(,  ii), 
ei,  iit  expressius  luquar,  non  est  fere  tam  pervcr- 
siis,  iii  qiio  non  aliqiiid  iinil:ibile  invenies. 

ilaque  quoniam  ad  fortissiinum  genus  mititia! 
vocatus  cs,  scd  in  ioco  parum  adversus  iiostes  mu- 
nito  sias,  oporiet  ut  qiiod  tibi  exterior  non  prasstai 
custodia,  aiiiiiii  provideal  industria,  et  nl  sapiens 
utcie  malitia  temporis  ad  exercitium  virtutis,  ei 
duplici  arinalura  ad  iillionem  iiiimicorum  indualur 
zelus  tuiis,  ui,  quoniam  iii  qtii  secundum  carnem 
vivunl,    moricnlur,    (Rom.  vtii) ,  furiitcr   diniiios 


nigni  Salvatoris  nosiri  arliflciuin   est,  qui  eos  quos  rv  conlra  cariiem  et  san^iiincm,  non  soium  abstiiiendo 


)>rirs(;i('i/  el  prcedettinavii  conformes  fieri  tmaginis 
Filii  sui  (Rom.  viii)  e\  insperaio  vocans  et  mutans, 
terrena  docel  despicere  ei  amare  coeleslia,  et  cxlc- 
g(  s  ad  normaoi  legis  vitar  et  disciplinx  coinpunit. 
Sed  ut  de  iiac  ipsa  convcrsatioiie  tua  tibi  nicam, 
et  liuc  ad  le  miinienduin  aperiani  cogilutiunem,  de 
ejus  initio  velienienter  quidcm  cvsnlLu,  scd  non  sc- 
ciire,  ulpote  vcl  litie  inccrius,  ct  iiuc  inavime  pro 
co  qiiod  repentina  videatttr  ct  coactiii:i,  non  fervore 
spiriius,  vel  consutia  (ielibcratione  aninii  lc  ad  lianc 
cyocante,  sed  cxiiemo  moriis  pcricuio  periirgente. 
El  qii:imvis  cerliissim  qiiod  pius  Duiiiinusqiiodca;- 
)»il  iii  teel  pcrlicereel  soliibirc  potens  sil(/  Peir.y)^ 
riticot  lumcii  ol  lioc  1'ormidincm  mcntis  nicx,  qi:ud 


0  (arnalibux  desidertis  quce  militant  adversus  aui- 
mum  (1  Pelr.  ii),  sed  eliam  oarnalium  boniinum 
cousortia  fugiendu  ;  el  juxta  Aposioii  voccm  :  Ac- 
cipe  urmdluram  Dei,  ul  postis  resislere  in  dic  malo 
el  in  omnibus  perfecle  slare,  ct  deinccps  (Eplies,  vi). 
Sta  ergo  succincltis  iumbos  in  vcritate,  indutus  lo- 
rica  juslilia;,  eic.  (Ibid.)  Atlamen  si  ego  consu- 
lere  ei  tu  facere  posses,  nitiil  melius  tibi  consuten- 
dttm  putareni,  qiiam  ul  ad  ctaustrum  .iliquud  rcli- 
gionij  cciisura  fervcns,  nuii  ibi  pcrmansurus,  sed 
nd  discenduro  monaciiaius  ordincm  transires,  iii 
ciitn  bene  in.<^trucliis  cl  armaliis  ordinala  cx  acie 
ad  tuos  regredereris,  cl  ips«  de  cactero  contra  spi- 
rilualcs  iioquitias    scciirus  pugnarc,  cl  ad  pugnaii- 


<20*» 


ni  iniaiTi  CEMni.ACENSis  \nn\iis 


I3(>0 


rtiiin   scircs  ol  posscs   :tlios  i»rovoc:iri.'.  ilhi'l  niiti-m  \  vcnirc,  cl  p-issiis  stim  (|ti<>u*  ai>iinus  rpfogiebai  siisci- 


Friio  (ji;o.|  ,  juxl;»  Doniiiii  voccm  iii  Apoc.ifypsi, 
vciiialius  csscl  rrigitlimi  utiliuc  iii  sxculu  mniicrc, 
(]uani  (epi<liim  e(  rceoliitum  in  claiisiro  rcsidere 
{Apoc.  iii},  <iiii:i  sliiniilaiite  liinorc  et  paniiictitia, 
(lc  mnj^uo  jtf^ccaloriini  (rlgore  f:iciii>.is  converti 
posscs  ad  \i;is  innorciili.c  'juam  ile  tcj)orc  securi- 
taiit  rcc3le»€erc  aii  fervorem  scc(;Uidjc  jnsUtix. 

EflSTOLA  XI. 

CtUBLiCKNSILM    FHiTI'.UM    AD   SLIM   CUIBeRTrV. 

Doleiit  de  ejut  abseutta. 
Anianlisbiino  fratri  et  domiiio  GtiDERTO,    frares 
Ceinblacenscs,   ct  onines  iii  conununi  oniici ,  Um 
foris  quaiii  iiiuis,  qiiiJi(tiid  optait  hulius  ,  quidquid 
frui  potosl  rciiciu:>. 


perc ,  el  niliil  proferi.  r*«;im  idco  rcverii  nuiic  vclie- 
incntcr  forniido,  ne  forlc,  si  posl  traiujuillilaicin 
pacis,  ((uam  p«r  Irionnlum  lcre  fruiliis  snni,  iii  pii- 
leum  niiscri.-inini  iiiaruin  rccidero,  e(  niihi  molcsta 
cl  vobis  oncrosa  sil  mea  reversio.  [>cns  pacis  ct 
dileclionis  si(  ('iim  onuiibus  vobis  (//  (jor.  xiii),  nt 
tdeni  onincs  saplads,  el  unanimilcr  lioniiriricctis 
Dcuni,  01  per  Doiniiiuin  nostruiM  Jesnni  Cliri»luin 
(/  Pelr.  IV.)  Amen. 

EPISTOLA  Xlir, 

ktt  r.EBTHtDEM  TinciNr.x. 

De  moita$tern  sui  deprcedalione  per  comitem  A'<j- 
murcensew. 

Gertruoi  spons.ne  Clirisli  et  virgini.  C.  scrvns  Dei 


Quanto ,  o  ;»n»icoriiin  dcsiJer.ilissiiTie,  oliiii  iiobis  B  ct  ejns,  scipsuin  non  sicul  ssculari*  s.-ecnlaribus, 
graia,  iililis  ct  accepia  fuii  voslra  pra:$eii(ia  ,  laii-      scd  in  Spirilu  sanclo. 


tnm  ci  miillo  ninplius  in  dics  coniristaios  rcdjit 
vubis  inicrim  dulcis  ol  cliara,  scd  nobis  supr.t  nio- 
duni  odibilis  cl  an?;ira  facta  vcstra  absenlla;  nam 
posl  patiatam  vcstram  a  iiobis  discessioiiein ,  niiil- 
tormii  ora  rcsoluta  suiil  in  nosir*  dcrogalionis  vi- 
tiipcraiioiteiu  ,  Tideficet  cos  conscirisse  cau.satn  ip- 
siiis  vesfre  dfgrossionis  ,  qui  cranl  xmuli  Ycsirx 
tloiix  eonversatioiiis.  Exigil  igttur  a  vobis  maler  pia 
perseveranit;*  slabililatem,  cic. 

EPISTOLV    XII. 

ID   CKMttkCF.Hiti  rRlTReS. 

kxcutat  u  a  re$umenita  ahbatiati  dignilatt  GrmbU' 
ceutit  mouaittrii. 


Littcras  inagistrre  vcstro  et  veslras,  cum  munu- 
sculo  OjUod  misistis,  accopi  iu  chaiilalo,  non  ir»  vo- 
liip(ale  :  qux  eniin  vutuptns  nbi  (olirm  occtip:il  aiiia- 
riiiido?  0  sorur  charissima ,  qiioninni  iribulaiio 
rivoidationis  quae  nuper  iircinndodil  n»e,  et  viiio 
d''Slruciionis  ecclesiai  iroslrco,  iii  f|ua  ferc  ;ul  nior- 
lciii  periclilaius  sum  ,  omiics  corporis  niei  sonsus 
aitonitos  reddit,  ct  (oiam  nnimi  rorlididiiiem  absor- 
bo(  :  quod  pnucis  cxpediam,  si  (ninen  prne  dolore 
cxpediresufliciam.  Oppidiimnoslram  in  courniiu  dtr- 
oalus  Lovanicnsis  et  comitaliis  N;imiircciisis  situm 
osse  dignoscidir.  Orla  itaquc  niiper  simnliulc  intor 
«lucem  cl  comitciii,  comes  idem  improvise  illud  cnni 
Revercndae  matris  buaj  Gemblaccnsis  Ecclcsix  ««cnitn  suo  clrcnmdedii,  e(  iimnisw)  igue  in  minti- 
dominis  filiis  et  frjtribus  suis.GiiiBKRTU*  oornin  ul-  t»,  id  esl  qux'  foris  vallum  e(  murum  offendil,  pe- 
linius,  i«  ira  miscricordiae  memores  esse,  nilus  incendit  et  depopuladis  cs(.  Cum  ver»  uibil 

Qiiod  lueminissemci  dignamini  gaiidco  el  giatias  (ale  timerelur,  llabris  ventoiunMiui  vebcmeutissiml 
ago,  quod  vero  revocare  coiiamini.  identidcm  gra-  iiisurgebanl  subvebeniibus.  fjvill;c  nainiaanies  per 
lias  ingcmino,  sed  noii  iiide  gaudeo.  Gandercm  ma-      cuncl;»  oppidi  iiKeriora  di.spcrsa;  siint,  et  iia  totuiii 


gis ,  si  qtiain  gratus  ct  commodus  v(d)is  nnqiinm 
csse  polui,  iiis  quibus  j;ra(iim  e(  commodtim  mc  sun 
gralia  faci(  Dcns.  iii  pacc  cocsse  ptlcrcmini.  Qnia 
\oro  quf.lam  vcstnim  ad  mc  revocandum  abbalem 
cumpelliiiu ,  vi^ilom  podus  iit  oum  ad  re-Icv^indum 
ct  niiitos  c(  morcs  domus  qui  cornicriinl ,  iiicita- 
rciil,  cl  ad  dispotiendos  cos  per  rcligiosas  donios 
quos  intcr  vos  parum  adhnc  ordinis  sclre  non  ncscio, 


simul  ctoppidum  e(  inoiias(crium  rervcntissimo  in- 
cendio  con$ump(um  cst,  ut  ct  in  oppido  nulla  dooiut 
prxter  duas  liuiiiiliimas  rcceuti  humo  obductas,  el 
in  clauslro  nc  una  quidem  oiriciiia  inus(a  rctnanc- 
rcl  :  in  qua  c&uslione,  ciim  missain  tnatudnalein  ad 
alture  mintis  cau(arctn,  iiolciis  aii(|iiid  imporfeclum 
rclinquere,  (aidius  panc  qn;un  debui  ad  tu(elani  ine 
«ondili ;  nain  sacrii  c.\u(us  vcslibtis,  cutn  prx  igni-> 


pcrurgerciil.  Et  qnidem  si  por  mo  aptid  vos  aliquttl  j)  biis  lalc  jain  omiiia  vas(;iniibtis  foias  erumpcrc  non 
boiii  fieri  aut  rcstiliii  possel,  g.tudorem  el  rcciirrc-  possem,  in  viiinius  quod  patcbat  s;icr:uiiim  iiigrcs- 
reni,  ct  liiiniili.iri  oi  abjectiij  cssc  ct  iriLiitari  vo-  sns,  quatuor  ibidein  c  frairibus  nicis  muereiiles  et 
Wscum  (|i!;»'ii  «piuia  dividcrc  iiiter  siipcrlios  in:igi'.  amios  itiTCiii ,  qiio  in  loco  praicf  spem  undique 
«pl.^rem  (/Vor.  tvi).  Atquotiiam  inter  vos  nld  iiMilti  vallanlibus  nos  flainmis,  fuino  el  calorc  iia  sestiia- 
(apicnles  suiit ,  itiijus  gra(i:c  ct  auctoritatis  aul  sa«  vimus  et  sulTucati  sumus  ,  ul  duo  cx  his  graviter 
pienlijc  essc  noii  mereor,  obsecro  u(  rae  sdildim  il-  lutderenltir,  cgo  et  .Hlii  duo  pra;  aiiguslia  cer(c  sine 
(is  stultis  qui  de  nic  exsullare  ei  pcr  mc  proliccrc  spiridi,  iiisiar  mordionim ,  iisqiie  ad  vesporam  de- 
sc  J3c(ilai!i,  siiie  caluiunia  habcrc  pcrmiliaiis.  Qiiid      cuiiiberemtis  ;  sed,  me  per  ati.xiliiim  Dci  stipersiile, 

illi  duo  socii  niarlyrii  mei  posl  paucos  dies  rebus 

humanis  cxcesserunt. 
Sed  ,  sicui  scripiuro  e»l  in  propheiis,  ut  audidis 

audiini ,   cuiitritio  conlrilioni,  et  terror  tcrrori  stt- 


litlCf.x  pro  r.ie  revocaudo  niiiitiplicaiitur?  Mox  iit 
'.niKaiionem  vel  correctionem  domus  accepero,  omiii 
oceasioRC,  omni  dil:Uioiio  pcstposila  ,  libens  recur- 
ram,  ot  qiiidqiiid  iaboris  pro  iiistauratioiie  «ubeun- 


dum  jussfiiiiis,  ^'ratanicr  oxi:ipiaii).  Nam  quid  mea      pervcnirct  (Jrr.  iv) ,  nono  combustioDis  dic  praid»' 
modo  ibj  c\ijuil:ri  facercl'  Tcntdvi  nlifjiianilf)  sul»-      cius  coirteA  Nainurccnsis,  accito  sibi  coinite  llan- 


1301 


triblOL/E. 


1501 


nonienil  neprne  juo  ei  sororc,  .lemio  iii  muliiliuline  A 
gravi  oppitlum  circiim.Iedil ,  el  quibusil;im  i»  locis 
dirulis  muris  iiUravil  ulrinsquc  oxcrciius,  ct  ubiqiic 
libere  discurrens  (nam  oiuiies  imparalos  cl  niliil 
hornm  meiuentes  invencrai)  univcrsa  qwa-cunqiie 
incendio  supcrrueraiit  tliripuil  :  in  qiia  direplione 
nitiil  nobis,  niliil  hurgensibiis,  vel  popiilo  lcrrae  qui 
ini1)1  tiia  convexcraiit  reiiclum  est.  Animnlia  quo- 
«jue  el  allilia  «loinesUca,  anl  cinerala,  aut  ab  liosli- 
biis  abtliicta  :  nnllus  sacris  vel  allaribus  lionor  iin- 
pensusesl,  adeo  ul  in  ip.cilio  prcsbylerio  coram 
piincipali  allari  et  per  lota  uiriusque  ecclesix  spa- 
lia  ei  pedeslri  el  equeslri  certamine  congrctlienli- 
bus  hinc  noslrii  hinc  adversariis,   inulli  inlerfice- 


HriSTOLA  XIY. 


J01N.1IS    VVILI.Cl.Mk    kV    CUIDF.RTUM  ,     ABBiTKH   CKMBLi- 
CENnLM. 

D^clar.it  se  tnerilo  ab  iniquo  abbate  multapait,  ut- 
pole  qui  ii>te  aliii  mult«rmn  mulorum  aunof 
fiterit. 

Doniino  desidor;«tissiino  ct  vcnerabiii  fratri  G  , 
JoiNNFS  diclus  WiUelini ,  s.tlnlcm  ei  oiniie  bonitui. 

<juia  sciiplutn  e&l  :  Uealiis  qiii  iii  auriiuis  srtpien- 
tcr  lAquilur,  idcirco,  o  ini  doniiiie,  aj  vos  uipoto 
redinalorium  otiscrorum  »crmo  meus  diiigilur. 
Veruintamen  si  in  loqiicnilo  luodiim  excedit  iiitcm- 
peraia  loqiiaeitas,  cauMs  ju^lxcxcusaiicuis  habcbit 
ipsa  (Joloris  plena  neccssitas.  Efi'i  .'(Ulein ,  qiii  eUi 


aliqiiando  cnniumeliosiit»  sed  nuuc  versa  vico,  ti 
renlur,  rnonachi  ipsi  et  sarcrdoles  discuterenlur  et  p  p^^^.j^.,^  ^^.^^  niclitcret  ci  animo  vobis  officlosu». 
6i»liarenl..r;  nullus  fr.irum  prorsus  indc.nniseva-      ^^^^  ^^^^,^^  ^^^^,.^  coulriliooe  insinao  veslrx  dile- 


sil,  unus  lethali  lelo  pcr  latera  ahduolus  oppetiil, 
«rius  ita  nudus  abduclus  sictil  cum  n.-itnra  ab  iiiero 
malrig  in  lucem  produxii.  Ipsi  abbali  ciim  reliqiia 
veste  el  ipsas  calligas  <lctravissenl,  nisi  a  quoilam 
Kibi  noto  vix  excussus  pothurrentis  nociis  lcnebras 
Hudtis  cl  Sdlivagiis  diCfugissel  :  el  siqiiidem  satit 
Jiist<>,  ul  qiii  palrein  suum  <-t  <IomiuuiU  suiim  spiri- 
tii:ilent  adhiic  vivcnlci.i  per  supplanlatioiiem  cl  Si- 
oioniam  honorc  proprio  spoliavf^ral ,  ipse  quitlem 
qtii<l  in  cvilu  suo  prjestolaic  tlebeal ,  tali  delioi;o- 
rationc  perdiscerel :  nusiiuam  cuiin  lalis  introilus, 
inio  non  iniroilus,  quia  iit)i)  pcr  oslium  ,  sed  inva- 
sio,  ct  aliunde  prxceps  asceiisus  beato  flue  clati- 
<lclur.  ' 

Scd,  ul  coepla  repetain ,  Bulta  in  direpiionc 
priedicta  vcl  rcmineo  scicui  DenUus  reverenlia,  quin 
ct  ipsse  miitieres  uudx  diniiuerentur,  uulla  oinnino 
ticieniibus  inisericonlia  cxliibita  est;  sed  et  inatres 
tcslibiis  exulx,  et  filii  ub  ubcribus  inatruin  distra- 
cti,  coiitra  naliirxjura,  ctira  niaxima  parle  bur- 
gcnsium  iu  captivitalcin  toadiiili  siiiil.  In  majori 
ccclcsia,  utpoie  lioiniciiiiis  profanata  ,  nec  iegilur, 
noc  cintnlur,  seil  in  crypla  quadiim  utcunque  divi- 
nuni  explemus  oQicittm.  Uiiic  gemitus  ci  suspiria 
<-t  siiignlii.s ,  qiii:i  ceciilil  coronu  capilis  uasiri,  H 
«livitix  iioslrx  tion  solum  ex.leriores,  seU,  quod  sine 
magna  cordis  conlritioae  refei-ci  non  polcst ,  etiam 


ciioni  eaiu  quani  pcccaiis  ineis  mereniikus  jam  otiui 
patior  ealatiiitatcin  cl  miser  ain,  qnia  homo  perdi- 
tiunis  ,  qiiolidie  supramoduin  innovala  crude  iiate, 
cxnggerat  in  mc  niuliiplicetn  et  iiUoterakileiM  ini- 
qu^  rahici  ct  perseculionis  insaniaiii.  Qui  quouiani 
nunquain  (kraiigatu&  cessat  irarum  vel  odii  v«.-i  »«{ 
niodicnm  sopitos  cineres  adversum  mc  in  rediTi- 
\asflammas  susciiarc,  oniuium  «iiscretoruiii  reli- 
giosonim  cordihus  et  auribiit ,  si  fieri  pnssei ,  cau- 
sa:n  taiii  nucivx  siuiuliaxis  iiiouicscerem;  siiui.Ieiu 
iujuriMin  paticnti  non  inodica  sotei  ossc  consulalio, 
si  iiinocetiti%  sux  causam  discernen<Jain  vei  poiiut 
liiiimeiitlau)  proborun)  hominuui  cotnuiiltat  judicio. 
Verum  si  ipse  jam  olitu  facii  mei  MCnitens  ex  nb- 
dito  auducis  conscietilix  veliiu  fing.re  caiitas  fat- 
lacis  iiinoceuii£,  nec  dicain  cuin  frophela  :  Judica 
n»e,  Dominef  tecundiimjuttitiaimueam,  etc.  {Ptul. 
xsxiv.)Pr«irectoosnieu:Dcondcmnabiiiiie.Necutinim 
si  ego,  qiii  malo  nieo  onines  |*edicas  e(  laqutros  aJ 
irreiieudiiiw  ct  illaqueanduiit  innocentes  opcratus 
siim,  eisilein  confusiunis  retibus  invotutits  siin.  Ni- 
mirum  sicutfeci,  sic  recepi;si  .nliis  .nperui  bqiieuni 
proocipilalionis,  ipse  niihi  paravi  casnnt  perdilionit. 
Scieiis  ergo  el  videns,  ignciu  iiije«  i  p  'leis,  iiec  con- 
sideravi  quod  iguis  suecciisiis,  iii  ;iiits  quideiu  scin- 
tdias  validi  fervoris  diffudit,  porro  in  iite  tanquam 
tolius  mali    incentorein    v,i^latioais  su.-c  re^yrans 


imcriores  cxtraneis  cesscrunt,  dum   siue  decore  D  ^*****"*'» ''^"•^"'*"^'*""  ^' "'J»'*  ^*""^*  *^'^crbnii,  ecte 


servitii  Dci ,  sine  onlinis  ei  religionis  miiuimine,  in 
confusione  coinmuuis  vitx  seiiemus.  Indulgeie,  ub- 
secro,  soror  dilectissiina,  talia  vobis  profundcnti,  et 
vos  inecitm  aj  doiorcm  incitanli ,  quia  et  cor  iriste 
nunquam  la^ta  proferrc,  et  os  amarum  mel  non  po- 
test  spiiere,  ct  nescio  quo  naturx  instinctu  etiaiu  de 
iniscriis  suis  (utn  aniico  loqui  reniediuiu  ;iliquoJ 
esse  videiur.  Re:>tal  crgo  quia  duntus  nostra  deslrii- 
ci»  est,  nec  spes  ulla  iusluurainlje  iu  ca  religionis 
in  viia  niea  suppelit,  ideoque  locum  ine  mulare  ne- 
cessc  cst.  Dccrcvi  autem  ad  claustrum  Majoris- 
Monastcrii  ,  a  qiio  autc  quiiiqueunum  fere  rc- 
grfissussum,  rcvcrti,  co  q>/od  aitima:  lurx  compl.i- 
I  iicril. 


sed  ipsadiulurnxcabmiUitisvexaiiodaiintelteciuin, 
quamvis  scro,  quani  fuerit  exsccrakilis  et  Doo  odi- 
kilis  iiostrx  matx  procuralionis  exsecutio.  Euiin- 
vero,  plures  nuinero  hnjns  facti  auctores  et  coope* 
ralores  fuimiis,  qui  quusdam  lacetis  advhilionibns 
el  aiiis  vaitis  Ca^orikns,  plurcs  daio  sacraincnio 
quod  divcisis  aLdininislralioiiuui  vcl  oniciuruni  su- 
hlimarcm  honoribus,  uounultos  muneruin  largiliune 
corntpimus.  Sed  qnid?  Ailcptns  scdcni  biiiioniaci 
culniinis,  oinniuiit  fcrc  suflragalorum  cunsilto,  vel- 
leqiic  ei  nolLeposth:ihito,  niagnus,  sa|  ieiis  appatvie 
in  oculis  suis  ct  sibi  placere  lacere  nialu  qux  pus« 
sel,  niinari  qux  nou  possct ;  ct  cuin  anlca  nuiliu» 
icputaretur  moiucnii,  ul  nosiis,  qiiippc  uecqui  iii* 


1385 


cnnKUTl  GLMBL.\CE>SIS  AnHATIS 


1304 


leriori   iicc  esieriori    scientia    j)i-.»>ililu»,    inodo  iii  y^  nsc  rcmniicralioiiii.  Valelc,  cl  pcr  praBsculium  lalo- 


uira^jue  ulira  vircs  prafisunieie,  el  omiii  \)Qm  va- 
cuus,  Sf^il  solo  superbJue  fastu  lumiilus,  inlolerahilis 
poienutum  capil  cserccre  (yraniiiJis,  adeo  (ui  iii- 
lerim  rlo  nislicanistaceam),  noniriliosmoiiacboram 
el  miiitum,  sicul  ci  ipsecum  adliuc  esseiis  nol)i»cum 
Tidistis,  vinculi»  riMTcis  alligarel,  el  in  cuslodia  rc- 
irwderel. 

lll  reliqua  prosequar,  soli  poienie»,  tii  scrlrccl 
«inornm  hoc  fuil  auctorilalis,  ex  condictn  de  rehns 
ecclcsix  opulenicr  diiali  sunl;  reliqni,  id  e»t  me- 
diocres  ei  infimi  pro  merito  spebus  suis  Tanis  frti- 
slrali  sunt.  At  vero  niihi  mei  siidoris  siifHeiens  er»t 
praenuuw,  Yidere  voii  compotem  amicum,  ut  pula- 


reiu  quid  vubis  placet  rescribilc. 
EPISTOLA  X> 

A»    aUAM»AM    SAiVCTIHOrUALEI. 

Excusat  se  qtiod  eai  iocpiut  non  intital,  quoniam  id 
profeitio  non  permillat. 

bileclx  in  Clirisio  sorori  ancilkc  cl  spousac  ejus- 
dem  Cbrisii,  JraierC,  saluieni,  oralioncs,  servi- 
liiim  et  seipsiim  in  Doinino. 

Quoties  benignilalem  et  beneficia  a  tobis  milii 
iinpensa  menie  reiracto,  doleo  quod  vobis  caream, 
vos  non  videam,  veslraque  lienevokiitiael  religiosis 
iion  fruar  ofTiciis,  adeo  ul  si  faculias  darelur,  ei 
obiigaiio  professioiiis  p<Tinitierel,ob  graiiam  teslri 


bam,  et  dominum;  nec  ruK  longa  dil.itio,  aliter  quam      cl  aliarum  sodaiium  vestrarum,  qux  me,  cuni  prae- 

sens  essein,  lanla  devoiione  cxcoluerunl,  locum 
vcsirum  sx'pe  inviserem.  Sed  quoniam  id  iiec  licet, 
nec  decei.f  i  forie  non  expcdil;  iii  quod  licel,  dcccl  el 
cxpedil  faclilo,  qiiando  qiio  possum  pietalis  affeciii 
vos  coinploctor,  Deoquc  in  oratiouilms  commcndo  : 
simiil  enimei  seriiel  dico.quia  modieiiin  idquodsmu, 
el  qiiod  in  Christi  seiviiio  facio,  vestrum  a;qiie  ul 
nicum  est.  Muntiscula  iiulta  vobis  dirigo,  qiiia  noii 
babeo;  scitis  eiiim  quod  iiiilla  unqiiam  mibi  reruin 
iuijusmodi  colligendaruin  ciira  fuil,  quoniam  id 
omuiiio  roonachorum  iion  esi.  Veslra  lainen  miinu- 
scula  quxa  vobis  exicns  mecum  atiuli.adhuc  habeo, 
et  super  aurnm  ei  lopazium  diiigo.  Valetc  inCltrisio 
et  orate  pro  me. 

EPISTOL.\  XVI. 

AD    ABRATEM    S.    EUCHARII. 

Petit  ab  eo  po$l  obitum  iuum  suffragiornm  paiiici- 
pationem. 

Domino  ct  Patri  dilcctissimo,  G.  Dei  gratia  S. 
Encharii  (4)  abbati ,  quidquid  fideiis  amicus  amico 
optare  potest  dulcius  ct  salubrins. 

Quoniam  aures  veslras  pliiribus  occupatas  au- 
diendis  verbis  quasi  adulaioriis  aiit  superfluis  occu- 
pare  doco  inutiie,  ea  qux  erga  me  aguniur  velacta 
sunt,  si  scirc  vobis  placet,  narrabit  vobis  prxsen- 
tium  lalor  dilcclus  noster  W.  ecclesi*  no«trx  cu- 
sios  perqiicm  etvosnobis  vestra  inliinare  poleritis. 
Sed  unum  esi  quod,  quia  ore  ad  os  non  possum, 
per  rilleras  enixius  precor,  qualcnus  in  sanctisora- 


ratus  eram  provenit  labortiin  ineoriim  condigna  re* 
rnnneraliof  siqnidcm  pro  donalivo  ab  co  a  qno 
bona  sperabam,  in  qnanlum  polcrat ,  coiitrarium 
ct  oxtra  munera  dissimile  parabal  milii  mniius  , 
palibuliim  et  laqucum.  Si  atitcm  vulgo  dicitur  : 
Debet  liabcri  modus  iii  verberandis  canibiis,  quanto 
magis  in  ciaspcrandis  et  criiciandis  hominibus?  Ipsc 
qai  Simoiiiacx  luereiis  xmiilalor,  palerni  bonoris 
invasor  et  prodiior,  qnanlum  vero  aJ  me,  Aman 
ilioinLegc  Veteri  nequior  (t»//i«r.  v),  Dacianoquo- 
que  et  Nerone  inordinatis  moribus  oninium  maio- 
rum  commenloribus  apparel  crndclior.  Revcra  pu- 
det,  et  l»men  fateri  neeesse  esl  delfslandi  sui  com- 
mereii  me  per  omnia  fuisse  con.Ncium,  cum  inullo- 
rum  ora  )ain  el  ipsn  eliam  saxa  vocifer.tnturin  dia-  q 
t>oi(rm  malum  factam  esse  ejus  promotionem,  ila  ut 
stl  versum  in  provcrbium,  quod  locu  regiminis  sta» 
tulum  sit  idolum  xeii  ad  provocandum  a^mulaiiuncro 
Ciijus  periculi  malum  nos  respicit  in  capite,  0'n 
bu>us  pe^liferx  captionis  conscii  auctores  in  Kdc 
perPidix  &ux  dedimus  evidens  indiculiim,  quod, 
bonx  simplicitatis  viro  rejecio  ,  pio  'ibilu  nostro 
ereaviinus  itobis  ridiculum  abbatt^n;,  'jui  nihil  qui- 
dem  scientia<,  plus  qoam  salif  iinberei  nequilix. 
llinc  esl  quod  quasi  amens  ^l  absque  ccrebro  ple- 
ninique  publice  fatetiir  vel!&  potius  diabolo  quam 
inihi  obviare,  in  lantuin  ul  cum  cgo  nuperbcbdo- 
madarius  sacerdos  cuk  .tqua  luslralionis  et  sigiio 
Doiniiiicae  passionis  ex  iiiorc  doinuin  ejus  visitareii). 


ipse  uiioiiitus  aufusjrii,  iiec  ulluin  divinis  iionorein  D  lionibus  veslris  mei  memor  csse  dignemini,  ctcom- 


exhibuerit  sacramcntis.  Sed  qnid  amplius?  Plures 
al>balcsel  inon-icbi,  niiiiles  et  clerici,  ct  ipsc  doin- 
iius  archidiaco.iiis  Ainalricus,  prorsus  otnne  liomi- 
lium  gcnus  pro  biiiusmodi  odii  saepissime  elabora- 
funt  sopiiione,  sed  nihii  coiicordix  dignom  ciTiccre 
valucrunt.  Jam  quia  inihi  inest  lanloriini  iiialoium 
nuiiquam    finiendorum    dcsper;:lio,   |ilaeel   aniino 


miinionem  benericiorum  qux  apud  vos  fiunt,  ci  so- 
cit.iaiem  quam  abbas  pixdecessor  vesler  mthi  be 
nigne  concessit,  vus  qiioquc  clementcr  rer.ogno- 
sccrc  dignemini,  ut  si  forie  fincm  meum,  quia  jani 
in  uliima  xtale  posilussum  audierilis,  de  me  qiiod 
de  fralrc  facialis.  £ii|xius  autem  precor  ui  quod 
vobis,  i\  in  poteslate  vcstra  causam  tamen  habereiis. 


qiiielis  gratia  loci   demigratio.  Proinde    precor  ni  justc  inipendi  velletis,  id  abbali  Florincnsi,  in  ve- 

iiiihi  jam  vago  et  profugo  proenreiis  apiid  vos  locuni  siro  posse,  quod,  Deo  gratias,  mullnin  est,  iinpcn- 

rcrti  refugii,  iit  silis  milii  portiis  desideratx  requic-  dalis,  vidclicet  ul  in   curia  archiepisco|ii  el  fiatris 

lionis,  ui  pro  lioc  apitd  Deum  liabealis  locum  xler-  vcstri  archidiaconi  jiislas  parlcs  Ecclesix  lueaitiini, 


(4)  S.    Liuharii  tclcbcrrimuin   monaslcriuin  in  subnrbio  urlirs   Trcviricc,   vulgo  S.  .Mallhix  iiomiiie 


1505 


KPlSfOL.*.. 


i:o& 


ncc  ptrsecMloiiim  jjiiaassuUus  prxvalcic  paliamiiii.  A  |tcllari.  C.cleniin  cnm  unus  silmjgisler  el  Dcminus 


Vos  aiiiei»,  revereiide  Paler,  districttim  examen 
jiitJicij  iii  qiio  siabitis,  pro  vobis  el  pro  curx  vesirje 
coniniissis  ralioiiein  reiltJriiiriis,  seiitper  mciuentem 
el  cavenleni,  loiigo  lcmpore  oinnipolcns  Deiis  in 
aniina  ei  in  corpore  lueaiur  iiicoluniein  ad  honorem 
snum,  et  prorcclnm  veslri  el  Ecclesiarnm  quas  re- 
giiis»  et  ad  exemplum  bonorum  qui  vos  vohierinl 
imitari.  Amen. 

EPISTOLA  XVK. 

C.    ADDATIS   S.    EUCIIAnil  AD   GUtBERTUH  ADBATEM  GEM- 
DLACENSEM. 

Pvmillil  ei  sicul  pro  uno  ex  suis  su/frogiorum  vota. 
Keveiendissimo  in  Clirislo  ainico  vencrabili  viro 


oiiininin  Jesns  Cliristns  {Manh.  xxin),  vos  (|ni  por- 
lasiis  jii|,'iini  ejiis  ab  adolescenlia  {'Ihren.  iii),  me 
sancia  el  ellicaci  oralionuin  veslraruin  in8la!ili:i 
Doniino  iucrari  siudealis,  ul  ejus  consei  vi  sunus  t*i 
sorvifnies  cui  serviie  regnare  esl  Deiiin  le^ien» 
invoco,  qiiod  de  vesirarnni  sanctitatc  precum  con 
fisus,  non  niodicam  suiulis  nieae  spein  (onccpt. 
Superslatu  dilectionis  ve>irje  ceriuin  aliquioaudire 
silio.  tloc  latnen  a  noiiniiliis  audivi  quod  Fiurinen- 
sis  cu?nobii  fratres  eleciione  devola  ct  coiisona  vos 
abbalcin  habtre  decreveruni ;  vos  ilai|ue  non  bono- 
rein,  sod  onus ;  non  divitiaruin  inolliliein,  sed  ollitii 
inolein  aiiendcnlos.  sic    Florinensi  providealis  Ec- 


_  />,,->,..         •     j-  1 1       c     I-     1  clcsiai,  iil  91  snb  ;i|iis  pasloribus  floiuil,  snb  veslri 

CuiBERTO,  C.  (5  Dei  ffraiia  dictiis  abbas  S.  Euin.i-  p  -.  i       r      . 

"  "  tuia  regiininis  iioii   lloiein  lanluin,  sed  el  rrucinni 

ubereni  se  gandeat  invenisse.    Reniis   inure   soliio 


rii,  saliilem  in  eo  qui  csl  salus  oinniutn  exspertan- 
liiini  cuin  in  vcrilaie. 

Fraternilatem  veslram  scire  voliimus  cl  firmiter 
lenere,  quod  ad  obseqiiiuin  ct  revcrentiam  veslram 
prompiissiinam  el  iitlensain  semper  habiierimus 
Tutunlalem,  et  licct  vcstra  prrcsentia  carnis  .sislat 
ab  oculis,  memoria  lamen  dilcctionis  vestrac  cordis 
semper  inbxret  ocnlo.  Unde  societaiem  ci  fraterni- 
t.iteni  qiiani  temporibus  bonx  nioniorix  abbatis 
L.  (6)  pircdecessoris  noslri,  iii  Ecclosia  iiosir.i 
snscepislis,  vobis  recognosciiniis,  el  oinniiiin  bo- 
iioruni  quae  circa  iios  fiunt,  siciil  nni  fratruin  no- 
strorum  plenam  concedinius  pariicipaiionem.  Va- 
ieie. 

EPISTOLA  XVIIL 

lUGISTHI    JO.S£rni    AD  CUTBERTUM    ABBATEU   FLORINEN- 

SEU. 

Kxcusai  se  quod  ad  eum  non  accedm,  grave  fert  quod 
se  magisirum  appellaverit ,  hortalur  ul  Flori- 
nense  moaasterium,  ad  quod  fueral  eUctus,  ftorere 
fuciat. 

Pairi  et  doinino  prx  oinnibus  singulari  alTcctione 
sibi  dilecto  C.  Dei  gralia  Florinensi  aiibati,  Josefii 
qnidqnid  esl,  et  si  quid  potest  totus  suus,  salulem 
quam  sibi  opial  in  vero  salutari. 


niorain  (ucio,  elc. 


EPISTOLA  XIX. 

EJt.SbEli    AD    KUMDEM. 

Assiduas  ejus  ad  Deum  pro  se  oraliones  deprecalur. 

Cliarissimo  suo  et  in  Cbristo  pliiriinum  diligeniio 
domino  CuiBERTO,  Joseph  qnania  puie^t  dcvolion& 
suus,  sincere  ciim  salnte  saluianlis  ^ilTectum. 

Nuveril  saiictiias  veslra  nie  seirper  et  ubiqiie 
vestriim  vcstri  coitspoclus  desiderio  jugitcr  coiici- 
lari.  Quod  quia  locale  iiiiersiitium  invidel,  feci 
Q  quod  polii,  vestram,  cuni  torpore  non  possiin, 
scriplo  quo  possuni  prxsenliam  proseculus.  Meus 
qnidem  animus  vobiscuni  non  bospitatnr,  sed  ino- 
ratnr,  ul  jain  vicissim  ad  nos  redire  non  possil  qui 
uunquam  discedit.  Vos  forle  viceni  nou  repcndJis» 
cuni  inajor  inihi  instet  n^Tessitas,  ul  jngem  me» 
habealis  niemtriain,  ihi  pra*cipue  nbi  pairi  riiius 
inimolatiir.  Sanc  cuin  cx  sninnia  dilectiunis  siii- 
cerjc  fiducia  vobiscuni  loquar  ut  itiecum,  noneni- 
besco  ulcera  niea  delegerc,  amico  prxseriim  et 
nicdico.  Vagus  ei  poilulus  cogitaiionibns  distrahor, 
(Jnivcrsoruin  dispensaiori  Deo  grates  rerero,qiiod  verborum  lasciviam  studiosius  ainplector,  opera 
bcnigiia  provisioiie  sua  boc  inter  iiomines  sulatium  qux  Deo  displicenl  operor,  scinper  in  dctcriora 
procuravit,  ut  absentcsipmd  voce  viva  non  possunl,  vefgens,  nt  jain  nie  nndiqiic  piilscl  niors  in  do:iio, 
litleraruni  cominercio  suflVagaiile  declarent.  Iloc  inors  extra  doniiiin,  niurs  iii  sepiilcro.  Vx  inihi ! 
sane  delecialus  benelicio,  stylo  studiosus  insisio,  ul  n^quidnam  faciam?(|iix  inuiiiincnla  conquirain?  qni- 
illuc  devotionis  inex  currat  episiola,  nbi  corpore  bus  utar  ccnsiliis?  ni  niiiii  a  sanctitate  vcsira 
absens,  corde  sempor  prxsens  sum.  Sunimo  lanicn  singulare  prxsidiutn  |H>stulein,  ui  pro  nie  Dt:nin 
desiderio  provocalus  ad  vestrx  dilectionis  sinceri-  iniplorare  veliiis,  qni  iinpclraie  valelis.  Scio  ciiiin 
lalein  modis  oinnibns  properassein  ,  sed  domeslicis  f|uiii  valelmullum  deprecalio  jusli  assidua  (Juc.  \)„ 
ptxpedilus  et  deienlus  negotiis,  quod  volo  non  ta-  Vidct«  ergo  ut  assiJua  sit  quam  pro  ine  peto  fundi 
leo,  venturiis  qnidem,  cutn  facultas  fiierit,  imo  cnm  deprcc&lio.  Aiit  eiiiin  jusiitix  opiiiioncin  babeiis  et 
vcstrx  sinccritalis  iinperio  complacebit.  Accepi  api-  non  rein,  aut  preces  saiiciitalis  vesirx  inihi  prod- 
ces  vestros  hilarilate  qua  debiii  el  quanla  putni :  in  csse  pcraeiiliscain.  Vos  ergo  dc  cujus  siincliiale 
quibus,  quod  inolestissimum  fero,  vos  vocatis  ine,  velienicnler  prxsumo,  volis  meis  ciiin  omiii  studio 
niagister  ct  doinine,  el  male  dicitis,  qui  nec  vestrx  ac  diligentia  consulite,  quia  procul  dubio  vobis 
sanctitalis  scrvus,  ne  dicam  discipulus  incrcar  ap-      ciil  lucrosum  locrifacere  proximuin. 


(5)  Godcfridus  qiii  ab   anno  1181   ad   1210,  S. 
.Matliix  monusicriuni  rcxissc  dicilur. 


(G)  Lndovici  qni  siib  Ilillino  archiepiscopo  Tre- 
vircnsi  idcin  coenobiuin  adininislravii. 


rvj7 


M*«lSTKI 


GIIDKUTI  CEMBLACE.NSIS  AllDATIS 


Io08 


EPISTOI.A    XX. 


NESSEW. 


Profeclurus  Jfrosolymam  cum  Canittiiriemi    archi- 
epheopo,  ejii$  te  precibus  {ommendaf 

Revcrendo  (loniino  siio  e.i  amico  siiti  iii  Ciirislo 
singiilariler  (iileclo  G.  Oei  proviiicnlia  abbali  Flo- 
rinciisi,  Jo^cpii  sciuper  sinis,  tihique  suus,  loius 
6(iu8,  saliiiem  el  »e  toiinn  e\  loio. 

Loqnor  baticiiUKi  vestrx  iii  per.i  et  iiacuio,  di- 
vina  vocanle  et  ulin.iin  proseqii(?iile  gralia,  Jero- 
solymam  cuin  doniiiio  ineo  Caniuariensi  archi- 
episcopo  prorectunis.  Vos  aiitcii!  qiicui  sinccic  in 
bomino  el  singnlariler  diiigo,  niilii  cuin  proflcisci- 
inur  tic  veslra  niecutii  properegrineliir  iJileciio,  ul 
qiii  corpore  sejungiimir,  siuiul  copiilcnmr.  Suiiiina 
vero  pelitionis  niex  esf,  ul  nie  rcrle  vcslrum  saii- 
cla  oralioiiiiin  vestraniin  iiistnilia  perst;qnamini, 
»c  Deiim  ilineris  noslri  praeceptorein  ei  ducein,  pro 
iiie  magis  assidiic  quam  frciiucnier  oretis;  scio 
eiiiiii  quod  mullum  valet  deprecniio  iutli  attidua 
{Jac.  v).  Utiiiani  vos  domiiiiiin  inetiin,  diiecti.ssi> 
inum  nieum,  semel  videani  anlcquam  isioriar.  Sed 
quoniam  ignoro  ulruiri  vos  ui(eriu>  in  corpore  vi- 
surnssim,  rogo  ul  ciim  aliquid  scripiortim  meo- 
ruin  inu>r  vesira  repereritis,  Joscpli  vi-slri  .'iliqiia- 
tenus  incnioria  voLis  innuvelur.  St  cniin  juila  pi  e- 
iicum  iliutl : 

Dormiial.  ti  non  vitu  pascalur  amtco, 
Et  non  coltoquio  nccpe  fruatur,  amor. 

Dd  FecordJiiojic  ve.slxi,domine  mi,  quid  fiei.cnm 
ni«  in  tam  longinquaui  reginnem  proieclo,  nuila  de 
cxtero  muiuse  visionis  teu  colloculionis  spcs  resi- 
deai?Proptcr  hanc  forniidiiiem,  secundum  verba 
beali  Pelri,  jufilHm  arbilror,  quandiu  sum  iii  boc 
labern.K  ulo,  ncsciens  an  velux  an  lardit-r  sil  de- 
pn>iiio  hujui  Uibeniaculi,  id  est  corporis  inei,  snsci- 
lare  vofi  iii  comiuoiiitionein  magnae  utililaii£  et 
coniiiiodi  «ilriiisqiie  nosirum.  Altaincn  rogo  nc 
vclul  insipiLnieiii  accipiatis  me,  quasi  qiii  velim 
docere  vos,  queni  ut  spero,  niagisira  Dei  uuclio 
docel  (/  Joan.  ji),  qu;intum  judicat  cspcdire  de 
(iinnibus   nccessariis.   Sed  in   hoo   lamen    suOcrte 


K  nMinusciilis  meis,  quandiu  vobis  ca  babere  placue- 
rit,  firiiiitaiem  devotioiiis  incx  crga  vos  fldeli  ofll- 
cio  recolite. 

EPtSTOLA    .VXf. 

CLIDERTI  At>  JOSErnUM  SCnOLXSTtCUM. 

De  mulna  eorum  amiciiia. 

G.  Dei  perinissione,  ei  ntiiiam  ipsiuf  voiuiiiat« 
abbas  Gcmblacensis,  sitigulari  niilii  jain  pro  merills 
suis  dilectione  coinpleclendo  Josepu  tgregia*  probi- 
lalis  scolasiico,  t|uidquid  filio  pater. 

Dudtim  le,  amanlissinie,  iii  Gelilorcnsi  oppido 
coninioranlein  cognosceus,  consideral;i  vultus  tui 
bonestaie  et  vcnustaie,  oris  gratia,  eicgantia  ser- 
■loiiis,  (ronlis  bilarilate,  coiitinentia  oculurum,   ci 

0  gesfuum  toiius  cor^ioris  tiji  moderalione  inspecta, 
uilra  quain  credi  pussit  super  bis  deleclatus  el 
adiiiirans  iii  jiiveue  (antis  specimun  boncstaiis  rc* 
periri,  totig  le  dileclionis  visceribus  suscipiens,  re* 
quicvit  iii  le  spirilus  meus.  Usus  fainiliaritatis  ti 
ausus  deiiiceps  auxit  notitiam,  el  quanlo  notior, 
lanlo  cbarior  et  dulcior  mihi  esse  coepisti,  el  txptf 
tus  sum  in  le  quod  ait  beatus  Grcgorius,  quia 
amicus  quiisi  animi  custos  dicatur,  cu  quod  amor 
ipve  noiitia  sii.Vidi,  consideravi,  el  adamavi  fa- 
ciem  interioris  bonanis  tui  ,  mulio  viriutuni 
tlecore  radianlen,  el  adheetit  pott  te  anima  mea 
(Ptal.  Lxii),  et  igne  cbarilalis  liquefacia.  ul  sic 
dicam,  cucurrii  iii  luam.  Et  ncscio  quo  occulio  na- 
it:r:£   insliiiotu    noiiiMinquam    fit  ul  ex  sidu  muiuaa 

^  visionis  vel  collocuiionis  intercessu  pierique  indis- 
solubilis  nexibus  amiciliae  foederati  constringanlur, 
absirabenle  et  aflicienle  eos  cxuberauii;»  iniernaj 
pultbriludinis,  qua  etiam  seeundum  iiilerioreui  ex- 
lerior  liomo  inlenium  componilur,  sicut  scriplum 
cst  :  Srtpiirnfja  hvmiHtt  lucel  iii  facie  ejut  (Prow. 
xvii).  Lnde  tu,  fraier  didci&sime,  dum  in  viris  reli- 
giusis  el  devote  se  habcnlibus  discipiinalos  mores 
coiisidcras  et  iinitaris.  inirabilent  te  el  iiiiitabilciii 
pra::bes,  oculusipie  intneiiiiuin  convcriendo  iu  lc 
avuiare  facis,  vocetn  quoque  tuain  quibus  lotjui  di- 
gii:iris  gratani  et  coiluqiiium  luum  dnlce  reddis,  et 
fnciein  niuliis  decoratam  virtulum  insignibus  dcsi- 
derabilem  exbibes.  Quibus  tractus  incilainentis  de- 


insipiciiiiani  niciiii,  quod  salicui  saiis  vigilcm  nio-  Dsideioel  aflicior    vidcre  te,  amplecli   te.  et  loqui 


nere  vos  prasnnio,  sed  charilas  ClirisJi  ad  iioc 
itrgcl  itic  (//  Cor.  v).  Ilac  igiiur  inipelr.Tnie  veniatn 
el  d;inte  riiliiciani,  morein  gerens  aniici,  ei  eti«iii 
pro  soIJiriio  soilicitiis  exlioilor  el  prccor,  qiiaienus 
ti»  ciiiiciis  pro  re,  pro  loco,  pro  lemporc,  pro  per- 
soiiis,  Hlpote  in  ciijus  manu  lanlorum  s;ilus  versa- 
liir,  tiinoratc  el  diligeiiter,  circumspecte  et  solcrler 
vos  agalis,  quia  non  soliiin  de  vobis,  sed  ei  de 
bis  qiioriiui  curam  siiscepistis  districlo  judici  Dco 
ratioiiciii  leddiiurus  csii.s,  uiei  qiioque  iiiier  lirKc 
sive  adlnic  iii  ctirpore  m.-iiicniis,  sive  post  obitum 
•lon  ulliinam  h^bcatis  nicnioriism.  Obsccio  jam 
qiiod  siiie  bcrymis  nou  piofcio,  extreinum,  ui 
|iiin>,  dilecli    veslri  Josfplt   valo,  ;itcipiU',  «"t   cx 


libi;sed  iioc  c.ipio,  ncc  assequor  quod  cupio:  du- 
biiis  ac  varius  intcr  fiilein  el  aflecium,  inler  spem 
et  metuin  posiius  qnid  eligani  aut  difliniam  ignoro. 
Fides  qu;c  secimdum  Cbrysoslomiim  ainiciiias  ser- 
vnt,  g.tnctaqtic  coilegiu  copulat,  de  indissolubili  di- 
leclionis  luse  fraternitate  ccriuinme  reddil;  aflectus, 
duni  ei  ropia  fruilionis  dcnegalur,  et  se  differri  a 
gratia  coliabilalioni.s  tui-  dolct,  et  quod  graviits  du- 
cil,  fr.indari  perpelim  verctur,  angilur,  suspirat  el 
iiigemiscit.  Sed  inlcr  bxc,  dulcissiiiic  frater,  qiiit! 
facics?  iNunqiiid  omnino  dissimulabis?  Munquid  nos 
lc  dosidcranlcsct  qiixMenlcs  lc,  snspirauies,  dcspi- 
cics,  ctc? 


{m  irisro?,.!' 

f:p!stola  XXII 

AB  rillf.irprV    COLOME.NSEM   ARCIllEP1SCOI>tM. 

Oiiusculum  nliquod  a  ic   composiium  ipsi  offert. 

Dnmiiio  cl  Palri,  exiniia  piiiate  aiiiini,  cgrej;»'"» 
ft  inoruin  proliil.tle  pnciiio^iliiii,  :il(|iic  iiitur  pra^ci- 
piia  (llirisli  membr.i,  Rriili.i  ipsiiis  cxallato  Coio- 
i!iftn«ii  anlislili  Piiii.irpo,    fraicr    G.   sanriilalis  cjiis 


»510 

A  pOftsciil,  r^nA  usii  .lucciitc,  iioniiunquaiu  iii  lcction« 
expcriinur  .iccidere  quod  iu  ronvi\iis  pleriiui'iiie 
evenire  sotcl,  quia  siciil  forcnlorum  mullipiex  sa  • 
lielas  pcriculoaa  est,  ita  el  leclionis  conlinuata  pro- 
lixiias  legciililtiis  ooerosa.  Coroiiam  ctpilis  vcslri, 
Pater  sauclissime,  ad  inuuimen  el  honorem  E(cie- 
siac  su:c    Deiis  opiiiuus  longo  leuipore    incolumem 


humiiis  scrvus,    qiio  iiihil  saliihnus    opt.iri  poiesl      cuslodiat,  et  cum  vohis  vitu:  tcrniiuus  qiii   praMer. 
oapiii  suo  per  ejus  et  sancloriun  iiiiilaiioiicm  in  om-      iri  non  poicst ,  [advcnerit],  heato  fine  (|uieiccni»;m. 


nibus  congruerc. 

Rcverenti.-e  vesir.-c  niuiiiis  tlicalum,  ul  ptitui,  Dco 
juTante,  perfeci,  et  in  co  quod  noii  soliim  a  votiis, 
setl  ah  imivcrsis  aoccpt.ilur,  uoii  frn<(lra  nic  iabo- 
rasse  gratiilor  cl  exsiillo,  sed  humiliier  sanctitali 
vcstrar,  Paler  vcueraiide,   stipplico,   qiiaieiuis  luu- 


plenuinque  bonorum  dicrum  et  operiim.  in  coiisortlo 
vos  sanctorum  pontiricum  suscipiat.  Amen. 

EPISTOLA  XXV. 

AD    eOHDF.H. 

Cratulatur   ei    quod    tprdis    $chi$malici$  adlicereat 
legilimo  papcr  AUxandro. 


iiusciilum  mcum  co  affectu  quo  a  mc  ohiatum  est,  ^      Vcuerabili  ei  omni  revcrentia  suscipiendo  Palri, 


siiscijiiaiis,   et    coiuiiicndare   noii  ahnuatis,    juxia 

iUud  : 

Exignum  munu\  cum  dat  tibi  paupfr  amicut, 
Accipilo  placide,  et  plaiie  Initdare  meniertio. 

F)t  quid  utilius  iiiuiiore  honi   coiisilii,  sicul   scri- 

|vluhii  eitl :  Sernio  bonuz  tuperdatum  opiimum  (Pfoti. 

xv).  Uiide  ct  in  caicc  iiioueo,  ut  .*>  di&sipalionc  ani- 

iii.-)riim  iiicntcin  coiligeiido,  ad   iJlain  (ipliinaii)  p.ir- 

•eni  Mariae  vos  coiifcrat!s(/-KC.  x),  et  illi  uni  Mimuio 

)  ono  iiihxreaiis,  quuicuus  iiiius  essc  illoriim   nie- 

rcamiiii,  de   qiiihiis    dicil  Apostolus :  Qui   adlia-rel 

Deo,  KNui  tpiriiut  etl  cum  eo  {!  (lor.  vi). 

EPISTOI.A    XXill. 

AD   INTRUSUM   MOCIJNTI.NENSE»!   (7). 


S.  Dei  gratia  nohilis  ct  iiiclyla;  civitaiis  Mogiiiiiiiix 
archiepiscopo  ,  frater  GuitERTUs,  htimilis  qiiondam 
ahlias  GemblacciiLis  cociiohii,  nunc  simpiex  moMa- 
t  iius  in  stadio  pr.t!seiais  vit£  el  inler  xrumnas  liu- 
Jus  sxculi,  sic  cuiTcre,  ul  iii  palriaui  fulura:  beaii» 
ludiiiis  hraviuin,  id  cst  mcrcedem  a  Deo  ceilantium 
inspcciorc,  dignae  relribuliouis  bravium  mcrealur 
acciperc. 

Coiiipleliim  in  vobis  vidcmtis  et  gaudemus.  quod 
ail  Doiiiiiius  :  tjiii  ambulat  in  die  uon  o/fendil  (Joen. 
xi).  El :  Qui  uquiiur  nic  non  ambulal  in  ienebrii,ud 
babeiit  lunien  vita  {Jonn.  viii).  Vos  autcin  non  iie- 
gligenlcr  audiiis  verhum  Doiniiii  dicentis  :  Ego  tum 
.>  otlium,  per   nie    qui    uon    iniroifiit,    ted    atcendxl 


iEmuIalor  zeli  fjus,  cujnt  veniilnbium  in  ninnu  atiunde ,  ille  fur  etl  es  luiro  {Joan.  i).  Reliquisti» 
r»iis  ad  pcrmuiidaiidiim  aieaiu  s!i:uii  {Malth.  ni),  tcueliras  el  ad  lucein  liaiisistis,  diim,  spreiis  perti- 
et  (/«  ciijus  or<  procedit  gladiin  utxnqne  parte  acu^  isacissiniis  dcfcnsorihus  iiiiqui  scliismatis,  ad  juslas 
/Mi  (/1;;oc.  xis),  ad  facicndam  vindiciam  iii  pr.i:va-  partes  Catholici  ponlifitis  Alcxandri  acctssi»  is,  el 
ricatores  logis,  el  graii;c  coiileniptorcs,  angelo  ei  ad  iuslar  Muysi  aspiciciitis  in  remuneratorem,  magi» 
olBcialihus  .Moguntiu.-c  Ecclcsic,  relrihiilionem  pro  clcgisli  cum  populo  Dei  aflligi,  qiiam  6uh  Pliaraone 
meriti.s.  deliciis  ;t)gypli  afflucre  {flebr.  x\).  im.o  iiislar  ejus, 

Si    iiescirc    mi.scrcri,   etc,     nt    in    lomo  primo      qiii,  scciindum  Aposlolum,  cm»ji  <fir«  #<t«f,  jiro  «otw 

pauper  faciut  ett  ( //  Cor.  viii),  de  aiiiiltciiilo  cpi» 
scopatu  iii  iiullo  diflisus.  spotitaueurii   palri;c  prs- 


Anecdvt.  pag.  ")23. 

EPISTOLA  XMY. 

AB  sirnEcr.4  AncuiEnscopcM    mocunti.vlm. 

Ad  ipiiut  juitionem  opusculum  aliiiuod   tcribcnduin 
tuicipif. 


tiilistis  exsiliiim,  etc.  Oiuiiipoicns  Deus  vos  ot  om- 
ncs  ad  op**ra  hona  exetieuda  pixparanles  si>,  }ugi 
proteclione  ab  omni  inalu  cusiodi  it,  el  ab  iiiiivcrsis 


Purissimo  pise  dileclionis  .Tircctu  sempcr  colendo      obsiaculis  qiiihus  a  sauclo  proposito  impediri  pos- 
pairi,   sancta:  et  inclyi.ic  Mogiintiiije  civiiatis  an  hi-  D  scnl  expt;diai,  el  exiluni  vcsirum  a  corpore,  uiisso 


cpiscnpo  SifiVEtiO,  fralcr  Chibertus  scivoniin  Dei 
suo  arhiiratii  mininujs,  siimini  et  sclenii  Sacerdolis 
Jcsu  Cliiisli  doclrinis  el  cxcmpiis  in  onuiibus  scm- 
per  adh;crere. 

O.uoiiiam  sfriherc  aliquid  ad  instn\cl"oncm  vel  ad 
compositioncin  aniini  me;«'  hiimilitati  vestrx  paler- 
iiii.iiis  suhlimilas  jiibcrc  digiiata  esi,  dum  ma(>na 
jussioiiis  vcstr.^e  iT.oIc  iillcrius  premi  rcfugio,  eli- 
gcns  magis  ab  aliquihiis  notari  de  impcriiia,  quain 
a  vobis  de  inobeiiiciilia  rcdargui ,  landem  posl  lon- 
gum  teinpus  obeilire  dccrevi.  Et  qiiidcm  iniiiia  dici 


iii  excrciiii  vcslro  sancioriim  tingelorum  pr:citdio, 
ab  incursihiis  m;\li{;iioniin  i-piriiuiim  dcfcndai,  et 
animas  vcslras  1n  iilam  supcriiani  civiialem  gtono- 
samct  pacaiaui  Jcrusalem  ilhcsas  fcrducat.  Amen. 

EPISTOU  XXVI. 

AD    SIGiFMDUU    MOCL^iTIMiM     ET    PUILIPPCM    SALZDLR- 
CCHSEU,    AltCHIEPIitCOPOS. 

Uortaiur   iid  exsili.im  pro  Dei  eauta  forlittr  perfe- 
rendum. 

Sanctis  Patrihus  ct  aposiolicis  saccrdotibus  domi- 

iiis(|uc   amaniissimis  StGiruiDo  Dei  graiia   Mognii- 


(7)    Clirisiiaiium  de  Buclie,    iiii   rrcilimiis.  Frcderici    inipcraioris  canccllarium,  qui   viveiUe    ailhue 
Conrado  Icgilimo  poiitifioe,  bcdciu  MogiintiMam  0(rupa\-it. 


1511  GUIDEIITI  GKMllLACtNSlS 

lino  arcliiepiscopo,  cl  Philippo  Sal/hurgciisi  ponci-  A 
'ici,  fratcr  G.  servoruin  Dei  niiiiiitius,  oiiiuiiiioduni 
i|(iod  a  miniiiio  maiiniisoxhiberi  pulcsl  obbeqniuin, 
i;:  sincera:   dileciionis  indiscrctuni  el  xqualeni  aui- 
liobiis  oinciuiii. 

Gau(Ji:o,  reverciKJi  prxsiJcs,  et  pliiriiniiin  glorior, 
qiiod,  ui  creJo,  (lisponciile  Deo,  ad  ndliliani  ccUi- 
liidinis  vesiru;  cxiguilatis  roeae  Innlillilas  alligcrit, 
iiiagiii  hoc  ipsuni  niihi  occasionein  prorectus  fore 
spe  iioii  iiicerta  pr;):sun)eiis.  Si  enini  estis  qnod  es<>e 
dehelis,  i<l  est  olivx  fructiferae,  candelabra  lucen- 
lia,  siclliL-  sive  angeli  Ecclesiaruni,  saccrdolcs  Dci, 
pa..;oros  oviun),  inedialorcs  Clirisli  et  plehiuin, 
quiiini  tporem  ab  olivis  olcuin  consoiationis,  a  lu- 
coriiis  spleiidoreni  consilii  et  fervorein  exempli 
saluiaris,  a  sieliig,  ne  quasi  in  iiocle  periculosae  *^ 
hnjiis  vito:  dcvicin,  ostensioiicin  itineris,  ab  angelis 
contra  ni:it<gnos  spirilns  inunimen  dcfensionis,  a 
5acerd(it<bns  seii  incdialoribiis  munia  sanclilicatio- 
iiis  vei  rrconcilialionis,  :t  pasiorilins  solliciludinem 
spiritnalis  eurx,  ct  internx  refectioiiis  aiimenta. 
Pioplerea  dixi  ei  ineriio  diii  nie  de  adeptione  saii- 
ct:v  et  jnciiiula:  faniiliarilalis  vesirse  non  modice 
l;el:iri,  qiioruin  p:itrociniis  iii  lanlis  qnx  dixi,  imo 
in  pluribus  qn.im  dixi,  spero  ei  cxspccto  juvari. 
Quis  eiiiin  lani  vecors  sil,  qui  non  se  taliuui  velie- 
mciiter  (jandeat  notiliam  acqnirere,  qnornm  eoiisi> 
liis  el  beneliciis  in  corpore  et  iii  aitiina  non  me6io- 
cnier,  si  velii,  possit  prolicere?  Allamen  quoniain 
altcr  vesirum  el  honore  superior,  divitiis  faculla- 
tibusque  esl  cumulalior,  noii  puiet  me  lam  ineplum, 
ui  propler  disparem  exieiiorum  afllucittiam  rerum, 
dispari  ctim  amoris  compleclar  afleclione,  cum  ab 
utioqne  sequali  me  credain  redamaii  dileclione. 
Nunc  vero,  reverendi  Paires,  qui  exsilinm  ob  con- 
servandain  innocenli:«ni  pra:feriis,  nolite  amillere 


AliC.VTH  tSMSTOL/r  iZH 

confideiiiian)  veslram  ,  qna:  macnam  li:ilicbii,  De<? 
conrercnlc,  rcniuneralionem.  Slate  virililer  in  rnie, 
roborcmini  spe,  dilalemini  cliarit:ile,  in  tanliim  ut 
non  ipsos  perseciilores  vestros  a  sinn  pietatis  et 
orationis  vestra'  excludatis,  quoiii.tm  ,  si  Irium  ista- 
rum  virlutum  fuiticiilo  snmmx  Trinilati  collii;:ili 
teneamini ,  secnri  estole,  non  cadelis  :  quia  sicut 
nihil  boiii  esl,  qnod  ita  fixis  pntesl  deesse,  ila  nihil 
inali  est,  quod  vohis  possit  olx:sse.  Sed  sicu*.  bea- 
tns  Pctrus  ait  :  Si  quid  propter  justiiiam  patimini^ 
omnino  be4Ui  (/  Petr.  iiij.  Nam  jnxia  scntcntiam 
Doniini  :  /n  palientia  vesfra  pottidebitit  unimai  v«- 
ttrai  (Luc.  x\i) ;  et  secnnduin  Prudeniiam  : 

Virlut  invalida  etf,  quam  non  patientin  firmat. 
Unde  palicntia  valde  vohis  necestaria  esl,  ne  et 
animx  vestrae  (icriclttetnr,  ct  virmium  stalus  inftr- 
nielur.  Erudiri  cr»o  el  promoveri,  non  reprobnri, 
ex  correptione  patris  et  pruvisori.>  sapientissimi  vos 
arbitrantes,  magis  in  adversis  qu:iin  in  prosperis 
dc  ejus  misericordia  confidiie,  quia  post  purgaiio- 
nem  quain  iion  prosperiias,  qua:  nonnnnquam  nc- 
gligenies  reddit,  sed  siullos  perdii;  sed  advcrsitas 
qux  sapienles  exercet,  probaiosque  virtutihus  exor- 
nat,  nullatenus  relinqttel  Dominui  tirgnm  peccalo- 
rum  sufier  toriemjustorum  {Pial.  oxxiv);  sed  cum 
per  castigationem  exarterit  in  brevi  ira  ejut,  beali 
omnes  correpli  et  correcii,  qui  de  rctributioiic  fi 
dcntes  erunt  in  eum  (Ptal.  ii).  Snscipiat  vos,  reve> 
rendi  P;»ircs.  in  sna  proiectionis  defensione  pro- 
tector  ODinium  ti^erantium  tn  se,  Deus  {Ptnl.  xvii). 
et  protecios  ab  omni  malo,  ct  perfectos  in  omui 
boiio,  a  laborc  in  reqniem,  a  luclu  in  gnudium,  a 
morle  in  viiam  iranslcrat  perpeluam,  et  rcpleios 
jncundiiale  cum  suo  vuliu  (Act.  ii),  bcalus  faciai 
<>08  iit  terra  viventium  siiie  fine.  Aaieii. 


GUIBERTI  AD  SANCTAM   HILDEGARDEM 

EPISTOL^. 

(Viile  Pair&losia  lOiU-  CXCVll,  inicr  Opcrj  sanclic  Hildegardis.) 


DE  C0U6UST10NE  M0NAS1ERII  GEUBLACENSiS 
AUCTORE  GUIBERTO. 


(Vide  Pitlrotogiie  tom.  CLX,  col.  6o7,  inler  Ojiera  Sigeberii  Geniblacensis.) 


1513 
r-   ■ 


INOEX  IN  STEPIIANUM  TOIiNAC. 


4314 


INDEX 

IN  STEPHANUM  TORNACENSEM 


Revocatur  Lector  ad  numeros  crassiores. 


Abbatiae  tres  canonicorom  ii»  \irbe  Aurelianensi,  75. 

Abyssus  abvssum  invocal  variis  nioiJis,  292. 

Alliianus  episcopus  legalus,  108. 

Amandi  (S.)  monachi,  310. 

Ambianensis  commuiiia  Lab^bal  judicium  sanguinis 
161. 

Ambrosii  (3.)  Bituric*nsisabbat.,  1  W. 

Amicitiam  quatuor  colunt,  2io. 

Annnalia  jjrajljendarum,  32G. 

Aquicincuensis  abbas,  311,  33 1. 

Aurelianensis  schola  ac  inagislcr  schoiarum,  t66,  167. 
Aurelianensium  elogium,  126.  Aurelianenses  episcopi 
deducuntur  ab  ecclesia  S.  Evurtii  ad  cathedralem. 
389. 

B 

Balduinus  comes  Fiand.,  3i0. 

Baptismi  forma  qusedam  dubia,  7. 

Bartholomaei  (S.)  Noviomensis  abbas,  166,  167. 

Bela  Uungari^rex,  41. 

Bencdicli  (S.)  Parisiensis  can.  et  ecclesije  forma  dissi- 
nnlis.  127,  128. 

Bernardus  Itobaisballivus  Flandrias  3i0. 

Bertiiii  (S.)  abbas  conleudit  cum  Stepliano,  283,  28^, 
326. 

Bituriccnsi»  arc.hicpiscopus  diclus  palriarcha,  31,  52, 

Blesciises  canoiiici  regul.  86, 87. 

Borrest  villa  S.  Genovefa',  18rj. 

Bulgarus  celebris  professor  juris  Bononia?,  tiO,  81 

G 

f.ameracGnsis  episcopus  arguit  Slephanum  pusillani- 
mitalis,  3io,  347. 

Campclleiiscs  canonici,  2o9. 

Oncellarii  urbis  llomac  lilius,  386. 

Canonici  regulares  Neapolit.,  21,  39. 

Can.  reg.  flagiliosi  et  discoli  ejiciebantur,  50,  I7r. 
176.  Can.  reg.  et  Graudimonlensium  dillerenlia,  105. 
Can.  rc".  possnnt  ad  ord.  Cisterciciisem  admilli,  quod 
tamen  non  expedit,  93.  Can.  reg.  S.  Genovelae  apud  Fii- 
milatem  Milouis,  232.  Can.  reg.  beueQciati  amovibilcs  et 
jiuperioribus  subjecti,  232.  Canonici  sjeculares  apud  S 
Kvurtium  Aurel.,  7o.  Canonici  sa^culares  seu  singulares 
Blesen.ses,  86.  Can.  srecul.  dicli  Clerici  Modern*  Via;, 
HS.  Korum  vila  dicilur  deformis  uovilali^  forma,  201.  Ca- 
noDicorum  Secliaensiuin  et  de  Fhalenipino  couirovers., 
39.;,  59fl. 

Cantor  Sylvaneclcnsis  (luondam  scrvus  S.  Genovefa! 
nianumissus,  161. 

Capella?  S.  Genovefa;  in  civit.  Paris.,  303 

Capellae  Toniacensis  palatii  dedicatio,  517. 

Capicerius  S.  Crucis  Aurel.,  42. 

Carnotcnsis  Ccclesia,  18,  49. 

C.alalaunensis  electi  consecralio,  397,  599. 

Callicdraliun»  usus  jain  receptus  porlioiies  distribucudi 
in  Gallia  inter  canonlcos. 

Chilpericus  rex  avus  DaRoberli,  351. 

Cislerciensesmouaclii,  55.  Cisterciensium  laos,  93. 

Clarus  Mariscus  abbatia  ('islercicnsls  ord.  523. 

Clerlcl  qui  rcgulares  appellaudi,  530. 

Conimunix  Svlvaneciensis  consuetudines  scriptai, 
558. 

Compcndiensium  moiiachorum  rerormalio,  111. 

Congregationes  ord.  can.  reg.,  587. 

Conseranensis  electi  elogium,  oO. 

Corbeicnsis  a!  balia,  71. 

Coronatio  reginw,  279. 

C<nerelli  et  Uasculi  hiretici,  108. 

Cyrici  (S.)  abbatissa,  90,  91. 

Cjsonicji-sis  .ibbalia  cl  abbas,  SoO,  57  \ 


D 

Decanus  Aurelianensis  levita  interreclus,  2.  Decanus 
Aurelian.  eleclus  in  episcopum,  •'»88.  Uecano  Brugensi 
explicat  quomodo  debeat  inlelligi  rensiis  duplex,  351. 
Decanus  (!arnotensis  ac  succenlor,  48,  49. 

Decanus  Ganddvensis,  278.  Decanus  Parisieosts,  240, 
Decanus  Tornacensis  ad  suscipieudum  sacerdolium  ada- 
ctus,  315,  362. 

Decimarum  solulio,  232. 

Decrelalium  nimiam  arguit  multitudinero,  566 

Dinantum  propc  monaslerium  can.ieg.,  181. 

Dcfa  monasterium  can.  reg.,  28. 

Domni  Martini  comes,  262. 

E 

Ecclesise  dispensationes,  131. 

Ecclesia  non  judicat  de  occultis,  279. 

Evurtii  (S.)  ecclesia  combusta  el  reparala  per  Stepha- 
num,  169.  S.  Evurtli  caooiiici  a  recti)  irarniie  declinau- 
tes,  406,  408.  S.  Evurtii  abbalia  ab  oinni  jure  procura- 
tionum  imntunis,  410.  S.  Evurtii  abbatia  sarramciiu  in 
extfemis  minislrabat  episcopo  Aurelianensi,  ac  post  de- 
ccssum  sepulturam,  410. 

F 

Flandna;  comes   excommunicatus   a  Stephano,  34t, 
314. 
Frater  Stephani,  monachus  S.  Benedicti,  35. 

G 

Genovefae  (S.)  ecclesia,  specialis  Glia  S.  sedis,  67,  68. 
S.  Genovefie  Paris.  can.  reg.  inducti  apud  S.  Joanneni 
Suess  ,  184  S.  Geuovefa  abbatia  florebal  sub  regimiue 
Slephaiii,  216,  224.  S.  Genovefse  ecclesia  a  Norman- 
nis  exusta,  a  Stephano  reparala,  216,  218.  221.  S.  Gcno- 
vefae  sepulcri  ornandi  gralia,  miitunturgemm.t>,  2t>0.  S. 
Genovefae  Paris.  privilegi  i,59i 

Gciitilis  nepoi  .Alexandn  lli,  12.'). 

Geraldi  (S.)  ofticium  a  Siephano  exaratum,  501,  302 
304 

Germaui  (S.)  Paris.  abbas.  260,  28.^,  287.  S.  Gcrniani  a 
Praiis  moiiachorum  cum  archiep.  Scnon.  coniroversia 
pro  procurationibus.  264. 

Gennanix  calhedrales   ecclcsiae  adtiuc  regulares,  20."'.. 

Grau«liDiontcnses  boni  iiomiues  niincupali,  92.  Grandi- 
moutensiunkclericorum  cum  conversis  controversia  191. 
196,  2t)9,  213. 

Guilleimus  archlcp.  Remens.  avnnculus  regis,  148. 
Guillelmi  archiep.  Hemensis  curia,  77. 

H 

Ilaere.sis  nova  lemporc  Slephani,  ^l.i. 
Heliensis  episcopos,  Angliae  cancellarius,  262. 
Heliopolcos  civilas,  521. 

Herbertus  archiep.  Bisuntinus,  schisinaiicus,  131 
Huberius  can.  rcg.  S.  Geu.   Henrici  epiM-opi  Svi..< 
capellanus,  157. 
Hugo  quidam  a  moriuis  surrexil,  557 
Hugonis  Clementis  eleclio  in  decanum  Paris.  280. 


1 


Insulenscs  canonici,  561. 


Joannes  abbasS.  Gen.  Par.  post  Stcphauum,  271.  275 
516,  519.  •        f        , 

Jo.  (S.)  Suessionensis  can.  reg.   priorcs  curati   abbali 
riH)Plles,  79, 158,  252. 

Jordanus  tegatus,  274. 

Judiii   raro  tidem  Chrislianam   ampleclimtc.r   el 
vant,  42. 


ser- 


1313 


INDtX  I.N  MAniANlM  ADA.MI 


151$ 


)aii  ciTlli  raQOiilcuin  nao  repugiut,  5&5. 

L 

Limbinuf  tl'  Hrugis,  28. 

I.ateranciisis  concil.  Jecrelum  in  cait.  reg.  proprleU- 
rlos.  80. 

1.3U(Jun?nsis  rommiini»  creclio,  Si. 

I.iticrx  (Umissoriale'5  ad  ordines,  72. 

i.ongiponlis  ab  as,  73. 

I.udovicnni  regis  primogeniluni  hortalur  ad  sludia  lit- 
lerjrum,  33S. 

M 

Magdalen»  (S.)  IripHces  lacrym»,  241. 
Maj,'diinense  capitulum,  I5i. 
Mainer.inus  arrhiep.  16U. 
Marca  .irgenli,  40. 

M.-ircellns  el  Gcrardus  S.  Gcn.  can.  Stepb.  obsequio 
vldictl,  310. 
Mariniacenscs  canon.   reg.   e  domo  S.  l.upi  Trccen., 

Marisiacu»  villa  S.  Genovefje,  IGl,  289. 
Marlini  (S.)  Tornac.  abbas  suspensus  330. 
Mauritli  Paris  episcopi  cpitapiiium,  376. 
Medici  Galeni  discipuli,  etc.  tfi. 
Mediocrilas  S.  Augnsiini,  24f». 
Meidensis  communise  ac  Sc^binorum  origo,  84,85. 
Mclior  arcliidiaconus  I.audun.  cardinalis   tegalus,  124 
Morinensis  episcopus  Invilalur  ad  capell»  dedtcalio- 
nem,  318. 
Murniurantta  Iria  super  lerram,  297. 

N 

Narbonensls  Ecclcsia,  112. 

Neopolilani  can.  reg.  24. 

Nepoles  Slepbanj,  589,  570,  588. 

Nivelo  episcopus  Suessionensis,  280. 

Nolhi  in  Calli.i  rejecU  ab  £cc<.esi»  digniuUbu»,  iil, 

0 

Octavianus  Osliensis  episcopns  cardinalis,  274. 
Odo  Farisien&is  episcopus,  324. 


Palefridus  miaius  Stcphano,  46,  182, 187. 
Pensio  aniiua  ?.  can.  reg.  S.  EvurUi  Aurel.  Slephano 
creata  ct  debita,  115. 
I'eirus  cantor  Parisiensis,  270. 
Peirus  can.  reg.  S.  Gen.,  episcopus  In  Dania,  '18. 
Philippi  .4ugusli  ortus  a  papa  expeUtus,  14. 
Plnciacensis  praeposilHS,  169. 
Pinsutus  cardinalis,  21. 

1'onUs  Monaclioruin  prioratu";  in  dioec.  Aur  ,  17. 
Principum  morbus  credere  cito  cl  condemnare,  1  4. 
Pnoralus  de  Bredenay,  205. 
Procurationuai  jus,  76. 


Possessio  juriuin  qii»  sit,  3."io. 
I\ 

Rcginx  Ingolbnrgis  pnfoniium.  579. 
Ke^ula  S.  Auguslini  manai  ah  .iposlolis,  "?. 
Hemensis  licclesia  regularis,  202. 
Kipalorium  abbalia,  1 49. 
Robertus  Cleiuens,  111. 

s 

Salicosa  can.  rcg  ,  136. 

Sainsonis  (S.)  Aurel.  prioralus  ean.  reg.  S.  Sepul- 
cri,  19. 

Sarcocello  (abbasdc),  154. 

Sarneio  (abbasdc).  537. 

Scholx  publicc  S.  Cenovefae  Parisiciisis,  119,  120. 

Scptimania;  provinciae  mores,  112. 

Signa  monacnorum  t^^mpurc  silenUi,  311. 

Simonise  labes  in  archiepisc,  01. 

Sojsiacum  villa  S.  Geuovcr»{,  171. 

Spinolium  vi!la  S.  Geiiovefx,  143. 

Siallum  in  choro,  293. 

Stcphanus  eduralus  apud  S.  Ouceni  Aurel.,  76.  Ste- 
phaaus  missus  apud  Tolosates  conlra  ba^reticos,  108. 
Operam  dedit  sludiis  coni  IJrbano  S.  P.  176.  Missus  a 
rcge  Uomam  et  alibi,  181.  Episoopus  Tornacensis  desi- 
gnalur,  284.  Per  xv  ctrdler  annos  abbas  S.  Gcpovcf*, 
509.  Inlerdlclo  subjicit  terram  Flaadri»,  342,  545,  548. 
Stephanus  sexagenario  major,  368. 

Subdili  delrecbnlcs  correcUonem  siipcriorum  Beg. 
non  sunt  laciie  audiendi,  570. 

Suncbccca  Ide)  priori,  390. 

SuperDelliceum  talare,  151. 

T 

Theobaldijs  corncs  Blesensis,  88. 

Thesaurarius  Moviomcnsis  faclus  monarnut  apud  Lr- 
sicampum,  2t>3. 

Thomas  (S.)  Cantuariensis  marlyr.  53. 

Tituli  pro  suscepUone  ordirium,  276. 

Toroaceosis  coiamunta  Slei>iiano  iufesta,  558, 559, 560, 
561. 

Trecensem  episcopum  Slepbanus  suspendil  aib  ottc», 

Trcugs  inler  regcin  Galliae  et  comilem  FUnd.,54S. 
Turoneiisis  arch.  conlroversia  cum  episc.  i*oIen$l,  Sl, 
56,111,  152,155,199. 

V 

Vexillnm  cccleslasUrnm,  46. 
Victoris  (S;)  abbas.  69. 
Victoris  (S.)  abbatia  celebris,  25J 
Vila  ascetica,  244. 

w 

Willclmus  abbasin  Danla,  119. 

X 
Xeaia  devoUouls,  46. 


INDEX 

IN  MARIANUM  ADAMI 

ABBATIS  PERSENIif: 
Bgvocalur  Ltclor  nd  numerot  craxtiores  lexui  interlo». 


Abl  tio  congregationum  sanctarum  B.  Virgo,  107. 

Adam  abbas  Persenis  verbi  Dei  pr*co  facundissimus, 
3.  Cuni  Joachimo  abbate  disputat,  3,  6.  Zelo  chjrilalis 
accensus,  2.  Vir  sanciissimus,  5.  Ejus  verba  In  obitu  ca- 
miUssx  Maris,  4.  Quid  scripserit,  4,  5. 

Advocata  credentium  B.  Virgo,  133.  Advocala  nostraB. 
Virgo.  1.'0.  Advocala  polenlissima  B.  V  ,  20. 

^groti  por  B.  Virgu:ein  curaniur,  21,  ITO,  171,172, 

»   *  V. 


Alaous  (B.)  de  Rope  pueri  Jesu  cullaclaneus,  313. 

Albericus  (S.)  Cisterciensis  habllu  candido  a  Deipign 
donalur,  202. 

Amalor  B.  Virginis  perire  non  polest,  52,  182, 1H3, 1&4, 
185,  227,  228,  229. 

AmcEnilas  pafadisi  B.  Virgo,  133. 

Anchora  in  flocluatione  B.  Virgo,  133.  Aiehora  «pci 
nosirae  B.  Virgo,  126. 

Angeli  cur  in  infernum  dclapsl,  227. 

Apri.is  imde  dictus,  35. 

Aqua  dioilur  B.  Vlrgo,  et  quart,  S2^ 


1317 


INDl.S.  IN  MAKJANtM  A13AMI 


1318 


Arbor  n1»Kiia  el  fk-ii<loo5a  \  B.,  H,  15,  U.  Arborii 
oomine  a  qiiiDus  app**llala  1)   Virgo,  IGl,  162,  1G5. 

Asylus  seciinis  B  Virgo,  173. 

Alhlas  mundi  U.Virgo,  2«>0. 

Aurora  consurgeus  B.  Vir„'o,  127.  Aurora  rutilani  B. 
Virgo,  13i.  13r>. 

Auiiliatrix  noslra  11.  Virgo,  \^. 

▲uxlliuiu  iu  opportunilale  B.  Virgo,  134. 

B 

Bacnlus  cscorum  B.  Vlrgo,  173. 

llaculus  dfbilium  B.  Virgo,  171.  Baculus  justum  perdu- 
ceos  ad  patriam  B.  V.,  23.  Baculus  Pa.^Joris  boni,  B.  V., 
»3.  Barulus  pauperum  B.  Virgo,  17i.  Baculus,  quo  mon- 
dus  debliis  suhsieniaturB.  Yirgo.ltS.  Uacolus  senectulis 
B.  Virgo,  l73.!laculu5Su$tenlationis  B.  Virgo,  23,  175. 

Beroardus  (S.)  abbas  a  B.  Virgine  iactatus,  221.  222. 

c 

CanUcnm  novum  quld  sit,  68,  06, 67,  68,  69.  70,  71,  72, 
73,  78.  79. 

Cathariaa  Scnensis  fS.)  pueri  Jesu  collaclanea,  223. 

C«lla  aroroatum  meaici  cuclcstis  B.  V..  21. 

Cisicrciensium  monasteria  B  Virgini  dicala  118,200, 
lOl.  Korum  habilus  candidus,  118,  201,  202.  Minislrispi- 
riluaic^  candoris  virginei,  118.  Cullores  sincerilalis  virgi- 
neae,  118.  Speciales  Mari»  OliJ.  118.  Eos  Dcipara  oerire 
uon  si.-iit,  18;>. 

Clericus  B.  Virginis  laclc  recrealus,  2H,  22o, 

CgdIi  sunt  corda  sanclorum,  109.  Cu-luui  uovum  Virgii.i.^ 
parlus,  6t.  Civlum  Marise  precibus  inuililur,  2C8,  203 

Collaclanei  pucri  Jesu  qui  lueriul,  220,  221,  "2ii,  223, 
ISi. 

Colluro  dicilur  B.  Virgo,  et  quare,  229. 

Cotumba,  cujiis  simplicitaii  antidoto  venenali  scrpcnlis 
detegitur  aslutia  mullirormis,  B.  Virgo,  liG.  Columiu, 
cujus  penn»  deargentatie,  el  posleriora  dorsi  ejus  in  pal- 
lore  auri,  B  Virgo,  li6,  147.  Co.umba  in  qua  manet  Spi- 
riUiiisancius  ad  eanuiidationem  impicUilis  u.  Virgo,  UC. 
Columba  pulchra  ei  dives,  B.  Virgo,  1 18,  U9.  Columbaa 
nomioe  a  ^lbus  appellaU  B.  Virgo,  2tS,  216,  217,  218, 

Colqinna  Grma,  recta  et  sublimt';  B.  Virgo,  iZi,  153. 
Colvmnae  elogio  a  quibus  celebrata  B.  Yirgo,  208. 
Compendium  vit«  B.  Virgo,  133. 
Complemenlum  prophetise  B.  Virgo,  182. 
Concolatio  In  dolore  B.  Virgo,  155. 
Crux  dsmonum  B.  Virgo,  212. 
Cullor  B.  Virgiuis  a  morte  liber   185,  184,  185. 

D 

Daemonlbus  Maria  terriDilis,  127, 13»,  199,  21  i,  212. 

Destructio  morlis  B.  Virgo,  199. 

Devolio  B.  Virginis  homini  conlra  mortem  utilis,  S2, 
181, 183,  184.  185. 

Domjna  angelorum  B.  Virgo,  133.  Domiiia  benigna  B. 
Vlrgo  171.  Uomina  cielonim  B.  Virgo,  24.  Domina  luundi 
B.  Virgo,  127.  Domina  s.-eculorum,  B.  Virgo,  12. 

Dominicus  (S.)  a  B.  Virgine  lacUlus,  222. 


Exempium  B.  Virginis,  41,  205.  Exemplum  disclpiiu» 
Virgo,  28.  Exemplum  virtutum  B.  Virgo,  U8. 
Exsullatio  B.  Virginisin  quo  fucril,  U4. 


Fecunditas  B.  Virgiols,  111,  126,  127,  195. 

IVmiiia  circuindaits  virum  gremio  uteri  sui  B.  Virgo, 
11,  li 

FillaDci  B.  Virgo,  141. 

Finesullimi  B.  Virginis,  Mi,  116. 

Flnis  testamcniorum  B.  Virjjo,  181. 

Flores  ei  fruclus  B.  Virginis  qui  fuerint,  30,  51,  32,  33, 
84.  55,  56,  38,  59,  40,  1 16. 

Fons  congruorum  remcdiorum  B.  Virgo,  172.  Fon>.  bor- 
torum  B.  Virgo,  117.  Fons  irriguus  B  Virgo,  117.  Font 
qui  non  siccalur  B.  Virgo,  184.'Fons  signalus  B.  Virgo. 
116. 

Forma  juslili^e  B.  Vlrgo,  128. 

Fortitudo  B.  Virginis  qiianU,  24,  251,  114,  127,  198, 
199,  200.  Fortiludopugiianlium  B.  Virgo„153. 

Fulbertus  Carnoiensis  (S. )  a   B.   Virgine    laclatus, 

931« 

G 

G«udium  £ccle>i»  B.  Virgo»  128. 


Cenitrii  Salvaiori^  B  Virgo,  19. 
(jlorja  MarijT;  ubiqiic  pr%di  atur,  l^ 
Cralia  B.  \irginis  quanla,  146. 

H 

Ilabitus  Cistercieiisium  quarc  csndidus,  118. 

Hiiarir>n  Kaiiraius  laudalus  iii  }.'ra'falioii8   ad  lectorem. 

Horli  B.  Virgiiiis  qifi  siiil,  117,  120.  Hurliis  coticlusus 
B.  Virgo,  34,  119.  Hortus,  in  quo  iiDniarcc$d!>l'.e  virginl- 
laiis  albe.scii  lilium  b.  Virgo,  30,  U5.  Horius  paradiiti  B. 
Virgo,  146. 

HumiliUs  B.  Virginis  quanta,  2."),  26,  27,  28,  115.  Dlci- 
lur  vallis,el  quareV  28.  iiem  juslilia,  58.  Deuiu  vicit,  198, 
199,  200. 


Ignis  B.  Virginis  inexstinguibiiis,  143. 
Imilatio  B.  Virgnis,  118,  171.  U8,  149.  153,  103,  204, 
205. 

Iiilegrllas  B.  Vir^iiiis,  112. 
iiivocatio  B.  Viri^iiiu,  t.jt>. 

J 

Joannes  Bona  l.iu:!atus,  201. 

Jo.  Chrysoslomus  (S.)  a  Deipar»  lactalii'*,  220. 

J'jdjei  cur  a  Deo  reprobait,  225. 

Juslitia  B.  Virginis,  51,  1"9,  180. 


Lac  Deiparae  Virginis,  quibus  propinatum,  220,  221, 
222,  225,  224. 

Laetitia  in  exspcclaticne  B.  Virgo,  154.  Ltlilij  sjucto- 
rum  B.  Virgo,  133. 

I.ainpas  .Vl:irix  iiirrangibiiis,  U3. 

Lapis  angubris  daus  liguris  terminum  D.  Virgo,  182. 

taus  B.  Yirginis  inetrabilis,  1SI. 
ex  usque  ad  Mariam,  51,  180.  181,  182. 
Luciferquare  daemon  eircclus,  2i7. 
Luna  dicilur  B.  Yirgo,  154,  I5i>,  190,  »91. 

M 

Maciila  ppccali,  eliam  origiaalis,  eiistiUat  a  B.  VirglDe, 
155,209,210,  211.218.219. 

Magislerium  patientiae  B.  Virgo,  128. 

Mala  ex  B  Virginis  cultu  negleclo,  227,  228,  229. 

Margarila  sacra  B.  Yirgo,  211. 

Maria  Dcipara.  Femina  citcumdans  virum.  Vide  Feminc, 
Virga  de  Radice  Jes&e.  Vide  Virga.  Maier  omnipoleuiit. 
Viae  Maler.  Kcgina  aiigelorum.  Fi(/c'  Rcgina.  Doniioas»- 
culorum.  Vide  Doinina.  Arbor  Magna.  Vide  Ar}>or.  MeU 
viliorum,  18.  Origo  \irtulum.  18.  Advocata  priciilissima. 
KjJe  Advocata.  Metlialrix  noslra.  Vide  Medialrix.  Cclia 
aromatum  mcdici  cicleslis,  21.  Medicina  noslra.  Vidf  Me- 
diciiia.  P,  rens  jusliliae.  23.  Baculiis  susienla.ioiiit.  ViUr. 
Baculus.  Ejus  rortiludo  V  ide  Foriitudo.  Ejus  huiriiiiU» 
Kidc  Humililas  Ejiis  silenlium.  F  iiie  Silfntiiim.  Ijusvir 
giiiitas.  Vide  Virginitas,  Vinca  nnslra.  F.rfe\inca.  Ejus 
ilores  et  fruclus.  Yide  Florcs.  Ejus  eiemphim  Vide 
Exemplum.  Via  Dei.  Vidc  Via.Consuiiimaiionosirae  pacis. 
.•SO.  Usque  ad  eam  lex  et  propiielK.  Vide  Lex  et  proplie 
ix.  Miilicr  fortis.  Vide  Mulier.  tjus  ulliini  fincs.  Vid« 
Fines.  Ejus  iiorti.  V  ide  Horli.  Fons  hortoruin  Vide  Fon.n 
Hoiliis  conclustis.  Vide  Horlus.  I'uteus  aquariim  viven- 
liuin  Vide  Fuleiis.  Refngerium  coiigregalionuni  sancU- 
rum.  117.  EJMS  fecunilitas  Vidc  Fecundilas.  Eius  imila- 
tio.  Vide  Itnitalio.  Ejiis  litiili  vaiii,  l'i!6.  1^7,  128.  Seniila 
rcpatrialionis  nostrae,  131.  Coluinna  firma  ot  recta.  Vidt 
Coltimua.  Ejus  varia  epilheia.  133.  134,  13.^.  QuomodoDo- 
rainum  magnilicavcril.  139,  I  W,  Ul,  U2.  Ejus  cxsuitatio, 
U2,  143,  144.  Columba  Spirilus  sancii.  Vide  Columbi. 
Slcila  maris.  Vide  Stella.  Oliva  spccio.sa.  rirfeOliva.  Pe- 
ricu:osum  ab  illa  disccdere.  155,  150,  157,  227,  228,  229. 
Medica  inlirmorum,  170,  171,  172,  173.  Lapis  angularis, 
182.  Ejus  amalores  a  mortc  liberi.  182.  1H3,  18i,  185. 
Yirgo  simul  ei  mater,  186,  187,  188,  189.  Ouomodo  po- 
lucril  purificari,  189.  190,  191.  Destruclio  raortis,  199. 
Quare  inonastcria  Cistercieiisium  ipsius  noiuiui  dedicaU, 
200,  201.  Habitu  candido  Cislercieiises  donat.  201,  202. 
Mundi  Alhlas.  209.  Cujuslibct  pctculi  injculam  nescivii, 
210.  Crux  damnnum,  212.  Saienlos  hpinlualis,  213,  214. 
Lacquibiis  pr.tbucril,  220,  221,  222,  22^,  2ii,  225.  Si- 
gnum  prsMlcslinalioiiis  ciiltoribus  ^uis,  227,  228.  (^ui  sint 
liomines  sinc  illa.  229,  250. 

Maler  dignissima  Filii  Dci  B.  Virgo.  13.3,  Maler  factoris 
omnium  B.  Virgo,  171.  Mater  graliic  B.  Viigo,  113.  128. 
Ualcr   iucorrupta  B.    Vir|(o  ,   112.    Malcr    mciliaiorit , 


IZld 


lM)tX  IN  MAIUANUM  ADAMl 


t320 


B  Virgo.  151 .  Miilor  misericordi.-B  B.  Virgo,  10,  20,  22,  23, 
50,  ;)1,  in,  115,  120,  1-28,  155,  15.),  176,  177.  17«.  Malcr 
nosir.i  B.  Vireo.  147.  Maler  oiniiipolentis  B.  Virgo,  12, 
19.  20,  21    M:Uer  ver«  pacis  B.  Virgo.  22S. 

Mo(li;itrix  iiiier  uos  elDcuni  B.  Virgo,  21,  58,  115,  150, 
151,219,220 

Medira  iiumanarum  infirmiialum  B.  Yirgo,  21, 170, 171. 
I7i,  17.3. 

MpiJiiina  noslra  B.  Virgo,  21,  il.  Medicina  poeiiilentiae 
B.  ViPKO.  128,  1S'>. 

Meiis  Mariap  quibiis  n^^minibus  appelielur,  141. 

Mela  viliorum  U.  Vjrg»),  18. 

Miniculum  miraculuruin  virgiuilas  cum  fecundilale, 
isr,.  IH7,  18K,  18'J. 

Modcranlia  iii  -prosperilate  B.  Virgo,  13t. 

Moiiasicria  Cisleicicnsiuin  B.  Virgini  dicata,  118,  200, 
201. 

Miilier  fortis  B.  Virgo,  103.  lOi,  114,  126.  Muller  non 
qu.ilisctiiique    scd   Virgo  dicilur    Maria,   196.    Mulieris 

noniiiie  quare  appellclur  B.  Virgo,  114,  192,193,  194, 
19,n,  \96 

Mundus  Marix  precibus  suslentatur,  208,  209. 

Mimiinpndicitur  B.  Virgo,  171,  209. 

Muniis  iinmeiisum  B.  Yirgo,  130. 

Murusdicitur  B.  Virgo,  171. 

N 

Naliviias  Chrisli  temporalis  cx  B.  Virgine,  Cfi,  G8,  113, 
197,  198. 

Nexiis  virginilatis  ciim  recunditale  in  Maria  quam  slu- 
pendiis,  186.  187, 188,  198. 

Noinen  mulicris,  sexus  vocabuliim,  uon  corruptela», 
193,  194  Cura  B.  Virgine,  aliquando  remolum,  194,  195, 
i%. 

NoviUs  mira,  qujenam  .sil,  64,  Go,  SO,  186  187, 188, 
189. 

0 

Odor  norum  B.  Virginis,  33,  34,  35.  59,  40. 

Olco  coeiesli  singulariler  uucla  B.  Virgo,  142,  213,21 1. 

Oleum  B.  Virginis  indeticiens.  143. 

Oliva  dicilur  B.  Virgo,  114,  154, 1.55,  156,  225,  226. 

Origo  viriuluffi  B.  \  irgo,  18. 

P 

Parcns  jusUlia;  B.  Virgo,  23. 

Farlus  B.  Virgiiiis  ccclum  novum,  64. 

Palrocinium  B.  Virginisquam  (ulum,  146. 

Pax  B.  Virginis,  51. 

Peccali  macula,  eliam  originalis,  exsulat  a  B.  Virgine, 
133,209,210,211,218,219. 

Periculosum  a  Maria  discedere,  111,  116, 117. 

Perire  non  polest  ainalor  B.  Virginis,  12,  182,  185, 184, 
185. 

Persenia  in  qua  dicecesi,  1,  6,  7. 

Pielas  B  Virginis  quanta,  19,  20,  22. 

Pisrina  pielatis  ad  pedes  B.  Virginis  posita,  117. 

Plcniludo  oinnium  bonorum  in  B.  Virgine,  133. 

Porla  coeli  B.  Virgo,  133,  146.  Porla  paradisi  B.  Virgo, 
128. 

Porlos  iii  naufragio  B.  Virgo,  133,  116.  Portus  niisori- 
cordiE  U.  Virgo,  127.  Porlus  nosler  B.  Virgo,  126,  171. 
PorlHS  paradisi  B.  Virgo,  128 

Polcsus  B.  VirginisquanU,  19.  20,  22. 

Preccs  Maria^quam  validae,  209. 

Prophelaj  usque  ad  Mariam,  51.  180,  181, 182. 

Proplidissa  dicilur  R.  Virgo,  214. 

Proieclio  B.  Virgiuis,  172.  ProlecUo  valida  B.  Virgo, 
171 

Pulcliriludo  spccialis  Ecclesiarum  B.  Virgo.  154. 

1'uriiicari  quomodo  poluit  B.  Virgo,  90,  91,  189,  190, 
191. 

Purilicatio  B.  Virginis  noslra  fuit,  91,  191. 

Purilas  B.  VirginisquanU  fuerit,  90,  91,  190,  191. 

Pulcus  allus  cl  capax  B.  Virgo,  116, 117. 

R 

Recrealio  in  labore  B.  Virgo,  134 


Refrigerium  congregationum  sanrlaruin  B.  Virgo,  117 

Refugium  lutissimum  B.  Virgo,  175. 

Regina  angclorum  B  Virgo,  12,  24,  127.  Regina  coelo- 
rum  B.  Virgo.  Regiiia  jusUli»  B.  Virgo,  50,  17«,  179  Re- 
gina  mundi  B.  Virgo,  133, 144,  209.  Regina  Tirtutmn  B. 
Virgo,  19,  151. 

Remediuai  noslrum  B.  Vlrgo,  118. 

Revocatio  errantiuin  B.  Virgo,  155. 

Rosa  mysUca  B.  Virgo,  228. 

S 

Sacenlos  spiriiualis  B.  Virgo,  215,  214 

Sa ius  cerla  B.  Virgo,  133. 

SaniUlas  B.  Virginis dicilur  via  virlutis,  52. 

S.nnilasa  B.  Virgiiie  obtinelur,  21,  170,  171,  172,  173. 

Salielas  congregalionum  saaclarum  B.  Virgo,  117. 

Rcala  dicilur  B.  virgo,  171. 

Scirpus  B.  Virginis  inconsumplibilis,  143. 

Semila  noslra  ad  coelum  B.  Virgo,  150. 

Signum  prjedeslinatiouis  pielas  in  Mariam,  227. 

Silentium  B.  Virgluis,  26,  27. 

Simon  Wagnerech  laudalus,  208,  209. 

Sol  dicitur  B.  Virgo,  134.  135. 

Spes  dcsprratoruni  B.  Virgo.  173.  Siics  vcni»  «iilca 
B.  Virgo,  153. 

Sponsa  Dei  B.  Virgo,  133,  172.  Sponsa  Nurainis  umli- 
que  purissima  B.  Virgo,  1S6. 

Stella  maris  B.  Virgo,  127, 136,  152,  204. 

Suavilas  singul.iris,  B.  Virgo,  133. 

Subsidium  in  tribulalione  B.  Virgo,  133. 

Subvcnlio  in  oppressione  B.  Vlrgo,  134. 

T 

Terminus  miserije  B.  Virgo,  28. 
'ferra  nova  Virginjs  uierus,  64. 
Tmesauri  indeGcicotes  in  B.  Virgiiie,  133. 

u 

Umbraculum  mundi  B.  Virgo,  209. 
UncU  oleo  invisibili  B.  Virgo,  142.  215,  214. 
Uterus  Mariaesummi  Regis  calhedra,  141.  Ulerus  Yir- 
ginis  tcrra  nova,  64. 
LUtilas  ex  amore  B.  Virgiuis,  155. 


Vallis  virgineap  humilitatis,  28. 

VascuUufi  purum  virginilaUs  B.  Virgo,  172. 

Vcllus  dicilur  Mariae  virgiiiitas,  129,  130. 

Vena  vil^e  amcena  B.  Virgo,  229. 

Venire  Dci  qiiid  sil,  44,  45.  46 

Via  coinmunis  salutis  B.  Virgo,  151.  Via  Dei  B.  Virgo, 
49,  131,  174.  Via  expers  asperilalis  et  duriUae,  expers 
ignor.inUa»,  et  crroris  B.  Vlrgo,  131.  Via  noslra  ad  Deum 
B.  Yir^o,  .50,  17S.  Ma  vlriuUs  dicitur  sancUtas  B.  Vir- 
ginis,  52.  Via  vils,  pcr  quam  ad  nos  vcnii  Rex  virtulum 
B.  Virgo,  50,  51,  ll8,  176.  Via  mulliplicitcr  B.  Virgo, 
175,  176. 

Viiiea  noslra  B.  Virgo,  29. 

Virga  Aaron  B  V.  et  quare,  19.  169,  170  Virga  dire- 
ctionis.  B.  V.  19.  Virca  fortis  ci  ferrea,  qiia  mundi 
priiiccps  proslernilur.  B.  V.  24.  Virga  Movsii  B.  V.  «l 
qiiarc,  19,  165,  16i,  165, 166.  167, 168,  169.  Vir^a  nos|raj 
correcUonis  B.  V.  23,  37.  Virga  pielalis  B.  Virgo,  .56. 
Yirga  qua  corrigilur  mundiis  B.  V  17.  Virga,  qiia  cor.ri- 
pilur  iniquilss  orbis  B.  Virgo,  145.  Virga  de  raditrc  Jcsse 
B.  Virgo,  12,  n,  15,  16,  18,  19.30,  54,  55,  56.  41,  158, 
159,  160,  161.  Virga  vlrtutis  Dei  B  V.  18,  19,  38. 

Virginius  Mariae  dicitur  vilis,  19.  llom  vt'llus,  l^J, 
130.  HumiliuUs  merilo  fecunda,  145.  Designata  per  .iu- 
rum,  147.  Kjus  cum  fccunditale  nexus,  186  In  |»arlu 
aucu,  2,  6,  207. 

Virlutes  Mari£  ulUmi  fines  dicunliir,  115,  116.  Virtu- 
tcs  omnes  in  B.  Virgine  congestae,  179. 

ViU  B.  Vlrginis  quae  fuent,  141,  143. 

Vitia  rccursu  ad  B.  A'irgincm  vincuolur,  119,  120^ 
127. 

Vitis  dicilur  Mariac  TirgiuiUs,  29. 


IMl 


INDEX  IN  PETRUM  PICTAVIENSEM- 


isa 


INDEX  RERUM  ET  VERBORUM 

QVM  IN  QUINOUE  LIBRIS  SENTENTIARUM  PETR!  PICTAVINI  CONTINENTUR. 
Hevocatur  Lector  ad  numerot  craniorei  texlui  insertos. 


Accidenlia  Eacharistis  sunt  sine  8ubjv»cto,  521 

Aciio  ulrura  bona  vel  niala   ex  line  aut   inlenlion» 

**  Aclus  oranes  hominis  secundam  finem  et  volnnlatem 
judicanlur  mali,  exceptis  his  qui  sine  pravancalione  lien 
nequeunt,  148.  ,...,„ 

Adam  iium  posset  scmper  vivere  absque  esu  ligni  vilae  i" 
121  Eiectup  esi  de  paradiso  ne  sumerel  de  ligno  vilae  el 
non  moreretur?  125.  Adam  iegilur  Interfuisse  cim«  an- 
Kelorum  el  prophetasse  de  diiiivio,  elc,  127.  hjds  lilius 
Abel  cur  caput  Ecciesije  bonorum,  el  lose  noa?  29y,  IQ 
Adam  minor  fuil  elalio  quam  in  Kva,  ^^^- 

Adullerium  majori  pojna  olim  pur.ilura  Roms  quam  m 

Gallia,  195. 

iEd!fic3rc  lignum,  fcnum,  stipulas,  aurura,  argenluoi. 
lapidespreliosos,  quid?  186. 

[^qualiR,  simdis,  coccterms  hi  tevmtm  non  solum  exclu- 
duul,'sed  eiiam  posilive  de  Deo  dicualur,  05, 

iEqualiias  cur  dicalur  esse  in  Filio?  62. 

/Elernum  esse,  et  esse  ab  arHeruo  quomodo  diuerunli 

119. 

An^eli  yrimo  dicuntur  creaii,  non  raljone  lempnns,  secS 
dlKniralis,  107.  Quales  creaii  sunt?  ibid.  Angel.is  fuu  ma- 
lus  ofr  HiJJio,  id  esl  slatitn  post  itiilium ,  UH.  V  ijlura  ibi. 
An^eli  qoomodo  meruerunl  bealiludinem  V  i07.  ^um 
cuoiidie  proficianl  in  mcrito  el  in  prsnao?  103.  Angcli 
ilhucsunt  in  via,  ad  medtem  aucloris.  11 1,  Omnes  in- 
discriminalim  mUtniUur.  1 15.  Angclum  bonura,  el  aiterum 
m.ilum  cuique    homini  deputatum  essa  puial   auclori. 

Anima  per  sc  sola,  est  persona,  267. 

Aposioll  in  .(jralia  coofirmali  non  polaerunt  uxorcs  du- 

rtpyp    529. 

Aq\:a  in  calice  num  converlalur  in  sanguinem?  520. 
SigftUical  fidem.  sicul  vinum  spcm,  et  panis  charilatem. 
ibtd. 

Aurea  et  aureola  quid  ?  227. 

B 

Baptismus  quid?  308.  In  nominc  Christi  datus  cst  vaii- 
dus,  ifri<i7lu  illa  forma  baplizaban'.  apostoli,  509.  Ba- 
plismus  esl  validus  aominala  una  sola  TriaiLalis  per- 
soDa,  ul  aberranli  placel  auctori?  309.  in  eo  spes,  fides, 
chariUs  infundonlur,  510.  Ejus  effeclus  in  illis  qui  ficle 
accedunl,  S12.  Baptismi  Chrisli  el  Joannis  ditlerentia, 
313.  Baptizavil  Qirisius  Joannem,  ul  est  in  opinione  iai- 
corum?  314.  Banliiali  baplismo  Joannis  num  iierum  de- 
bear..  baplizari  baptismo  Christi?  314.  In  bapUsmo  potes- 
las  Iriplcx,  auclorilalis,  excellenliae,  minislerii,  318. 

Boeiius  magis  phiiosophus  qnam  theologus  fuil,  93. 

Bonilas  cur  approprictur  Spiritui  S-  61. 

Bonum  muitipliciier  dicitur  et  quomodo?  150  Bona 
temporatia  cjute  sunt  petenda,  io2.  Ad  Cbristi  ei  Marlini 
exemplum  peleuda  suni,  ibid.  Bonoruro  tria   genera, 

176. 

Bonus  Deus,  bonus  bomo,  sed  differenler  et  quomo- 

do?17. 

C 

C»»rimonialia  legis  cur  non  In  usu,  cum  in  Ecclesia 
etiara  nuuc  habcautur,  249. 

Caiphas  quomodo  prophctavil?  20. 

Cavillalionessopbistarum  aliis  sunl  cavillalionibus  re- 
iModenda?,  10. 

Chariias  qua  Deum  diligimus,  Deum  esse,  docel  (sed 
raale)  Pclrus  Piclavieusis.  89.  Spiritus  sanctus  est,90.De 
charitale  plura,  214.  Charilalis  exorceiids  ordo,  2lb. 
Ejus  quinque  luolus  pussunl  assignari,  216.  Charilas  est 
perfccloruin  siilutcm  spMilalem  proximi,  saluti  proprii 
corpoiis  prwfcirc,  218  Chanta''  nec  intriidit.ur  nec  re- 
nullilur  secundum  Pclri  doclriiiam  22^.  Charitas  Iri» 
MgiiiOcat,  279. 

Patmoi..  CCXli. 


Chrislos  irr»3go  Dei  sed  non  ad  imaginem,  129  Non 
omiies  dercrtus  humanas  naluran  suscepil,  nisi  qoos  opor- 
tnil,  itOB.  ChrisM  conceptio  quomodo  facla?  261.  Cur  noa 
fnit  decimalus  in  Abrahara  ut  Levi?  262.  Chnsius  serun- 
dum  quod  csl  homo  non  esl  subslanlia  nec  aiiquid,  ncc 
habetcorpus  el  animam  ul  paries  sui,  elc,  ul  ctnsct  au- 
clor,  sed  perperam,  270.  Chrislus  an  inccperit  esse?  271 
Aii  omiiia  scivii  sapienlia  creaia?  275.  Habet  scientiam 
sinc  mensura,  non  poleniiam,  et  cor?  276.  (Jirisli  cbari- 
tas  ct  dilectio  qualis  fuerii?  ibid.  Non  potuit  in  ca  profi- 
cere,  279.  Num  suis  omnibus  aclionibus  sibi  et  nobis 
pariler  meruil?  280.  Nonmeruit  sil)i  vitam  a;ternam,  282. 
Christus  non  plene  aliquem  slalum  ass'impsit,  sed  de 
singulis  aliquid,  et  quid  ?  2SS.  (  hrisli  mors  quomodo  io 
Ecclesia  ceicbretur,  288.  Propassiones  habuit  ei  noa 
passiones  :  et  quid  propassio?  *.>!.  Pcluit  alio  inodo  uo- 
niiiies  salvare  quam  per  morlem  suam,  293.  Cnrixlus  ca- 
piil  Lcclesiae,  sed  an  in  divina  natiira,  an  in  humana?^7. 
uex  fuit  el  sacerdOK  et  qtiomoflo,  oOO.  Oua  polcslate 
poluil  anitDam  suam  deponerc  creata  an  increala,  .'iOl. 
Chrisli  anima  in  se  non  poiuit  esse  aul  (ieri  rneiicr,  302. 
in  tridun  moriis  fuil  homo,  ul  opinatur  auctor,  502.  Vid» 
plura  ibt.  Christas  sscramentaliler  non  manducavjt  seip- 
sum  in  cccna,  525. 

Cibus  ncn  trsosil  in  eam  carncm  iiominis  quas  rcsurget, 
532 

ricalrices  suas  Chrislur.  rclinel  usque  in  diem  Judicii, 
5.5"». 

Circuracisio  cur  instiluta,  246.  Cur  in  baptismum  tnu- 
tala,  ihid.  RemiUfbiit  iaut,um  originale  paccatura,  nee 
grxtiiiEG  el  cjeleras  virtuics  conferebat  es  sciienUa  au- 
ciori':,  ihid.  . 

f.ljvis  scieulias  e*  polestatis  num  cuilibet  sacerdoti 
conioetai,  200. 

Coliimba  nec  linguae  ignea;  a  Spiritu  S.  foerunt  assuro- 
pt»,  99.  Columba  el  llnguae  cnr  magis  fuerunt  sigaam 
missionis  Spiritus  S.  quam  Patris  et  tilii,  100. 

Conceplio  Cbrisli  quomodo  facta,  261. 

ConcuDinarum  usus  permLssus  olim  in  lege  Moysit, 
552. 

Confessio  cur  necessaria,  194.  Coafltcri  plories  iden» 

reccatum  an  liceal,  198.  Confes.sio  non  esi  dimidianda, 
86.  Sacramentum  est,  sed  non  Novl  Tcslamenii,  secun- 
dum  Petrum,  et  quo  sensu,  198.  i 

Confirmationis  sacrameiitura  et  ejus  excellentia,  316. 

Conjugii  diflinilio,  327.  V&rum  fuil  inler  ^.  Mariam  et 
Josepb,  licei  nulla  fuerlt  corporum  cominislio,  ibid.  Eju; 
opere  quaodo  mereatur  homo,  328.  Coijjugii  bona  svcS 
Iria,  ibid. 

Consecrationis  verba  non  proferuntor  ad  significindnrtj 
518.  Ea  Christus  bis  protulit  pro  ulraq.iB  tpecic,  5i9. 
Consecratio  eucharistica  facieoda  sccuadum  instiluta 
Cbristi  ct  Ecclesiae,  213. 

Consentit  et  non  consentit  ralio  in  peccaluin  et  quo- 
roodo,  168. 

Conlrilio  an  major  eiigatur  ad  deietioaem  niorLalis 
quam  venialis  peccati,  184. 

Conyersjonis  iria  genera,  320.  Conversiv  fcucbarislica, 
ibidem. 

Corporis  homani  tres  slalus  In  nlcro  raatri.s,  1S9.  Cor- 
poris  Cbrisli  sobslantia  nequaquam  fuitpanis,  sed  panis 
versus  est  in  hanc  subslanli.im,  2.>.  C.orp-.is  r.!.r.sti  visibile 
in  altari  angelis,  non  hominibus,  322.  Tandiu  manet.  sub 
spccic  panis,  quandiu  servaiur  sspor  illius  panis,  324, 

Crcalor  quid  boc  oomen  in  Deo  siguiticet,  97 

D 

Daemoncs  modo  sunt  in  aere  caliginnsc,  i  i3.  Tr;r>licem 
habcnt  hominlhus  nocendi  p.otestatcin.  2?)4.  D:c.TOiiuro 
magisler  Lucifor  moricnie  Cltristo  m  iafernum  delrusus, 
294. 

Debet,  dictum  deDpo,  verbum  est  vcnenosuni,  li^. 

Dccalogi  praec^pla  e\plicaninr,  2bl 


\ 


!«3 


INDEX  IN  PETRUM  PM.TAY^ENSKM. 


<3l« 


D«i  exi<t«nli)i  ei  imilM  probaiUiir,  1. 
Dtus  nn  sil  univfrs.iic  aiil  iiMliviflunm,  94.  Deus  iniigis 
C.>t  a  iioi''.^  diliKniclu-;  quam  tim<>UiJus.  220. 
Di.ibolus  iiiliil  juns  h.ibebal  in  homines  quos  seduxe- 

f)icii<'>  qn.T  de  creatiira  fhcla  aclum  <;igi»ilic;il,  cssculiain 
ponii  (lc  Uco  (licla,  10. 

DiiofliO  vi;n  tju.-iiilacunque  sit,  non  pctesl  .xquari  lii- 
Imioni  iii  (lalrjj,  210 

t)ilig'-ii'!i  !;eiim  mofliis  com  in  vla  t«m  in  patria,  2U. 
]>iti(iit,  rlKliim  dir  Ijco,  triplicitcr  inl^^lligiiur,  26. 

Douiwus  (jiiiii  iioc  noineii  in  Deo  signiticcl,  9t>. 

Donuni  ol  donalum  qiiomodo  dicaniur,  89.  Donum  Pa- 
tris  cur  i'jliusnon  dicatur  sicul  Spirilus  S.  103. 

E 

Episcopiis  indignom  promovcns  ad  snl)diacon.ilum  pro- 
hibclur  M  collalione  trium  majorum  ordiniim  :  si  vero  arl 
sacenh^tiiim  tjlein  evchal,  a  coilaliOMe  soiius  sacerdoiii 
auKpeiidiiiir,  1U8. 

l.ssciiiia  divina  an  inlroduci  possil  ul  lo^piens,  elc 
93. 

Eucharisli.T  virtus  et  eflicacia.  227.  Ad  quid  instiluta. 
ibid.  <  h;iril;U(^iri  .iiii;el,  21)2  De  Kucharisliy  cum  revcren- 
tja  el  tremore  dissercndiim,  316.  Euch.irisMa  spiritualiter 
t?t  sarramcnialilcr  siiiDitur,  ,'^24.  A  j»;.iu»iis  est  sumenda, 
52.*).  Cur  sub  dupiici  specie,  526.  Ab  eicomnninicalis  non 
polest  coiilici,  ul  seiilil  auctor  cum  M3t;islro,  327. 
De  Eucharistia  pluribus  ct  cx  professo  a  pag.  3lti  ad 
327. 

Evangelii  prspcepta  observala  faciliora  quam  legis,  el 
quare,  231. 


Vidos  .spmper  manel  eadem  et  signiflcalio,  Hcet  tem- 
roM  variiMiiiir  el  vcrba,  42.  Fides  qiioliipliciter  accipi- 
■^Mr,  211.  Pliira  in  seqMcnlibtis.  l-ides  per  cogniiionein  et 
pcr  devoiioncm,  quae?  il3.  Fidei  iriplex  perteclio,  ibid. 
Al  de  inllium  sumpsil  ordo  reparalioiMs  no$irc244.  Fides 
est  non  pliis  saperc  quam  oporlet,  503. 

Filius  uienuis  iion  ideo  non  genuil  riiium,  qoia  Doa 
putuit,  sed  quia  noii  oportuil,  13. 


Gratia  operans  et  cooporans  quse?  109.  Gratia  ad  quid 
angelis  collala,  ibid.  Gralia  quomodo  inrunditiir,  et  quid 
opcrclur,  177.  Gr.-itia  opcrans  ei  cooperans  quid,  el  num 
dtsliiiguanlur,  177.  Pnma  graiia  ipsa  est  fides,  non  autem 
charila'»,  178.  r.iim  prlmam  gratiam  meieri  non  possimus, 
faciamus  iiohis  amicos  de  maminona  iiiiquitatis,  id  esi 
pauperes  vol  rcligiosos,  179.  Gratiam  tam  reprohis  quani 
«leclis  Deus  apponil,  278. 

Gratuita  e  nalurulia  quse,  164. 

H 

Hemo  factus  ad  im.iginem  Dci  quanlnm  ad  bona  nalo- 
ralia  :  ad  similiiudinein,  (inantom  ad  graluita,  124  Homo 
qvornfKlo  Deo  similis  per  gratuila,  ihd.  Horno  exlerifT 
€t  jnterinr,  el  quot  parlrs  h.ibeanl,  165. 

llymnns  Ntiuc  sancle  twbii  Spiritus.  timis  Patri  cutn 
Filto :  noii  umiHi  Sic  dicebalor  tempore  rclri  Pictavieu- 
sis.  13. 

Wvperbolicc  quandoqiic  lof^nuntur  sancti,  237. 

liyposiasis,  ousia  el  ousiosis  quid,  13. 

I 

Idoiiim  et  similitudo   quid,  'im. 

1^'noraiis  et  iiKliscrcMis  sacerdos  an  potest  niancrc  in 
rxsecii!iont>  oHicii  siii,  1 17. 

IgiKiraiitia  inuiiipleT,  eic  144.  Vidc  phira  ibi.  Qui  ex 
igtiiir:iiiiia  patrein  v.  g.  inierfirii,  putans  interficere  leo- 
ii'.*m;si  pon  sii  in  ch.iril.iip  ei  ox  charilale  non  agal,  mnr- 
talilerppccal,l44.lgnor:iiitije  qnaliior  spccies,  il^irf.  Igiio- 
ranlia  qiia  qiiis,  ut  juvpiiis,  iion  vr.it  scire  ulnon  susiiiioal 
rem  slinMi:  cst  p»cc;iiiini  morlaic,  ibid.  iK<ioi3nli:im  pu- 
tariiiit  aiiriui  csso  |ipcinliim  origiiiale,  147. 

trr;ig«">  liPi  qniil,  12»  cl.  t2:i. 

JiicariKititiiiis  tr;it'.itiini  li.ibc^,  2r>1.  rt  spqq. 

lncirn:iliis  Fiiius  poHnsqi-ani  P.dor.  cur,  261 

lucluLf^nli^iriim  msiis  in  Iv.cicsia,  201. 

Ingfiiilns  (jicilur  Paler  el  quoinodo,  77,  79.  Qwot  mo- 
dis  sic  dicalur. 

lnmsiibililct  prpprietas  Palri-?,  76.  Plura  ibi  et  in  scqo. 
Impnnai  paternitatpm,  sirut  pairmilas  et  liliatio  spira- 
tionem,  iiJcf.que  non  iunt  nisi  trcs  proprielates  in  Trini- 
tate,  78. 


Jacob  a  mcndacio  extnsatur,  i^^. 

iacoh  potesl  dicl  sauciiticaliis  fuisse  in  ctero  lieul 
JoaiiiiPs  Bapti^la,  49. 

Joaiinrs  apostoliis  rhrisii  consobrinus,  288.  A  Christo 
rcvocalus  a  niiptiis,  328. 

Joanncs  llaptisia  iu  utero  sancliGcatus  ad  quid  egebal 
baptisnio,  313. 

Juraro  et  juramenlum,  quid,  257.  V.  plura  in  seqq. 

Justitiai  elfecliis  duo,  patcns  el  occulius;  et  tolidem 
miseriC(>rdia-.32.  JusliQcalio.  Adjustilicationemimpiique 
concurrant,  178. 


I.ex  cur  data  Moysi,  248.  Solvitur  tribus  modis,  ibid. 
(l\ir  legatur  iu  Kcciesia,  249.  Lex  quolupliciter  accipitur, 
ibid. 

Liberlas  a  necessitale,  a  peccato,  a  miseria,  eiplleaa- 
tur,  17.3. 

I.ibenim  arbilrium  quid  sit,  169.  Liberi  arbitrii  qualuor 
slalus,  170. 

Lig^iuni  vi»,  el  Hgnum  scienlia;  boui  et  mali,  qoiit, 
12i. 

l.ucifer  a  passioue  Domini  delrusus  esl  iu  infenran, 
113. 

M 

Mala  fieri  quomodo  Deus  velit,  31. 

Mansionum  divcrsitus  in  cuelo  penes  quid  atleQdeada, 
341. 

Maria  Virgo  ingratiafuitconfirmala,  111.  Maria  Virgo, 
Jacob,  Jeremins  el  Joannes  Baptisla  in  utero  renati  aate- 
quain  iiali,  247.  In  ea  exstincius  foines  peccali  ut  non 
potuerit  peccare,  2C3.  Q-aando  dixit,  Ecce  ancilUi,  ^it., 
stalim  concrpit,  et  nuii  priiis,  ibid.  Msria  Virgo  in 
carnc  gloriGeata  cuelos  asceiidit,  2*12.  Virginilatem  vovii, 
3'28.  Joter  eam  et  Josepb  veruni  futt  matrimonium, 
527. 

Maria  Magdalene  ex  proprio  patrimonio  angucntum 
emit  quo  Christo  famulareiur,  149. 

Marlyres  qjii  et  quolupiicilerdicaniur,  289. 

Marlyrium  in  quo  esl  opus  privilegialum,  227.  Purga- 
torii  vices  supplet,  234. 

Mascuiina  ad  persoiiam,  neutra  ad  essentiam  referun- 
lur  11. 

Malrimonio(ex)  illegitimo  procrcati  sunt  proniores  «d 
opcra  carois,  163.  Dc  mairimonio  plura,  vide  a  pag.  3S7, 
ad  352. 

Meudacium  et  mentiri,  quid,  2c4.  Mendaciorum  phira 

Seriera,  et  qnae  ex  iilis  peccata  mortalia,  qus  non,  235. 
[ciitiri  noii  licel  perfcclis;  potesl  quidem  verum  tacer* 
Hed  mendacium  dicere  prohihetur,  a  ioquin  mortatiler 
pp.pcat,  2;>G.  Menriaciurn  Jacob  cxcusatur,  ibid. 
■  Merita  nostra  non  suflicercut  afl  vilain  aslemam,  nisi 
pra;cessisscnt  mcnta  Cbrisli,  284. 

Missaro  ceiebrarr  in  lingua  malerna  an  1iceat,309.  Eam 
Mediolani  celebrari  feria  sexta  prf.)hibuil  saoctus  Aai- 
brosius,  et  cur.  322  Missa  cur  sic  dicalur,  327. 

Missio  Filii  tf  Palre  duplex,  98.  Misslo  Spiritus  S.  etiam 
duplcx,^*9  Missio  PaLris,  Filii,  el  Splritua  S.  quoraodo 
ditierunt,  lOU.  liiis  solis  et  omnibus  miliilur,  venil  et  da- 
lur  tola  Triniias  qui  eam  habcnt  per  gratiam,  101.  Aa 
quariibet  persona  qus  mitlitur,  a  Trinitate  millalur,  102, 
et  seqq. 

N 

Nominum  quae  de  Deo  diciintiir,  genera  novcm,  3.  N«- 
miiia  quxdam  specialia  irjbus  atlributa  .sunt  personis  u( 
rtiiioveaiilur  imperlpclioncs  iioslro  toiicipi.jndi  niodo,  65. 
Noiiiiiia  nuincralia  in  Deo  nihil  poiiere,  sed  excludere, 
SPiilirnli;»  psl  auctoris  cum  Magislro.  sed  iion  tenciida, 
93. 

O 

Obdiir  tio  quid,  et  qnot  modis  dicalur,  48. 

Occiiipre  an  iiceat,  2f.i3. 

Omnipoleiis  f  )pus  e(  ciir  sic  dicatar  16. 

Opiis  DpI  h  hi.iDiuis,  20.  Operui:i  qux  a  Deo  sunt,  Iri- 
plrx  geniis.  .!'i.  Opiis  (iperans,  njius  uppral.um,  52. 

Or(Jo  iiucr  an^elos  ,-)ui(!,  1 !.'».  Ordiiie.s  au^'elo;um  Pl 
quid  sigTiihCPnv,  1  ■  i.  .\n  aii  iii-.lio  crealionis  sic  lucrini 
distincti,  ibid.  Okio  decirnus  angploriim  an  sit,  115. 

Orig^jnf^ssi-ni'!  qiiod  posl  (licin  jiidicii  nutla  eriint  f'i- 
liira,  .'lO.  Doi-iiit  ( l.risium  avsiirnplurum  Cjse  augoluiu 
jiro  reiipiiipliiiix"  (1'.pniciiuu).  ?if>i. 

Panis  convpisio  in  ouPhririsU?  qii.;ii:>.')<^'  fial,  521.^ 
I'arccre  proximo  l«dcnl)  ({'iomodo  doheanio».  *)* 


1S25 


INDEX  )N  fETRUM  PICTAV.lNSF.M. 


\ZtS 


Patrr  i-lfrnn»;  i»  qiinlidie  t.'i;?iict  riiitiin,  7^"».  Nu«ii  '■•,■!;) 
Filio  sii  iiniiin  |,'riii('i|ii(ini  S(itriUis  saiicsi.  8ii. 

Percare  po  scnon  t  '•(  'latnrilis  ("itentiaf.',  so<1  inipotfii- 
tia'  iialuraUs,  Ifi.  I*rcc;iliit(t  .1  •)<iii')  <l;icil  r:r:L'ir.»'ni.  li''. 
FeccalU!!!  quid  sil,  li*!.  I^cfcatiiin,  \itiiiiii,  cl  (lclictuiii 
qui>ino<io  diir<TU(it,  132.  rcccatuiii  sit  ne  duplcv  iii  aclit 
inlcrion  el  cxteriori,  l.")T.  r<»fcatuiii  omnc  prnvonit  ex 
coiitenipiu,  14i.  i'ctcaluiii  in  Spirituin  S.  el  ejiis  spccics, 
ttil.  Ncm  pfissil  ren.illi,  l.'ji>.  reccatiini  .i<J  liiortem, 
qiale,  Vii  Teccat  hoino  tribiis  rno<lis,  \'6'j.  Pecc.itiiin 
<»rigjiiale  qui«l,  el  qiiot  niodis  dicatur,  lo7.  Vi<lc  pliira 
ilii.  Peccaluin  origiiiale  e.sl  ijisa  coiicu|)iscil)iiitas,  l.";s. 
('.«r  aniniae  inipulelur,  ibid.  Modus  illud  traducendi,  tj9. 
Ouomodo  per  baplismum  reinittalur,  102.  I*ecc3t«wn  Ad.ie 
an  maius  fiieril  oinni  aiioacluaii,  IGi.  Feccalum  qucmulf. 
commiliitur,  ititi,  l'('€caiuin  niorlale  el  vciiiaie  per<jMid 
alteiidanlur.  1C7.  I'eccaliiiii  veiiiale  per  qiiid  delealiir, 
181.  !'ec<',il()ni(n  Iria  gciicra  per  allnsioiiein  ad  Ires  nior- 
luos  a  ("hristo  D.  siiscilatos,  ibid.  1'eccalum  snl)  qoa  ra- 
lione  magnumdicilur,  1K8.  Feccala  quomodo  dimittunlur 
a  l)co,  saccidolc  el  privalo,  lUl). 

Pecuniam  male  ac([uisilain  qui  paupcribus  crogat  e\ 
hoc  ipso  peccat,  148. 

Perfeclio  ouielis,  actionis,  ordinis  et  certituduiis.  qu», 
22«.  ■ 

Perfectuni  Iripliciler  accipilur,  secundum  tempus,  se- 
eundurn  naiiiruni.  ci  simpiiciier,  108. 

Perjuriunr.  quid,  i2f»y.  Vide  plura  ibi  et  in  sei^q. 

Pcrplexio  scu  perplexa  conscienlia  quid,  23!*. 

Persona?  nonicu  niulli[)liciier  acceplum.i.  Personarum 
distinclio  in  Deo  quoiupliciUT  fial,  GO.  Vide  plura  il'»i. 
Persona>  deliniiio  tradiia  a  Boetio  non  habclur  ut  au- 
thcnlica  a  theoiojiiis,  93. 

Personalcs  propriclates  factivae,  Ires;  disliDctiv3e,duT, 
70.  OusB  cuique  peison<fi  siul  propria',  74.  Vide  piura 
U>i. 

Petri  Pictaviensis  modeslia.  58,  55,  1«,  IG4,  174,  283, 
505  Qua^lam  de  eo  in  Prx-faiione. 

Pccna  trcs  sigiiiticationcs  habet,  I3i.  P»pna  tempor.'»Iis 
quinque  de  causis  iiifligiiur  a  Deo,  189.  Pa;narum  diver- 
silas  in  inierno  et  quoinod>i,  191. 

Posse  generare  Filium  (in  diviuis)  noii  e;t  aiiqiiid,  et 
quomodo,  14.  Poieniia  Dei  non  estroajor  c  u^  volunlale, 
18.  Possilnc  Dftusquidquid  puiuil,  2j.  Potcnlia  cur  ap- 
propriatur  Palri,  Gl . 

Potcstas  pecc^indi  bonn  est  ct  a  Deo.  174. 

Praeccplum  qiiot  modisdicatur,  3«.  Praiceptiim  Dei  .si 
in  aliquo  videalur  a  1«^^'«;  disseiuire  poliiis  dalori  legis 
quam  legi  dals  oblemper:)iidum  est,  144. 

Pradesiinatio  quid,  43.  Pra>destinat'o»is  duplex  cCTe- 
elus,  apposilio  gi^atia)  io  tcmpore,  et  relribulio  vitae 
aeterna;,  42.  Vide  plura  ibi  et  in  seqq. 

Prjwlestinalus  an  tKjssilnoa  esse  praedestinalus,  47. 

Praesciealia  D«i,  59,  et  seqq  ,  ubi  plura  dc  ea  tractan- 
tur. 

Princjplum  Spirilus  S.  Patcr  et  Filius,  79,  80,  elc.  An 
Paler  el  Filius  sint  unnrn  principium  Spiritus  S.  80,  et 
aeqq.  Prlucipiura  quid  sif(nilicet,  ibid.  Una  el  cadem  pro- 
eessione  ptocedil  Spirllus  t».  a  Palre  et  Filio,  82. 

Prophetia  quid,  29. 

Proxiinus  qu,idrupliciter  dicitur,  213,  Proximu»  quo- 
RKKio  diligeiidus,  ioid. 

Puiiialne  Deus  sine  inisericordia,  52,  el  seq.  Punit 
Deus  a?ternali(c.-  pcccatum  lemporale,  el  cur.  183.  An 
punial  hoininein  qiianlumcunque  meniit   piiniri,  188,  et 


ceq. 


K 


Rel.-ilio  in  divinis.  quid.  Ct». 

Keprobaliaquid,  il.  iS.  «cprobalio  ieterna  num  causa 
sit  cur  gi-:i!ia  subtrjiiatur  ei.  picna  linalis  intligaiar,  ibid. 
Aii  sit  causa  obdurationi?.,  »9.  Keprobatio  qnomodo  fiaJ. 
SO.  Fslcansa  tcnjMirnUs  obdurationis,  iM. 


Henudii  libejlum  scribenles  (empore  legis  morlaliter 
{•eccaftanl.  251,  331. 

S 

'^.icer.V-s  quot  modis  ligat  et  absolvil, 'yOl.  Sarer.los 
P'>>tp(isito  iir.ece|to  episropi,  sujjjici.-ns  se  pra-ccplo 
pap;e.  r»on  p»Tcaf  conlra  episcopiioi,  2."U). 

Sacraiiieitiuni  .•(■(jiio  virn  liabf^l  a  inalo  sicul  a  bono  ce- 
Icbraluiii,  200.  Sacrinneiiioriim  Vclenset  Novi  rest:iiii(  iili 
iiiqiiosita  fiidcrf  plia.  2.'>0,  r»07.  .*<acianieiiluin  quid  sil, 
^'■'•1.  Ijiriini  iiisli(ii;ioiiis  caiisa,  ibid. 

Sanciornmqiiiiiiicl  Novi  leslaiiienli  stalim  quandode- 
rc<'il  friitlur  visinne  Dci,  241,  .138.  Saiicli  nos  orrinles  rt 
siipplic;iiii«  s  inlcliii^iiiil,  345.  Kobis  pr<jsunl  suis  sullra- 
giis.  ihid. 

Sapicniia  Pilris  et  Sapientia  in^enila  qnomodo  dican- 
l;!r,  li:,.  A  j.Jc  plura  ibi,  Sapienlij  tur  ;'ppropriatur  lilio, 
61.  Sapienlia!  el  scienliae  discrinun,  20.3. 

.Satisfai  lio  cur  ininngatiir  in  coiifesslonc  ,  188  Noii 
semper  siililicil  ad  dclciidain  pcrnam,  201. 

Scienlia  Dei.  Ibi  plura  de  ea,  3fi.  Non  potest  Deus 
pliira  vera  s*  iie  qiiarn  sciat;  polest  tamcn  scire  alia  vera 
qu.'e  non  scit,  et  alio  non  scirc  qn^  scil,  et  quom(xlo,  38. 
SrieRlia;  <pi:)driiplex  acceptio,  "210. 

Seniliis  Iriplex,  dcbila,  pia  etconslitula,  224. 

Similitudo  sou  ticl.o  aita  boua,  aiiu  mala,  cl  quae,  257. 

Spcs  quid,  214. 

Spirilus  S.  ciir  dicatur  in  eo  essc  unitalis  et  aequalita- 
l:s  concordia,  62  .Spiritus  S.  charitas  esl  qiia  Deura  dili- 
gimiis  •  scd  error  est  in  Petri  doctrina,  89.  Non  onuii» 
habet  Spiritum  saiiclum  in  qiio  est  Spirilus  sanctus,  ibid. 
Spirilus  S.  diiptex  icissio.  •.>9.  Spiriius  sanclus  anlorio- 
niastice  ch3rii.is  dicilur,  100.  Spirilus  S.  quaiido  invisi- 
biliter  millilur,  100.  Cur  dicitur  donum  Palris,  103.  Spi- 
riliis  S,  procer.sionein  a  Filio  firaeci  negant  cl  rcfulanlur, 
H8  Num  firiiis  procertat  a  Patre  quam  a  Fillo,  ibid.  Aa 
plenins  aul  magis  a  Patre  quam  a  Filio,  ihid. 

Sub<itaiiti?i  proul  a  subslando  aut  a  subsislendo  dcriva- 
tiir  qiiid  discriuiiuis  habet,  12. 

.Substanlialis  fornia  duplex,  ibid. 

.Sun'ragia  pio  niortuis  quibus  prosint,  533. 


Tenebra?  exteriores  quid  suiil,  191.  343. 

Timons  varije  spec.ics,  20,'^.  Dc  serv  li  limore  plur.i  in 
sequeiitib.  De  iuitiali.  Vi.lo  consequei  lcr.  Timor  con- 
scienliap.  CTperieiili»  ctcautela».  208. 

TranssubManiiatio  fit  pcr  \crbn  consf  cralioiiis,  30-:). 
Nullum  aliud  verbum  magis  cxp',iiuit  conveisionein  eu- 
charisiidm  quam  tran.ssubslantialio.  3:!0. 

Trmiiasquid,  et  quid  hoc  nomin?  inteliiiiendura,  Oy 
TriniUs  lota  infiisa  est  Aposlolis  in   liiigwis  ijjueis;  inii 
lamen  apparuil  in   linguis  igneis,  100.  'Irinus  est  Dpus 
sed  non  Iriplex,  95. 

u 

rnilas  cur  dicjtnr  esse  in  Patrc,  62. 

V 

Virgin^m  suscitare  post  ruinanu  quo  scnsu  noo  oossii 
Dens,  20.  lllud  a  S.  Hieronyroo  diclum  hypertiolU"'»'. 
ibid. 

Virgo  Marla.  V.  Maria. 

Virtus  qcid  sit,  ITG.  Virlutes  omnes  nt  simul  Infundui:- 
tur,  ita  omnes  sibi  cooperaniur  in  suis  actibus,  2il.  An  i!i 
quoeunqwe  sunl  sint  paies,  ibid. 

Volnnlas  quotupliciler.  c  Deo  dic.-Jlur,  26  Vo^iintatis 
divinae  sijjna  quae  sinl,  Hnd  V'M>  Vetis  onmes  liomiu.s 
stuvos  fien,  id  cst  nullus  salvatur  nisi  queiu  viitl  saMum 
fieri.  50.  Vide  sequeiilia.  Vo.unlaies  honiinis  dii;e,  ratio- 
nls  et  scnsiialitalis,  27.  Voloutas  mullipiiciler  dicilur, 
138.  An  voiuulas  ct  actio  ex  ea  proveiiicns  sit  idem  pcc- 
catum,  13^ 


ORDO  RERUM 

OU^  IN  IIOC  TOMO  CONTINENTUR. 


ADSALON  ABBAS   SPRINCKIRSBACENSIS. 

Nomia.  9 

SEIiMONF.S. 

Sli.mo  ptiiMts.  —  De  ailvenUi  Doiuini  1'» 

S;;tt.«o  II.  —  Dc  advoiUu  Doiniui.  2I> 

Ri  II.MO  III.  -- lii  aiJvciilu  Duiiitni.  26 

.Si;kmo  IV.  —  Iii  :i(lv(iilu  Doiiiiiii.  51 

Smimo  V.  —  Iii  ;i(l\oii!.ii  DoDiiiii.  Si 

Skumo  VI     -  lii  iial.ili  Doiiiim.  43 

Si  iiiu,  \ll.  -    lii  iKiialJ  Doiiiii.i.  iH 

Si;n.«o  VIII.  —  l:i  ii.iUili  Doiiiiai.  51 

.SntJio  l.\.  —  Iii  [■^p.pliania  DiiniiDi.  ."$7 

Slfimo  X.  —  lii  L|iljiiijiiia  Doiiiiiii.  6-3 

Sebjio  XI   —  Ui  Ipijiliaiiia  Domiai.  1)8 

.Stn.MO  XII.  —  liJ  l'.l)i|.i:;!(i:a  Doiiimi  7K 

Stujio  Xlll.  —  lii  l.jjipbaiiia  Doiniiii.  81 

Slk.mo  XIV.  —  lii  puiiiiealiijiie  H   Maria  87 

Skcmo  \'V,  —  Iii  piiiilicaiione  B.  Mariae.  9;J 
Sth.MO  X>  i.  —  lii  puiilicalioiie  ii.  Mana;  Virginis.     S7 

Si:i'.(U)  XVII.  —  li)  yiiadr.iypsiiua.  10- 

.Stujio  WlJl. —  In  Diia(Jr.igcsiiua,  Laelarc.  i08 

.StiiMO  Xl.\.  —  lu  yiiadi agesiiua.  113 

StuMO  X\.  —  1»  aiiiiuiilialioue  D  Mariae.  1 18 

Sr.hMO  XXI.  —  Iii  aiiiiuiiUaiione  B.  Mari.p.  124 

Seumo  .X.VII.  —  1h  aiiiniulialioiic  D.  Maris.  loO 

Si;n.MO  XXilI.  -■  Iii  passione  Dciniiii.  137 

Seriuo  XXIV.  —  lu  die  Falm.iium.  143 

Seumo  XXV.  —  Iii  pa.ssioiie  Doiiiini.  143 

StiiMO  XWI.  —  lii  resuiieclioneDoiDHii.  Iil2 

Skkmo  XXV II.  —  In  gcuerali  capil\iio.  137 

Sermo  XXVlll.  —  iii  generali  capilulo.  i63 

.Sehmo  XXIX.  —  In  gencrali  capilulo.  lt>5 

.Sebmo  XXX.  —  In  geiicrali  capiiuto.  177 

Sf.bmo  XXXI. — In  Ascciisioae  Domini.  tS^ 

.Sehmo  XXXII.  —  In  Ascensione  Doininl.  187 

Seb.v!0  XXXm.  —  in  Ascensione  Dominl  193 

Seumo  XXXIV.  —  In  die  1'eiiiccosles.  199 

StRMo  XXXV.  —  in  die  Pentitcosles.  S04 

.'^ERMo  XXXVI.  —  lu  die  rentecosles.  209 

StiiMo  XXXVil.  —  In  feslo  IVnlecoslei!.  213 

Seiimo  XXXV 111.  —  In  dedicatioiie  ecclesi».  219 

Seiuio  XXXIX.  —  lu  (ledicalione  ecciesi».  224 

SF.nwo  XL. —  In  (Joiiicaliono  ecclesiai.  229 

Slh)mo  XLI.  —  Iri  (iOdicalioiie  rcclcsia^  2.",.5 

Seruo  XLIi.  —  lu  fcslo  sjiicli  Vicloiis.  2t0 
Sehmo  XLlil.  —  In  Assumpiioue    glorios»    Virginis 

Marise.  24t) 
Sehmo  XLIV.  —  In  Assumptione    gioriosae    Virginis 

Maria».  iioO 
Seruo  XLV.  —  In  Assumplionc  gloriosse  Virgiuis  Ma- 

rix'.  2S8 

ScnMO  XLVL  —  De  sancto  Augustino.  200 
SiaiMO  XLVIL  —  lu  ISjlivUale  Lealae  Virginis  Mari;:^ 

Seb.vo  XLVill.  —  In  feslo  ommum  samlonim,  27() 

Sf;n.«o  XLIX.  —  In  if-slo  omniuiu  saucioruni.  277 

Sehwo  L. —  lii  fcslo  omiiiuiu  sanclorum.  283 

Sermo  LI.  —  lii  iioii  lcslo.  28JJ 

STEPIIASUS  AHBAS  S.  GENOVEFM  PARISIEN- 
Sis,  POSTiSODUM  TOUNACL\SlS  LPISCO- 
PUS. 

Notilia  liislorir.i.  20'} 

IVapfalin  U.  1».  du  Molinct  .m". 

ISotice  par  M   J.  J.  Brial.  30;i 

l.IMSTULyE  STLIMIAM  TORNACENSIS. 

PAUS  rUIMA(li6-j  1177). 

i;i'i.siOL,«.  PBiM.v.  —  }'lau'liis  Erficsi:»;  AtireJisnon^iis 
«liper  }iit«>rfi'(!!/iio  Jo:iiiiiis  dtc^ni,  qui  m  exposuit  Se- 
r.o:iis  iu  oiiciiio  cpisi ••|)(;riini  ac  cU>ii  iiroviuciii;.         ."09 

l^pi.-iT.  II.  —  Ad  (lui  .('Uiicm  Carnoieiisoui  eU^ctum.  — 
Ilf:;..'.!  cuiu  ul  j;r:i'i."ii  rciiis  iiiloiisi  sihi  (onciliet,  (|!!i 
rp'si;il:irii  'lc  iiiurir;  .lo^-.ntiis  dccani  Aureliam^nsis  s(  ri- 
|'lai!i,  iii  i(ri;;rii  |M!icni  accepcrat-  511 


Episr.  III.  —  Pontii  riarcnfronlensi!!  episcopi  ad  |fau- 
rJtium  Pjrisiensem  cpiscopum  el  Slepbanum  S.  ErurUi 
alihalcm  —  Ooaeril  ab  ip.sis  an  baptismus  cujusdaa»  e  suis 
diircesanis  fucrit  validus.  315 

l.pisT  IV.  —  M.iuriiii  P.irisicusis  cpiscopi  ad  PonliuDi 
riarcinonleusem.  —  Oii-Tsilis  rcspoudet,  el  apcrit  sen- 
Ipniiahide  valiflitalc  liiijus  h.Tptismi.  513 

LriST  V.  —  S!i'phaiii  ad  Poiilium  riaremontensem  cni- 
scopiiin.   —  Meiitcm  suam  piofert  de   codeju  baptismo. 

314. 

Epist.  VL  —  Ad  Aliicherlum  Mimalenseni  cpiscopum. 

—  Pur;,-al  .sc  de  riiiibusdani  diclis  qua  ipsi  falso  fuerant 
!f'i;i!a.  «i"» 

Li'iST.  Vn.  -  -  Ad  r.*)dcfriilum  ahliatem  S.  SatvTi.  -- 
Fogal  utqurnid.ni  suurii  caiionicuru  apud  se  nlineat.  317 

Lpist.  VIII.  —  Ad  dPianiim  S.  Mariiiu  ■luroucnsis.  ■ 

Qwpra  fcliicmosynas  pn.)  ecdesia  sancli  L\urlii  repa- 
randa  *|y 

Kpi.st.  IX.  — Scribit  ainico  suo  dc  ejusdem  ecclesia 
restaiirationc.  gjg 

Ilpist.  X.  —  Ad  Cluniacensem  abbalera.  —  Monel  ut 
ainoveat  priorem  monaslerii  Poutis  moi.acborum  qul 
ecciesroe  sit<f  hona  diiapidabat.  '  319 

EpiST.  XL  —  Ad  (Tiiillclnniin  Senonciiscm  archiepisco- 
pum.  —  Coniniendat  occleMam  S.  Samsouis  Aurelianen- 
iis.  320 

JpisT.  XII.  —  Ad  Alcxandrum  111  papain  —  Rogat  ot 
sc  propilitim  pr3.'boal  Joaniii  c.crifo  Aiircliaiicusi.      321 

.iipisT.  Xlli.  --  Ad  (iiiiiielmiiin  .Seiioncii.sem  archiepi- 
scx)f)iira.  —  r.oijat  pro  quodam  clci-ico  scholari  ul  ei  su« 
po.sscssio  coiiserveltir.  3^1 

Epist.  XIV.  —  Ad  Albericum  Bononienscm  legispcri- 
tum.  —  Suppiicat  proHugone  Aurelianensi  clerico,  ut  e» 
pr.-ESto  sit.  525 

ErisT  XV.  —  Ad  r.uillolmum  rononiensera.  —  Com- 
mciidat  ciinidcm  cicricum  Aurelianonsom.  322 

EriST.  XVI.  —  Ad  qiiemdam   priorcm    Neapolitauura. 

—  Commeiidat  qucmdain  canonicuin  suuni  Neapoli  cori»- 
irtorantem.  jajj 

KiiST.  XVII.  —  Ad  Hogrriuni  abbalom  S.  Evurlii.  — 
Scribit  so  revcrsurum  in  monaslerium,  ul  abbaB  Dianda- 
\ciat.  5-23 

LrisT.  XVIII.  —  Ad  Gtiillclmum  Scnonensom  ardii- 
cpiscnpiim.—  Itationcra  rodilil  ciijiisdam  negolii  sibi  com- 
liiissi.  324 

Li>i.sT.  XIX  —  .Ad  An;ricnsom  opiscopum.  —  Rogat 
eorri  ul  [iroiidssum  loneat  el  complcat.  324 

EiisT.  XX. — Ad  IL  Aiiicicnsom  canonicum.  —  Pelit 
ul  honigiiom  erga  sucs  sc  pr*stet.  Ziti 

Epist  XXI  -  Ad  IJugoncm  abbalcm  S  Bartho'oma'i 
Novioiriensis  --  Ilogat  ut  quemdairi  canouicun)  piofugum 
admiKal.  325 

Li'!ST.  XXII.  —  Ad  Jolhonerxi  Turoucn.sem  archicpisco- 
pum.  —  Ipsius  gratiam  deprecalur  pro  Couseranepsi 
elocio.       ^  32(5 

LiisT.  X.Xdl.  —  Ad  Guiileliniioi  Scnonensem  archi- 
cpiscopiim.  —  IJo^at  ul  luoalur  canlorein  et  archidia- 
coiium,  nc   advcrsus  eos  pi;EVaieat  ipsorum  inimicos. 

320 

EiisT  XXIV.  —  Ad  Dominiim  papam.  —  Preces  lundit 
apiid  suinmiim  poniilicom  in  graliaiu  eorumdem  caiitoris 
ci  ;ochidi;.coi)i.  3^7 

Ei  WT.  XXV.  -  Ad  .Joannem  A  S.  Legatum.  —  Graiii- 
Iali:r  dc  faitsto  rodiiii.  32g 

Kpist.  XXVI.  —  Ad  prioroiii  et  fralrcs  conventus  Cha- 
rilalis.  —  Suiipiicat  pro  quodam  iiioii.-icho  fugitivo,  (|iii 
siins  pf.fcoplor  oxstiloral.  .%<j 

l-cisT.  XXVII. —Ad  siibpriorem  de  Chjirilate.  —  Ro- 
g.Tl  pro  ooflom  fugilivo,  ul  doiitio  admillal.ur  ?;29 

F.piST.  X.XVHl.  —  Amici  sui  fa\orem  dcprecatur  pro 
eodt^m  iiiouiicho.  550 

PARS  Si:(;i;XDA  (1177-1192), 

Epist.  XXIX.  —  Ad  abi.aiorn  S.  V.artholomsei.  —  Nar- 
r.'.i  qiii<i  agalur  apud  caiionicos  Noapolitani")S.  ZZ\. 

F.pist.  XXX.  --  Procos  apud  ipsum  fumiit  pro  quodam 
auiico  suo  qiii  cjus  ope  indigobat.  ^} 


13-29 


QU.«  IN  MOt   lOMO  CONTlNENTtH. 


1330 


Kpist.  XXXf.  —  Ad  Femensem  archiepiscopum,  pro 
abb;»ie  «ancti  Barlholom»-i  Noviorr.ensis.  —  Rogal  ut  be- 
liignum  se  pr?ebeat  erga  liuric  abbalem.  533 

tPZST.  X.XXIf.  —  Ad  eleemosynaiium  regis.  —  Rogat 
eum  u(  regis  elccmosytiarum  beaeticio  Irui  taL-iat  Judseiim 
ad  tidem  cnnversum.  33.5 

Efist.  XXXIII.  —  Ad  abbatem  S.  Barlholomaei.  —  De 
conlcmplu  temporalium  pie  disserit.  33i 

Emr.  XXXIV.  —  Ad  regem  Hungariae  — P"efnd:im 
adolescentem  Hungarum  vila  functum,  pie  Parisiisdegisse 
leslatur.  55i 

EwsT.  XXXV.  —  Ad  L.  et  ejus  uxorem.  —  Consolalur 
parenles  altlictos  de  filii  morte.  3.3t> 

Epist.  XXXVI.  —  Ad  Fortuetisem  episcopum.  —  Rogal 
ot  petilioues  decaiii  el  soccentoris  Carnolensis  admillat, 
•t  curet  adimpleri.  537 

Epist.  XXXVII.' —  Ad  Pra?nesiinum  episcopum. — Cau- 
•affidecauictsucceulorisCarnolcDsisipsiuscuraecommiitil. 

337 

Episr.  XXXVIH.  —  Ad  Gratianum  cardinalcm.  —  Ro- 
gat,  ne  quemdara  caoonicum  quiuquies  ejectum  recipero 
cogatur.  .ISS 

Epist.  XXXfX.  —  Ad  Guillelmum  Remensem  arcbiepi- 
Kopum.  —  Agit  de  celebri  conlroversij  isiler  Turoiien- 
sero  archiepiscopiim  et  I.)oleiisem  epi^copum,  quod  Do- 
lensis  arcbiepiscopi  el  metropolilaui  liiulo  ei  jure  frui 
prssumebat.  559 

KnsT.  XL.  —  Ad  summum  ponlificem.  —  Rugat  ut 
•xcusatum  habeat  Barlholoma'uin  Turoiiensem  arcbicpi- 
scopum,  quod  Ko.-nam  sc  conlerre  no.i  vuluerit.  541 

tpiST.  XLl.  —  Ad  Bartholoinasura  Turonensem  arcbi- 
•piscopum.  —  Se  excusat  ub  aegriluduiem  a  cuuciouibus 
babendis.  512 

FfisT.  XLH.  —  Ad  summum  ponlificcm.  —  Rogal  ut 
palrocinetur  caus£  abbatis  S.  Viclotis,  eumque  beuigne 
tuscipiat.  342 

Epist.  XLIII.  —  Ad  Petrum  Tiisculanum  cpiscopum.  — 
Postulat  ul  in  suam  clientelam  suscipial  abbalem  S.  Bir- 
tholomaei  Noviomcnsis.  313 

Epist.  XLIV.  -  Ad  arfbiepiscopum  Tolctanum.  —  Agit 
de  quodam  siraoniace  ordinalo.  3i4 

Epist.  XLV.  —  Ad  abbatem  S  Satyri.  —  Rogal  ul  re- 
mittat  quemdam  ex  suis  canonicis  (iecuraboiilem.         3»i 

Epist.  XLVI.  —  Ad  Pelrura  S.  Chrysogoiii  pr.^sbylerum 
«ardinalem.  —  Gratulatur  de  ejus  ad  cardiuaialuin  pro- 
luotione.  3 13 

Epist.  XLVH.  —  Ad  Araldum  abbitem  S.   Benedicti. 

—  Commeudat  ipsi    quamdam  viduara  et    ejus  filium. 

346 

EwsT.  XLVIII.  —  Ad  Alexandrum  III  papam.  —  Cer- 

tiorem  fscitse  ejus  mandatura,  dc  cujusdam  clerid  peii- 

sione  implevisse.  346 

Epist.  XLIX.  —  Ad  A.  R.  E.  cancellarium.  —  Rogat  ut 

negotiura  suum  apquis  judicibus  curet  commilti,  cum  hac 

clausula,  <  reraota  appellatione,  i  inserenda.  5^7 

Epist.  L.  —  Ad  Albertum,  Domiiii  pap*  caiicellarium. 

—  Certum  facit  se  ejus  iutuitu  pensionem  cuidara  cleiico 
persolvjsse.  347 

Epist.  LI.  —  Ad  fr.ilrem  Joannem  de  sanclo  Salyro.  — 
Repetit  ab  ipso  mutiio  datam  pecuniam.  348 

Epist.  LII.  —  .Ad  Godcrridum  abbatem  S.  Salyri.  —  Se 
excusat  quoii  eum  iuvisere  nou  possli.  348 

Epist.  LIII.  —  Ad  eumdem.  —  Agit  gralias  pro  ccllalis 
cuidam  canonicu  sno  beneficiis.  3id 

Epist.  LIV.  Ad  Dominum  papam.  —  Ipsiuspalroclniura 
pro  ecclesia  Corbeieisi  iinploral.  549 

Epist.  LV.  —  Ad  Silvanectensem  episcopum.  —  Proferl 
lU.eras  testimoniales  et  diraissorias  pro  canonico  suo  in 
presbylerum  ordinando.  350 

Epist.  LVI.  —  Ad  Guillelmum  Romensem  arcbiepisco- 
puin. — Conqueritur  de  mouacbis  Longipuntis,  qui  sibi 
erant  molesti  et  infensi.  350 

Episr.  LVll.  —  Ad  Hugonem  abbatem  S.  Bartholomaei 
Noviomensis.  —  Excusat  se  ob  varias  occupatioiies  iu  juro 
dicendo  quominus  ad  eura  accedat.  351 

Epist.  LVIII.  —  Ad  Dominura  papam,  sub  persona 
abbatis  S.  Bartholomaii  Novionieusis.  —  Ecclesiam.S. 
Evurtii  Aurelianensis  a  procuratioue  episcuDi  liberam 
esse  leslatur.  351 

Epist.  LIX.  —  Ad  eumdem.  —  Idem  perXert  teslimo- 
uiuin  pro  eadem  S.  Evurlii  ecclesia.  352 

Epist.  LX.  —  Ad  Remensem  archiepiscopum.  —  Com- 

^   mendat  causam  cujusdam  Siinonis,  qua  in  e>us  curia  agi- 

lAatur.  333 

Epist.  LXI.  —  .4d  Dominum  papam.  —  Conquerilnr  de 
rebellione  canoiiicorum  S.  Joannis  Suessioneusis  in  pa- 
rodiiis  coramoraiitiuro,  qui  Hugoai  abbali  morem  gerere 


Epist.  LXII.  —  Ad  Bomiuum  Vivijnum  S.  R.  Fcclesi* 
cardinalem.  —  Suum  ipsi  devovet  obscquium.  351 

Epist.  LXIII.  —  Ad  Heraclium  Casariensem  opis-.o 
pum. —  Commendat  consanguineum  .suum,  qui  iu  l*alasti 
nain  proliciscebatur.  Ti.it 

Epist.  LXIV.  —  Ad  cpiscopum  Liddensem.  —  Eidori 
coininendat  consanguineum  suum,  qui  ad  sanctum  Sepul. 
crum  properabat.  zM 

Epist.  LXV.  —  Ad  Joannera  papse  not.rium.  —  Roga' 
ul  petitiones  suas  ad  edecium  per.lucat  bot 

Kpist.  LXVi.  —  Ad  Alexandrum  lil  papam.  —  Si:pp'i- 
cat  ul  luoaiur  canouicos  S.  Mariae  Bleseusis.  337 

Lpist.  LXVII.  —  Ad  eumdein.  —  Rogat  ilerum  nl  yin 
tuealur  canonicorum  regularium  Biesenbium,  qua;  a  s  e- 
cuiaribus  canonicis  usurpabantur.  558 

Epist.  LXVIIl. —  Ad  Joannem   Pictavienscm  episco   .. 
pu.Ti.  —  Hortatur  ad  constaniiam  in  adv<  rsis.  3oG 

Epist    LXI.\.  —  Pelii   S.   A.   legati  ad   R.  decanuni 
Rothom. —  Monet   m  amovcalur  .sacerdos  a  moniaiibu.«     ^ 
S.  Cirici,  qiiod  minus  casle  se  gereret.  55d 

Epist  I,,\X  —  Ad  Guillcliuum  Senonf^nsem  arcliiep.— 
Arguil  ejusdem  saccrdoiis  vii^m  iniiiuiic  piidirain.       5G0 

Kpist  LX.\I.  —  .*.d  Boberium  F<  nf.niaccnsem  nio- 
nachum.  —  Agiial  el  solvit  qufflslionem,  aii  liceat  no 
vitirs  ordinis  GrandimoMleniis  hdbiiuin  Cisttrciensem  re- 
cipere.  3HI 

Epist.  LXXH.  —  Ad  Petrum  A.  S.  leg;<liiin.  —  Agil  de 
lisdem  novitiis  Grandimon!en^ibu  .  570 

Epist.  LXXiil.  —  Ad  l5;iiiiM.iidum  priorem  S.  Cciio- 
vefe.  —  Narral  varia  pericula  quai  subiil.  371 

Ei'iST.  LXXlV.  —  Ad  opiscopuin  ei  decaniim  Bajoceu- 
sein.  —  Agil  de  quolam  negolio  .^rrbiepiscopi  Turoncnsis 
cuin  episcopo  Doiensi,  de  quipsuperii.s.  375 

EiiST.  LXXV.  —  Ad  Joaiinem  A.  S.  legalum.  —  Gra- 
tulatur  de  ejus  iraiisiatione  ad  Narbonenstin  ecciesiam. 

375 

Epist.  LX.VVl. — Ad   Godefridum  abbstcm  S.  Satvri. 

—  Hogat  ul  aniico  suo  pra-sio  sii.  7ili 
Episr.  LXXVII.  —  Ad  fralres  S.  Evurlii  Aurelianensis. 

—  Rcpeiit  annuaiu  peiisioucm  quje  ei  coucessa  fuerit. 

.574 

Epist.  LXXVI!!.  —  Ad  .•ibbalem  Cacoliloci.  —  Ab  ipso 
peiil  arietes  pro  grege  suo.  575 

Epist.  LXXIX.  —  Ad  A.  Londcnsem  archiop.  —  Cer- 
tum  facit  Petrum  nepolc;»  e  us  apud  S.  Genovefam  pro- 
fessioiiem  canoiiicam  e.Uisissp.  376 

Epist.  LXXX.  —  Ad  eumdem.  —  Pelnim  nepolem  in- 
firraum  ad  nataie  soluui  ceuset  reniitteudum,  ul  melius 
liabcat.  376 

Epist.  LXXXI.  —  Ad  quemdam  arcbiepiscopura.  —  Hn- 
gat  pro  presbytero  injiste  oppresso.  377 

Epist.  LXXXII.  —  Ad  Luciurn  Ul^papam.  — Commen- 
dat  Fraiicia;  canceliarium  contra  repu.sas  canouicorum 
ipsi  naialium  delecius  olijectaiitium.  578 

Epist.  LXXXill.  —  Ad  Hemensem  ar.^hiep.  —  Hogal 
pro  presbylero,  cui  episcopus  Suessioueiisis  benelicii  par- 
tem  subtraxerat.  379 

Epist.  LXXXIV.  —  Ad  Henricum  Anglorum  regem.  — 
Petit  ul  conlirmet  el  exse-iui  faciut  teslamcnlura  ucpolis 
summi  ponlilicis,  elcrici  ejus.  .380 

Epist  LXXXV.  —  Ad  Guilielmura  ri  Robcrfm  not.i- 
rios  pap;e.  —  Agit  de  negotiissuis  iu  Komaiia  curia  pro- 
mo^endis.  580 

Epist.  LXXXVI. —  Ad  Lucium  III  papam.  —  Rogat  eum 
ut  servet  autiqua  jura  capeiiaui  S.  Benedicii  Paiisieiisis. 

381 

Epist  IXXXVIf.  —  Ad  abbafom  S.  Bartho!oma;i  No- 
viom.  —  Rogat  ul  qucmdam  citioiiicum  lugilivum  be- 
nigne  suscipiat,  ei  erga  ipsum  misericordem  se  pratbe.if. 

382 

Epist.  LXXXVIII.  —  Ad  priorem  et  fratres  de  chari- 
tate.  —  Preces  fuiidit  pro   quodaiu  monacho  :ut;Uivo. 

582 

Epist.  LXXXIX.  —  Ad  Dominum  papam.  —  SupplicGt 
pro  acol.viho  ab  episcopo  schismalicc  ordinato.  .",8> 

Epist  XC.  —  Ad  Liicium  papaiu.  —  Rogat  ut  Hervjpum 
clericiim  boneficio  gaudore  lafiat.  .-J<i 

Epist.  XCI.  —  Ad  Henricuin  Silvanoctensem  episco- 
pum. —  Par  tum  se  exhihel  c;us  maiidalis.  584 

Epist.  XCII.  —  Ad  Guille  mum  Aure'.i.iiieiisem,  Piomini 
rtapafscriplorem.  -Halionem  reddil  de  eo  quod  egilapud 
Magdunum  pro  benoncio  illi  a  papa  collalo  "      „8$ 

Kpist.  Xt  III.  —  Ad  Dominuui  ppam.  —  Hogatul  nuu- 
tium  canoiiicorum  de  Salicosa  hoiiigiie  suscipiut  5K6 

EriST.  .VCIV.  —  Ad  Honricuni  Syivaneciejiseoi  opisco- 
pum.  —  Preces  fuudit  pio  Huberlo  capellano  ojus,  ut  of- 
fensam  ei  dignetur  roinillcre.  387 

Epist.  XCV  — Ad  Dominum  papam.  — Rogat  ut  'nobe- 


1331 


ORDO  RERLM 


iojl 


dirntiam  reprimat  ranonicorum  S.  Joanni»  Suessioncnsis 
in  parocliiis  niniinoranlium.  387 

Kpikt.  X(',V(.  —  A(J  Doniinuin  pn()3iH.  —  r.onirrirnilal 
abhalcm  S.  Salyri,  cujus  vitam  t-l  \iilutes  laudihus  cxlol- 
lil.  r.88 

Kpist.  Xr.VU.  —  A(l  nominum  papam.  —  Coniinendal 
monacho.s  ("oinpendienses,  rogat(iue  ul  eos  advcrsus  iin- 
puf^nanies  liiealur.  7>H9 

KriST,  X(;VilI.  —  Ad  Godefridum  abltalcm  S.  Salyri. — 
Ropral  iil  beniirne  suscipiat  queni(lain  canonicam  S.  Geno- 
fcv;e,  qui  api)(j  S.  Salyrum  (Jegeie  oupiebat.  590 

liriST.  XCIX.  —  Ad  magislrum  Cameracenscin  arcliidiaa 
ronum.  —  Monel  se  iier  arripuisse  ul  convcniat  (iominum 
^utini.  .'590 

Kpist.  C  —  Ad  Manassen  Aurelian.  episc.  —  Horlatur 
ul  qiioddam  debilnm  solvere  no»  relardel.  391 

Lpist.  CI.  —  Philippi  regis  Francorum  ad  summum 
p  iniiliceni.  —  Rogal  ul  omnera  fidem  adhibeat  Slephano, 
qiiem  Komam  millil  ad  negoiia,  quae  ipsi  iractanda  man- 
davit.  591 

Lpist.  CIF.  —  Slephani  ad  cardinalom  Oclavianum.  — 
?«arrat  quoinodo  se  purgavennt  Apuli  contra  Romaiios 
scholarcs.  395 

KiisT.  CIII.  —  Ad  Alhertum  cardinaloni,  S.  C  K.  can- 
cellariiim.  —  Refert  qua  ratioue  paciQcaril  quosdam  inter 
serixantcs.  393 

lipisT.  CIV.  —  .4.d  Raimundum  prioreai.  —  De  suae  va- 
leludinis  slalu  eum  cerlii^rem  reddit.  39i 

Epist.  CV.  —  Ad  Remeiisem  archiepiscopuni.  —  Rogat 
pro  magislro  Hugone  ut  beneficium  valeal  olilinere.    39i 

EfiST.  CVI.  —  Ad  dominum  Albinum  presbytcrum  car- 
djnalena.  —  MiUit  ipsi  superpclliceum  uovum  et  (alare. 

594 

Epist.  CVII.  — Philippi  Francoram  regis  ad  Luciom  III 
papam.  —  Rogat  ut  tueatur  causain  arcliiepiscopi  Turo- 
nensis  adversus  episcopum  Doleusem,  qui  litulura  archi- 
episcopatiis  sibi  vindicabat.  39o 

Epist.  CVUI. —  Ad  eumdem  sub  persona  Philippi  regis. 

—  Eamdcm  Turonensis  archiepiseopi  causam  commemJat. 

397 

Epist.  CIX.  —  Ad  dominum  Octavianum  ex  persona 
Phiiippi  regis.  —  Conquerilur  de  curia  Koniana  sibi  mi- 
iius  benevola.  398 

Epist  CX  —  Ad  roagistrum  Meliorem  cardinalem  ex 
persona  domini  Remensis.  —  Commendal  idem  negotium 
archiepiscopi  Turonensis.  399 

Ei-iST.  CXI.  —  AdLondensem  archiepiscopum. —  Mittit 
ei  ampnllam  theriacje.  400 

Epist.  CXII.  — Ad  Raimundum  priorem  S  Genovefe. 

—  Hogat  ut  se  apod  coabbales  excuset,  quod  capilnlo 
tdesse  non  possit.  401 

Epist.  CXIII.  —  AdL.  cardinalem  S.  R.  Ecclesiae.  — 
Rogat  ut  dispensalio  ad  ordines  suscipiendos  conceiJatnr 
cuidam  jiidici  comilis  Flandrias.  402 

Epist.  CXIV.  —  Ad  (Jecanum  el  capituluni  .S.  -Crucis 
Aurelianensis.  —  Hortatur  eos,  ut  cuidam  cierico,  in  cu- 
jus  graliam  papa  ipsis  scripscral,  se  praistenl  bencvolos. 

403 

Epist.  CXV.  — Ad  Fulcouem  magistrum  scliolarum  S. 
Crucis  Aureiianensjs.  —  Rogat  uL  sinal  quemdam  cieri- 
cum  p.ibllcc  Ie,j;ere  in  schola  Aiirelianensi.  4l)4 

Epist.  CXVI.^— Ad  Guillelmum  Kriuensem  archiepi- 
scopum.  —  Ejiis  iinplorat  auxilium  pro  qu(;dam  ruslic»  a 
regis  raini^lris  injuste  oppresso.  404 

Ei  isT.  CXVII.  —  Ad  eumdem.  —  Scribil  in  graiiam  cu- 
jusdam  iiospilis  Sanclie  Geiiovefifi,  ut  libereiur  ab  cxhc- 
lionc  pneposili  IMneiacensis.  405 

Epist.  CXVIII.  —  Ad  K.  Carnolenscm  elcctum.  —  Jpsi 
comraendat  etcesiam  et  canonicos  suos  de  Sociaco,  ne  ah 
oflicialibus  iiijusle  graventiir.  40'J 

Epist.  C.XIX.  — Ad  Guillelmiini  Remensem  archiepisco- 
puin  —  Pelll  translalionem  cujusdam  monachi  in  aliud 
monaslerium.  407 

Epist.  CXX.  —  Ad  Hugoncrn  abbatcm  S.  Vincenlii  Sil- 
vaiiectensis.  —  rostiilat  iit  veniam  concedat  cuidam  ca- 
uoiwro  revfrlenli  iu  suuin  monaslcriuin.  408 

EriST.  CXXI.  — Ad  Hrbanum  summum  pontificein.— Ro- 
gal  ut  peliiioiics  quas  fundil  pro  ecclesia  sua  S.  Geiiove- 
fa.suscipcre  el  implere  digneiur.  409 

EnsT.  C.VXII.  —  .\d  magislnim  Reginaklum.  Aurelia- 
nensis  ecclesi.e  archipresbylercm.  —  Pelit  ul  in  iniuriam 
fratri  suo  illaiam  coudigna  satisfactionc  curet  emendari. 

410 

Epist.  CXXIII.  —  Ad  magistrum  Bcrterum  Cameracen- 
sem  arciiiiliaconum.  —  Rogat  ut  dominum  suum  deprece- 
tur  pro  qiiodam  negolio.  410 

Ei!st.  CXXIV.  —  Ad  Ilcnricum  .Aurelianensem  episco- 
poln,  ex  persona  abbalis  S.  Evuriii  .Vurellanensis, — Con- 


querilur  de  rogio  exaclore,  a  quo  oppriniebatur.         411 

EiMST.  CXXV.  — A(i  G.  abbalemS.  Ambrosii  Biluric— 
Commendalqucindam  canouicum  apud  se  l'arisiis  coramo- 
ranlem.  411 

Ei-iST.  CXXYI.  —  Ad  Rolandum  de  Dinano. —  Hortatur 
ul  coptum  ojfiis  perliciat.  4.12 

Epist.  CXXVM,  —  Ad  (iuillelmum  Remenscm  archiepi- 
.siopuni.  —  Significal  rcgem  cxemisse  eum  ab  iliiiere 
Koiiiano.  413 

Epist.  CXXVIII.  —  Ad  Nivelonem  Suessionenscm  epi- 
scopum.  — llorlalur  ut  perliciat  quod  inccepcral.  in  eccle- 
sia  S.  Joannis.  415 

Epist.  CXXIX.  —  Ad  Guillelmum  Remensem  archiepi- 
.scopum.  —  Conqueritur  de  episcopo  Sylvaneciensi  qui 
uiajorem  suum  de  Borret  anathemate  percusscral.       414 

Epist.  CXXX.  —  Ad  Nicolaum  priorem  S.  Karlbolomaei 
Noviomcnsis.  —  Ipsi  commendal  Pelrum  uepotem  suum. 

414 

Epist.  CXXXI.— .\d  W.  —  Grates  agit  de  eqi'o  eleganti 
sibi  ex  Dania  misso.  415 

Epist  CXXXII.  —  Ad  Alberlom  S.  R.  EccIesl;B  cancel- 
lariuin.  —  Ipsi  commendat  negolia  cujusdam  clerici  nobi- 
lis,  quae  in  curia  Roniana  agilabantur.  416 

Epist.  C:<s;XXlII.  —  Ad  abbalem  S.  Dionysii.  —  Facul- 
lalcm  conce(Jit  cuidam  canonico  S.  Genovefa,  ut  habitum 
S.  Benedicli  suscipiat.  •416 

Epist  CXXXiV.  —  Ad  Cisterciensem  et  C.lara^vallensem 
abbates.  —  .Agit  de  conversis  Grandimoulensibus  in  cle- 
ricos  insurgeniibus.  417 

Epist.  CXXXV.  — Ad  A.  S.  R.  Ecclesiae  cancellariuni. 

—  Rogal  ut  se  praebe.ilpropitium  clericis  Grandimonlen- 
sibus  adversus  conversos.  il7 

Epist.  CXXXVI.  —  Ad  Lundensem  archiepiscopum.  — 
Petruin  nepoiem,  cauonicum  S.  Gcvovef»  commendat,  ut 
eum  beneficio  gaudere  curel.  418 

EnsT.  CXXXVII.  —  Ad  G.  abbatem  S.  Satjri.  —  Rogat 
pro  quodam  fugilivo,  ul  culpam  ipsi  condoiiet.  415) 

Epist.  CXXXVlfl  —  Ad  abbatem  Cisterciensera  sub 
persona  clericorum  Grandimontensium.  —  Grates  refe- 
runl  pro  beneliciis  sibi  collalis.  419 

Epist.  CXXXIX.  -  Ad  1'elnim  de  Dacia.  —  Hortatur 
eurn  3d  pcrfectiora  magis  ac  magis  amplectenda.  420 

Epist.  CXL.  —  Ad  dominum  papam  sub  persona  regin» 
Francorum.  —  Rogat  ul  difleral  judicium  lerre  in  negolio 
archiepiscopi  Turonensis  et  episcopi  Dolensis  usque  ad 
vcditum  regis.  421 

Epist.  CXLI.— Ad  R.  Remensem  decanum.  —  Hortalur 
ut  vila^  communis  uormam,  qua;  hucusque  in  e.cclesia  Re- 
mensi  pcrseverabat,  ;ib  ea  exlorrem  ficri  nou  sinat,     425 

Epist.  CXLil.  —  Ad  GodeiVidi  ra  abbatem  S.  Satyri.  — 
Commemial  quemdam  canouicum  suum.  427 

Epist.  CXLIII.  —  S.  Diony>.ii,  S.  Germani,  S.  Vicloris 
el  S.  Genovefie  abbatum  ad  papam.  -  ReddunL  ralionem 
de  iis  quac  ia  negolio  Graiidiiuonteusium  egeruat  et  sta- 
tucrunt.  ^^27 

Epist.  CXLIV.  —  Ad  dominum  papara,  in  persona  cleri- 
corum  Grandimonlensium.  — Conqueruntur  de  convcr.so- 
rurn  suorum  iiisullibus.  ■^30 

Epist.  CXLV.  —  Ad  Pelrum  de  Dacia.  —  Eum  certio- 
rem  facitiJe  fralruru  benevolentia.  431 

Epist  CXLVL  — Ad  Luudeusem- archiepiscopum. — 
Sibi  gratulalur  de  Petro  canonico  suo  ad  episcopatum 
piornoLo.  ^^^ 

Epist.  CXLVIL  -  Ad  Valdemarum  Slcwiccnsem  epi- 
scopum.  —  Piumbuiii  pelii  ad  ecciesia)  S.  Gciiovef»  re- 
paraiiouem  et  oriiati;!)).  ^^^ 

Epist.  CXLVIIL  —  Ad  Guilleimom  abbaleni  de  Para- 
cliio  —  Pluml)um  eliam  ab  eo  expelit.  435 

Epist.  CXLIX.  —  A(l  (Jmeriim    Kipensem  episcopura. 

—  Comnicudat  G   cauonicum  suura,  quem  milLilin  Da- 
niam.  ^^^ 

Epist.  CL.  —  Ad  Lundensem  arcniepiscopum.  —  Sub 
nomine  Salomonis  commendat  Petrum  ipsius  nepolem. 

437 

Epi.st.  CLI.  —  Ad  quemdam  cynonicum. —  FacuUatcra 
roncedil  ciiidara  suo  caiiouico  alium  ordincm  sugredi-judi, 
ac  in  co  commorandi  '^57 

Epist.  CLII.  —  Ad  Canutum  rcgem  Danise.  —  Agit  de 
nobili  adolpsccule  Dano  apud  S.  Genovelarn  falo  functo 
ac  lumulalo.  ^^"i^ 

Epist.  CLIIT.  —  Ad  eumdem.  —  Ab  eo  eliam  pelit 
pluinbum  ad  ecclesiai  S.  Genosefaj  leclurn  cpsrianduin. 

438 

Epist.  CLIV.  —  kd  Niveicnem  Suessionensem  episco- 
piirn.  —  Rogat  pro  suis  canomcis  de  Firmitale  Milonis, 
ut  a  quodam  onere  ciiret  Cv-S  siibievari.  440 

Epist.  CLV.  —  Ad  p..pam.  -  Kogat  eum  pro  ecclesia 
S.  ^ictoris,  ut  .servet  aiiniialia  ecclesia;  {'ari.iieiis.^s  ipsiJ 


1333 


OUiE  IN   IIOC  TOMO   COiNTlNENTLR. 


conccssa.  -til 

Epist.  CLVI.  —  Ad  dominum  Atrebalensem.  —  Coiu- 

nieudal  cl  laudat  abbaleni  de  Sarncio  lemere  accusatuin. 

Epist.  CLVIT.  —  Ad  T.undensom  .irdiicpisropuni.  — 
txcusal  se  (luod  non  tr.i(liderit  pecuniam  crecliiiim.     4ii 

Epist.  CLVIH.  —  A(l  c.ii)ilulum  Laudimeiise.  —  C.^no- 
nicos  logat  ut  libenli  aiiuno  dimillanl  Mictiaeiera  deca- 
num  suum  in  l'.(risicns(Mn  decanum  eleclum.  441- 

Epist  CL!X.  —  Ad  W.  de  IMeria.  —  Nec  suadet  nec 
dissuadel  vilam  eremiticam  quam  fiierat  amplcxiis,  sed 
qu.Tedam  tradit  monita  adeam  rccle  ducendam.  4i?) 

Epist.  CLX.  —  Ad  domiuum  papam.  —  Kogat  pro  cle- 
rico  inJuRle  accusato.  4W 

Kpist.  CLXL  —  Ad  qucmdam  praelatuni.  —  Grates  re- 
peiidit  pro  auro  et  gemmis  ad  ornaudura  sepulcrum  seii 
capsam  B.  Genovefai  collalis.  450 

Epist.  CLXIL  —  Ad  papam. — Agit  de  canonicis  S. 
Joannis  Suessionensis  in  parodiiis  commoraniibus,  qui 
abbati  obtempeiare  rcnuebant.  451 

Ei'iST.  CLXilL  —  Ad  abbatem  de  Ursicampo.  —  Rogat 
ul  Noviomensem  thcsaurarium,  qui  vilain  fueral  amplexus 
nionasliom,  in  boc  proposilo  conlirmet.  45i 

^  Epist,."CLXIV.  —  Ad  abbalem  Claraevallensem.  —  Pur- 
gat  se  a  iabe  .Simonias,  quo  criir.inc  per  detractores  le- 
incre  apud  ipsum  fueral  accusatus.  453 

Epist.  CLXV.  —  Ad  abbatem  Cisterciensem.  — Com- 
mendiit  abbatem  dc  Sarneio,  rogatque  ne  ad  redilum  eum 
compellal.  45i 

Epist.  CLXVT.  —  Ad  Guillclmum  Remcnsera  srchi- 
episcopum.  — Hogal  ulbenigne  suscipiat,  ac  luealur  ab- 
batem  S.  Vinceiitii  Silvaneciensis.  454 

Epist.  CLXVIL  — Ad  Sofredum  cardinalem.  —  Rogat 
ut  suam  exhibeal  bcnevolentiam  archiepiscopo  Remensi, 
de  cujiis  amicilia  cum  reddit  cerliorem.  4:)5 

Epist.  CLXVIIL  — Ad  Guilleimum  Rcmensem  arcliie- 
piscopum.  —  Itogat  eum  ut  lueatur  abbatem  S.  Germani 
a  Pratis  injusle  oppressum.  456 

Epist.  (,LX1X.  — Ad  eumdem.  —  Conquerilur  de  co- 
mile  domni  Martini  sibi  infuslo.  457 

Epist.  CLXX.  Ad  judices  quosdam.  —  Agil  de  causa 
quae  verlebalur  inler  Senonensem  aichiepiscopum  el  ec- 
desiam  S.  Gerniani  a  Praiis.  458 

Epist.  CLXXI.  — Ad  aiibalem  S.  Bartholomjei.  —  Sua- 
dct  ul  suam  administralionem  dimiuat.  450 

Epist.  CLXXIL  —  Ad  D.  archiepiscopum  Remens;  m. 

—  Illud  idem  postulal.  400 
Epist  CLXXIII.  —  Ad  conventum  S.  Barlholomiei  No- 

viomensis.   —  Admonet  ul  hono.fem  deferant   abbati  , 

etiamsi  abbatiam  dimiserit.  460 

Epist.  CL.^tXlV.  —  Ad  (iuillelmum  Remenscm  archiep. 

—  Agit  de  abdicatione  abbalis  S.  Bjrtholomaei  Noviomcii- 
sis.^  40 1 

Epist.  CLXXV.  —  Ad  eumdem.  —  Scribit  in  graliam 
Pelri  cantoris  Parisiensis  in  episcopmri  Tornacensem 
clecli,  ut  ejus  elcciioni  taoquam  legilimce  et  canonirae 
faveat.  462 

PARSTERTIA  (1192-1203). 

Epist.  CLXXVL  —  Adabbatem  de  Ailovillari.  —  Mo- 
nel  nepotcm  ejus  Joannem  in  abbatera  S.  Genovef;e 
fuisse  electum.  463 

Epist.  CLXXVII.  —  Ad  Turoncnsem  archiepiscopum. — 
Monetsead  episcopalum  Tornacensem  fuissc  prouiolum. 

465 

Epist.  CLXXVKL  —  Ad  eumdein  —  Gratias  agil  pro 
muiicribus  sibi  imssis.  466 

EiMST.  CLXXI.X.  — Ad  Coeleslinum  summum  ponliilcem. 

—  AgiLdc  promoliotie  sua  ad  tcclesiam  Tornacensern, 
quam  sunimus  poniifex  gratam   non  habueral.  406 

EvisT.  CLXXX.  —  \d  archiopiscopiim   Uemensem.  — 

I  Invebitur  in  quosdani  concinnuores  aduller.inles  verbum 

Dei,  et  vitam  ducentes  vitiis  inlcctani.  467 

Epist.  CLKXiL  —  Ad  Lambinum  de  Rrngi.s.  —  Kog.at 
Hl  sibi  pr^eparet  bospiljum  Ambiani  in  die  coronalionis 
reginai.  4(17 

EvisT  CLXXXIL  —  Ad  papam.  —  Scribit  in  graliam 
llugonis    Clemenlis   in    decanum    Parisiensem    clecli. 

468 

EiiST.  GLXXXIIl  —  Ad  Atrebalcnsem  et  Ambianen- 
sem  episr.opos.  —  Rogal  ul  caus-je  inler  se  el  abbalcm 
S.  Rertiui  patrocinenlu!'.  .iOO 

Epist.  CL.VXXIV.  -  Ad  Lambinuin  Morincnsem  cpi- 
sc.0{)um.  --  Coni^uerilur  de  monachis  S.  Borlini.  -i^O 

Epist.  CLXXXV. — Ad  Orlaviuin  Oslicnscm  episcopum. 
Excusalabbatcm  S.  Germani  a  Pralis  .nb  inlerfecli^mo 
ciijusdam  scliolastici.  471 

Emst.  CLXXXVL  ~  Ad  iMilconcm  .'^bbalem  S.  Gcrmani 
a  Pralis.  —  Gralcs  ;igii  de   bmolicio  fialri  suo  colato. 


Eiist.  CLXXXVIL  —  Ad  eumdem.  —  Rogal  ul  pacifics 
frui  facial  fralrem  suum  benel-cio  ipsi  coliaio.  472 

Epist.  CLXXXVIIL  —  Ad  Suessionera  episcopum.  — 
I*fclil  iacullatcm  sacramenlum  |  conlirmaiionis  Marisiaci 
niiiiis'r;in(ii.  475 

LiisT.  CLXXXIX.  —  N.  Suossioneusis  episcopi  ad  epi- 
scopiiiii  Tornacensem. — Eacullalem  petilam  libeulissime 
coiicedit.  473 

EiiST.  CXC.  —  Ad  majrislrum  Bcrterum  Cjmeraconsem 
archi(]iaconum.  —  Ouerilur  dc  gravamiuc  quod  propior 
debiia  indebile  patiobatur.  47 i 

Ei  isT.  CXCI.  —  Ad  abbalem  S  Evurlii  Aurelianensis. 
Commondat  Guillelmum  nep  lem  ejus,  ut  benignurn 


erga  ipsum  so  praboal. 


47» 


EiiST.  CXCli.  —  Ad  eumdem.  —  Scrlbil  llerum  in  gra- 
liarn  ejusdem  Guillelmi.  il^ 

Epist.  CXCIII.  —  Ad  eumdem.  —  Rogal  terlio  ul  ne- 
polom  Guillelriium  beiiignc  suscipiat.  47C 

Epist.  CXCIV.  —  Ad  paparn.  —  Rogal   ul  maiidatuoi    y 
apostolicum  de  quibuscunque  ordinatis  ad  cerlos  resirin- 
gat  ordines.  470 

Epist.  CXGV.  —  Ad  dominum  Remoasera.  —  Rogal  ut 
ejusauctorilate  canonicns  S.  Gonovefae  a  capilulo  Torna- 
censi  reci;)i;ilur  ad  bcneiicium  adminisirandum.  478 

Epist.  CXCVI.  —  Ad  Guillelmum  Remensem  arclil- 
episcopura.  Grales  agil  de  cpislolis  capitulo  Tornaccnsi 
bcriplis.  47'J 

EpisT.  CXCVII.  —  Ad  papam.  —  Agit  de  raouacho  S. 
Marlini  Tornacensis  fngilivo.  47'i 

Epist.  CXCVIII.  —  Ad  papani.  —  Scribit  de  eodein 
monacho    fugilivo,    ne    ab   eo    circumveniri    se    sinal. 

480 

Epist.  CXCIX.  —  Ad  abbatem  et  coiiventum  S.  Geno- 
vefai  Parisiensis.  —  Docel  qua;  agenda  eranl  iii  negoljo 
quod  versabaturinler  eos  ot  archidiaconum  Parisieiisem, 
pro  capellano  parochiie  S.  (Jenovefae  in  civitatc  481 

ICpisi.  CC.  —  Ad  Romensem  aichiopiscopuin.  —  Rogat 
ut  ccclesiam  de  Bredenai  monachis  clenuo  reddi  cure», 
v.i  ibi  divinum  persolvant  ofiicium.  482 

Episr.  CCI.  —  Ad  eumdom.  —  Scribit  se  pntbc-ndain 
cuidamclerico,  inEcclesia  Tornacensi,  ejus  maiidaiocoUa- 
turum.  482 

Epist.  CCII.  —  Ad  qucmdam  abbatom.  —  Respondel 
quaeslioni  de  matrimonio  cujusdam  noviiii,  qui  dimiiso 
habitu    illud   conlraxerai,   quod  validum    csse    censet. 

483 

Epist  CCIIl.  —  Ad  Co-lesliiium  pap.im.  —  Commendal 
G.  iii  ablwtem  Corbciensem  eleclum,  ejusqtie  prudentiam 
et  pielaiem  cxlollit.  483 

Epist.  CCIV.  —  Ad  Berterum  abbatem  S.  ICvurlii  Au- 
relianonsis.    —   Eum  iufirmitate  gravatum   consolatur. 

484 

Epist.  CCV.  —  Ad  Joannem  abhatem  et  capitulum  S. 
Goiiovof:e  Parisiensis. — Horlalur  cauonicosS.  Geuovoraj, 
ul  in  omnibiis  sese  perfectos  exhibeant.  4«4 

Epist.  CCVI.  —  Ad  abbatem  S.  Bertiui.  —  Ab  eo  petil 
equum  suo  usui  commodum.  485 

Epist.  CCVIL  —  Ad  Remensem  archiepisro|)um. — Agit 
de  conlcntionibus  inter  monachos  S.  .4mandi  el  eoruin 
abbatera,  quem  cominendal.  485 

Epi.^iT.  CCVIM.  —  Ad  magislrum  Berlerum  Cameracen- 
sem  ar.  hidiacoinim.  —  Ipsum  ari-uil  quod  famse  sua 
teuieie  detrahal,  sericmque  vila;suae  exponil.  486 

Epist.  CCIX.  — Ad  Hut^onom  docanum  et  Pelr.  canto.. 
rem  Paiibieuses.  —  Rogal  eos  ul  causam  lucanlur  ami.-i 
sui.  487 

Epist.  CCX.  —  Ad  domimim  Remensem  —  Ejus  expe- 
litgraliani  nro  decano  Tornacensi.  488 

EoisT.  CCXL  —  Ad  Joannoni  abbalem  S  Geiiovefie. — 
Eum  invit^it  ut  adsil  dedicationi  capella;  quam  exlruxe- 
rat.  iHH 

EiMST.  CCXII.  —  Ad  episconum  Morincnsem.  —  Eum 
eliain  invitat,  ut  sux  capellx  (ledicatioui  adesse  dignetur. 

480 

Epist.  CCXIII.  —  Ad  Joannem  abbatem  S.  Genovefae. 
—  Se  oxcu.sat  qnoA  solomnilali  hujus  dedirationis  inler- 
cssc  pra;  nogoiiis  non  valeal.  490 

EriST.  CCXIV.  —  Ad  Guillelmum  Romenscra  archiepi- 
scopum.  —  Rationem  reddil  de  quibusdain  falsarits  qui 
bullas  .adiilterybaal.  4(>0 

Epist.  CCXV.  —  Ad  abbatem  de  l.audc.  —  Petil  ut  be- 
nigniim  so  prabeat  erga  quemdam  fratrem  Guillelinum, 
qui  deliqueiat.  491 

Epist.  CCXVI.  — Ad  episcopum  Lexoviensein.  —  Hor- 
tatur  amioii!"^    ut   suae  et  subditorum  saiuli  consulal. 

4S1 

Epist.  CC.XVII  -Ad  alibilem  el  capilulum  Cislor- 
riciiso.  -   Agitdo  ■piodam  clorico,  quciu  purgal  a  fauorc 


1355 


ORDO  REUUM 


1536 


«Mirarum  492 

Lmst.  r.CXVIII.  —  .4d  Odonem  Parisieiiseiii  fpisco- 

pum.  —  ProTh.  arcliidiacoiio  Toriucensi.  492 

tpisT.  CC.XIX.  —  .\<1  Evorcdum  abbalein  ct  convcntum 

8.  Bavonis. — Commciidal  qiicmdam  arlilicem,  cujus  (iliiis 

habilum  monaslicum  poslulabal.  493 

Epist.  CCXX.  —  .Vd  Polrum  Awreliancnsem  cpiscopum. 

—  Conqucriiur  dc  nionachis  S.  Berliiii,  qui  cum*iu  arbi- 
lr«m  clegcrant.  491 

Epist.  CCXXI.  —  .4d  Arnulphum  dccanum  Brugensem. 

—  Rogat  ut  sibl  hallecia  parari  curcl.  494 
Epist.  C^XXti.  —  Ad  eumdcm.  —  Pelll  ul  pisces  mil- 

t«t,  el  qua^dam  ofTlcia  ccclcsiastica.  495 

Epist.  CCXXIII.  —  Ad  llugonem  abbalcm  S.  Dionysii. 

—  Rogal  ut  peiisiuoem   fralri   suu^solvere  non   diirerat. 

495 

Epist.  CCXXIV.  —  Oualiler  Dominus  Slcphanus  Torna- 
censis  episcopus,  adhibitis  secum  S.  Amandi  el  S.  Calixli 
abbalibus,  in  prxseiilia  domini  Pclri  Alrebalensis  epi- 
•copl,  accessit  ad  ecclesiam  S.  Marlini  Toriiaccnsis,  pro 
pace  et  stalu  ejusdem  monaslerii  in  melius  reformando, 
el  de  abbale  ipsius  monasicrii  dc  excessibus  suis  corri- 
pieodo  et  corri)(cndn.  Qualilcr  eliam  idcm  abbas  juraverit 
9€  ab  cpiscopo  sibi  proposita  observalurum.  495 

EnsT.  CCXXV.  —  Ad  archiepiscopura  Remcnsem.  — 
Queiitur   de    prava   administralione    eiusdem   abbalis. 

498 

Epist.  CCXXVI.  —  De  eodem  abbale  Iterum  conqueri- 
lur.  498 

Epist.  CCXXVII.  —  Ad  Ludovicum  regis  Philippi  Au- 

Eusli  Clium.  —  Horlalur  ut  in  primis  sludiis  .serio  incura- 
«l;   et  spoiidei   se   missurum  cquum  quem  pelieral. 

499 

Epist.  CCXXVIII.  —  AdLambinum,  utvidetur,  Tervan- 
ncDsem  cpiscopum.  —  De  Hugonc  quodam  qui  a  morluis 
•urrexissc  ferebalur.  499 

Epist.  CCXXIX.  —  Ad  quemdam  pra;lalum  Ecclesiai 
Romanae.  —  Supplicat  pro  privilegio  quodara  reuovando. 

500 

Epist.  CCXXX.—  Ad  Quemdam  amicum.— Millit  munu- 
»cula  quae  n]ora!iter  cxpoult.  500 

EpiST.  O.XXXI.  —  Ad  dominum-  Rcmensem.  Agit  de 
interdicto  lalo  in  terra  comilis  Flandriie.  501 

Epist.    CCXXXII.   —  Tractat   de   eodera    interdiclo. 

502 

Epist.  CCXXXIH.  —  Ad  Guilleimum  archiepiscopum 
Remensem.  —  Scribit  de  eodem  iutcrdiclo,  el  ejus  im- 
ploral  opem.  502 

Epist.  CCXXXIV. —  Agitde  munitiouc  urbls  Torna- 
censis,  et  de  Ireugis  seu  induciis  datis.  503 

Epist.  CCXXXV.  —  Eiusdem  interdictl  miseros  effeclus 
depiorat.  50  i 

Epist.  CCXXXVI.  —  Epistola  Joannis  Cameraccnsis 
episcopi  ad  dominum  Tornacensem  dirccta  pro  litieris 
praecedentibus  ad  dominum  Reinensem  ab  codem  Torna- 
ccnsi  dirertis.  .Wi 

EriST.  CCXXXVII.  —  Responsio  domini  Tornaccnsis 
episcopi  ad  litleras  prxcedc-ntes  sibi  a  doraino  Joanne 
Cameraccnsi  cpiscopo  sopcrius  raissas.  505 

Epist.  CCXXXVIII.  —  Ad  decanum  et  canonicos  de 
Bragis.  —  Agit  de  censu  duplicato,  et  explicat  quo  sensu 
debeal  tntelligi.  508 

Epist.  CCXXXIX.  —  .\d  dominum  Remensem  archiepi- 
scopura.  —  Queritur  quud   rex  cum  ad  arma  provocet. 

508 

Epist.  CCXL.  —  Respondet  quaeslioni  obscura;  ct  inlri- 
nUe  sibi  propositse,  ubi  nouuulla  ad  jiis  pertineolia  ex- 
poDunlur.  509 

Epist.  CCXLI.  —  Ad  magistrum  Berterum  f^meracen- 
»eai  archidiacoDura.— Laudat  juvenem  quem  ei  commeri- 
cUl  511 

Epist.  CCXLII.  —  Ad  papam.  —  Rogat  eum  ne  adver- 
aarium  suum  jura  impugnanlem  tuealur.  51 1 

Epist.  rC.XLIII.  —  Ad  Remensem  archicpiscopum. — 
Opem  ejus  implorat  contra  cives  Toruacenses  sibi  infeii- 
sos.  512 

Epist.  CCXLIV,  —  Agit  de  eadem  civium  Tornacensium 
coiitroversia.  512 

Epist.  CCXLV.  —  Scribit  de  eodem  negotio  et  dissidio. 

51.-^ 

Epist.  CCXLVI.  —  Civium  Tornacensium  infeusum  sibi 
descrihit  animum.  51.3 

Epist.  CCXLVII.  —  Gralias  agil  pro  decano  Tornacensi, 
cui  obseqnium  praestilum  fueral.  514 

Epist.  CCXLVHI.  —  Ad  abbalem  S.  Amandi.  —  Eum 
«rguit,  quod  monachos  per  alium  episcopum  fecisset  ad 
sacros  ordines  promovere.  51  4 

Epist.  CCXLIX.   —  Art  Atrebatensem  cpiscopum.  — 


Queritur  quod  absque  tua  licentla  moiuchis  S.  Amandi 
•acros  ordines  cojiiolcrit.  515 

Lpist.  CCL.  — .4d  abbatem  S.  Genovefs  Parisiensis. — 
Eum  iustruitde  iis  quae  sibi  ad  paccm  habendam  agenda 
eraiit.  *i\Q 

Kpist.  CCLI.  —  Ad  papam.  —  Rcprchendil  nimiam 
mulliiudincm  decretalium,  ct  profcssorcs  qui  eis  abuie- 
bantur.  {jig 

Epist.  CCLII.  —  Ad  prxlatum  quemdam.  —  Rogat  ut  a 
rege  cbtincal  dispensalionem,  ne  curi;e  cogalur  adesse. 

518 

EptST  CCLIII.  —  Ad  quemdam  decanum.  —  Rogat  ut 
Pelro  iippoii  suo  veniam  conccdal.  518 

Epist.  CCLIV.  —  Preces  cflundit  pro  codem  nepole 
suo.  519 

Epist.  CCLV.  —  Ccnsel  non  esse  audiendos  subditos 
male  appellantes,  ul  correctionem  prxlalorum  regularium 
delraclent.  519 

Epist.  CCLVI.  —  Ad  episcopum  Cameraceosero. — Con- 
solatur  euin  a>griludine  laborantem.  530 

Epist.  CCLVII.  —  Ad  quemdam  prslatum  Ecclesia» 
Roniau.-e.  —  Rogat  eum  ul  impediat  ne  quidam  clericus 
pra-bendam  in  sua  ecclesiu  obtiDeaL  521 

Epist.  CCLVlil.  —  Ad  decanum  Curtracensem.  —  Con- 
queritur  de  quodam  qui   suum   mandatum   spreverat. 

521 

Epist.  CCLIX.  — Ad  episcopum  Atrebatcnsem.  —  Agit 
de  suo  ac  civiiatis  statu.  523 

Epist.  CCLX.  —  Ad  Robertum  abbatem  S.  Vicloris  Pa- 
ris.  —  Millit  epilaphiura  Mauritii  cpiscopi  Parisiensls, 
quod  iis  nagiianlibus  composucrat.  522 

Epist.  CCLXI.  —  Ad  Hugonem  canonicum  S.  Genovef» 
Parisicnsis.  —  Conatur  levare  moerorcm  a  morte  uepolis 
conccplum.  523 

Epist.  CCLXII.  —  Ad  Guinelmum  archiepiscopum  Re- 
meuscm.  —  Scribil  pro  Ingerburge  regina,  iu  cujus  gra- 
tiam  ejus  implorul  opem  et  auxilium.  52S 

Epist.  CCLXUL  —  Ad  eumdem  in  pcrsona  ejusdem 
reginae.  Rogal  ne  patialur  sui  matrimonii  dissolutionem, 
et  uoii  cogHlurad  alias  convolare  nuptias,  et  io  alieoas 
manus  dfivenire.  525 

Epist.  CCLXIV.  —  Ad  dominum  Sofredum  S.  R.  S. 
cardinalem.  526 

Epist.  CCLXIV  (Ws).  —  Ad  Joannem  fllium  cancellaril 
Almae  urbis.  52f 

Epist  CCLXV.  —  Ad   qucmdam  praelatum  ree;ularcm. 

—  Monet  ul  culpas  in  decursu  suae  visitationis  deprehen-. 
sas  diligenter  cxamiuet  el  corrigat.  526 

Epist.  CCLXVL  —  Ad  amlcum  suum.  —  Monet  ut  ca-» 
veat   ne   damnum   aliquod    a  nepolibus  suis    paliatur. 

527 

Epist.  CCLXVII.  —  Ad  electum  Aurelianensem.— Gra- 
tulalur  de  ejus  eleclione.  527 

Ehst.  CCLXVIII.  —  Ad  quemdam  abbatem.  —  Arguit 
ipsum  quod  equum  minus  eteganlcm  miserit  528 

Epist.  CCLXIX.  —  Ad  Larabinum  IHorinensem  eplsco- 
pum.  —  Agit  dc  Iranslalione  abbatis  de  Sunebecca,  in 
abbatiara  S.  Ba.tholomaei  de  Ekout.  528 

Epist.  CCLXX.  —  .4d  Innoceniium  summum  pontificem. 

—  Rogal  ut  tueatur  privilegia  ecclesi.-e  S.  Genovef». 

529 

Epist.  CCLXXI.  —  Ad  qnemdam  principcm.  —  Ab  co 
peiit  ut  Don  facile  fidem  adhibeat  de  se  sinisira  refercn- 
tibus.  530 

Epist.  CCLXXIl.  —  Ad  summuin  ponlincem.  —  Agilde 
conlroversia  orla  inter  canonicos  regulares  ecclesiarum 
de  Seclinlo  et  Ph.ilempino.  531 

Epist.  CCLXXIII.  —  Ad  eumdero.  —  Scribit  de  liteln- 
ter  duos  canonicos  Seclinienses.  531 

Epist.  CCI.XXIV.  —  Ad  Guillelmom  arrhicpiscopum 
Remeusem.  —  Se  excusai  a  sacro  Catalaunensis  elcctl. 

532 

Epist.  CCLXXV.  —  Rogat  ul  se  ab  eodem  sacro  eicu- 
saiiim  habeal  ob  inSrmam  jetaiein.  5.i5 

Epist.  CCLXXVI.  —  Ad  Giiillelmum  archiepiscnpum 
Remensem.  — Ejus  votis  oblcmperans,  scribit  se  praedicio 
sr.cro  mox  adfuturum.  534 

Epist.  CCLXXVII.  —  Ad  abbatem  ct  capilulum  Sylv»- 
Majoris.  —  Eorum  prccibus  morem  gerens  scribit  se,  of- 
ticium  proprium  in  leslo  S.  Geraldi  recitandum,  scriplu- 
rum.  534 

Epist.  CCLXXVJII.  —  Ad  archidi;iconum  BurdegaleD- 
sem.  —  lu\ilat  eura  ad  prsedicium  ofiicium  hyrauos  com- 
ponerc.  555 

Epist.  CCLXXIX.  —  Ad  cpiscnpum  Tornaccnsero.  — 
Grates  ei  agunl  de  officio  S.  Geraldi,  quod  ad  'eorum  in- 
slantiam  composuerat.  536 

Epi«t.  CCLXXX.  —  Ad  Hugoncm  opiscopum  cl  capilu 


1357 


QVM  IN  HOC  TOMO  COMINENTUK. 


<558 


uni  Aurelianens'?.  —  Rogal  ul  emendel  iii  ecclesia  S. 
Evurlii  nonnulla  vilia  quap  ibi  puihilaverani.  »57 

Kpist.  CCLXXXI.— .4d  Berleroin  abbalein  etcapilulurn 
S.  Eviirlii.  —  lncrepal  eunidem  abbalem,  quod  ofiicii  .stil 
paries  negligat.  ''-^8 

Epist.  CCLXXXH.  —  Ad  Hugonem  Aurelianensem  epi- 
scopum.  —  Teslinioniuro  perliibcl  Ecclesiam  S.  Lvurlii 
non  «eneri  ad  procuralionem  piaeslaudam  episcopo  Aure- 
lianensi.  ^-^^ 

Kpist.  CCI.XXXHI.  —  Ad  Clemcnlem  UI  papam.  —  Ra- 
lionem  reddil  surnmo  ponlifici  corum  qu«  gessil  in  epi- 
«copum  Trccensem,virlule;mand;ai  aposlolici  sibi  el  Ber- 
iiero  decano  ac  Pelro  cinlori  Parisieiisi;commissi.       540 

Epist.  CCLXXXIV.  —  Itogal  pro  quodara  clerico,  qiii 
gravem  culpam  commiscral.  ■   511 

Epist.  CCLXXXV.  —  Ad  archiepiscopum  iSemensem.  — 
Conquerilur  de  conlciilionibus  et  jurgiisexonis  inler  can. 
reK.  S.  Kvurtii  Aurelianensis.  5i2 

.  Kpist.  CCLXXXVL— Deciarat  abbaliam  S.  Barlholom.iei 
Noviomeosis  nullo  jure  leneri  erga  episcopum  Tornacen- 
scm.  J>** 

SUPPLKMLNTCM  AD  EPiSTOLAS  STEPHANI  TOR- 
NACENSIS. 

I.  —  Domino  et  amico  ul  invidorum  mnlediceriiiam  non 
euret.  5 '3 

II.  —  Gregorio  VIU  poatirici  raaximo.  —  Pni  clericis 
Grandifflonlcnsibus.  •')*3 

IIL  —  Clemenli  III  papse.  —  Ejusdem  argumcnli.  Si4 
IV.  —  Domino  Soirrcdo,  Sanci*  R.  Eccl.   cardinali. 

V  —  Fratribus  de  Carlhusia,  pro  quodam  clerico  reci- 
plendo  saiutern  et  quam  elegit  Maria  parlem  optiraam. 

.'il6 
VI.  —  Abbaii  Cislcrcipnsi  pro  quodam  monacho.  Sifi 
Vil.  —  Joanni,  filio  canccllarii  almae  Urbis.  5»7 

VIII.  —  I),*minri  Pelro,  Alrebalensi  episc«|)0.  Ki7 

IX.  —  Pelro  Alrcbalensi  episropo.  'iiS 
\. —  Wileimo  Remcnsi  archiep.  pro  ecclesia  S.  Marlini 

Tornaccnsis.  5 18 

XI.  —  Joanni,  abbati  S.  Genovef*  Parisiensis.  549 

Xil  —  Joanni,  abbati  S.  Genovftfae  Parisiensis.  HiO 

XIII.  —  Cuidam  canoiiico  Toroacensi.  5^0 

XIV.  —  Doinino  Remensi.  551 

XV.  --  De  pracbenda  capellania  Tornaceusis  episcopi 
prlviiegian».  55l 

XVI.  —  Abbali  el  conventui  S  Gcnovefae  virginis.  E52 
XVIL  -Eis<Iem.  W2 
XVllI.  ~  Domiuo  Tornacensi,  ahbas  de  Silva-Majori. 

552 
XiX.  —  Domiuo  Tornacensi,  abbas  dc  Silva-Majori  et 


5r)3 

.S5* 
«.Vi 
556 
556 
557 


tolus  couvenlus 

XX.  —  Abhali  et  sacro  collegio  Silvae-Majorls 

XXI.  —  Alexandro  suniino  pontilici. 
XX iL  —  Domino  Remensi. 
XXMI.  —  Petro  Tusculauo  episcopo. 
XXIV. —Ad... 
XXY.  —  Niveloni  episcopo  el  Willelino  decano  Sues- 

sioncns.  557 

XXVI.  —  Ad...  5rJ8 

XXVIL  — Ad...  559 

XXVIIL— Ad...  559 

XXIX.  —  Domino  \V.  Scnonensi  archicpiscopo.        560 

XXX.  —  Dominu  abbali  S.  Barlholomaii  Noviomensis. 

560 
XX.XI. -Ad...  S62 

XXXII.  —  Domino  W.  episcopo  Portuensi.  562 

STATUT.A  quxdara  sjnodalia  Slephani  /fornaccnsis. 

565 

FRAGMENTUM  cx  oiTicio  S.  Geraldi  a  Stephano  Tor- 

i»censi  ex.ara!o.  563 

SEHMO.NES  STEPHANl  TORNACENSIS. 

Sf.kmo  rniMUs.  —  In  s.vuodo. 

Elenchus  serinonum  gicpliaiii  Tornacensi» 

Sumin^e  de  decrelis  proamiiuiu. 


K67 

57^ 
575 


ADAMUS  PHRSENIjE  ABBAS. 


Noliiia.  K79 

KPISTOLiE. 

ErisTtii.A  piiiMA.  —  Ad  Osmundum  monaoimm  ciKnobil 
Morluimaris  in  .Norraannia.  —  Dc  instilulione  noviliorun!. 

Epist.  U.  --  Ad  euradcin.  —  l)e  seplem  teriis  elsepicni 
)i<tuerai;lio!iibus.  r>f<9 

llviST,  11!.  ~  Ad  oumdem.  —  AOlitli;!!!  ronsr.latiir.  l't 
a  1  vcniin  iuo.iiciiin  Jesuni  r.hristum  cortV.piat.  lusi  .scri- 
l'erc-  supcrscdeal.  303 


Ei'isi .  lY.  —  Ad  eumdem  —  Arguit  quod  per  interpo' 
silam  persoiiain  responsum  ab  .Adarno  oblinere  leiitavrril 

Epist.  V.  —  Ad  ciimdem.  —  De  amore  Dei.  596 

Epist.  YI.  —  Ad  Odonp.rn  »:(»iscopum  Parisiensem.  — 
Argiiil  ipsura  quod  suie  dia-cesis  presbytcris  tallias  iiii|io- 
suerit.  597 

Epist.  VII.  —  Ad  Odoncm  episcopum  Parisiensem.  — 
Tota  est  de  amore  ei  hiimililate.  Sub  Uncrn  gratias  agil  de 
charitalc  diiabus  mulicribiis  impensa  lempore  famis.  6(itl 

Epist.  VIIL  —  Ad  Slephanuin  Carthusieiisein  mona- 
chiim,  el  priorem  dc  Poriis  —  De  mediianda  Christi  in- 
fanlia  el  passione.  601 

Epist.  IX.  —  Ad  cnmilissam  Perlinensero.  —  Praccla- 
ram  ei  vitae  forrnam  (irffscribil.  60H 

Epist.  X.  —  Ad  Guillelmnin  nobilem  adolescentem.  — 
Timorem  Dei  in  piimis  et  Marias  Yirgiiiis  cultuin  ci  com- 
niendat.  612 

Ep:st.  XI.  —  Ad  G.  monaciium  Ponliriiar.ftnsem.— Foi- 
main  iiislituendorum  noviiionim  ei  prajscribit.  614 

EiisT.  Xil.  -  -Ad  Margareum  virginem.  —  Ejus  precl- 
biis  sp  comiiiondal.  6i?3 

Epist.  XII 1.  —  Ad  GuiUelmum  Heliensem  episcopum. 

—  Dehorlaltir  cuni  tacite  a  regis  scrviiio.  62 i 
EiisT  XIY.  —  Ad  aiiiiciim.  —  Excusai  se  quod  ejus  pe- 

titioni  iioii  possil  facere  salis.  626 

)!pi.st.  XV.  —  Ad  Nicolaum.  —  Hortatur  ut  Chrislo 
iiKMite  scmper  adhaereal,  ejusque  prafcscrlim  iufaiKiarn 
conlcmplelur.  627 

EriST.  XVl.  —  Ad  .ibbatcm  de  Turpini.ico.—  Agit  pfift- 
sertim  de  amore,  de  pietale  erga  Dci  Genitricem  ct  io 
ejus  Filjum.  C3l 

Epist.  XVIf .  —  Ad  B.  canonicum  Turonensem.  — -  Ex- 
ponil  qu(tmodo  Maria  Dominum  niagnilicaverit.  641 

Epist.  XVIII.  —  Ad  fratres  suos.  — Commendat  eishu- 
niililateuri  cl  niansueiuiUuem,  horiaiurque  ad  portaudnm 
Domiiii  jugum.  644 

Epist.  XI\.  —  Ad  qucmdam  amicuro.  —  Horbtur  ad 
miindi  coniempLum.  648 

Epist.  XX.  —  Ad  A.  de  Yilreio.  —  Piis  eum  informat 
sermonihus  6iK) 

Epist.  XXI.  —  Ad  ainicum.  —  Excusjit  sc  quominus  ad- 
versus  Juf1<-Eos  scrihat  6^3 

Epist.  XMI.  —  A(J  Agnetem  virginem.  — Litteris  ro;in- 
dat  quce  in  convenlu  vircinuni  palain  disputaverat.       630 

Epist  XXlll.  —  Ad  N.  amiciini  suum.  —  Agil  de  odio 
vilioium,  virlutis  ainore,  et  v;inil3iiK  conlcmptu.  66t 

Epist.  XXIV.  —  Ad  magisirum  Phidebaloii.  —  Conlra 
judices  el  jiirisperilossaculi.  '166 

Epist.  XXY.  —  Ad  S.  Marlini  culloros  —  Probat  sanc- 
luin  Marliiiom  aposlolissiniilcm  congrue  dici.  663 

Epist.  XXVI.  —  Ad  R.  ahbalcm  de  Veruusia.  —  Infor- 
mal  eum  di^  pipiiitentia  seu  de  confe.ssione.  672 

Epist  XXVIL  —  Ad  comilissam  Carnotenspm.  —  Ad 
rerum  rouiidaoarura  contempium,  el  Dei  ainorera  cum  ar- 
ccndit.  G.S3 

EpiST.  XXVIII.  —  Ad  Agnetem  virgincm.  —  De  pia 
ulriusque  ariimorum  unione.  o87 

Epist.  —  XXXIX.  — .Ad  J.  Beiismensem  arcbidiaconum. 

—  De  sileniio.  687 
.Epist.  XX.X.  —  Ad  Blancam  comilis.sam  Cinipania».  — 

Sermones  siios  quos  peticrat  c.i  miuit,  declaralquc  qua- 
luor  esse  iiecessaria  atJ  yraliam  proincreudani.  691 

ADAMI  MARIALE.  C97 

Praefutio. 

Leclori.  699 
ScnMO  pRiMi-s.  ~  In  Annunlialione  B.  Yirginis.        699 

SehmoII.  --  De  parlu  B  Virginis.  711 

Skiim^  III.  —  De  panu  B.  Yirgiuis.  719 

Sermo  IV.  —  In  Puriiicalione  B.  Miiris.  72(J 

StnMO  Y.  —  In  Assumptione  B.  Marix  755 

FRAGMENTA  MARIAKA. 

Fraginentum  primum.  74S 

Fragmentum  11.  744 

Fragmeiituni  JU.  746 

Fragmenlum  IV.  7.S2 

Fragmentuin  \'.  752 

Frrigmeiilum  Yf  7f>.T 

Fragnif>atuni  VIL  75J 

NOT;E  AD  MARfAI  E.  75» 

Nola;  ;it!  rniguKnla  M;iri;ina.  771 

VETRUS    FICTAVIEXSIS   PAHISIEXSJS  ACAV&- 
MI.E  LANCELLARIUS. 
Nolitl»  7X9 


1339 


OllDO  WF.WVM 


SEMOTIAIUM  IIPIU  OlINQl  K. 

PrTfali')  ad  lc^lorcm. 
Prologns. 


7S9 


l.lBKHPmMLS. 

Lav.  I.  —  Oiiofl  PtMis  sit.  ri  un\!s  791 

Cap.  11.  — 0\iiii1  LV'uiTi  fsso  iirccsse  .sil.  7'Ji 

fAT.  III.  —  Di.siinriio  nominnm  qua  de  Deodiciintur, 
et  (ic  noveiT»  gpnciibus.  794 

tjkP  IV.  —  Ad  lioc  nonien  permia,  sequalur  regulam 
eonim  nuae  Uiilum  ( sspnlialilcr  pnniinlur?  ^^.S 

(^v..  V.  —  An  verba  qu.i;  de  I)eo  diciinliir  sinl  in  pr.Te- 
dicla  regula  vocabuluruni  quije  lanlum  esscniialilerponiiii- 
lur?  HOl 

r,*i».  VI.  —  An  hujusmodi  nomiiia  aliqjih,  tmus,  imuis- 
cibiiis,  niasculine  accepla  siiil  in  e. d«in  regiila?  80.j 

C.AV  VII.  —  l)e  lcrniinis  cor.p  cxis  quar  consisUinl  ex 
una  dicUonc  sig(iilicanlc\siilistaiiliaiii,  cl  alia  qux  signiii- 
Cal  ralioncm  cujusniodi,esl  iste,  potciis  gciierarc.   -     808 

Cap.  Vlil.  —  Ouaestio  (piare  Deus  omnipoleus  dicaiiir, 
el  de  annexis  hnic  quasUoni.  H12 

(Iap.  iX.  —  An  Deus  potesl  quidquid  poluit.  8:^2 

C*i'  X.  —  De  volunlalc  Dei,  ulti  |irinio  quxritur,  an 
aliquid  fiat  c/)nlra  sigiium  divinu;  volunlalis.  82f> 

Cap.  XI.  —  An  aliqiiid  possil  lieri  conlra  volunlatcm 
Dei  quse  ipsc  esl?  8.32 

Cii".  XII.  —  De  his  terminis,  pnsse  de  polentia,  possc 
de  justilia,  posse  de  inisencordia ;  au  iiiter  sc  iii  pryjx  si- 
tlone  converlanlur?  b34 

C*p.  XIII.  —  De  scientia  Dei.  840 

Cap.  XIV.  —  De  praescienlia  Dei.  8;4 

C*p.  XV.  — De  his  quae  couimunia  sunt  prjedeslinationi 
«t  reprobationi.  819 

C*p.  XVI.  —  An  hoc  nomen  reprobatio  aliquid  ponat 
cum  de  Dco  dicilur.  8r;7 

Cap.  XVII. — Dc  hujusmodi  nominibus  diligenUus,  ti- 
me^ittus,  an  secundum  esseniiam,  de  Deodicuntur?     8(ii 

Cap.  XVIII.  -  De  vocabulis  abslraclis,  cujusmodi  sunt, 
Deitas,  paterailas.  8ti6 

Cap.  XIX.  —  Dc  his  terminis,  esse  a  Paire,  Deus  dc 
Deo,  el  hujusmodi.  8(;fi 

Cap.  XX.  —  De  his  lcrmir.is,  sapientia  Patris,  sapicntia 
ingenua.  Hb8 

Cap.  XXI.  —  Quid  significelur  hoc  verbo,  diiigit,  cmn 
dicitur,  Paler  diligil  Filiiim?  871 

Cap.  XXli.  —  Mulliplex  personarum  dislinctio  in  Trini- 
tatc.  87.=) 

Cap.  XXIII.  —  De  hoc  nominc  :  similis  et  aequalis.    881 

Gap.  XXIV.  —  De  hoc  nominc  :  distinclus.  885 

Cap.  XXV.  —  De  bis  quaesignificanl  relaiionesct  appd- 
lant,  .sed  non  copulant,  ul  paicndtas  ct  filiatio.  8tSo 

Cap.  XXVI.  —  ije  his  quje  signiticaiit  rclaiione*  cl  to- 
pulant  et  prrsonas  supponiirit,  ul  Pater  el  Filius.  887 

C^p.  XXVII.  —  De  bis  <\uv  signidcant  relationcs  cl  co- 
pulant,  sed  non  appcllaiii  nec  person&s  supponunt,  nl 
gignens,  geniius,  procedens.  891 

Cap.  XXVIII.  —  De  bis  quae  ad  paternitatem  pertinent 
elliliationem.  81);i 

Cap.  XXIX.  —  De  JnDascibililate.  898 

Cap.  X.VX.  —  De  coraniuui  1'alris  et  Filii  nolione,  id  est 
de  spiraJione.  90.5 

Cap.  XXXl.  —  De  proprictate  aetcrna  Spiritus  Sann), 
jd  est  df  proce.ssionc.  914 

Cap.  X.\XII   —  !)c  hoc  noniine,  Trinitas.  919 

Cap.  XX.XII!.  —  Do  babiliKiine  borum  prsrdicabiliuin, 
Paler,  Fi;iiis,  Spiritus  sanclus,  aii  eliam  haec  prop(si:io 
;il '-ingularis,  Dcus  esl.  925 

C.^p.  V.\X!V.  —  U"  hoc  nomine,  Crealor,  et  similibus; 
an  Dra-diceiit  lissentiarn,    vel  relatioiiem,  vel  neutruni. 

927 

Cap.   XXXV.  —  De  visibili    missionc  Spiritus  sancli. 

930 

Cap.  XXXVI.  — Dc  invisibiii  miiisione  Filii  etSpirilus 
sancli.  93.3 

Cap  X\XVIl.  —  An  qua»libet  persona  quae  miltiiur,  a 
Trinitaic  iniii.<liii.  93t> 

Cap.  XXXVIII.  —  De  duobus  uitimis  generibus  vocabii- 
loruro.  910 

LiBER  si:ci;nd{:s. 

Cap.  f.  --  Oiiando  fuit  anf^clica  natara  facta.  941 

-     Cap.  !I.  —  i:bi  fiiil  facla  nalura  angelica.  942 

Cap.  III.  —  0'ialis  fuit  facta  angelicii  natura.  945 

Cjlv.  IV.  —  Ouaiis  postca  facta   fuil  angclica   nalura^ 

944 
Cap.  V.  —  De  ordinibus  angeloriim.  951 

Lap.  VI.  — De  ofTifiis  aug»  loruTi  et  quibusdam  anncxis 


oflicio.  <)>;^ 

tiAP.  VII.  —  De  operibiis  sex  dicrum.  {vm 

i.w.  \  III.  —  Quali-.  luil  prinuis  Lomo  seoundum  rorpus 
aiilc  pcccatuni.  ^o 

Cap.  IX.  —  Qualis  anlc  peccatum  fuit  sccuiidum  ani- 
mara.  tj^Q 

Car  X.  —  Qiiae  sil  can*a  pcccati.  y7| 

Cap.  XI.  —  In  qiia  re  sit  peccalum.  y7i 

Cap.  XII.  —  An  pecc.itum  .sit  aiiquid,  el  si  est  aliipiid, 
an  natura,  au  viiiuni  nalur;e.  973 

Cap.  XIII.  —  De  dillcir-ntia  inter  volonlatem  el  (in»>in 
ct  inlcutiiin(!u>.  y^if 

Cap  XIV.  —  Flrum  volunlas  et  actio  cx  eo  provenioitt 
siL  idem  peccaluiu  an  diversa.  «Jtcj 

Cap.  XV.  —  (Jtruin  i{^ii*irantia  excuset  liominem  a 
pcccato.  994 

(  AP.  XVI.  —  Mrum  omnis  actio  ex  inleiitioiie  et  lin« 
pensciur.  iQQff 

Cap.  XVII.  —  Lirum  diversi  sinl  et  opposili  fints  Ituna* 
rwm  voliintatum  sicul  ct  malarum?  Lbi  «ielermiMatur,  an 
.sit  servieiidiini  Dco  pro  lcmjioralibus.  lOOS 

Cap.  XVIII.  — De  peccalo  Adw,  ubi  quxritur  ulrtim 

plu.s  p<  ccaverit  Adam  quam  Eva.  1005 

•Cap.  XIX.  —  Oualis  circcius  sil  homo  secundum  corpus. 

ubi  de  pcccatooriginali  agilur.  1014 

Cap.  XX.  —  Oualis  circctus  fuil  Adam  post  peccalura ; 
ubi  et  de  polontiis  aniniae  agilur,  clprius  de  luturalibus. 
(»ost  dc  gratuilis.  10j!4 

Cai'.  XXI  —  Qualia  focrunl  naluralia  anie  peccatum. 
el  qiialia  post.  LilJi  eiiain  de  scusualilate  ei  de  piirois  mo- 
libiis  a(;iliir.  1028 

Cap.  XXII.  —  Quid  sil  liberum  arbitrium,  et  quale  fuit 
ante  peccatui»,  el  ouale  posl?  1051 

Cap.  XXIII.   —  Llrum  poiestas  pecfaiidt  sit  a  Deo. 

1037 

LIBER  TEUill.S. 

Cap.  I.  —  Quid  sit  virlus,  quid  gratia  openiis,  et  quod 
coopcrans?  1039 

Cap.  II.  —  Ouot  concurrant  ad  jiisliGcalionem  impii,  el 
an  prim::m  gratiam  mereamur?  10  >4 

Cap.  III.  —  Ltrum  priina  grali.i  mereamur.  Ubi  eliam 
quxrilur  an  virlus  meiior  sit  quain  opus  virtutis.        1048 

C*p.  IV.  —  l  trum  meieamur  motuiu  qui  esl  ex  gralia 
et  lihcro  arbiirio,  vel  eo  nicreamur'  1049 

Cap.  V.  —  .\n  major  conlritiu  exigatur  ad  delettonera 
morialis  quam  venialis  peccali.  1051 

Cap.  VI.  —  Si  quls  possit  conleri  ex  charitute  de  uno 
f  eccalo.  el  non  de  alio  cujos  esl  reiis.  10Ji.'J 

Cap  VII.  —  Ciriiin  pro  majori  peccato  magis  tencaiuiir 
corileri  quam  pro  njt.ori.  lO^ii 

Cap.  Vlil.  —  Llrum  l>rus  hominem  punial  pro  peccal'i 
qiiantunicuiique  roeruil  puiiiri ,    et   ita  misericorditer. 

10S7 

Cap.  i.X.  —  An  dDorim  qui  puniuntur  pari  popna  aeler- 
na,  et  praeterea  ailera  temporaii,  plus  punialur  unus  al- 
lero.  1058 

Cap.  X.  — Ltrum  pro  peccato  veoiali  puoiat  Deus  aeter- 
naliler.  1063 

C*p.  XI.  —  Ulrum  conlritio  deleat  peccalum,  quando 
bomo  conierilur,  aui  anle,  aut  post?  1064 

Cap.  XII.  —  Ltrom  peccata  redeant  propler  realum 
qiii  redit?  lOtif. 

Cap.  XIII.  — De  confessioue  :  ulrum  sit  praecepta,  ei 
cujus  rei  sitsacranientiim.  1070 

Cap.  XIV.  — Llriini  piuries  possit  aliquis  eadem  p«'C- 
cala  conlittTi.  1071 

Cap.  XV.  —  Ulrum  debeat  quis  conGteri  se  fccisse  pcc- 
catum  qiiod  non  fecit.  1072 

Cap.  XVI.  —  0<iid  dimitlat  Dcus  in  confessione,  quid 
sacerdos,  qnid  privaliis?  1073 

Cap.  XVII.  —  Llrum  qui  habet  uiiam  viriutcm,  babpat 
omnes.  1078 

Cap.  XVIIL  —  De  servili  tiinore,  an  sil  virlus,  et  de 
annexis  hiiicquapslioni.  lOHO 

Cap.  XIX  —  An  iiiiiialis  tiinor  sil  virius,  et  de  aliis  ad 
hoc  ipsum  perlinenlibus.  lOS-j 

Cap.  XV.  —  Ltiurii  virtutes  excident  inpalria?     1C88 

Cap.  XXI.  —  De  fidc.  '  1090 

Cap.  XXIi.  —  Dcspe.  1094 

Cap.  XXIII.  —  Dc  charilate.  Primo  de  modo  et  ordino 
charitatis,  ubi  plura  traclantur  dubitabi  ia.  1095 

Cap.  XXIV.  —  De   iiarilate  et  imparitale  charilaii<i. 

109» 

Cap.  XXV.  —  De  perfectione  ct  imptrfeclionc  cliari« 
lall».  1113 

r*r    XXVI.  —  An  oharilas  semcl  habita  possil  amliii'' 

112S 


QhJE  IN  nOC  TOMO  CONTlNLMliR 


{341 

Cap.  XXVU.  —  llrum  virginitas  sit  virlus,  cl  «n  habeo- 
lur  ab  omi»i  qoi  bsboi  uiiam  virluiem?  Hi!7 

Cap.  XXVltl.  —  Lirum  pcrseverMHlia  sit  virtus,  H  an 
habcaliir  ab  «miii  qtii  habet  nnam  virlulem.  il50 

Cap.  X\IX.  —  Oi"e|po«Mml  objici  dicciilibus  habenlem 
unaiii  vlriuiem  habere  omnp.s?  1I^'5 

Cap.  XXX.  —  tlrum  virlutes  in  quocunqac  siol,  pares 
sijil.  **•''* 

LIBER'QL'ARTUS. 

Prologus. 

Gap.  l.  —  Llrunn  sancti  qui  fuerunl  anle  advenlum 
Chrisli  meruerint  a<l  inreros  descendere.  113<> 

Cap.  H.  —  De  virluie  circurocisionis,  et  diiTerentia  ip- 
sius  ad  b-iptis.-nsjm  liiO 

C-vp.  lii.  —  i^e  cffiremoniaiibus  :  ulrum  essenl  obsor- 
vaiilibus  caDss.  "^.aiuiis  alernae.  1 14.7 

(^p.  JV. —  Lbi  decf^m  legis  prnecepla  ponunluv.   Et 
auaeritu'  utrum  liceat  lacere  contrariuin  alicui  eorum 
^  Ui9 

Cap.  V.  —  Dc  mendacio  Pt  sjus  sprciebus.  tI52 

Cap.  VI.  —  De  periurio^  el  ciodi';  juramenli  ef  periu- 
rij.  113* 

THACTATUS  DE  INCARNATIONE. 

Cap.  VU.  —  De  Domini  ronceptioiie  et  utrum  caro 
Chrisll  f.ierit  decim.ila  in  .\braham?  tl6i 

Cap.  Vlll.  —  'J'.rum  aliquid  fccit  Filius  qiiod  non  Pa- 
ter.  0€C  Spiritus  sacctus;  ct  an  poluit  Paler  incarnari? 

1166 

Cap.  IX.  —  An  isijp  proposiliones  sint  verae.  Divina  na- 
tura  assumpsll  huraanam,  divina  persoua  assumpsil  hnma- 
nam?  1167 

C*p.  X.  —  An  natura  persooam,  vel  persona  personam 
assumpscril.  ti70 

C.AP.  Xl.  —  Aii  Christus  sapientia  creala  scivit  omnia 
qujc  scivlt  diviiia  scieuiia.  1183 

C*p.  XIL  —  .^0  Chrisliis  habueril  charilatem  modo  viie 
vel  mo4lo  palri»  :  ubi  ;detcrininaalur  qu»  ad  cbarilatcm 
Chrisil  periinent.  1184 

(jkp.  Xin.  -  Ao  Ckristus  pariler  roeruerit  omnibus  suis 
operibus.  1 189 

Cap.  XIV.  —  An  alicui  datum  sil  ut  fieret  filius  Dei,  el 
si  Christus  in  bumana  nalura  meruit  hoc  accipere,  an  in 
divina.  1192 

Cap.  XV.  —  Dc  voluntale  quam  habuit  Cbrislus  secun- 
dttm  sensualilatem.  1196 

Cap.  XVI.  —  An  volnntas  Chrisli  secundum  rationem 
eonvenerit  cum  voluulalc  Judaeorum  qui  optabaal  ejus 
raorlcm?  •  1199 

{jiT.  XVII.  —  An  CJiristas  babuit  ignoraiitiara  vel  diRi- 
«ullalea    fadcndi  bunum,   vel  necessitatem  morieruti? 

1204 

Cap.  XVIIL  —  AnCbristush.ibuittimorem.'  1205 

Cap.  XIX.  —  Quid  nobis  conlulil  passionc  sua,  quod 
noo  prius  contulcril?  Ubi  quxnlur,  au  alio  modo  poluit 
nos  rcdiniere  ?  1 206 

Cj»p.  XX  —  An  Chrislus  secundum  humanam,  vei  .se- 
candum  divinam  uatuntm  fuenl  caput  Ecclesise.         12 IS 

Cap.  XXI.  ~  Qua  potestale  potuil  Christus  aiiimam  de- 
ponere,  divina  an  humana?  El  ulrum  in  humana  nattira 
luefil  miiior  angelis.  1^19 

Cap.  XXIL  —  In  quo  subjecto  fuit  mors  Christi,  et 
cujos  unionis  facla  fuil  solulio  inortc  ip^ius.  1  ^il 

LIBER  QUINTtS, 

Cap.  I  — Quid  sit  sacramentiim.  1227 

Cap.   il.  —  Quai  sil  causa  iiislitutionis.  12i9 

Cap.  III.  —  Quae  diirercnlia  sacramentorum  nova;  legis 

ad  sacramenla  vricris?  1229 

Cap.  IV. — Quid  sii  haptismus.  1230 

Cap.  V.  —  yuje  sil  form»  b.iplismi?  IS.'»! 

Cap.  VI. — Qu;c  sil  cflicaoia   bapUsmi  in  p.irvalis,   in 

aduUis,  in  liclis,  in  illis  qui  mundi  craut  aiite  baptismuni. 

1232 
<'ap.  VIL  —  Quaj  sit  diircrenlia  baplismi  Joannis  ad 

baptisi.ium  (.hrisli?  1236 

C.tp.   VIII. — «^iunm  vim  habcat  baplismus  in  his  qui 

sunt  baplizali,  de  quibus  bciic  scilur,  cl  iterum  baplu.iii- 

lur?  i239 

Cap    \K.  —  Dc  oonnrmatioiie.  12H 

C*i'.  X   -  -  Qiiid  sii  saeramcntum  eucharislise,  cl  qnid 

res  satiameuli?  liil 

Cai'.  XL  —  Qu»  sit  forma  Inijos  sacramenti?  1243 

Caiv   XII.  —  Quis  iiukUis  convcsioiiis,  quanlum  valci 

cxplicari?  1216 

C.*f.  XIIL  —  Quis  modus  sumptioni;.  1252 

Caiv  XIV   —  Quid  sil  sacrjmorilum  conjugii,  <"{  quid 

r«s  ipsiiis.  1257 


\Uf. 


Cap.  XV.  —  Qure  sil  mslilnli.i.  15S8 

Cap.  XVI.  —  Qusd  causa  clTlriens  conjiurii.  12;iD 

Cap.  XVII.  —  Quae  causn  Inalis  coiijugii   ubi  Giciiiir, 

an  lib^^al  alirui  uxorcm  dimitlerc.  1200 

Cap.  XVill.  —  De  qualiUle   corporum   re.snrTecliiro 

rum.  1 264 

Cap    XIX.  —  De  spiritu  quo  mediante  Iradunl  animam 


uniri  corpori. 


12(}7 


Cap.  X.X.  —  De  suffragio  morluorum  anle  dicm  judicii. 

1267 

Cap.  XXI.— De  slatu  aniniarum,  qus  a  cnrporibus  simt 
separatae,  usque  ad  diem  judicii :  an  sil  eis  iocus  me- 
rendi?  ^273 

•  Cap.  XXU. —  De  diversis  mansionibus  bonorum  \\i 
patria.  I'^"6 

GUIBEnTUS   GEMBIACESSIS  ABBAS. 

Notitia.  1281 

Epislola  Ilervardi  Leodic«nsis  archidiaconi  ad  G   cano- 

nicum   Laudiinonscm    —  De   Giii!>crlo  abhate  Gembla- 

cens'i  et  de  scribonda  ^  iu  S   Marliui.  1284 

RPISTOL/E  GLTBF.RTL 

Epist.  L  —  Ad  IMiilippam  archiepiscopum  folonien- 
sem.  —  Mores  pravorum  pasiorum  describil,  quos  lioria- 
lor,  ut  vilel.  1288 

Epist.  IL  —  Ad  eumdem.  —  Confirmat  ea  qu»  in  pry- 
cedonli  cpislola  dixorai.  1289 

Epist.  11!. —  Ad  puradem.  —  Gratias  agil  dc  beneficiis 
al  eo  acccflis.  1^0 

Epist.  IV.  —  Ad  camdera.  —  Excusal  se  quod  ad  ?um 
non  venerii.  <290 

Epist.  V.  —  Ad  Herveum  abb.item  el  fratrcs  V.ajoris 
Mnnasterii.  —  Se  nnu  \agandi  sludio,  scd  pi^talis  ad 
Sancii  Marlini  scpiiic)ir«n)  perogrinali^nem  suscepi-isc. 
pravisque  saecularium  morious  cinr.sira  cornimpi.       lliDO 

Epist.  VI  —  Ad  f.atrcs  Majoiis-Moniisterii.  —  Cau- 
salur  qiiod  hospilalitas  ci  discipliiia  rogul»  in  cellis  mi- 
nus  observontur.  1291 

Epist.  VIL  —  Ad  J.  abbalem  et  fratres  Majoris  Mona- 
sterii.  —  Laudal  eorum  rcligionem,  peliique  sullragia 
post  raorlem.  129;> 

Epist.  VIII.  —  .4d  Bodulfiim  Villarieiisem  monachum. 
—  Heddit  r.ationem    cur  curam   pasloralcm  dcscruerii. 

1204 

Epist.  TX.  —  Ad  Jonam  S.  Martini  in  Potroso-vado  sa- 
cerdctem.  —  L't  jiiTla  nominis  inleipretali  inem  coium- 
binam  simplicilaiotn  aclis  siiis  CTprimat.  121»'> 

Epist.  .V  —  .Ad  quemdam  fralrcin  SDiim.  —  Gralulalur 
de  sua  convpr-siont\  dc  qna  tniTiCn  non  nihii  limet,  horla- 
tur  ut  vota  &diinpleat,  el  ad  regulare  claMstrum  se  iraiis- 
feral.  .12^7 

Epist.  XL  —  Gemblacensium  fratrum  au  suum  Guihrr- 
tuin.  —  Doleut  de  ejus  absenii.i.  12*W 

Epist.  Xil.  —  Ad  Gemblacenses  fratres.  —  F.xcu.^^at  sc 
3  resumenila  abbatiali  dignitate  Gcmbiacensis  moiiasteril. 

1299 

Epist.  XI il.  —  Ad  Gertrudcm  vir.inem.  —  Dc  mona- 
sterii    sui    dcpraedalione    per    comitcn!    N.nmurconscm. 

1500 

Epist.  XIV. — Joannis  Willclmi  .id  Guibert-.im,  abbatom 
Gemblatenscm.  —  Declarat  se  inorito  »b  ini-iuo  nbliaie 
mu!ta  pa'i,  ulpote  qui  ipse  aliis  niu.lorum  iiioloriin» 
auclor  fiierit.  13!t2 

Cpist.  XV.  —  Ad  qii.nmi^am  Sanolimoninlem  —  KKfusjil 
se  quoil  eas  sa^pius  non  invi  al,  quoniain  id  profossio  nori 
permillat.  1304 

Ehst.  XVI.  —  Ad  abbalem  S.  Euoharii.  —  Polil  al»  <«» 
posl  obitiirn  suum  sulfraeiorum  parlicipslionoin.         1504 

Epist.  XVII.  —  G.  abbatis  S.  Kuclurii  ad  (.uihortuni 
abbalem  Gemblaceiisem.  —  Promiltilur  sicut  pro  unri  '•x. 
Siiis  suffrr.gioriim  vola.  13011 

Epist  XVIIl.  —  .Ma^istri  Josefihi  ad  rnibertuni  ahba- 
tom  Elorinoiisom.  —  Exciis;»t  so  qiiod  .nd  eiini  non  acce- 
lial.  gra\o  fort  ipiod  sc  magistrum  ai.jiollnvcrit,  hortjlur 
ul  I'  loriuoiiso  nionaslcriuai,  ad  quo.i  iucrnl  (;i»>olus,  r:.>- 
roro  rnriat.  i30."> 

Lpivr.   XIX.  —  Ejusdom  ad  eumdem.  —  Assiduas  ojiis 

ad  Doum  pro  sc  oralionos  dcprocaitir.  i^W 

Eii^T.  XX.  —  Magislri  Josophi  aii  Gnibortuni  ah^alrm 

Fli.rinfinsem.  —  1'rofoolurus  Jerosol>mani  cim  i!.intiia- 

riansi  arehiopiscopo  ejus  se  precibuscomirioiidat.       1307 

Epist.  XXi.  —  {juihorli  ad  Josciihum   schoinslioum.  — 

l)o  inutua  ooniin  auiirilia.  13;iH 

F.pisT.  XXil.  —  Ad   Philippum  Coloniensom  archiepi 

scopum.  —  Opusculum  aliquotl  a  so  conq>osilum   .psi  'if. 

feri.  ■    l."0? 

CpisT.  XXIil   — Ad  intnisum  Mogiinlinonsom.        13(.'' 

EnsT.  X\1V.  — Ad  Sifreu.mi  :iri.liippis<'<^piiin  Mogiiu 


^ui 


U1\DU  HJiiltLM 


.inum.  —  Ad  ^p^ut  nggMlloDem  opu*4*ulum  iJlquot!  srri- 
tyendum  «usripit.  l.^^OO 

Hpist  XXV  —  A(i  cunidprn.  —  Gralnlalur  ei  qnofl 
sprelis  schi>raaUci8  adhaeieai  legi!imo  pnp;c  Alixandro. 

1510 

Epist.  XXVI.  —  Ad  Sigifridura  Mogunliouro  et  Philip- 
num  Sa'rhurgeDspm  arcliiepiscopos.  —  Hortalur  ad  exsl- 
Vim  pro  Dci  tausa  forliler  perferendum.  1310 


151« 


EFISTOI.ifi    GUIBERTI    ad    Mnctaro    Blldenrdem 

15U 
DE  COMBUSTIONE  MONASTERIl  GEMBLACENSIS. 


auclorc  Guiliprio. 

I>Dcx  in  Slcplianum  Tomacensem. 

lifnEt  in  M.irianum  adami  abbalis  rersenir. 

Ikdex  in  Rprum  rt  vcrbonim  quas  in  quinqne 
Benleatianio)  Petri  Peclavini  conlinentur. 


IMf 

mt 

librif 
1321 


riMS  TOMI  DUCENTESIMI  UNDECIML 


Ei  tt|>i»  Mignc,  au  reiit-Moutrouce. 


1 


i 


cv, 


7HE  INSTITUTE  OF  MEDIAEVAL|STUOrt:S 
10  ELMSLEY  PLACE 
TORONTO  5,  CANADA, 

2  3.  n. 


>